وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk ھيسن 0 38953 430612 421000 2026-11-10T15:25:34Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 430612 wikitext text/x-wiki {{Infobox German state |Name = Hesse |German_name = Hessen |state_coa = Coat of arms of Hesse.svg |map = Deutschland Lage von Hessen.svg |flag = Flag of Hesse.svg |capital = Wiesbaden |area = 21100 |area_source = |key = 06 |population = 6040000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url= http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_he.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate= 2014-03-27 |language= de |archive-date= 2014-03-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140310014618/http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_he.asp |url-status= dead}}</ref> |pop_date = 2013-09-30 |GDP = 269/ $316 |GDP_year = 2016 |GDP_ref = <ref>{{Citation |title=Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – in Deutschland 1991 bis 2016 nach Bundesländern (WZ 2008) – VGR dL<!-- Bot generated title --> |url=http://www.vgrdl.de/VGRdL/tbls/tab.jsp?rev=RV2014&tbl=tab01&lang=de-DE#tab01 |access-date=2018-03-12 |archive-date=2015-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626123750/http://www.vgrdl.de/VGRdL/tbls/tab.jsp?rev=RV2014&tbl=tab01&lang=de-DE#tab01 |url-status=dead}}</ref> |GDP_per_capita = 43,000/ $50,500 |GDP_per_capita_year = 2015 |GDP_percent = |Website = [http://www.hessen.de/ www.hessen.de] |governing_body = [[Landtag of Hesse]] |leader_title = |leader = Volker Bouffier |leader_party = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = Green |votes = 5 |NUTS = DE7 |iso region = DE-HE |coordinates = {{coord|50|39|58|N|8|35|28|E|display=inline}} |date=March 2013}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:جرمني جي رياستون]] bu47uwibyznrgieiyk4c22k4qp33kkv فرينڪفرٽ 0 38965 430610 428745 2026-11-10T15:21:32Z Memon2025 21315 430610 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين'''،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر]] آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} [[ٽائونوس]] جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري [[مائين درياهه|مائين درياهه]] جي ڪناري تي واقع هي شهر [[آفنباخ ام مائين]] سان گڏ هڪ لاڳيتي [[شهري مجموعو|شهري مجموعي]] جوڙيندو آهي؛ [[فرينڪفرٽ رائين-مائين علائقائي اٿارٽي|ان جي شهري علائقي]] جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي [[رائين-مائين]] ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو [[رائين-روهر ميٽروپوليٽن علائقو|رائين-روهر]] کان پوءِ [[جرمني جا ميٽروپوليٽن علائقا|جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو]] آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر [[يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن]] مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[برسلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ [[اسٽراسبرگ]] آهن. [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ|گاوڪ]] فرينڪفرٽ کي [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ#الفا|الفا درجي]] وارو [[عالمي شهر]] قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين [[شهري رياست]]، يعني [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، رهيو ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شاهي تاجپوشيون]] ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ [[پروشيا جي بادشاهت]] ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت [[جرمني ڏانهن لڏپلاڻ|مهاجر پسمنظر]] رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي [[پرڏيهي رهواسي]] پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي [[اولهه جرمني]] ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[جرمني جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو]] بڻيو. اهو [[دنيا جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] [[هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ [[ڊي بي انفراگو]] يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]] يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڪامرز بئنڪ]]، [[ڊيڪا بئنڪ]]، [[هيلا با]]، ڪيترائي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي]] جا [[نئين قائم ٿيل ڪمپني|نئين قائم ٿيل ادارا]] ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ [[تخليقي صنعتون]] پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو [[ڊي-سڪس]] دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. [[ميسه فرينڪفرٽ]] دنيا جي سڀ کان وڏين [[واپاري نمائشن]] مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ [[ميوزڪ ميسه فرينڪفرٽ|موسيقي نمائش]] ۽ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ ۾ آمريڪي قونصل خانو|آمريڪي قونصل جنرل]] آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر [[جرمني ۾ تعليم|تعليمي ادارن]] جو مرڪز آهي. انهن ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]]، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر [[جرمن قومي لائبريري]] جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز [[لائپزگ]] ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور [[جرمني جي ثقافت|ثقافتي ماڳن]] ۾ ڪنسرٽ هال [[آلٽي اوپر]]، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ جو انگريزي ٿيٽر|انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر]] ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ [[شٽيڊل]]، [[ليبيگ هائوس]]، [[جرمن فلم عجائب گهر]]، [[سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، [[گوئٽي هائوس]] ۽ [[شيرن ڪنسٽ هاله فرينڪفرٽ|شيرن آرٽ گيلري]] شامل آهن. [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ ''[[مائينهيٽن]]'' جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا [[نباتاتي باغ]] آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ [[جرمن فٽبال ايسوسيئيشن]] جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب [[آئنٽراخت فرينڪفرٽ]]، برفاني هاڪي ٽيم [[لووين فرينڪفرٽ]] ۽ باسڪيٽ بال ڪلب [[فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز]] قائم آهن. شهر ۾ [[فرينڪفرٽ ميراٿن]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} == امتيازي حيثيت == فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيسي جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:دنيا جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] 0mc304q8q1igq0bq0a4m24tnrv14gp5 430611 430610 2026-11-10T15:24:01Z Memon2025 21315 /* */ 430611 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين'''،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر]] آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} [[ٽائونوس]] جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري [[مائين درياهه|مائين درياهه]] جي ڪناري تي واقع هي شهر [[آفنباخ ام مائين]] سان گڏ هڪ لاڳيتي [[شهري مجموعو|شهري مجموعي]] جوڙيندو آهي؛ [[فرينڪفرٽ رائين-مائين علائقائي اٿارٽي|ان جي شهري علائقي]] جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي [[رائين-مائين]] ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو [[رائين-روهر ميٽروپوليٽن علائقو|رائين-روهر]] کان پوءِ [[جرمني جا ميٽروپوليٽن علائقا|جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو]] آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر [[يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن]] مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[برسلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ [[اسٽراسبرگ]] آهن. [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ|گاوڪ]] فرينڪفرٽ کي [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ#الفا|الفا درجي]] وارو [[عالمي شهر]] قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين [[شهري رياست]]، يعني [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، رهيو ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شاهي تاجپوشيون]] ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ [[پروشيا جي بادشاهت]] ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت [[جرمني ڏانهن لڏپلاڻ|مهاجر پسمنظر]] رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي [[پرڏيهي رهواسي]] پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي [[اولهه جرمني]] ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[جرمني جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو]] بڻيو. اهو [[دنيا جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] [[هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ [[ڊي بي انفراگو]] يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]] يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڪامرز بئنڪ]]، [[ڊيڪا بئنڪ]]، [[هيلا با]]، ڪيترائي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي]] جا [[نئين قائم ٿيل ڪمپني|نئين قائم ٿيل ادارا]] ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ [[تخليقي صنعتون]] پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو [[ڊي-سڪس]] دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. [[ميسه فرينڪفرٽ]] دنيا جي سڀ کان وڏين [[واپاري نمائشن]] مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ [[ميوزڪ ميسه فرينڪفرٽ|موسيقي نمائش]] ۽ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ ۾ آمريڪي قونصل خانو|آمريڪي قونصل جنرل]] آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر [[جرمني ۾ تعليم|تعليمي ادارن]] جو مرڪز آهي. انهن ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]]، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر [[جرمن قومي لائبريري]] جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز [[لائپزگ]] ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور [[جرمني جي ثقافت|ثقافتي ماڳن]] ۾ ڪنسرٽ هال [[آلٽي اوپر]]، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ جو انگريزي ٿيٽر|انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر]] ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ [[شٽيڊل]]، [[ليبيگ هائوس]]، [[جرمن فلم عجائب گهر]]، [[سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، [[گوئٽي هائوس]] ۽ [[شيرن ڪنسٽ هاله فرينڪفرٽ|شيرن آرٽ گيلري]] شامل آهن. [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ ''[[مائينهيٽن]]'' جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا [[نباتاتي باغ]] آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ [[جرمن فٽبال ايسوسيئيشن]] جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب [[آئنٽراخت فرينڪفرٽ]]، برفاني هاڪي ٽيم [[لووين فرينڪفرٽ]] ۽ باسڪيٽ بال ڪلب [[فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز]] قائم آهن. شهر ۾ [[فرينڪفرٽ ميراٿن]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} == امتيازي حيثيت == فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيسي جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:دنيا جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] legm41bmopmj198qur5yga4psxb88bz 430616 430611 2026-11-10T15:31:45Z Memon2025 21315 430616 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين'''،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر]] آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} [[ٽائونوس]] جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري [[مائين درياهه|مائين درياهه]] جي ڪناري تي واقع هي شهر [[آفنباخ ام مائين]] سان گڏ هڪ لاڳيتي [[شهري مجموعو|شهري مجموعي]] جوڙيندو آهي؛ [[فرينڪفرٽ رائين-مائين علائقائي اٿارٽي|ان جي شهري علائقي]] جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي [[رائين-مائين]] ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو [[رائين-روهر ميٽروپوليٽن علائقو|رائين-روهر]] کان پوءِ [[جرمني جا ميٽروپوليٽن علائقا|جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو]] آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر [[يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن]] مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[برسلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ [[اسٽراسبرگ]] آهن. [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ|گاوڪ]] فرينڪفرٽ کي [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ#الفا|الفا درجي]] وارو [[عالمي شهر]] قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين [[شهري رياست]]، يعني [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، رهيو ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شاهي تاجپوشيون]] ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ [[پروشيا جي بادشاهت]] ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت [[جرمني ڏانهن لڏپلاڻ|مهاجر پسمنظر]] رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي [[پرڏيهي رهواسي]] پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي [[اولهه جرمني]] ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[جرمني جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو]] بڻيو. اهو [[دنيا جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] [[هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ [[ڊي بي انفراگو]] يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]] يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڪامرز بئنڪ]]، [[ڊيڪا بئنڪ]]، [[هيلا با]]، ڪيترائي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي]] جا [[نئين قائم ٿيل ڪمپني|نئين قائم ٿيل ادارا]] ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ [[تخليقي صنعتون]] پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو [[ڊي-سڪس]] دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. [[ميسه فرينڪفرٽ]] دنيا جي سڀ کان وڏين [[واپاري نمائشن]] مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ [[ميوزڪ ميسه فرينڪفرٽ|موسيقي نمائش]] ۽ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ ۾ آمريڪي قونصل خانو|آمريڪي قونصل جنرل]] آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر [[جرمني ۾ تعليم|تعليمي ادارن]] جو مرڪز آهي. انهن ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]]، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر [[جرمن قومي لائبريري]] جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز [[لائپزگ]] ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور [[جرمني جي ثقافت|ثقافتي ماڳن]] ۾ ڪنسرٽ هال [[آلٽي اوپر]]، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ جو انگريزي ٿيٽر|انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر]] ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ [[شٽيڊل]]، [[ليبيگ هائوس]]، [[جرمن فلم عجائب گهر]]، [[سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، [[گوئٽي هائوس]] ۽ [[شيرن ڪنسٽ هاله فرينڪفرٽ|شيرن آرٽ گيلري]] شامل آهن. [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ ''[[مائينهيٽن]]'' جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا [[نباتاتي باغ]] آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ [[جرمن فٽبال ايسوسيئيشن]] جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب [[آئنٽراخت فرينڪفرٽ]]، برفاني هاڪي ٽيم [[لووين فرينڪفرٽ]] ۽ باسڪيٽ بال ڪلب [[فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز]] قائم آهن. شهر ۾ [[فرينڪفرٽ ميراٿن]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} == امتيازي حيثيت == فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:دنيا جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] i8lunxcdxz30uyifxqqmsdvc0si3k05 430618 430616 2026-11-10T15:36:02Z Memon2025 21315 430618 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين'''،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر]] آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} [[ٽائونوس]] جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري [[مائين درياهه|مائين درياهه]] جي ڪناري تي واقع هي شهر [[آفنباخ ام مائين]] سان گڏ هڪ لاڳيتي [[شهري مجموعو|شهري مجموعي]] جوڙيندو آهي؛ [[فرينڪفرٽ رائين-مائين علائقائي اٿارٽي|ان جي شهري علائقي]] جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي [[رائين-مائين]] ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو [[رائين-روهر ميٽروپوليٽن علائقو|رائين-روهر]] کان پوءِ [[جرمني جا ميٽروپوليٽن علائقا|جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو]] آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر [[يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن]] مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[برسلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ [[اسٽراسبرگ]] آهن. [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ|گاوڪ]] فرينڪفرٽ کي [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ#الفا|الفا درجي]] وارو [[عالمي شهر]] قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين [[شهري رياست]]، يعني [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، رهيو ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شاهي تاجپوشيون]] ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ [[پروشيا جي بادشاهت]] ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت [[جرمني ڏانهن لڏپلاڻ|مهاجر پسمنظر]] رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي [[پرڏيهي رهواسي]] پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي [[اولهه جرمني]] ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[جرمني جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو]] بڻيو. اهو [[دنيا جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] [[هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ [[ڊي بي انفراگو]] يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]] يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڪامرز بئنڪ]]، [[ڊيڪا بئنڪ]]، [[هيلا با]]، ڪيترائي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي]] جا [[نئين قائم ٿيل ڪمپني|نئين قائم ٿيل ادارا]] ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ [[تخليقي صنعتون]] پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو [[ڊي-سڪس]] دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. [[ميسه فرينڪفرٽ]] دنيا جي سڀ کان وڏين [[واپاري نمائشن]] مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ [[ميوزڪ ميسه فرينڪفرٽ|موسيقي نمائش]] ۽ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ ۾ آمريڪي قونصل خانو|آمريڪي قونصل جنرل]] آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر [[جرمني ۾ تعليم|تعليمي ادارن]] جو مرڪز آهي. انهن ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]]، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر [[جرمن قومي لائبريري]] جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز [[لائپزگ]] ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور [[جرمني جي ثقافت|ثقافتي ماڳن]] ۾ ڪنسرٽ هال [[آلٽي اوپر]]، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ جو انگريزي ٿيٽر|انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر]] ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ [[شٽيڊل]]، [[ليبيگ هائوس]]، [[جرمن فلم عجائب گهر]]، [[سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، [[گوئٽي هائوس]] ۽ [[شيرن ڪنسٽ هاله فرينڪفرٽ|شيرن آرٽ گيلري]] شامل آهن. [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ ''[[مائينهيٽن]]'' جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا [[نباتاتي باغ]] آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ [[جرمن فٽبال ايسوسيئيشن]] جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب [[آئنٽراخت فرينڪفرٽ]]، برفاني هاڪي ٽيم [[لووين فرينڪفرٽ]] ۽ باسڪيٽ بال ڪلب [[فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز]] قائم آهن. شهر ۾ [[فرينڪفرٽ ميراٿن]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} == امتيازي حيثيت == فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:دنيا جا شھر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] ck0l4z8zoucwfvpttovdeznsfo6q98z 430621 430618 2026-11-10T15:43:40Z Memon2025 21315 430621 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين'''،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر]] آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} [[ٽائونوس]] جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري [[مائين درياهه|مائين درياهه]] جي ڪناري تي واقع هي شهر [[آفنباخ ام مائين]] سان گڏ هڪ لاڳيتي [[شهري مجموعو|شهري مجموعي]] جوڙيندو آهي؛ [[فرينڪفرٽ رائين-مائين علائقائي اٿارٽي|ان جي شهري علائقي]] جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي [[رائين-مائين]] ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو [[رائين-روهر ميٽروپوليٽن علائقو|رائين-روهر]] کان پوءِ [[جرمني جا ميٽروپوليٽن علائقا|جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو]] آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر [[يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن]] مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[برسلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ [[اسٽراسبرگ]] آهن. [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ|گاوڪ]] فرينڪفرٽ کي [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ#الفا|الفا درجي]] وارو [[عالمي شهر]] قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين [[شهري رياست]]، يعني [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، رهيو ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شاهي تاجپوشيون]] ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ [[پروشيا جي بادشاهت]] ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت [[جرمني ڏانهن لڏپلاڻ|مهاجر پسمنظر]] رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي [[پرڏيهي رهواسي]] پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي [[اولهه جرمني]] ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[جرمني جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو]] بڻيو. اهو [[دنيا جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] [[هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ [[ڊي بي انفراگو]] يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]] يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڪامرز بئنڪ]]، [[ڊيڪا بئنڪ]]، [[هيلا با]]، ڪيترائي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي]] جا [[نئين قائم ٿيل ڪمپني|نئين قائم ٿيل ادارا]] ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ [[تخليقي صنعتون]] پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو [[ڊي-سڪس]] دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. [[ميسه فرينڪفرٽ]] دنيا جي سڀ کان وڏين [[واپاري نمائشن]] مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ [[ميوزڪ ميسه فرينڪفرٽ|موسيقي نمائش]] ۽ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ ۾ آمريڪي قونصل خانو|آمريڪي قونصل جنرل]] آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر [[جرمني ۾ تعليم|تعليمي ادارن]] جو مرڪز آهي. انهن ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]]، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر [[جرمن قومي لائبريري]] جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز [[لائپزگ]] ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور [[جرمني جي ثقافت|ثقافتي ماڳن]] ۾ ڪنسرٽ هال [[آلٽي اوپر]]، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ جو انگريزي ٿيٽر|انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر]] ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ [[شٽيڊل]]، [[ليبيگ هائوس]]، [[جرمن فلم عجائب گهر]]، [[سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، [[گوئٽي هائوس]] ۽ [[شيرن ڪنسٽ هاله فرينڪفرٽ|شيرن آرٽ گيلري]] شامل آهن. [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ ''[[مائينهيٽن]]'' جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا [[نباتاتي باغ]] آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ [[جرمن فٽبال ايسوسيئيشن]] جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب [[آئنٽراخت فرينڪفرٽ]]، برفاني هاڪي ٽيم [[لووين فرينڪفرٽ]] ۽ باسڪيٽ بال ڪلب [[فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز]] قائم آهن. شهر ۾ [[فرينڪفرٽ ميراٿن]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} == امتيازي حيثيت == فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] 3g94he8j307m94hcfupskzmeh24smg1 430623 430621 2026-11-10T15:45:30Z Memon2025 21315 430623 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين'''،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر]] آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} [[ٽائونوس]] جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري [[مائين درياهه|مائين درياهه]] جي ڪناري تي واقع هي شهر [[آفنباخ ام مائين]] سان گڏ هڪ لاڳيتي [[شهري مجموعو|شهري مجموعي]] جوڙيندو آهي؛ [[فرينڪفرٽ رائين-مائين علائقائي اٿارٽي|ان جي شهري علائقي]] جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي [[رائين-مائين]] ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو [[رائين-روهر ميٽروپوليٽن علائقو|رائين-روهر]] کان پوءِ [[جرمني جا ميٽروپوليٽن علائقا|جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو]] آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر [[يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن]] مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[برسلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ [[اسٽراسبرگ]] آهن. [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ|گاوڪ]] فرينڪفرٽ کي [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ#الفا|الفا درجي]] وارو [[عالمي شهر]] قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين [[شهري رياست]]، يعني [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، رهيو ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شاهي تاجپوشيون]] ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ [[پروشيا جي بادشاهت]] ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت [[جرمني ڏانهن لڏپلاڻ|مهاجر پسمنظر]] رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي [[پرڏيهي رهواسي]] پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي [[اولهه جرمني]] ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[جرمني جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو]] بڻيو. اهو [[دنيا جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] [[هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ [[ڊي بي انفراگو]] يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]] يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڪامرز بئنڪ]]، [[ڊيڪا بئنڪ]]، [[هيلا با]]، ڪيترائي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي]] جا [[نئين قائم ٿيل ڪمپني|نئين قائم ٿيل ادارا]] ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ [[تخليقي صنعتون]] پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو [[ڊي-سڪس]] دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. [[ميسه فرينڪفرٽ]] دنيا جي سڀ کان وڏين [[واپاري نمائشن]] مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ [[ميوزڪ ميسه فرينڪفرٽ|موسيقي نمائش]] ۽ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ ۾ آمريڪي قونصل خانو|آمريڪي قونصل جنرل]] آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر [[جرمني ۾ تعليم|تعليمي ادارن]] جو مرڪز آهي. انهن ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]]، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر [[جرمن قومي لائبريري]] جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز [[لائپزگ]] ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور [[جرمني جي ثقافت|ثقافتي ماڳن]] ۾ ڪنسرٽ هال [[آلٽي اوپر]]، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ جو انگريزي ٿيٽر|انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر]] ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ [[شٽيڊل]]، [[ليبيگ هائوس]]، [[جرمن فلم عجائب گهر]]، [[سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، [[گوئٽي هائوس]] ۽ [[شيرن ڪنسٽ هاله فرينڪفرٽ|شيرن آرٽ گيلري]] شامل آهن. [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ ''[[مائينهيٽن]]'' جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا [[نباتاتي باغ]] آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ [[جرمن فٽبال ايسوسيئيشن]] جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب [[آئنٽراخت فرينڪفرٽ]]، برفاني هاڪي ٽيم [[لووين فرينڪفرٽ]] ۽ باسڪيٽ بال ڪلب [[فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز]] قائم آهن. شهر ۾ [[فرينڪفرٽ ميراٿن]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} ==امتيازي حيثيت== فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] 222swfni732p1fmbwritiopzoio3hiv 430624 430623 2026-11-10T15:48:03Z Memon2025 21315 430624 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين'''،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر]] آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} [[ٽائونوس]] جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري [[مائين درياهه|مائين درياهه]] جي ڪناري تي واقع هي شهر [[آفنباخ ام مائين]] سان گڏ هڪ لاڳيتي [[شهري مجموعو|شهري مجموعي]] جوڙيندو آهي؛ [[فرينڪفرٽ رائين-مائين علائقائي اٿارٽي|ان جي شهري علائقي]] جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي [[رائين-مائين]] ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو [[رائين-روهر ميٽروپوليٽن علائقو|رائين-روهر]] کان پوءِ [[جرمني جا ميٽروپوليٽن علائقا|جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو]] آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر [[يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن]] مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[برسلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ [[اسٽراسبرگ]] آهن. [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ|گاوڪ]] فرينڪفرٽ کي [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ#الفا|الفا درجي]] وارو [[عالمي شهر]] قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين [[شهري رياست]]، يعني [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، رهيو ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شاهي تاجپوشيون]] ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ [[پروشيا جي بادشاهت]] ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت [[جرمني ڏانهن لڏپلاڻ|مهاجر پسمنظر]] رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي [[پرڏيهي رهواسي]] پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي [[اولهه جرمني]] ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[جرمني جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو]] بڻيو. اهو [[دنيا جا سڀ کان مصروف هوائي اڏا|دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] [[هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ [[ڊي بي انفراگو]] يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]] يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڪامرز بئنڪ]]، [[ڊيڪا بئنڪ]]، [[هيلا با]]، ڪيترائي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي]] جا [[نئين قائم ٿيل ڪمپني|نئين قائم ٿيل ادارا]] ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ [[تخليقي صنعتون]] پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو [[ڊي-سڪس]] دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز]] آهي. [[ميسه فرينڪفرٽ]] دنيا جي سڀ کان وڏين [[واپاري نمائشن]] مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ [[ميوزڪ ميسه فرينڪفرٽ|موسيقي نمائش]] ۽ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ ۾ آمريڪي قونصل خانو|آمريڪي قونصل جنرل]] آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر [[جرمني ۾ تعليم|تعليمي ادارن]] جو مرڪز آهي. انهن ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]]، [[فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر [[جرمن قومي لائبريري]] جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز [[لائپزگ]] ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور [[جرمني جي ثقافت|ثقافتي ماڳن]] ۾ ڪنسرٽ هال [[آلٽي اوپر]]، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو [[فرينڪفرٽ جو انگريزي ٿيٽر|انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر]] ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ [[شٽيڊل]]، [[ليبيگ هائوس]]، [[جرمن فلم عجائب گهر]]، [[سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، [[گوئٽي هائوس]] ۽ [[شيرن ڪنسٽ هاله فرينڪفرٽ|شيرن آرٽ گيلري]] شامل آهن. [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ ''[[مائينهيٽن]]'' جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا [[نباتاتي باغ]] آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ [[جرمن فٽبال ايسوسيئيشن]] جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب [[آئنٽراخت فرينڪفرٽ]]، برفاني هاڪي ٽيم [[لووين فرينڪفرٽ]] ۽ باسڪيٽ بال ڪلب [[فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز]] قائم آهن. شهر ۾ [[فرينڪفرٽ ميراٿن]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} ==امتيازي حيثيت== فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] icgowour0luo4950maxtn5lsxpeckzr 430684 430624 2026-11-11T08:21:47Z Memon2025 21315 /* */ 430684 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين''' (Frankfurt em Maine)،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. <small>2025</small>ع مطابق هن شهر جي آبادي <small>7,78,589</small> هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} ٽائونوس جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري مائين درياهه جي ڪناري تي واقع هي شهر آفنباخ ام مائين سان گڏ هڪ لاڳيتي شهري مجموعي جوڙيندو آهي؛ ان جي شهري علائقي جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو رائين-روهر کان پوءِ جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. يورپي مرڪزي بئنڪ جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[بروسیلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ اسٽراسبرگ آهن. گاوڪ فرينڪفرٽ کي الفا درجي وارو عالمي شهر قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين شهري رياست، يعني فرينڪفرٽ جو آزاد شهر، رهيو ۽ پاڪ رومي سلطنت جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي شاهي تاجپوشيون ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ آسٽرو-پروشين جنگ کان پوءِ پروشيا جي بادشاهت ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت مهاجر پسمنظر رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي پرڏيهي رهواسي پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي اولهه جرمني ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب فرينڪفرٽ هوائي اڏو جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو بڻيو. اهو دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ لوفتهانزا جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ ڊي بي انفراگو يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> فرينڪفرٽر ڪروئز يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ روڊ مٽاسٽا مرڪز آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. يورپي مرڪزي بنڪ، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، ڊي زيڊ بئنڪ، ڪي ايف ڊبليو، ڪامرز بئنڪ، ڊيڪا بئنڪ، هيلا با، ڪيترائي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ ۽ مالي ٽيڪنالاجي جا نئين قائم ٿيل ادارا ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ تخليقي صنعتون پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو ڊي-سڪس دنيا جو سڀ کان وڏو انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز آهي. ميسه فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان وڏين واپاري نمائشن مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ موسيقي نمائش ۽ فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل جنرل آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر تعليمي ادارن جو مرڪز آهي. انهن ۾ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس ۽ فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر جرمن قومي لائبريري جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز لائپزگ ۾ آهي. هي [[جرمن ٻولي]] ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور ثقافتي ماڳن ۾ ڪنسرٽ هال آلٽي اوپر، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ شٽيڊل، ليبيگ هائوس، جرمن فلم عجائب گهر، سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر، گوئٽي هائوس ۽ شيرن آرٽ گيلري شامل آهن. فرينڪفرٽ جي شهري افق کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ مائينهيٽن جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا نباتاتي باغ آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ <small>2030</small>ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ <small>50</small> سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ جرمن فٽبال ايسوسيئيشن جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب آئنٽراخت فرينڪفرٽ، برفاني هاڪي ٽيم لووين فرينڪفرٽ ۽ باسڪيٽ بال ڪلب فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز قائم آهن. شهر ۾ فرينڪفرٽ ميراٿن ۽ آئرن مين جرمني پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} ==امتيازي حيثيت== فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] 1doift992ubd93k13v2qh034n0jv6bb 430685 430684 2026-11-11T08:23:30Z Memon2025 21315 /* */ 430685 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين''' (<small>Frankfurt am Main</small>)،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. <small>2025</small>ع مطابق هن شهر جي آبادي <small>7,78,589</small> هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} ٽائونوس جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري مائين درياهه جي ڪناري تي واقع هي شهر آفنباخ ام مائين سان گڏ هڪ لاڳيتي شهري مجموعي جوڙيندو آهي؛ ان جي شهري علائقي جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو رائين-روهر کان پوءِ جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. يورپي مرڪزي بئنڪ جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[بروسیلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ اسٽراسبرگ آهن. گاوڪ فرينڪفرٽ کي الفا درجي وارو عالمي شهر قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين شهري رياست، يعني فرينڪفرٽ جو آزاد شهر، رهيو ۽ پاڪ رومي سلطنت جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي شاهي تاجپوشيون ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ آسٽرو-پروشين جنگ کان پوءِ پروشيا جي بادشاهت ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت مهاجر پسمنظر رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي پرڏيهي رهواسي پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي اولهه جرمني ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب فرينڪفرٽ هوائي اڏو جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو بڻيو. اهو دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ لوفتهانزا جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ ڊي بي انفراگو يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> فرينڪفرٽر ڪروئز يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ روڊ مٽاسٽا مرڪز آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. يورپي مرڪزي بنڪ، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، ڊي زيڊ بئنڪ، ڪي ايف ڊبليو، ڪامرز بئنڪ، ڊيڪا بئنڪ، هيلا با، ڪيترائي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ ۽ مالي ٽيڪنالاجي جا نئين قائم ٿيل ادارا ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ تخليقي صنعتون پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو ڊي-سڪس دنيا جو سڀ کان وڏو انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز آهي. ميسه فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان وڏين واپاري نمائشن مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ موسيقي نمائش ۽ فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل جنرل آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر تعليمي ادارن جو مرڪز آهي. انهن ۾ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس ۽ فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر جرمن قومي لائبريري جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز لائپزگ ۾ آهي. هي [[جرمن ٻولي]] ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور ثقافتي ماڳن ۾ ڪنسرٽ هال آلٽي اوپر، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ شٽيڊل، ليبيگ هائوس، جرمن فلم عجائب گهر، سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر، گوئٽي هائوس ۽ شيرن آرٽ گيلري شامل آهن. فرينڪفرٽ جي شهري افق کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ مائينهيٽن جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا نباتاتي باغ آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ <small>2030</small>ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ <small>50</small> سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ جرمن فٽبال ايسوسيئيشن جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب آئنٽراخت فرينڪفرٽ، برفاني هاڪي ٽيم لووين فرينڪفرٽ ۽ باسڪيٽ بال ڪلب فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز قائم آهن. شهر ۾ فرينڪفرٽ ميراٿن ۽ آئرن مين جرمني پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} ==امتيازي حيثيت== فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] 75lag8w3d18l6yridtmgmg69dfszir6 430686 430685 2026-11-11T08:25:15Z Memon2025 21315 /* */ 430686 wikitext text/x-wiki {{ Short description|هيسن، جرمني جو سڀ کان وڏو شهر}} {{Infobox German place |name = فرينڪفرٽ ام مائين |German_name = <small>''فرانگفورڊ ام ما'' ([[هيسني لهجا|هيسني]])</small> |type = شهر |image_photo = {{multiple image | total_width = 290 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Frankfurt am Main, Central business district (2024).jpg | caption1 = [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جو شهري افق]]، [[ٽائونوس]] ۽ [[يورپاتورم]] سميت | image2 = Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht von der Untermainbruecke-20110328.jpg | caption2 = [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] | image3 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | caption3 = [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو صدر دفتر|يورپي مرڪزي بئنڪ]] | image4 = 01-01-2014 - Messeturm - trade fair tower - Frankfurt- Germany - 05.jpg | caption4 = [[ميسه ٽورم]] | image5 = Frankfurt Am Main-Roemerberg 19-27 von Suedosten-20110307.jpg | caption5 = [[رومر برگ، فرينڪفرٽ|رومر برگ]] | image6 = Alte Oper Frankfurt 2019.jpg | caption6 = [[آلٽي اوپر]] | image7 = Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg | caption7 = [[نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] }} |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |image_coa = DEU Frankfurt am Main COA.svg |coordinates = {{coord|50|06|38|N|08|40|56|E|display=it}} |image_plan = Hesse F.svg |plantext = |state = هيسن |region = ڊارمشٽاٽ |district = شهري ضلعو |elevation = 112 |area = 248.31 |pop_urban = 2319029<ref name="The FrankfurtRheinMain region">[http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2 The FrankfurtRheinMain region – facts and figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184241/http://www.region-frankfurt.de/Regional-Authority/Facts-and-figures?La=2|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |pop_metro = 5604523<ref name="Regional Monitoring 2015">[http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764 Regional Monitoring 2015. Facts and Figures – FrankfurtRheinMain Metropolitan Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131184232/http://www.region-frankfurt.de/media/custom/2629_303_1.PDF?1469180764|date=31 January 2017}} Retrieved 18 January 2017</ref> |postal_code = 60306–60599، 65929–65936 |area_code = 069، [[هارهائيم|06101]]، [[برگن-اينڪهايم|06109]] |licence = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |divisions = 16 علائقائي ضلعا ({{lang|de|Ortsbezirke}})<br />46 شهري ضلعا ({{lang|de|Stadtteile}}) |website = {{Official URL}} |mayor = [[مائيڪ يوزف]]<ref name="Süddeutsche.de-2022">{{cite web |title=Frankfurter Oberbürgermeister Feldmann endgültig abgewählt |website=[[Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche.de]] |date=11 November 2022 |url=https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |language=de |access-date=11 November 2022 |archive-date=11 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111150611/https://www.sueddeutsche.de/panorama/kommunen-frankfurt-am-main-frankfurter-oberbuergermeister-feldmann-endgueltig-abgewaehlt-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-221110-99-469525 |url-status=live}}</ref> |leader_term = |Bürgermeistertitel = [[فرينڪفرٽ جو ميئر|وڏو ميئر]] |party = ايس پي ڊي |ruling_party1 = گرينز |ruling_party2 = ايس پي ڊي |ruling_party3 = ايف ڊي پي |ruling_party4 = وولٽ |year = پهرين صدي }} '''فرينڪفرٽ ام مائين''' (<small>Frankfurt am Main</small>)،{{efn|انگريزي اچار: {{IPAc-en|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ɜːr|t}}، ''فرينڪفرٽ''،<ref>{{Cite Merriam-Webster|Frankfurt}}</ref> آمريڪي انگريزيءَ ۾ پڻ {{IPAc-en|USalso|ˈ|f|r|æ|ŋ|k|.|f|ʊər|t}}، ''فرينڪفورٽ''؛<ref>{{Cite Dictionary.com|Frankfurt}}</ref> جرمن اچار: {{IPA|de|ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn|lang|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}؛ [[هيسني لهجا|هيسني]]: {{lang|mis|فرانگفورڊ ام ما}}، {{IPA|und|ˈfʁɑŋfɔɐ̯t am ˈmãː|}}.<ref>{{cite web |last1=Keil |first1=Carsten |title=Frankfurter Aussprachewörterbuch |url=https://frankfurterisch.org/woerterbuch |access-date=13 March 2023 |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313181946/https://frankfurterisch.org/woerterbuch |url-status=live }}</ref>}} جنهن کي عام طور مختصر ڪري '''فرينڪفرٽ''' چيو ويندو آهي، [[جرمني جون رياستون|جرمن رياست]] [[ھيسن|هيسن]] جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. <small>2025</small>ع مطابق هن شهر جي آبادي <small>7,78,589</small> هئي،<ref name="Statistikportal Frankfurt">{{cite web | title=Frankfurts Bevölkerung zum Halbjahr 2025: Trends und Entwicklungen | website=Statistikportal Frankfurt | date=28 August 2025 | url=https://statistikportal.frankfurt.de/statistik_aktuell/2025/FSA_2025_13.html#:~:text=W%C3%A4hrend%20zu%20Beginn%20des%20Betrachtungszeitraums%20729.624%20Personen,Personen%20(0%2C2%20%25)%20und%20seit%20dem%2030. | language=de | access-date=7 November 2025}}</ref> جنهن ڪري اهو جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي.{{efn|[[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] کان پوءِ.}} ٽائونوس جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري مائين درياهه جي ڪناري تي واقع هي شهر آفنباخ ام مائين سان گڏ هڪ لاڳيتي شهري مجموعي جوڙيندو آهي؛ ان جي شهري علائقي جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو رائين-روهر کان پوءِ جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. يورپي مرڪزي بئنڪ جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز [[بروسیلز]]، [[لگزمبرگ شهر|لگزمبرگ]] ۽ اسٽراسبرگ آهن. گاوڪ (<small>GaWC</small>) فرينڪفرٽ کي الفا درجي وارو عالمي شهر قرار ڏئي ٿو. فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين شهري رياست، يعني فرينڪفرٽ جو آزاد شهر، رهيو ۽ پاڪ رومي سلطنت جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي شاهي تاجپوشيون ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي [[خودمختياري]] وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ آسٽرو-پروشين جنگ کان پوءِ پروشيا جي بادشاهت ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت مهاجر پسمنظر رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي پرڏيهي رهواسي پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو. فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي اولهه جرمني ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب فرينڪفرٽ هوائي اڏو جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو بڻيو. اهو دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ لوفتهانزا جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} هلائي ٿي،<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/ranking/global500/ |title=Global 500 2023 |work=Fortune |access-date=24 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ ڊي بي انفراگو يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي.<ref>{{cite web | url=https://www.dbinfrago.com/web-en/profile-12541196 | title=Our profile }}</ref> فرينڪفرٽر ڪروئز يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ روڊ مٽاسٽا مرڪز آهي. فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. يورپي مرڪزي بنڪ، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج، {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، ڊي زيڊ بئنڪ، ڪي ايف ڊبليو، ڪامرز بئنڪ، ڊيڪا بئنڪ، هيلا با، ڪيترائي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ ۽ مالي ٽيڪنالاجي جا نئين قائم ٿيل ادارا ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ تخليقي صنعتون پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو ڊي-سڪس دنيا جو سڀ کان وڏو انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز آهي. ميسه فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان وڏين واپاري نمائشن مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ موسيقي نمائش ۽ فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل جنرل آهي. فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر تعليمي ادارن جو مرڪز آهي. انهن ۾ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس ۽ فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر جرمن قومي لائبريري جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز لائپزگ ۾ آهي. هي [[جرمن ٻولي]] ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي. شهر جي مشهور ثقافتي ماڳن ۾ ڪنسرٽ هال آلٽي اوپر، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ شٽيڊل، ليبيگ هائوس، جرمن فلم عجائب گهر، سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر، گوئٽي هائوس ۽ شيرن آرٽ گيلري شامل آهن. فرينڪفرٽ جي شهري افق کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ مائينهيٽن جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا نباتاتي باغ آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ <small>2030</small>ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ <small>50</small> سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.<ref>{{cite web|author1=Ansuya Harjani |url=https://www.cnbc.com/2015/02/08/the-worlds-most-sustainable-city-is.html |title=The world’s most sustainable city is? |publisher=CNBC |date=9 February 2015}}</ref> فرينڪفرٽ جرمن فٽبال ايسوسيئيشن جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب آئنٽراخت فرينڪفرٽ، برفاني هاڪي ٽيم لووين فرينڪفرٽ ۽ باسڪيٽ بال ڪلب فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز قائم آهن. شهر ۾ فرينڪفرٽ ميراٿن ۽ آئرن مين جرمني پڻ منعقد ٿيندا آهن. {{TOC limit|levels=3}} ==امتيازي حيثيت== فرينڪفرٽ [[براعظمي يورپ]] جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]]، {{lang|de|[[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]]|italic=no}}، [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي [[اوچي عمارت|اوچين عمارتن]] جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور [[فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فرينڪفرٽ جي شهري افق]] کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي [[يورپي يونين]] جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[مارڪيٽ سرمائيداري]] جي لحاظ کان دنيا جي وڏين [[اسٽاڪ ايڪسچينج]]ن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي. 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ {{lang|de|[[ڊوئچي بئنڪ]]|italic=no}}، [[ڊي زيڊ بئنڪ]]، [[ڪي ايف ڊبليو]]، [[ڊيڪا بئنڪ]] ۽ [[ڪامرز بئنڪ]] شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا.<ref name="Internetredaktion-2012">{{cite web |author=Internetredaktion |url=http://www.bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |title=Bundesbank: Bankenplatz Frankfurt |language=de |publisher=Bundesbank.de |date=23 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101073333/http://bundesbank.de/download/hv/frankfurt/bankenplatz_frankfurt.pdf |archive-date=1 January 2011}}</ref> فرينڪفرٽ کي ''[[مائينهيٽن]]'' ۽ ''بينڪفورٽ'' جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|پراڻي شهر]] جي ڪري به مشهور آهي. [[رومر]] وارو علائقو تازو [[ڊوم-رومر منصوبي]] تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور [[فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو]] پڻ لڳندو آهي. [[سال گاسي]] گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.<ref>{{cite book |first=Freddy |last=Langer |title=Frankfurt's New Old Town |date=2020 |publisher=Insel Verlag |isbn=9783458764380}}</ref> [[گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ]] (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ [[عالمي شهر]] آهي.<ref name="The World According to GaWC Archived 30 November 2012 at the Wayback Machine">"[http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html The World According to GaWC] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121130081552/http://www.lboro.ac.uk/gawc/gawcworlds.html |date=30 November 2012}}". GaWC. Retrieved 4 November 2014.</ref> عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي [[گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] 2011ع موجب ڏهون ۽ [[گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري]] 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، [[بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري]] 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ [[گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس]] 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو. جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو [[آمدرفت جو مرڪز]] آهي. [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفتهانزا]] جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] يورپ جي وڏين [[آخري اسٽيشن|آخري ريلوي اسٽيشنن]] مان هڪ آهي ۽ {{lang|de|[[ڊوئچي بان]]|italic=no}} جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.<ref name="Bahnhof">[http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html Bahnhof.de Frankfurt Hbf] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120215053841/http://www.bahnhof.de/site/bahnhoefe/de/sued/frankfurt__hbf/daten__und__fakten/daten__und__fakten__.html |date=15 February 2012}}. Retrieved 27 September 2011.</ref> [[فرينڪفرٽر ڪروئز]]، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع [[آٽو بان]] جو هڪ وڏو [[روڊ مٽاسٽا مرڪز]] آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.<ref name="Strassenwaerter Archived 2 May 2005 at the Wayback Machine">[http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm Strassenwaerter] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050502202449/http://www.strassenwaerter.de/strassen_und_autobahnmeisterei_frankfurt.htm |date=2 May 2005}}</ref> 2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري [[مرسر (صلاحڪار ڪمپني)|مرسر]] پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو.<ref name="Mercer-2011">{{cite web |url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |title=Mercer's Survey 2011 |date=29 November 2011 |publisher=[[Mercer (consulting firm)|Mercer]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502132638/http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105#Top_50_cities:_Quality_of_living |archive-date=2 May 2014}}</ref> جڏهن ته ''[[دي اڪانامسٽ]]'' رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.<ref name="The Economist">{{cite news |url=http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |title=World's most expensive place to live is... |newspaper=The Economist |first=Alexis |last=Lai |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219231307/http://business.blogs.cnn.com/2012/02/15/worlds-most-expensive-place-to-live/?hpt=ieu_t4 |archive-date=19 February 2012}}</ref> == نالي جو اشتقاق == {{lang|goh|فرانڪونووُرڊ}} ([[قديم مٿانهين جرمن ٻولي]] ۾) يا {{lang|la|واڊم فرانڪورم}} ([[لاطيني ٻولي]] ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن.<ref>{{cite book |title=Die Urkunden Pippins, Karlmanns und Karls des Großen (Pippini, Carlomanni, Caroli Magni Diplomata) |isbn=978-3-447-17422-0 |pages=236-238 |url=https://www.dmgh.de/mgh_dd_karol_i/index.htm#page/235/mode/1up}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hofmeister |first1=Adolf |title=Scriptores (in Folio) / Supplementa tomorum I-XV: Supplementa tomorum I-XV: Bd 30 Teil 2 |date=1934 |page=736 |url=https://www.dmgh.de/mgh_ss_30_2/index.htm#page/736/mode/1up}}</ref> [[وچئين دور]] ۾ اهو نالو بدلجي ''فرانڪن فورٽ'' ٿيو، جڏهن ته [[اوائلي جديد دور]] ۾ ان جون صورتون ''فرانڪ فورٽ'' ۽ ''فرانڪ فرٿ'' رائج ٿيون. شهر جو نالو ''فرانڪونو فُرڊ'' مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو [[جرمن قومون|جرمن قوم]] [[فرئنڪ|فرئنڪن]] ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ ''فُرٽ'' جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ ''[[درياهي لنگهه|فورڊ]]''. [[File:Die Frankenfurt.jpg|thumb|[[ليوپولڊ بوڊي]] جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)]] يارهين صديءَ ۾ [[مرسيبرگ جو ٿيئٽمار]] هڪ [[بنياد وجهڻ واري ڏند ڪٿا|بنيادي ڏند ڪٿا]] بيان ڪئي، جنهن موجب [[شارليمان]] ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو. اوڻيهين صديءَ تائين ''فرينڪفرٽ'' شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي ''فرينڪفورٽ'' هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ [[فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي]]، [[فرينڪفورٽ، نيو يارڪ]] ۽ [[فرينڪفورٽ، الينواءِ]] شامل آهن. ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ ''فرينڪفرٽ'' واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته ''فرينڪفورٽ'' واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي. لاحقو ''ام مائين'' چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي ''فرينڪفرٽ ام مائين'' جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. ''مائين'' جو اچار انگريزي لفظ ''مائن'' يا جرمن لفظ {{lang|de|مائن}} جهڙو آهي. فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ {{lang|de|فُرٽ}}، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي [[فرانڪونيا]] جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم [[فرئنڪ]] هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA135 |title=Placenames of the world |last=Room |first=Adrian |publisher=McFarland |year=2006 |page=135 |access-date=23 July 2009 |isbn=978-0-7864-2248-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722025846/http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135 |archive-date=22 July 2011 |url-status=live}}</ref> انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو '''فرينڪفرٽ''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان [[برانڊن برگ]] رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر [[فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر]] کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون ''فرينڪفرٽ (مائين)''، ''فرينڪفرٽ (م)''، ''فرينڪفرٽ اَ. م.''، ''فرينڪفرٽ/مائين'' ۽ ''فرينڪفرٽ/م'' آهن. شهر جي نالي جي عام [[اختصار|مختصر صورت]] ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو [[فرينڪفرٽ هوائي اڏي]] جو [[بين الاقوامي هوائي آمدرفت انجمن جو هوائي اڏي وارو ڪوڊ|آئياٽا ڪوڊ]] آهي. == تاريخ == {{Main|فرينڪفرٽ جي تاريخ}} {{For timeline}} {{Quote box | width = 25em | align = right | title_bg = #B0C4DE | title = فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب<br /><small>تاريخي وابستگيون</small> | fontsize = 80% | quote = {{Noflag|[[فرانڪيا]]}}، 794–843ع<br /> {{Noflag|[[اوڀر فرانڪيا]]}}، 843–962ع<br /> {{flagicon image|Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg}} [[پاڪ رومي سلطنت]]، 962–1806ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1372–1806ع<br /> {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي]]، 1806–1813ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Free City of Frankfurt.svg}} [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]]، 1813–1866ع<br /> {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[پروشيا جي بادشاهت]]، 1866–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1867–1918).svg}} [[جرمن سلطنت]]، 1871–1918ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[وائيمار جمهوريه]]، 1918–1933ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (1935–1945).svg}} [[نازي جرمني|جرمن ريخ]]، 1933–1945ع<br /> {{flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[جرمني ۾ آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي وارو علائقو]]، 1945–1949ع<br /> {{flagicon image|Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg}} [[اولهه جرمني]]، 1949–1990ع<br /> {{flag|جرمني}}، 1990ع–''هاڻوڪو دور'' }} === شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت === فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ [[ٽائونوس]] جبلن جي حصي طور [[ميشلسبرگ ثقافت#آباديون|ڪاپيلنبرگ]] واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |title=LEIZA: The onset of urbanisation in the Rhine-Main region 6,000 years ago |access-date=17 December 2023 |archive-date=13 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313223529/https://www.leiza.de/en/research/project-4/the-onset-of-urbanisation-in-the-rhine-main-region-6000-years-ago |url-status=live}}</ref> [[سيلٽ]] قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي [[هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم]] هئي. [[نڊا درياهه]] جي علائقي ۾ قائم ڪيل [[جرمانيا|رومي آبادين]] جا پهريان نشان شهنشاهه [[ويسپاسيان]] جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. [[نيدا، رومي شهر|نيدا]]، جيڪو هاڻوڪي [[هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم]] جي علائقن ۾ واقع هو، رومي [[سويٽاس]] ''سويٽاس ٽائونينسيئم'' جي گاديءَ جو هنڌ هو. [[اليماني]] ۽ [[فرئنڪ]] قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين [[شارليمان]] هتي [[فرينڪفرٽ جي مجلس|شاهي مجلس]] ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران ''فرانڪونوفرڊ'' جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون ''-فُرٽ'' ۽ ''-وُرڊ'' تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي [[لوئي جرمن]] جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي [[ريگنسبرگ]] هئي. لوئي هتي هڪ [[ڪاليجيائي ڪليسا]] قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ [[رسول برٿولوميو]] جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي [[فرينڪفرٽ گرجاگھر]] طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite book |author=Rolf Grosse |title=Du royaume franc aux origines de la France et de l'Allemagne 800–1214 |publisher=Presses Universitaires du Septentrion |date=2014 |page=47}}</ref> [[File:Martin van Meytens 015.jpg|thumb|left|3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ [[پاڪ رومي شهنشاهه جوزف ٻيون|شهزادي جوزف]] جي تاجپوشي]] فرينڪفرٽ [[پاڪ رومي سلطنت]] جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان [[جرمن بادشاهه]] چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي [[آخن]] ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ''ريخس شٽاٽ''، يعني [[آزاد شاهي شهر]]، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون [[پاڪ رومي شهنشاهه]] جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ [[پاڪ رومي شهنشاهه جي تاجپوشي|شهنشاهن جون تاجپوشيون]] ۽ [[شاهي چونڊ|چونڊون]] فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات [[پاڪ رومي شهنشاهه ميڪسيميليئن ٻيون|ميڪسيميليئن ٻئي]] سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن [[پاڪ رومي شهنشاهه فرانسس ٻيون|فرانسس ٻيون]] چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني [[بيسٽيل ڏينهن]] ۽ [[بيسٽيل تي حملي]] جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي.{{citation needed||date=January 2026}} چونڊون ۽ تاجپوشيون [[فرينڪفرٽ گرجاگھر|سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر]] ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ''ڪائزرڊوم''، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ [[ميڊرن گرٿينر]] جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title=Historical buildings: Imperial Cathedral |publisher=City of Frankfurt am Main |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/historical-buildings/imperial-cathedral}}</ref> [[ميسه فرينڪفرٽ]]، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو|ڪتابن جا واپاري ميلا]] 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ [[مٽا سٽا جي شرح|مٽا سٽا جي شرحن]] جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] جون ابتدائي پاڙون موجود هيون. فرينڪفرٽ [[ٽيهه سالن واري جنگ]] دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل [[طاعون]] سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم [[ايبل زائلر]] فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.<ref>{{cite book |last=Mohr |first=Albert Richard |author-link=Albert Richard Mohr |year=1967 |chapter=Abel Seyler und seine Verdienste um das Frankfurter Theaterleben |title=Frankfurter Theater von der Wandertruppe zum Komödienhaus: ein Beitrag zur Theatergeschichte des 18. Jahrhunderts |location=Frankfurt am Main |publisher=Kramer |pages=66–81}}</ref> <gallery mode=packed heights="200px"> Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|1612ع ۾ فرينڪفرٽ Frankfurt Am Main-Peter Becker-BAAF-032-Aussicht vom Steinernen Haus in der Judengasse nach Westen-1872.jpg|1872ع ۾ فرينڪفرٽ Hertel Kaiserplatz von Osten um 1880.jpg|ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع </gallery> === فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر === [[File:Frankfurt Am Main-H Worms-Stadtansicht vom Muehlberg.jpg|thumb|right|1845ع ۾ ''زاڪسنهاوزر برگ''، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو]] [[فرانسيسي انقلاب]] کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو [[آزاد شاهي شهر]] رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ {{lang|de|فُرسٽ پريمَس}}، يعني [[شهزادي-اعظم]]، [[ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ]] جي حڪمراني هيٺ [[اشافنبرگ جي امارت]] جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي [[رائين جي وفاق]] ۾ شامل ڪيو ويو. 1810ع ۾ ڊالبرگ [[فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي|فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ]] جو لقب اختيار ڪيو. [[فرانس جو نيپولين پهريون|نيپولين]] پنهنجي گود ورتل پٽ [[يوجين ڊي بوهارني]]، جيڪو اڳ ۾ ئي {{lang|fr|پرنس ڊي وينيز}}، يعني ”[[وينس جو شهزادو]]“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي. === هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ === نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، [[ويانا ڪانگريس]] (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[جرمن وفاق]] ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ {{lang|de|بُنڊيستاگ}} جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ [[هيبسبرگ بادشاهت|آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه]] هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو. [[1848–1849ع جا جرمن انقلاب|1848ع جي ناڪام انقلاب]] کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]]، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي {{lang|de|[[فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي]]}}، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن [[پروشيا جي بادشاهت|پروشيا جي]] بادشاهه [[پروشيا جو فريڊرڪ وليم چوٿون|فريڊرڪ وليم چوٿين]] اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو. === خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ === [[File:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] [[File:Courbet Frankfurt.jpg|thumb|[[گوستاو ڪوربيه]] جي پينٽنگ ''فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر'' (1858ع)، جنهن ۾ [[آلٽي بروڪي، فرينڪفرٽ|پراڻو پل]] پڻ نظر اچي ٿو]] 1866ع جي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا [[فرينڪفرٽ جو آزاد شهر]] سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي [[هيسن-ناسائو]] صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] ۽ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو. 1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي. 6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، [[روهر بغاوت]] کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، [[فرينڪفرٽ تي فرانسيسي قبضو|فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو]].<ref>[http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html Chronology: Emergence of a Modern City 1866–1945] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110719085810/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_5_2_e.html |date=19 July 2011}}. Retrieved 10 June 2010.</ref> فرانس جو موقف هو ته [[ورسيلز جو معاهدو (1919ع)|ورسيلز جي امن معاهدي]] جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي [[رائين لينڊ]] جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite news |title=French march into Germany |date=7 April 1920 |newspaper=The Times |page=10}}</ref> 1924ع ۾ [[لودوگ لينڊمان]] شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. [[نازي جرمني]] جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.<ref name="frankfurt-tourismus.de">{{cite web |title=Jüdische Geschichte |url=https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |website=frankfurt-tourismus.de |access-date=17 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171238/https://www.frankfurt-tourismus.de/Entdecken-und-Erleben/Sehenswertes/Juedisches-Frankfurt/Juedische-Geschichte |url-status=live}}</ref> [[ٻي عالمي جنگ]] دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي [[ٻي عالمي جنگ دوران جرمن حڪمراني هيٺ جبري مزدوري|جبري پورهئي جا ڪئمپ]]،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|title=Frauenjugendgefängnis Frankfurt-Preungesheim|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053746/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1478|url-status=live}}</ref> [[سنٽي]] ۽ [[روما ماڻهو|روما]] ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: ''[[روما نسل ڪشي]]'')،<ref>{{cite web|url=https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|title=Lager für Sinti und Roma Frankfurt am Main|website=Bundesarchiv.de|access-date=24 November 2023|language=de|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053659/https://www.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1473|url-status=live}}</ref> اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ''ڊولاگ لوفت ويسٽ'' عبوري ڪئمپ،<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=129|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> ۽ [[ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ]] جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.<ref>{{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|title=Anlage zu § 1. Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423004151/http://bundesrecht.juris.de/begdv_6/anlage_6.html|language=de|access-date=24 November 2023|archive-date=23 April 2009}}</ref> [[File:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر]] [[ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري]] سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|وچئين دور جي پراڻي شهر]] جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. [[آمريڪي فوج]] جي [[آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن]] ۽ [[آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن]] ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite book |title=World War II Order of Battle: An Encyclopedic Reference to U.S. Army Ground Forces from Battalion through Division, 1939–1946 |url=https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966 |last=Stanton |first=Shelby |edition=2nd |year=2006 |publisher=Stackpole Books |isbn=9780811701570 |pages=[https://archive.org/details/bwb_P8-BJF-966/page/57 57], 84}}</ref> جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.<ref name="zensus2011.de">{{Cite web |url=https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |title=Gebäude- und Wohnungsbestand in Deutschland |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329165923/https://zensus2011.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/Aufsaetze_Archiv/2015_12_NI_GWZ_endgueltig.pdf?__blob=publicationFile&v=4 |archive-date=29 March 2024}}</ref> جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل [[هيسن]] رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي [[هيسن جي عوامي رياست|هيسن (ڊارمشٽاٽ)]] ۽ [[ڪور هيسن صوبو|پروشيا جي هيسن]] وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي [[جرمني ۾ اتحادي قبضي جا علائقا#آمريڪي قبضي وارو علائقو|آمريڪي قبضي واري علائقي]] ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر [[آءِ جي فاربن عمارت]] ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو. 1949ع ۾ نئين قائم ٿيل [[اولهه جرمني]] جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ [[هيسشر رونڊفنڪ]] جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين [[جرمني جو چانسلر (وفاقي جمهوريه)|چانسلر]] [[ڪونراڊ آڊيناور]] [[بون]] کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته [[اوڀر جرمني]] سان [[جرمني جي ٻيهر اتحاد]] ۽ گاديءَ جي [[برلن]] ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي. [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|thumb|1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا]] [[File:Frankfurt am Main Hauptbahnhof von oben.jpg|thumb|2003ع ۾ [[مائين ٽاور]] جي ڇت تان [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جو منظر]] جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ [[رومر]]، [[سينٽ پال گرجاگھر، فرينڪفرٽ ام مائين|سينٽ پال گرجاگھر]] ۽ [[گوئٽي هائوس]]، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ [[قاهره گنيزا]] جا دستاويز تباهه ٿي ويا. [[عربيات]] جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق [[ايس. ڊي. گوئٽين]] موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“<ref>Goitein, S.D. ''A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. I – Economic Foundations''. University of California Press, 2000, p. 5</ref> جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن [[بانڪ ڊوئچر لينڊر]] قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ [[ڊوئچي بنڊس بئنڪ]] بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ [[ڊوئچي بئنڪ]] ۽ [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ [[فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج]] ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ 2024ع ۾ [[مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي]] پڻ هتي قائم ٿيون. فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]] کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو.{{citation needed||date=January 2026}} 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو.<ref>{{cite web |title=Port of Frankfurt |url=http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |website=World Port Source |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121635/http://www.worldportsource.com/ports/review/DEU_Port_of_Frankfurt_2769.php |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي [[فرينڪفرٽ ايس-بان|ايس-بان]] شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي [[فرينڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي. == جاگرافي == [[File:Taunus - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|فرينڪفرٽ [[نڊا درياهه]] جي [[مائين درياهه]] ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي [[رائين درياهه]] ۾، [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گاديءَ واري شهر [[مائينز]] ۽ [[هيسن]] جي گاديءَ واري شهر [[ويسباڊن]] جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور [[ناسائو علائقو|ناسائو]] جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ [[ٽائونوس]] جا مضافاتي علائقا، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] ۽ [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.]] [[File:Frankfurt by Sentinel-2, 2020-07-23.jpg|thumb|[[يورپي خلائي اداري]] جي [[سينٽينل-2|سينٽينل-2اي]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ]] [[File:Frankfurt am Main, Germany, March 25, 2018 SkySat.jpg|thumb|[[اسڪاءِ سيٽ]] سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو]] فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع [[جرمني جون رياستون|رياست]] [[هيسن]] جو سڀ کان وڏو شهر آهي. === محل وقوع === فرينڪفرٽ [[مائين درياهه]] جي ٻنهي ڪنارن تي، [[ٽائونوس]] جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]] موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي {{cvt|248.31|km²|2}} آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين {{cvt|23.4|km|2}}، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين {{cvt|23.3|km|2}} پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] ضلعي ۾ [[فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن]] جي ويجهو واقع آهي. فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي]] جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ [[ويسباڊن]]، جيڪو [[هيسن]] جي گادي آهي، [[مائينز]]، جيڪو [[رائين لينڊ-پالاتينات]] جي گادي آهي، [[ڊارمشٽاٽ]]، [[آفنباخ ام مائين]]، [[هاناو]]، [[اشافنبرگ]]، [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]]، [[روسلسهايم]]، [[ويٽسلار]] ۽ [[ماربرگ]] شامل آهن. === ضلعا === [[File:Frankfurt Subdivisions boroughs.svg|thumb|2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 ''شٽاٽ ٽائلا''، يعني شهري ضلعا]] شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ ''شٽاٽ ٽائلا''، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، ''شٽاٽ بيزِرڪا''، ۽ 448 چونڊ تڪن، ''وال بيزِرڪا''، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، ''[[اورٽس بيزِرڪ، فرينڪفرٽ ام مائين|اورٽس بيزِرڪا]]''، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي. آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/frankfurt-entdecken-und-erleben/stadtportrait/stadtteile |title=Stadtteile |publisher=Frankfurt.de |access-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014170007/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2835 |archive-date=14 October 2011 |url-status=dead}}</ref> ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] ۽ [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]] جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو [[ڪالباخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ-ريڊ برگ]] جو حصو آهي؛ ۽ [[يورپا فيئرٽل]]، جيڪو [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] جو حصو آهي، شامل آهن. [[بانڪن فيئرٽل]]، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] ضلعي جي اولهندي حصي، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]] ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي. ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]]. [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]] ۽ [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]] جهڙا ڪجهه ضلعا [[جرمني جي اتحاد]] کان پوءِ [[گرونڊر سائيٽ]] واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] ۽ [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا. === شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ === 1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن [[فرينڪفرٽ جو پراڻو شهر|آلٽ شٽاٽ]]، [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]]، [[بانهوفز فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفز فيئرٽل]]، [[گٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گٽ لوئٽ فيئرٽل]]، [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]]، [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ]]، [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ]]، [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] ۽ [[زاڪسنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاڪسنهاوزن]] تي مشتمل هو. اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي.<ref>{{Cite web|title=About Frankfurt: History |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/about-frankfurt/history |publisher=City of Frankfurt am Main}}</ref> [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي [[زيڪباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪباخ]]، [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] ۽ [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] پڻ شهر جو حصو بڻيا. 1 اپريل 1910ع تي ''لينڊڪرايس فرينڪفرٽ'' کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]]، [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]]، [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]]، [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]]، [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]]، [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]]، [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]]، [[نيڊر اورسل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورسل]]، [[پراونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پراونهايم]]، [[پروئنگسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگسهايم]] ۽ [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا. 1 اپريل 1928ع تي [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] شهر، ان جي شهري ضلعن [[زنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زنڊلنگن]]، [[انٽرليڊرباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|انٽرليڊرباخ]] ۽ [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت ''لينڊڪرايس هوخسٽ'' کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]]، [[گريسهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريسهايم]]، [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]]، [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] ۽ [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]]، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل [[مائين-ٽائونوس ضلعو|مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس]] ۾ شامل ڪيا ويا. [[ڊورن بوش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بوش]] 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا. 1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]]، [[ڪالباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪالباخ]]، [[نيڊر-ايرلنباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايرلنباخ]] ۽ [[نيڊر-ايشباخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر-ايشباخ]] فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري [[مائين-ٽائونوس ضلعو]]، [[آفنباخ ضلعو]]، [[گروس-گيرائو ضلعو]]، [[هوخ ٽائونوس ضلعو]]، [[مائين-ڪنزگ ضلعو]] يا [[ويٽرائو ضلعو]] ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو. [[فلوگهافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلوگهافن]] 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر [[مورفيلڊن-والڊورف]] سان لاڳاپيل هو. فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو [[فرينڪفرٽر برگ]] آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي [[ڪالباخ-ريڊ برگ]] رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي. === پاڙيسري ضلعا ۽ شهر === [[File:DSC08349 Blick von Burgruine Falkenstein auf Frankfurt und Mainebene.jpg|thumb|200px|[[فالڪنشٽائن قلعو (ٽائونوس)|فالڪنشٽائن قلعي]] تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي [[شهري علائقو|شهري گڏيل آبادي]] جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ [[ڪرونبرگ قلعو]] پڻ نظر اچي ٿو.]] [[File:Locator map of Planungsverband Ballungsraum Frankfurt Rhein-Main in Hesse.svg|thumb|upright=0.8|[[هيسن]] اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو]] اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد [[جرمني جا ضلعا|انتظامي ضلعي]] (''[[جرمني جي ٻهراڙي وارن ضلعن جي فهرست|لينڊڪرايس]]'') [[مائين-ٽائونوس ضلعو]] سان ملي ٿي، جنهن ۾ [[هيٽرشهايم ام مائين]]، [[ڪرفٽل]]، [[هوفهايم ام ٽائونوس]]، [[ڪيلڪهايم (ٽائونوس)|ڪيلڪهايم]]، [[ليڊرباخ ام ٽائونوس]]، [[سلزباخ (ٽائونوس)|سلزباخ]]، [[شوالباخ ام ٽائونوس]] ۽ [[ايشبورن]] جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون [[هوخ ٽائونوس ضلعو]] سان ملن ٿيون، جتي [[شٽائنباخ (ٽائونوس)|شٽائنباخ]]، [[اوبر اورزل (ٽائونوس)]] ۽ [[باد هومبرگ فور ڊير هوهي]] واقع آهن. اتر ۾ [[ويٽرائو ضلعو]]، جنهن ۾ [[ڪاربن]] ۽ [[باد ولبيل]] شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ [[مائين-ڪنزگ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيڊرڊورفيلڊن]] ۽ [[مائينٽال]] آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ [[آفنباخ ام مائين]] شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ [[آفنباخ ضلعو]]، جنهن ۾ [[نيو-ايزنبرگ]] شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ [[گروس-گيرائو ضلعو]] واقع آهي، جنهن ۾ [[مورفيلڊن-والڊورف]]، [[روسلسهايم]] ۽ [[ڪيلسٽر باخ]] شامل آهن. فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ [[هاناو]]، [[روڊگائو]]، [[ڊرائي ايش]] ۽ [[لانگن، هيسن|لانگن]] سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي ''شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ'' چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|يورپي يونين]] جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو. === آبهوا === فرينڪفرٽ جي آبهوا [[معتدل آبهوا|معتدل]] [[سامونڊي آبهوا]] واري آهي ([[ڪوپن آبهوا درجابندي|ڪوپن]]: ''سي ايف بي''، [[ٽريوارٿا آبهوا درجابندي|ٽريوارٿا]]: ''ڊوبڪ''). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد {{cvt|11.4|°C|1}} آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ {{cvt|2.7|°C|1}} کان جولاءِ ۾ {{cvt|20.8|°C|1}} تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر [[جرمني]] جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/europe/germany/hesse/frankfurt-am-main-447|title=Data and graphs for weather & climate in Frankfurt am Main|website=Climate-Data.org|access-date=2025-03-18}}</ref> [[ٻوٽن جي واڌ جي مند]] جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن. فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |title=Winter-Bilanz: Schnee-Vergleich für Deutsche Städte |newspaper=Süddeutsche.de |date=28 February 2019 |publisher=sueddeutsche.de |access-date=18 January 2021 |last1=Zajonz |first1=Moritz |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053700/https://www.sueddeutsche.de/wissen/schneevergleich-fuer-deutsche-staedte-so-viel-schneit-es-bei-ihnen-1.4348735 |url-status=live }}</ref> گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو. علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ [[رائينش هيسن]]، [[رائينگائو]]، [[فرانڪونيا شراب وارو علائقو]] ۽ [[برگ شٽراسه رستو]]. [[مائين درياهه]] جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ [[کجيءَ جو وڻ|کجين]]، [[انجير جي وڻ|انجيرن]]، [[ليمون جي وڻ|ليمونن]] ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”[[نِتسا، فرينڪفرٽ|نِتسا]]“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو [[الپس]] جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/english/discover-and-experience/sightseeing/gardens/nizza |title=Nizza, Stadt Frankfurt am Main |work=City of Frankfurt am Main |publisher=frankfurt.de |access-date=18 January 2021 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118202137/https://frankfurt.de/english/sightseeing/gardens/nizza}}</ref> {{Weather box |location = فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 19.1 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 30.3 |May record high C = 33.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 40.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 28.0 |Nov record high C = 19.1 |Dec record high C = 16.3 |year record high C = |Jan avg record high C = 12.1 |Feb avg record high C = 13.8 |Mar avg record high C = 19.0 |Apr avg record high C = 24.8 |May avg record high C = 28.9 |Jun avg record high C = 32.5 |Jul avg record high C = 34.1 |Aug avg record high C = 33.5 |Sep avg record high C = 27.8 |Oct avg record high C = 22.0 |Nov avg record high C = 16.6 |Dec avg record high C = 12.5 |year avg record high C = 35.6 |Jan high C = 4.9 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 11.4 |Apr high C = 16.5 |May high C = 20.4 |Jun high C = 23.9 |Jul high C = 26.1 |Aug high C = 25.7 |Sep high C = 20.8 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 8.9 |Dec high C = 5.5 |year high C = |Jan mean C = 2.7 |Feb mean C = 3.5 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 11.5 |May mean C = 15.5 |Jun mean C = 18.9 |Jul mean C = 20.8 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = |Jan low C = 0.5 |Feb low C = 0.4 |Mar low C = 2.2 |Apr low C = 5.4 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.8 |Jul low C = 14.8 |Aug low C = 14.4 |Sep low C = 10.6 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.2 |Dec low C = 0.4 |year low C = 7.0 |Jan avg record low C = -9.1 |Feb avg record low C = -7.2 |Mar avg record low C = -4.2 |Apr avg record low C = -1.4 |May avg record low C = 2.2 |Jun avg record low C = 7.0 |Jul avg record low C = 9.5 |Aug avg record low C = 8.7 |Sep avg record low C = 5.1 |Oct avg record low C = -0.1 |Nov avg record low C = -3.2 |Dec avg record low C = -7.7 |year avg record low C = -11.2 |Jan record low C = -21.6 |Feb record low C = -19.6 |Mar record low C = -13.0 |Apr record low C = -7.1 |May record low C = -2.8 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 2.8 |Aug record low C = 2.5 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -6.3 |Nov record low C = -11.5 |Dec record low C = -17.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 44.0 |Feb precipitation mm = 38.6 |Mar precipitation mm = 38.7 |Apr precipitation mm = 36.6 |May precipitation mm = 60.4 |Jun precipitation mm = 55.4 |Jul precipitation mm = 63.5 |Aug precipitation mm = 61.4 |Sep precipitation mm = 47.7 |Oct precipitation mm = 50.4 |Nov precipitation mm = 47.3 |Dec precipitation mm = 54.5 |year precipitation mm = <!-- برفباريءَ جا انگ اکر، جيڪي ممڪن آهي مڪمل طور ڀروسي جوڳا نه هجن | Jan snow cm = 29 | Feb snow cm = 15.1 | Mar snow cm = 5.5 | Apr snow cm = 0.1 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 2.1 | Dec snow cm = 18.2 | year snow cm = 70 -->| unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 15.2 | Feb precipitation days = 13.5 | Mar precipitation days = 13.5 | Apr precipitation days = 12.3 | May precipitation days = 13.5 | Jun precipitation days = 12.3 | Jul precipitation days = 13.9 | Aug precipitation days = 12.8 | Sep precipitation days = 11.6 | Oct precipitation days = 14.2 | Nov precipitation days = 15 | Dec precipitation days = 16.4 | year precipitation days = | unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 4.9 | Feb snow days = 3.3 | Mar snow days = 1 | Apr snow days = 0.1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 0.6 | Dec snow days = 3.3 | year snow days = |Jan sun = 52 |Feb sun = 79 |Mar sun = 136 |Apr sun = 192 |May sun = 219 |Jun sun = 227 |Jul sun = 235 |Aug sun = 225 |Sep sun = 165 |Oct sun = 104 |Nov sun = 51 |Dec sun = 40 |year sun = |source 1 = [[جرمن موسمياتي خدمت]]<ref> {{cite web |url=https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |website=[[Deutscher Wetterdienst]] |language=de |access-date=21 June 2023 |title=Index of /Climate_environment/CDC/ |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531092708/https://opendata.dwd.de/climate_environment/CDC/ |url-status=live }} </ref> |source 2 = [[ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز]] (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)،<ref name=NCEI> {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |format=CSV |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Frankfurt Main |publisher=[[NOAA|National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=22 April 2024 |archive-date=19 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819053658/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/FrankfurtMain_10637.csv |url-status=live }} </ref> انفوکليماٽ<ref> {{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |title=Climatologie de l'année à Francfort |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=17 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019145512/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/francfort/valeurs/10637.html |url-status=live }} </ref> }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !colspan=14|فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر |- !مهينو !جنوري !فيبروري !مارچ !اپريل !مئي !جون !جولاءِ !آگسٽ !سيپٽمبر !آڪٽوبر !نومبر !ڊسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|30.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.5 |style="background:#FFC0C0;color:#000000;"|3.3 |style="background:#FF8080;color:#000000;"|6.5 |style="background:#FF9999;color:#000000;"|5.4 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;"|0.7 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#ffffff;color:#000000;"|0 |style="background:#FFCCCC;color:#000000;border-left-width:medium"|16.4 |- !گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15.8 |style="background:#0080FF;color:#ffffff;"|15 |style="background:#66B2FF;color:#000000;"|8.8 |style="background:#C0E0FF;color:#000000;"|2.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#CCE5FF;color:#000000;"|1.7 |style="background:#80C0FF;color:#000000;"|6.2 |style="background:#3399FF;color:#000000;"|13.6 |style="background:#99CCFF;color:#000000;border-left-width:medium"|64.1 |- !وڌ ۾ وڌ گرمي پد {{Convert|0.0|C|F|abbr=on}} يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|4.6 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|2.2 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E0FFFF;color:#000000;"|3 |style="background:#E5FFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|10.3 |- !برف جي ٿولهه {{Convert|1|cm|in|abbr=on}} يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#C0FFFF;color:#000000;"|4.9 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|1.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F0F8FF;color:#000000;"|0.6 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;"|3.3 |style="background:#CCFFFF;color:#000000;border-left-width:medium"|13.3 |- ![[گجگوڙ]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.2 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.4 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.7 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|2.1 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|4.5 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.3 |style="background:#C0FFC0;color:#000000;"|6.2 |style="background:#CCFFCC;color:#000000;"|5.5 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;"|1.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.6 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.3 |style="background:#E5FFE5;color:#000000;"|0.1 |style="background:#E0FFE0;color:#000000;border-left-width:medium"|27.5 |- ![[ڳڙو|ڳڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.2 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;"|0.1 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#FFFFFF;color:#000000;"|0 |style="background:#F9F6EE;color:#000000;border-left-width:medium"|0.8 |- ![[ڪوهيڙو|ڪوهيڙي]] وارن ڏينهن جو سراسري انگ |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|2.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.4 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.3 |style="background:#F8F8FF;color:#000000;"|0.5 |style="background:#E5E5E5;color:#000000;"|1.1 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.4 |style="background:#CCCCCC;color:#000000;"|4.2 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;"|3.9 |style="background:#E0E0E0;color:#000000;border-left-width:medium"|32.2 |- !سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.9 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15.4 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|14.1 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.9 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|8.8 |style="background:#B2B2B2;color:#000000;"|9.3 |style="background:#C0C0C0;color:#000000;"|7.7 |style="background:#A0A0A0;color:#000000;"|11.1 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;"|15 |style="background:#606060;color:#FFFFFF;"|19.2 |style="background:#4C4C4C;color:#FFFFFF;"|21.7 |style="background:#808080;color:#FFFFFF;border-left-width:medium"|163.1 |- !روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#F0F011;color:#000000;"|10.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF66;color:#000000;"|15.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF77;color:#000000;"|16.0 |style="background:#FFFF55;color:#000000;"|14.0 |style="background:#FFFF44;color:#000000;"|13.0 |style="background:#F7F722;color:#000000;"|11.0 |style="background:#E9E900;color:#000000;"|9.0 |style="background:#E2E200;color:#000000;"|8.0 |style="background:#FFFF37;color:#000000;border-left-width:medium"|12.3 |- !سراسري [[بالابنفشي اشاريه]] |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|3 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|4 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|7 |style="background:#f85900;color:#000000;"|6 |style="background:#f7e400;color:#000000;"|5 |style="background:#289500;color:#000000;"|3 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#289500;color:#000000;"|1 |style="background:#f7e400;color:#000000;border-left-width:medium"|3.5 |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 1: [[قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا]]<ref name=NCEI/> |- !colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ذريعو 2: ويدر ائٽلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |title=Frankfurt, Germany – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415202640/http://www.weather-atlas.com/en/germany/frankfurt-climate |archive-date=15 April 2017 |url-status=dead}}</ref> |} == آباديءَ جا انگ اکر == === آبادي === {{historical populations|1387|9600|1520|10000|1750|32000|1871|91040|1895|229279|1905|334978|1925|467520|1933|555857|1939|553464|1945|357737|1950|532037|1961|685682|1970|669635|1980|629375|1985|595348|1990|644865|1995|650055|2001|641076|2011|667925|2022|743268|footnote=انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.}} {{Clear}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right;" |+پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه<ref>{{cite web |title=Statistisches Jahrbuch der Stadt Frankfurt am Main 2017 |url=https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620102131/https://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Statistisches%20Jahrbuch%202017.pdf |archive-date=20 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- !scope="col" | قوميت !scope="col" | آبادي (30 جون 2022) |- !scope="row" | {{flag|Turkey}} |25,294 |- !scope="row" | {{flag|Croatia}} |16,751 |- !scope="row" | {{flag|Italy}} |15,120 |- !scope="row"| {{flag|Poland}} | 12,174 |- !scope="row" | {{flag|Romania}} | 10,451 |- !scope="row" | {{flag|Ukraine}} | 9,748 |- !scope="row" | {{flag|Serbia}} | 9,404 |- !scope="row" | {{flag|Bulgaria}} | 8,509 |- !scope="row" | {{flag|India}} | 7,612 |- !scope="row" | {{flag|Morocco}} | 7,364 |- !scope="row" | {{flag|Spain}} | 7,133 |- !scope="row" | {{flag|Greece}} | 6,581 |- !scope="row" | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | 6,342 |- !scope="row" | {{flag|Afghanistan}} | 5,114 |- !scope="row" | {{flag|France}} | 4,719 |- !scope="row" | {{flag|China}} | 4,632 |- !scope="row" | {{flag|Algeria}} | 4,087 |- !scope="row" | {{flag|Portugal}} | 3,991 |- !scope="row" | {{flag|Japan}} | 3,653 |- !scope="row" | {{flag|Eritrea}} | 3,374 |} {{Clear}} 2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين<ref>{{Cite web |title=Frankfurt am Main – Einwohnerzahl bis 2019 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |access-date=3 May 2021 |website=Statista |language=de |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001122040/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/322491/umfrage/entwicklung-der-gesamtbevoelkerung-in-frankfurt-am-main/ |url-status=live}}</ref> ۽ اصل [[يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست|شهري علائقي]] ۾ 23 لک آباديءَ سان،<ref name="European Union">{{cite web |title=European Union: State of European Cities Report |url=http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085823/http://www.staedtestatistik.de/fileadmin/urban-audit/pdf/EU_stateofcities_2007.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=2 January 2010}} Retrieved 22 April 2014</ref> فرينڪفرٽ [[آباديءَ جي لحاظ کان جرمني جي شهرن جي فهرست|جرمني جو پنجون وڏو شهر]] آهي، ۽ ان کان اڳ [[برلن]]، [[هيمبرگ]]، [[ميونخ]] ۽ [[ڪولون]] اچن ٿا. مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان ''[[گروس شٽاٽ]]'' رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ [[ٻي عالمي جنگ]] کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي،<ref>{{Cite web |title=Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |access-date=3 May 2021 |website=ZEIT Online |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120121538/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fnews%2F2020-11%2F20%2Fprognose-frankfurt-gewinnt-weiter-viele-einwohner |url-status=live}}</ref> جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 [[انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد]] رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو.<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=10 March 2015 |title=Mapping the Global Super-Rich |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live |url-status=live |access-date=22 January 2022 |website=www.bloomberg.com |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122193119/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-10/maps-of-where-the-global-super-rich-live}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي دوران [[هيسن]] جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها.<ref>H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)</ref> پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي. === لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ === شهر جي [[جرمني ۾ رهواسين جي رجسٽريشن|رهواسين جي رجسٽر]] جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو ''لڏپلاڻ وارو پسمنظر'' هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي.<ref>{{Cite news|title=Mehr als die Hälfte mit ausländischen Wurzeln|language=de|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|issn=0174-4909|date=26 June 2017|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134323/https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/warum-der-auslaenderanteil-in-frankfurt-am-main-so-hoch-ist-15078140.html|url-status=live}}</ref> ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا،<ref>{{Cite web|date=30 June 2017|title=Einwanderer stellen in Frankfurt die Mehrheit|url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|access-date=7 January 2023|language=de-DE|archive-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630103400/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2017/einwanderer-stellen-in-frankfurt-die-mehrheit/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.<ref>{{Cite web|title=Migration und Integration|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|access-date=7 January 2023|website=Statistisches Bundesamt|language=de|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406211101/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html|url-status=live}}</ref> انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق [[يورپي يونين]] جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ [[ڪيريبين]] ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ [[آسٽريليا (براعظم)|آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو [[نيو يارڪ شهر]] ۽ [[لنڊن]] سان به ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |last=Ross |first=Celia |title=Statista |url=https://doi.org/10.5260/cca.199318 |access-date=2024-12-11 |website=CC Advisor|doi=10.5260/cca.199318 |doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته [[فرينڪفرٽ رائين-مائين|رائين-مائين علائقي]] ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي [[مراڪشي]] 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (''Guest workers'') طور جرمني آيا هئا. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: right;" |+ 31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي |- style="vertical-align:top;" ! نمبر<br />!! شهري ضلعو (''شٽاٽ ٽائل'')<br />!! ايراضي ڪلوميٽر<sup>2</sup> ۾<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102620/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2009_Kap07x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! آبادي<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010">{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=''Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010'' |access-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114095545/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/JB2010_Kap02x.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙ<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو<ref name="Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010"/><br />!! علائقائي ضلعو (''اورٽس بيزيرڪ'') |- | style="text-align:center;"| {{0}}1 || style="text-align:left;"| [[آلٽ شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|آلٽ شٽاٽ]] || 0.51 || 3.475 || 1.122 || 32.3 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}2 || style="text-align:left;"| [[اِنن شٽاٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|اِنن شٽاٽ]] || 1.52 || 6.577 || 2.529 || 38.5 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}3 || style="text-align:left;"| [[بانهوفس فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|بانهوفس فيئرٽل]] || 0.53 || 2.125 || 810 || 38.1 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| {{0}}4 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ ڏکڻ]] || 2.47 || 17.288 || 3.445 || 19.9 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}5 || style="text-align:left;"| [[ويسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ويسٽ اينڊ اتر]] || 1.67 || 8.854 || 2.184 || 24.7 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}6 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اولهه]] || 3.07 || 28.808 || 5.162 || 17.9 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}7 || style="text-align:left;"| [[نورڊ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نورڊ اينڊ اوڀر]] || 1.69 || 26.619 || 5.580 || 21.0 || style="text-align:left;"| 03 – اِنن شٽاٽ ٽيون |- | style="text-align:center;"| {{0}}8 || style="text-align:left;"| [[اوسٽ اينڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوسٽ اينڊ]] || 5.40 || 26.955 || 7.213 || 26.8 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| {{0}}9 || style="text-align:left;"| [[بورنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بورنهايم]] || 2.66 || 27.184 || 6.240 || 23.0 || style="text-align:left;"| 04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ |- | style="text-align:center;"| 10 || style="text-align:left;"| [[گوٽ لوئٽ فيئرٽل، فرينڪفرٽ ام مائين|گوٽ لوئٽ فيئرٽل]] || 2.20 || 5.843 || 1.953 || 33.4 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 11 || style="text-align:left;"| [[گالس، فرينڪفرٽ ام مائين|گالس]] || 4.22 || 26.716 || 11.012 || 41.2 || style="text-align:left;"| 01 – اِنن شٽاٽ پهريون |- | style="text-align:center;"| 12 || style="text-align:left;"| [[بوڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|بوڪنهايم]] || 8.04 || 34.740 || 9.034 || 26.0 || style="text-align:left;"| 02 – اِنن شٽاٽ ٻيون |- | style="text-align:center;"| 13 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن اتر]] || 4.24 || 30.374 || 6.507 || 21.4 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 14 || style="text-align:left;"| [[زاخزنهاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|زاخزنهاوزن ڏکڻ]] || 34.91 || 26.114 || 4.847 || 18.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 15 || style="text-align:left;"| [[فلُوگ هافن، فرينڪفرٽ ام مائين|فلُوگ هافن]] || 20.00 || 211 || 14 || 6.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:left;"| [[اوبرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|اوبرراڊ]] || 2.74 || 12.828 || 3.113 || 24.3 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 17 || style="text-align:left;"| [[نيڊرراڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊرراڊ]] || 2.93 || 22.954 || 6.569 || 28.6 || style="text-align:left;"| 05 – ڏکڻ |- | style="text-align:center;"| 18 || style="text-align:left;"| [[شوانهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|شوانهايم]] || 17.73 || 20.162 || 3.532 || 17.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 19 || style="text-align:left;"| [[گريزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گريزهايم]] || 4.90 || 22.648 || 8.029 || 35.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 20 || style="text-align:left;"| [[روڊلهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|روڊلهايم]] || 5.15 || 17.841 || 4.863 || 27.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 21 || style="text-align:left;"| [[هاوزن، فرينڪفرٽ ام مائين|هاوزن]] || 1.26 || 7.178 || 2.135 || 29.7 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 22/23 || style="text-align:left;"| [[پرائونهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پرائونهايم]] || 4.55 || 15.761 || 3.197 || 20.3 || style="text-align:left;"| 07 – وچ اولهه |- | style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:left;"| [[هيڊرنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هيڊرنهايم]] || 2.49 || 16.443 || 3.194 || 19.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:left;"| [[نيڊر اورزل، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر اورزل]] || 7.22 || 16.394 || 3.671 || 22.4 || style="text-align:left;"| 08 – اتر اولهه |- | style="text-align:center;"| 26 || style="text-align:left;"| [[گِنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|گِنهايم]] || 2.73 || 16.444 || 4.024 || 24.5 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:left;"| [[ڊورن بُش، فرينڪفرٽ ام مائين|ڊورن بُش]] || 2.38 || 18.511 || 3.482 || 18.8 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 28 || style="text-align:left;"| [[ايشرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايشرزهايم]] || 3.34 || 14.808 || 2.657 || 17.9 || style="text-align:left;"| 09 – وچ اتر |- | style="text-align:center;"| 29 || style="text-align:left;"| [[ايڪنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|ايڪنهايم]] || 2.23 || 14.277 || 3.674 || 25.7 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 30 || style="text-align:left;"| [[پروئنگزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|پروئنگزهايم]] || 3.74 || 13.568 || 3.442 || 25.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:left;"| [[بونامس، فرينڪفرٽ ام مائين|بونامس]] || 1.24 || 6.362 || 1.288 || 20.2 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 32 || style="text-align:left;"| [[برڪرزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برڪرزهايم]] || 3.18 || 3.400 || 592 || 17.4 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;"| 33 || style="text-align:left;"| [[ريڊر والڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|ريڊر والڊ]] || 1.04 || 4.911 || 1.142 || 23.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 34 || style="text-align:left;"| [[زيڪ باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|زيڪ باخ]] || 8.04 || 10.194 || 1.969 || 19.3 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:left;"| [[فيشنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|فيشنهايم]] || 7.18 || 16.061 || 5.635 || 35.1 || style="text-align:left;"| 11 – اوڀر |- | style="text-align:center;"| 36 || style="text-align:left;"| [[هوخسٽ، فرينڪفرٽ ام مائين|هوخسٽ]] || 4.73 || 13.888 || 5.279 || 38.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:left;"| [[نيڊ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊ]] || 3.82 || 17.829 || 5.224 || 29.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 38 || style="text-align:left;"| [[زِنڊلنگن، فرينڪفرٽ ام مائين|زِنڊلنگن]] || 3.98 || 9.032 || 2.076 || 23.0 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:left;"| [[زائلزهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زائلزهايم]] || 5.47 || 11.984 || 2.555 || 21.3 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:left;"| [[اونٽر ليڊر باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|اونٽر ليڊر باخ]] || 5.85 || 14.350 || 3.511 || 24.5 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:left;"| [[زوسنهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|زوسنهايم]] || 5.97 || 15.853 || 4.235 || 26.7 || style="text-align:left;"| 06 – اولهه |- | style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايرلن باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايرلن باخ]] || 8.34 || 4.629 || 496 || 10.7 || style="text-align:left;"| 13 – نيڊر ايرلن باخ |- | style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:left;"| [[ڪال باخ-ريڊ برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|ڪال باخ-ريڊ برگ]] || 6.90 || 8.482 || 1.279 || 15.1 || style="text-align:left;"| 12 – ڪال باخ-ريڊ برگ |- | style="text-align:center;"| 44 || style="text-align:left;"| [[هارهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|هارهايم]] || 5.02 || 4.294 || 446 || 10.4 || style="text-align:left;"| 14 – هارهايم |- | style="text-align:center;"| 45 || style="text-align:left;"| [[نيڊر ايش باخ، فرينڪفرٽ ام مائين|نيڊر ايش باخ]] || 6.35 || 11.499 || 1.978 || 17.2 || style="text-align:left;"| 15 – نيڊر ايش باخ |- | style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:left;"| [[برگن-اينڪهايم، فرينڪفرٽ ام مائين|برگن-اينڪهايم]] || 12.54 || 17.954 || 2.764 || 15.4 || style="text-align:left;"| 16 – برگن-اينڪهايم |- | style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:left;"| [[فرينڪفرٽر برگ، فرينڪفرٽ ام مائين|فرينڪفرٽر برگ]] || 2.16 || 7.149 || 1.715 || 24.0 || style="text-align:left;"| 10 – اتر اوڀر |- | style="text-align:center;" | || style="text-align:left;" | '''فرينڪفرٽ ام مائين''' || '''248.33''' || '''679.571''' || '''165.418''' || '''24.3''' |} === ميئر === {{main|فرينڪفرٽ جو ميئر}} [[File:2023 Frankfurt am Main mayoral election (2nd round).svg|thumb|250px|2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا]] موجوده ميئر [[جرمني جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي|سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو. === شهري ڪائونسل === [[File:2021 Frankfurt am Main City Council election.svg|thumb|250px|2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا]] فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (''شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ'') ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. === لينڊ ٽيگ چونڊ === [[هيسن جو لينڊ ٽيگ|هيسن جي رياستي پارليامينٽ]] جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا [[ويسباڊن]] ۾ قائم [[لينڊ ٽيگ]] ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، [[مريم ڊالڪي]] (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون). فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، [[مائيڪل بوڊنبرگ]] هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو. === جرمن وفاقي چونڊ === هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. [[2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ]] ۾ [[ماتياس زمر]] (سي ڊي يو) ۽ [[بيٽينا ويسمان]] کي ترتيبوار [[فرينڪفرٽ ام مائين پهريون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين]] ۽ [[فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون (چونڊ تڪ)|فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي]] مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. [[نيڪولا بيئر]] (ايف ڊي پي)، [[آخيم ڪيسلر]] (لنڪي)، [[اولي نيسن]] (ايس پي ڊي) ۽ [[اوميد نوري پور]] (گرينز) پڻ چونڊيا ويا. نيڪولا بيئر 2019ع ۾ [[2019ع جي يورپي پارليامينٽ چونڊ|يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ]] کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي. == معيشت ۽ ڪاروبار == [[File:Deutsche-boerse-parkett-ffm001.jpg|thumb|{{Lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ]] فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ [[هيمبرگ]] ۽ [[شٽٽگارٽ]] جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي [[مالي مرڪز#شنهوا–ڊائو جونز انڊيڪس (2010–2014)|بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري]] (2013ع) ۾ اٺين، [[دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري]] (2008ع) ۾ اٺين، [[عالمي مالي مرڪزن جي اشاري]] (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين،<ref>{{cite web |url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |title=The Global Financial Centres Index 12.5 |date=January 2013 |publisher=Long Finance |access-date=29 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2012.5.pdf |archive-date=23 January 2013 |url-status=dead}}</ref> [[عالمي شهر#گلوبل پاور سٽي انڊيڪس|گلوبل پاور سٽي انڊيڪس]] (2011ع) ۾ ڏهين، [[عالمي شهر#گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري|گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري]] (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين،<ref>{{Cite web|date=18 October 2011|title=Innovation Cities Top 100 Index 2011|url=https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|website=Innovation Cities™ Index|language=en-US|archive-date=7 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107134327/https://innovation-cities.com/innovation-cities-index-top-cities-for-innovation-2011/1649/|url-status=live}}</ref> [[عالمي شهر#ورلڊ سٽي سروي|ورلڊ سٽي سروي]] (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ [[عالمي شهر#گلوبل سٽيز انڊيڪس (ڪيئرني)|گلوبل سٽيز انڊيڪس]] (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.<ref name="Foreign Policy">{{cite magazine |url=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |title=The 2012 Global Cities Index |magazine=Foreign Policy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |archive-date=20 October 2013}}</ref> [[يورو زون بحران]] کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ [[يورپي مالي نگراني واري نظام]] جي ٻن ادارن ([[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي]] ۽ [[يورپي نظامي خطري وارو بورڊ]]) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي بئنڪنگ نگراني]] جو نفاذ آهن، جنهن سان [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي. [[ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ]] جي سالياني مطالعي، ''يورپي شهرن جي نگراني'' (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ [[لنڊن]] ۽ [[پيرس]] کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |title=ECM 2009v1:V1 |access-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922030005/http://www.cushwake.com/sites/landing/citiesmonitor/European-cities-monitor-2009-holding.pdf |archive-date=22 September 2011 |url-status=live}}</ref> اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي [[عالمي شهر#GaWC جو مطالعو|لوفبرو يونيورسٽي]] جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ ''الفا عالمي شهر (درجو 3)'' قرار ڏنو ويو،<ref name="Beaverstock">{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |title=The World According to GaWC 2010 |publisher=Globalization and World Cities |first1=J.V. |last1=Beaverstock |first2=R.G. |last2=Smith |first3=P.J. |last3=Taylor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010004859/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |archive-date=10 October 2013}}</ref> جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي ''الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4)'' قرار ڏنو ويو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=13 April 2010 |access-date=17 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117133459/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |archive-date=17 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي [[رائين-مائين علائقو|رائين-مائين علائقي]] جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.<ref>{{cite web|title=Kreise mit dem höchsten Bruttoinlandsprodukt (BIP)¹ je Einwohner im Jahr 2019|url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|access-date=20 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926131513/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1186514/umfrage/top-kreise-bruttoinlandsprodukt-je-einwohner/|url-status=live}}</ref> اميد ڪئي وڃي ٿي ته [[بريڪسٽ]] جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران [[لنڊن]] مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |title=Brexit: City of London will lose 10,500 jobs on day one, says EY |last=Treanor |first=Jill |date=11 December 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=27 December 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129124608/https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/11/brexit-city-of-london-jobs-ey-dublin-frankfurt |archive-date=29 January 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Bloomberg.com">{{Cite web |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |title=Here's Where London Bankers Are Moving After Brexit |work=Bloomberg.com |access-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227130546/https://www.bloomberg.com/graphics/2017-brexit-bankers/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.<ref name="Bloomberg.com" /> === مرڪزي بئنڪون === [[File:Frankfurt am Main, Seat of the European Central Bank (Skytower (ECB)).jpg|thumb|اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر]] فرينڪفرٽ ٻن اهم [[مرڪزي بئنڪ|مرڪزي بئنڪن]] جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (ECB).<ref>{{Cite news |url=https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |title=Tower envy: Frankfurt may be home to one central bank too many |date=10 August 2017 |work=POLITICO |access-date=27 December 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235808/https://www.politico.eu/article/tower-envy-frankfurt-may-be-home-to-one-central-bank-too-many/ |archive-date=27 December 2017 |url-status=live}}</ref> ==== يورپي مرڪزي بئنڪ ==== [[File:Euro-Symbol von Ottmar Hörl, vor dem Gebäude der EZB in Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|159x159px|[[يورو مجسمو]]]] [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] (''يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ'') دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | title=EZB-Bilanzsumme: Entwicklung und Prognose | INFINA | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044416/https://www.infina.at/trends/ezb-bilanzsumme/ | url-status=live }}</ref> اي سي بي [[يورو زون]] جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ [[يورپي يونين]] جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن [[يورو]] (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي. 1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، جيڪو [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (''[[گروس مارڪٽ هالي]]'') سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي. شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور ''"يورو جو شهر"'' (''The City of the Euro'') جو نعرو استعمال ڪري ٿو. ==== ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ==== {{lang|de|[[ڊوئچه بُنڊس بئنڪ]]|italic=no}} (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گِنهايم]] ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ [[يورو]] (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي [[ڊوئچه مارڪ]] (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي. اڄ بُنڊس بئنڪ [[يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام]] (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي،<ref>{{cite web | url=https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | title=Die Bundesbank in Zahlen | access-date=18 July 2024 | archive-date=18 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240718044854/https://www.bundesbank.de/de/bundesbank/organisation/die-bundesbank-in-zahlen/die-bundesbank-in-zahlen-604102 | url-status=live }}</ref> جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي. === تجارتي بئنڪون === [[File:Deutsche Bank Taunusanlage.jpg|thumb|[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]]]] [[File:DZ BANK AG Frankfurt.jpg|thumb|[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، جيڪو ''ويسٽ اينڊ شٽراسي 1'' يا ''ڪرائون ٽاور'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر]] [[File:OpernturmVoll.jpg|thumb|[[اوپرن ٽاور]]، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر]] 2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون.<ref name="Internetredaktion-2012"/> انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي ''بانڪن شٽاٽ'' ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب ''مين هيٽن'' (مقامي [[مائين ندي]] ۽ نيويارڪ جي [[مينهيٽن]] جو گڏيل نالو) ۽ ''بئنڪفرٽ'' آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا. * {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} — جرمني جي سڀ کان وڏي [[تجارتي بئنڪ]]. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |title=Größte Banken der Welt |date=6 May 2009 |publisher=Manager-magazin.de |access-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405162347/http://www.manager-magazin.de/unternehmen/artikel/0,2828,623219,00.html |archive-date=5 April 2012 |url-status=live}}</ref> اها [[ڊي اي ايڪس]]، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار واري اشاري]]، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري [[ڊوئچه پوسٽ بئنڪ|پوسٽ بئنڪ]] جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|هيڊڪوارٽر]] مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي. * [[ڊي زيڊ بئنڪ]] — جرمني جي 900 کان وڌيڪ [[تعاوني بئنڪ]]ن ({{lang|de|[[بُنڊس فيربانڊ ڊير ڊوئچن فولڪس بئنڪن اونڊ رائيفائيسن بئنڪن|فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن]]}}) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ ٽاور]] ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع [[سٽي هائوس]] ۾ آهن. هن گروپ ۾ [[يونين انويسٽمينٽ]]، ڊي وي بي بئنڪ ۽ [[رائزه بئنڪ]] پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن. * [[ڪي ايف ڊبليو|ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ]] — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ [[مارشل پلان]] جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي. * [[ڪوميرز بئنڪ]] — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن [[ڊريسڊنر بئنڪ]] سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب [[وڏي معاشي بحران]] دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين [[قومياڻپ]] هيٺ آندو. اها پڻ [[ڊي اي ايڪس]] ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي. * [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] — مختصر طور ''هيلابا''، [[هيسن]] ۽ [[ٿورنگيا]] رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي ({{lang|de|[[لينڊس بئنڪ]]}}). اها مقامي [[اشپارڪاسه (جرمني)|اشپارڪاسن]] لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي {{Convert|200|m|ft|adj=mid|-tall}} اوچي [[مائين ٽاور]] ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي. * [[ڊيڪا بئنڪ]] — جرمني جي ''اشپارڪاسن'' جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] فلڪ بوس عمارت ۾ آهي. * [[آءِ اين جي گروپ|آءِ اين جي ڊيبا جرمني]] — جرمني جي سڀ کان وڏي [[سڌي بئنڪ]]، جنهن جو هيڊڪوارٽر [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ [[فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ]] (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، [[فرينڪفرٽر اشپارڪاسه]] ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ [[ميٽزلر بئنڪ|بئنڪ هائوس ميٽزلر]]، [[هاڪ اينڊ آوفهوئزر]] ۽ [[ڊيلبروڪ بيٿمان مافي]] شامل آهن. ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ [[ڪريڊٽ سوئيس]]، [[يو بي ايس]]، [[بئنڪ آف آمريڪا]]، [[مورگن اسٽينلي]]، [[گولڊمين ساڪس]]، [[ميرل لنچ]]، [[جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني]]، [[بئنڪ آف چائنا]]، [[بانڪو دو برازيل]]، [[اٽائو يونيبئنڪو]]، [[سوسيئيتي جينيرال]]، [[بي اين پي پاريبا]]، [[اسڪينڊيناوسڪا اينشيلدا بئنڪن|ايس اي بي]]، [[رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ]] ۽ [[بارڪليز]] شامل آهن. === فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج === {{main|فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج}} [[File:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|[[مارڪيٽ جو رجحان|ٻلو ۽ رڇ]]، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون]] فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (''فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي'') جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي [[شيئر بازار]] جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها [[لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج|لنڊن]] ۽ [[يورونيڪسٽ پيرس|پيرس]] کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم [[شيئر بازار جو اشاري|شيئر بازار وارو اشاري]] [[ڊي اي ايڪس]] آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام {{lang|de|[[ڊوئچه بورس]]|italic=no}} وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي [[مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج]] [[يوريڪس]] ۽ ڪليئرنگ ڪمپني [[ڪليئر اسٽريم]] جي پڻ مالڪ آهي. 1 فيبروري 2012ع تي [[يورپي ڪميشن]] ڊوئچه بورس ۽ [[نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج|اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ]] جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، ''"ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون."''<ref>{{cite web |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |website=europa.eu |title=Mergers: Commission blocks proposed merger between Deutsche Börse and NYSE Euronext, European Commission – Press release |access-date=19 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220020112/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-94_en.htm |archive-date=20 February 2017 |url-status=live}}</ref> يورپي مقابلي بابت ڪمشنر [[خواڪين آلمونيا]] اهو بيان ڏنو. هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي [[ايشبورن]] ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، ''دي ڪيوب''، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي [[ڪارپوريٽ ٽيڪس]] جي نمايان گهٽ شرح هئي. === فرينڪفرٽ واپاري ميلو === {{main|ميسي فرينڪفرٽ}} [[File:Messefrankfurt-messeturm-und-messebesucher.jpg|thumb|واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ميسي ٽاور]]]] فرينڪفرٽ واپاري ميلو (''ميسي فرينڪفرٽ'') دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي {{convert|578000|m2|abbr=on}} آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]]، [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ۽ [[گيلوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گيلوس]] ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي {{convert|321754|m2|abbr=on}} ۽ کليل ٻاهرين ايراضي {{convert|96,078|m2|abbr=on}} آهي.{{citation needed||date=March 2025}} فرينڪفرٽ ۽ [[رائين ندي]] جي معاون [[مائين ندي]] کي [[وچئين دور]] ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ [[لوئي چوٿون، پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا]] هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.<ref>{{cite book|title=Textiles and the Medieval Economy: Production, Trade, and Consumption of Textiles, 8th–16th Centuries|editor1=Angela Ling Huang|editor2=Carsten Jahnke|publisher=Oxbow Books|isbn=9781782976509|date=2014|page=217}}</ref> فرينڪفرٽ ۾ [[فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو]] (''فرينڪفرٽر بوخ ميسي'')، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، ''امبينٽي فرينڪفرٽ''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[آخري صارف جون شيون|صارفين جي شين]] جو ميلو آهي، ''آخيما''، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه ''پيپر ورلڊ''، ''ڪرسمس ورلڊ''، ''بيوٽي ورلڊ''، ''ٽينڊينس لائيف اسٽائل'' ۽ ''لائيٽ + بلڊنگ'' جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن. ''ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ''، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.{{citation needed|date=December 2020}} === هوابازي === [[File:2010-07-21 A380 LH D-AIMB EDDF 06.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز]] [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.<ref>{{cite web |author=Rolf Didszuns |url=http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |title=Frankfurt-Interaktiv: Flughafen Frankfurt |publisher=Frankfurt-interaktiv.de |date=21 October 2011 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015201235/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/wirtschaft/airport/flughafen.html |archive-date=15 October 2011 |url-status=live}}</ref> [[فراپورٽ]] فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا.<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |title=Personal in Zahlen |publisher=Fraport.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195637/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/Nachhaltigkeit/soziales/personal_in_zahlen/personal_in_zahlen.html#Fraport |archive-date=4 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ [[جده]] ۾ [[ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو]]، [[ليما]] ۾ [[خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو]] ۽ [[انتاليا هوائي اڏو]]. فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني [[لوفتهانزا]] آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.<ref>{{cite news |url=http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |title=Lufthansa-Konzernzentrale teurer als geplant |newspaper=Focus Online |publisher=Focus.de |date=18 July 2006 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075219/http://www.focus.de/finanzen/news/lufthansa_aid_22996.html |archive-date=21 May 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.report-k.de/content/view/7026/ Report-k.de: Lufthansa-Verwaltung in Köln-Deutz eröffnet] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071124111212/http://www.report-k.de/content/view/7026/ |date=24 November 2007}}</ref> [[لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر]] (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي [[هوائي ڪمپني جو مرڪز|حب]] آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ [[ميونخ هوائي اڏو]]، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). [[لوفتهانزا ڪارگو]] جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. [[لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ]] پڻ هتي قائم آهي. [[ڪونڊور فلُگ ڊينسٽ|ڪونڊور]] هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي. === ٻيون صنعتون === ==== اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون ==== دنيا جي چار وڏين [[اڪائونٽنسي]] ۽ [[پيشاور خدمتون|پيشاور خدمتن]] واريون ڪمپنيون (''[[بگ فور (آڊٽ فرمون)|بگ فور]]'') فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن. [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر [[ٽاور 185]] ۾ واقع آهي. [[ڪي پي ايم جي]] پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر ([[KPMG#Recent history|KPMG Europe LLP]]) کي [[دي اسڪوائر]] ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته [[ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو]] پڻ هتي موجود آهي، ۽ [[ارنسٽ اينڊ ينگ]] [[ايشبورن]] ۾ واقع آهي. ==== ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون ==== ٽن وڏين بين الاقوامي [[ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي|ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين]] ــ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]]، [[موڊيز]] ۽ [[فچ گروپ|فچ ريٽنگز]] ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن. ==== سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون ==== [[ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس]] جرمني جي سڀ کان وڏين [[سيڙپڪاري فنڊ]] ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |title=DWS: Unternehmensprofil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928121959/https://www.dws.de/DE/showpage.aspx?pageID=184 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> ٻين وڏين ڪمپنين ۾ [[يونيورسل انويسٽمينٽ]]،<ref>{{cite web |url=https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |title=Your partner in Germany |publisher=Universal Investment |access-date=4 January 2023 |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210155758/https://www.universal-investment.com/en/Corporate/Structure-and-Management/Location-Germany/ |url-status=live }}</ref> [[اليانز ايس اي|اليانز]] جي شاخ [[اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ]]، [[يونين انويسٽمينٽ]] ۽ [[ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس]] شامل آهن. ==== انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين [[انتظامي صلاحڪاري]] ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ [[آرٿر ڊي لٽل]]، [[ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني]]، [[بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ]]، [[بوز اينڊ ڪمپني]]، [[اوليور وائمن]]، [[بيرنگ پوائنٽ]]، [[ڪيپ جيميني]]، [[بين اينڊ ڪمپني]] ۽ [[رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس]] شامل آهن. ==== جائداد جون خدمتون ==== [[جونز لينگ لاسيل]] ۽ [[بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ]] جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. ==== قانوني فرمون ==== 2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ [[ڊسلڊورف]] ۾ 1:117 ۽ [[ميونخ]] ۾ 1:124 جو تناسب هو).<ref>{{cite web |url=http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |title=Anwaltsdichte in Deutschland |publisher=Juraforum.de |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116050546/http://www.juraforum.de/fuer-anwaelte/kanzleigruendung/anwaltsdichte-in-deutschland |archive-date=16 November 2011 |url-status=live}}</ref> اڪثر وڏين بين الاقوامي [[قانوني فرم]]ن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ [[اي اينڊ او شيرمين]]، [[بيڪر ميڪنزي]]، [[برڊ اينڊ برڊ]]، [[ڪلفورڊ چانس]]، [[ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن]]، [[ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن]]، [[ڊي ايل اي پائپر]]، [[فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر]]، [[هوگن لوويلز]]، [[جونز ڊي]]، [[ڪي اينڊ ايل گيٽس]]، [[ليٿم اينڊ واٽڪنز]]، [[لنڪ ليٽرز]]، [[ميئر برائون]]، [[مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي]]، [[نورٽن روز]]، [[سڊلي آسٽن]]، [[ايس جي بروِن]]، [[اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم]]، [[سليوان اينڊ ڪرومويل]]، [[ٽيلر ويسنگ]] ۽ [[وائيٽ اينڊ ڪيس]] شامل آهن. ==== اشتهاري ايجنسيون ==== جرمن رسالي [[فوڪس (جرمن رسالو)|فوڪس]] (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين [[اشتهاري ايجنسي]]ن مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ [[هاواس]]، [[ڊينتسو ايجس نيٽورڪ|ڊينتسو]]، [[ميڪ ڪين-ايرڪسن]]، [[ساچي اينڊ ساچي]]، [[جي. والٽر ٿامپسن|جي ڊبليو ٽي]] ۽ [[پبلسيس]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |title=Die größten Werbeagenturen 2007 |publisher=FOCUS Campus |access-date=3 December 2007 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf |archive-date=27 February 2008}}</ref> فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ [[عوامي لاڳاپا]] (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن. ==== خوراڪ ==== فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي [[غذائي صنعت|غذائي ڪمپني]] [[نيسلي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر [[نيڊرراڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نيڊرراڊ]] ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ [[فيريرو ايس پي اي]] جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ [[راڊيبرگر گروپي ڪي جي]] شامل آهن. ==== گاڏيون ==== ڏکڻ ڪوريا جي [[گاڏين جي صنعت|گاڏيون ٺاهيندڙ]] ڪمپني [[ڪيا موٽرز]] 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني [[فيات]] پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ [[ڪانٽينينٽل اي جي]] جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي. ==== تعمير ==== جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ [[بلفنگر برگر]]، [[هوختيف]]، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون. ==== ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ ==== فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي. ==== سياحت ==== فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو.<ref>[http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf frankfurt-tourismus.de Gäste- und Übernachtungszahlen 2012] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140203002742/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/export/system/galleries/tcf/dok/20779.pdf |date=3 February 2014 }}. Retrieved 24 July 2013.</ref> مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt – Data, Facts, Figures |access-date=23 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122120/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/Netz_dfz%20engl._2011-12.pdf |archive-date=24 September 2015}} Retrieved 23 April 2014</ref> ==== ٻيون ==== [[File:Frankfurt Herriotstraße 4.20130511.jpg|thumb|ليونر ڪوارٽيئر ۾ [[ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز]] ۽ [[نينٽينڊو آف يورپ]] جا هيڊڪوارٽر]] [[File:Industriepark Höchst, Leunabrücke.jpg|thumb|انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ]] [[File:Mainova - Müllheizkraftwerk Nordweststadt - Frankfurt am Main.jpg|thumb|[[مائينووا]] جو حرارتي بجلي گهر]] فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن: * انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] ۾ واقع هڪ [[صنعتي پارڪ]]. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي [[دواسازي جي صنعت|دواسازي]]، [[ڪيميائي صنعت]] ۽ [[حياتياتي ٽيڪنالاجي]] سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ [[سيلانيز]]، [[ڪليريئنٽ]]، [[بي اي ايس ايف]]، [[مرڪ ڪي جي اي اي]] ۽ [[سيمنس]] شامل آهن. اهو 1874ع ۾ [[هوئخسٽ اي جي]] پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي ''"دنيا جي دواخاني"'' جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي [[رون-پولينڪ]] سان ضم ٿي [[ايوينٽس]] بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس [[سانوفي-سينٿيلا بو]] سان ضم ٿي [[سانوفي-ايوينٽس]] بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ [[ٽيڪونا]]، جيڪا هاڻي [[سيلانيز]] جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ [[پوليمر]]ن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي. * ڊوئچه بان — [[ڊي بي فيرن فيرڪير]]، [[ڊي بي ريجيو]]، [[ڊي بي شٽاٽ فيرڪير]]، [[ڊي بي نيٽس]]، [[ڊي بي شينڪر]] ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن. * {{lang|de|[[ڊوئچه ٽيليڪام]]|italic=no}} — ان جي ماتحت ڪمپني [[ٽي-سسٽمز]] جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[ڪولٽ گروپ|ڪولٽ]] — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. * [[نينٽينڊو]] — 2014ع ۾ [[نينٽينڊو آف يورپ]] پنهنجو هيڊڪوارٽر [[گروس اوستهايم]] مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.<ref>{{Cite news |date=6 June 2014 |title=Nintendo Europe closing Großostheim headquarters, 130 jobs lost |language=en-gb |work=Eurogamer.net |url=https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102225030/https://www.eurogamer.net/nintendo-europe-closing-grossostheim-headquarters-130-jobs-lost |url-status=live }}</ref> * [[سينچري لنڪ]] — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ [[انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ]]. * [[ڊي-سڪس]] — فرينڪفرٽ [[برقي رابطن]]، خاص طور [[انٽرنيٽ]]، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي [[ڊي-سڪس]] واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو [[انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ]] آهي. * [[مائينووا]] — [[هيسن]] ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي [[توانائي جي فراهمي|توانائي فراهم ڪندڙ]] ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. ان کان علاوه، ڪيترين ئي [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ|ڪلائوڊ]] ۽ [[مالي ٽيڪنالاجي|فن ٽيڪ]] [[اسٽارٽ اپ ڪمپني|اسٽارٽ اپ]] ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web |title=Global Startup Ecosystem Survey – Startup Genome. Frankfurt among the global startup capitals. |url=http://startupgenome.com/report2017/ |access-date=21 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322014620/http://startupgenome.com/report2017/ |archive-date=22 March 2017 |url-status=live}}</ref> == اهم ماڳ == === رومر === [[File:Frankfurter Römer.jpg|thumb|[[رومر]]، شهر جو ميونسپل هال]] [[رومر]]، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ [[روم]] سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو [[ميونسپل هال]] (''راٽ هائوس'') ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ''ڪائزر سال'' ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي. [[File:Dom-Roemer-Projekt-Huehnermarkt-06-2018-Ffm-Altstadt-10008-9.jpg|thumb|[[ڊوم-رومر منصوبو|نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر]] 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي]] [[File:Frankfurt Am Main-Samstagsberg von Suedwesten-20110705.jpg|thumb|[[رومر برگ (فرينڪفرٽ)|رومر برگ]]]] رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين [[ڊوم-رومر منصوبو|ڊوم-رومر علائقي]] طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون [[اڏاوت جي بحالي|ٻيهر اڏاوتون]] شامل هيون. === فرينڪفرٽ گرجا گهر === [[File:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|فرينڪفرٽ گرجا گهر]] [[فرينڪفرٽ گرجا گهر]] ({{lang|de|فرينڪفرٽر ڊوم}}) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو [[برٿولوميو رسول|سينٽ برٿولوميو]] سان منسوب آهي. هيءَ [[گوٿڪ طرز تعمير|گوٿڪ]] عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، [[ميروونجي دور]] جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ [[پاڪ رومي سلطنت]] جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين [[پاڪ رومي سلطنت|رومي-جرمن]] شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي. ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي {{lang|de|ڊوم}} سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي {{Convert|95|m|abbr=on}} آهي. گرجا گهر جي مناري تي {{Convert|66|m|abbr=on}} جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. === مرڪزي ريلوي اسٽيشن === [[فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] (''فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف'')، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها [[آخري اسٽيشن|ٽرمينس اسٽيشن]] طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ [[لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن]] جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال [[نئين رينيسانس طرز تعمير]] ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع [[نئون ڪلاسيڪي طرز تعمير|نئين ڪلاسيڪي طرز]] ۾ ڪئي وئي. === آلٽي اوپر === [[File:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|اوپرن پلاٽس تي واقع [[آلٽي اوپر]]، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي]] [[آلٽي اوپر]] هڪ اڳوڻو [[اوپيرا گهر]] آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي [[لارڊ ميئر]] روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي. عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي [[فريز]] تي هي عبارت لکيل آهي: ''"ڊيم وارن، شونن، گوٽن"'' ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ"). === سينٽ پال جو چرچ === [[File:Frankfurt Paulskirche außen 2011a.jpg|thumb|[[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]]]] [[سينٽ پال جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ پال جو چرچ]] جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ [[پروٽيسٽنٽ]] چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون [[فرينڪفرٽ پارليامينٽ]] ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته [[پروشيا]] ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي. سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ === آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (''ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ''). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي. === هائوس ويرٽهايم === ويرٽهايم هائوس [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾ موجود واحد [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي واري عمارت|ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر]] آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي. === سال هوف === [[سال هوف]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ [[ڪپڙي جا واپاري|ڪپڙي فروش]] ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو [[تاريخي عجائب گهر، فرينڪفرٽ|تاريخي عجائب گهر]] جو حصو آهي. === آئزرنر شٽيگ === آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن [[ويرماخت]] ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا. === جرمن قومي لائبريري === [[File:Deutsche_Nationalbibliothek,_Frankfurt.jpg|thumb|فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت]] فرينڪفرٽ [[جرمن قومي لائبريري]] (''ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ'') جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ [[لائپزگ]] ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ [[عالمي لائبريري]] آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |title=§ 2 DNBG – Einzelnorm |url=http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321140624/http://www.gesetze-im-internet.de/dnbg/__2.html |archive-date=21 March 2021 |access-date=25 May 2021 |website=www.gesetze-im-internet.de}}</ref> === ايشنهايمر ٽورم === [[File:Frankfurt Nextower.20130514.jpg|thumb|[[ايشنهايمر ٽورم]]]] ايشنهايم ٽاور (''[[ايشنهايمر ٽورم]]'') پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي. === سينٽ ڪيٿرين جو چرچ === [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]] شهر جو سڀ کان وڏو [[جرمني ۾ پروٽيسٽنٽ چرچ|پروٽيسٽنٽ]] چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد [[اليگزينڊريا جي ڪيٿرين]] سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي. === هاپٽ واخي === [[File:Frankfurt Main Hauptwache Katharinenkirche 20120707.jpg|thumb|[[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] ۽ [[سينٽ ڪيٿرين جو چرچ، فرينڪفرٽ|سينٽ ڪيٿرين جو چرچ]]]] جيتوڻيڪ اڄ [[هاپٽ واخي (فرينڪفرٽ ام مائين)|هاپٽ واخي]] گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن [[فرينڪفرٽ (مائين) هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ [[باروڪ طرز تعمير|باروڪ]] عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي. === فرينڪفرٽر هوف === فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو [[شٽائگنبرگر هوٽلون]] گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو. === سينٽ ليونارڊ === [[سينٽ ليونارڊ، فرينڪفرٽ|سينٽ ليونارڊ]] مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ [[گوٿڪ طرز تعمير|پڇاڙيءَ واري گوٿڪ]] [[هال چرچ]] آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل [[رومانسڪي طرز تعمير|رومانسڪي طرز]] جي [[باسيليڪا]] مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.<ref>{{Cite web |url=https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |title=Gläubige dürfen zurück in uralte Leonhardskirche in Frankfurt |date=15 February 2019 |access-date=14 December 2020 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427223541/https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-leonhardskirche-oeffnet-nach-sanierung-wieder-11765613.html |url-status=live }}</ref> === گرونڊر سائيٽ وارا علائقا === شهر جي مرڪز جي چوڌاري [[گرونڊر سائيٽ#طرز ۽ معماري|گرونڊر سائيٽ طرز تعمير]] سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي. <gallery mode="packed" > Textor-schweizer-ffm002.jpg|[[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] Frankfurt, Beethovenstraße 71.jpg|[[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] Frankfurt am Main - Nordend.JPG|[[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] Bergerstrasse-ffm066.jpg|[[بورنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بورنهايم]] </gallery>=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر === فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ [[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]]، [[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]]، [[نيڊر اورسل]] ۽ [[برگن-اينڪهايم]]. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن،<ref name="zensus2011.de"/> جن مان لڳ ڀڳ 3,000 [[ڪاٺيءَ جي ڍانچي]] وارا گهر آهن.<ref>{{cite book |last1=Gerner| first1=Manfred |title=Fachwerk in Frankfurt am Main |date=1979 |publisher=Frankfurter Sparkasse |isbn=3-7829-0217-3 |page=79}}</ref> <gallery mode="packed" > Hoechster Altstadt September 2010 Pano 1.jpg|[[هوئخسٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|هوئخسٽ]] جو پراڻو شهر Town-hall-seckbach-hesse-2010-germany-b.jpg|[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] Niederursel, Alt-Niederursel 29-31 (1).jpg|[[نيڊر اورسل]] Bergerrathaus2.JPG|[[برگن-اينڪهايم]] </gallery> == طرز تعمير == === ويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:DSC09338 Frank Gehry Siedlung Schwanheim Goldstein.jpg|thumb|[[فرينڪ گيري]] پاران [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)]] *[[فراوئن فريڊنس ڪرخي]] ۽ [[هولي ڪراس چرچ، فرينڪفرٽ-بورنهايم|هولي ڪراس چرچ]]، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، [[نئون فرينڪفرٽ]] واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن. *[[گروس مارڪٽ هالي]]، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين [[نئون فرينڪفرٽ]] منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۾ شامل ڪيو ويو. *[[گوئٽي هائوس]]، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ [[يوهان وولف گانگ فون گوئٽي]] جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو. *جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي. *باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي. *[[فرينڪفرٽ اپلائيڊ آرٽ ميوزيم|ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ]]، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي [[رچرڊ ميئر]] ڪئي. *گيري زيڊلونگ: [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فرينڪفرٽ-شوانهايم]] ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي [[فرينڪ گيري]] ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو. *[[آءِ جي فاربن عمارت]] — پنهنجي معمار [[هانس پؤلزيگ]] جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (''پؤلزيگ بائو'') جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين [[آءِ جي فاربن|آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي]] جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ [[گرونيبرگ پارڪ]] سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي [[دنيا جي وڏين عمارتن جي فهرست|سڀ کان وڏي آفيس عمارت]] هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت [[مصنوعي تيل]] ۽ [[مصنوعي رٻڙ]] جي ترقيءَ، ۽ [[مئگنيشيم]]، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، [[ميٿانول]] ۽ [[زائيڪلون بي]] جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو [[نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپون|نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن]] ۾ استعمال ڪيو ويو.<ref name="Robertson, Staun">{{cite web |url=http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//ZyklonB.html |title=Zyklon B Poison Gas |author=Robertson, Staun |work=A History of Jews in Hamburg |publisher=University of Hamburg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222023331/http://www1.uni-hamburg.de/rz3a035//police101.html |archive-date=22 February 2008}}</ref><ref name="Historical Frankfurt">{{cite web |url=http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/index.html |title=Poelzig Building / Westend Campus |work=Historical Frankfurt |publisher=Tourismus+Congress GmbH |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929175832/http://www.frankfurt-tourismus.de/cms/tourismussuite/en/sightseeing_frankfurt_rhine_main/sights_travel_guide/historic_sights/half-timbered_houses.html?haus_id=110217&resname=%2Fen%2Fsightseeing_frankfurt_rhine_main%2Fsights_travel_guide%2Fhistoric_sights%2Findex.html |archive-date=29 September 2011}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها [[اتحادي فوجن جو سپريم ڪمانڊر|سپريم اتحادي ڪمانڊ]] ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها [[مارشل پلان]] تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. [[اولهه جرمني|وفاقي جرمن حڪومت]] جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها [[آمريڪي پنجون ڪور|آمريڪي فوج جي پنجين ڪور]] ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. [[هيسن]] رياست ان کي [[گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ]] لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي. {{wide image|IG Farben Gebaeude Uni Frankfurt.jpg|800px|[[آءِ جي فاربن عمارت]]، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي}} === ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير === [[File:The Squaire, Frankfurt am Main-1060.jpg|thumb|2017ع ۾ دي اسڪوائر]] *ڊي ويلي (''لهر'')، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي. *آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس]]، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي. *[[ماءِ زائل]]، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي. *[[دي اسڪوائر]]، جنهن جو نالو ''اسڪوائر'' ۽ ''ايئر'' جو [[لفظي ميلاپ]] آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، [[فرينڪفرٽ هوائي اڏو]] تي واقع {{cvt|660|m|2}} ڊگهي ۽ {{cvt|45|m|2}} اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن ([[فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]]) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل {{cvt|140000|m²|0}} ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي. === فلڪ بوس عمارتون === {{See also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} {{wide image|Frankfurt am Main Skyline (51395421615).jpg|800px|[[ٽائونوس]] کان فرينڪفرٽ جو ڏيک}} [[فلڪ بوس عمارت]]ن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. [[مائين ٽاور]] 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو.<ref>{{cite book |editor1=Georges Binder |title=Tall Buildings of Europe, Middle East and Africa |url=https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor |year=2006 |publisher= Images |isbn=9781876907815 |page=[https://archive.org/details/tallbuildingsofe0000geor/page/14 14]}}</ref> جرمني جي 21 [[جرمني جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست|فلڪ بوس عمارتن]] مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي ([[بئنڪن فيرٽل]])، واپاري ميلي جي احاطي ([[يوروپا فيرٽل (فرينڪفرٽ)|يوروپا فيرٽل]]) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي. اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن: *[[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]]، {{cvt|259.0|m|2}} — [[نارمن فوسٽر]] پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.<ref>{{cite magazine |url=https://www.timeout.com/frankfurt/things-to-do/most-beautiful-buildings-in-frankfurt |title=The 10 most beautiful buildings in Frankfurt |date=25 March 2018 |magazine=TimeOut}}</ref> *[[ميسي ٽاور]]، {{cvt|256.5|m|2}} — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[گولڊمين ساڪس]] (جرمني) آهي. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|233.0|m|2}} *[[ويسٽ اينڊ ٽاور]]، {{cvt|208.0|m|2}} — [[ڊي زيڊ بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[مائين ٽاور]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[هيلابا|لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن]] ۽ [[اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز]] (جرمني) جا هيڊڪوارٽر. *[[ٽاور 185]]، {{cvt|200.0|m|2}} — [[پرائس واٽر هائوس ڪوپرز]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *ون، {{cvt|191|m|2}}. *[[اومني ٽورم]]، {{cvt|190.0|m|2}}. *[[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]]، {{cvt|186.0|m|2}} — [[ڊيڪا بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]]، {{cvt|185.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] جو هيڊڪوارٽر. *[[گرانڊ ٽاور (فرينڪفرٽ ام مائين)|گرانڊ ٽاور]]، {{cvt|179.9|m|2}} — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور. *[[فور (فرينڪفرٽ)|فور پهريون]]، {{cvt|179.0|m|2}} — رهائشي ٽاور. *[[اوپرن ٽاور]]، {{cvt|170.0|m|2}} — [[يو بي ايس]] (جرمني) جو هيڊڪوارٽر. *[[ٽائونوس ٽورم]]، {{cvt|170.0|m|2}}. *[[سلبر ٽورم]]، {{cvt|166.3|m|2}} — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار {{lang|de|[[ڊوئچه بان]]|italic=no}} آهي. *[[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، {{cvt|159.3|m|2}} — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار [[ميريئٽ انٽرنيشنل|ميريئٽ]] فرينڪفرٽ هوٽل آهي. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ پهريون]]، {{cvt|155.0|m|2}} — {{lang|de|[[ڊوئچه بئنڪ]]|italic=no}} جو هيڊڪوارٽر. *[[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز|ڊوئچه بئنڪ ٻيو]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[مارين ٽورم]]، {{cvt|155.0|m|2}}. *[[اسڪائيپر]]، {{cvt|153.8|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي. ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن: *[[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، {{cvt|148.0|m|2}} — [[يورپي مرڪزي بئنڪ|يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر]]. *ون فورٽي ويسٽ، {{cvt|145|m|2}} — [[ميليا هوٽلز انٽرنيشنل]] ۽ رهائشي استعمال. *[[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]]، {{cvt|142.4|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار [[ڪلفورڊ چانس]] (جرمني) آهي. *[[سٽي هائوس]]، {{cvt|142.1|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي. *[[گليليو (فلڪ بوس عمارت)|گليليو]]، {{cvt|136.0|m|2}} — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي. {{Panorama |image = Frankfurt Skyline Pano.Südwest.20130618.jpg |height = 250px |width = |alt = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |caption = جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک |dir = |align = center }} === بلند عمارتن جي تاريخ === {{see also|فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست}} [[File:Skyline-sued-ffm002 henninger turm.jpg|thumb|right|2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم]] [[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|upright=1.00|2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر]] [[File:River Main Frankfurt.jpg|thumb|alt=مائين نديءَ وٽ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر|2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون]] [[هيننگر ٽورم]] 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ [[گهمندڙ ريسٽورانٽ]] ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.<ref>{{Cite web |publisher=Meixner Schlueter Wendt |title=Henninger Turm Frankfurt am Main |url=https://www.meixner-schlueter-wendt.de/en/projects/henninger-turm/ |date=2018}}</ref> بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن [[ويسٽ اينڊ گيٽ]]، جنهن کي ان وقت ''پلازا بيورو سينٽر'' چيو ويندو هو، ۽ [[سلبر ٽورم]] تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي [[فرينڪفرٽر بيورو سينٽر]] ۽ [[سٽي هائوس]]، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ [[يورو ٽاور (فرينڪفرٽ)|يورو ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ [[گارڊن ٽاور]]، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت ''هيلابا هوخ هائوس'' چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع [[ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز]] آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل [[ميسي ٽاور]] {{convert|256.5|m|sp=us}} جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ {{cvt|259|m|ft|adj=mid|-high|sp=us}} اوچي [[ڪوميرز بئنڪ ٽاور]] ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون [[ويسٽ اينڊ شٽراسي 1]] ({{convert|208|m|sp=us}})، [[مائين ٽاور]] ({{convert|200|m|sp=us}}) ۽ [[ٽريانان (فرينڪفرٽ ام مائين)|ٽريانان]] ({{convert|186|m|sp=us}}) آهن. ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ [[اسڪائيپر]]، [[اوپرن ٽاور]]، [[ٽاور 185]]، [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر]] ۽ [[ٽائونوس ٽورم]]، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي. === ٻيون اوچيون اڏاوتون === [[File:Europaturm Abend.jpg|thumb|right|[[يوروپا ٽورم]] جي چوٽي، جيڪو {{cvt|337|m|ft}} اوچو رابطن وارو ٽاور آهي]] *[[يوروپا ٽورم]] — يورپ ٽاور هڪ [[ريڊيو جا منارا ۽ ٽاور|ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور]] آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ [[برلن ٽيليويزن ٽاور]] کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (''گِنهايم جو اسپرگس'') چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو [[بوڪنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|بوڪنهايم]] ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. *[[هيننگر ٽورم]] — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو [[اناج جو گودام]] هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ [[هيننگر بريوري]] جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن<ref>{{Cite web |url=https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |title=Transformation des Bestands – Baubeginn für Henninger-Turm in Frankfurt |date=27 June 2014 |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417234649/https://www.baunetz.de/meldungen/Meldungen-Baubeginn_fuer_Henninger-Turm_in_Frankfurt_3947903.html |url-status=live }}</ref> ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني [[روڊ سائيڪل ڊوڙ|سائيڪل ڊوڙ]] هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (''هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ'') سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي. *[[گوئٽي ٽاور|گوئٽي ٽورم]] — گوئٽي ٽاور [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ [[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو|فرينڪفرٽ شهري ٻيلي]] جي اترئين ڪناري تي واقع {{cvt|43|m|ft|adj=mid|-high}} اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.<ref>{{cite news |url=http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |title=Der neue Goetheturm wird ganz wie der alte |date=3 November 2017 |publisher=Hessenschau |access-date=17 November 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118195740/http://www.hessenschau.de/panorama/der-neue-goetheturm-wird-ganz-wie-der-alte,goetheturm-wiederaufbau-100.html |archive-date=18 November 2017 |url-status=dead}}</ref> == پارڪ ۽ ساوا علائقا == [[File:FFM_Jacobiweiher_Uferblick_von_NO_1.jpg|thumb|[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]]] هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/greencity/ |title=Auf dem Weg zur Green City |publisher=Frankfurt.de |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927124027/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2855&_ffmpar%255B_id_inhalt%255D=7187755 |archive-date=27 September 2018 |url-status=dead}}</ref> *فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. {{convert|8000|ha|abbr=on}} ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (''[[فرينڪفرٽ شهري ٻيلو]]''، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (''[[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] جو [[واريءَ جو دڙو]]'')، نڊا ٽال (''[[نڊا (ندي)|نڊا]] جي [[وادي]]'')، نڊا پارڪ، لوهر برگ (''لوهر جبل''، فرينڪفرٽ جو واحد [[انگورن جو باغ]])، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (''[[برگن-اينڪهايم|اينڪهايم]] جي [[ڌٻڻ]]'')، سيڪ باخر ريڊ (''[[سيڪ باخ (فرينڪفرٽ ام مائين)|سيڪ باخ]] جي [[ڌٻڻ]]'') ۽ فيخنهايمر مائين بوگن ([[فيخنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|فيخنهايم]] ۾ [[مائين ندي]] جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ [[محفوظ علائقو]] آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو. *مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (''مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ'') شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي [[آفنباخ ام مائين]] ۽ [[هاناو]] تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (''اولهه بندرگاهه''، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين [[يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر|يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر]] ۽ اوست هافن (''اوڀر بندرگاهه'') جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (''بندرگاهه پارڪ'') نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن. *وال آنلاگن — [[وال آنلاگن]]، يعني اڳوڻا [[دفاعي ڀت|قلعي بند مورچا]]، [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ۽ [[انن شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|انن شٽاٽ]] ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري [[دفاعي ڀت|شهري دفاعي ڀت]] سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور [[آلٽي اوپر]] آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو [[سينٽرل پارڪ|مينهٽن جي مشهور پارڪ]] ڏانهن اشارو آهي. *نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر [[نيس]] جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ [[ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا]] موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا. *گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي [[تيان آن مين چوڪ|تيان آن مين دروازي]] تان پيو آهي، [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن. *نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.<ref>{{cite web |title=Parks from A to Z: Volkspark Niddatal |url=https://frankfurt.de/themen/umwelt-und-gruen/orte/parks/parks-von-a-bis-z/volkspark-nidda |publisher=Frankfurt.de}}</ref> *ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] (29 هيڪٽر). === نباتاتي باغ === [[File: Tropicarium - Palmengarten Frankfurt - DSC01889.JPG|thumb|right|پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر]] فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن: *[[پالمين گارٽن]] [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي ۽ {{cvt|22|ha|acre}} ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Claire |date=2021-09-01 |title=Portrait of a park: the serene splendours of Frankfurt's Palmengarten |url=https://www.ft.com/content/564f55ce-75d8-4159-b380-082ab1075946 |access-date=2025-05-07 |newspaper=Financial Times}}</ref> معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ [[اگائيو]]، [[رس ڀريا ٻوٽا]] ۽ [[ازيليا]] شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.housebeautiful.com/design-inspiration/g39411327/most-beautiful-greenhouses/ |title=The Most Beautiful Greenhouses to Visit Across the Globe |author= Mary Elizabeth Andriotis |publisher=housebeautiful.com |date=11 March 2022 }}</ref> *[[يوهان وولف گانگ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ام مائين جو نباتاتي باغ|گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ]] هڪ [[وڻن جو باغ]] آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 [[جنس (حياتيات)|جنسون]] موجود آهن، جن ۾ ''[[روبس]]'' جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: [[جاگرافيائي نباتات|جاگرافيائي نباتاتي]] حصي ۾ [[جبلستاني باغ]]، [[وڻن جو باغ]]، [[چراگاهه]]، [[اسٽيپ]]، [[ڌٻڻ]] ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ [[ڪينري ٻيٽ]]ن، [[قفقاز]]، اوڀر ايشيا، [[ڀونوچ سمنڊ]] واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، [[خطري هيٺ آيل جنسون]]، سينگار جا ٻوٽا، [[گلاب]] ۽ ''نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن'' (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي {{cvt|1200|m2|ft2}} آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ [[گرونيبرگ پارڪ]] گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا. == ثقافت == === عجائب گهر === {{main|ميوزيم اوفر}} [[File:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|[[شٽيڊل]]]] [[File:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|[[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]]] 30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر [[ميوزيم اوفر]] جو حصو آهن، جيڪو [[مائين ندي]] جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان [[هلمار هوفمان]] جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.<ref name="Museumsufer Frankfurt">{{cite web | title=Museumsufer Frankfurt | website=Museumsufer Frankfurt | url=https://www.museumsufer.de/en/ | access-date=21 December 2022 | archive-date=21 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221221093747/https://www.museumsufer.de/en/ | url-status=live }}</ref> ڏهه عجائب گهر [[زاڪسن هاوزن (فرينڪفرٽ ام مائين)|زاڪسن هاوزن]] ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. [[شاو مائين ڪائي]] واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي [[پراڻين شين جي بازار]] لڳندي آهي. * [[جرمن طرز تعمير عجائب گهر|ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم]] (جرمن طرز تعمير عجائب گهر) * جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم){{efn|ان کي [[ڊوئچه ڪينيما ٿيڪ – فلم ۽ ٽيليويزن عجائب گهر]]، [[برلن]] سان نه ملائجي.}} * [[جرمن رومانويت عجائب گهر]] * فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر) * [[ليبيگ هائوس]] (مجسمن جو عجائب گهر) * [[اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر]] (لاڳو فنون جو عجائب گهر) * [[گيرش عجائب گهر]] (علائقائي فن جو عجائب گهر) * [[فرينڪفرٽ رابطن جو عجائب گهر|رابطن جو عجائب گهر]] (ڪميونيڪيشن عجائب گهر) * [[دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر]] * [[شٽيڊل]]، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ * [[جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر]] * بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن: * [[فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر]] * [[فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر]] [[آلٽ شٽاٽ (فرينڪفرٽ ام مائين)|آلٽ شٽاٽ]] ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن: * [[جديد فن عجائب گهر]] * [[شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ]] * [[فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن]] * [[فرينڪفرٽر يودن گاسي|يودن گاسي عجائب گهر]] * [[گوئٽي هائوس]] * فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر * [[ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر]] * فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر هڪ ٻيو اهم عجائب گهر [[ويسٽ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|ويسٽ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع آهي: * [[زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر]]، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو [[قدرتي تاريخ]] عجائب گهر آهي. ٻين عجائب گهرن ۾ [[اوست اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|اوست اينڊ]] ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، [[ڊوئچه بئنڪ پارڪ]] ۾ [[آئن ٽراخت فرينڪفرٽ]] عجائب گهر، [[گالوس (فرينڪفرٽ ام مائين)|گالوس]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، [[شوانهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|شوانهايم]] ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، [[بانهوفس فيرٽل (فرينڪفرٽ ام مائين)|بانهوفس فيرٽل]] ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ [[گنهايم (فرينڪفرٽ ام مائين)|گنهايم]] ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن. [[نورڊ اينڊ (فرينڪفرٽ ام مائين)|نورڊ اينڊ]] ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن. === پيشڪاري فنون === ==== موسيقي ==== [[يورو ڊانس]] ۽ [[ٽرانس موسيقي]] جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) [[اسنيپ!]] منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ [[هپ هاپ موسيقي|ريپ]] ۽ [[سول موسيقي|سول]] ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge. |url=http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |format=PDF |newspaper=Der Spiegel |page=268 |location=Hamburg |language=DE |date=3 October 1994 |access-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307191049/http://magazin.spiegel.de/EpubDelivery/spiegel/pdf/13683412 |archive-date=7 March 2016 |url-status=dead}}</ref> 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، [[سوين ويٿ]] ۽ ڊي جي ڊي اي جي ([[ڊانس 2 ٽرانس]] مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو [[ايسڊ هائوس]] جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ [[ٽرانس موسيقي]] جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ [[ٽيڪنو موسيقي|ٽيڪنو]] جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ [[لا بوش]]، [[جيم اينڊ اسپون]]، [[ميجڪ افيئر]]، [[ڪلچر بيٽ]]، [[اسنيپ!]]، [[ڊانس 2 ٽرانس]]، [[اوليور ليب]] ۽ [[هارڊ فلور]]، سان گڏ [[هارٿائوس]] ۽ [[آئي ڪيو (ريڪارڊ ليبل)|آئي ڪيو]] جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا. ====ثقافتي ماڳ==== [[File:Festhalle-Frankfurt-am-Main-2.jpg|thumb|[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]]]] [[File:The English Theatre Ffm DSC 0808.jpg|thumb|انگريزي ٿيئٽر]] *[[اوپيرا فرانڪفرٽ]] – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي ''[[اوپرن ويلٽ]]'' پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا ''[[سال جو اوپيرا هائوس]]'' (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي.<ref name="p023">{{cite web | title=Zum achten Mal "Oper des Jahres" – Stadt ehrt die Frankfurter Oper | website=feuilletonfrankfurt.de | date=22 April 2025 | url=https://www.feuilletonfrankfurt.de/2025/04/22/zum-achten-mal-oper-des-jahres-stadt-ehrt-die-frankfurter-oper/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ ''سال جي آرڪيسٽرا'' قرار ڏنو ويو.<ref name="h764">{{cite web | title=Das Frankfurter Opern- und Museumsorchester | website=Oper Frankfurt | url=https://oper-frankfurt.de/de/das-frankfurter-opern-und-museumsorchester/orchester/ | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> هي [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[بوڪينهايمر ڊيپو]] – [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ [[ٿيئٽر آم ٽورم]] جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ [[هانڊڪي]] جو ڊرامو ''[[تماشائين جي توهين]]'' پيش ڪيو ويو.<ref name="b488">{{cite web | title=Uraufführung des Handke-Stück "Publikumsbeschimpfung" in Frankfurt, Hessen im 19. und 20. Jahrhundert | website=LAGIS | date=30 May 1966 | url=https://lagis.hessen.de/de/quellen-und-materialien/hessen-im-19-und-20-jahrhundert/alle-eintraege/2745_urauffuehrung-des-handke-stueck-publikumsbeschimpfung-in-frankfurt?zeiger=1 | language=de | access-date=5 December 2025}}</ref> *[[شائوشپيل فرانڪفرٽ]] – مالي ضلعي جي [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان [[اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ]] جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي. *[[فيسٽ هالي فرانڪفرٽ]] – [[ميسي ٽاور]] جي ڀرسان [[فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر]] جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا. *[[ڊيوئچه بئنڪ پارڪ]] – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] ۾ [[نيڊرراڊ]] جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي [[والڊاسٽيڊيون]] (''ٻيلو اسٽيڊيم'') سان سڏين ٿا. هي [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] جو گهرو ميدان آهي. *[[آلٽي اوپيرا]] – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] ({{langx|de|هر-زينفوني اورڪيسٽر|link=no}})، [[هيسشر رونڊفنڪ]] جي [[ريڊيو آرڪيسٽرا]] ۽ [[فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر]] پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن. *[[هر-زينڊيزال]] – [[فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني]] جو پيشڪشي مرڪز. *[[يارهونڊرٿالي]] – ''صدي هال''، [[اونٽرليڊرباخ]] ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن ''يارهونڊرٿالي هوئخسٽ'' به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني [[هوئخسٽ اي جي]] جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو. *انگريزي ٿيئٽر – [[گاليليو]] بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو. *ٽائيگر پالاسٽ – ''ٽائيگر محل''، زائل جي ويجهو هڪ [[ويرائٽي]] ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي [[ميشلين گائيڊ]] جو هڪ [[ميشلين اسٽار]] مليو آهي. *[[ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم]] – ''موسون ٽاور فنڪارن جو گهر''، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو [[اوست اينڊ]] ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي. *ڊي شميئره – ''گريس''، 1950ع کان هلندڙ هڪ [[ڪيبري]] آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.<ref>{{Cite web | title = Die Schmiere "Audience for Satire" | publisher =cityseeker City Guide | access-date=25 March 2025 | url =https://cityseeker.com/frankfurt-am-main/89629-die-schmiere }}</ref> *ڊي ڪوميڊي – ''مزاحيه ٿيئٽر''، شهر جي مرڪز ۾ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي ويجهو واقع هڪ [[بوليوارڊ ٿيئٽر]] آهي. ===پرڏيهي ثقافت=== *[[انسٽيٽو سروانتيس]] – [[ميگوئل ڊي سروانتيس]] جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ [[فيليپي ڇهون اسپين|فيليپي، پرنس آف آسٽورياس]] ۽ سندس گهرواري [[ليتيثيا اسپين|ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس]] طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي ''آميريڪا هائوس'' ۾ واقع آهي. *[[انسٽيٽيو فرانسيز]] – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 [[اليانس فرانسيز]] مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو. *[[استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا]] – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن. *[[ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ]] – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن. *[[سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري]] – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي. ===ميلا=== [[File:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (Holbeinsteg).jpg|thumb|2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ]] *ميوزيمس اوفر فيسٽ – ''ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو'' جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ [[مائن ندي]] جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن. *ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي ''پٿر جي ٿانون جو ميلو'' به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" [[هيسي ٻوليون|هيسي لهجي]] جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون. [[File:Luminale 2012 - OVO.jpg|thumb|2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"]] *لومي نالي – ''روشنيءَ جو ميلو''، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد [[لائيٽ + بلڊنگ]] واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو. *ويلڊخيس ٽاگ – ''ٻيلي جو ڏينهن'' هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو [[پينٽيڪاسٽ]] کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ [[فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ]] اندر [[نيڊرراڊ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي. *ناخت ڊير ميوزين – ''ميوزيمن جي رات'' هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر [[اوفنباخ آم مائن]] جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *ناخت ڊير ڪلبس – ''ڪلبن جي رات''، ''ميوزيمن جي رات'' جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي. *وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – ''آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو'' جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن. ===رات جي زندگي=== فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ [[اوست اينڊ]] ضلعي ۾، خاص طور [[هاناوئر لانڊ شٽراسي]] جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب [[زاڪسنهاوزن]]، [[نورڊ اينڊ]]، [[بورنهايم]] ۽ [[بوڪينهايم]] ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن. [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ [[سوين ويٿ]]، [[مارڪ ٽرائونر]]، [[اسڪاٽ پراجيڪٽ]] ۽ [[ڪائي ٽريسڊ]] شامل هئا. ابتدائي [[ٽرانس موسيقي]] جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز [[ڊورين گري (ڪلب)]] هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ [[ڪوڪون ڪلب]]، جيڪو [[فيخنهايم]] ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ [[باٽشڪاپ]] آهي، جيڪو [[سيڪباخ]] ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو. ===گهريلو ثقافت=== [[File:Frankfurter-kueche-vienna.JPG|thumb|upright|آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي [[فرانڪفرٽ رڌڻي]]]] * [[فرانڪفرٽ رڌڻي]] – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ [[مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي]] تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي [[وڏي پيماني تي پيداوار]] ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[وائيمار جمهوريه]] جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.<ref>{{cite book |editor1=Samantha L. Martin-McAuliffe |title=Food and Architecture: At The Table |date=2016 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472520210 |page=108}}</ref> * [[فرانڪفرٽ الماري]] – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي|گوئٽي]] جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي. ===کاڌي جون خاصيتون=== {{See also|هيسي کاڌا}} [[File:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|thumb|"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)]] [[File:Frankfurter wuerstchen.jpg|thumb|right|اصل ''فرانڪفرٽر وورسٽشن''، [[آلو سلاد]] سان پيش ڪيل]] *[[ايپل وائن]] – ''سيب جي شراب'' يا ''هارڊ سائيڊر''، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب [[زاڪسنهاوزن]] ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو [[بگ ايپل]]، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي. *[[سائي چٽڻي#جرمن گروني زوسي|گروني زوسي]] – ''سائي چٽڻي''، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون. *[[فرانڪفرٽر وورسٽشن]] – ''مختصر فرانڪفرٽر''، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي [[ساسيج]] آهي. اها [[هاٽ ڊاگ]] سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي. *[[فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ]] – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج. *[[فرانڪفرٽر رپشن]] – ''رپشن مِٽ ڪراوٽ'' جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي [[ساورڪراوٽ]] يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي. *[[هانڊڪيز|هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ]] – جرمني جو علائقائي [[کٽي کير جو پنير]]، جيڪو [[رائين-مائن علائقو]] جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. *[[فرانڪفرٽر ڪرانز]] – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي. *[[بيٿمينشين]] – ''ننڍڙو بيٿمان''، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي. ==خريداري== [[File:Frankfurt Am Main-Zeil-Ansicht vom Maintower am fruehen Abend-20110328.jpg|thumb|upright|[[زائل]]، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي]] *[[زائل]] – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. [[مائي زائل]] جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/insider-guide-frankfurt/index.html |author=Joe Yogerst |title=Visiting Frankfurt? Insiders share tips |publisher=CNN Travel|date=25 March 2017}}</ref> زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل [[زائل گيليري]] جي جاءِ ورتي)، [[گيليريا ڪائوفهوف]] ۽ [[ڪارشٽاڊٽ]]، ان کان سواءِ [[پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ]] ۽ [[سي اينڊ اي]] جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو [[فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ]] جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ [[هاپٽ واخي]] ۽ اوڀر ۾ [[ڪونسٽابلر واخي]] جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي [[ڪائوفنگر شٽراسي]] آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ [[ايڇ اينڊ ايم]]، [[سيٽرن (دڪان)|سيٽرن]]، [[ايسپريٽ]]، [[زارا]] ۽ [[نيو يارڪر]]. *[[گوئٽي شٽراسي]] – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ [[لوئي ويٽون]]، [[پراڊا]]، [[گوچي]]، [[ٽفني اينڊ ڪمپني]]، [[جورجيو آرماني]]، [[ورساسي]]، [[ڪارٽيئر]]، [[بربري]]، [[ورٽو]] ۽ [[بلغاري]] جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو. *[[فريس گاس]] – (سرڪاري نالا ''ڪالباخر گاسه'' ۽ ''گروسي بوڪينهايمر شٽراسي'')، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري [[گوئٽي شٽراسي]] ۾ جاءِ جي کوٽ سبب [[ايپل اسٽور]]، [[هيوگو باس]] ۽ [[پورشه ڊيزائن]] جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا. *[[بيرگر شٽراسي]] – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي [[نورڊ اينڊ]] ۽ [[بورنهايم]] مان گذرندي [[سيڪباخ]] تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي. *[[ليپزگر شٽراسي]] – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا [[بوڪينهايمر وارٽي]] کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي. *[[براوباخ شٽراسي]] – [[پراڻو شهر (فرانڪفرٽ)|پراڻي شهر]] واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[مونخينر شٽراسي]] – [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ [[ولي-برانڊٽ-پلاٽس]] جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن. *[[ڪلائن مارڪٽ هالي]] – (لفظي معنيٰ: ''ننڍو مارڪيٽ هال'')، [[ڪونسٽابلر واخي]] جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ [[سائي چٽڻي]] سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي. <gallery mode="packed"> Fressgass Ffm April 2011 EVA 8761.jpg|[[فريس گاس]] تي فٽ پاٿ ڪيفي Baustelle-hochvier-ffm001.jpg|[[ايشنهايمر ٽور]] ۽ [[زائل]] MyZeil Frankfurt Nacht.jpg|[[مائي زائل]] شاپنگ مال Goethestrasse Rothofstrasse Ffm.jpg|[[گوئٽي شٽراسي]] ۾ عاليشان خريداري </gallery> ==زندگيءَ جو معيار== 2001ع ۾ [[ليورپول يونيورسٽي]] پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، [[في فرد مجموعي گهريلو پيداوار]] (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ [[ڪارلسروهه]]، [[پيرس]] ۽ [[ميونخ]] جا نالا اچي ٿا.<ref>{{Cite web|last=Swift|first=Nick|title=European cities outperform their English counterparts|url=http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|date=3 February 2004|website=City Mayors|archive-date=20 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620075821/http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html|url-status=live}}</ref> فرانڪفرٽ کي [[مرسر معيارِ زندگي سروي]] (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو،<ref>{{cite web |url=http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |title=Global Cities Survey 2011 |publisher=Knightfrank.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102042444/http://www.knightfrank.com/wealthreport/2011/global-cities-survey/ |archive-date=2 November 2012}}</ref> جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. [[ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ]] جي ''دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر'' سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite web |url=http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |title=FR-Online: Frankfurt ist zweitattraktivste Stadt Deutschlands |language=de |publisher=Fr-online.de |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101509/http://www.fr-online.de/frankfurt/frankfurt-ist-die-zweitattraktivste-stadt-deutschlands,1472798,9894738.html |archive-date=28 January 2012 |url-status=live}}</ref> شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).<ref>{{cite web |url=http://www.frankfurt.de/ |title=Frankfurt.de: Statistik aktuell Nr. 8/2011 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102629/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/738/08_Bindung_und_Zufriedenheit_BB2010.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ''ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر'' به سڏيو ويندو آهي.<ref>Source: [http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 Polizeiliche Kriminalstatistik 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110519021155/http://www.bmi.bund.de/cae/servlet/contentblob/541740/publicationFile/26704/PKS2008.pdf;jsessionid=6379570F9390EB90E94D338941489E83 |date=19 May 2011}}</ref> بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن.<ref>{{citation needed|date=December 2012}}</ref> ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن. جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://frankfurt.de/-/media/frankfurtde/service-und-rathaus/daten-informationen-wissen/pdf/pdf-fsa/04kriminalittsstatistikpdf.pdf |title=Frankfurt.de: Kriminalitätsstatistik 2009 |access-date=18 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114102613/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/Kriminalstatistik_Langfassung.pdf |archive-date=14 November 2011 |url-status=dead}}</ref> 2018ع ۾ [[هيسي]] رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.<ref>{{cite web |url=https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |title=Polizeiliche Kriminalstatistik 2020 |access-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506172940/https://www.polizei.hessen.de/ueber-uns/statistik/kriminalstatistik/ |archive-date=6 May 2019 |url-status=live}}</ref> ==آمدورفت== ===هوائي اڏا=== ====فرانڪفرٽ هوائي اڏو==== {{Main|فرانڪفرٽ هوائي اڏو}} [[File:AirportFrankfurt fromair 2010-09-19.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]]، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾]] شهر جي مرڪز کان {{cvt|12|km|mi|0}} ڏکڻ-اولهه ۾ واقع [[فرانڪفرٽ هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن'') وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار [[رن وي]] آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني [[فراپورٽ]] جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو [[مسافرن جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن]] ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ [[سامان جي آمدورفت موجب دنيا جا مصروف ترين هوائي اڏا|سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو]] آهي. هي [[ڪونڊور فلوگڊينسٽ|ڪونڊور]] جو مرڪز ۽ جرمني جي [[قومي هوائي ڪمپني]] [[لوفت هانزا]] جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان [[لنڊن هيٿرو هوائي اڏو]]، [[شارل ڊي گول هوائي اڏو|پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو]] ۽ [[ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول]] کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو. هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.<ref>{{Cite web |url=https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |title=Frankfurt Airport |date=1 January 2020 |website=FRANKFURTER |language=en-US |access-date=1 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101105400/https://frankfurter.blog/frankfurt-airport/ |archive-date=1 January 2020 |url-status=dead}}</ref> هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن|علائقائي اسٽيشن]] تان روانو ٿيندڙ [[ايس-بان]] جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي ''اوفنباخ اوست'' يا ''هاناو هاپٽ بانهوف'' ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي اسٽيشن]] تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. [[انٽر سٽي|آءِ سي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] ريل گاڏيون [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن|ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون. ====فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو==== نالي جي باوجود، [[فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو]] (''فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان'') شهر کان لڳ ڀڳ {{cvt|120|km|mi|0}} پري [[لائوٽسنهاوزن]]، [[رائن لينڊ-پالاتينات]] ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو [[گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني]] [[ريان ايئر]] جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt-Hahn Airport to Frankfurt Central Station – 5 ways to travel |url=https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |access-date=15 June 2020 |website=Rome2rio |language=en |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151654/https://www.rome2rio.com/s/Frankfurt-Hahn-Airport/Frankfurt-Central-Station |url-status=live |last1=Ltd |first1=Rome2Rio Pty }}</ref> 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو. ====فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو==== [[فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو]] (''فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ'') هڪ مصروف [[عام هوابازي]] وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ [[ايگلس باخ]] جي ويجهو واقع آهي. ===رستا=== [[File:Frankfurter_Kreuz_-_BAB_3_und_5.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽر ڪروئز]]]] فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (''[[آٽو بان]]'') نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. [[فرانڪفرٽر ڪروئز]] هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي [[بنڊس آٽو بان 3]] (اي 3)، جيڪا [[ڪولون]] کان [[ورزبرگ]] تائين وڃي ٿي، ۽ [[بنڊس آٽو بان 5]] (اي 5)، جيڪا [[باسل]] کان [[هانوور]] تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. [[بنڊس آٽو بان 66]] (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ [[ويسباڊن]] ۽ اوڀر ۾ [[فولدا]] سان ڳنڍي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 661]] (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ [[اوبر اورسل]] تي ختم ٿئي ٿي. [[بنڊس آٽو بان 648]] (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري [[گول رستو]] ٺاهين ٿيون ۽ [[گهٽ اخراج وارو علائقو]] (''اوم ويلٽ زوني''؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا. فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون [[رش واري وقت]] گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين [[زائل]]، [[گوئٽي شٽراسي]] ۽ [[فريس گاس]] جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن. ===ريلوي اسٽيشنون=== ====فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن==== [[File:Hauptbahnhof Frankfurt.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]]]] [[File:Frankfurt Hauptbahnhof tief S-Bahn S6.jpg|thumb|left|[[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن (زير زمين)|مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي]] ۾ [[ايس-بان]]]] فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف'' يا ''ايف-هاپٽ بانهوف'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها [[هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن]]، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها [[گالوس]]، [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ۽ [[باهنهوفس فئرٽل]] ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ [[انٽر سٽي]] ۽ [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]]، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. [[انگريزي چينل سرنگهه]] وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.<ref>{{cite web |url=http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |title=High-speed trains to link England and Germany |publisher=Brisbanetimes.com.au |date=16 October 2011 |access-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621035917/http://www.brisbanetimes.com.au/travel/travel-news/highspeed-trains-to-link-england-and-germany-20111013-1lmq8.html |archive-date=21 June 2012 |url-status=live}}</ref> [[رائن-مائن ايس-بان]] جون سڀئي لائينون، [[فرانڪفرٽ يو-بان]] جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] ۾ شامل آهن، جيڪو [[برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد]] کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي. ====فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون==== [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|[[دي اسڪوائر]] جي هيٺان [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ [[آءِ سي اي 3]]]] فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف'') صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون [[انٽر سٽي ايڪسپريس|آءِ سي اي]] خدمتون [[ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين]] استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. [[فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف'') مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي. ====فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن==== فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن [[فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن]] (''فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف''، جنهن کي عام طور ''فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ'' يا ''ايف-زوڊ'' طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا [[زاڪسنهاوزن]] ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي. ====ميسي اسٽيشنون==== [[فرانڪفرٽ واپاري ميلو]] وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. [[فرانڪفرٽ ميسي اسٽيشن|ميسي اسٽيشن]] مقامي [[رائن-مائن ايس-بان]] ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي. ====ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون==== شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.<ref>{{Cite web |url=https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |title=How to Germany – Frankfurt am Main: The Gateway to Germany |access-date=6 October 2020 |archive-date=26 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926095555/https://www.howtogermany.com/pages/frankfurt.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |title=Frankfurt Konstablerwache station |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128114229/https://addr.ws/frankfurt-konstablerwache-station-train-station--frankfurt-de.html |archive-date=28 January 2020}}</ref> ====فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن==== [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن]] جي [[اوچي ريلوي|اوچي حصي]] ڏانهن ايندڙ [[ڊي بي اي جي ڪلاس 423]]]] بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي. ===ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون=== [[File:Frankfurt, Busbahnhof.jpg|thumb|right|مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو ''زيڊ او بي فرانڪفرٽ'' تي ڊگهي فاصلي واري بس]] فرانڪفرٽ ۾ [[بين شهري بس سروس]] لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |title=Frankfurt: Stations |publisher=Travelinho.com |access-date=21 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044654/http://www.travelinho.com/en/travel/frankfurt |archive-date=1 December 2017 |url-status=live}}</ref> ===عوامي آمدورفت=== {{Main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت}} [[File:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ]] شهر ۾ ٻه [[تيز رفتار شهري آمدورفت]] نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ [[رائن-مائن آمدورفت اتحاد]] جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |title=Rhein-Main Transport Association |publisher=RMV.DE |date=24 November 2010 |access-date=10 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |archive-date=27 July 2010}}</ref> ====ايس-بان==== {{main|رائن-مائن ايس-بان}} [[ايس-بان]] جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري [[فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقو|رائن-مائن علائقي]] سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون [[فرانڪفرٽ شهري سرنگهه]] مان گذرن ٿيون ۽ [[فرانڪفرٽ اوست اينڊ شٽراسي اسٽيشن|اوست اينڊ شٽراسي]]، [[فرانڪفرٽ ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن|ڪونسٽابلر واخي]]، [[فرانڪفرٽ هاپٽ واخي اسٽيشن|هاپٽ واخي]]، [[ٽائونوس آنلاگي اسٽيشن|ٽائونوس آنلاگي]] ۽ [[فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن]] تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ [[ويسباڊن]]، [[مائنز]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]]، [[روسلزهايم]]، [[هاناو]]، [[اوفنباخ آم مائن]]، [[اوبر اورسل]]، [[باڊ هومبرگ]]، [[ڪرونبرگ]]، [[فريڊبرگ، هيسي|فريڊبرگ]] ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون. ====يو-بان==== [[File:DSC03475 B44 Ludwig-Landmann-Straße.jpg|thumb|[[روڊلهايم|فرانڪفرٽ-روڊلهايم]] ۾ [[لوڊوگ لانڊمان|لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي]] جي وچ ۾ [[شهر ريلوي]] طور هلندڙ زير زمين لائين ''يو 7'']] {{main|فرانڪفرٽ يو-بان}} [[فرانڪفرٽ يو-بان|يو-بان]] جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ [[هلڪي ريل]] يا ''[[شهر ريلوي]]'' آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون. ====ٽرام==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون}} فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون. ====بس==== {{main|فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس}} ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.nachtbus-frankfurt.de |title=Nightbus Frankfurt Rheinmain |publisher=Nachtbus-frankfurt.de |access-date=10 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430194211/http://www.nachtbus-frankfurt.de/ |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}</ref> رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون. ===ٽيڪسيون=== [[ٽيڪسي]] عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو. [[اوبر]] شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون.<ref>{{Cite news |title=Uber Pulls Out of Three German Cities After Court Ban Shrinks Driver Pool |url=https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |first=Natasha |last=Lomas |work=[[TechCrunch]] |date=2 November 2015 |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://techcrunch.com/2015/11/02/uber-retrenches-in-germany/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.<ref>{{Cite web |title=Frankfurt: a guide for getting around in the city |url=https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528205741/https://www.uber.com/global/en/cities/frankfurt/ |archive-date=28 May 2017 |url-status=live}}</ref> ===سائيڪلون=== [[File:Frankfurt Velotaxi.jpg|thumb|زائل تي ويلو ٽيڪسي]] {{lang|de|[[ڊيوئچه بان]]|italic=no}} پنهنجي [[ڪال ا بائيڪ]] سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.callabike-interaktiv.de/ |title=Call a Bike: Startseite |work=callabike-interaktiv.de |access-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924030211/http://www.callabike-interaktiv.de/ |archive-date=24 September 2011 |url-status=live}}</ref> [[نيڪسٽ بائيڪ]] پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون. [[سائيڪل رڪشا]] يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا [[ٽه ڦيٿي گاڏي]] جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن. فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون ''سائيڪل گهٽيون'' آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. {{As of|2015}}، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.<ref>{{Cite web |title=Radfahrbüro der Stadt Frankfurt |url=http://www.radfahren-ffm.de/ |website=www.radfahren-ffm.de |access-date = 5 September 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112051827/http://www.radfahren-ffm.de/ |archive-date = 12 November 2009 |url-status = live}}</ref> ===برقي اسڪوٽر=== 15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت [[برقي اسڪوٽر]] جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ [[لائم]]، ٽائر، [[برڊ]]، ووئي، [[ڊاٽ]] ۽ [[بولٽ]] جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.<ref>{{Cite news |title=Frankfurt sagt E-Scooter-Rüpeln den Kampf an |url=https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html/ |date=3 February 2022 |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203212742/https://www.fnp.de/frankfurt/frankfurt-sagt-scooter-ruepeln-den-kampf-an-91280428.html |archive-date=3 February 2022 |url-status=dead}}</ref> ==عدالتي عدالتون== فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن: *هيسي رياستي محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/landesarbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Hessisches Landesarbeitsgericht |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035201/https://lag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/LAG_Hessen_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/oberlandesgericht-frankfurt-am-main اعليٰ علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120819031439/http://www.olg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/OLG_Frankfurt_am_Main_Internet |date=19 August 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ علائقائي عدالت<ref>{{in lang|de}} [https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/landgericht-frankfurt-am-main علائقائي عدالت جي ويب سائيٽ] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120905193154/http://www.lg-frankfurt.justiz.hessen.de/irj/LG_Frankfurt_Internet |date=5 September 2012 }}</ref> *فرانڪفرٽ مقامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://ordentliche-gerichtsbarkeit.hessen.de/landgerichtsbezirk-frankfurt-am-main/amtsgericht-frankfurt-am-main |title=Amtsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117164110/https://ag-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/AMG_Frankfurt_Internet/ |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ سماجي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://sozialgerichtsbarkeit.hessen.de/sozialgerichte/sozialgericht-frankfurt-am-main |title=Sozialgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035633/https://sg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/SG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ محنت عدالت<ref>{{Cite web |url=https://arbeitsgerichtsbarkeit.hessen.de/arbeitsgerichte-und-landesarbeitsgericht/arbeitsgericht-frankfurt-am-main |title=Arbeitsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130035429/https://arbg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/ArbG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=30 November 2016 |url-status=live}}</ref> *فرانڪفرٽ انتظامي عدالت<ref>{{Cite web |url=https://verwaltungsgerichtsbarkeit.hessen.de/verwaltungsgerichte-und-verwaltungsgerichtshof/verwaltungsgericht-frankfurt-am-main |title=Verwaltungsgericht Frankfurt am Main |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220164321/https://vg-frankfurt-justiz.hessen.de/irj/VG_Frankfurt_am_Main_Internet |archive-date=20 December 2016 |url-status=live}}</ref> ==مالي اختياريون== [[File:Frankfurt Westhafen Tower 2011a.jpg|thumb|[[ويسٽ هافن ٽاور]]، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي]] ===يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري=== [[يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري]] (اي آءِ او پي اي) [[يورپي يونين]] جو هڪ ادارو ۽ [[يورپي مالي نگران نظام]] جو حصو آهي، جيڪو [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو. ===وفاقي مالي نگران اختياري=== فرانڪفرٽ جرمني جي [[وفاقي مالي نگران اختياري]] (''بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ''، مختصر: ''با فِن'') جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي [[مالي ضابطه بندي|مالي ضابطه بندي ڪندڙ]] اختياري طور ڪم ڪري ٿو. ===مني لانڊرنگ مخالف اختياري=== [[يورپي يونين]] جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalcompliancenews.com/2024/06/05/https-insightplus-bakermckenzie-com-bm-financial-institutions_1-european-union-new-eu-ruleshave-been-adoptedto-combat-money-laundering-and-terrorist-financing_052024/ |title=European Union: New EU rules have been adopted to combat money-laundering and terrorist financing |publisher=Global Compliance News |author1=By Dr. József Vági |author2=Andrea Weinraub |author3=Anna Horvath |date=5 June 2024}}</ref> ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن=== فرانڪفرٽ ۾ [[بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن]] (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا [[ورلڊ بئنڪ گروپ]] جو حصو آهي. آءِ ايف سي [[ترقي پذير ملڪ|ترقي پذير ملڪن]] ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي. ===قونصل خانا=== هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ [[قونصل جنرل|قونصل جنرل جا دفتر]]) موجود آهن.<ref>{{Cite web |title=Embassy Pages list of consulates in Frankfurt |url=https://www.embassypages.com/city/frankfurt |access-date=2025-01-02}}</ref> [[ايڪنهايم]] ۾ واقع [[فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل]] دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consulate History |url=https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427070735/https://china.usembassy-china.org.cn/embassy-consulates/wuhan/consulate-history/ |url-status=dead |archive-date=27 April 2017 |access-date=19 May 2021 |publisher=U.S. Embassy & Consulates in China }}</ref> ==تعليم ۽ تحقيق== ===يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] جي [[گوئٽي بزنس اسڪول]] ۽ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] آهن. ====يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي==== [[File:Campus_Westend_Frankfurt_01.jpg|thumb|[[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]]]] شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي [[يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي]] آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. [[گوئٽي بزنس اسڪول]]، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي [[هائوس آف فنانس]] جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن. ====فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز==== [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: ''پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر''، [[فرا لائين]] آءِ ٽي اسڪول سروس، [[ميٿين]] جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ ''فرا ڊيسڪ'')، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ [[شمسي فوٽو وولٽائڪ]] ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون. ====فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ==== شهر ۾ [[فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ]] پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس [[جرمن قومي لائبريري]] جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite journal |title=FT Masters in Managemenet |url=https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |journal=FT |date=2017 |access-date=6 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707041533/https://www.ft.com/content/6b52615a-8694-11e7-8bb1-5ba57d47eff7 |archive-date=7 July 2018 |url-status=live}}</ref> ====شٽيڊل اسڪول==== فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو [[شٽيڊل اسڪول]] موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ [[يوهان فريڊرش شٽيڊل]] قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو. ====موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري==== شهر جا اهم موسيقي ادارا [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس]] ۽ [[هوخ ڪنزرويٽري]] (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ [[اينسامبل ماڊرن]] جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |title=International Ensemble Modern Academy |work=internationale-em-akademie.de |access-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032236/http://www.internationale-em-akademie.de/en/iema |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}</ref> ====ٻيا اهم تعليمي ادارا==== [[سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول]] (جرمن: ''Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen'') هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان [[زاڪسنهاوزن]] ۾ قائم آهي. ===تحقيقي ادارا=== [[File:Max_Planck_Institute_for_Brain_Research_at_Night_of_Science_2018_(1).jpg|thumb|[[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]]]] شهر ۾ [[ميڪس پلانڪ سوسائٽي]] جا ٽي ادارا موجود آهن: * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس]] * [[ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ]] [[فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز]]، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي. فرانڪفرٽ ''رومش-جرمانيشي ڪميشن'' (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا [[جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ]] جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ [[قبل از تاريخ]] آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.<ref>{{cite web |title=Library Profile |url=https://www.dainst.org/en/departments/rgk/about-us/organisation/library |website=Deutsches Archäologisches Institut |access-date=23 September 2024}}</ref> [[گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ]] ۽ [[فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز]] گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز [[هيسي اي آءِ]] (''hessian.AI'') ۾ حصو وٺن ٿيون. ==مزدور تنظيمون ۽ انجمنون== [[File:Ig-metall-haus-2010-ffm-028.jpg|thumb|upright|مين فورم، [[آءِ جي ميٽال]] جو مرڪز]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن: *[[آءِ جي ميٽال]]، جرمني جي سڀ کان وڏي [[ڌاتو سازي]] جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز [[گوٽ لوئٽ فئرٽل]] ضلعي ۾ واقع ''مين فورم'' بلند عمارت ۾ آهي. *[[آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ]]، [[تعميراتي مزدور|تعميراتي]] ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم. *[[تعليم ۽ سائنس ڪارڪنن جي يونين (جرمني)|گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ]]، استادن جي مزدور تنظيم. *[[گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر]]، [[ريل گاڏي هلائيندڙ]]ن جي مزدور تنظيم. [[واپاري انجمن]]ن ۾ شامل آهن: *[[اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن]] (''فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ'') *[[ڊي ڪيما|ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي]] (''ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي'') *[[جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن]] (''بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس'')، جيڪا [[فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو]] جو اهتمام ڪري ٿي. *جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (''بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس'') *جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري'') *جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (''فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري'') *جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (''فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو'') *جرمن باورچين جي انجمن (''فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس'') ==ميڊيا== ===اخبارون=== [[Image:FAZ Building 2.jpg|thumb|''[[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]'' جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت]] فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند [[فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ]]، جيڪا ''ايف اي زيڊ'' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ٻي اهم اخبار [[فرانڪفرٽر رونڊشائو]] آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي. ===رسالا=== ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي ''جرنل فرانڪفرٽ'' تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. ''اويڪو-ٽيسٽ'' صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. [[ٽائيٽينڪ (رسالو)|''ٽائيٽينڪ'']] هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري [[طنز]]ي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي. ===ريڊيو ۽ ٽيليويزن=== فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن ''زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي'' (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو [[هيسشر رونڊ فنڪ]] (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز [[ڊورن بوش]] ضلعي ۾ واقع "[[ڊورن بوش نشرياتي مرڪز|فونڪ هائوس آم ڊورن بوش]]" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن [[نشريات]]ي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز [[ڪاسل]]، [[ڊارمسٽاڊٽ]] ۽ [[فولدا]] ۾ پڻ موجود آهن. [[بلومبرگ ٽي وي]] ۽ [[آر ٽي ايل ٽيليويزن]] جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن. ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ ''مين ايف ايم'' ۽ ''ريڊيو ايڪس'' شامل آهن. آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين [[آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ]] (AFN) فرانڪفرٽ مان ([[اي ايف اين فرانڪفرٽ]]) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس [[مانهايم]] مان نشريات ڪري ٿي. ===خبرون فراهم ڪندڙ ادارا=== فرانڪفرٽ ۾ عالمي [[خبرون فراهم ڪندڙ ادارو|خبرون فراهم ڪندڙ اداري]] [[رائٽرز]] جي جرمني واري آفيس موجود آهي. [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو ''فيچر اسٽوري نيوز'' پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. ==رانديون== [[File:Match_Frankfurt_-_Marseille_in_November_2018.jpg|thumb|[[والڊ اسٽيڊيون]] ({{as of|2023}} کان ''ڊوئچه بئنڪ پارڪ'' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.]] فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم [[اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ]] 2004ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ]] ۽ 2000ع ۾ [[جرمن باسڪيٽ بال ڪپ|جرمن ڪپ]] کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ (عورتون)|آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا [[فراوئن-بنڊس ليگا]] جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ [[آئنٽراخت فرانڪفرٽ]] مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو [[جرمن فٽبال چيمپئنن جي فهرست|جرمن چيمپئن شپ]]، پنج ڀيرا [[ڊي ايف بي-پوڪال]]، ٻه ڀيرا [[يوئيفا يورپا ليگ]] (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ [[يوئيفا چيمپئنز ليگ]] جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ [[يوئيفا سپر ڪپ]] پڻ کٽيو. فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن: {{div col|colwidth=22em}} *[[فرانڪفرٽ گيليڪسي (اي ايل ايف)|فرانڪفرٽ گيليڪسي]]، [[اين ايف ايل يورپ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ يونيورس]]، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *فرانڪفرٽ پائريٽس، [[جرمن فٽبال ليگ|آمريڪي فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي]]، [[گيلڪ فٽبال]] *[[فرانڪفرٽ لائنز]] (2010ع تائين)، [[آئس هاڪي]] *[[ليوين فرانڪفرٽ]] (2010ع کان)، [[آئس هاڪي]] *[[ايس سي 1880 فرانڪفرٽ]]، [[رگبي يونين]] *[[ايف ايس وي فرانڪفرٽ]]، مردن جي فٽبال *[[روٽ-وائيس فرانڪفرٽ]]، فٽبال *[[فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894]]، فٽبال {{div col end}} فرانڪفرٽ مشهور [[ڪلاسيڪي سائيڪل ريس]] [[ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ]] جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين ''رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم'' جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال [[فرانڪفرٽ ميراٿون]] ۽ [[آئرن مين جرمني]] جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ [[بينڊي]] راند جي برادري جو مرڪز آهي. ==فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون== [[File:Eichkopf vom Atzelberg aus gesehen.jpg|thumb|[[آتزلبرگ]] جبل تان [[ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار]] جو منظر]] [[File:Saalburg.jpg|thumb|[[رومي سلطنت]] جي فوجي ڇانوڻي [[زالبرگ]]]] [[File:Kurhaus Wiesbaden blaue Stunde 290-L4.jpg|thumb|[[ويسباڊن]] جو [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]] ۽ جواخانو]] [[File:Mühltal - Burg Frankenstein 11 ies.jpg|thumb|اصل [[فرانڪنسٽائن قلعو]]]] [[File:Limmeuble Waldspirale (Darmstadt) (7954668126).jpg|thumb|[[والڊشپيراله]]]] فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80&nbsp;ڪلوميٽر (50&nbsp;ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن: ===اتر=== *[[ٽائونوس]] جبلن جو سلسلو *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[زالبرگ]]، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[اپر جرماني-ريٽيائي لائمز|لائمز]] (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد) *[[باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي]]، پنهنجي مشهور [[جواخانو|جواخاني]] سان *[[هيسن پارڪ]] ===اولهه=== *[[ويسباڊن]]، جتي [[ڪورهاوس، ويسباڊن|ڪورهاوس]]، [[ويسباڊن رياستي ٿيٽر]]، [[نيروبرگ]] ۽ [[جواخانو]] واقع آهن *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[مائنز]] *[[روڊيشيائيم آم رائن]] *[[رائنگائو]] *[[ايبرباخ خانقاه]] (فلم ''[[گلاب جو نالو]]'' جي اصل فلمبندي واري جڳهه) *[[اپر رائن ماٿري|رائن ماٿري]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[رائن گهارو]] *[[رائن درياهه]] *[[رائن هيسن شراب وارو علائقو]] ===اوڀر=== *[[هاناو]] جو [[گرم ڀائر|گرم ڀائرن]] جو اونهاري وارو ميلو *[[جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو]] *[[شپيسارٽ]] ===ڏکڻ=== *[[ڊارمسٽاڊٽ]]، جتي [[آرٽ نووو]] طرز جو [[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ڊارمسٽاڊٽ آرٽسٽس ڪالوني|ماتيليڊن هوهه]] واقع آهي *[[والڊشپيراله]] *[[ڊارمسٽاڊٽ ۾ روسي چيپل|روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه]] *[[ورٽيڪس باغ]] *[[جرمني جا عالمي ورثي وارا ماڳ|يونيسڪو عالمي ورثو]] [[ميسل کڏ]] *[[اوڊنوالڊ]] *[[بيرگ شٽراسي]] *[[فرانڪنسٽائن قلعو]] *[[هايڊلبرگ]] ==بين الاقوامي لاڳاپا== ===جڙواں شهر – ڀيڻ شهر=== {{See also|جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست}} فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان [[ڀيڻ شهر]] جا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main">{{cite news |title=City Partnerships |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206050127/https://frankfurt.de/english/international-affairs/city-partnerships |url-status=live }}</ref> {{div col|colwidth=24em}} *{{flagicon|UK}} [[برمنگهم]]، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع) *{{flagicon|HUN}} [[بوداپيسٽ]]، هنگري (1990ع) <!--Cairo - friendship, not twinning--> *{{flagicon|FRA}} [[ڊيوئي-لا-بار]]، [[وال دئواز]]، فرانس (1967ع)؛ ''اڳ ۾ [[نيڊر-ايشباخ]] سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.''<ref>{{cite news |title=Deuil-La Barre |newspaper=City of Frankfurt Am Main |url=https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |publisher=Stadt Frankfurt am Main |access-date=3 February 2021 |archive-date=7 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207133134/https://frankfurt.de/en/english/international-affairs/the-partner-cities/deuil-la-barre |url-status=live }}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[دبئي]]، [[دبئي امارت]]، گڏيل عرب امارات (2005ع) *{{flagicon|TUR}} [[ايسڪي شهير]]، [[ايسڪي شهير صوبو]]، ترڪي (2013ع) *{{flagicon|NIC}} [[گرانادا، نڪاراگوا|گرانادا]]، [[گرانادا کاتو]]، نڪاراگوا (1991ع) *{{flagicon|CHN}} [[گوانگجو]]، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع) *{{flagicon|POL}} [[ڪراڪوف]]، پولينڊ (1991ع) *{{flagicon|GER}} [[لائپزگ]]، سيڪسني، جرمني (1990ع) *{{flagicon|FRA}} [[ليون]]، فرانس (1960ع) *{{flagicon|AUS}} [[ميلبورن]]، وڪٽوريا، آسٽريليا *{{flagicon|ITA}} [[ميلان]]، لومبارڊي، اٽلي (1970ع) *{{flagicon|USA}} [[فلاڊيلفيا]]، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع) *{{flagicon|CZE}} [[پراگ]]، چيڪ جمهوريه (1990ع) *{{flagicon|ISR}} [[تل ابيب]]، [[گش دان]]، اسرائيل (1980ع) *{{flagicon|CAN}} [[ٽورانٽو]]، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع) <!--Yokohama - friendship, not twinning--> {{div col end}} ===دوست شهر=== <!--both sides don't consider each other a twin town--> فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:<ref name="Stadt Frankfurt am Main"/> *{{flagicon|EGY}} [[قاهره]]، مصر (1979ع) *{{flagicon|JPN}} [[يوڪوهاما]]، [[ڪاناگاوا]]، جاپان (2011ع) *{{flagicon|UKR}} [[لويو]]، يوڪرين (2024ع)<ref>{{citation |title=Lwiw wird Partnerstadt von Frankfurt |date=3 May 2024 |url=https://www.fr.de/frankfurt/lwiw-wird-partnerstadt-von-frankfurt-93050131.html |publisher=Frankfurter Rundschau |access-date=3 May 2024 }}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جرمني|يورپ|جاگرافي}} *[[فرانڪفرٽ اسڪول]] *[[فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست]] *[[فرانڪفرٽ جو ميئر]] *[[هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] *[[جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست]] == وڌيڪ مطالعو == ; تاريخ *ڪرامر، والڊي مار (مرتب): ''فرانڪفرٽ ڪرونيڪ''. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، {{ISBN|3-7829-0321-8}}. *[[لوٿار گال]] (مرتب): ''ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ''. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، {{ISBN|3-7995-1203-9}}. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو) *ماڪ، ارنسٽ: ''فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن''. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، {{ISBN|3-7820-0685-2}}. ; اڏاوتي فن *شوهمان، هائنز: ''فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم''. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، {{ISBN|3-7701-6305-2}}. (خاص طور اڏاوتي فن بابت) *بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): ''نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن''. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، {{ISBN|978-3-88506-583-8}}. *شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: ''هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945''. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، {{ISBN|978-3-7913-5363-0}}. ; ٻيا *زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: ''گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن''. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، {{ISBN|3-8313-1347-4}}. *موزيباخ، مارٽن: ''مائن فرانڪفرٽ''. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، {{ISBN|3-458-34571-X}}. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871) == حاشيا ۽ حوالا == {{Notelist}} {{Reflist}} <references group="lower-alpha"/> ==خارجي ڳنڍڻا== {{Commons category|Frankfurt am Main}} {{Wikivoyage|Frankfurt}} *{{Webarchive|title=سرڪاري ويب سائيٽ|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=16 July 2012 }} {{In lang|de}} *[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون] *{{Webarchive|title=فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html|date=6 March 2006}} *[http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html فرانڪفرٽ چڙيا گهر] *فرانڪفرٽ جا پينوراما: **[http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html 360° شهر جا پينوراما] **[http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm پينوراما فرانڪفرٽ] **[http://www.frankfurt360.de/ frankfurt360.de] **[http://www.panorama-frankfurt.de/ panorama-frankfurt.de] *[http://www.frankfurt-tourismus.de/ ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن] *[http://www.kultur-frankfurt.de/ فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل] *{{Citation|first=Isidor|last=Kracauer|title=Geschichte der Juden in Frankfurt a. M.|url=http://ulrich-greve.eu/free/frankfurt/|year=1150–1824|language=de}} {{Geographic location |Centre = Frankfurt am Main |North = [[ماربرگ]], [[گيسن]] |Northeast = [[فولدا]] |East = [[ورزبرگ]] |Southeast = [[نورنبرگ]] |South = [[ڊارمسٽاڊٽ]], [[مانهايم]], [[ڪارلسروهه]], [[شٽٽگارٽ]] |Southwest = [[ڪائزرس لاوٽرن]], [[زاربروڪن]] |West = [[ويسباڊن]] |Northwest = [[ڪوبلينز]], [[بون]], [[ڪولون]] }} {{Navboxes |title = فرانڪفرٽ سان لاڳاپيل مضمون |list = {{Districts of Frankfurt am Main}} {{Germany districts hesse}} {{Cities in Germany}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} [[زمرو:فرانڪفرٽ]] [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ جا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:تاريخي يهودي برادريون]] [[زمرو:جرمني جا بندرگاهي شهر]] [[زمرو:پهرين صدي جون قائم ڪيل آباديون]] [[زمرو:مائن طاس جون آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ درياهه ڪناري آباديون]] [[زمرو:پهرين صدي ۾ قائم ٿيل آباديون]] [[زمرو:جرمني ۾ هولوڪاسٽ جا ماڳ]] [[زمرو:هيسي جا شهري ضلعا]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊٽ علائقو]] odlprird45x6jdairbzu88pincjy6ex زمرو:1994ع 14 43004 430698 120687 2026-11-11T09:29:14Z Memon2025 21315 /* */ 430698 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سال]] l7sy3061z46kchaxm8ci9vjzwhzc12u سانچو:Infobox element 10 48398 430646 430487 2026-11-10T21:31:12Z Intisar Ali 8681 430646 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{short description|{{#ifexpr:({{{Z|0}}}>=119)|Theoretical chemical|Chemical}} element with atomic number {{{Z|}}} ({{{symbol|}}})}}</includeonly><!-- -->{{Infobox | bodyclass = ib-element | autoheaders =yes | templatestyles = Infobox element/styles.css | headerstyle =color:inherit; background:{{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}}|format=bgcolor}} | labelstyle = | datastyle = | belowstyle =color:inherit; background:{{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}}|format=bgcolor}} | title =<span class="nowrap">{{ucfirst:{{{name|{{PAGENAME}}}}}}},&nbsp;<sub>{{{Z|00}}}</sub>{{{symbol|Xx}}}</span> | abovestyle=color:inherit; background:#e6e6e6; | above={{#ifexpr:({{{Z|0}}}>=119)|''نظرياتي عنصر''}} | image1 ={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image name|}}} |upright={{#if:{{{image upright|}}}|{{{image upright|}}}|1}} |alt={{Infobox element/symbol-to-top-image-alt|symbol={{{symbol|}}} |default=}} }}{{#ifeq:{{ParmPart |5 |{{filepath:{{{image name|}}}}}}}|en|[[زمرو:ڪيميائي صفحا جن ۾ مقامي تصوير آهي]]}} | caption1 ={{Infobox element/symbol-to-top-image-caption|symbol={{{symbol|}}} |default=}} |header10 ={{ucfirst:{{{name|{{PAGENAME}}}}}}} | label11 =تلفظ | data11 ={{infobox element/pronunciation|symbol={{{symbol|}}} |ipa1={{Infobox element/symbol-to-pronunciation|symbol={{{symbol|}}}|item=ipa1|default=}}}} | label12 =تجويز ڪيل رسمي نالو | data12 ={{{proposed name|}}} | label13 =متبادل نالو{{#if:{{{alt names|}}}|}} | data13 ={{{alt name|}}}{{{alt names|}}} | label14 =[[هم شڪلي|هم شڪليون]] | data14 ={{Infobox element/symbol-to-allotropes|symbol={{{symbol|}}} |format=infobox}} | label15 =ظاهري صورت | data15 ={{{appearance|}}} | data16 ={{#switch:{{Infobox element/symbol-to-saw/value-type|symbol={{{symbol|}}}}} |1|2={{infobox |child =yes |headerstyle =text-align: left; color:inherit; background: transparent; |header1 =[[معياري جوهري وزن]] {{nobold|1=''A''<sub>r</sub>&deg;({{{symbol|}}})}} |label2 =<nowiki/> |data2 ={{Infobox element/standard atomic weight format |symbol={{{symbol|}}} |standard={{Infobox element/symbol-to-saw/standard|symbol={{{symbol|}}}|default=}} |abridged={{Infobox element/symbol-to-saw/abridged|symbol={{{symbol|}}}|default=}} |ref={{CIAAW2021}} }} }} }} | label17 =[[ماس عدد]] | data17 ={{Infobox element/symbol-to-most-stable-isotope |symbol={{{symbol|}}}|format=[]|default=}} {{{mass number comment|}}} | label18 =[[ڪيميائي عنصرن جي فراواني|فراواني]] | data18 ={{{abundance|}}} | data19 ={{#if:{{{abundance in earth's crust|}}}{{{abundance in oceans|}}}{{{abundance in solar system|}}}| {{infobox|child=yes |headerstyle =text-align:left; line-height:1em; |header1 ={{#if:{{{abundance|}}} |<!-- not here --> |{{#if:{{{abundance in earth's crust|}}}{{{abundance in oceans|}}}{{{abundance in solar system|}}} |[[ڪيميائي عنصرن جي فراواني|فراواني]]}} }} |labelstyle =line-height:1em; text-indent:1.2em; font-weight:normal; |datastyle =line-height:1em; |label11 =[[زمين جي تهه ۾ عنصرن جي فراواني|زمين جي تهه ۾]] |data11 ={{{abundance in earth's crust|}}} |label12 =[[ڪيميائي عنصرن جي فراواني#سمنڊن ۾ عنصرن جي فراواني|سمنڊن ۾]] |data12 ={{{abundance in oceans|}}} |label13 =[[عنصرن جي فراواني#سج ۽ شمسي نظام|شمسي نظام ۾]] |data13 ={{{abundance in solar system|}}} }}}} |header20 ={{ucfirst:{{{name|{{PAGENAME}}}}}}} [[دوري جدول|دوري جدول]] ۾ |data22 ={{Infobox element/periodic table |name={{{name|{{PAGENAME}}}}} |number={{{Z|0}}} |symbol={{{symbol|}}} |mark={{{symbol|}}} |above={{{above|}}} |below={{{below|}}} |left={{{left|}}} |right={{{right|}}} }} | label23 ={{nowrap|1=[[جوهري عدد]] <span style="font-weight:normal;">(<span style="padding-right:0.15em;">''Z''</span>)</span>}} | data23 ={{{Z|}}} | label24 =[[دوري جدول جا گروپ|گروپ]] | data24 ={{Infobox element/symbol-to-group|symbol={{{symbol|}}}|format=infobox element}}{{{group ref|}}} {{{group comment|}}} | label25 =[[دوري جدول جو دور|دور]] | data25 ={{Infobox element/symbol-to-period |symbol={{{symbol|}}} |format=infobox element}}{{{period ref|}}} {{{period comment|}}} | label26 =[[دوري جدول جو بلاڪ|بلاڪ]] | data26 ={{Infobox element/block format |symbol={{{symbol|}}} |block={{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}} |default=}} }}{{{block ref|}}} {{{block comment|}}} | label31 =[[اليڪٽران ترتيب]] | data31 ={{#switch:{{{Z|1}}}|122|124|126=|{{Infobox element/symbol-to-electron-configuration|symbol={{{symbol|}}}|format=comment, ref}}}} {{{electron configuration comment|}}} | label32 =خولن ۾ اليڪٽران | data32 ={{{electrons per shell|}}}{{{electrons per shell ref|}}} {{{electrons per shell comment|}}} |header40 =طبعي خاصيتون |data41 ={{{physical properties comment|}}}{{{physical properties|}}} | label43 =رنگ | data43 ={{{color|}}} | label44 =[[مادي جي حالت|حالت]] {{nobold|1=([[معياري گرمي پد ۽ دٻاءَ|معياري حالتن]] تي)}} | data44 ={{#if:{{{phase|}}}|{{{phase|}}}|{{Infobox element/symbol-to-phase|symbol={{{symbol|}}}|format=wl}}}} {{{phase comment|}}} | label45 =[[اَٻرڻ جو نقطو]] | data45 ={{#if:{{{melting point K|}}} |{{{melting point prefix|}}} {{{melting point K}}}&nbsp;[[ڪيلون|K]]&#x20;&#x200b;({{{melting point C}}}&nbsp;°C,&#x20;&#x200b;{{{melting point F}}}&nbsp;°F){{{melting point ref|}}}&#x20;{{{melting point comment|}}} }} | label46 =[[اُبال جو نقطو]] | data46 ={{#if:{{{boiling point K|}}} |{{{boiling point prefix|}}} {{{boiling point K}}}&nbsp;K&#x20;&#x200b;({{{boiling point C}}}&nbsp;°C,&#x20;&#x200b;{{{boiling point F}}}&nbsp;°F){{{boiling point ref|}}}&#x20;{{{boiling point comment|}}} }} | label47 =[[تصعيد (مادي تبديلي)|تصعيد جو نقطو]] | data47 ={{#if:{{{sublimation point K|}}} |{{{sublimation point K}}}&nbsp;K&#x20;&#x200b;({{{sublimation point C}}}&nbsp;°C,&#x20;&#x200b;{{{sublimation point F}}}&nbsp;°F){{{sublimation point ref|}}}&#x20;{{{sublimation point comment|}}} }} | label50 =[[ڪثافت]]<span style="font-weight:normal;"> {{{density conditions|}}}</span> | data50 ={{{density|}}}{{#if:{{{density ref|}}} |&#x20;{{{density ref}}}}}{{#if:{{{density comment|}}} |&#x20;{{{density comment}}}}} | label51 ={{#if:{{{density|}}}||[[ڪثافت]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">([[معياري گرمي پد ۽ دٻاءَ|معياري حالتن]] تي)</span> | data51 ={{#if:{{{density gplstp|}}} | {{{density gplstp}}}&nbsp;g/L{{{density gplstp ref|}}}<!---->{{#if:{{{density gplstp comment|}}} |&#x20;{{{density gplstp comment}}}}}<!-- -->}} | label52 ={{#if:{{{density|}}}{{{density gplstp|}}}||[[ڪثافت]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">(ڪمري جي گرمي پد تي)</span> | data52 ={{#if:{{{density gpcm3nrt|}}} | {{{density gpcm3nrt}}}&nbsp;g/cm<sup>3</sup>{{{density gpcm3nrt ref|}}}<!---->{{#if:{{{density gpcm3nrt comment|}}} |&#x20;{{{density gpcm3nrt comment}}}}}<!-- -->}} {{#if:{{{density gpcm3nrt 2|}}} | <br/>{{#if:{{{density gpcm3nrt|}}}||{{red|پهرين <nowiki>{{{density gpcm3nrt}}}</nowiki> پيرا ميٽر استعمال ڪيو}}<br/>}}{{{density gpcm3nrt 2}}}&nbsp;g/cm<sup>3</sup>{{{density gpcm3nrt 2 ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3nrt 2 comment|}}}<!-- -->}} {{#if:{{{density gpcm3nrt 3|}}} | <br/>{{{density gpcm3nrt 3}}}&nbsp;g/cm<sup>3</sup>{{{density gpcm3nrt 3 ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3nrt 3 comment|}}}<!-- -->}} | label53 ={{#if:{{{density|}}}{{{density gplstp|}}}{{{density gpcm3nrt|}}} ||[[ڪثافت]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">مايع حالت ۾ ([[اَٻرڻ جو نقطو|اَٻرڻ واري گرمي پد]] تي)</span> | data53 ={{#if:{{{density gpcm3mp|}}} |{{{density gpcm3mp}}}&nbsp;g/cm<sup>3</sup>{{{density gpcm3mp ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3mp comment|}}} }} | label54 ={{#if:{{{density|}}}{{{density gplstp|}}}{{{density gpcm3nrt|}}}{{{density gpcm3mp|}}} ||[[ڪثافت]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">مايع حالت ۾ ([[اُبال جو نقطو|اُبال واري گرمي پد]] تي)</span> | data54 ={{#if:{{{density gpcm3bp|}}} |{{{density gpcm3bp}}}&nbsp;g/cm<sup>3</sup>{{{density gpcm3bp ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3bp comment|}}} }} | label55 =[[مولر حجم]] | data55 ={{#if:{{{molar volume|}}}|{{{molar volume|}}}&nbsp;{{#if:{{{molar volume unit|}}}|{{{molar volume unit|}}}|cm<sup>3</sup>/mol{{{molar volume ref|}}}&#x20;}}{{{molar volume comment|}}}}} | label56 =[[ٽه-نقطو]] | data56 ={{#if:{{{triple point K|}}} |{{{triple point K}}}&nbsp;K,&#x20;&#x200b;{{{triple point kPa}}}&nbsp;kPa{{{triple point ref|}}}&#x20;{{{triple point comment|}}} }}{{#if:{{{triple point K 2|}}} |<br/>{{{triple point K 2}}}&nbsp;K, {{{triple point kPa 2}}}&nbsp;kPa{{{triple point 2 ref|}}}&#x20;{{{triple point 2 comment|}}} }} | label57 =[[بحراني نقطو]] | data57 ={{#if:{{{critical point K|}}} |{{{critical point K}}}&nbsp;K, {{{critical point MPa}}}&nbsp;MPa{{{critical point ref|}}}&#x20;{{{critical point comment|}}} }} | label58 =[[گهلڻ جي اينٿالپي|گهلڻ جي گرمي]] | data58 ={{#if:{{{heat fusion|}}} |{{{heat fusion}}}&nbsp;[[ڪلو جول في مول|kJ/mol]]{{{heat fusion ref|}}}&#x20;{{{heat fusion comment|}}} }}{{#if:{{{heat fusion 2|}}} |<br/>{{{heat fusion 2}}}&nbsp;kJ/mol{{{heat fusion 2 ref|}}}&#x20;{{{heat fusion 2 comment|}}} }} | label59 =[[بخارجڻ جي اينٿالپي|بخارجڻ جي گرمي]] | data59 ={{#if:{{{heat vaporization|}}} |{{{heat vaporization}}}&nbsp;kJ/mol{{{heat vaporization ref|}}}&#x20;{{{heat vaporization comment|}}} }} | label61 =[[مولر گرمي گنجائش]] | data61 ={{#if:{{{heat capacity|}}} |{{{heat capacity}}}&nbsp;J/(mol·K){{{heat capacity ref|}}}&#x20;{{{heat capacity comment|}}} }}{{#if:{{{heat capacity 2|}}} |<br/>{{{heat capacity 2}}}&nbsp;J/(mol·K){{{heat capacity 2 ref|}}}&#x20;{{{heat capacity 2 comment|}}} }} | label62 =[[مخصوص گرمي گنجائش]] | data62 ={{#iferror: {{#if:{{Infobox element/symbol-to-saw/formal-short-rounded|symbol={{{symbol|}}}}}|{{#if:{{{heat capacity|}}} |{{#expr:{{{heat capacity}}} * 1E4/({{cvt|{{Infobox element/symbol-to-saw/formal-short-rounded|symbol={{{symbol|}}}}}|Da|yg|sigfig=20|disp=number|comma=off}}*6.02214076) round 3}}&nbsp;J/(kg·K){{{heat capacity ref|}}}&#x20;{{{heat capacity comment|}}}}}}}}} | data63 ={{#if:{{{vapor pressure 1|}}}{{{vapor pressure 100 k|}}} | [[بخار جو دٻاءُ|'''بخار جو دٻاءُ''']]{{{vapor pressure ref|}}}{{#if:{{{vapor pressure comment|}}} |&#x20;{{{vapor pressure comment}}} }}{{Infobox element/vapor pressure table |vp1={{{vapor pressure 1|&nbsp;}}} |vp10={{{vapor pressure 10|&nbsp;}}} |vp100={{{vapor pressure 100|&nbsp;}}} |vp1k={{{vapor pressure 1 k|&nbsp;}}} |vp10k={{{vapor pressure 10 k|&nbsp;}}} |vp100k={{{vapor pressure 100 k|&nbsp;}}} }}<!-- -->}} | data64 ={{#if:{{{vapor pressure 1 2|}}}{{{vapor pressure 100 k 2|}}} | '''بخار جو دٻاءُ'''{{{vapor pressure 2 ref|}}}{{#if:{{{vapor pressure 2 comment|}}} |&#x20;{{{vapor pressure 2 comment|}}} }}{{Infobox element/vapor pressure table |vp1={{{vapor pressure 1 2|&nbsp;}}} |vp10={{{vapor pressure 10 2|&nbsp;}}} |vp100={{{vapor pressure 100 2|&nbsp;}}} |vp1k={{{vapor pressure 1 k 2|&nbsp;}}} |vp10k={{{vapor pressure 10 k 2|&nbsp;}}} |vp100k={{{vapor pressure 100 k 2|&nbsp;}}} }}<!-- -->}} |header70 =جوهري خاصيتون |data71 ={{{atomic properties comment|}}}{{{atomic properties|}}} | label72 =[[آڪسائيڊيشن حالت|آڪسائيڊيشن حالتون]] | data72 ={{Element-symbol-to-oxidation-state-data<!-- -->|os-formatter=Element-symbol-to-oxidation-state-entry<!-- -->|symbol={{{symbol|}}} <!-- -->}} | label73 =[[برق منفيت]] | data73 ={{#if:{{{electronegativity|}}} |پالنگ پيمانو: {{{electronegativity}}}{{{electronegativity ref|}}}&#x20;}}{{{electronegativity comment|}}} | label75 =[[آئنائيزيشن توانائي|آئنائيزيشن توانائيون]] | data75 ={{unbulleted list |1={{#if:{{{ionization energy 1|}}} |پهريون:&nbsp;{{{ionization energy 1|}}}&nbsp;kJ/mol{{{ionization energy 1 ref|}}}&#x20;{{{ionization energy 1 comment|}}} }} |2={{#if:{{{ionization energy 2|}}} |ٻيون:&nbsp;{{{ionization energy 2|}}}&nbsp;kJ/mol{{{ionization energy 2 ref|}}}&#x20;{{{ionization energy 2 comment|}}} }} |3={{#if:{{{ionization energy 3|}}} |ٽيون:&nbsp;{{{ionization energy 3|}}}&nbsp;kJ/mol{{{ionization energy 3 ref|}}}&#x20;{{{ionization energy 3 comment|}}} }} |4={{#ifexpr:0{{{number of ionization energies|0}}}>3 |([[عنصرن جون مولر آئنائيزيشن توانائيون#{{{name|}}}|وڌيڪ]])}}{{#if:{{{ionization energy 1|}}} |{{{ionization energy ref|}}}&#x20;{{{ionization energy comment|}}} }} }} | label76 =[[جوهري نيم قطر]] | data76 ={{#if:{{{atomic radius|}}} |تجرباتي:&#x20;{{{atomic radius}}}&nbsp;[[پيڪوميٽر|pm]]{{{atomic radius ref|}}}&#x20;{{{atomic radius comment|}}} }}{{#if:{{{atomic radius calculated|}}} |{{#if:{{{atomic radius|}}}|<br/>}}حسابي:&#x20;{{{atomic radius calculated}}}&nbsp;{{#if:{{{atomic radius|}}}|pm|[[پيڪوميٽر|pm]]}}{{{atomic radius calculated ref|}}}&#x20;{{{atomic radius calculated comment|}}} }} | label77 =[[هم ظرفي نيم قطر]] | data77 ={{#if:{{{covalent radius|}}} |{{{covalent radius}}}&nbsp;{{#if:{{{atomic radius|}}}{{{atomic radius calculated|}}}|pm|[[پيڪوميٽر|pm]]}}{{{covalent radius ref|}}}&#x20;{{{covalent radius comment|}}} }} | label78 =[[وان ڊير والز نيم قطر]] | data78 ={{#if:{{{Van der Waals radius|}}} |{{{Van der Waals radius}}}&nbsp;{{#if:{{{atomic radius|}}}{{{atomic radius calculated|}}}{{{covalent radius|}}}|pm|[[پيڪوميٽر|pm]]}}{{{Van der Waals radius ref|}}}&#x20;{{{Van der Waals radius comment|}}} }} | data79 ={{Infobox element/spectral lines |symbol={{{symbol|}}} |name={{{name|}}} |image={{Infobox element/symbol-to-spectral-lines-image|symbol={{{symbol|}}} }}|default=}} |header100 =ٻيون خاصيتون | label101 =قدرتي موجودگي | data101 ={{Infobox element/symbol-to-occurrence|symbol={{{symbol|}}}|format=wl}} | label103 =[[بلوري بناوت]] | data103 ={{#if:{{{crystal structure prefix|}}}{{{crystal structure|}}}{{{crystal structure comment|}}} | {{{crystal structure prefix|}}}&#x20;&#x200b;{{Infobox element/crystal structure |engvar={{{engvar|}}} |{{{crystal structure|}}}}}{{{crystal structure ref|}}}{{#if:{{{crystal structure|}}}| {{#if:{{{lattice constant|}}}{{{lattice constants|}}}||<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure|{{{crystal structure|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure}}}}} بلوري بناوت، {{{name}}} لاءِ }}</div>}} }}{{#if:{{{crystal structure Pearson symbol|}}} |&#x20;([[پيئرسن علامت|{{{crystal structure Pearson symbol|}}}]])}}{{#if:{{{crystal structure comment|}}} |{{#if:{{{crystal structure prefix|}}}{{{crystal structure|}}}|<br/>}}{{{crystal structure comment|}}} }} }} | label104 =[[ڄاري مستقل]]{{#if:{{{lattice constants|}}} |}} | data104 ={{#if:{{{lattice constant|}}}{{{lattice constants|}}}|<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure|{{{crystal structure|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure}}}}} بلوري بناوت، {{{name}}} لاءِ }}</div>{{{lattice constant|}}}{{{lattice constants|}}}}} | label105 =بلوري بناوت | data105 ={{#if:{{{crystal structure 2 prefix|}}}{{{crystal structure 2|}}}{{{crystal structure 2 comment|}}} | {{{crystal structure 2 prefix|}}}&#x20;&#x200b;{{Infobox element/crystal structure |engvar={{{engvar|}}}|{{{crystal structure 2|}}}}}{{{crystal structure 2 ref|}}}{{#if:{{{crystal structure 2|}}}| {{#if:{{{lattice constant 2|}}}{{{lattice constants 2|}}}||<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure |{{{crystal structure 2|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure 2}}}}} بلوري بناوت، {{{name}}} لاءِ }}</div>}} }}{{#if:{{{crystal structure 2 Pearson symbol|}}} |&#x20;([[پيئرسن علامت|{{{crystal structure 2 Pearson symbol|}}}]])}}{{#if:{{{crystal structure 2 comment|}}} |{{#if:{{{crystal structure 2 prefix|}}}{{{crystal structure 2|}}}|<br/>}}{{{crystal structure 2 comment|}}} }} }} | label106 =ڄاري مستقل{{#if:{{{lattice constants 2|}}} |}} | data106 ={{#if:{{{lattice constant 2|}}}{{{lattice constants 2|}}}|<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure |{{{crystal structure 2|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure 2}}}}} بلوري بناوت، {{{name}}} لاءِ }}</div>{{{lattice constant 2|}}}{{{lattice constants 2|}}}}} | label110 =[[حرارتي ڦهلاءُ]] | data110 ={{#if:{{{thermal expansion|}}}{{{thermal expansion comment|}}} |{{#if:{{{thermal expansion|}}} |{{{thermal expansion|}}}&nbsp;µm/(m⋅K){{{thermal expansion ref|}}}&#x20;}}{{{thermal expansion comment|}}} }}{{#if:{{{thermal expansion at 25|}}} |{{#if:{{{thermal expansion|}}}|<br/>}}{{{thermal expansion at 25}}}&nbsp;µm/(m⋅K)&#x20;(25&nbsp;°C تي){{{thermal expansion at 25 ref|}}}&#x20;{{{thermal expansion at 25 comment|}}} }} | label111 =[[حرارتي موصليت]] | data111 ={{#if:{{{thermal conductivity|}}} |{{{thermal conductivity}}}&nbsp;W/(m⋅K){{{thermal conductivity ref|}}}&#x20;{{{thermal conductivity comment|}}} }}{{#if:{{{thermal conductivity 2|}}} |<br/>{{{thermal conductivity 2}}}&nbsp;W/(m⋅K){{{thermal conductivity 2 ref|}}}&#x20;{{{thermal conductivity 2 comment|}}} }} | label112 =[[حرارتي انتشار]] | data112 ={{#if:{{{thermal diffusivity|}}} |{{{thermal diffusivity}}}&nbsp;mm<sup>2</sup>/s&#x20;(300&nbsp;K تي){{{thermal diffusivity ref|}}}&#x20;{{{thermal diffusivity comment|}}} }} | label113 =[[برقي مزاحمت ۽ موصليت|برقي مزاحمت]] | data113 ={{#if:{{{electrical resistivity|}}} |{{{electrical resistivity}}}&nbsp;{{{electrical resistivity unit prefix|}}}Ω⋅m{{{electrical resistivity ref|}}}&#x20;{{{electrical resistivity comment|}}} }}{{#if:{{{electrical resistivity at 0|}}} |{{#if:{{{electrical resistivity|}}}|<br/>}}{{{electrical resistivity at 0}}}&nbsp;{{{electrical resistivity unit prefix|}}}Ω⋅m&#x20;(0&nbsp;°C تي){{{electrical resistivity at 0 ref|}}}&#x20;{{{electrical resistivity at 0 comment|}}} }}{{#if:{{{electrical resistivity at 20|}}} |{{#if:{{{electrical resistivity|}}}{{{electrical resistivity at 0|}}}|<br/>}}{{{electrical resistivity at 20}}}&nbsp;{{{electrical resistivity unit prefix|}}}Ω⋅m&#x20;(20&nbsp;°C تي){{{electrical resistivity at 20 ref|}}}&#x20;{{{electrical resistivity at 20 comment|}}} }} | label114 =[[بينڊ خال]] | data114 ={{#if:{{{band gap|}}} |{{{band gap}}}&nbsp;[[اليڪٽران وولٽ|eV]] (300&nbsp;K تي){{{band gap ref|}}}&#x20;{{{band gap comment|}}} }} | label115 =[[ڪيوري گرمي پد|ڪيوري نقطو]] | data115 ={{#if:{{{Curie point K|}}} |{{{Curie point K}}}&nbsp;K{{{Curie point ref|}}}&#x20;{{{Curie point comment|}}} }} | label118 =[[مقناطيسيت|مقناطيسي ترتيب]] | data118 ={{#if:{{{magnetic ordering|}}} |{{{magnetic ordering}}}{{{magnetic ordering ref|}}}&#x20;{{{magnetic ordering comment|}}} }} | label119 =[[مقناطيسي پذيرائي|مولر مقناطيسي پذيرائي]] | data119 ={{#if:{{{magnetic susceptibility|}}}|{{{magnetic susceptibility|}}}&nbsp;cm<sup>3</sup>/mol{{{magnetic susceptibility ref|}}}}} | label122 =[[وڌ ۾ وڌ ٽينسل طاقت|ٽينسل طاقت]] | data122 ={{#if:{{{tensile strength|}}} |{{{tensile strength}}}&nbsp;MPa{{{tensile strength ref|}}}&#x20;{{{tensile strength comment|}}} }} | label123 =[[يونگ جو ماڊيولس]] | data123 ={{#if:{{{Young's modulus|}}} |{{{Young's modulus}}}&nbsp;GPa{{{Young's modulus ref|}}}&#x20;{{{Young's modulus comment|}}} }} | label124 =[[شيئر ماڊيولس]] | data124 ={{#if:{{{Shear modulus|}}} |{{{Shear modulus}}}&nbsp;GPa{{{Shear modulus ref|}}}&#x20;{{{Shear modulus comment|}}} }} | label125 =[[بلڪ ماڊيولس]] | data125 ={{#if:{{{Bulk modulus|}}} |{{{Bulk modulus}}}&nbsp;GPa{{{Bulk modulus ref|}}}&#x20;{{{Bulk modulus comment|}}}}} | label127 =[[آواز جي رفتار]] | data127 ={{#if:{{{speed of sound|}}} |{{{speed of sound}}} [[ميٽر في سيڪنڊ|m/s]]{{{speed of sound ref|}}}&#x20;}}{{{speed of sound comment|}}} | label128 ={{#if:{{{speed of sound|}}}||[[آواز جي رفتار]]&#x20;}} <span style="font-weight:normal;">سنهي لٺ ۾</span> | data128 ={{#if:{{{speed of sound rod at 20|}}} |{{{speed of sound rod at 20}}}&nbsp;m/s&#x20;(20&nbsp;°C تي){{{speed of sound rod at 20 ref|}}}&#x20;}}{{{speed of sound rod at 20 comment|}}} | label129 ={{#if:{{{speed of sound rod at 20|}}}{{{speed of sound|}}}||[[آواز جي رفتار]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">سنهي لٺ ۾</span> | data129 ={{#if:{{{speed of sound rod at r.t.|}}} |{{{speed of sound rod at r.t.}}}&nbsp;m/s&#x20;([[ڪمري جو گرمي پد|ڪمري جي گرمي پد]] تي){{{speed of sound rod at r.t. ref|}}}&#x20;}}{{{speed of sound rod at r.t. comment|}}} | label130 =[[پوئسن جو تناسب]] | data130 ={{#if:{{{Poisson ratio|}}} |{{{Poisson ratio|}}}{{{Poisson ratio ref|}}}&#x20;{{{Poisson ratio comment|}}} }} | label131 =[[محس سختي پيمانو|محس سختي]] | data131 ={{#if:{{{Mohs hardness|}}}|{{{Mohs hardness|}}}{{{Mohs hardness ref|}}}&#x20;{{{Mohs hardness comment|}}}{{#if:{{{Mohs hardness 2|}}} |<br/>{{{Mohs hardness 2}}}{{{Mohs hardness 2 ref|}}}&#x20;{{{Mohs hardness 2 comment|}}} }} }} | label133 =[[وڪرز سختي آزمائش|وڪرز سختي]] | data133 ={{#if:{{{Vickers hardness|}}} |{{{Vickers hardness}}}&nbsp;MPa{{{Vickers hardness ref|}}}&#x20;{{{Vickers hardness comment|}}} }} | label134 =[[برنيل سختي آزمائش|برنيل سختي]] | data134 ={{#if:{{{Brinell hardness|}}} |{{{Brinell hardness}}}&nbsp;MPa{{{Brinell hardness ref|}}}&#x20;{{{Brinell hardness comment|}}} }} | label138 =[[CAS رجسٽري نمبر|CAS نمبر]] | data138 ={{#if:{{{CAS number|}}} |{{{CAS number|}}}{{{CAS number ref|}}}&#x20;{{{CAS number comment|}}} }} |header140 ={{#if:{{{naming|}}}{{{predicted by|}}}{{{prediction date |}}}{{{discovered by|}}}{{{discovery date|}}}{{{first isolation by|}}}{{{first isolation date|}}}{{{named by|}}}{{{named date|}}}{{{history comment|}}} |تاريخ}} | label141 = [[ڪيميائي عنصرن جي نالن جي اشتقاقن جي فهرست|نالي جو اشتقاق]] | data141 ={{{naming|}}} | label142 =اڳڪٿي | data142 ={{{predicted by|}}}<!---->{{#if:{{{prediction date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{predicted by|}}} |&#x20;({{{prediction date}}}) |{{{prediction date}}}}}<!---->{{{prediction date ref|}}}}} }} | label143 =[[ڪيميائي عنصرن جي دريافتن جي وقتي ترتيب|دريافت]] ۽ پهريون ڀيرو جدائي | data143 ={{#if:{{{discovery and first isolation by|}}}|{{{discovery and first isolation by|}}}{{#if:{{{discovery date|}}}|&#x20;({{{discovery date|}}}{{#if:{{{first isolation date|}}}|,&#x20;{{{first isolation date|}}}}}){{{discovery date ref|}}}{{{first isolation date ref|}}}}}{{#ifexpr: {{#if:{{{discovered by|}}}{{{first isolation by|}}}|1|0}} or {{#if:{{{discovery date|}}}|{{#ifeq:{{{discovery date|}}}|{{{first isolation date|}}}|1|0}}|0}} |{{red|<br/>دريافت/پهرين جدائي بابت تمام گهڻي ڄاڻ ڏنل آهي}}|}}|}} | label144 =[[ڪيميائي عنصرن جي دريافتن جي وقتي ترتيب|دريافت]] | data144 ={{#if:{{{discovery and first isolation by|}}}| |{{{discovered by|}}}{{#if:{{{discovery date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{discovered by|}}} |&#x20;({{{discovery date}}}) |{{{discovery date}}}}}}}{{{discovery date ref|}}} }} }} | label145 =پهريون ڀيرو جدائي | data145 ={{#if:{{{discovery and first isolation by|}}}| |{{{first isolation by|}}}{{#if:{{{first isolation date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{first isolation by|}}} |&#x20;({{{first isolation date}}}) |{{{first isolation date}}}}}}}{{{first isolation date ref|}}} }} }} | label146 =نالو{{#if:{{{named by|}}}|&nbsp;رکندڙ}} | data146 ={{{named by|}}}{{#if:{{{named date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{named by|}}} |&#x20;({{{named date}}}) |{{{named date}}}}}}}{{{named date ref|}}} }} | label147 =علامت | data147 ={{Infobox element/symbol-to-symbol-etymology|symbol={{{symbol|}}}}} | label149 ={{{history comment label|}}} | data149 ={{{history comment|}}} |header160 ={{#ifexpr:({{{Z|0}}}>=119) |{{#switch:{{{Z|0}}}|119|120=[[{{{name}}} جا آئسوٽوپ]]|#default={{{name}}} جا آئسوٽوپ}} |[[{{{name}}} جا آئسوٽوپ]]<div style="float:right; padding-right:0.2em;">{{v|Template:infobox {{{name|}}} isotopes|e}}</div> }} |data161 ={{#ifexpr:({{{Z|1}}}>=119) |{{{theoretical isotopes comment|}}} |{{#ifexist:Template:infobox {{{name|uranium}}} isotopes |{{infobox {{{name|uranium}}} isotopes |child=yes}} |<span class="error">سانچو:Infobox {{{name|uranium}}} isotopes موجود ناهي</span> }} }} | belowclass =noprint | below ={{#ifexpr:{{{Z|1}}}>118||{{Category-inline|{{ucfirst:{{#switch:{{{symbol|}}}|Hg=پارو|#default={{{name|ڪيميائي عنصر}}}}}}}}}<br/>}}{{navbar|Infobox {{lc:{{{name|&#x20;element}}}}}|plain=1}}&#x20;{{!}}&#x20;[[ڪيميائي عنصرن جي ڊيٽا جا حوالا|حوالا]] }}<!-- -->{{main other<!-- -->|1={{#switch:{{{engvar|}}} ||en-US= |#default=[[زمرو:وڪي منصوبو ڪيميائي عنصرن جا صفحا جيڪي انگريزي ٻوليءَ جي فرق جو سانچو استعمال ڪن ٿا|{{#switch:{{{engvar|}}}|en-GB=GB|en-OED=OED|#default=*}}]]}}<!-- -->|2=}}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check | unknown ={{main other|1=[[زمرو:اڻڄاتل پيرا ميٽرن وارا ڪيميائي عنصر جا صفحا|_VALUE_]]}} | preview =اڻڄاتل پيرا ميٽر "_VALUE_" | showblankpositional=1 |symbol |name |Z |number |Brinell hardness comment |Brinell hardness ref |Brinell hardness |Bulk modulus comment |Bulk modulus ref |Bulk modulus |CAS number comment |CAS number ref |CAS number |Curie point K |Curie point comment |Curie point ref |Mohs hardness 2 comment |Mohs hardness 2 ref |Mohs hardness 2 |Mohs hardness comment |Mohs hardness ref |Mohs hardness |Poisson ratio comment |Poisson ratio ref |Poisson ratio |QID |Shear modulus comment |Shear modulus ref |Shear modulus |Van der Waals radius comment |Van der Waals radius ref |Van der Waals radius |Vickers hardness comment |Vickers hardness ref |Vickers hardness |Young's modulus comment |Young's modulus ref |Young's modulus |above |abundance in earth's crust |abundance in oceans |abundance in solar system |abundance |alt name |alt names |appearance |atomic properties comment |atomic properties |atomic radius calculated comment |atomic radius calculated ref |atomic radius calculated |atomic radius comment |atomic radius ref |atomic radius |band gap comment |band gap ref |band gap |below |block comment |block ref |boiling point C |boiling point F |boiling point K |boiling point comment |boiling point prefix |boiling point ref |color |covalent radius comment |covalent radius ref |covalent radius |critical point K |critical point MPa |critical point comment |critical point ref |crystal structure 2 comment |crystal structure 2 prefix |crystal structure 2 ref |crystal structure 2 |crystal structure 2 Pearson symbol |crystal structure comment |crystal structure prefix |crystal structure ref |crystal structure |crystal structure Pearson symbol |density |density comment |density conditions |density gpcm3bp comment |density gpcm3bp ref |density gpcm3bp |density gpcm3mp comment |density gpcm3mp ref |density gpcm3mp |density gpcm3nrt 2 comment |density gpcm3nrt 2 ref |density gpcm3nrt 2 |density gpcm3nrt 3 comment |density gpcm3nrt 3 ref |density gpcm3nrt 3 |density gpcm3nrt comment |density gpcm3nrt ref |density gpcm3nrt |density gplstp comment |density gplstp ref |density gplstp |density ref |discovered by |discovery and first isolation by |discovery date ref |discovery date |electrical resistivity at 0 comment |electrical resistivity at 0 ref |electrical resistivity at 0 |electrical resistivity at 20 comment |electrical resistivity at 20 ref |electrical resistivity at 20 |electrical resistivity comment |electrical resistivity ref |electrical resistivity unit prefix |electrical resistivity |electron configuration comment |electronegativity comment |electronegativity ref |electronegativity |electrons per shell comment |electrons per shell ref |electrons per shell |engvar |first isolation by |first isolation date ref |first isolation date |group comment |group ref |heat capacity 2 comment |heat capacity 2 ref |heat capacity 2 |heat capacity comment |heat capacity ref |heat capacity |heat fusion 2 comment |heat fusion 2 ref |heat fusion 2 |heat fusion comment |heat fusion ref |heat fusion |heat vaporization comment |heat vaporization ref |heat vaporization |history comment label |history comment |image name |image upright |ionization energy 1 comment |ionization energy 1 ref |ionization energy 1 |ionization energy 2 comment |ionization energy 2 ref |ionization energy 2 |ionization energy 3 comment |ionization energy 3 ref |ionization energy 3 |ionization energy comment |ionization energy ref |lattice constant |lattice constants |lattice constant 2 |lattice constants 2 |left |magnetic ordering comment |magnetic ordering ref |magnetic susceptibility ref |magnetic susceptibility |mass number comment |melting point C |melting point F |melting point K |melting point comment |melting point prefix |melting point ref |molar volume comment |molar volume ref |molar volume unit |molar volume |named by |named date ref |named date |naming |number of ionization energies |period comment |period ref |phase comment |phase |physical properties comment |physical properties |predicted by |prediction date ref |prediction date |proposed name |right |speed of sound comment |speed of sound ref |speed of sound rod at 20 comment |speed of sound rod at 20 ref |speed of sound rod at 20 |speed of sound rod at r.t. comment |speed of sound rod at r.t. ref |speed of sound rod at r.t. |speed of sound |sublimation point C |sublimation point F |sublimation point K |sublimation point comment |tensile strength comment |tensile strength ref |tensile strength |theoretical isotopes comment |thermal conductivity 2 comment |thermal conductivity 2 ref |thermal conductivity 2 |thermal conductivity comment |thermal conductivity ref |thermal conductivity |thermal diffusivity comment |thermal diffusivity ref |thermal diffusivity |thermal expansion at 25 comment |thermal expansion at 25 ref |thermal expansion at 25 |thermal expansion comment |thermal expansion ref |thermal expansion |triple point 2 comment |triple point 2 ref |triple point K 2 |triple point K |triple point comment |triple point kPa 2 |triple point kPa |triple point ref |vapor pressure 1 2 |vapor pressure 1 k 2 |vapor pressure 1 k |vapor pressure 10 2 |vapor pressure 10 k 2 |vapor pressure 10 k |vapor pressure 100 2 |vapor pressure 100 k 2 |vapor pressure 100 k |vapor pressure 100 |vapor pressure 10 |vapor pressure 1 |vapor pressure 2 comment |vapor pressure 2 ref |vapor pressure comment |vapor pressure ref }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> p542tfnr9ir15dt8j6dgs1hw8q3w844 سانچو:Infobox element/periodic table 10 48411 430647 373507 2026-11-10T21:35:11Z Intisar Ali 8681 /* */ 430647 wikitext text/x-wiki <div class="ib-element-periodic-table"> <div class="ib-element-periodic-table-pt-container">{{Periodic table (32 columns, micro)|number={{{number|0}}}|mark={{{mark|{{{symbol|}}}}}}}}</div> <div class="ib-element-periodic-table-symbol">{{#if:{{{above|}}}|{{{above}}}|—}}<br>↑<br><strong>{{{symbol|}}}</strong><br>↓<br>{{#if:{{{below|}}}|{{{below}}}|—}}</div> <div class="ib-element-periodic-table-name nowrap">{{#if:{{{left|}}}|{{{left}}}|—}} ← <strong>{{{name|}}}</strong> → {{#if:{{{right|}}}|{{{right}}}|—}}</div> </div><noinclude> {{documentation|1=Template:Infobox element/doc}} </noinclude> jgdfr7ucqmg1hepsr6yk35ob0p4zq4u سانچو:Periodic table (32 columns, micro) 10 48413 430658 146221 2026-11-10T22:56:57Z Intisar Ali 8681 /* */ 430658 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Periodic table (32 columns, micro)/styles.css"/> {| class="periodic-table-32-micro" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Hydrogen|mark={{{mark|}}}|symbol=H}} | colspan="{{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|31|30}}" | | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Helium|mark={{{mark|}}}|symbol=He}} |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Lithium|mark={{{mark|}}}|symbol=Li}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Beryllium|mark={{{mark|}}}|symbol=Be}} | colspan="{{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|25|24}}" | | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Boron|mark={{{mark|}}}|symbol=B}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Carbon|mark={{{mark|}}}|symbol=C}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Nitrogen|mark={{{mark|}}}|symbol=N}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Oxygen|mark={{{mark|}}}|symbol=O}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Fluorine|mark={{{mark|}}}|symbol=F}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Neon|mark={{{mark|}}}|symbol=Ne}} |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Sodium|mark={{{mark|}}}|symbol=Na}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Magnesium|mark={{{mark|}}}|symbol=Mg}} | colspan="{{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|25|24}}" | | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Aluminium|mark={{{mark|}}}|symbol=Al}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Silicon|mark={{{mark|}}}|symbol=Si}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Phosphorus|mark={{{mark|}}}|symbol=P}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Sulfur|mark={{{mark|}}}|symbol=S}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Chlorine|mark={{{mark|}}}|symbol=Cl}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Argon|mark={{{mark|}}}|symbol=Ar}} |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Potassium|mark={{{mark|}}}|symbol=K}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Calcium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ca}} | colspan="{{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|15|14}}" | | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Scandium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sc}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Titanium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ti}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Vanadium|mark={{{mark|}}}|symbol=V}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Chromium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cr}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Manganese|mark={{{mark|}}}|symbol=Mn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Iron|mark={{{mark|}}}|symbol=Fe}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Cobalt|mark={{{mark|}}}|symbol=Co}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Nickel|mark={{{mark|}}}|symbol=Ni}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Copper|mark={{{mark|}}}|symbol=Cu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Zinc|mark={{{mark|}}}|symbol=Zn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Gallium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ga}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Germanium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ge}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Arsenic|mark={{{mark|}}}|symbol=As}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Selenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Se}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Bromine|mark={{{mark|}}}|symbol=Br}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Krypton|mark={{{mark|}}}|symbol=Kr}} |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Rubidium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Strontium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sr}} | class="{{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|periodic-table-32-micro-insert-cell-gt118|periodic-table-32-micro-no-insert-cell-gt118}}" | | colspan="{{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|14|13}}" | | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Yttrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Y}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Zirconium|mark={{{mark|}}}|symbol=Zr}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Niobium|mark={{{mark|}}}|symbol=Nb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Molybdenum|mark={{{mark|}}}|symbol=Mo}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Technetium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tc}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Ruthenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ru}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Rhodium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rh}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Palladium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pd}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Silver|mark={{{mark|}}}|symbol=Ag}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Cadmium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cd}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Indium|mark={{{mark|}}}|symbol=In}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Tin|mark={{{mark|}}}|symbol=Sn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Antimony|mark={{{mark|}}}|symbol=Sb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Tellurium|mark={{{mark|}}}|symbol=Te}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Iodine|mark={{{mark|}}}|symbol=I}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Xenon|mark={{{mark|}}}|symbol=Xe}} |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Caesium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cs}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Barium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ba}} {{#ifexpr:{{{number|0}}}>118| {{!}} }} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Lanthanum|mark={{{mark|}}}|symbol=La}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Cerium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ce}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Praseodymium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pr}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Neodymium|mark={{{mark|}}}|symbol=Nd}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Promethium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pm}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Samarium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sm}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Europium|mark={{{mark|}}}|symbol=Eu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Gadolinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Gd}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Terbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Dysprosium|mark={{{mark|}}}|symbol=Dy}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Holmium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ho}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Erbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Er}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Thulium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tm}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Ytterbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Yb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Lutetium|mark={{{mark|}}}|symbol=Lu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Hafnium|mark={{{mark|}}}|symbol=Hf}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Tantalum|mark={{{mark|}}}|symbol=Ta}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Tungsten|mark={{{mark|}}}|symbol=W}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Rhenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Re}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Osmium|mark={{{mark|}}}|symbol=Os}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Iridium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ir}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Platinum|mark={{{mark|}}}|symbol=Pt}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Gold|mark={{{mark|}}}|symbol=Au}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Mercury|link=Mercury (element)|mark={{{mark|}}}|symbol=Hg}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Thallium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tl}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Lead|mark={{{mark|}}}|symbol=Pb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Bismuth|mark={{{mark|}}}|symbol=Bi}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Polonium|mark={{{mark|}}}|symbol=Po}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Astatine|mark={{{mark|}}}|symbol=At}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Radon|mark={{{mark|}}}|symbol=Rn}} |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Francium|mark={{{mark|}}}|symbol=Fr}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Radium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ra}} {{#ifexpr:{{{number|0}}}>118| {{!}} }} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Actinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ac}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Thorium|mark={{{mark|}}}|symbol=Th}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Protactinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pa}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Uranium|mark={{{mark|}}}|symbol=U}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Neptunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Np}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Plutonium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Americium|mark={{{mark|}}}|symbol=Am}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Curium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cm}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Berkelium|mark={{{mark|}}}|symbol=Bk}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Californium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cf}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Einsteinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Es}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Fermium|mark={{{mark|}}}|symbol=Fm}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Mendelevium|mark={{{mark|}}}|symbol=Md}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Nobelium|mark={{{mark|}}}|symbol=No}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Lawrencium|mark={{{mark|}}}|symbol=Lr}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Rutherfordium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rf}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Dubnium|mark={{{mark|}}}|symbol=Db}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Seaborgium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sg}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Bohrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Bh}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Hassium|mark={{{mark|}}}|symbol=Hs}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Meitnerium|mark={{{mark|}}}|symbol=Mt}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Darmstadtium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ds}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Roentgenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rg}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Copernicium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Nihonium|mark={{{mark|}}}|symbol=Nh}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Flerovium|mark={{{mark|}}}|symbol=Fl}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Moscovium|mark={{{mark|}}}|symbol=Mc}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Livermorium|mark={{{mark|}}}|symbol=Lv}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Tennessine|mark={{{mark|}}}|symbol=Ts}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Oganesson|mark={{{mark|}}}|symbol=Og}} |} {{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|{{Periodic table (32 columns, micro)/119+|number={{{number|0}}}|mark={{{mark|}}} }}}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 1vzfgxh4s8usqgkzrwfovw87y1txbjr سانچو:Periodic table (32 columns, micro)/elementcell 10 48414 430649 146222 2026-11-10T22:01:00Z Intisar Ali 8681 /* */ 430649 wikitext text/x-wiki [[{{{link|{{{name|ڪيميائي عنصر}}}}}}|<span style="display:block;width:6px;height:8px;overflow:hidden;padding:0;color:transparent;background-color:{{#switch:{{lc:{{{category|unknown}}}}} |alkali metal=#ff6666 |alkaline earth metal=#ffdead |lanthanide=#ffbfff |actinide=#ff99cc |transition metal=#ffc0c0 |post-transition metal=#cccccc |metalloid=#cccc99 |reactive nonmetal=#f0ff8f |noble gas=#c0ffff |unknown |unknown chemical properties=#e8e8e8 |color=#c0c0c0 |#default=#000000 }};{{#if:{{#invoke:String|match|s=,{{{mark|n}}},|pattern=%W({{{symbol|y}}})%W|plain=false|nomatch=}}{{#ifeq:{{{mark|n}}}|{{{category|y}}}|yes}}|border:1px solid black;margin:-1px;}}">{{{link|{{{name|ڪيميائي عنصر}}}}}}</span>]]<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> latulth2li194hmfz50xq5ovmnljfon سانچو:Element color 10 48443 430660 146265 2026-11-10T23:03:55Z Intisar Ali 8681 /* */ 430660 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{#invoke:String| replace| source= {{{1| }}}| pattern= [%s-]| plain= false}}}}<!-- rm: hyphen, whitespace --> <!-- BLOCK note: per April 2021, block colors s..i-block are also *hardcoded* in [[Template:Infobox element/symbol-to-block/format]] for efficiency. DePiep --> | sblock = &#x23;ffe6dd | pblock = &#x23;fdff8c | dblock = &#x23;d9eff5 | fblock = &#x23;aaffad | gblock = &#x23;fee3fd | hblock = &#x23;7ed9d9 | iblock = &#x23;e0c880 | sblock(predicted) = &#x23;ffcccc | pblock(predicted) = &#x23;ffffbf | dblock(predicted) = &#x23;c7eeff | fblock(predicted) = &#x23;cdffcc | gblock(predicted) = &#x23;febfff<!-- GROUP --> | group18 | noblegas | noblegases = &#x23;c0ffff<!-- OCCURRENCE, border. Use style= "border:2px solid #4499ff" --> | primordial = 2px solid &#x23;6e6e8e | fromdecay = 2px dashed &#x23;6e6e8e | synthetic = 2px dotted &#x23;6e6e8e | undiscovered = 2px solid transparent | none = 2px solid transparent<!-- techical placeholder for border --><!-- S.O.M. / PHASE, font color. Use style= "color:#007000" --> | solid = &#x23;000000<!-- black --> | liquid = &#x23;000000<!-- 2021-01-23 Emergency blackening b/c bad contrasts, see WT:ELEM#Emergency edit: remove fontcoloring State-of-Matter WAS: &#x23;007000 --> | gas = &#x23;000000<!-- 2021-01-23 Emergency blackening b/c bad contrasts, see WT:ELEM#Emergency edit: remove fontcoloring State-of-Matter WAS: &#x23;cb0000 --> | unknownphase = &#x23;000000<!-- 2021-01-23 Emergency blackening b/c bad contrasts, see WT:ELEM#Emergency edit: remove fontcoloring State-of-Matter WAS: &#x23;606060 --><!-- TABLE colors --> | table0 | tableborder = &#x23;a9a9a9 | table1 | tabletitle | tablecaption = &#x23;d8d8d8 | table2 | tableheader = &#x23;e0e0e0 | table3 | tablecolheader | tablerowheader | tablesubheader = &#x23;e8e8e8 | table4 | tablemark = &#x23;f0f0f0 | table5 | tablebackground | tablebg = &#x23;f8f8f8<!-- CATEGORIES TOP LEVEL --> | metal | metals = &#x23;eee8aa | metalloid | metalloids = &#x23;cccc99 | nonmetal | nonmetals = &#x23;b0e0e6 | unknownchemicalproperty | unknownchemicalproperties | unknownproperty | unknownproperties = &#x23;e8e8e8 | vanderwaals = &#x23;e0b0e6 | smallstructurenonmetal | smallstructurenonmetals = &#x23;b0c0e6 | largestructurenonmetal | largestructurenonmetals = &#x23;b0e0e6<!-- ERA (discovery years) --> | antiquitytomiddleages = &#x23;ffb9b9 | before1800 = &#x23;dfcdff | 1800 | 18001849 = &#x23;cbffb9 | 1850 | 18501899 = &#x23;b9ffe4 | 1900 | 19001949 = &#x23;ffe2b9 | 1950 | 19501999 = &#x23;fff6b9 | 2000 | 2000present | 2000present = &#x23;ffb9ef<!-- METALLOID CITE CLASS --> | metalloidciteclass1of4 = &#x23;baffba | metalloidciteclass2of4 = &#x23;badcff | metalloidciteclass3of4 = &#x23;ffbadc | metalloidciteclass4of4 = &#x23;ffffba <!-- SAW standard atomic weight; table bg color --> | sawheader = &#x23;b0e0e6 | saw = &#x23;e1fcff<!-- 0/255: 132-30-255 --> | msiheader = &#x23;c3ffd8 | msi = &#x23;e1ffec<!-- 0/255: 100-30-255 --> <!-- ARTICLE QUALITY grades --> | aqfa = &#x23;6699ff | aqa = &#x23;66ffff | aqga = &#x23;55cc55<!-- adjusted, from 66ff66--> | aqb = &#x23;bcff66<!-- adjusted, from b2ff66 --> | aqc = &#x23;ffff66 | aqstart = &#x23;ffaa66 | aqstub = &#x23;ff6666 | aqlist = &#x23;aa88ff <!-- WP ARTICLE IMPORTANCE (from template:Importance/colour) --> | imptop = &#x23;ff00ff | imphigh = &#x23;ff88ff | impmid = &#x23;ffbbff | implow = &#x23;ffddff | impbottom = &#x23;ffeeff | imp??? = &#x23;f8f9fa | impna | impn/a = &#x23;f5f5f5 <!-- NUMBER, VALENCE --> | 0 | zero = &#x23;c0ffff | 1 | one = &#x23;ff8989 | 2 | two = &#x23;ffdead | 3 | three = &#x23;ffbfff | 4 | four = &#x23;cccccc | 5 | five = &#x23;cccc99 | 6 | six = &#x23;a0ffa0 | 7 | seven = &#x23;ffff99 | 8 | eight = &#x23;d1ddff | 9 | nine = &#x23;c6dd9d | unknownvalence = &#x23;ededed <!-- STRAIGHT COLOR (HTML W3C color def) --> | white = &#x23;ffffff | black = &#x23;000000 | red = &#x23;ff0000 | yellow = &#x23;ffff00 | blue = &#x23;0000ff | green = &#x23;008000 <!-- BLANK (no input): return {{{default|}} (could be blank; no error) --> |={{{default|}}} <!-- DEFAULT --> |#default = {{Element color/secondary|1={{{1|}}} |default={{{default|transparent}}} }} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> bgtyj607i4dk1bxaorrcbtnaxe5f5px سانچو:Element cell-named 10 48448 430664 146271 2026-11-10T23:21:58Z Intisar Ali 8681 /* */ 430664 wikitext text/x-wiki <!-- 1=Z, 2=name, 3=symbol open wikilink: [[targetpage| --><includeonly>{{#if:{{{link|{{{2|}}}}}}|<span class="nounderlines">{{!((}}{{{link|{{{2|}}}}}}{{!}}}}<span <!-- span the title + cellstyle attributes: TITLE: --> title="{{{title|{{{3|}}}, {{lc:{{{2|}}}}}}}}"<!-- CELL STYLE: --> style="<!-- -->background-color: {{{bg|{{element color|{{{6|white}}}}}|}}}; <!-- -->border-top: {{element color|{{{7|}}}}}; <!-- e.g. "2px solid #8811ff" for primordial -->border-bottom: {{element color|{{{7|}}}}}; <!-- -->display: block; <!-- -->line-height: 1.1em; <!-- -->overflow: hidden; <!-- -->padding: 2px 0; <!-- -->text-align: center; <!-- -->vertical-align: bottom; <!-- -->{{{style|}}}"><!-- end of cellstyle setting (there is *no* wikitable pipe here (|); all is set in HTML) CELL CONTENT: NAME softhyphened (SHY) --><span style="display:block; color:black; font-size:95%; height:2.2em; line-height:1.1em; vertical-align:top;">{{ucfirst:{{{elementname|{{Infobox element/symbol-to-shyphen-name|symbol={{{3|}}}}}}}}}}</span><!-- NR -->{{#if:{{{1|}}}|<span style="color: {{#if:{{{5|}}}|{{element color|{{{5|}}}}}|black}}; display:block;">{{trim|{{{1|}}}}}</span>}}<!-- SYMBOL --><span style="display:block; font-size:112%; font-weight:bold;">{{trim|{{{3|}}}}}</span><!-- STD ATOMIC WEIGHT or MASS NR --><span style="display:block; color:black; font-size:95%; height:1.1em; line-height:1.1em;">&#8203;{{#if:{{{4|}}} |{{{4|}}} |{{Infobox element/symbol-to-saw|symbol={{{3|}}}|format=formal-short-rounded}}}}</span><!-- close title+cellstyle span: --></span><!-- close outer wikilink: ]] -->{{#if:{{{link|{{{2|}}}}}}|{{))!}}</span>}}</includeonly><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> brsdgj3z67zqxn1j39a9ab3jkftbatt سانچو:Element cell/index/element-navigation 10 48519 430662 146347 2026-11-10T23:19:28Z Intisar Ali 8681 /* */ 430662 wikitext text/x-wiki <!-- This is the larger index CELL used on template:infobox pages (Element navigation). For the PT cell-size box, see [[Template:Element cell/pt-cell]] AQ color bar; top of cell -->style="font-size:85%; text-align:left; overflow:hidden; color:black; background:{{{block-color|grey}}}; line-height:150%; padding:2px; border-top:4px solid {{{aq-color|}}};"<!-- Symbol line -->| <div class="nowrap" style="float:left;">{{su|a=r|p=[[Isotopes of_{{{name|}}}|iso]]|b='''{{{Z|0}}} '''}}<span style="font-size:120%;">'''{{{wl|Xx}}} '''</span>&thinsp;[{{edit|1={{{name|}}}<!-- fix mercury -->|2=e}}]</div><!-- Infobox line --><div class="nowrap" style="float: left; clear: both; line-height: 120%;"><span style="font-size: 110%;">[[Template:Infobox_{{{name|name}}}|IB<small>-{{{symbol|Xx}}}</small>]]</span>&thinsp;[{{edit|1=Template:Infobox_{{{name|}}} |2=e}}]</div><!-- Isobox line --><div class="nowrap" style="float:left; clear:both; line-height:120%;">[[Template:Infobox_{{{name|name}}}_isotopes|IBisos]]&thinsp;[{{edit|1=Template:Infobox_{{{name|}}}_isotopes |2=e}}]</div><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 4kd4uflvvpanafzbrjnunhjvb9pfqhj ڪيميائي عنصر 0 49614 430671 430338 2026-11-11T02:39:46Z Cmglee 23170 /* عنصرن جي ابتدا */ [[file:nucleosynthesis periodic table multi.svg]] → [[file:nucleosynthesis periodic table.svg]] 430671 wikitext text/x-wiki {{Short description|اهڙو ڪيميائي مادو جيڪو وڌيڪ سادن مادن ۾ ٽٽي نٿو سگهي}} [[File:32-column periodic table.png|thumb|upright=1.33|32-ڪالمن واري نموني ۾ ترتيب ڏنل ڪيميائي عنصرن جو [[دوري جدول]]{{clarify|reason=تصوير واري صفحي تي 12 الڳ رنگن جي وضاحت يا سڃاڻپ نه ڏنل آهي|date=January 2026}}]] {{Sidebar periodic table}} '''ڪيميائي عنصر'''، ايٽم جي اهڙي [[ڪيميائي نوع|نوع]] کي چئبو آهي، جيڪا پنهنجي [[پروٽان|پروٽانن]] جي تعداد سان سڃاتي وڃي. پروٽانن جي انهيءَ تعداد کي عنصر جو [[ايٽمي عدد]] چيو ويندو آهي. مثال طور، [[آڪسيجن]] جو ايٽمي عدد 8 آهي؛ يعني هر آڪسيجن ايٽم جي [[ايٽمي مرڪز|مرڪز]] ۾ 8 پروٽان هوندا آهن. هڪ ئي عنصر جي ايٽمن جي مرڪزن ۾ [[نيوٽران|نيوٽرانن]] جو تعداد مختلف ٿي سگهي ٿو؛ اهڙن ايٽمن کي ان عنصر جا [[آئسوٽوپ]] چيو ويندو آهي. [[ائٽمي ردعمل|ائٽمي ردعملن]] ۾ هڪ عنصر جا ايٽم ٻئي عنصر جي ايٽمن ۾ تبديل ٿي سگهن ٿا، ڇاڪاڻ ته اهڙا ردعمل ايٽمي عدد بدلائين ٿا. ڪائنات جو لڳ ڀڳ سمورو [[باريوني مادو]] عنصرن مان ٺهيل آهي؛ ناياب استثنائن ۾ [[نيوٽران تارو|نيوٽران تارا]] شامل آهن. ”ڪيميائي عنصر“ جي اصطلاح کي اڪثر اهڙي خالص [[ڪيميائي مادو|ڪيميائي مادي]] لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو هڪ ئي عنصر جي ايٽمن تي مشتمل هجي. مثال طور، آڪسيجن گئس رڳو آڪسيجن جي ايٽمن مان ٺهيل آهي. تاريخي طور ”ڪيميائي عنصر“ مان مراد اهڙو مادو هو، جنهن کي ڪيميائي ردعملن وسيلي جزوي مادن ۾ ٽوڙي نه سگهجي. گهڻن عملي مقصدن لاءِ اها وصف اڄ به لاڳو آهي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ ان ڳالهه تي ڪجهه اختلاف رهيو ته ڇا انهن آئسوٽوپن کي الڳ عنصر مڃڻ گهرجي، جن کي ڪيميائي طريقن سان هڪ ٻئي کان جدا ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite journal | first=Helge | last=Kragh | year=2000 | title=Conceptual Changes in Chemistry: The Notion of a Chemical Element, ca. 1900-1925 | journal=Studies in History and Philosophy of Science Part B: Studies in History and Philosophy of Modern Physics| volume=31 | issue=4 | page=435 | doi=10.1016/S1355-2198(00)00025-3 | bibcode=2000SHPMP..31..435K }}</ref> نومبر 2016ع تائين [[خالص ۽ لاڳو ڪيميا جو عالمي اتحاد]] (آءِ يو پي اي سي) ڪُل 118 عنصرن کي تسليم ڪيو هو. انهن مان پهريان 94 عنصر [[ڌرتي]]ءَ تي قدرتي طور ملن ٿا، جڏهن ته باقي 24 [[مصنوعي عنصر|مصنوعي عنصر]] ائٽمي ردعملن وسيلي ٺاهيا ويا آهن. تيزيءَ سان [[تابڪاري زوال|زوال]] جو شڪار ٿيندڙ غير مستحڪم تابڪار عنصرن کان سواءِ، لڳ ڀڳ سڀ عنصر مختلف مقدار ۾ صنعتي طور حاصل ڪري سگهجن ٿا. [[ڪيميائي عنصرن جي دريافتن جي تاريخ|نون عنصرن جي دريافت ۽ تياري]] بابت تحقيق اڃا جاري آهي. عنصرن جي دريافت ۽ استعمال جي تاريخ قديم انساني سماجن تائين پهچي ٿي، جن قدرتي حالت ۾ ملندڙ [[ڪاربن]]، [[گندرف]]، [[ٽامو]] ۽ [[سون]] جهڙن مادن کي سڃاتو. جيتوڻيڪ ان وقت عنصر جو جديد تصور موجود نه هو، پر اهڙن مادن جي درجي بنديءَ جي ڪوششن مان تاريخ جي مختلف دورن ۾ [[ڪلاسيڪي عنصر|ڪلاسيڪي عنصرن]]، [[ڪيمياگري]] ۽ انهن جهڙين نظرين جو جنم ٿيو. عنصرن بابت جديد سمجهه جو وڏو حصو روسي ڪيميا دان [[دميتري مينڊيليف]] جي ڪم مان پيدا ٿيو، جنهن 1869ع ۾ پهريون سڃاڻپ لائق [[دوري جدول]] شايع ڪيو. هي جدول عنصرن کي وڌندڙ ايٽمي عدد موجب قطارن (”[[دورو (دوري جدول)|دورن]]“) ۾ ترتيب ڏئي ٿو، جڏهن ته ڪالمن (”[[گروهه (دوري جدول)|گروهن]]“) ۾ شامل عنصرن جون جسماني ۽ ڪيميائي خاصيتون ورجائجن ٿيون. دوري جدول عنصرن جي مختلف خاصيتن جو خلاصو پيش ڪري ٿو، جنهن سان ڪيميا دان انهن وچ ۾ لاڳاپا سمجهي سگهن ٿا ۽ اهڙن انتهائي مختصر عرصي تائين رهندڙ [[نيوڪلائيڊ|نيوڪلائيڊن]] بابت اڳڪٿيون ڪري سگهن ٿا، جيڪي اڃا مشاهدي ۾ نه آيا آهن؛ اهو پڻ اندازو لڳائي سگهجي ٿو ته اهي اڻڄاتل عنصر ڪهڙا مرڪب ٺاهي سگهن ٿا. == وضاحت == ”ڪيميائي عنصر“ جي اصطلاح جا ٻه الڳ، پر ويجها لاڳاپيل مطلب آهن:<ref name="iupac">{{GoldBookRef |title=Chemical Element |file=C01022}}</ref> ان مان مراد هڪ قسم جي ايٽم تي مشتمل ڪيميائي مادو ([[آزاد عنصر]]) به ٿي سگهي ٿو، يا مختلف ڪيميائي مادن ۾ جزو طور موجود ان قسم جو ايٽم به. مثال طور، پاڻي (H{{sub|2}}O) هائيڊروجن (H) ۽ آڪسيجن (O) جي عنصرن مان ٺهيل آهي، جيتوڻيڪ ان ۾ هائيڊروجن گئس (H{{sub|2}}) يا آڪسيجن گئس (O{{sub|2}}) جا ڪيميائي مادا موجود ناهن؛ ڇاڪاڻ ته H{{sub|2}}O جا ماليڪيول، H{{sub|2}} ۽ O{{sub|2}} جي ماليڪيولن کان مختلف آهن. ”هڪ قسم جي ايٽم تي مشتمل ڪيميائي مادو“ واري معنيٰ لاءِ ”عنصراتي مادو“ ۽ ”سادي مادو“ جون اصطلاحون تجويز ڪيون ويون آهن، پر انگريزي ڪيميائي ادب ۾ اهي گهڻو قبول نه ٿيون آهن؛ جڏهن ته ڪجهه ٻين ٻولين ۾ انهن جا هم معنيٰ لفظ عام استعمال ٿين ٿا. مثال طور، فرينچ ۾ {{lang|fr|élément chimique}} مان مراد ايٽم جو قسم ۽ {{lang|fr|corps simple}} مان مراد هڪ قسم جي ايٽم تي مشتمل ڪيميائي مادو آهي. روسي ۾ {{lang|ru|химический элемент}} ۽ {{lang|ru|простое вещество}} جا لفظ استعمال ٿين ٿا. {{Multiple image|total_width = 360 | image1 = Gold-198.svg | width1 = <!-- displayed width of image; overridden by "width" above --> | alt1 = | caption1 = | image2 = Gold (Element - 79).jpg | width2 = <!-- displayed width of image; overridden by "width" above --> | alt2 = | caption2 = | footer = ”ڪيميائي عنصر“ جي ٻن معنائن جي وضاحت: ايٽم طور سون ۽ مادي طور سون }} [[ڪيميائي عنصرن جي فهرست|ڪيميائي عنصرن کي نالي]]، [[ڪيميائي علامت|ڪيميائي علامت]] ۽ خاصيتن موجب ترتيب ڏئي سگهجي ٿو؛ اهي خاصيتون ايٽم يا مادي جي صورت ۾ ڏسي سگهجن ٿيون. ايٽم جي قسمن طور ڪيميائي عنصرن جي خاصيتن ۾ ايٽمي عدد، ايٽمي وزن، آئسوٽوپ، فطرت ۾ ڪثرت، [[عنصرن جون مولر آئنائيزيشن توانائيون|آئنائيزيشن توانائي]]، [[اليڪٽران لاڳاپو]]، [[آڪسائيڊيشن جي حالت|آڪسائيڊيشن جون حالتون]] ۽ [[برقي منفيت]] شامل آهن.<ref>روسي ٻوليءَ جي ماخذن موجب، اهي صحيح معنيٰ ۾ '''ڪيميائي عنصرن''' جون، يعني ايٽم جي قسمن جون خاصيتون آهن. ڏسو: {{cite book | last = Врублевский | first=А. И. | title = Химия: базовый школьный курс | place = Минск |lang=ru| publisher = Юнипресс | year = 2009 | pages = 11–12 | isbn = 978-9-8550-7813-6 }}</ref> تابڪار نيوڪلائيڊن کي سندن اڌ حياتيءَ جي مدت موجب [[نيوڪلائيڊن جي فهرست|ترتيب]] ڏئي سگهجي ٿو.<ref>{{cite book | title=CRC Handbook of Tables for Applied Engineering Science | first1=Ray E. | last1=Bolz | first2=George L. | last2=Tuve | edition=2nd | publisher=CRC Press | year=2019 | isbn=978-1-351-83842-9 | pages=425–426 | url=https://books.google.com/books?id=lDkPEAAAQBAJ&pg=PA425 }}</ref> مادي طور ڪيميائي عنصرن جي خاصيتن ۾ ڪثافت، پگھلڻ جو نقطو، اُبال جو نقطو، [[برقي چالڪتا|برقي چالڪتا]] ۽ [[حرارتي چالڪتا ۽ مزاحمت|حرارتي چالڪتا]] شامل آهن.<ref>روسي ٻوليءَ جي ماخذن موجب، اهي مادي جون خاصيتون آهن، جن ۾ '''سادي مادا'''، يعني هڪ ئي عنصر تي مشتمل مادا، پڻ شامل آهن. اهي گرمي پد ۽ دٻاءَ تي دارومدار رکي سگهن ٿيون ۽ [[آلائٽروپ]] موجب به بدلجي سگهن ٿيون. ڏسو: {{cite book | last = Врублевский | first=А. И. | title = Химия: базовый школьный курс | place = Минск |lang=ru| publisher = Юнипресс | year = 2009 | pages = 11–12 | isbn = 978-9-8550-7813-6 }}</ref> عنصرن کي پيش ڪرڻ جو هڪ نهايت ڪارائتو ۽ يقيناً سڀ کان روايتي طريقو [[دوري جدول]] آهي. ان ۾ هڪجهڙين ڪيميائي خاصيتن وارن عنصرن کي گڏ رکيو ويندو آهي؛ عام طور تي انهن جي اليڪٽرانڪ بناوت به هڪجهڙي هوندي آهي.<ref name=Schwerdtfeger_et_al_2020/> ڪيميائي عنصرن کي ڌرتيءَ تي سندن بڻ بڻياد موجب پڻ درجي بندي ڪري سگهجي ٿو: پهريان 94 قدرتي طور موجود آهن، جڏهن ته ايٽمي عدد 94 کان مٿي وارا عنصر رڳو انساني ٺاهيل ائٽمي ردعملن وسيلي تيار ڪيا ويا آهن.<ref name=Aguirre_2024/> === قدرتي موجودگي === {{Main|ڌرتيءَ جي ڪرسٽ ۾ عنصرن جي ڪثرت}} سڀ کان هلڪا عنصر [[هائيڊروجن]] ۽ [[هيليم]] آهن. اهي ٻئي ڪائنات جي [[ڪائنات جي تاريخ|پهرين 20 منٽن]] دوران [[وڏي ڌماڪي واري نيوڪليائي ترڪيب]] وسيلي ٺهيا.<ref>ڏسو {{cite journal | year=2006 | title=Evidence for Dark Matter | url=https://gaitskell.brown.edu/physics/talks/0408_SLAC_SummerSchool/Gaitskell_DMEvidence_v16.pdf | journal=Physical Review C | volume=74 | issue=4 | article-number=044602 | doi=10.1103/PhysRevC.74.044602 | bibcode=2006PhRvC..74d4602O | last1=Oganessian | first1=Yu. Ts. | last2=Utyonkov | first2=V. | last3=Lobanov | first3=Yu. | last4=Abdullin | first4=F. | last5=Polyakov | first5=A. | last6=Sagaidak | first6=R. | last7=Shirokovsky | first7=I. | last8=Tsyganov | first8=Yu. | doi-access=free | access-date=8 October 2007 | archive-date=13 February 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210213212406/http://gaitskell.brown.edu/physics/talks/0408_SLAC_SummerSchool/Gaitskell_DMEvidence_v16.pdf | url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213212406/http://gaitskell.brown.edu/physics/talks/0408_SLAC_SummerSchool/Gaitskell_DMEvidence_v16.pdf |date=13 February 2021 }}</ref> انهن جو وزني تناسب لڳ ڀڳ 3:1، يا ايٽمن جي تعداد موجب 12:1 آهي.<ref>{{cite web | url=http://pdgusers.lbl.gov/~pslii/uabackup/big_bang/elementabundancies/2300400.html |title=The Universe Adventure Hydrogen and Helium | publisher=Lawrence Berkeley National Laboratory U.S. Department of Energy | year=2005 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054844/http://pdgusers.lbl.gov/~pslii/uabackup/big_bang/elementabundancies/2300400.html | archive-date=21 September 2013 }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.astro.soton.ac.uk/~pac/PH112/notes/notes/node181.html | title=Formation of the light elements | author=astro.soton.ac.uk | publisher=University of Southampton | date=3 January 2001 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054428/http://www.astro.soton.ac.uk/~pac/PH112/notes/notes/node181.html | archive-date=21 September 2013 }}</ref> انهن سان گڏ ايندڙ ٻن عنصرن، [[ليٿيم]] ۽ [[بيرليم]] جا به تمام ٿورا نشان ٺهيا. فطرت ۾ ملندڙ لڳ ڀڳ سڀئي ٻيا عنصر مختلف قدرتي [[نيوڪليائي ترڪيب|نيوڪليائي ترڪيبن]] وسيلي پيدا ٿيا.<ref>{{cite web | url=http://www.foothill.edu/attach/938/Nucleosynthesis.pdf | title=How Stars Make Energy and New Elements | publisher=Foothill College | date=18 October 2006 | access-date=17 February 2013 | archive-date=11 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200811064522/https://foothill.edu/attach/938/Nucleosynthesis.pdf | url-status=dead }}</ref> ڌرتيءَ تي نون ايٽمن جا ٿورا مقدار قدرتي [[نيوڪليوجيني ردعمل|نيوڪليوجيني ردعملن]] يا [[ڪائناتي شعاعن جي ڇنڊڇاڻ]] جهڙن [[ڪائناتي پيدائشي عمل|ڪائناتي پيدائشي عملن]] وسيلي پڻ ٺهن ٿا.<ref>{{cite journal | title=Production of nucleogenic neon in the Earth from natural radioactive decay | first1=Igor | last1=Yatsevich | first2=Masahiko | last2=Honda | journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth | volume=102 | issue=B5 | date=10 May 1997 | pages=10291–10298 | doi=10.1029/97JB00395 | bibcode=1997JGR...10210291Y }}</ref><ref>{{cite journal | title=An updated simulation of particle fluxes and cosmogenic nuclide production in the Earth's atmosphere | last1=Masarik | first1=J. | last2=Beer | first2=J. | journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres | volume=114 | issue=D11 | id=D11103 | date=June 2009 | article-number=2008JD010557 | doi=10.1029/2008JD010557 | bibcode=2009JGRD..11411103M }}</ref> ڌرتيءَ تي جاري [[تابڪاري زوال]] جي عملن، جهڙوڪ [[الفا زوال]]، [[بيٽا زوال]]، [[پاڻمرادو فيشن]]، [[ڪلستر زوال]] ۽ زوال جي ٻين ناياب طريقن، مان پيدا ٿيندڙ [[تابڪاري نيوڪلائيڊ|تابڪاري]] [[زوال جي پيداوار|ڌيءَ آئسوٽوپن]] طور به نوان ايٽم ٺهن ٿا.<ref>{{cite book | chapter=Natural Radioactivity of the Crust and Mantle | last=van Schmus | first=W. R. | title=Global earth physics a handbook of physical constants | editor-first=Thomas J. | editor-last=Ahrens | editor-link=Thomas J. Ahrens | series=AGU reference shelf Series | volume=1 | isbn=0-87590-851-9 | location=Washington, DC | publisher=American Geophysical Union | page=283 | year=1995 | bibcode=1995geph.conf..283V | chapter-url=https://books.google.com/books?id=aqjU_NHyre4C&pg=PA283 }}</ref> هن وقت 118 عنصر ڄاتل آهن. هتي ”ڄاتل“ مان مراد اهي عنصر آهن، جن جو مشاهدو ايتريءَ حد تائين ٿيو آهي ــ ڀلي رڳو انهن جي زوال مان پيدا ٿيندڙ چند ذرن جي بنياد تي ــ جو کين ٻين عنصرن کان الڳ سڃاڻي سگهجي ٿو.<ref>{{cite journal | last=Sanderson | first=K. | date=17 October 2006 | title=Heaviest element made – again | journal=News@nature | url=http://www.nature.com/news/2006/061016/full/061016-4.html | doi=10.1038/news061016-4 | s2cid=121148847 | access-date=8 March 2007 | archive-date=16 May 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200516072856/https://www.nature.com/news/2006/061016/full/061016-4.html | url-status=live | url-access=subscription }}</ref><ref name="Schewe">{{cite journal | last3=Castelvecchi | first3=D. | last1=Schewe | first1=P. | last2=Stein | first2=B. | date=16 October 2006 | issue=797 | title=Elements 116 and 118 Are Discovered | url=http://www.aip.org/pnu/2006/797.html | journal=Physics News Update | publisher=American Institute of Physics | access-date=19 October 2006 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120101144201/http://www.aip.org/pnu/2006/797.html |archive-date=1 January 2012}}</ref> تازو ترين رپورٽن موجب، عنصر 118 جي تياريءَ جي اطلاع آڪٽوبر 2006ع ۾ ڏني وئي؛ ان عنصر جو نالو پوءِ [[اوگنيسون]] رکيو ويو. عنصر 117، يعني [[ٽينيسين]]، جي تياريءَ جي اطلاع اپريل 2010ع ۾ ڏني وئي.<ref>{{cite news | last=Glanz | first=J. | date=6 April 2010 | title=Scientists Discover Heavy New Element | url=https://www.nytimes.com/2010/04/07/science/07element.html | url-access=subscription | newspaper=The New York Times | access-date=15 February 2017 | archive-date=19 June 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170619122834/http://www.nytimes.com/2010/04/07/science/07element.html?hp | url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal | last1=Oganessian | first1=Yu. Ts. | date=April 2010 | title=Synthesis of a New Element with Atomic Number Z=117 | bibcode-access=free | publisher=Physical Review Journals | journal=Physical Review Letters | volume=104 | article-number=142502 | doi=10.1103/PhysRevLett.104.142502 | last2=Abdullin| first2=F. Sh. | last3=Bailey | first3=P. D. | last4=Benker | first4=D. E. | last5=Bennett | first5=M. E. | last6=Dmitriev | first6=S. N. | last7=Ezold | first7=J. G. | last8=Hamilton | first8=J. H. | last9=Henderson | first9=R. A. | last10=Itkis | first10=M. G. | last11=Lobanov | first11=Yu. V. | last12=Mezentsev | first12=A. N. | last13=Moody | first13=K. J. | last14=Nelson | first14=S. L. | last15=Polyakov | first15=A. N. | last16=Porter | first16=C. E. | last17=Ramayya | first17=A. V. | last18=Riley | first18=F. D. | last19=Roberto | first19=J. B. | last20=Ryabinin | first20=M. A. | last21=Rykaczewski | first21=K. P. | last22=Sagaidak | first22=R. N. | last23=Shaughnessy | first23=D. A. | last24=Shirokovsky | first24=I. V. | last25=Stoyer | first25=M. A. | last26=Subbotin | first26=V. G. | last27=Sudowe | first27=R. | last28=Sukhov | first28=A. M. | last29=Tsyganov | first29=Yu. S. | last30=Utyonkov | first30=V. K. | pmid=20481935 | issue=14 | bibcode=2010PhRvL.104n2502O | display-authors=29 | doi-access=free}}</ref> انهن 118 عنصرن مان پهريان 94 سڌيءَ طرح ڌرتيءَ تي [[ابتدائي نيوڪلائيڊ|ابتدائي نيوڪلائيڊن]] طور ڏٺا ويا آهن، جيڪي [[شمسي نظام]] جي ٺهڻ کان وٺي موجود آهن، يا يورينيم ۽ ٿوريم جي قدرتي فيشن يا تبديليءَ مان پيدا ٿيا آهن.<ref>{{cite book | chapter=Crust and Lithospheric Structure – Seismic Structure of Mid-Ocean Ridges | title=Deep Earth Seismology | volume=1 | display-editors=1 | editor1-first=Gerald | editor1-last=Schubert | editor2-first=Barbara | editor2-last=Romanowicz | editor3-first=Amad | editor3-last=Dziewonski | series=Treatise on Geophysics | edition=2nd | publisher=Elsevier | year=2015 | isbn=978-0-444-53803-1 | pages=451–453 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=Rg6dBAAAQBAJ&pg=RA7-PA451 }}</ref><ref name=Aguirre_2024>{{cite book | title=Periodic Table of the Universe: Symphony of Matter | first=Jaime | last=Aguirre | publisher=Cambridge Scholars Publishing | year=2024 | isbn=978-1-0364-1669-0 | pages=24–25 | url=https://books.google.com/books?id=YJA8EQAAQBAJ&pg=PA24 }}</ref> انهن مان ڇهه عنصر انتهائي ٿوري مقدار ۾ ملن ٿا: [[ٽيڪنيشيم]]، ايٽمي عدد 43؛ [[پروميٿيئم]]، 61؛ [[ايسٽاٽين]]، 85؛ [[فرانشيم]]، 87؛ [[نيپچونيم]]، 93؛ ۽ [[پلوٽونيم]]، 94.<ref>{{cite journal | title=Completion and extension of the periodic table of elements beyond uranium | last=Guillaumont | first=Robert | journal=Comptes Rendus Physique | volume=20 | issue=7–8 | pages=617–630 | date=November 2019 | doi=10.1016/j.crhy.2018.12.006 | bibcode=2019CRPhy..20..617G | doi-access=free }}</ref> اهي ڇهه عنصر ڪائنات جي ٻين حصن ۾ به ڏٺا ويا آهن: تارن جي طيفن ۾، نيوٽران تارن جي پاڻ ۾ ٽڪرائجڻ دوران ۽ سپرنووا ۾، جتي ٿوري حياتيءَ وارا تابڪار عنصر نوان ٺهندا آهن.<ref>{{cite book | title=Atomic Astrophysics and Spectroscopy | first1=Anil K. | last1=Pradhan | first2=Sultana N. | last2=Nahar | publisher=Cambridge University Press | year=2011 | isbn=978-1-139-49497-7 | page=231 | url=https://books.google.com/books?id=5948JMEGzm8C&pg=PA231 }}</ref><ref>{{cite journal | title=Neutron Star Mergers and Nucleosynthesis of Heavy Elements | last1=Thielemann | first1=F. -K. | last2=Eichler | first2=M. | last3=Panov | first3=I. V. | last4=Wehmeyer | first4=B. | journal=Annual Review of Nuclear and Particle Science | volume=67 | pages=253–274 | date=October 2017 | doi=10.1146/annurev-nucl-101916-123246 | arxiv=1710.02142 | bibcode=2017ARNPS..67..253T }}</ref> ٻه يا وڌيڪ ايٽم پاڻ ۾ ملي [[ماليڪيول]] ٺاهي سگهن ٿا. ڪجهه عنصرن جا ماليڪيول رڳو انهيءَ ئي عنصر جي ايٽمن مان ٺهن ٿا؛ مثال طور، هائيڊروجن جا ايٽم [[هڪ ايٽمي عنصر جا ماليڪيول|ٻه ايٽمن وارا ماليڪيول]] (H{{sub|2}}) ٺاهين ٿا. [[ڪيميائي مرڪب]] اهڙا مادا آهن، جيڪي مختلف عنصرن جي ايٽمن مان ٺهيل هوندا آهن؛ انهن جي بناوت ماليڪيولي يا غير ماليڪيولي ٿي سگهي ٿي. [[آميزو|آميزا]] ۾ مختلف ڪيميائي مادا موجود هوندا آهن؛ يعني (ماليڪيولي مادن جي صورت ۾) انهن ۾ مختلف قسمن جا ماليڪيول هوندا آهن. جڏهن مختلف عنصر ڪيميائي ردعمل ڪن ٿا، تڏهن ايٽم نون مرڪبن ۾ نئين ترتيب سان گڏجن ٿا ۽ [[ڪيميائي ڳانڍاپو|ڪيميائي ڳانڍاپن]] وسيلي هڪ ٻئي سان جڙن ٿا.<ref name=Möller_2019>{{cite book | title=Fundamentals and Processes | first=Detlev | last=Möller | edition=3rd | publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG | year=2019 | isbn=978-3-11-056126-5 | pages=180–181 | url=https://books.google.com/books?id=MOaTDwAAQBAJ&pg=PA180 }}</ref> ويهن کان به گهٽ عنصر، جن ۾ [[سونا]]، [[پلاٽينم]] ۽ [[لوهه جي گروهه جا عنصر|لوهه جي گروهه جا ڌاتو]] شامل آهن، ڪڏهن ڪڏهن نسبتاً خالص [[قدرتي عنصر معدنيات|قدرتي عنصرن جي معدنيات]] طور، ٻين عنصرن سان گڏيل ٿيڻ کان سواءِ، ملي سگهن ٿا.<ref>{{cite book | title=Earth Materials | first1=Kevin | last1=Hefferan | first2=John | last2=O'Brien | edition=2nd | publisher=John Wiley & Sons | year=2022 | isbn=978-1-119-51217-2 | pages=154–155 | url=https://books.google.com/books?id=fdF6EAAAQBAJ&pg=PA154 }}</ref> قدرتي طور موجود لڳ ڀڳ سڀ ٻيا عنصر ڌرتيءَ تي مرڪبن يا آميزن جي صورت ۾ ملن ٿا.<ref name=Möller_2019/> [[ڌرتيءَ جو ماحول|هوا]] گهڻو ڪري [[نائيٽروجن]] ۽ [[آڪسيجن]] جي ماليڪيولن جو آميزو آهي. ان ۾ [[ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ]] ۽ [[پاڻي]] جهڙا مرڪب، ۽ ايٽمي صورت ۾ [[آرگن]] پڻ موجود آهن. آرگن هڪ [[نوبل گيس]] آهي، جيڪا [[ڪيميائي طور غيرفاعل|ڪيميائي طور غيرفاعل]] هجڻ سبب ڪيميائي ردعملن ۾ حصو نٿي وٺي.<ref name=Allens-2002>{{Cite book | url=https://link.springer.com/10.1007/978-1-4612-1186-0 | title=Allen's Astrophysical Quantities | date=2002 | edition=4th | chapter=11. Earth | publisher=Springer New York | isbn=978-1-4612-7037-9 | editor-last=Cox | editor-first=Arthur N. | location=New York, NY | language=en | doi=10.1007/978-1-4612-1186-0}}</ref>{{rp|258}} == ايٽمي مرڪز جون خاصيتون == ايٽم جي معياري نموني موجب، ان جي وچ ۾ مثبت برقي بار وارن [[پروٽان|پروٽانن]] ۽ برقي طور غيرجانبدار [[نيوٽران|نيوٽرانن]] تي مشتمل هڪ گهاٽو مرڪز هوندو آهي. ان جي چوڌاري گهٽ وزن وارن، منفي برقي بار رکندڙ [[اليڪٽران|اليڪٽرانن]] جو بادل هوندو آهي، جيڪي برقي ڪشش وسيلي ايٽم سان ٻڌل رهن ٿا. پروٽان هڪ ٻئي کي ڌڪين ٿا، پر ذرڙن جي وچ ۾ ٿوري فاصلي تائين اثر ڪندڙ [[مضبوط نيوڪليائي قوت]] ايٽمي مرڪز کي ٻڌي رکندي آهي. [[نيوٽران-پروٽان تناسب]] مرڪز جي استحڪام طئي ڪري ٿو، ڇاڪاڻ ته نيوٽرانن جو مناسب توازن پروٽانن جي پاڻ ۾ ٿيندڙ برقي دفع کي گهٽائي ٿو.<ref>{{cite book | title=Handbook of Radioactivity Analysis | editor-first=Michael F. | editor-last=L'Annunziata | publisher=Academic Press | year=2012 | page=25 | isbn=978-0-12-384873-4 | url=https://books.google.com/books?id=mAfH8KEH3j0C&pg=PA25 }}</ref> === نيوڪلائيڊ === {{main|نيوڪلائيڊ|ايٽمي عدد|آئسوٽوپ|مستحڪم آئسوٽوپن جو تناسب|نيوڪلائيڊن جي فهرست}} [[File:Isotopes and half-life.svg|right|thumb|[[نيوڪلائيڊن جو چارٽ|نيوڪلائيڊ چارٽ]]، جنهن ۾ هر آئسوٽوپ لاءِ پروٽانن جو تعداد (Z) ۽ نيوٽرانن جو تعداد (N) ڏيکاريل آهي؛ رنگ ان جي اڌ حياتيءَ جي مدت ظاهر ڪن ٿا]] نيوڪلائيڊ، يا نيوڪليائي نوع، ايٽمن جو اهڙو طبقو آهي، جيڪو پروٽانن جي تعداد ''Z''، نيوٽرانن جي تعداد ''N'' ۽ مرڪز جي [[توانائيءَ جي حالت]] موجب سڃاتو وڃي ٿو.<ref>{{GoldBookRef |title=Nuclide |file=N04257}}</ref> {{nuclide|H|1}} کان سواءِ، جيڪو هڪ اڪيلو پروٽان آهي، ٻين ايٽمي مرڪزن ۾ پروٽان ۽ نيوٽران گڏيل طور موجود هوندا آهن. اهي ذرڙا [[باقي رهيل مضبوط قوت]] وسيلي ٻڌل رهن ٿا، جيڪا پروٽانن جي وچ ۾ برقي دفع تي غالب اچي ٿي. انهيءَ ڪري پروٽانن کي گڏ ٻڌڻ لاءِ نيوٽران ضروري آهن؛ پروٽانن جو تعداد وڌڻ سان استحڪام لاءِ گهربل [[نيوٽران-پروٽان تناسب]] به وڌندو آهي.<ref>{{cite book | chapter=Anthropogenic Radioactivity | first=Jerzy W. | last=Mietelski | title=Radionuclides in the Environment | series=EIC Books | editor-first=David A. | editor-last=Atwood | publisher=John Wiley & Sons | year=2013 | isbn=978-1-118-63269-7 | page=20 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=R5ATOuAFRlYC&pg=PA20 }}</ref> مثال طور، آڪسيجن تائين هلڪن عنصرن جا مستحڪم نيوڪلائيڊ ايترا نيوٽران رکن ٿا، جيترا پروٽان؛ جڏهن ته [[سِيسو]] جي مرڪز ۾ هر 2 پروٽانن لاءِ لڳ ڀڳ 3 نيوٽران گهرجن ٿا.<ref>{{cite book | title=Descriptive Inorganic Chemistry | edition=Third | first1=Geoff | last1=Rayner-Canham | first2=Tina | last2=Overton | publisher=Macmillan | year=2003 | isbn=978-0-7167-4620-1 | page=22 | url=https://books.google.com/books?id=LLfcBEkQamoC&pg=PA22 }}</ref> ڪنهن عنصر جو [[ايٽمي عدد]] ان جي هر ايٽم جي پروٽانن جي تعداد جي برابر هوندو آهي ۽ اهو ئي عنصر جي سڃاڻپ طئي ڪري ٿو.<ref>{{cite web | url=http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/atomicmassnumber.htm | title=Atomic Number and Mass Numbers | publisher=ndt-ed.org | access-date=17 February 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140212155836/http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/atomicmassnumber.htm | archive-date=12 February 2014 | url-status=dead }}</ref> مثال طور، ڪاربن جي هر ايٽم جي [[ايٽمي مرڪز]] ۾ 6 پروٽان هوندا آهن؛ تنهنڪري ڪاربن جو ايٽمي عدد 6 آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.lanl.gov/science-engineering/periodic-table/element/carbon | title=Periodic Table of Elements: LANL Carbon | author=periodic.lanl.gov | publisher=[[Los Alamos National Laboratory]] | access-date=17 February 2013 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125032252/https://periodic.lanl.gov/6.shtml | url-status=live }}</ref> مرڪز ۾ پروٽانن جو تعداد ان جو [[برقي بار]] طئي ڪري ٿو، جيڪو وري ايٽم جي [[آئنائيزيشن|غيرآئنائيز ٿيل]] حالت ۾ ان سان ٻڌل [[اليڪٽران|اليڪٽرانن]] جو تعداد مقرر ڪري ٿو. اليڪٽران [[ايٽمي مدار|ايٽمي مدارن]] ۾ هوندا آهن، جيڪي ايٽم جون [[ڪيميائي خاصيت|ڪيميائي خاصيتون]] طئي ڪن ٿا.<ref name=SADR/> [[آئسوٽوپ|آئسوٽوپ]] هڪ ئي عنصر جا اهڙا ايٽم آهن، جن جي مرڪزن ۾ پروٽانن جو تعداد ساڳيو، پر [[نيوٽران|نيوٽرانن]] جو تعداد مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web | url=http://faculty.piercecollege.edu/yamadak/classes/Atomic%20mass.pdf | title=Atomic mass, isotopes, and mass number. | first=Katsuya | last=Yamada | publisher=[[Los Angeles Pierce College]] | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140111131537/http://faculty.piercecollege.edu/yamadak/classes/Atomic%20mass.pdf | archive-date=11 January 2014 }}</ref> مثال طور، ڪاربن جا ٽي مکيه آئسوٽوپ آهن. ڪاربن جي سڀني ايٽمن ۾ 6 پروٽان هوندا آهن، پر انهن ۾ 6، 7 يا 8 نيوٽران ٿي سگهن ٿا. انهن جا ماس عدد ترتيبوار 12، 13 ۽ 14 آهن، تنهنڪري انهن ٽن آئسوٽوپن کي [[ڪاربن-12]]، [[ڪاربن-13]] ۽ [[ڪاربن-14]] ({{sup|12}}C، {{sup|13}}C ۽ {{sup|14}}C) چيو وڃي ٿو. قدرتي ڪاربن ۾ لڳ ڀڳ 98.9٪ {{sup|12}}C، 1.1٪ {{sup|13}}C ۽ هر ٽريلين ايٽمن ۾ لڳ ڀڳ هڪ {{sup|14}}C ايٽم هوندو آهي. مرڪز ۾ نيوٽرانن جي تعداد جو عام طور عنصر جي ڪيميائي خاصيتن تي تمام ٿورو اثر پوي ٿو.<ref name=SADR>{{cite book | title=Scientific American Science Desk Reference | publisher=Turner Publishing Company | year=2008 | isbn=978-0-470-35376-9 | url=https://books.google.com/books?id=LHzuEAAAQBAJ&pg=RA2-PT21 }}</ref> ان جو هڪ استثنا هائيڊروجن آهي، جنهن ۾ [[حرڪي آئسوٽوپي اثر]] اهم هوندو آهي.<ref>{{cite book | chapter=Isotope effects, isotope separation, and isotope fractionation | first=Gabor | last=Jancso | title=Radiochemistry and Nuclear Chemistry | volume=1 | series=Encyclopedia of life support systems | editor-first=Sándor | editor-last=Nagy | publisher=EOLSS Publications | year=2009 | isbn=978-1-84826-126-6 | pages=115–131 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=VbO2CwAAQBAJ&pg=PA128 }}</ref> تنهنڪري ڪاربن جا سڀ آئسوٽوپ لڳ ڀڳ هڪجهڙيون ڪيميائي خاصيتون رکن ٿا، ڇاڪاڻ ته انهن سڀني ۾ 6 اليڪٽران هوندا آهن، جيتوڻيڪ انهن ۾ 6 کان 8 تائين نيوٽران ٿي سگهن ٿا. انهيءَ ڪري ڪنهن عنصر جي سڃاڻپ لاءِ [[ماس عدد]] يا [[ايٽمي وزن]] بدران ايٽمي عدد استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name=SADR/> === استحڪام === {{main|مستحڪم نيوڪلائيڊ|تابڪار نيوڪلائيڊ|تابڪاري مان پيدا ٿيندڙ نيوڪلائيڊ}} [[File:Periodic Table by Number of Stable Isotopes.PNG|right|thumb|upright=1.4|مستحڪم آئسوٽوپن جي تعداد موجب دوري جدول؛ انهن جو تعداد ڳاڙهي رنگ ۾ صفر کان نيري رنگ ۾ 7 يا وڌيڪ تائين ڏيکاريل آهي]] سڀني عنصرن جا تابڪار آئسوٽوپ (ريڊيوآئسوٽوپ) هوندا آهن،<ref>{{Cite news |title=Radioactive isotope {{!}} Description, Uses, & Examples {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/science/radioactive-isotope |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926151010/https://www.britannica.com/science/radioactive-isotope |archive-date=26 September 2025 |access-date=2025-11-22 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> پر انهن مان گهڻا فطرت ۾ نٿا ملن، ڇاڪاڻ ته سندن اڌ حياتي تمام مختصر هوندي آهي. تابڪار آئسوٽوپ عام طور [[الفا زوال]]، [[بيٽا زوال]] يا [[معڪوس بيٽا زوال]] وسيلي ٻين عنصرن ۾ تبديل ٿين ٿا؛ تمام ڳرن عنصرن جا ڪجهه آئسوٽوپ [[پاڻمرادو فيشن]] جو شڪار پڻ ٿين ٿا. جيڪي آئسوٽوپ تابڪار ناهن، تن کي ”مستحڪم“ آئسوٽوپ چيو ويندو آهي. جن آئسوٽوپن ۾ پروٽانن جو تعداد، نيوٽرانن جو تعداد يا ٻنهي جو تعداد جفت هوندو آهي، اهي عام طور وڌيڪ مستحڪم هوندا آهن، ڇاڪاڻ ته هڪجهڙا ذرڙا پاڻ ۾ جوڙا ٺاهي سگهن ٿا.<ref>{{cite book | title=The Physics of Radiology and Imaging | first1=K. | last1=Thayalan 7 | first2=Ramamoorthy | last2=Ravichandran | publisher=JP Medical Ltd | year=2014 | isbn=978-93-5152-171-6 | url=https://books.google.com/books?id=JLrTAwAAQBAJ&pg=PA274 }}</ref><ref name=Choppin_et_al_2013/> هي [[جوڙجڻ جو اثر]] هڪجهڙن ذرڙن کي ابتڙ [[اسپن (طبيعي سائنس)|اسپن]] سان هم‌محاذ ٿيڻ جي اجازت ڏئي ٿو، جنهن سان ٻڌجڻ واري توانائي وڌي ٿي.<ref>{{cite book | title=Rare Isotope Beams: Concepts and Techniques | display-authors=1 | first1=Alok | last1=Chakrabarti | first2=Vaishali | last2=Naik | first3=Siddhartha | last3=Dechoudhury | publisher=CRC Press | year=2021 | isbn=978-1-4987-8879-3 | page=4 | url=https://books.google.com/books?id=Zh8sEAAAQBAJ&pg=PA4 }}</ref> قدرتي طور ملندڙ عنصرن مان گهڻا ــ 94 مان 54 ــ هڪ کان وڌيڪ مستحڪم آئسوٽوپ رکن ٿا. رڳو 26 عنصر [[هڪ مستحڪم آئسوٽوپ وارو عنصر|هڪ ئي مستحڪم آئسوٽوپ]] رکن ٿا؛ انهن جو ايٽمي عدد طاق آهي، سواءِ [[بيرليم-9]] جي، جنهن ۾ نيوٽرانن جو تعداد طاق آهي.<ref>{{cite book | chapter=The Beryllium Bond | display-authors=1 | first1=M. Merced | last1=Montero-Campillo | first2=Otilia | last2=Mó | first3=Manuel | last3=Yáñez | first4=Ibon | last4=Alkorta | first5=José | last5=Elguero | title=Computational Chemistry | volume=73 | series=Advances in Inorganic Chemistry | editor1-first=Rudi | editor1-last=van Eldik | editor2-first=Ralph | editor2-last=Puchta | publisher=Academic Press | year=2019 | isbn=978-0-12-815729-9 | page=75 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=kQOJDwAAQBAJ&pg=PA75 }}</ref><ref>[[ٽينٽيلم-180|<sup>180m</sup>Ta]] ميٽاسٽيبل آهي؛ تنهنڪري مشاهدي جي لحاظ کان مستحڪم آئسوٽوپ ڳڻڻ سان ٽينٽيلم جا ٻه آئسوٽوپ ٿين ٿا.</ref> مستحڪم عنصرن مان هر هڪ ۾ مستحڪم آئسوٽوپن جو سراسري تعداد 3.1 آهي. ڪنهن هڪ عنصر جا سڀ کان گهڻا مستحڪم آئسوٽوپ 10 آهن؛ اهي [[ٽين]] (عنصر 50) جا آهن.<ref name=Choppin_et_al_2013>{{cite book | title=Radiochemistry and Nuclear Chemistry | display-authors=1 | first1=Gregory | last1=Choppin | first2=Jan-Olov | last2=Liljenzin | first3=Jan | last3=Rydberg | first4=Christian | last4=Ekberg | edition=4th | publisher=Academic Press | year=2013 | pages=65–66 | isbn=978-0-12-397868-4 | url=https://books.google.com/books?id=CN88gBPtiucC&pg=PA66 | doi=10.1016/bs.adioch.2018.10.003 }}</ref> ايٽمي عدد 1 کان 82 تائين وارن عنصرن مان هر هڪ وٽ گهٽ ۾ گهٽ هڪ [[مستحڪم آئسوٽوپ]] آهي؛ استثنا [[ٽيڪنيشيم]] (عنصر 43) ۽ [[پروميٿيئم]] (عنصر 61) آهن، جن جا ڪي به مستحڪم آئسوٽوپ ناهن. تنهن هوندي به، ڪجهه عنصرن جا آئسوٽوپ، جيئن [[ٽنگسٽن]]<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Danevich | first1=F. A. | last2=Georgadze | first2=A. Sh. | last3=Kobychev | first3=V. V. | last4=Nagorny | first4=S. S. | last5=Nikolaiko | first5=A. S. | last6=Ponkratenko | first6=O. A. | last7=Tretyak | first7=V. I. | last8=Zdesenko | first8=S. Yu. | last9=Zdesenko | first9=Yu. G. | last10=Bizzeti | first10=P. G. | last11=Fazzini | first11=T. F. | last12=Maurenzig | first12=P. R. | title=α activity of natural tungsten isotopes | journal=Physical Review C | volume=67 | issue=1 | article-number=014310 | date=2003 | arxiv=nucl-ex/0211013 | doi=10.1103/PhysRevC.67.014310 | bibcode=2003PhRvC..67a4310D | s2cid=6733875}}</ref> ۽ [[سِيسو]] جا، مشاهدي جي لحاظ کان مستحڪم آهن، پر اڳڪٿي آهي ته اهي تمام ٿوري مقدار ۾ تابڪاري زوال جو شڪار ٿين ٿا؛{{NUBASE2016|ref}} مثال طور، مشاهدي جي لحاظ کان مستحڪم سِيسي جي آئسوٽوپن جي اڌ حياتي 10{{sup|35}} کان 10{{sup|189}} سالن تائين هجڻ جي اڳڪٿي ڪئي وئي آهي.<ref>{{cite journal | display-authors=3 | last1=Beeman | first1=J. W. | last2=Bellini | first2=F. | last3=Cardani | first3=L. | last4=Casali | first4=N. | title=New experimental limits on the ''α'' decays of lead isotopes | year=2013 | journal=[[European Journal of Physics A|يورپي جرنل آف فزڪس اي]] | volume=49 | issue=50 | pages=50 | doi=10.1140/epja/i2013-13050-7 | arxiv=1212.2422 | bibcode=2013EPJA...49...50B | s2cid=119280082 }}</ref> آئسوٽوپ تڏهن [[مشاهدي جي لحاظ کان مستحڪم]] سمجهيا وڃن ٿا، جڏهن نظريي موجب اهي غير مستحڪم هجن، پر اڃا تائين انهن جو تابڪاري زوال نه ڏٺو ويو هجي. مستحڪم سڏجندڙ 250 کان وڌيڪ نيوڪلائيڊن مان،<ref>{{cite book | title=Materials Handbook: A Concise Desktop Reference | first=François | last=Cardarelli | edition=3rd | publisher=Springer | year=2018 | isbn=978-3-319-38925-7 | url=https://books.google.com/books?id=koRjDwAAQBAJ&pg=PA1887 }}</ref> رڳو 90 کي نظرياتي طور مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو، يعني انهن جي زوال جو ڪو معلوم طريقو ناهي.<ref>{{cite book | title=Radiation: Fundamentals, Applications, Risks, and Safety | first=Ilya | last=Obodovskiy | page=260 | publisher=Elsevier | year=2019 | isbn=978-0-444-63986-8 | url=https://books.google.com/books?id=xmOMDwAAQBAJ&pg=PA260 }}</ref> [[File:Table of nuclides (mul).svg|left|thumb|upright=1.3|آئسوٽوپن جي استحڪام جو گراف؛ جادوئي عدد مرڪز کي وڌيڪ مستحڪم بڻائين ٿا]] ايٽمي عدد 83 کان 94 تائين وارا عنصر ايترا غيرمستحڪم آهن جو انهن جي سڀني آئسوٽوپن جو تابڪاري زوال ڏسي سگهجي ٿو.<ref>{{cite book | title=Radiation: Fundamentals, Applications, Risks, and Safety | first=Ilya | last=Obodovskiy | publisher=Elsevier | year=2019 | isbn=978-0-444-63986-8 | page=259 | url=https://books.google.com/books?id=xmOMDwAAQBAJ&pg=PA259 }}</ref> انهن مان ڪجهه عنصر، خاص طور [[بسمٿ]] (ايٽمي عدد 83)، [[ٿوريم]] (ايٽمي عدد 90) ۽ [[يورينيم]] (ايٽمي عدد 92)، هڪ يا وڌيڪ اهڙا آئسوٽوپ رکن ٿا، جن جي اڌ حياتي ايتري ڊگهي آهي جو اهي [[شمسي نظام]] جي ٺهڻ کان اڳ جا آهن ۽ اڃا تائين موجود آهن.<ref>{{cite book | title=Radioecology: Sources and Consequences of Ionising Radiation in the Environment | series=Cambridge Environmental Chemistry Series | first=R. J. | last=Pentreath | publisher=Cambridge University Press | year=2021 | isbn=978-1-107-09602-8 | page=78 | url=https://books.google.com/books?id=qwg3EAAAQBAJ&pg=PA78 }}</ref> باقي سڀ کان ڊگهي اڌ حياتيءَ وارن آئسوٽوپن جي اڌ حياتي شمسي نظام جي شروعات کان وٺي ايتري مختصر آهي جو اهي ان وقت کان موجود نه رهيا آهن؛ تنهنڪري انهن کي ”عارضي عنصر“ چيو وڃي ٿو. انهن 11 عارضي عنصرن مان پنج ــ [[پولونيم]]، [[ريڊون]]، [[ريڊيم]]، [[ايڪٽينيم]] ۽ [[پروٽيڪٽينيم]] ــ ٿوريم ۽ يورينيم جي زوال جون نسبتاً عام [[زوال جي پيداوار|پيداوارون]] آهن.<ref>{{cite book | title=Nuclear Engineering Fundamentals: A Practical Perspective | first=Robert E. | last=Masterson | publisher=CRC Press | year=2017 | isbn=978-1-4822-2150-3 | pages=437–440 | url=https://books.google.com/books?id=kDoPEAAAQBAJ&pg=PA438 }}</ref> باقي ڇهه عارضي عنصر ــ ٽيڪنيشيم، پروميٿيئم، ايسٽاٽين، [[فرانشيم]]، [[نيپچونيم]] ۽ [[پلوٽونيم]] ــ رڳو ڪڏهن ڪڏهن ملن ٿا،<ref>{{cite book | title=The Periodic Table: Nature's Building Blocks: An Introduction to the Naturally Occurring Elements, Their Origins and Their Uses | first1=J. Theo | last1=Kloprogge | first2=Concepcion P. | last2=Ponce | first3=Tom | last3=Loomis | publisher=Elsevier | year=2020 | isbn=978-0-12-821538-8 | url=https://books.google.com/books?id=hGa8DwAAQBAJ&pg=PA48 }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي يورينيم يا ٻين ڳرن عنصرن سان لاڳاپيل ناياب زوال يا ائٽمي ردعملن مان پيدا ٿين ٿا. پلوٽونيم، يعني عنصر 94، کان مٿي وارا باقي 24 سڀ کان ڳرا عنصر [[پلوٽونيم کان مٿي جا عنصر|پلوٽونيم کان اڳتي جا عنصر]] آهن. اهي تابڪار ۽ مختصر اڌ حياتيءَ وارا آهن، تنهنڪري ڌرتيءَ تي نٿا ملن ۽ کين [[مصنوعي عنصر|مصنوعي طور تيار]] ڪرڻو پوي ٿو.<ref>{{cite book | title=Synthetic Transuranium Elements | series=Understanding the atom | first=Earl K. | last=Hyde | publisher=U.S. Atomic Energy Commission, Division of Technical Information | year=1964 | pages=14–19 | url=https://books.google.com/books?id=Rtj8VoBmZBAC&pg=PA14 }}</ref> پنج عنصر ــ عنصر 95، [[امريشيم]] کان وٺي عنصر 99، [[آئن اسٽائنيم]] تائين ــ [[پريبيلسڪي جو تارو|پريبيلسڪي جي تاري]] جي طيف ۾ دريافت ٿيا آهن. خيال آهي ته اهي يورينيم ۽ ٿوريم جي [[نيوٽران جذب]] مان ٺهيا آهن.<ref>{{cite conference | title=On the radioactive shells in peculiar main sequence stars: the phenomenon of Przybylski's star | display-authors=1 | display-editors=1 | last1=Gopka | first1=Vera F. | last2=Yushchenko | first2=Alexander V. | last3=Shavrina | first3=Angelina V. | last4=Mkrtichian | first4=David E. | last5=Hatzes | first5=Artie P. | last6=Andrievsky | first6=Sergey M. | last7=Chernysheva | first7=Larissa V. | conference=The A-Star Puzzle, held in Poprad, Slovakia, July 8-13, 2004. IAU Symposium, No. 224 | editor1-first=J. | editor1-last=Zverko | editor2-first=J. | editor2-last=Ziznovsky | editor3-first=S. J. | editor3-last=Adelman | editor4-first=W. W. | editor4-last=Weiss | location=Cambridge, UK | publisher=Cambridge University Press | pages=734–742 | date=December 2004 | doi=10.1017/S174392130500966X | bibcode=2004IAUS..224..734G }}</ref> سڀئي 24 ڳرا عنصر تابڪار ۽ مختصر اڌ حياتيءَ وارا آهن؛ جيڪڏهن ڌرتيءَ جي ٺهڻ وقت انهن مان ڪو موجود هو ته اهو يقيناً مڪمل طور زوال پذير ٿي چڪو هوندو. جيڪڏهن اهي نونوا ۾ موجود هجن ته سندن مقدار ايتري ٿوري هوندي جو نوٽ نه ٿي سگهي. ٽيڪنيشيم کي 1937ع ۾ پهريون اهڙو عنصر سمجهيو ويو، جيڪو فطرت ۾ موجود نه هو ۽ مصنوعي طور تيار ڪيو ويو؛ پر پوءِ فطرت ۾ ٽيڪنيشيم جا نشان مليا، ۽ اهو امڪان پڻ ظاهر ڪيو ويو ته اهو عنصر 1925ع ۾ ئي فطرت ۾ دريافت ٿيو هو.<ref>{{citation-attribution | 1={{cite web|url=http://www.epa.gov/radiation/radionuclides/technetium.html | title=Technetium-99 | publisher=United States Environmental Protection Agency Radiation Protection | access-date=26 February 2013 | archive-date=1 September 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150901222619/http://www.epa.gov/radiation/radionuclides/technetium.html | url-status=dead }} }}</ref> پهرين مصنوعي تياري ۽ پوءِ فطرت ۾ دريافت ٿيڻ جو اهو نمونو ٻين ڪيترن ئي ناياب، قدرتي طور موجود تابڪار عنصرن ۾ پڻ ڏٺو ويو آهي.<ref>{{cite web | url=https://www.cfa.harvard.edu/~ejchaisson/cosmic_evolution/docs/text/text_stel_6.html | work=Cosmic Evolution - From Big Bang to Humankind | first=Eric J. | last=Chaisson | title=Origins of Heavy Elements | publisher=Harvard–Smithsonian Center for Astrophysics | access-date=26 February 2013 | archive-date=25 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200925165732/https://www.cfa.harvard.edu/~ejchaisson/cosmic_evolution/docs/text/text_stel_6.html | url-status=live }}</ref> سڀ کان هلڪو تابڪار آئسوٽوپ [[ٽرٽيم]] آهي، جيڪو 12.3 سالن جي اڌ حياتيءَ سان [[بيٽا زوال]] جو شڪار ٿئي ٿو.<ref>{{cite book | title=Nuclear Power Explained | series=Springer Praxis Books | first=Dirk | last=Eidemüller | publisher=Springer Nature | year=2021 | isbn=978-3-030-72670-6 | pages=81–83 | url=https://books.google.com/books?id=1QY8EAAAQBAJ&pg=PA81 }}</ref> لڳ ڀڳ 2{{e|19}} سالن جي اڌ حياتيءَ سان، [[بسمٿ-209]] جي [[الفا زوال]] جي اڌ حياتي ڪائنات جي اندازي ڪيل عمر کان ڏهه ارب ڀيرا وڌيڪ آهي؛ تنهنڪري ان کي لڳ ڀڳ هميشه 80 مستحڪم عنصرن جي برابر سمجهيو ويندو آهي.<ref name="Dume2003">{{cite news | title=Bismuth breaks half-life record for alpha decay | last=Dumé | first=B. | date=23 April 2003 | work=Physicsworld.com | publisher=Institute of Physics | location=Bristol, England | url=http://physicsworld.com/cws/article/news/2003/apr/23/bismuth-breaks-half-life-record-for-alpha-decay | access-date=14 July 2015 | archive-date=13 December 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171213214524/http://physicsworld.com/cws/article/news/2003/apr/23/bismuth-breaks-half-life-record-for-alpha-decay | url-status=live}}</ref><ref name="Marcillac2003">{{cite journal | last1=de Marcillac | first1=P. | last2=Coron | first2=N. | last3=Dambier | first3=G. | last4=Leblanc | first4=J. | last5=Moalic | first5=J-P | year=2003 | title=Experimental detection of alpha-particles from the radioactive decay of natural bismuth | journal=Nature | volume=422 | pages=876–878 | doi=10.1038/nature01541 | pmid=12712201 | issue=6934 | bibcode=2003Natur.422..876D | s2cid=4415582}}</ref> [[ٽيلوريم-128]] جو آئسوٽوپ [[ٻٽو بيٽا زوال|ٻٽي بيٽا زوال]] وسيلي 2.25{{e|24}} سالن جي اڌ حياتيءَ سان تبديل ٿئي ٿو، جيڪا بسمٿ-209 جي اڌ حياتيءَ کان هڪ لک ڀيرا وڌيڪ آهي.<ref>{{cite journal | title=Status and Perspectives on Rare Decay Searches in Tellurium Isotopes | last1=Campani | first1=Alice | last2=Dompè | first2=Valentina | last3=Fantini | first3=Guido | journal=Universe | volume=7 | issue=7 | article-number=212 | date=June 2021 | doi=10.3390/universe7070212 | doi-access=free | bibcode=2017nuco.confb0702M | hdl=11573/1557551 | hdl-access=free }}</ref> انساني جسم ۾ آئسوٽوپن جي زوال مان تابڪاريءَ جي سامهون اچڻ جا مکيه ذريعا [[ڪاربن-14]] ۽ [[پوٽاشيم-40]] جو جسم ۾ وڃڻ آهن؛ انهن مان هر سال {{Val|0.17|ul=mSv}} جي اثرائتي مقدار پيدا ٿئي ٿي.<ref>{{cite book | title=The Physics of Energy | first1=Robert L. | last1=Jaffe | first2=Washington | last2=Taylor | publisher=Cambridge University Press | year=2018 | isbn=978-1-107-01665-1 | page=393 | url=https://books.google.com/books?id=drZDDwAAQBAJ&pg=PA393 }}</ref> === آئسوٽوپي ماس ۽ ايٽمي ماس === {{main|ايٽمي ماس|نسبتي ايٽمي ماس}} ڪنهن عنصر جو [[ماس نمبر]]، ''A''، ايٽمي نيوڪليس ۾ [[نيوڪليون]]ن (پروٽانن ۽ نيوٽرانن) جو ڪل تعداد هوندو آهي. ڪنهن عنصر جي مختلف آئسوٽوپن ۾ فرق سندن ماس نمبر سان سڃاتو ويندو آهي، جيڪو ڪيميائي علامت جي کاٻي پاسي مٿي لکيو ويندو آهي (مثال طور، {{sup|238}}U). ماس نمبر هميشه صحيح عدد هوندو آهي ۽ ان جو يونٽ ”نيوڪليون“ آهي.<ref name=Becker_2008>{{cite book | title=Inorganic Mass Spectrometry: Principles and Applications | first=Sabine | last=Becker | publisher=John Wiley & Sons | year=2008 | isbn=978-0-470-51720-8 | page=1–3 | url=https://books.google.com/books?id=z-YqpI3otNcC&pg=PA1 }}</ref> تنهن ڪري [[ميگنيشيم جا آئسوٽوپ|ميگنيشيم-24]] (هتي 24 ماس نمبر آهي) اهڙو ايٽم آهي، جنهن ۾ 24 نيوڪليون (12 پروٽان ۽ 12 نيوٽران) آهن. [[File:Binding energy curve - common isotopes.svg|right|thumb|class=skin-invert-image|upright=1.2|عام نيوڪلائيڊن لاءِ نيوڪليائي بندش واري توانائي ۽ ماس نمبر جو لاڳاپو؛ ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته بندش واري توانائي لوهه ۽ نڪل جي آئسوٽوپن وٽ وڌ ۾ وڌ ٿئي ٿي.<ref name=Fewell_1995>{{cite journal | title=The atomic nuclide with the highest mean binding energy | last=Fewell | first=M. P. | journal=American Journal of Physics | volume=63 | issue=7 | pages=653–658 | date=July 1995 | doi=10.1119/1.17828 | bibcode=1995AmJPh..63..653F }}</ref>]] ماس نمبر نيوٽرانن ۽ پروٽانن جو ڪل تعداد ڳڻي ٿو، تنهنڪري اهو صحيح عدد هوندو آهي؛ جڏهن ته ڪنهن عنصر جي مخصوص آئسوٽوپ (يا ”نيوڪلائيڊ“) جو [[ايٽمي ماس]] ان آئسوٽوپ جي هڪ ايٽم جو ماس آهي. اهو عام طور [[ڊالٽن (يونٽ)|ڊالٽن]] ۾ لکيو ويندو آهي (علامت: Da)، جنهن کي عالمگير ايٽمي ماس يونٽ (علامت: u) پڻ چوندا آهن. ان جو [[نسبتي ايٽمي ماس]] هڪ بي‌بُعد عدد آهي، جيڪو ايٽمي ماس کي [[ايٽمي ماس مستقل]] سان ورهائڻ سان حاصل ٿئي ٿو؛ اهو مستقل 1&nbsp;Da جي برابر آهي.<ref name=IUPAC/> عام طور ڪنهن نيوڪلائيڊ جو ماس نمبر ۽ نسبتي ايٽمي ماس ٿورو مختلف هوندا آهن. هن فرق جو بنيادي سبب [[ماس جي کوٽ]] آهي، جيڪا گهڻو ڪري [[نيوڪليائي بندش واري توانائي]] سبب پيدا ٿئي ٿي.<ref name=Becker_2008/> مثال طور، ڪلورين-35 جو ايٽمي ماس پنج اهم انگن تائين 34.969&nbsp;Da ۽ ڪلورين-37 جو 36.966&nbsp;Da آهي.<ref name=Johll_2008>{{cite book | title=Investigating Chemistry: A Forensic Science Perspective | first=Matthew | last=Johll | publisher=Macmillan | year=2008 | isbn=978-1-4292-0989-2 | page=69 | url=https://books.google.com/books?id=AJt8tADB_wcC&pg=PA69 }}</ref> تنهن هوندي به هر آئسوٽوپ جو نسبتي ايٽمي ماس ان جي ماس نمبر جي تمام ويجهو هوندو آهي (فرق هميشه 1 سيڪڙو کان گهٽ هوندو آهي). {{sup|12}}C واحد آئسوٽوپ آهي، جنهن جو ايٽمي ماس بلڪل [[قدرتي عدد]] آهي: 12&nbsp;Da. ان جو سبب اهو آهي ته ڊالٽن جي تعريف، بنيادي حالت ۾ آزاد ۽ غيرچارج ٿيل ڪاربان-12 ايٽم جي ماس جي 1/12 طور ڪئي وئي آهي.<ref>{{GoldBookRef | title=Atomic Mass Constant | file=A00497}}</ref> [[نيوڪليائي فيوزن]] دوران، هائيڊروجن جهڙن گهٽ ماس وارن ايٽمن جي ماس جي کوٽ ۾ جيڪا خالص تبديلي اچي ٿي، سا [[ماس-توانائي برابري]] جي اصول موجب توانائيءَ طور خارج ٿئي ٿي. هائيڊروجن ايٽمن جي هيليم ۾ فيوزن وارو عمل ئي سج مان توانائي خارج ٿيڻ جو سبب آهي. وقت گذرڻ سان تاري جي مرڪزي حصي ۾ هيليم جو مقدار وڌندو وڃي ٿو. سج کان گهڻو وڌيڪ ماس وارن تارن جي [[تارن جي ارتقا|ارتقا]] دوران، فيوزن جي هڪ قسم، جنهن کي [[الفا عمل]] چئبو آهي، وسيلي وڌندڙ ماس وارا نيوڪلي ٺهندا رهن ٿا، تان جو [[لوهه-52]] ٺهي ٿو.<ref name=Diem_2025/> لوهه ۽ نڪل جي آئسوٽوپن وٽ نيوڪليائي بندش واري توانائي وڌ ۾ وڌ هوندي آهي.<ref name=Fewell_1995/> تنهنڪري ان حد کان پوءِ وڌيڪ فيوزن سان بندش واري توانائي گهٽجي ٿي ۽ توانائي خارج ٿيڻ بدران جذب ٿئي ٿي. نتيجي ۾ لوهه جو هڪ غيرفعال مرڪزي نيوڪليس ٺهي ٿو، جيڪو تاري جي توانائيءَ جي اخراج ۾ حصو نٿو وٺي.<ref name=Diem_2025>{{cite book | title=Understanding Essential Chemistry | first=Max | last=Diem | publisher=John Wiley & Sons | year=2025 | isbn=978-1-394-32119-3 | pages=205–206 | url=https://books.google.com/books?id=A9ZZEQAAQBAJ&pg=PA205 }}</ref> [[نيوڪليائي فيشن]] جي عمل ۾ ٺهندڙ ذرڙن جي خالص بندش واري توانائي وڌيڪ هوندي آهي. خالص ماس جي کوٽ ۾ هي تبديلي به توانائي خارج ڪري ٿي. تنهنڪري [[يورينيم-235]] جهڙا انتهائي تابڪاري عنصر توانائي پيدا ڪرڻ جا ڪارآمد ذريعا ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite book | title=Introduction to Nuclear Reactor Physics | first=Robert E. | last=Masterson | publisher=CRC Press | year=2017 | isbn=978-1-4987-5149-0 | page=269 | url=https://books.google.com/books?id=ZjwPEAAAQBAJ&pg=PA269 }}</ref> ڪنهن عنصر جو [[معياري ايٽمي وزن]]، جنهن کي عام طور ”ايٽمي وزن“ چيو ويندو آهي، ڪنهن مخصوص ماحول ۾ ان عنصر جي سڀني آئسوٽوپن جي ايٽمي ماس جو اوسط هوندو آهي. اهو اوسط هر آئسوٽوپ جي قدرتي مقدار موجب وزنائتو ڪيو ويندو آهي ۽ ايٽمي ماس يونٽ جي نسبت سان ڏنو ويندو آهي.<ref name=IUPAC>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Prohaska | first1=Thomas | last2=Irrgeher | first2=Johanna | last3=Benefield | first3=Jacqueline | last4=Böhlke | first4=John K. | last5=Chesson | first5=Lesley A. | last6=Coplen | first6=Tyler B. | last7=Ding | first7=Tiping | last8=Dunn | first8=Philip J. H. | last9=Gröning | first9=Manfred | last10=Holden | first10=Norman E. | last11=Meijer | first11=Harro A. J. | last12=Moossen | first12=Heiko | last13=Possolo | first13=Antonio | last14=Takahashi | first14=Yoshio | last15=Vogl | first15=Jochen | last16=Walczyk | first16=Thomas | last17=Wang | first17=Jun | last18=Wieser | first18=Michael E. | last19=Yoneda | first19=Shigekazu | last20=Zhu | first20=Xiang-Kun | last21=Meija | first21=Juris | title=Standard atomic weights of the elements 2021 | series=IUPAC Technical Report | journal=Pure and Applied Chemistry | volume=94 | issue=5 | year=2022 | pages=573–600 | doi=10.1515/pac-2019-0603 | hdl=11370/b513d725-e533-4351-b0fa-f9a023768dcb | hdl-access=free }}</ref> هي عدد ڪڏهن ڪسر وارو هوندو آهي ۽ مڪمل عدد جي ويجهو به نه هوندو آهي. مثال طور، ڪلورين جو نسبتي ايٽمي ماس 35.453&nbsp;u آهي، جيڪو مڪمل عدد کان گهڻو مختلف آهي، ڇاڪاڻ ته اهو لڳ ڀڳ 76 سيڪڙو ڪلورين-35 ۽ 24 سيڪڙو ڪلورين-37 جو اوسط آهي.<ref name=Johll_2008/> جڏهن نسبتي ايٽمي ماس جو قدر ڪنهن مڪمل عدد کان لڳ ڀڳ 1 سيڪڙو کان وڌيڪ مختلف هجي، ته ان جو سبب اوسط ڪڍڻ وارو اهو عمل هوندو آهي؛ يعني ان عنصر جي نموني ۾ قدرتي طور هڪ کان وڌيڪ آئسوٽوپون قابلِ ذڪر مقدار ۾ موجود هونديون آهن. === ڪيميائي طور خالص ۽ آئسوٽوپي طور خالص === ڪيميا جا ماهر ۽ نيوڪليائي سائنسدان ”خالص عنصر“ جون الڳ وصفون ڏين ٿا. ڪيميا ۾ خالص عنصر اهڙي مادي کي چئبو آهي، جنهن جي سڀني (يا عملي طور لڳ ڀڳ سڀني) ايٽمن جو ايٽمي نمبر، يعني [[پروٽان]]ن جو تعداد، ساڳيو هجي. پر نيوڪليائي سائنسدان خالص عنصر ان کي چوندا آهن، جيڪو رڳو هڪ آئسوٽوپ تي مشتمل هجي.<ref name=ENS>{{cite news |url=http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/p/pure-element.htm |title=Pure element |publisher=[[European Nuclear Society]] |access-date=13 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613073021/http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/p/pure-element.htm |archive-date=13 June 2017 |url-status=dead }}</ref> مثال طور، ٽامي جي تار ڪيميائي طور 99.99 سيڪڙو خالص تڏهن آهي، جڏهن ان جي 99.99 سيڪڙو ايٽمن ۾ هر هڪ وٽ 29 پروٽان هجن. پر اها آئسوٽوپي طور خالص نه آهي، ڇاڪاڻ ته قدرتي ٽامي ٻن مستحڪم آئسوٽوپن تي مشتمل هوندو آهي: 69 سيڪڙو {{sup|63}}Cu ۽ 31 سيڪڙو {{sup|65}}Cu، جن ۾ نيوٽرانن جو تعداد مختلف آهي.<ref>{{cite book | title=Copper and Copper Alloys | series=ASM specialty handbook | editor-first=Joseph R. | editor-last=Davis | publisher=ASM International | year=2001 | page=450 | isbn=978-0-87170-726-0 | url=https://books.google.com/books?id=sxkPJzmkhnUC&pg=PA450 }}</ref> {{xref|(ڏسو: [[ٽامي جا آئسوٽوپ]])}} ان جي ابتڙ، خالص سون ڪيميائي ۽ آئسوٽوپي ٻنهي لحاظ کان خالص هوندو، ڇاڪاڻ ته عام سون ۾ رڳو هڪ آئسوٽوپ، {{sup|197}}Au، موجود هوندو آهي.<ref name=ENS/> == ڪيميائي ۽ طبعي خاصيتون == [[ڪوانٽم ميڪانيڪس]] سبب ايٽم سان ٻڌل اليڪٽران تہن جي صورت ۾ منظم ٿين ٿا، جن کي [[اليڪٽران خول|اليڪٽرانن جا خول]] چيو ويندو آهي. هر خول ۾ مقرر تعداد ۾ اليڪٽران اچي سگهن ٿا، جيڪي جوڙن جي صورت ۾ [[ايٽمي مدار|ايٽمي مدارن]] ۾ هوندا آهن. انهن خولن جي [[اليڪٽران ترتيب|اليڪٽرانن جي ترتيب]] ويجهن ايٽمن سان رابطي جو طريقو طئي ڪري ٿي ۽ ايٽمن جون ڪيميائي خاصيتون مقرر ڪري ٿي. خولن جي ترتيب دوراني جدول جي جوڙجڪ به طئي ڪري ٿي. === خول === {{main|اليڪٽران خول|اليڪٽران ترتيب}} [[File:Atomic orbitals spdf m-eigenstates and superpositions.png|right|thumb|upright=1.1|چئن سڀ کان گهٽ ڪوانٽم انگن لاءِ ايٽم جا اڪيلي اليڪٽران وارا مدار]] ايٽم ۾ محدود اليڪٽرانن لاءِ صرف ڪجهه ڌار ڌار [[توانائي سطح|توانائيءَ جي سطحن]] تي رهڻ ممڪن هوندو آهي. هي پابندي، جنهن کي [[ڪوانٽائيزيشن (فزڪس)|ڪوانٽائيزيشن]] چيو ويندو آهي، ڪوانٽم ميڪانيڪس جي نظريي جو بنيادي پاسو آهي. اهو نظريو ذرڙن ۽ توانائيءَ جي تمام ننڍي پيماني تي [[لهر-ذرو دوئيت|لهر جهڙي ورتاءَ]] جي اڳڪٿي ڪري ٿو. ايٽمن ۾ اهي توانائيءَ جون سطحون [[اليڪٽران ذيلي خول|اليڪٽرانن جي ذيلي خولن]] جي صورت ۾ ظاهر ٿين ٿيون. انهن ۾ اليڪٽران جي لهر جي شڪل هڪ خاص طولِ موج واري [[بيٺل لهر]] جي صورت ۾ هوندي آهي. طولِ موج جي هر مڪمل عدد جي مناسبت سان هڪ يا وڌيڪ [[ايٽمي مدار]] ٿين ٿا، جيڪي انهيءَ توانائيءَ واري سطح تي اليڪٽران جي [[چارج جي ورڇ]] بيان ڪن ٿا. هر مدار ۾ اليڪٽرانن جو هڪ جوڙو اچي سگهي ٿو. ايٽم جي مدارن ۾ اليڪٽرانن جي ترتيب کي [[اليڪٽران ترتيب]] چيو ويندو آهي. اهي مدار ۽ انهن جا ذيلي خول گڏجي [[اليڪٽران خول|خول]] ٺاهين ٿا. هر خول جو هڪ [[مکيه ڪوانٽم عدد]] هوندو آهي، جيڪو ان جي توانائيءَ جي سطح ظاهر ڪري ٿو. هر خول ۾ اليڪٽرانن جو وڌ ۾ وڌ تعداد مقرر هوندو آهي، جيڪو <math>2n^2</math> واري فارمولي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي؛ هتي <math>n</math> جا قدر 1، 2، 3، 4 ۽ اڳتي آهن. تنهنڪري خولن ۾ اليڪٽرانن جا وڌ ۾ وڌ تعداد ترتيبوار 2، 8، 18، 32 وغيره آهن. دوراني جدول ۾ هر خول کي هڪ قطار سان ظاهر ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book | title=Materials Science and Engineering: An Introduction | first1=William D. | last1=Callister, Jr. | first2=David G. | last2=Rethwisch | edition=10th | publisher=John Wiley & Sons | year=2020 | isbn=978-1-119-72177-2 | pages=22–25 | url=https://books.google.com/books?id=dmoTEQAAQBAJ&pg=RA1-PA22 }}</ref> سڀ کان سادو ايٽم عام هائيڊروجن آهي، جنهن ۾ هڪ پروٽان ۽ هڪ اليڪٽران هوندو آهي. پنهنجي گهٽ ۾ گهٽ توانائي واري [[زميني حالت|زميني حالت (گرائونڊ اسٽيٽ)]] ۾ اهو اليڪٽران پهرئين خول ۾ هوندو آهي، جنهن کي ''K'' چيو ويندو آهي. هن خول ۾ هڪ ذيلي خول هوندو آهي، جنهن کي 1s چيو وڃي ٿو. ٻئي عنصر هيليم ۾ ٻه پروٽان، ٻه اليڪٽران ۽ عام طور ٻه نيوٽران هوندا آهن. ٻيو اليڪٽران به پهرئين ئي مدار ۾ اچي ٿو، جنهن سان خول جا [[اليڪٽران جوڙو|مخالف اسپِن وارا اليڪٽران]] مڪمل ٿين ٿا. لٿيم ۾ ٽي اليڪٽران هوندا آهن؛ تنهنڪري انهن مان هڪ کي ٻئي خول ۾، جنهن کي ''L'' چيو ويندو آهي، مدار ۾ رکڻو پوي ٿو. [[آفباو اصول]] موجب ٽيون اليڪٽران، ايندڙ موجود گهٽ ۾ گهٽ توانائيءَ واري ذيلي خول، يعني 2s، ۾ اچي ٿو. اهو عمل جاري رهي ٿو ۽ هر ايندڙ اليڪٽران کي موجود گهٽ ۾ گهٽ توانائيءَ واري مدار ۾ رکيو وڃي ٿو.<ref>{{cite book | title=Chemistry: A Project of the American Chemical Society | editor-first=Jerry A. | editor-last=Bell | publisher=Macmillan | year=2005 | isbn=978-0-7167-3126-9 | pages=264–267 | url=https://books.google.com/books?id=hg6xMliSqlgC&pg=PA264 }}</ref> === دوراني لاڙا === {{main|دوراني لاڙا|دوراني جدول}} [[File:Periodic-Table-Metals.jpg|right|thumb|upright=1.2|دوراني جدول ۾ ڌاتو (نيري رنگ ۾) ۽ ڌاتو جهڙا عنصر (سائي رنگ ۾)]] ڪيميائي عنصرن جي عام طبعي ۽ ڪيميائي خاصيتن کي بيان ڪرڻ لاءِ ڪي اصطلاح گهڻو استعمال ٿين ٿا. پهريون فرق [[ڌاتو|ڌاتن]]، جيڪي آسانيءَ سان [[بجلي]] هلائين ٿا؛ [[غيرڌاتو|غيرڌاتن]]، جيڪي بجلي نٿا هلائين؛ ۽ هڪ ننڍڙي گروهه، يعني ''[[ڌاتو جهڙو عنصر|ڌاتو جهڙن عنصرن]]''، ۾ ڪيو ويندو آهي. ڌاتو جهڙن عنصرن جون خاصيتون وچٿريون هونديون آهن ۽ اهي اڪثر [[نيم موصل]]ن وانگر ڪم ڪندا آهن.<ref name=Olmstead_Williams_1997>{{cite book | title=Chemistry: The Molecular Science | first1=John | last1=Olmsted | first2=Gregory M. | last2=Williams | publisher=Jones & Bartlett Learning | year=1997 | isbn=978-0-8151-8450-8 | pages=10–12 | url=https://books.google.com/books?id=1vnk6J8knKkC&pg=PA10 }}</ref> ڌاتي ۽ غيرڌاتي عنصر مادّي طور طبعي خاصيتن ۾ مختلف هجڻ سان گڏ، ايٽمن جي قسمن طور ڪيميائي خاصيتن ۾ به مختلف هوندا آهن: ڌاتي عنصر سادا [[ڪيٽيئن]] ٺاهيندا آهن، جڏهن ته غيرڌاتي عنصر (۽ ڪمزور ڌاتو) سادا [[اينيئن]] ۽ [[آڪسو اينيئن]] ٺاهيندا آهن.<ref>{{cite book | title=Descriptive Inorganic Chemistry | first1=Geoff | last1=Rayner-Canham | first2=Tina | last2=Overton | publisher=Macmillan | year=2009 | isbn=978-1-4292-2434-5 | page=195 | url=https://books.google.com/books?id=poO9RHq-IoIC&pg=PA195 }}</ref> ان جو هڪ استثنا نوبل گيسون آهن، جيڪي سادا اينيئن نٿيون ٺاهين؛ البت زينون جا آڪسو اينيئن معلوم آهن.<ref>{{cite journal | title=Noble Gas Anions: An Overview of Strategies and Bonding Motifs | first1=Stefano | last1=Borocci | first2=Felice | last2=Grandinetti | first3=Nico | last3=Sanna | first4=Costantino | last4=Zazza | journal=Chemistry: An Asian Journal | volume=19 | issue=14 | date=July 15, 2024 | article-number=e202400191 | doi=10.1002/asia.202400191 | doi-access=free }}</ref> تنهن هوندي به ڪجهه ڌاتي عنصر پنهنجي وڌيڪ آڪسائيڊيشن حالتن ۾ آڪسو اينيئن ٺاهين ٿا. غيرڌاتي عنصرن جا ايٽم [[ڪوويلنٽ بند]]ن سان گڏجي مرڪب به ٺاهين ٿا.<ref>{{Cite web|title=Covalent Bonds vs Ionic Bonds|url=https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Chemical_Bonding/Fundamentals_of_Chemical_Bonding/Covalent_Bonds_vs_Ionic_Bonds|website=Chemistry LibreTexts|date=2013-10-02|access-date=2025-11-30|language=en}}</ref> ڌاتن ۽ غيرڌاتن جي وسيع گروهن اندر ڪجهه خاص مجموعن لاءِ الڳ اصطلاح استعمال ٿين ٿا. انهن ۾ [[ايڪٽينائيڊ]]، [[الڪلي ڌاتو|الڪلي ڌاتون]]، [[الڪلي زميني ڌاتو|الڪلي زميني ڌاتون]]، [[هئلوجن]]، [[لينٿانائيڊ]]، [[منتقلي ڌاتو|منتقلي ڌاتون]]، [[منتقلي کان پوءِ ڌاتو|منتقليءَ کان پوءِ جون ڌاتون]]، [[ڌاتو جهڙو عنصر|ڌاتو جهڙا عنصر]]، [[ردِعمل ڪندڙ غيرڌاتو|ردِعمل ڪندڙ غيرڌاتون]] ۽ [[نوبل گئس|نوبل گيسون]] شامل آهن. هن درجي بنديءَ ۾ الڪلي ڌاتون، الڪلي زميني ڌاتون ۽ منتقلي ڌاتون، گڏوگڏ لينٿانائيڊ ۽ ايڪٽينائيڊ، وسيع معنيٰ ۾ ڌاتن جا خاص گروهه آهن. اهڙيءَ طرح ردِعمل ڪندڙ غيرڌاتون ۽ نوبل گيسون، وسيع معنيٰ ۾ غيرڌاتن جا گروهه آهن.<ref name=Olmstead_Williams_1997/> دوراني جدول جي ڪجهه پيشڪشن ۾ هئلوجنن کي الڳ گروهه طور نٿو ڏيکاريو وڃي: ايسٽيٽين کي ڌاتو جهڙو عنصر ۽ ٻين هئلوجنن کي غيرڌاتو شمار ڪيو وڃي ٿو. دوراني جدول جي رنگين پيشڪشن ۾ اڪثر وڌيڪ تفصيلي درجي بندي ڏيکاري ويندي آهي. هن صورت ۾ عنصرن جون خاصيتون گڏ ڪري ڏيکاريون وينديون آهن، جنهن سان عنصرن کي طبعي ۽ ڪيميائي خاصيتن موجب منظم ۽ آسانيءَ سان ڀيٽي سگهجي ٿو. هر قطار عنصرن جو هڪ [[دور (دوراني جدول)|دور]] ڏيکاري ٿي، جن جي [[اليڪٽران خول|اليڪٽران خولن]] جو تعداد ساڳيو هوندو آهي. 18 انگ ڏنل [[گروهه (دوراني جدول)|گروهه]] آهن؛ هر گروهه عنصرن جو هڪ ڪالم ٺاهيندو آهي، جن جون ڪيميائي خاصيتون ٻاهرين سڀ کان آخري اليڪٽران جي مدار ۾ جاءِ سبب گهڻو ڪري هڪجهڙيون هونديون آهن. [[بلاڪ (دوراني جدول)|بلاڪ]] عنصرن جو اهڙو مجموعو آهي، جن ۾ انهن جا [[ايٽمي مدار|ايٽمي مدار]] انهن جي [[ظرفيتي اليڪٽران|ظرفيتي اليڪٽرانن]] يا خالي جاين سان ڀرجي سگهن ٿا.<ref>{{cite book | title=Chemical Structure and Reactivity: An Integrated Approach | first1=James | last1=Keeler | first2=Peter | last2=Wothers | publisher=OUP Oxford | year=2013 | isbn=978-0-19-9604135 | page=259 | url=https://books.google.com/books?id=2RgbAgAAQBAJ&pg=PA259 }}</ref> ڪيميا ۾ دوراني جدول جو استعمال هاڻي عام آهي. اهو ڪيميائي ورتاءَ جي ڪيترن ئي مختلف صورتن کي درجي بندي، منظم ۽ ڀيٽڻ لاءِ انتهائي ڪارائتو ڍانچو مهيا ڪري ٿو. هي جدول [[فزڪس]] ۾ پڻ وڏي پيماني تي استعمال ٿئي ٿو،<ref name=Schwerdtfeger_et_al_2020>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Schwerdtfeger | first1=P. | last2=Smits | first2=O. R. | last3=Pyykkö | first3=P. | title=The periodic table and the physics that drives it | journal=Nature Reviews Chemistry | pages=359–380 | year=2020 | volume=4 | issue=7 | doi=10.1038/s41570-020-0195-y | pmid=37127952 | hdl=10138/323849 | hdl-access=free }}</ref> [[ارضيات]]،<ref>{{cite journal | title=The Periodic Table of the Elements as a Basis of Geochemistry | first=S. I. | last=Tomkeieff | journal=Science Progress | volume=46 | issue=181 | date=January 1958 | pages=46–62 | publisher=Sage Publications, Ltd. | jstor=43424627 }}</ref> [[حياتيات]]،<ref>{{cite book | last1=Börner | first1=A. | last2=Zeidler | first2=J. | year=2023 | chapter=The Periodic Table of Elements and Basic Consequences for the Structure of Natural Substances and the Course of Biochemical Processes | title=The Chemistry of Biology | publisher=Springer | location=Berlin, Heidelberg | isbn=978-3-662-66521-3 | doi=10.1007/978-3-662-66521-3_1 }}</ref> [[مادياتي سائنس]]، [[انجنيئرنگ]]، [[زراعت]]، [[طب]]،<ref>{{cite journal | title=Exploration of the medical periodic table: towards new targets | last1=Nicolas | first1=P. E. Barry | first2=Peter J. | last2=Sadler | journal=Chemical Communications | date=2013 | volume=49 | issue=45 | pages=5106–5131 | pmid=23636600 | doi=10.1039/c3cc41143e | doi-access=free }}</ref> [[غذائيت]]،<ref name=Spallholz_et_al_2018/> [[ماحولياتي صحت]] ۽ [[فلڪيات]] ۾ پڻ.<ref>{{cite book | last=Trimble | first=V. | year=2021 | chapter=Astronomy Meets the Periodic Table, Or, How Much Is There of What, and Why? | display-editors=1 | editor1-last=Giunta | editor1-first=C. J. | editor2-last=Mainz | editor2-first=V. V. | editor3-last=Girolami | editor3-first=G. S. | title=150 Years of the Periodic Table. Perspectives on the History of Chemistry | pages=387–407 | publisher=Springer | doi=10.1007/978-3-030-67910-1_15 | isbn=978-3-030-67909-5 }}</ref> ان جا اصول خاص طور [[ڪيميائي انجنيئرنگ]] ۾ اهم آهن. === مرحلي جي تبديلي === [[File:Phase diagram of hydrogen.svg|right|thumb|class=skin-invert-image|upright=1.1|هائيڊروجن جو [[مرحلي وارو خاڪو]]، جنهن ۾ گرمي پد ۽ دٻاءَ جي مختلف ميلاپن لاءِ عنصر جي حالت ڏيکاريل آهي. نظرياتي طور، ڪافي وڌيڪ دٻاءَ تي (مثال طور مشتري جي اندروني حصي ۾) [[ڌاتي هائيڊروجن|هائيڊروجن ڌاتو بڻجي وڃي ٿو]].<ref>{{cite journal | title=Metallic Hydrogen | display-authors=1 | last1=Silvera | first1=Isaac | last2=Zaghoo | first2=Mohamed | last3=Salamat | first3=Ashkan | year=2018 | journal=Journal of Physics: Condensed Matter | volume=30 | issue=25 | article-number=254003 | doi=10.1088/1361-648X/aac401 | pmid=29749966 | bibcode=2018JPCM...30y4003S }}</ref>]] {{main|مادي جي حالت|مرحلي جي تبديلي}} عنصرن وچ ۾ عام طور استعمال ٿيندڙ بنيادي فرق سندن [[مادي جي حالت]] (مرحلو) آهي: اهي [[ٺوس]]، [[مايع]] يا [[گئس]] ڪهڙي حالت ۾ آهن، جڏهن [[معياري گرمي پد ۽ دٻاءُ]] (STP) تي هجن. STP تي گهڻا عنصر ٺوس هوندا آهن، جڏهن ته ڪي گئس هوندا آهن. صفر درجا سينٽيگريڊ (32 درجا فارنهائيٽ) ۽ هڪ ايٽماسفيئر دٻاءَ تي رڳو [[برومين]] ۽ [[پارو (عنصر)|پارو]] مايع هوندا آهن؛<ref>{{cite book | title=General Chemistry: Atoms First | first1=Donald A. | last1=McQuarrie | first2=Stanley | last2=Gill | date=15 June 2011 | edition=revised | publisher=MIT Press=2011 | isbn=978-1-891389-60-3 | pages=44–45 | url=https://books.google.com/books?id=B4ppEQAAQBAJ&pg=PA44 }}</ref> [[سيزيم]] ۽ [[گيليم]] ان گرمي پد تي ٺوس هوندا آهن، پر ترتيبوار {{cvt|28.4|C|F}} ۽ {{cvt|29.8|C|F}} تي ڳري مايع بڻجي ويندا آهن.<ref>{{cite book | chapter=Thermal Properties of Liquid Metal | first=Gui Lin | last=Liu | title=Handbook of Liquid Metals | editor1-first=Jing | editor1-last=Liu | editor2-first=Wei | editor2-last=Rao | publisher=Springer Nature | year=2024 | isbn=978-981-97-1614-2 | pages=187–189 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=ODQtEQAAQBAJ&pg=PA188 }}</ref> عنصرن جي خاصيتن کي بيان ڪرڻ لاءِ [[ڳرڻ جو نقطو|ڳرڻ جا نقطا]] ۽ [[اُبال جو نقطو|اُبال جا نقطا]] عام طور استعمال ٿين ٿا. اهي عام طور هڪ ايٽماسفيئر دٻاءَ تي درجا [[سينٽيگريڊ]] ۾ ڏنا ويندا آهن. جن عنصرن جا اُبال جا نقطا {{Val|2000|u=C|fmt=commas}} کان مٿي هجن، تن کي [[گرمي سٺو ڪندڙ عنصر|گرمي سٺو ڪندڙ (ريفريڪٽري)]] چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book | title=Inorganic Chemistry: From Periodic Classification to Crystals | series=Analytical and inorganic chemistry series | first=Robert | last=Valls | publisher=John Wiley & Sons | year=2018 | isbn=978-1-78630-254-0 | page=58 | url=https://books.google.com/books?id=GY9FDwAAQBAJ&pg=PA58 }}</ref> جڏهن ته جيڪي آسانيءَ سان ٻاڦ بڻجن ٿا، تن کي [[اُڏامندڙ مادو|اُڏامندڙ مادا]] چيو ويندو آهي. ڳرڻ ۽ اُبال جي نقطن جي وچ ۾ سڀ کان وڏو فرق گيليم ۾ آهي؛ ان جو اُبال جو نقطو {{cvt|2204|C|F}} آهي.<ref>{{cite book | chapter=Gallium | display-authors=1 | first1=Nora K. | last1=Foley | first2=Brian W. | last2=Jaskula | first3=Bryn E. | last3=Kimball | first4=Ruth F. | last4=Schulte | title=Critical Mineral Resources of the United States: Economic and Environmental Geology and Prospects for Future Supply | series=U.S. Geological Survey professional paper | volume=1802 | display-editors=1 | editor1-first=K. J. | editor1-last=Schulz | editor2-first=John H. | editor2-last=DeYoung | editor3-first=Robert R. | editor3-last=Seal | editor4-first=Dwight C. | editor4-last=Bradley | publisher=Government Printing Office | year=2017 | page=H2 | isbn=978-1-4113-3991-0 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=F_khT5-GL7sC&pg=SL8-PA2 }}</ref> گهڻن عنصرن لاءِ اهي ماپون معلوم آهن، پر ڪجهه اهڙن تابڪاري عنصرن لاءِ، جيڪي تمام ٿوري مقدار ۾ موجود آهن، انهن مان هڪ يا ٻئي ماپ اڃا طئي نه ٿي آهي.<ref>For example: {{cite journal | title=Copernicium: A Relativistic Noble Liquid | display-authors=1 | last1=Mewes | first1=Jan-Michael | last2=Smits | first2=Odile R. | last3=Kresse | first3=Georg | last4=Schwerdtfeger | first4=Peter | journal= Angewandte Chemie| volume=131 | issue=50 | pages=18132–18136 | date=December 2019 | doi=10.1002/ange.201906966 | bibcode=2019AngCh.13118132M | doi-access=free }}</ref> ڇو ته هيليم ايٽماسفيئر دٻاءَ تي [[مطلق صفر]] تي به مايع رهي ٿو، تنهنڪري رواجي جدولن ۾ ان جو رڳو اُبال جو نقطو ڏنو ويندو آهي، ڳرڻ جو نقطو نه.<ref>{{cite book | chapter=Properties of liquid helium | last=Kent | first=A. | year=1993 | title=Experimental low-temperature physics | series=Macmillan Physical Science Series | pages=52–75 | publisher=Palgrave | location=London | isbn=978-0-333-51951-6 | doi=10.1007/978-1-349-22736-5_3 }}</ref> === ايلوٽروپ === {{Main|ايلوٽروپي}} ساڳئي عنصر جا ايٽم هڪ کان وڌيڪ طريقن سان پاڻ ۾ ڪيميائي بند ٺاهي سگهن ٿا. ان ڪري خالص عنصر مختلف [[ڪيميائي بناوت|ڪيميائي بناوتن]] (ايٽمن جي فضائي ترتيبن) ۾ موجود ٿي سگهي ٿو، جن جون خاصيتون هڪ ٻئي کان مختلف هجن. ڪنهن عنصر جي ڪيترن ئي بناوتي صورتن ۾ موجود ٿيڻ جي صلاحيت کي ”[[ايلوٽروپي]]“ چيو ويندو آهي.<ref name=Campbell_2012>{{cite book | title=Phase Diagrams: Understanding the Basics | series=EngineeringPro collection | editor-first=Flake C. | editor-last=Campbell | publisher=ASM International | pages=36–37 | year=2012 | isbn=978-1-61503-986-9 | url=https://books.google.com/books?id=ton3r8vBtbgC&pg=PA36 }}</ref> اهڙن غيرڌاتي عنصرن ۾ جن جون مختلف بناوتون معلوم آهن، ڪاربان، سلفر، فاسفورس، آڪسيجن ۽ نائٽروجن شامل آهن.<ref>{{cite book | chapter=Thermodynamics of Polymorphs and Solvates | first=Gerald | last=Coquerel | title=Polymorphism in the Pharmaceutical Industry: Solid Form and Drug Development | editor1-first=Rolf | editor1-last=Hilfiker | editor2-first=Markus | editor2-last=von Raumer | publisher=John Wiley & Sons | year=2019 | page=93 | isbn=978-3-527-34040-8 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=ynl7DwAAQBAJ&pg=PA93 }}</ref> [[File:AllotropiCarbonisNaturali.png|right|thumb|upright=1.2|ڪاربان جي اٺن ايلوٽروپن مان ٽي<ref name=George_2021/>]] مثال طور، ڪاربان [[هيرو|هيرو (ڊائمنڊ)]]، [[گريفائيٽ]]، [[گرافين]]، [[فلرين]] ۽ [[ڪاربان نانوٽيوب|ڪاربان نانوٽيوبن]] جي صورت ۾ ملي سگهي ٿو. هيري ۾ هر ڪاربان ايٽم جي چوڌاري چار رخن واري بناوت هوندي آهي؛ گريفائيٽ ۾ مسدس بناوت وارن ڪاربان ايٽمن جون تهون هڪ ٻئي مٿان رکيل هونديون آهن؛ گرافين گريفائيٽ جي هڪ اڪيلي تهه آهي ۽ تمام مضبوط هوندي آهي؛ فلرين لڳ ڀڳ گول شڪلون رکن ٿا؛ ۽ ڪاربان نانوٽيوب مسدس بناوت وارا نليون آهن. انهن مان هڪ ئي قسم جي بناوتن ۾ به برقي خاصيتن جي لحاظ کان فرق ٿي سگهي ٿو.<ref name=George_2021>{{cite book | chapter=Utilization of carbon allotropes with special reference to carbon nanotubes and graphene for the high performance of natural rubber | display-authors=1 | first1=Neena | last1=George | first2=Ajalesh B. | last2=Nair | first3=Neethumol | last3=Varghese | first4=Rani | last4=Joseph | title=Chemistry, Manufacture and Applications of Natural Rubber | series=Woodhead Publishing in Materials | editor1-first=Shinzo | editor1-last=Kohjiya | editor2-first=Yuko | editor2-last=Ikeda | edition=2 | publisher=Woodhead Publishing | year=2021 | isbn=978-0-12-818844-6 | pages=203–208 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=5nDhDwAAQBAJ&pg=PA204 | doi=10.1016/B978-0-12-818843-9.00014-X }}</ref> ڪنهن عنصر جي [[معياري حالت|حوالو حالت]] روايت موجب مقرر ڪئي ويندي آهي. عام طور اها هڪ بار دٻاءَ ۽ مقرر گرمي پد (اڪثر {{Val|298.15|ul=K}}) تي ان عنصر جي [[ڪيميائي استحڪام|ٿرموڊائنامڪي طور سڀ کان مستحڪم]] ايلوٽروپ ۽ طبعي حالت هوندي آهي. تنهن هوندي به فاسفورس لاءِ حوالو حالت [[اڇو فاسفورس]] آهي، جيتوڻيڪ اهو سڀ کان وڌيڪ مستحڪم ايلوٽروپ ناهي. ڪاربان لاءِ حوالو حالت گريفائيٽ آهي، ڇاڪاڻ ته ان جي بناوت ٻين ايلوٽروپن کان وڌيڪ مستحڪم آهي. [[ٿرموڪيميا]] ۾ ڪنهن عنصر جي [[ٺهڻ واري معياري اينٿالپي]] کي ان جي حوالو حالت ۾ صفر مقرر ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book | title=Practical Chemical Thermodynamics for Geoscientists | first1=Bruce | last1=Fegley | first2=Rose | last2=Osborne | publisher=Academic Press | year=2013 | isbn=978-0-12-251100-4 | pages=139–142 | url=https://books.google.com/books?id=Z8VNZNLNsTcC&pg=PA141 }}</ref> === بلوري بناوتون === {{Main|بلوري بناوت}} مستحڪم توازن جي حالتن ۾ ٺوس عنصر بلوري صورت ۾ منظم ٿين ٿا، ۽ هر عنصر جي پنهنجي الڳ بناوت هوندي آهي.<ref name=Campbell_2012/> اهي ستن بلوري بناوتي خاندانن ۾ ورهايل آهن: [[مڪعبي بلوري سرشتو|مڪعبي]] (جنهن ۾ جسم-مرڪز ۽ پاسا-مرڪز صورتون شامل آهن)، [[ٽريڪلينڪ بلوري سرشتو|ٽريڪلينڪ]]، [[مسدسي بلوري سرشتو|مسدسي]]، [[مونوڪلينڪ بلوري سرشتو|مونوڪلينڪ]]، [[آرٿورومبڪ بلوري سرشتو|آرٿورومبڪ]]، [[ٽرائگونل بلوري سرشتو|رومبوهيڊرل]] ۽ [[ٽيٽراگونل بلوري سرشتو|ٽيٽراگونل]].<ref>{{cite book | title=Solid State Chemistry and its Applications | first=Anthony R. | last=West | edition=2nd | publisher=John Wiley & Sons | year=2022 | page=9 | isbn=978-1-118-69557-9 | url=https://books.google.com/books?id=BwhpEAAAQBAJ&pg=RA1-PA9 }}</ref> 30 کان وڌيڪ عنصر مڪعبي صورت ۾ بلوري بڻجن ٿا. عنصرن مان 40 سيڪڙو [[برابر گولن جي ويجهي پيڪنگ|ويجهي پيڪنگ]] وارا بلور ٺاهين ٿا: يا ته پاسا-مرڪز مڪعبي يا مسدسي ويجهي پيڪنگ وارا.<ref>{{cite book | title=Basic Elements of Crystallography | first1=Nevill Gonzalez | last1=Szwacki | first2=Teresa | last2=Szwacka | publisher=Pan Stanford Publishing | year=2010 | isbn=978-981-4241-59-5 | pages=67–102 | url=https://books.google.com/books?id=DjXs_-BlgHYC&pg=PA67 }}</ref> مصنوعي طور ٺاهيل ڪجهه ٽرانس يورينيم عنصرن جا موجود نمونا ايترا ننڍا آهن، جو انهن جي بلوري بناوت طئي نٿي ڪري سگهجي. سيارن جي اندروني حصن ۾ ملندڙ وڏي دٻاءَ هيٺ عنصر نئين بلوري صورتن ۾ ظاهر ٿي سگهن ٿا ۽ ايلوٽروپ ٺاهي سگهن ٿا.<ref>{{cite journal | title=High-pressure phases of group-IV, III V, and II VI compounds | display-authors=1 | last1=Mujica | first1=A. | last2=Rubio | first2=Angel | last3=Muñoz | first3=A. | last4=Needs | first4=R. J. | journal=Reviews of Modern Physics | volume=75 | issue=3 | pages=863–912 | date=July 2003 | doi=10.1103/RevModPhys.75.863 | bibcode=2003RvMP...75..863M | hdl=10261/98248 | hdl-access=free }}</ref> مثال طور، ڪمري جي گرمي پد تي {{Val|1|u=MPa}} کان {{Val|100|u=GPa}} تائين دٻاءَ هيٺ سليڪان جا ست گهاٽا بلوري قسم ٺهي سگهن ٿا.<ref>{{cite journal | title=Exploring silicon allotropy and chemistry by high pressure - high temperature conditions | display-authors=1 | last1=Kurakevych | first1=O. O. | last2=Le Godec | first2=Y. | last3=Strobel | first3=T. A. | last4=Kim | first4=D. Y. | last5=Crichton | first5=W. A. | last6=Guignard | first6=J. | journal=Journal of Physics: Conference Series | volume=950 | issue=4 | article-number=042049 | date=October 2017 | doi=10.1088/1742-6596/950/4/042049 | bibcode=2017JPhCS.950d2049K | doi-access=free }}</ref> ڪاربان سان ڀرپور [[اڇو بونا تارو|اڇي بوني تاري]] اندر ملندڙ انتهائي حالتن ۾ هيري جهڙو بي‌بلور شيشو ٺهي سگهي ٿو.<ref>{{cite journal | title=A 'diamond-like star' in the lab. Diamond-like glass | display-authors=1 | last1=Shumilova | first1=T. G. | last2=Tkachev | first2=S. N. | last3=Isaenko | first3=S. I. | last4=Shevchuk | first4=S. S. | last5=Rappenglück | first5=M. A. | last6=Kazakov | first6=V. A. | journal=Carbon | volume=100 | pages=703–709 | date=April 2016 | doi=10.1016/j.carbon.2016.01.068 | bibcode=2016Carbo.100..703S | osti=1702292 }}</ref> === ماس جي ڪثافت === {{Main|ماس جي ڪثافت|عنصرن جي ڪثافت (ڄاڻ وارو صفحو)}} چونڊيل [[معياري گرمي پد ۽ دٻاءُ]] (ايس ٽي پي) تي [[ڪثافت]] عنصرن جي خاصيتن کي بيان ڪرڻ لاءِ اڪثر استعمال ٿيندي آهي. ڪنهن عنصر جي ماس واري ڪثافت جو دارومدار ايٽمي نيوڪليس جي ماس ۽ ايٽمن جي وچ واري وٿيءَ تي هوندو آهي؛ اها وٿي ٻڌل اليڪٽرانن سبب پيدا ٿئي ٿي. ڪثافت ڪلوگرام في مڪعب ميٽر (kg/m{{sup|3}}) ۾ ڏني ويندي آهي، پر ان کي گرام في مڪعب سينٽي ميٽر (g/cm{{sup|3}}) ۾ پڻ ظاهر ڪري سگهجي ٿو. عام گرمي پد تي ڪيترائي عنصر گئس هوندا آهن، تنهنڪري انهن جي ڪثافت عام طور گئسي صورت لاءِ ڏني ويندي آهي. مايع يا ٺوس بڻائڻ تي انهن عنصرن جي ڪثافت ٻين عنصرن جي ڪثافت جهڙي ٿي ويندي آهي. عام لاڙو اهو آهي ته ايٽمي نمبر وڌڻ سان ڪثافت به وڌي ٿي. سڀ کان گهٽ ڪثافت نوبل گيسن ۽ الڪلي ڌاتن جي هوندي آهي. دوراني جدول جي قطارن جي وچ وارن عنصرن ۾ ڪثافت وڌيڪ هوندي آهي، ڇاڪاڻ ته اهي وڌيڪ [[ڪوويلنٽ بند]] ٺاهي سگهن ٿا، جنهن سان ايٽم هڪ ٻئي جي ويجهو اچن ٿا.<ref>{{cite book | title=Understanding the Properties of Matter | first=Michael | last=de Podesta | edition=2 | publisher=CRC Press | year=2020 | isbn=978-1-4822-6782-2 | pages=176–182 | url=https://books.google.com/books?id=5joPEAAAQBAJ&pg=PA176 }}</ref> [[File:Empirical atomic radius trends.svg|right|thumb|class=skin-invert-image|upright=1.1|ايٽمي نمبر موجب ايٽمي ريڊيس ۾ تبديلي؛ هائيڊروجن ۽ الڪلي عنصرن سميت]] ايٽمن جو ڪو مقرر [[ايٽمي ريڊيس|ريڊيس]] نه هوندو آهي؛ سندن ماپ اليڪٽرانن جي ڪڪر ۾ چارج جي ورڇ سان طئي ٿيندي آهي. ماپيل سائيز جو دارومدار انهيءَ ڪڪر ۽ ان کي ماپڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جي رابطي تي هوندو آهي. تنهنڪري مختلف طريقن سان حاصل ٿيندڙ نتيجا لڳ ڀڳ هڪجهڙا، پر ٿورا مختلف هوندا آهن.<ref>{{cite book | title=Atoms, Molecules and Photons: An Introduction to Atomic-, Molecular- and Quantum Physics | series=Graduate Texts in Physics | first=Wolfgang | last=Demtröder | edition=2nd | publisher=Springer Science & Business Media | year=2010 | isbn=978-3-642-10298-1 | pages=29–32 | url=https://books.google.com/books?id=vbc5mA7OEuYC&pg=PA29 }}</ref> دوراني جدول جي هر قطار ۾ الڪلي ڌاتن واري ڪالم کان نوبل گيسن تائين ريڊيس گهٽجڻ جو لاڙو رکي ٿو. خول ڀرجڻ وقت نيوڪليائي چارج جي وڌندڙ ڪشش، اليڪٽرانن جي هڪ ٻئي کي ڌڪڻ واري قوت تي غالب اچي ٿي؛ ان ڪري ريڊيس گهٽجي ٿو. ننڍي ريڊيس جو مطلب آهي ته ايٽم ڪيميائي طور گهٽ ردِعمل ڪندڙ آهي، ڇاڪاڻ ته ظرفيتي اليڪٽران نيوڪليس ڏانهن وڌيڪ ڇڪيل هوندا آهن.<ref>{{cite book | title=A Primer on Quantum Chemistry | first=S. M. | last=Blinder | publisher=John Wiley & Sons | year=2023 | isbn=978-1-394-19116-1 | pages=135–137 | url=https://books.google.com/books?id=JGTiEAAAQBAJ&pg=PA135 }}</ref> ڪيميائي بند جي قسم موجب، ايٽمي ريڊيس بلور ۾ ايٽمن جي وچ واري وٿي ۽ ان ڪري ماس واري ڪثافت طئي ڪري ٿو.<ref>{{cite book | title=Basic Elements of Crystallography | first1=Nevill Gonzalez | last1=Szwacki | first2=Teresa | last2=Szwacka | edition=2nd | publisher=CRC Press | year=2016 | isbn=978-981-4613-58-3 | page=102 | url=https://books.google.com/books?id=6abjCwAAQBAJ&pg=PA102 }}</ref> جڏهن ڪنهن عنصر جا مختلف ايلوٽروپ مختلف ڪثافتون رکن ٿا، تڏهن خلاصن ۾ عام طور هڪ نمائنده ايلوٽروپ چونڊيو ويندو آهي،<ref>{{Cite web |date=2019-12-10 |title=8.7.1: The Group 14 Elements and the Many Allotropes of Carbon |url=https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Inorganic_Chemistry/Inorganic_Chemistry_(LibreTexts)/08%3A_Chemistry_of_the_Main_Group_Elements/8.07%3A_Group_14/8.7.01%3A_The_Group_14_Elements_and_the_many_Allotropes_of_Carbon |access-date=2026-07-15 |website=Chemistry LibreTexts |language=en}}</ref> جڏهن ته وڌيڪ تفصيل ۾ هر ايلوٽروپ جي ڪثافت الڳ ڏني ويندي آهي. مثال طور، ڪاربان جا ٽي عام [[ڪاربان جا ايلوٽروپ|ايلوٽروپ]]—([[بي‌بلور ڪاربان]]، [[گريفائيٽ]] ۽ [[هيرو]])—جي ڪثافت ترتيبوار 1.8–2.1، 2.267 ۽ 3.515&nbsp;g/cm{{sup|3}} آهي.<ref>{{cite book | chapter=Amorphous and Non-Crystalline Carbons | first=J. | last=Robertson | title=Graphite and Precursors | editor-first=Pierre | editor-last=Delhaes | publisher=Gordon and Breach Science Publishers | year=2000 | isbn=978-1-4822-9692-1 | page=250 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=oU1ZDwAAQBAJ&pg=PA250 }}</ref> == نالا ۽ علامتون == {{anchor|Nomenclature}} مختلف ڪيميائي عنصرن جي سڃاڻپ رسمي طور سندن منفرد ايٽمي نمبرن، مڃيل نالن ۽ [[ڪيميائي علامت|ڪيميائي علامتن]] سان ڪئي ويندي آهي. === ايٽمي نمبر === معلوم عنصرن جا ايٽمي نمبر 1 کان 118 تائين آهن، جيڪي روايتي طور [[عربي انگن]] ۾ لکيا ويندا آهن. عنصرن کي ايٽمي نمبر موجب، عام طور ننڍي کان وڏي ترتيب ۾ (جهڙوڪ دوراني جدول ۾)، منفرد نموني ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. تنهنڪري عنصرن جي مجموعن کي ڪڏهن ”تائين“، ”کان اڳتي“ يا ”کان ... تائين“ جهڙن اصطلاحن سان بيان ڪيو ويندو آهي؛ مثال طور ”لوهه تائين“، ”يورينيم کان اڳتي“ يا ”لينٿينم کان ليوٽيشيم تائين“. ”هلڪو“ ۽ ”ڳرو“ لفظ به ڪڏهن غيررسمي طور نسبتي ايٽمي نمبرن لاءِ استعمال ٿيندا آهن (ڪثافت لاءِ نه)، جيئن ”ڪاربان کان هلڪو“ يا ”سيهي کان ڳرو“. پر عنصرن جا ايٽمي وزن هميشه سندن ايٽمي نمبرن سان گڏ [[يڪساني تابع|يڪساني نموني]] نٿا وڌن. مثال طور، ايٽمي نمبر 18 واري آرگن جو ايٽمي وزن 39.95 آهي، جڏهن ته ايٽمي نمبر 19 واري پوٽاشيم جو ايٽمي وزن 39.098 آهي.<ref name=IUPAC/> === عنصرن جا نالا === {{main|ڪيميائي عنصرن جي نالي رکڻ}} [[File:Chemical Element Place Names World & Solar System Map.png|right|thumb|upright=2|ڌرتيءَ تي 41 ڪيميائي عنصرن ۽ (ننڍي نقشي ۾) شمسي نظام سان لاڳاپيل هنڌن جي نالن کي ظاهر ڪندڙ نقشو]] انهن مختلف مادن جا نالا، جن کي اڄ عنصر چيو وڃي ٿو، مادي جي [[ايٽمي نظريو|ايٽمي نظريي]] کان اڳ جا آهن. مختلف ثقافتن مختلف معدنيات، ڌاتن، مرڪبن، مصرن، آميزن ۽ ٻين مادن کي مقامي نالا ڏنا هئا؛ ان وقت اها ڄاڻ نه هئي ته ڪهڙا ڪيميائي مادا عنصر آهن ۽ ڪهڙا مرڪب. جڏهن قديم زماني کان سڃاتل عنصرن (مثلاً سون، پارو ۽ لوهه) جي سڃاڻپ عنصرن طور ٿي، ته گهڻن ملڪن ۾ انهن جا اڳ ۾ رائج نالا ئي برقرار رکيا ويا. عنصرن جي نالن ۾ قومي فرق سهولت، ٻوليءَ جي خصوصيتن يا قومپرستيءَ سبب پيدا ٿيا.<ref name=Childs_2012/> مثال طور، جرمن ڳالهائيندڙ ماڻهو هائيڊروجن لاءِ ”واسرشٽوف“ (پاڻيءَ جو مادو)، آڪسيجن لاءِ ”زاوئرشٽوف“ (تيزاب جو مادو) ۽ نائٽروجن لاءِ ”شٽڪشٽوف“ (ساھ روڪيندڙ مادو) چون ٿا. انگريزي ۽ ڪجهه ٻيون ٻوليون ”نيٽريم“ بدران ”سوڊيم“ ۽ ”ڪيليم“ بدران ”پوٽاشيم“ چون ٿيون؛ جڏهن ته فرانسيسي، اطالوي، يوناني، پرتگالي ۽ پولش ٻولين ۾ نائٽروجن لاءِ ”ازوت“ جا مختلف روپ استعمال ٿين ٿا، جيڪو اهڙن پاڙن مان نڪتل آهي، جن جي معنيٰ آهي ”زندگيءَ کان سواءِ“. اڳي نون عنصرن جا نالا روايتي طور انهن جي دريافت ڪندڙن جي صلاح تي مقرر ٿيندا هئا.<ref name=Childs_2012>{{cite book | chapter=From hydrogen to meiternium: naming the chemical elements | first=P. E. | last=Childs | title=Chemical Nomenclature | editor-first=K. J. | editor-last=Thurlow | publisher=Springer Science & Business Media | year=2012 | pages=41–54 | isbn=978-94-011-4958-7 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=0ODsCAAAQBAJ&pg=PA41 }}</ref> اهو طريقو 1947ع ۾ تبديل ٿيو، جڏهن [[خالص ۽ اطلاق ڪيل ڪيميا جي عالمي تنظيم|خالص ۽ اطلاق ڪيل ڪيميا جي عالمي تنظيم]] (آءِ يو پي اي سي) جي هڪ ڪانفرنس فيصلو ڪيو ته نون عنصرن جا نالا ۽ علامتون اها تنظيم مقرر ڪندي. نئين عنصر جو دريافت ڪندڙ ان لاءِ نالو تجويز ڪري سگهندو هو، پر بين الاقوامي رابطي ۽ واپار لاءِ قديم زماني کان سڃاتل توڙي تازو تسليم ٿيل عنصرن جا [[ڪيميائي عنصرن جي فهرست|سرڪاري نالا]] آءِ يو پي اي سي مقرر ڪري ٿي.<ref name=Koppenol_et_al_2016>{{cite journal | title=How to name new chemical elements (IUPAC Recommendations 2016) | display-authors=1 | first1=Willem H. | last1=Koppenol | first2=John | last2=Corish | first3=Javier | first3=García-Martínez | first4=Juris | last4=Meija | first5=Jan | last5=Reedijk | date=April 21, 2016 | journal=Pure and Applied Chemistry | volume=88 | issue=4 | pages=401–405 | doi=10.1515/pac-2015-0802 | hdl=10045/55935 | hdl-access=free }}</ref> آءِ يو پي اي سي بين الاقوامي رابطي لاءِ انگريزيءَ جي هڪ معياري صورت اختيار ڪئي آهي، جيڪا روايتي انگريزي نالن تي ٻڌل آهي؛ اهو انهن حالتن ۾ به آهي، جڏهن ڪنهن عنصر جي ڪيميائي علامت لاطيني يا ڪنهن ٻي روايتي ٻوليءَ جي لفظ مان ٺهيل هجي. مثال طور، 79هين عنصر لاءِ ”اورم“ بدران ”گولڊ“ (سون) نالو اختيار ڪيو ويو. آءِ يو پي اي سي آمريڪي املا ”ايلومينم“ ۽ ”سيزيم“ بدران برطانوي املا ”ايلومينيم“ ۽ ”سيزيم“ کي، ۽ برطانوي ”سلفر“ بدران آمريڪي ”سلفر“ واري املا کي ترجيح ڏئي ٿي.<ref>{{cite book | title=Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements | first=John | last=Emsley | edition=2nd | publisher=Oxford University Press | year=2011 | isbn=978-0-19-257046-8 | url=https://books.google.com/books?id=dGZaDwAAQBAJ&pg=PR9 }}</ref> تنهن هوندي به، ڪيترن ملڪن ۾ وڏي مقدار ۾ وڪرو ٿيندڙ عنصرن لاءِ مقامي قومي نالا اڃا به استعمال ٿين ٿا. جن ملڪن جي قومي ٻوليءَ ۾ [[لاطيني رسم الخط]] استعمال نٿو ٿئي، اتي به عام طور آءِ يو پي اي سي جا مقرر ڪيل عنصرن جا نالا لکيا ويندا آهن. نون عنصرن جا نالا سندن خاصيتن، انهن معدنيات، جن مان اهي ڪڍيا ويا، سندن دريافت جي هنڌ، ڪنهن ڏندڪٿائي ڪردار، فلڪياتي جسم يا ڪنهن نامور سائنسدان جي نالي تي رکيا ويا آهن.<ref name=Koppenol_et_al_2016/><ref name=Childs_2012/> آءِ يو پي اي سي موجب عنصرن جا نالا خاص اسم ناهن؛ تنهنڪري انگريزيءَ ۾ عنصر جو پورو نالو وڏي اکر سان شروع نه ٿيندو آهي، جيتوڻيڪ اهو ڪنهن [[خاص اسم]] مان نڪتل هجي، جيئن [[ڪيليفورنيئم]] ۽ [[آئن اسٽائنيئم]]. آئسوٽوپن جا لکيل نالا به وڏي اکر سان شروع نه ٿيندا آهن؛ مثال طور، [[ڪاربان-12]] يا [[يورينيم-235]]. ڪيميائي عنصرن جون ”علامتون“، جهڙوڪ ڪيليفورنيئم لاءِ Cf ۽ آئن اسٽائنيئم لاءِ Es، هميشه وڏي اکرن ۾ لکبيون آهن. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ ۾، فزڪس جي تجربگاهن اهڙا عنصر پيدا ڪرڻ جي قابل ٿي ويا، جن جي اڌ-عمر ايتري مختصر هئي جو ڪنهن به وقت انهن جو قابلِ ذڪر مقدار موجود نه رهي سگهندو هو. انهن عنصرن جا نالا به آءِ يو پي اي سي مقرر ڪري ٿي، جيڪا عام طور دريافت ڪندڙن جي چونڊيل نالن کي قبول ڪري ٿي. اهڙي طريقي سان اهو تڪراري سوال پيدا ٿي سگهي ٿو ته ڪنهن عنصر کي حقيقت ۾ ڪهڙي تحقيقي گروهه دريافت ڪيو؛ انهيءَ سوال سبب ايٽمي نمبر 104 ۽ ان کان وڌيڪ نمبرن وارن عنصرن جا نالا مقرر ڪرڻ ڪافي وقت تائين دير جو شڪار رهيا.<ref>{{cite journal | first=Linda | last=Rothstein | title=The Transfermium Wars | journal=Bulletin of the Atomic Scientists | date=1995 | volume=51 | issue=1 | pages=5–6 | issn=0096-3402 | url=https://books.google.com/books?id=twwAAAAAMBAJ&pg=PA5 | publisher=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc | doi=10.1080/00963402.1995.11658020 }}</ref> اهڙن تڪرارن جا اڳواڻ مثال اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ عنصرن کي قومپرستيءَ جي بنياد تي نالا ڏيڻ جا هئا. مثال طور، ''[[ليوٽيشيم]]'' جو نالو فرانس جي شهر پيرس تان رکيو ويو. جرمن فرانسين کي نالي جو حق ڏيڻ لاءِ تيار نه هئا ۽ اڪثر ان عنصر کي ''ڪيسيوپيئم'' چوندا هئا.<ref name=Holden_2001>{{cite conference | title=History of the Origin of the Chemical Elements and their Discoverers | first=Norman E. | last=Holden | conference=41st IUPAC General Assembly in Brisbane, Australia, June 29th – July 8th, 2001 | publisher=Brookhaven National Lab | location=Upton, NY (United States) | url=https://www-nds.iaea.org/workshops/smr1939/Documents/origindc.pdf | access-date=2025-09-26 }}</ref> اهڙيءَ طرح، ''[[نائوبيئم]]'' جي برطانوي دريافت ڪندڙ ان کي شروعات ۾ نئين دنيا ڏانهن اشارو ڪندي ''ڪولمبيئم'' نالو ڏنو.<ref name=Childs_2012/> 1950ع ۾ بين الاقوامي معيار مقرر ٿيڻ کان اڳ آمريڪي اشاعتن ۾ اهو نالو گهڻو استعمال ٿيندو هو.<ref name=Holden_2001/> === ڪيميائي علامتون === {{For|هاڻوڪين ڪيميائي علامتن، هن وقت استعمال نه ٿيندڙ علامتن ۽ انهن ٻين علامتن جي فهرستن لاءِ، جيڪي ڪيميائي علامتن جهڙيون نظر اچن ٿيون|ڪيميائي علامت}} ==== مخصوص عنصر ==== [[File:Dalton's Element List.jpg|right|thumb|1808ع ۾ جان ڊالٽن جي ايٽمي وزنن ۽ علامتن جي فهرست]] ڪيميا جي سائنس بڻجڻ کان اڳ، [[ڪيمياگري|ڪيمياگرن]] ڌاتن ۽ عام مرڪبن لاءِ ڳجهيون علامتون ٺاهيون هيون. اهي علامتون خاڪن يا طريقن ۾ اختصار طور استعمال ٿينديون هيون؛<ref>{{cite book | title=Alchemy and Alchemists | series=Dover classics of science and mathematics | first=Charles John Samuel | last=Thompson | edition=reprint | publisher=Courier Corporation | year=2002 | isbn=978-0-486-42110-0 | pages=9–11 | url=https://books.google.com/books?id=zaBAMNBJHIIC&pg=PA9 }}</ref> تڏهن ايٽمن جي گڏجي [[ماليڪيول|ماليڪيول ٺاهڻ]] جو تصور موجود نه هو. مادي جي ايٽمي نظريي ۾ پنهنجي اڳڀرائيءَ سان [[جان ڊالٽن]] ايٽمن ۽ ماليڪيولن کي ظاهر ڪرڻ لاءِ گولن تي ٻڌل پنهنجون وڌيڪ ساديون علامتون ٺاهيون.<ref name=Perkins_2005/> ڪيميائي علامتن جو هاڻوڪو سرشتو 1814ع ۾ [[يونس جيڪب برزيليس]] متعارف ڪرايو. هن سرشتي ۾ ڪيميائي علامتون رڳو مختصر صورتون نه آهن، جيتوڻيڪ انهن مان هر هڪ [[لاطيني رسم الخط|لاطيني اکرن]] تي مشتمل آهي. انهن کي سڀني ٻولين ۽ رسم الخطن جي ماڻهن لاءِ عالمگير علامتن طور ٺاهيو ويو آهي.<ref name=Perkins_2005>{{cite journal | title=A History of Molecular Representation. Part One: 1800 to the 1960s | last=Perkins | first=J. A. | year=2005 | journal=Journal of Biocommunications | volume=31 | issue=1 | page=1 | url=http://jbiocommunication.org/issues/31-1/features3.html }}</ref> برزيليس جي زماني ۾ لاطيني سائنس جي گڏيل ٻولي هئي، تنهنڪري سندس علامتون عنصرن جي [[لاطيني ٻولي|لاطيني نالن]] مان ورتل مختصر صورتون هيون. اهي نالا قديم زماني کان سڃاتل عنصرن جا قديم لاطيني نالا به ٿي سگهن ٿا يا پوءِ ٺهيل [[نو-لاطيني ٻولي|نو-لاطيني]] نالا. اختصارن وانگر علامتن جي پٺيان نقطو (فل اسٽاپ) نه لڳايو ويندو آهي. گهڻن عنصرن لاءِ برزيليس جا لاطيني نالا جديد انگريزي نالن جهڙين ئي پاڙن مان نڪتل آهن. مثال طور، هائيڊروجن جي علامت ”H“ نو-لاطيني {{lang|la|hydrogenium}} مان آئي آهي، جنهن جون يوناني پاڙون انگريزي نالي ''hydrogen'' جهڙيون آهن. تنهن هوندي به يارهن عنصرن جي لاطيني (برزيليس جي استعمال موجب) ۽ انگريزي نالن جون پاڙون مختلف آهن. انهن مان اٺ قديم زماني جي ستن ڌاتن ۽ هڪ اهڙي ڌاتو جهڙي عنصر جا نالا آهن، جيڪي قديم زماني کان سڃاتل هئا: لوهه لاءِ ”Fe“ (لاطيني {{lang|la|ferrum}})، پارو لاءِ ”Hg“ (لاطيني {{lang|la|hydrargyrum}})، ٽين لاءِ ”Sn“ (لاطيني {{lang|la|stannum}})، سون لاءِ ”Au“ (لاطيني {{lang|la|aurum}})، چانديءَ لاءِ ”Ag“ (لاطيني {{lang|la|argentum}})، سيهي لاءِ ”Pb“ (لاطيني {{lang|la|plumbum}})، ٽامي لاءِ ”Cu“ (لاطيني {{lang|la|cuprum}}) ۽ اينٽيمونيءَ لاءِ ”Sb“ (لاطيني {{lang|la|stibium}}). نو-لاطيني (برزيليس جي استعمال موجب) ۽ انگريزي عنصرن جي نالن ۾ باقي ٽي فرق سوڊيم لاءِ ”Na“ (نو-لاطيني {{lang|la|natrium}})، پوٽاشيم لاءِ ”K“ (نو-لاطيني {{lang|la|kalium}}) ۽ ٽنگسٽن لاءِ ”W“ (نو-لاطيني {{lang|la|wolframium}}) آهن.<ref>{{cite journal | last=Meija | first=J. | year=2014 | title=Symbols of the Elements | journal=Chemistry International | volume=36 | issue=1 | pages=20–21 | series=NOTeS | doi=10.1515/ci.2014.36.1.20 }}</ref> اهي فرق عنصرن جا نالا رکڻ بابت مختلف تجويزن مان پيدا ٿيا. شروعات ۾ برزيليس سوڊيم ۽ پوٽاشيم لاءِ ”So“ ۽ ”Po“ تجويز ڪيا هئا، پر ساڳئي سال هن انهن علامتن کي بدلائي ”Na“ ۽ ”K“ ڪري ڇڏيو. 1814ع کان پوءِ دريافت ڪيل عنصرن کي به سندن نالن جي بنياد تي منفرد ڪيميائي علامتون ڏنيون ويون. لاطينيءَ جو سائنس جي عالمگير ٻوليءَ طور استعمال گهٽجندو ويو، پر نون دريافت ٿيل عنصرن جا ڪيميائي نالا هڪ ٻوليءَ کان ٻي ٻوليءَ ۾ ٿوري يا بنا ڪنهن تبديليءَ جي اختيار ڪيا ويا. 1814ع کان پوءِ دريافت ٿيل عنصرن جون علامتون انگريزي، فرانسيسي (⟨é⟩ تي تيز لهجي واري نشاني کي ڇڏي) ۽ جرمن نالن سان ٺهڪن ٿيون. جرمن ٻوليءَ ۾ اڪثر ⟨c⟩ بدران ⟨k⟩ يا ⟨z⟩ سان متبادل املا به لکجي سگهي ٿي؛ مثال طور، ڪيلشيم جو نالو جرمن ۾ {{lang|de|Calcium}} يا {{lang|de|Kalzium}} لکجي سگهي ٿو، پر ان جي علامت هميشه ”Ca“ هوندي آهي. ٻيون ٻوليون ڪڏهن عنصر جي نالي جي املا بدلائين ٿيون: اسپيني {{lang|es|iterbio}} (ايٽربيئم)، اطالوي {{lang|it|afnio}} (هفنيئم) ۽ سويڊش {{lang|sv|moskovium}} (ماسڪووئم)؛ پر انهن تبديلين سان ڪيميائي علامتون نٿيون بدلجن: Yb، Hf ۽ Mc. جڏهن عنصرن جي نالن کي ترجمي جي ضرورت هجي، تڏهن ڪيميائي علامتون بين الاقوامي طور سمجهيون وينديون آهن. ماضيءَ ۾ ڪي فرق رهيا آهن. مثال طور، جرمن ماڻهو اڳي آيوڊين لاءِ ”J“ استعمال ڪندا هئا، جيڪو جرمن نالي {{lang|de|Jod}} مان ورتل هو؛ پر هاڻي اهي ”I“ ۽ {{lang|de|Iod}} استعمال ڪن ٿا. ڪيميائي علامت جو پهريون اکر هميشه وڏو لکبو آهي ۽ ان کان پوءِ ايندڙ اکر، جيڪڏهن هجن، ته هميشه ننڍا لکبا آهن؛ مٿيان مثال ڏسو. ==== عام ڪيميائي علامتون ==== ڪيميائي مساواتن ۾ عنصرن جي مجموعن لاءِ به علامتون استعمال ٿينديون آهن، مثال طور ڀيٽ واري فارمولن ۾. اهي اڪثر هڪ وڏي اکر تي مشتمل هونديون آهن. اهڙا اکر مخصوص عنصرن جي نالن لاءِ استعمال نٿا ٿين. مثال طور، ”'''X''“ ڪنهن مرڪبن جي طبقي ۾ متغير گروهه (عام طور هئلوجن) کي ظاهر ڪري ٿو، جڏهن ته ”'''R''“ هڪ [[آزاد بنياد (ڪيميا)|آزاد بنياد]] آهي، يعني مرڪب جي اهڙي بناوت، جيئن هائيڊروڪاربان جي زنجير. ڪيميائي عمل ۾ ”'''Q''“ اکر ”گرمي“ لاءِ مخصوص آهي.<ref name=CRC95>{{cite book | title=CRC Handbook of Chemistry and Physics | editor-first=William M. | editor-last=Haynes | edition=95, revised | publisher=CRC Press | year=2014 | page=2–29 | isbn=978-1-4822-0868-9 | url=https://books.google.com/books?id=bNDMBQAAQBAJ&pg=SA2-PA29 }}</ref> ”'''Y''“ به اڪثر عام ڪيميائي علامت طور استعمال ٿيندو آهي،{{cn|date=September 2025}} جيتوڻيڪ اهو [[ايٽريئم]] ۽ [[ٽائروسين]] جي علامت پڻ آهي.<ref name=CRC95/> ”'''Z''“ به اڪثر عام متغير گروهه طور استعمال ٿيندو آهي.{{cn|date=September 2025}} نامياتي ڪيميا ۾ ”'''E''“ اليڪٽران ڇڪيندڙ گروهه يا [[اليڪٽروفائل]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي؛{{cn|date=September 2025}} اهڙيءَ طرح ”'''Nu''“ [[نيوڪليوفائل]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name=CRC95/> [[غيرنامياتي ڪيميا]] ۽ [[آرگينوميٽلڪ ڪيميا]] ۾ ”'''L''“ عام [[ليگينڊ]] ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.{{cn|date=September 2025}} ”'''M''“ اڪثر عام ڌاتوءَ جي جاءِ تي لکيو ويندو آهي.{{cn|date=September 2025}} گهٽ ۾ گهٽ ٻيون ٻه، ٻن اکرن واريون عام ڪيميائي علامتون به غيررسمي طور استعمال ٿين ٿيون: ڪنهن به [[لينٿانائيڊ]] لاءِ ”'''Ln''“ ۽ ڪنهن به [[ايڪٽينائيڊ]] لاءِ ”'''An''“.{{cn|date=September 2025}} اڳي ڪنهن به [[نادر گئس|نادر گئس عنصر]] لاءِ ”'''Rg''“ استعمال ٿيندو هو، پر هاڻي نادر گيسن جي گروهه کي [[نوبل گئس|نوبل گيسون]] چيو وڃي ٿو ۽ ”'''Rg''“ هاڻي [[رونٽجينيم]] لاءِ مخصوص آهي.{{cn|date=September 2025}} ==== آئسوٽوپ جون علامتون ==== ڪنهن عنصر جي آئسوٽوپن ۾ فرق ماس نمبر (پروٽانن ۽ نيوٽرانن جو ڪل تعداد) سان ڪيو ويندو آهي؛ اهو نمبر عنصر جي علامت سان گڏ لکيو ويندو آهي. آءِ يو پي اي سي ترجيح ڏئي ٿي ته، جتي ممڪن هجي، آئسوٽوپ جون علامتون مٿي لکيل انگن جي صورت ۾ لکجن؛ مثال طور {{sup|12}}C ۽ {{sup|235}}U.<ref name=Hanson_2019>{{cite book | title=Organic Chemistry of Isotopic Labelling | first=James R. | last=Hanson | publisher=Royal Society of Chemistry | year=2019 | isbn=978-1-78801-818-0 | url=https://books.google.com/books?id=rbarDwAAQBAJ&pg=PT29 }}</ref> تنهن هوندي به ٻيا طريقا، جهڙوڪ ڪاربان-12 ۽ يورينيم-235، يا C-12 ۽ U-235، پڻ استعمال ٿين ٿا.<ref>{{cite book | title=Physics for Diagnostic Radiology | series=Series in Medical Physics and Biomedical Engineering | first1=Philip Palin | last1=Dendy | first2=Brian | last2=Heaton | edition=3rd | publisher=CRC Press | year=2011 | isbn=978-1-4398-9692-1 | page=5 | url=https://books.google.com/books?id=TWbNBQAAQBAJ&pg=PA5 }}</ref> هڪ خاص صورت طور، قدرتي طور موجود هائيڊروجن جا ٽي آئسوٽوپ اڪثر هن ريت لکيا ويندا آهن: {{sup|1}}H لاءِ '''H''' ([[پروٽيئم]])، {{sup|2}}H لاءِ '''D''' ([[ڊيوٽيريئم]]) ۽ {{sup|3}}H لاءِ '''T''' ([[ٽريٽيئم]]).<ref name=Hanson_2019/> هي روايت ڪيميائي مساواتن ۾ لکڻ کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ ته هر ڀيري ماس نمبر لکڻ جي ضرورت نٿي رهي. تنهنڪري [[ڳرو پاڻي]]ءَ جو فارمولو {{sup|2}}H{{sub|2}}O بدران D{{sub|2}}O پڻ لکي سگهجي ٿو. == عنصرن جي ابتدا == {{main|نيوڪليوسنٿيسس}} [[File:Universe content pie chart.jpg|thumb|upright=1.2|ڪائنات ۾ اونداهي مادي ۽ اونداهي توانائيءَ جي اندازي واري ورڇ. ماس ۽ توانائيءَ جو رڳو اهو حصو، جنهن تي ”ايٽم“ لکيل آهي، عنصرن تي مشتمل آهي.<ref name=Valle_Romao_2015/>]] ڪائنات جي ڪل ماس جو لڳ ڀڳ 4.6 سيڪڙو ئي عام مادي تي مشتمل آهي. ان ۾ ايٽم يا عنصرن جي صورت ۾ ظاهر ٿيندڙ [[آئن]]، گڏوگڏ [[نيوٽرينو]] ۽ فوٽان شامل آهن. باقي ماس (63 سيڪڙو) اڻڄاتل [[اونداهو مادو]] آهي، جيڪو عنصرن جي ايٽمن تي مشتمل ناهي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ پروٽان، نيوٽران يا اليڪٽران ناهن. ڪائنات جي ماس جو باقي غيرمادي حصو اڃا به گهٽ سمجهيل [[اونداهي توانائي]] تي مشتمل آهي.<ref name=Valle_Romao_2015>{{cite book | title=Neutrinos in High Energy and Astroparticle Physics | series=Physics textbook | display-authors=1 | first1=Jose W. F. | last1=Valle | first2=Jorge | last2=Romao | publisher=John Wiley & Sons | year=2015 | isbn=978-3-527-41197-9 | page=318 | url=https://books.google.com/books?id=VWKxBgAAQBAJ&pg=PA318 }}</ref> قدرتي طور موجود 94 عنصر گهٽ ۾ گهٽ چئن قسمن جي فلڪي طبعياتي عملن وسيلي ٺهيا. هائيڊروجن ۽ هيليم جو گهڻو حصو، ۽ لٿيم جو تمام ٿورو مقدار، [[بگ بينگ]] کان پوءِ پهرين ڪجهه منٽن ۾ ٺهيا. [[بگ بينگ نيوڪليوسنٿيسس]] جو اهو عمل رڳو هڪ ڀيرو ٿيو؛ ٻيا عمل اڃا جاري آهن.<ref name=Randich_Magrini_2021/> تارن اندر [[نيوڪليائي فيوزن]] سان [[تارن ۾ نيوڪليوسنٿيسس]] ٿئي ٿي، جنهن سان ڪاربان کان وٺي ايٽمي نمبر موجب [[لوهه]] تائين جا عنصر ٺهن ٿا. لوهه کان وڌيڪ ايٽمي نمبر وارا عنصر، جن ۾ يورينيم ۽ پلوٽونيم جهڙا ڳرا عنصر به شامل آهن، [[سپرنووا|سپرنووان]] ۽ [[نيوٽران تارن جي ٽڪرائجڻ]] ۾ ٿيندڙ ڌماڪيدار نيوڪليوسنٿيسس جي مختلف قسمن سان ٺهن ٿا. هلڪا عنصر [[لٿيم]]، [[بيريليم]] ۽ [[بورون]] گهڻو ڪري ڪاربان، نائٽروجن ۽ آڪسيجن تي [[ڪائناتي ڪرڻن جو ٽڪرائو|ڪائناتي ڪرڻن جي ٽڪرائجڻ]] (ڪائناتي ڪرڻن سبب ٽڪرن ۾ ورهائجڻ) سان ٺهن ٿا.<ref name=Johnson_2019>{{cite journal | title=Populating the periodic table: Nucleosynthesis of the elements | last=Johnson | first=Jennifer A. | journal=Science | volume=363 | issue=6426 | pages=474–478 | date=February 2019 | doi=10.1126/science.aau9540 | pmid=30705182 | bibcode=2019Sci...363..474J }}</ref> بگ بينگ جي شروعاتي مرحلن ۾ نيوڪليوسنٿيسس سان هائيڊروجن-1 (پروٽيئم، {{sup|1}}H) ۽ هيليم-4 ({{sup|4}}He) ٺهيا، گڏوگڏ ڊيوٽيريئم ({{sup|2}}H) جو گهٽ مقدار ۽ لٿيم ۽ بيريليم جا تمام ٿورا مقدار (تقريباً 10{{sup|−10}} جيترا) پيدا ٿيا. بگ بينگ ۾ بورون جو ان کان به گهٽ مقدار ٺهيو هجي، ڇاڪاڻ ته اهو ڪجهه تمام پراڻن تارن ۾ ڏٺو ويو آهي، جڏهن ته ڪاربان اتي نه ڏٺو ويو آهي.<ref>{{cite news | last=Wilford | first=J. N. | date=January 14, 1992 | title=Hubble Observations Bring Some Surprises | url=https://www.nytimes.com/1992/01/14/science/hubble-observations-bring-some-surprises.html | newspaper=[[The New York Times]] | access-date=15 February 2017 | archive-date=5 March 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080305211140/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE5D91F3AF937A25752C0A964958260 | url-status=live}}</ref> بگ بينگ ۾ بورون کان وڌيڪ ڳرا عنصر نه ٺهيا. نتيجي طور، شروعاتي ايٽمن (يا آئنن) جي مقدار ۾ لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو {{sup|1}}H، 25 سيڪڙو {{sup|4}}He ۽ 0.01 سيڪڙو ڊيوٽيريئم هو؛ جڏهن ته لٿيم، بيريليم ۽ شايد بورون جا فقط تمام ٿورا نشان هئا.<ref>{{cite web | last=Wright | first=E. L. | date=September 12, 2004 | title=Big Bang Nucleosynthesis | url=http://www.astro.ucla.edu/~wright/BBNS.html|publisher=[[UCLA]], Division of Astronomy | access-date=22 February 2007 | archive-date=13 January 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180113051655/http://astro.ucla.edu/~wright/BBNS.html | url-status=live }}</ref> بعد ۾ تارن ۾ نيوڪليوسنٿيسس ۽ [[سپرنووا نيوڪليوسنٿيسس]] سبب [[ڪهڪشائي هالو|ڪهڪشائن جي هالن]] ۾ عنصرن جو مقدار وڌيو.<ref name="synthesis">{{cite journal | year=1999 | title=Synthesis of the elements in stars: forty years of progress | url=http://www.cococubed.com/papers/wallerstein97.pdf | journal=[[Reviews of Modern Physics]] | volume=69 | issue=4 | pages=995–1084 | doi=10.1103/RevModPhys.69.995 | bibcode=1997RvMP...69..995W | last1=Wallerstein | first1=George | author1-link=George Wallerstein | last2=Iben | first2=Icko | last3=Parker | first3=Peter | last4=Boesgaard | first4=Ann | last5=Hale | first5=Gerald | last6=Champagne | first6=Arthur | last7=Barnes | first7=Charles | last8=Käppeler | first8=Franz | last9=Smith | first9=Verne | display-authors=8 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20060928043229/http://www.cococubed.com/papers/wallerstein97.pdf | archive-date=28 September 2006 | hdl=2152/61093 | hdl-access=free }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928043229/http://www.cococubed.com/papers/wallerstein97.pdf |date=28 September 2006 }}</ref> تنهن هوندي به، [[ڪهڪشائن جي وچ واري فضا]] ۾ عنصرن جو مقدار اڃا به شروعاتي حالتن سان گهڻو مشابهت رکي سگهي ٿو، جيستائين اهو [[ڪهڪشائي سپرونڊ|ڪهڪشائي هوائن]] يا ڪنهن ٻئي وسيلي وڌايو نه ويو هجي.<ref>{{cite journal | title=On the enrichment of the intergalactic medium by galactic winds | last1=Nath | first1=Biman B. | last2=Trentham | first2=Neil | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=291 | issue=3 | pages=505–516 | date=November 1997 | doi=10.1093/mnras/291.3.505 | doi-access=free | arxiv=astro-ph/9707177 | bibcode=1997MNRAS.291..505N }}</ref> [[File:Nucleosynthesis periodic table multi.svg|thumb|upright=1.78|دوراني جدول، جنهن ۾ هر عنصر جي ڪائناتي ابتدا ڏيکاريل آهي: بگ بينگ، وڏا تارا يا ننڍا تارا. ننڍا تارا الفا عمل وسيلي سلفر تائين ڪي عنصر ٺاهي سگهن ٿا. نيوٽرانن جي واڌ سان ”ڳرا“ عنصر (لوهه ۽ نڪل کان اڳتي وارا) تيزيءَ سان ٺاهڻ لاءِ سپرنووا گهربل آهن؛ اهو عمل آر عمل سڏجي ٿو. ڪي وڏا تارا ايس عمل وسيلي لوهه کان ڳرا ٻيا عنصر آهستي ٺاهين ٿا؛ اهي پوءِ [[گرهائي نيبولا|گرهائي نيبولائن]] مان گئس خارج ٿيڻ وقت خلا ۾ پکڙجي سگهن ٿا.]] ڌرتيءَ تي (۽ ٻين هنڌن تي) مختلف عنصرن جا تمام ٿورا مقدار اڃا به ٻين عنصرن مان [[نيوڪليائي تبديلي]]ءَ جي عملن جي پيداوار طور ٺهن ٿا. انهن ۾ ڪي عنصر [[ڪائناتي ڪرڻ|ڪائناتي ڪرڻن]] يا ٻين نيوڪليائي عملن سان پيدا ٿين ٿا (ڏسو [[ڪائناتي نيوڪلائيڊ]] ۽ [[نيوڪليائي نيوڪلائيڊ]])، جڏهن ته ٻيا ڊگهي اڌ-عمر وارن شروعاتي نيوڪلائيڊن جي [[زوال جي پيداوار|زوال جي پيداوارن]] طور ٺهن ٿا.<ref name="Earnshaw1997">{{cite book | last1=Earnshaw | first1=A. | last2=Greenwood | first2=N. | year=1997 | title=Chemistry of the Elements | edition=2nd | publisher=[[Butterworth-Heinemann]] }}</ref> مثال طور، [[ڪاربان-14]] ({{sup|14}}C) جو تمام ٿورو، پر ڳولي سگهجندڙ مقدار، هوا ۾ ڪائناتي ڪرڻن جي نائٽروجن ايٽمن سان ٽڪرائجڻ سبب لڳاتار ٺهندو رهي ٿو،<ref>{{cite journal | title=A new model of cosmogenic production of radiocarbon {{sup|14}}C in the atmosphere | display-authors=1 | last1=Kovaltsov | first1=Gennady A. | last2=Mishev | first2=Alexander | last3=Usoskin | first3=Ilya G. | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=337 | pages=114–120 | date=July 2012 | doi=10.1016/j.epsl.2012.05.036 | arxiv=1206.6974 | bibcode=2012E&PSL.337..114K }}</ref> ۽ آرگن-40 ({{sup|40}}Ar) شروعاتي زماني کان موجود، پر غيرمستحڪم پوٽاشيم-40 ({{sup|40}}K) جي زوال سان لڳاتار ٺهندو رهي ٿو.<ref>{{cite journal | title=Production of {{sup|40}}Ar by an overlooked mode of {{sup|40}}K decay with implications for K-Ar geochronology | display-authors=1 | last1=Carter | first1=Jack | last2=Ickert | first2=Ryan B. | last3=Mark | first3=Darren F. | last4=Tremblay | first4=Marissa M. | last5=Cresswell | first5=Alan J. | last6=Sanderson | first6=David C. W. | journal=Geochronology | volume=2 | issue=2 | pages=355–365 | date=November 2020 | doi=10.5194/gchron-2-355-2020 | doi-access=free | bibcode=2020GeChr...2..355C }}</ref> شروعاتي زماني کان موجود، پر تابڪاري ڪندڙ ٽي ايڪٽينائيڊ—ٿوريم، يورينيم ۽ پلوٽونيم—بار بار ٺهندڙ، پر غيرمستحڪم عنصرن جي هڪ سلسلي مان گذري زوال پذير ٿين ٿا. انهن ۾ ريڊيم ۽ [[ريڊون]] شامل آهن، جيڪي انهن ڌاتن تي مشتمل ڪنهن به نموني ۾ عارضي طور موجود هوندا آهن.<ref>{{cite book | chapter=Natural Radiation and Environment | display-authors=1 | last1=Jha | first1=S. K. | last2=Patra | first2=A. C. | last3=Verma | first3=G. P. | last4=Iyer | first4=I. S. | last5=Aswal | first5=D. K. | year=2024 | title=Handbook on Radiation Environment | volume=1 | pages=27–72 | publisher=Springer | location=Singapore | doi=10.1007/978-981-97-2795-7_2 | isbn=978-981-97-2794-0 }}</ref> ٽي ٻيا تابڪاري عنصر—ٽيڪنيٽيم، پروميٿيم ۽ نيپچونيم—قدرتي مادن ۾ رڳو اتفاقي طور ملن ٿا. اهي مختلف ڳرن عنصرن جي نيوڪليائي فيشن يا ٻين نادر نيوڪليائي عملن سان اڪيلا ايٽم بڻجي پيدا ٿين ٿا.<ref name=Pentreath_2021/><ref name=Attrep_jr_Kuroda_1968/> قدرتي طور موجود 94 عنصرن کان سواءِ، [[مصنوعي عنصر|ڪيترائي مصنوعي عنصر]] [[نيوڪليائي فزڪس]] جي ٽيڪنالاجيءَ سان ٺاهيا ويا آهن. 2016ع تائين انهن تجربن سان ايٽمي نمبر 118 تائين جا سڀ عنصر ٺاهيا ويا هئا. {{Asof|2021}} تائين، [[نيوڪليائي تبديلي]]ءَ وسيلي هڪ هزار کان وڌيڪ مختلف آئسوٽوپ ٺاهيا ويا هئا، جن مان 900 قدرتي طور موجود ناهن.<ref>{{cite book | title=Chemistry: The Molecular Nature of Matter | first1=Neil D. | last1=Jespersen | first2=Alison | last2=Hyslop | date=2 November 2021 | edition=8th | publisher=John Wiley & Sons, 2021 | isbn=978-1-119-13028-4 | url=https://books.google.com/books?id=UghHEAAAQBAJ&pg=PA1011 }}</ref> == ڪثرت == {{Main|ڪيميائي عنصرن جي ڪثرت}} [[File:SolarSystemAbundances.svg|thumb|class=skin-invert-image|upright=1.7|شمسي نظام ۾ عنصرن جي ڪثرت جو گراف.<ref>{{cite journal | title=Solar System Abundances and Condensation Temperatures of the Elements | last=Lodders | first=Katharina | journal=The Astrophysical Journal | volume=591 | issue=2 | pages=1220–1247 | date=July 2003 | doi=10.1086/375492 | bibcode=2003ApJ...591.1220L }}</ref> ٻه عام لاڙا هي آهن: (1) جفت ۽ طاق ايٽمي نمبر وارن عنصرن جي ڪثرت ۾ ڦيرڦار ([[اودو-هارڪنز قاعدو]]) ۽ (2) عنصرن جي ڳرڻ سان سندن ڪثرت ۾ گهٽتائي.]] شمسي نظام ۾ عنصرن جي ڪثرت سندن ابتدا—[[بگ بينگ نيوڪليوسنٿيسس]] ۽ اڳين سپرنووا تارن جي هڪ سلسلي—سان ٺهڪي اچي ٿي. گهڻي مقدار ۾ موجود هائيڊروجن ۽ هيليم بگ بينگ جون پيداوارون آهن، پر ان کان پوءِ وارا ٽي عنصر ناياب آهن، ڇاڪاڻ ته بگ بينگ ۾ انهن جي ٺهڻ لاءِ وقت تمام ٿورو هو ۽ اهي تارن ۾ به نٿا ٺهن. تنهن هوندي به، ڪائناتي ڪرڻن جي ٽڪرائجڻ سبب بين النجمي مٽيءَ ۾ ڳرن عنصرن جي ٽٽڻ سان اهي ٿوري مقدار ۾ پيدا ٿين ٿا.<ref name=Randich_Magrini_2021>{{cite journal | title=Light Elements in the Universe | last1=Randich | first1=Sofia | last2=Magrini | first2=Laura | journal=Frontiers in Astronomy and Space Sciences | volume=8 | date=March 2021 | article-number=616201 | doi=10.3389/fspas.2021.616201 | doi-access=free | arxiv=2103.11000 | bibcode=2021FrASS...8....6R }}</ref> ڪاربان کان شروع ٿيندي، تارن ۾ [[الفا ذرڙو|الفا ذرڙن]] (هيليم نيوڪلي) جي واڌ وسيلي عنصر ٺهن ٿا. ان جي نتيجي ۾ جفت ايٽمي نمبر وارن عنصرن جي ڪثرت ۾ هڪ ٻئي پٺيان واڌ ٿيندي آهي، ڇاڪاڻ ته اهي وڌيڪ مستحڪم هوندا آهن. عام طور، اهڙا عنصر [[لوهه جي چوٽي]]ءَ تائين، وڏن تارن ۾ سپرنووا ٿيڻ جي عمل دوران ٺهن ٿا.<ref name=Johnson_2019/> لوهه-56 خاص طور گهڻو آهي، ڇاڪاڻ ته اهو سڀ کان وڌيڪ مستحڪم نيوڪلائيڊ آهي، جيڪو آسانيءَ سان الفا ذرڙن مان ٺهي سگهي ٿو. اهو تابڪاري نڪل-56 جي زوال سان ٺهي ٿو، ۽ نڪل-56 آخرڪار هيليم جي 14 نيوڪليئن مان ٺهندو آهي.<ref>{{cite journal | title=Star Formation, Supernovae, Iron, and α: Consistent Cosmic and Galactic Histories | last1=Maoz | first1=Dan | last2=Graur | first2=Or | journal=The Astrophysical Journal | volume=848 | issue=1 | at=id. 25 | date=October 2017 | doi=10.3847/1538-4357/aa8b6e | doi-access=free | arxiv=1703.04540 | bibcode=2017ApJ...848...25M }}</ref> لوهه کان وڌيڪ ڳرا ۽ بسمٿ تائين جا عنصر گهٽ ماس وارن تارن ۾ نيوٽران جذب ڪرڻ جي عملن سان ٺهن ٿا،<ref name=Johnson_2019/> ۽ ڪائنات ۾ (۽ ڌرتيءَ تي) سندن ڪثرت عام طور ايٽمي نمبر وڌڻ سان گهٽبي وڃي ٿي. {|class="wikitable" style="font-size: 90%; float: left; margin: 0.5em; margin-left: 1em;" |+ ملڪي واٽ ۾ گهڻي ڪثرت وارا عنصر<ref name="croswell">{{cite book |last=Croswell |first=Ken |author-link=Ken Croswell |year=1996 |title=Alchemy of the Heavens |url=http://kencroswell.com/alchemy.html |publisher=Anchor |isbn=978-0-385-47214-2 |access-date=10 October 2007 |archive-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513233910/http://www.kencroswell.com/alchemy.html |url-status=live }}</ref> |- !عنصر!!ماس موجب في ملين حصا |- |[[هائيڊروجن]] |739,000 |- |[[هيليم]] |240,000 |- |[[آڪسيجن]] |10,400 |- |[[ڪاربان]] |4,600 |- |[[نيون]] |1,340 |- |[[لوهه]] |1,090 |- |[[نائٽروجن]] |960 |- |[[سليڪان]] |650 |- |[[ميگنيشيم]] |580 |- |[[سلفر]] |440 |- |[[پوٽاشيم]] |210 |- |[[نڪل]] |100 |} ملڪي واٽ جهڙي ارتقا مان گذريل ويجهي ڪهڪشائن ۾ به هائيڊروجن ۽ هيليم کان ڳرن عنصرن جي ساڳي نوعيت جي واڌ ڏسڻ ۾ اچي ٿي. وڌيڪ پري ڪهڪشائن کي سندن ماضيءَ واري حالت ۾ ڏٺو وڃي ٿو، تنهنڪري انهن ۾ عنصرن جي ڪثرت شروعاتي آميزش جي وڌيڪ ويجهو نظر اچي ٿي.<ref>{{cite book | chapter=Abundance evolution with cosmic time | last=Truran | first=J. W. | year=2008 | title=The Cosmic Circuit of Matter | pages=261–274 | series=Reviews in Modern Astronomy | volume=16 | editor-first=Reinhard E. | editor-last=Schielicke | publisher=John Wiley & Sons | isbn=978-3-527-61765-4 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=GlNbSOf3oVMC&pg=PA261 }}</ref> تنهن هوندي به، جيئن ته طبعي قانون ۽ عمل [[مشاهدي لائق ڪائنات]] ۾ هر هنڌ ساڳيا نظر اچن ٿا،<ref>{{cite journal | title=Evidence for large-scale uniformity of physical laws | last1=Tubbs | first1=A. D. | last2=Wolfe | first2=A. M. | journal=Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor | volume=236 | pages=L105–L108 | date=March 1980 | doi=10.1086/183208 | bibcode=1980ApJ...236L.105T }}</ref> تنهنڪري سائنسدانن جو خيال آهي ته انهن ڪهڪشائن ۾ عنصرن جي واڌ به ساڳين ڪثرتن سان ٿي هوندي. ڌرتيءَ تي [[ڪيميائي عنصرن جي ڪثرت]] هوا، زمين جي پٿريلي تهه، سمنڊ ۽ زندگيءَ جي مختلف قسمن ۾ مختلف هوندي آهي. ڌرتيءَ جي پٿريلي تهه ۾ عنصرن جي ڪثرت شمسي نظام (جيئن سج ۽ مشتري جهڙن وڏن سيارن ۾ ڏسجي ٿي) کان بنيادي طور ان ڪري مختلف آهي، جو شمسي نظام جي شروعاتي ٺهڻ دوران شمسي گرميءَ سبب تمام هلڪا عنصر (هائيڊروجن ۽ هيليم) ۽ ان سان گڏ اُڏامندڙ نيون، ڪاربان (هائيڊروڪاربانن جي صورت ۾)، نائٽروجن ۽ سلفر چونڊيل نموني گهٽجي ويا.<ref name=Klein_Philpotts_2013>{{cite book | title=Earth Materials: Introduction to Mineralogy and Petrology | first1=Cornelis | last1=Klein | first2=Anthony R. | last2=Philpotts | publisher=Cambridge University Press | year=2013 | isbn=978-0-521-14521-3 | page=6 | url=https://books.google.com/books?id=V7nUnYKmrxgC&pg=PA6 }}</ref> سڄي ڌرتيءَ ۾ ماس موجب سڀ کان وڌيڪ موجود عنصر آڪسيجن آهي،<ref>{{cite book | title=Introduction to Geophysics: Global Physical Fields and Processes in the Earth | series=Springer Textbooks in Earth Sciences, Geography and Environment | first=Christoph | last=Clauser | publisher=Springer Nature | year=2024 | page=28 | isbn=978-3-031-17867-2 | url=https://books.google.com/books?id=Z_8CEQAAQBAJ&pg=PA28 }}</ref> جيڪا سليڪان، ميگنيشيم ۽ لوهه سان گڏجي ڌرتيءَ ۾ برقرار رهي ٿي.<ref name=Klein_Philpotts_2013/> ماس موجب ايلومينيم ڌرتيءَ جي پٿريلي تهه جو 8 سيڪڙو آهي، جيڪو شمسي ڪثرت جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ آهي؛ پر مينٽل ۾ ان جو حصو رڳو 2 سيڪڙو آهي، جتي ايلومينيم جي جاءِ تي ميگنيشيم ۽ لوهه آهن.{{cn|date=November 2025}} سطح تي لوهه جي ڪثرت گهٽ آهي، ڇاڪاڻ ته [[گرهه جي تفريق]] جي عمل دوران اهو ڌرتيءَ جي مرڪزي حصي ڏانهن لڏي ويو.<ref>{{cite book | title=Principles of Environmental Chemistry | series=G - Reference, Information and Interdisciplinary Subjects Series | first=James E. | last=Girard | edition=2nd | publisher=Jones & Bartlett Learning | year=2010 | isbn=978-0-7637-5939-1 | url=https://books.google.com/books?id=NuQV-Prt9f0C&pg=PA9 }}</ref> ان جي ابتڙ، [[انساني جسم جي بناوت]] سمنڊ جي پاڻيءَ جي بناوت سان وڌيڪ مشابهت رکي ٿي؛ فرق اهو آهي ته انساني جسم ۾ پروٽينن ۽ [[نيوڪليئيڪ تيزاب|نيوڪليئيڪ تيزابن]] ٺاهڻ لاءِ ڪاربان ۽ نائٽروجن جا اضافي ذخيرا موجود آهن. نيوڪليئيڪ تيزابن ۽ توانائي منتقل ڪندڙ ماليڪيول [[ايڊينوسين ٽرائيفاسفيٽ]] (اي ٽي پي) ۾ فاسفورس پڻ هوندو آهي؛ اي ٽي پي سڀني جاندار جيوگهرڙن ۾ ملي ٿو. ڌرتيءَ تي گهڻين جاندار صورتن جو وڏو حصو رڳو ڇهن عنصرن تي مشتمل آهي، جن کي مخفف [[سي ايڇ اين او پي ايس]] سان ياد ڪيو ويندو آهي: ڪاربان، هائيڊروجن، نائٽروجن، آڪسيجن، فاسفورس ۽ سلفر.<ref name=Spallholz_et_al_2018>{{cite book | title=Nutrition: Chemistry and Biology | display-authors=1 | first1=Julian E. | last1=Spallholz | first2=Mallory | last2=Boylan | first3=Judy A. | last3=Driskell | edition=2, reprint | publisher=Routledge | year=2018 | isbn=978-1-351-42739-5 | pages=1–5 | url=https://books.google.com/books?id=qnx0DwAAQBAJ&pg=PA1 }}</ref> جاندارن جي ڪجهه قسمن کي خاص اضافي عنصرن جي ضرورت پوي ٿي؛ مثال طور، ساون ٻوٽن جي [[ڪلوروفل]] ۾ [[ميگنيشيم]]، [[سِپِي|سِپين جي کوپن]] ۾ [[ڪيلشيم]]، يا ڪرنگهي وارن جانورن جي [[ڳاڙهو رت جو جيوگهرڙو|ڳاڙهن رت جي جيوگهرڙن]] جي [[هيموگلوبن]] ۾ لوهه.<ref>{{cite book | title=Essential AS Biology | series=Essential Biology Series | display-authors=1 | first1=A. G. | last1=Toole | first2=Glenn | last2=Toole | first3=S. M. | last3=Toole | publisher=Nelson Thornes | year=2002 | isbn=978-0-7487-6505-8}}</ref> {{clear}} {{Periodic table (dietary elements)}} == تاريخ == ”عنصر“ جي تصور، يعني اهڙي ناقابلِ تقسيم مادي جي تصور، تاريخي طور ٽن وڏن مرحلن مان ترقي ڪئي: ڪلاسيڪي وصفون (جهڙوڪ قديم يونانين جون)، ڪيميائي وصفون، ۽ ايٽمي وصفون. === ڪلاسيڪي وصفون === {{Main|ڪلاسيڪي عنصر#هيلينستي فلسفو}} [[قديم فلسفو|قديم فلسفين]] فطرت ۾ نظر ايندڙ نمونن جي وضاحت لاءِ [[ڪلاسيڪي عنصر|ڪلاسيڪي عنصرن]] جو هڪ مجموعو پيش ڪيو. اهي ”عنصر“ اصل ۾ ”[[ڌرتي (ڪلاسيڪي عنصر)|ڌرتي]]“، ”[[پاڻي (ڪلاسيڪي عنصر)|پاڻي]]“، ”[[هوا (ڪلاسيڪي عنصر)|هوا]]“ ۽ ”[[باهه (ڪلاسيڪي عنصر)|باهه]]“ ڏانهن اشارو ڪندا هئا، نه ته جديد سائنس جي ڪيميائي عنصرن ڏانهن.<ref>{{cite book | chapter=Aristotle, Empedocles, and the Reception of the Four Elements Hypothesis | first=Timothy J. | last=Crowley | title=Brill's Companion to the Reception of Presocratic Natural Philosophy in Later Classical Thought | date=2021 | publisher=Brill | pages=352–376 | isbn=978-90-04-44335-8 | doi=10.1163/9789004443358_013 }}</ref> يوناني فيلسوف [[افلاطون]] لڳ ڀڳ 360 ق.م. ۾ پنهنجي مکالمي [[ٽيمائوس (مڪالمو)|ٽيمائوس]] ۾ پهريون ڀيرو ”اسٽوئيخيا“ (عنصر) جو اصطلاح استعمال ڪيو. ان ۾ غيرنامياتي ۽ نامياتي جسمن جي بناوت بابت بحث ۽ ڪيميا تي هڪ قياسي رسالو شامل آهي. افلاطون جو خيال هو ته هڪ صدي اڳ [[ايمپيڊوڪليس]] جيڪي عنصر پيش ڪيا هئا، سي ننڍين [[قاعدي وارو گهڻ‌وجهون|قاعدي وارين گهڻ‌وجهون شڪلين]] مان ٺهيل هئا: [[ٽيٽراهيدرون]] (باهه)، [[آڪٽاهيدرون]] (هوا)، [[آئڪوساهيدرون]] (پاڻي) ۽ [[مڪعب]] (ڌرتي).<ref>{{cite book | author=Plato | year=2008 | orig-year=c. 360 BC | title=Timaeus | url=https://books.google.com/books?id=xSjvowNydN8C&q=Plato%20timaeus&pg=PA45 | publisher=Forgotten Books | page=45 | isbn=978-1-60620-018-6 | access-date=9 November 2020 | archive-date=14 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140053/https://books.google.com/books?id=xSjvowNydN8C&q=Plato%20timaeus&pg=PA45 | url-status=live}}</ref><ref>{{cite web | last=Hillar | first=M. | year=2004 | title=The Problem of the Soul in Aristotle's De anima | url=http://www.socinian.org/aristotles_de_anima.html | publisher=[[NASA]]/[[WMAP]] | access-date=10 August 2006 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20060909004214/http://www.socinian.org/aristotles_de_anima.html | archive-date=9 September 2006 }}</ref> لڳ ڀڳ 350 ق.م. ۾ [[ارسطو]] پڻ ”اسٽوئيخيا“ جو اصطلاح استعمال ڪيو ۽ پنجون عنصر، [[آسماني اثير (ڪلاسيڪي عنصر)|اثير]]، شامل ڪيو، جنهن کي هن آسمانن جي بناوت جو عنصر سمجهيو. ارسطو عنصر جي وصف هن ريت ڪئي: {{blockquote|عنصر—انهن جسمن مان هڪ، جن ۾ ٻيا جسم ٽٽي سگهن ٿا، پر جيڪو پاڻ ٻين جسمن ۾ ورهائي نٿو سگهجي.<ref>{{cite book | last=Partington | first=J. R. | year=1937 | title=A Short History of Chemistry | location=New York | publisher=Dover Publications | isbn=((978-0-486-65977-0)) | url-access=registration | url=https://archive.org/details/shorthistoryofch0000part_q6h4 }}</ref>}} === ڪيميائي وصفون === ==== رابرٽ بوائل ==== [[File:Portret van Robert Boyle, RP-P-OB-4578 (cropped).jpg|thumb|200x200px|رابرٽ بوائل، لڳ ڀڳ 1740ع]] [[File:Sceptical chymist 1661 Boyle Title page AQ18 (3).jpg|thumb|330x330px|1661ع ۾ ڇپيل ڪتاب ''The Sceptical Chymist'' جو عنواني صفحو]] 1661ع ۾ پنهنجي ڪتاب ''[[The Sceptical Chymist]]'' ۾ [[رابرٽ بوائل]] مادي جي ذرڙائي نظريي جي تجويز ڏني. ان نظريي موجب مادو اهڙن ناقابلِ تقسيم بنيادي ذرڙن (ايٽمن) مان ٺهيل آهي. بوائل اڳواٽ مقرر ڪيل عنصرن جي تعداد کي مڃڻ جي مخالفت ڪئي. سندس خيال ارسطوءَ جي چئن [[ڪلاسيڪي عنصر|ڪلاسيڪي عنصرن]] ۽ [[پاراسيلسس]] جي ٽن ڪيميائي [[اصول (ڪيميا)|اصولن]]—سلفر، پارو ۽ لوڻ—واري نظرئي کان مختلف هو. {{Blockquote|text=جيڪو ڪجهه مان بيان ڪرڻ وارو آهيان ... ان جو گهڻو حصو پرپيٽيٽڪ جي چئن عنصرن ۽ ڪيميائي جي ٽن اصولن تي لاڳو ڪري سگهجي ٿو ... ڪيميائي ”مفروضو“ ٻئي جي ڀيٽ ۾ تجربي سان وڌيڪ ٺهڪندڙ لڳي ٿو، تنهنڪري ان کي رد ڪرڻ تي خاص ڌيان ڏيڻ مناسب ٿيندو؛ خاص ڪري ان ڪري جو ان جي خلاف پيش ڪيل گهڻا دليل ٿوري ڦيرڦار سان ... گهٽ قائل ڪندڙ ارسطوءَ جي نظريي خلاف به ايتري ئي قوت سان پيش ڪري سگهجن ٿا.{{Sfn|Boyle|1661|p=36}}}} بوائل پنهنجو خيال چئن تجويزن ۾ بيان ڪيو. پهرين ۽ ٻي تجويز ۾ هن چيو ته مادو ذرڙن مان ٺهيل آهي، پر انهن ذرڙن کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪرڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو. بوائل محدود تعداد ۾ عنصرن جي گڏجي بيشمار مرڪب ٺاهڻ جي وضاحت لاءِ ”ڪارپسڪل“ يا ”ايٽم“ جو تصور استعمال ڪيو.{{Sfn|Boyle|1661|p=38}} {{Blockquote|text='''تجويز پهرين.''' ”... مخلوط جسمن جي پهرين ٺهڻ وقت، اهو عام مادو، جنهن مان اهي ... ٺهيل هئا، حقيقت ۾ ننڍڙن ذرڙن ۾ ورهايل هو.“{{Sfn|Boyle|1661|p=37}} ... جسمن جو ٺهڻ ... ۽ ٽٽڻ ...، مخلوط جسمن جا ڪيميائي تجزيا، ۽ ... باهه جي ... عملن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهي تمام ننڍن حصن تي مشتمل آهن ... ايپيڪيورس ... جيئن توهان چڱيءَ طرح ڄاڻو ٿا، اهو سمجهي ٿو ... ته سڀ ... جسم ... ايٽمن مان ٺهيا آهن، جيڪي ... لامحدود ”خلا“ ۾ پاڻ هيڏانهن هوڏانهن حرڪت ڪن ٿا.{{Sfn|Boyle|1661|pp=37–38}} ... '''تجويز ٻي.''' ”... اهي ننڍڙا ذرڙا ... پاڻ ۾ ملي ننڍڙا ... جهڳٽا ٺاهيندا هئا ... ۽ انهن کي وري انهن ذرڙن ۾ آسانيءَ سان ورهائي نٿي سگهيو، جن مان اهي ٺهيل هئا.“{{Sfn|Boyle|1661|pp=38–39}} ... جيڪڏهن هر عنصر جي ڪارپسڪلن کي هڪ خاص ماپ ۽ شڪل ڏيون ... ته اهي ... مختلف تناسبن ۾ ملي سگهن ٿا ۽ ... ڪيترن طريقن سان ڳنڍجي سگهن ٿا، جنهن سان انهن مان لڳ ڀڳ ناقابلِ يقين تعداد ۾ ... مرڪب ٺهي سگهن ٿا.{{Sfn|Boyle|1661|p=42}}}} بوائل وضاحت ڪئي ته سون جو ''[[اڪواريجيا]]'' سان، ۽ پارو جو [[نائيٽرڪ تيزاب]]، سلفيورڪ تيزاب ۽ سلفر سان عمل ٿيڻ تي مختلف ”مرڪب“ ٺهن ٿا؛ انهن مرڪبن مان اهي مادا ٻيهر حاصل به ڪري سگهجن ٿا، جيئن عنصرن بابت توقع ڪئي ويندي. تنهن هوندي به، بوائل سون،{{Sfn|Boyle|1661|p=29}} پارو{{Sfn|Boyle|1661|p=41}} يا سيهي{{Sfn|Boyle|1661|p=29}} کي عنصر نه سمجهيو؛ بلڪه شراب سان گڏ{{Sfn|Boyle|1661|p=145}} انهن کي ”مڪمل طور مخلوط جسم“ قرار ڏنو. {{Blockquote|text=پارو ... ”اڪوئا فورٽس“ سان ... اڇي پائوڊر ۾ بدلجي ويندو ... سلفر سان گڏ اهو رت جهڙو ڳاڙهو ... سينابار ٺاهيندو. تنهن هوندي به، انهن سڀني غيرمعمولي مرڪبن مان ساڳيو وهندڙ پارو ٻيهر حاصل ڪري سگهجي ٿو.{{Sfn|Boyle|1661|pp=40–41}} ... '''تجويز ٽين.''' ”... اهڙن گهڻن مخلوط جسمن مان ... باهه جي مدد سان حقيقت ۾ هڪ مقرر تعداد (ٽي، چار يا پنج، يا ان کان گهٽ يا وڌيڪ) ۾ مادا حاصل ڪري سگهجن ٿا ...“ ڪيمياگر مخلوط جسمن جي جزن کي ”اصول“ چوندا آهن، جيئن ارسطوءَ جا پيروڪار انهن کي ”عنصر“ چوندا هئا. ... ”اصول“ ... ڇاڪاڻ ته اهي ان کان وڌيڪ بنيادي جسمن مان ٺهيل ناهن؛ ۽ ”عنصر“، ڇاڪاڻ ته سڀ مخلوط جسم انهن مان ٺهيل آهن.{{Sfn|Boyle|1661|p=46}}}} جيتوڻيڪ بوائل کي عام طور پهريون جديد ڪيمياگر سمجهيو ويندو آهي، پر ''The Sceptical Chymist'' ۾ عنصرن بابت پراڻا خيال به موجود آهن، جيڪي اڄ جي نظرئي کان مختلف آهن. مثال طور، سلفر رڳو سڃاتل پيلو غيرڌاتو نه، پر هڪ ٻرندڙ ”روح“ پڻ آهي.{{Sfn|Boyle|1661|p=145}} ==== آئزڪ واٽس ==== [[File:Portrait of Isaac Watts, D.D..jpg|thumb|216x216px|جان شُري جو آئزڪ واٽس جو پورٽريٽ، لڳ ڀڳ 1830ع]] 1724ع ۾ انگريز پادري ۽ منطق دان [[آئزڪ واٽس]] پنهنجي ڪتاب ''[[Logick]]'' ۾ انهن عنصرن جي فهرست ڏني، جن کي ڪيمياگر ان وقت تسليم ڪندا هئا. واٽس جي فهرست ۾ پاراسيلسس جا ٻه ”اصول“ (سلفر ۽ لوڻ)، ٻه ڪلاسيڪي عنصر (ڌرتي ۽ پاڻي) ۽ ”روح“ شامل هئا. تنهن هوندي به، واٽس ڪيمياگرن جي وچ ۾ اتفاقِ راءِ نه هجڻ جو ذڪر ڪيو.<ref>{{Cite book |last=Watts |first=Isaac |url=https://archive.org/details/logickorrightuse00wattuoft/page/13/mode/1up |title=Logick: Or, the right use of reason in the enquiry after truth, with a variety of rules to guard against error in the affairs of religion and human life, as well as in the sciences |publisher=Printed for John Clark and Richard Hett |year=1726 |pages=13–15 |orig-date=1724}}</ref> {{Blockquote|text=عنصر اهڙا مادا آهن، جن کي ٻن يا وڌيڪ مختلف قسمن جي مادن ۾ ٽوڙي يا ورهائي نٿو سگهجي. ... ارسطوءَ جا پيروڪار باهه، هوا، ڌرتي ۽ پاڻيءَ کي چار عنصر سمجهندا هئا، جن مان زميني شيون ٺهيل هيون؛ ۽ سندن خيال هو ته آسمان انهن سڀني کان جدا، پنجين قسم جو جسم يا جوهر آهي. پر تجرباتي فلسفي ... جي وڌيڪ سمجهه ۾ اچڻ کان پوءِ، هن نظريي کي ڪافي حد تائين رد ڪيو ويو. ڪيمياگر روح، لوڻ، سلفر، پاڻي ۽ ڌرتيءَ کي پنهنجا پنج عنصر چوندا آهن، ڇاڪاڻ ته اهي سڀ زميني شيون انهن پنجن ۾ ورهائي سگهن ٿا ... جيتوڻيڪ انهن ۾ سڀني جو اتفاق ناهي.}} ==== جدول ۾ ترتيب ڏيڻ ==== [[File:Mendeleev's 1869 periodic table.svg|upright=1.35|thumb|class=skin-invert-image|[[مينڊيليف]] جو 1869ع وارو دوراني جدول: ”عنصرن جي سرشتي تي هڪ تجربو؛ ايٽمي وزنن ۽ ڪيميائي هڪجهڙائيءَ جي بنياد تي.“]] عنصرن جي پهرين جديد فهرست [[انتوان لاوازيئي]] جي 1789ع واري ڪتاب ''[[Traité Élémentaire de Chimie|ڪيميا جا بنيادي اصول]]'' ۾ ڏني وئي. ان ۾ 33 عنصر شامل هئا، جن ۾ [[روشني]] ۽ [[ڪيلورڪ نظريو|ڪيلورڪ]] پڻ هئا.<ref>{{cite book|last=Lavoisier|first=A. L.|year=1790|title=Elements of chemistry translated by Robert Kerr|url=https://books.google.com/books?id=4BzAjCpEK4gC&pg=PA175|place=Edinburgh|pages=175–176|isbn=((978-0-415-17914-0))|access-date=24 August 2020|archive-date=14 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414100525/https://books.google.com/books?id=4BzAjCpEK4gC&pg=PA175|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lavoisier |first=Antoine |author-link=Antoine Lavoisier |url=https://www.gutenberg.org/cache/epub/30775/pg30775-images.html#Page_175 |title=Elements of chemistry: In a new systematic order, containing all the modern discoveries: Illustrated with thirteen copperplates |publisher=William Creech |year=1790 |pages=175–176 |language=en |translator-last=Kerr |translator-first=Robert |orig-date=1789}}</ref> 1818ع تائين [[يونس جيڪب برزيليس]] ان وقت تسليم ڪيل 49 عنصرن مان 45 جا ايٽمي وزن مقرر ڪري چڪو هو.<ref>{{cite journal | title=Jöns Jacob Berzelius – A Father of Chemistry | first1=Robert A. | last1=Kyle | first2=David P. | last2=Steensma | journal=Mayo Clinic Proceedings | volume=93 | issue=5 | pages=e53–e54 | date=May 2018 | pmid=29728209 | doi=10.1016/j.mayocp.2017.07.020 }}</ref> روسي ڪيمياگر [[دمتري مينڊيليف]] جي 1869ع واري دوراني جدول ۾ 63 عنصر هئا. جيتوڻيڪ ان کان اڳ به اهڙي نموني ترتيب ڏيڻ جا ابتدائي مثال موجود هئا، پر ان جي ايجاد عام طور مينڊيليف ڏانهن منسوب ڪئي وڃي ٿي. هن جدول جو مقصد عنصرن جي خاصيتن ۾ بار بار ورجائجندڙ لاڙا ڏيکارڻ هو.<ref>{{cite journal | title=D. I. Mendeleev: reflecting on his death in 1907 | first=M. D. | last=Gordin | journal= Angewandte Chemie International Edition| year=2007 | volume=46 | issue=16 | pages=2758–2765 | pmid=17274095 | doi=10.1002/anie.200601976 | bibcode=2007ACIE...46.2758G }}</ref> وقت سان گڏ، نون عنصرن جي دريافت ۽ ڪيميائي ورتاءَ جي وضاحت لاءِ نون نظرياتي نمونن جي تياريءَ سبب جدول جي ترتيب کي وڌيڪ بهتر ۽ وسيع ڪيو ويو. [[File:DIMendeleevCab.jpg|thumb|left|upright|دمتري مينڊيليف، 1897ع]] بوائل جي زماني کان وٺي ويهين صديءَ جي شروعات تائين عنصر جي وصف اهڙو خالص مادو هئي، جنهن کي ڪنهن به وڌيڪ سادي مادي ۾ ٽوڙي نه سگهجي ۽ ڪيميائي عملن سان ٻين عنصرن ۾ تبديل نه ڪري سگهجي. ان دور ۾ عنصرن جي سڃاڻپ عام طور سندن ايٽمي وزن سان ڪئي ويندي هئي؛ اهو اهڙو خاصو هو، جنهن کي ان وقت موجود تجزياتي طريقن سان مناسب درستگيءَ سان ماپي سگهجي پيو. === ايٽمي وصفون === [[File:Henry Moseley.jpg|thumb|upright=1.0|[[هينري موزلي]]]] 1913ع ۾ انگريز فزڪس دان [[هينري موزلي]] دريافت ڪيو ته نيوڪليائي چارج ئي ايٽمي نمبر جو طبعي بنياد آهي. پروٽانن ۽ [[نيوٽران]]ن جي نوعيت سمجهڻ سان هن تصور ۾ وڌيڪ سڌارو آيو. آخرڪار ان مان عنصر جي هاڻوڪي وصف ٺهي، جيڪا ايٽمي نمبر (پروٽانن جي تعداد) تي ٻڌل آهي.<ref>{{cite journal | title=Henry Moseley, X-ray spectroscopy and the periodic table | first1=Russell G. | last1=Egdell | first2=Elizabeth | last2=Bruton | journal= Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences| date=September 18, 2020 | volume=378 | issue=2180 | pages=1–33 | pmid=32811359 | jstor=26933299 | doi=10.1098/rsta.2019.0302 | bibcode=2020RSPTA.37890302E }}</ref> عنصرن کي ايٽمي وزن بدران ايٽمي نمبرن سان سڃاڻڻ سان اڳڪٿي ڪرڻ جي صلاحيت وڌيڪ ٿي، ڇاڪاڻ ته ايٽمي نمبر صحيح عدد آهن. ان سان عنصرن بابت ڪيميائي تصور ۾ آئسوٽوپن ۽ [[ايلوٽروپ]]ن جي مختلف خاصيتن سبب پيدا ٿيندڙ ڪي مونجهارا به حل ٿيا. هن وقت آءِ يو پي اي سي عنصر جي موجودگي تڏهن تسليم ڪري ٿي، جڏهن ان جا آئسوٽوپ نيوڪليس کي اليڪٽرانن جو ڪڪر ٺاهڻ لاءِ گهربل 10{{sup|−14}} سيڪنڊن کان وڌيڪ وقت تائين موجود رهن.<ref>[http://www.kernchemie.de/Transactinides/Transactinide-2/transactinide-2.html Transactinide-2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222840/http://www.kernchemie.de/Transactinides/Transactinide-2/transactinide-2.html |date=3 March 2016 }}. www.kernchemie.de</ref> 1914ع تائين 87 عنصر معلوم هئا، ۽ اهي سڀ قدرتي طور موجود هئا (ڏسو [[ڪيميائي عنصرن جي دريافت]]).{{cn|date=September 2025}} ان کان پوءِ ايندڙ ڏهاڪن ۾ باقي قدرتي عنصر دريافت يا الڳ ڪيا ويا. ڪيترائي اضافي عنصر مصنوعي طور به ٺاهيا ويا، جنهن ڪم جي اڳواڻي گهڻو ڪري [[گلين ٽي. سيبورگ]] ڪئي.<ref>{{cite book | title=Chemists | series=Great Scientists | first=Dean | last=Miller | publisher=Cavendish Square Publishing, LLC | year=2014 | page=125 | isbn=978-1-62712-556-7 | url=https://books.google.com/books?id=i1xmDwAAQBAJ&pg=PA125 }}</ref> قدرتي طور موجود آخري تابڪاري عنصر، [[فرانسيئم]]، 1939ع ۾ [[مارگريٽ پيري]] دريافت ڪيو.<ref>{{cite journal | last1=Adloff | first1=J. P. | first2=George B. | last2=Kauffman | title=Triumph over Prejudice: The Election of Radiochemist Marguerite Perey (1909–1975) to the French Académie des Sciences | journal=The Chemical Educator | volume=10 | pages=395–399 | year=2005 | url=https://www.perey.org/genealogy/MP%203.pdf | access-date=2025-09-27 }}</ref> 1955ع ۾ عنصر 101 دريافت ٿيو ۽ عنصرن کي پهريون ڀيرو دوراني ترتيب ڏيڻ واري ڊي. آءِ. مينڊيليف جي اعزاز ۾ ان جو نالو [[مينڊيليويم]] رکيو ويو.<ref>{{cite web | title=The Discovery of the Transuranium Elements: Their History and a Presentation of the Different Methods Used in Their Discovery | last=Thompson | first=S. G. | date=March 31, 1959 | publisher=U. S. Atomic Energy Commission | doi=10.2172/4253971 | osti=4253971 | url=https://escholarship.org/uc/item/84k060kr | access-date=2025-09-27 }}</ref> === مختلف عنصرن جي دريافت ۽ سڃاڻپ === {{For timeline|ڪيميائي عنصرن جي دريافت}} [[File:Discovery of chemical elements.svg|right|thumb|upright=1.4|دريافت جي تاريخ موجب رنگ ڏنل دوراني جدول؛ ڳاڙهي رنگ سان قديم زماني کان سڃاتل عنصر ڏيکاريل آهن]] قبل از تاريخ جي مختلف ثقافتن کي 11 مادا سڃاتل هئا، جن بابت هاڻي معلوم آهي ته اهي عنصر آهن: [[اينٽيموني]]، ڪاربان، ٽامو، [[سون]]، لوهه، سيهو، پارو، چاندي، سلفر، [[ٽين]] ۽ [[زنڪ]].<ref>{{cite journal | title=The discovery of the elements. I. Elements known to the ancient world | first=Mary Elvira | last=Weeks | author-link=Mary Elvira Weeks | journal=Journal of Chemical Education | volume=9 | issue=1 | page=4 | date=January 1932 | doi=10.1021/ed009p4 | bibcode=1932JChEd...9....4W }}</ref> ٻه ٻيا مادا، جن کي هاڻي عنصر مڃيو وڃي ٿو—[[آرسينڪ]] ۽ [[بسمٿ]]—سن 1500ع کان اڳ الڳ مادن طور سڃاتا ويا هئا.<ref>{{cite book | chapter=Metallurgy of the elements | first=I. J. | last=Polmear | editor-first=N. C. | editor-last=Norman | pages=39–65 | publisher=Springer Science & Business Media | year=1997 | title=Chemistry of Arsenic, Antimony and Bismuth | series=Blackie Academic and Professional | isbn=978-0-7514-0389-3 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=vVhpurkfeN4C&pg=PA39 }}</ref> [[پلاٽينم]] اڳ ڪولمبس واري آمريڪا ۾ سڃاتو ويندو هو. ڪنهن نئين عنصر جي پهرين درج ٿيل دريافت 1669ع ۾ جرمن ڪيمياگر [[هينيگ برانڊ]] پاران [[فاسفورس]] جي دريافت هئي.<ref name=Heilbronner_Miller_2004>{{cite book | title=A Philatelic Ramble Through Chemistry | first1=Edgar | last1=Heilbronner | first2=Foil A. | last2=Miller | publisher=John Wiley & Sons | year=2004 | isbn=978-3-906390-31-4 | page=40 | url=https://books.google.com/books?id=PcoFlVkjnjoC&pg=PA40 }}</ref> 1896ع ۾ [[هينري بيڪريل]] اتفاقي طور يورينيم مان نڪرندڙ تابڪاري دريافت ڪئي.<ref>{{cite journal | title=The discovery of radioactivity | last1=Radvanyi | first1=Pierre | last2=Villain | first2=Jacques | journal=Comptes Rendus Physique | volume=18 | issue=9–10 | pages=544–550 | date=November 2017 | doi=10.1016/j.crhy.2017.10.008 | bibcode=2017CRPhy..18..544R }}</ref> باقي قدرتي عنصرن مان گهڻن جي سڃاڻپ ۽ خاصيتن جو بيان 1900ع تائين ٿي چڪو هو. انهن ۾ شامل هئا:<ref name=Holden_2001/> * صنعت ۾ استعمال ٿيندڙ سڃاتل مادا، جهڙوڪ [[ايلومينيم]]، [[سليڪان]]، [[ڪروميم]]، [[ڪوبالٽ]]، [[نڪل]]، ميگنيشيم ۽ ٽنگسٽن * ردِعمل ڪندڙ ڌاتون، جهڙوڪ [[لٿيم]]، [[سوڊيم]]، پوٽاشيم ۽ [[ڪيلشيم]] * [[هئلوجن]]: [[فلورين]]، [[ڪلورين]]، [[برومين]] ۽ [[آيوڊين]] * گئسون، جهڙوڪ هائيڊروجن، آڪسيجن، نائٽروجن، هيليم، [[آرگن]] ۽ [[نيون]] * گهڻا [[نادر زميني عنصر|نادر زميني عنصر]]، جن ۾ [[سيريئم]]، [[لينٿينم]]، [[گاڊولينيم]] ۽ [[نيوڊيميئم]] شامل آهن * وڌيڪ عام [[تابڪاري عنصر|تابڪاري عنصر]]، جن ۾ يورينيم، ٿوريم ۽ [[ريڊيم]] شامل آهن 1900ع کان پوءِ الڳ ڪيل يا ٺاهيل عنصرن ۾ شامل آهن:<ref name=Holden_2001/> * دريافت ٿيڻ کان رهجي ويل ٽي مستحڪم عنصر: [[هفنيئم]]، [[ليوٽيشيم]] ۽ [[رينيئم]] * [[پلوٽونيم]]، جيڪو پهريون ڀيرو 1940ع ۾ [[گلين ٽي. سيبورگ]] مصنوعي طور ٺاهيو، پر هاڻي قدرتي طور موجود ڪجهه ڊگهي عرصي تائين برقرار رهندڙ هنڌن تان به معلوم ٿيو آهي * اتفاقي طور قدرتي مواد ۾ ملندڙ ٽي عنصر ([[نيپچونيم]]، پروميٿيم ۽ ٽيڪنيٽيم)، جيڪي پهرين مصنوعي طور ٺاهيا ويا، پر پوءِ ارضياتي نمونن ۾ تمام ٿوري مقدار ۾ دريافت ٿيا<ref name=Pentreath_2021>{{cite book | title=Radioecology: Sources and Consequences of Ionising Radiation in the Environment | series=Cambridge Environmental Chemistry Series | first=R. J. | last=Pentreath | publisher=Cambridge University Press | year=2021 | isbn=978-1-009-04033-4 | page=86 | url=https://books.google.com/books?id=avRVEAAAQBAJ&pg=PA86 }}</ref><ref name=Attrep_jr_Kuroda_1968>{{cite journal | title=Promethium in pitchblende | first1=Moses | last1=Attrep Jr. | first2=P. K. | last2=Kuroda | journal=Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry | volume=30 | issue=3 | date=May 1968 | pages=699–703 | doi=10.1016/0022-1902(68)80427-0 }}</ref> * يورينيم يا ٿوريم جي زوال مان پيدا ٿيندڙ چار ناياب عنصر (ايسٽيٽين، فرانسيئم، [[ايڪٽينيم]] ۽ [[پروٽيڪٽينيم]]),<ref>{{cite book | series=Nuclear Non-Proliferation in International Law | volume=IV | title=Human Perspectives on the Development and Use of Nuclear Energy | editor1-first=Jonathan L. | editor1-last=Black-Branch | editor2-first=Dieter | editor2-last=Fleck | publisher=Springer | year=2018 | isbn=978-94-6265-267-5 | url=https://books.google.com/books?id=_HWADwAAQBAJ&pg=PA231 }}</ref> ۽ * سڀ معلوم مصنوعي [[ٽرانس يورينيم عنصر|ٽرانس يورينيم عنصر]]، جن جي شروعات [[آميريشيئم]] ۽ [[ڪيوريم]] سان ٿئي ٿي === تازو دريافت ٿيل عنصر === پهريون [[ٽرانس يورينيم عنصر|ٽرانس يورينيم عنصر]] (اهڙو عنصر، جنهن جو ايٽمي نمبر 92 کان وڌيڪ هجي) [[نيپچونيم]] هو، جيڪو 1940ع ۾ دريافت ٿيو. 1999ع کان [[آءِ يو پي اي سي/آءِ يو پي اي پي گڏيل ڪميٽي|آءِ يو پي اي سي/آءِ يو پي اي پي جي گڏيل ڪميٽي]] نون عنصرن جي دريافت بابت دعوائن جو جائزو وٺندي رهي آهي. جنوري 2016ع تائين آءِ يو پي اي سي سڀني 118 عنصرن جي دريافت جي تصديق ڪري چڪي هئي. عنصر 112 جي دريافت کي 2009ع ۾ تسليم ڪيو ويو، ۽ ان لاءِ ”ڪوپرنيڪيم“ نالو ۽ ”Cn“ ڪيميائي علامت تجويز ڪئي وئي.<ref>{{cite web|date=20 July 2009|title=IUPAC Announces Start of the Name Approval Process for the Element of Atomic Number 112|url=http://media.iupac.org/news/112_Naming_Process_20090720.pdf|publisher=IUPAC|access-date=27 August 2009|archive-date=13 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313014559/http://media.iupac.org/news/112_Naming_Process_20090720.pdf|url-status=live}}</ref> آءِ يو پي اي سي 19 فيبروري 2010ع تي نالي ۽ علامت جي سرڪاري منظوري ڏني.<ref>{{cite web|date=20 February 2010 |title= Element 112 is Named Copernicium |url=http://www.iupac.org/web/nt/2010-02-20_112_Copernicium |publisher=IUPAC |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100224054826/http://www.iupac.org/web/nt/2010-02-20_112_Copernicium |archive-date=24 February 2010 }}</ref> اڄ تائين ٺهيل سمجهيو ويندڙ سڀ کان ڳرو عنصر عنصر 118، [[اوگنيسن]] آهي. اهو 9 آڪٽوبر 2006ع تي روس جي شهر [[ڊبنا]] ۾ نيوڪليائي عملن جي فليروف ليبارٽري، [[گڏيل نيوڪليائي تحقيقاتي ادارو|گڏيل نيوڪليائي تحقيقاتي اداري]] ۾ ٺهيو.{{r|Schewe}}<ref>{{cite journal|year=2006|title=Evidence for Dark Matter |journal=[[Physical Review C]]|volume=74|issue=4|article-number=044602|doi=10.1103/PhysRevC.74.044602|bibcode=2006PhRvC..74d4602O |bibcode-access=free |last1=Oganessian|first1=Yu. Ts.|last2=Utyonkov|first2=V.|last3=Lobanov|first3=Yu.|last4=Abdullin|first4=F.|last5=Polyakov|first5=A.|last6=Sagaidak|first6=R.|last7=Shirokovsky|first7=I.|last8=Tsyganov|first8=Yu.|last9=Voinov|first9=A.|display-authors=8|doi-access=free}}</ref> عنصر 117، [[ٽينيسين]]، آخري عنصر هو جنهن جي دريافت جي دعويٰ 2009ع ۾ ڪئي وئي.<ref name="jinr">{{cite web|last=Greiner |first=W. |title=Recommendations |url=http://www.jinr.ru/img_sections/PAC/NP/31/PAK_NP_31_recom_eng.pdf |work=31st meeting, PAC for Nuclear Physics |publisher=[[Joint Institute for Nuclear Research]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414173735/http://www.jinr.ru/img_sections/PAC/NP/31/PAK_NP_31_recom_eng.pdf |archive-date=14 April 2010 }}</ref> 28 نومبر 2016ع تي آءِ يو پي اي سي جي سائنسدانن چار نون عنصرن، ايٽمي نمبر 113، 115، 117 ۽ 118، جي نالن کي سرڪاري طور تسليم ڪيو.<ref name="IUPAC-20161130">{{cite news |author=Staff |title=IUPAC Announces the Names of the Elements 113, 115, 117, and 118 |url=https://iupac.org/iupac-announces-the-names-of-the-elements-113-115-117-and-118/ |date=30 November 2016 |work=IUPAC |access-date=1 December 2016 |archive-date=29 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729210456/https://iupac.org/iupac-announces-the-names-of-the-elements-113-115-117-and-118/ |url-status=live }}</ref><ref name="NYT-20161201">{{cite news |last=St. Fleur |first=Nicholas |title=Four New Names Officially Added to the Periodic Table of Elements |url=https://www.nytimes.com/2016/12/01/science/periodic-table-new-elements.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2016/12/01/science/periodic-table-new-elements.html |archive-date=2022-01-01 |url-access=limited |date=1 December 2016 |work=[[The New York Times]] |access-date=1 December 2016 }}{{cbignore}}</ref> {{Periodic table}} ==ڪيميائي عنصرن جي فهرست== {{Main|ڪيميائي عنصرن جي فهرست}} هيٺ ڏنل جدول 118 سڃاتل [[ڪيميائي عنصر|عنصرن]] کي ڏيکاري ٿو. * ايٽمي نمبر، عنصر جو نالو ۽ نشان سڀ آزاد طور تي منفرد سڃاڻپ ڪندڙ طور ڪم ڪن ٿا. * بلاڪ هر عنصر لاءِ [[دوري جدول]] جي بلاڪ کي ظاهر ڪري ٿو: # ڳاڙهو = s-بلاڪ # پيلو = p-بلاڪ # نيرو = d-بلاڪ # سائو = f-بلاڪ * گروپ ۽ پريڊ [[دوري جدول]] ۾ عنصر جي پوزيشن جو حوالو ڏين ٿا. هتي گروپ نمبر موجوده طور تي قبول ٿيل نمبرنگ جي مطابق آهن. {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |- !ايٽمي نمبر (Z) ! نشان ! نالو ! ايٽمي ماس (amu) ! گروپ ! گھاٽائي<br>(g/cm3) ! حالت (STP تي) |- |align="center"|1 |align="center"|H |align="right"|[[ھائڊروجن]] |align="right"|1.0080 |align="center"|1 |align="right"|0.00008988 |align="right"|گئس |- |2 |He |align="right"|[[هيليئم]] |align="left"|4.0026 |18 |align="left"|0.0001785 |align="right"|گئس |- |3 |Li |[[لٿيئم|ليٿيئم]] |align="left"|6.94 |1 |align="left"|0.534 |گئس |- |4 |Be |[[بيريليئم]] |align="left"|9.012 |2 |align="left"|1.85 |سالڊ |- |5 |B |[[بورون]] |align="left"|10.81 |13 |align="left"|2.34 |سالڊ |- |6 |C |[[ڪاربان]] |align="left"|12.011 |14 |align="left"|2.267 |سالڊ |- |7 |N |[[نائٽروجن]] |align="left"|14.007 |15 |align="left"|0.0012506 |گئس |- |8 |O |[[آڪسيجن]] |align="left"|15.999 |16 |align="left"|0.001429 |گئس |- |9 |F |[[فلورين]] |align="left"|18.998 |17 |align="left"|0.001696 |گئس |- |10 |Ne |[[نيون]] |align="left"|20.180 |18 |align="left"|0.0009002 |گئس |- |11 |Na |[[سوڊيئم]] |align="left"|22.990 |1 |align="left"|0.968 |سالڊ |- |12 |Mg |[[ميگنيشيئم]] |align="left"|24.305 |2 |align="left"|1.738 |سالڊ |- |13 |Al |[[ايليومينيم|ايلومينيم]] |align="left"|26.982 |13 |align="left"|2.70 |سالڊ |- |14 |Si |[[سليڪان]] |align="left"|28.085 |14 |align="left"|2.3290 |سالڊ |- |15 |P |[[فاسفورس]] |align="left"|30.974 |15 |align="left"|1.823 |سالڊ |- |16 |S |[[گندرف|سلفر]] |align="left"|32.06 |16 |align="left"|2.07 |سالڊ |- |17 |Cl |[[ڪلورين]] |align="left"|35.45 |17 |align="left"|0.0032 |گئس |- |18 |Ar |[[آرگون]] |align="left"|39.95 |18 |align="left"|0.001784 |گئس |- |19 |K |[[پوٽاشيئم]] |align="left"|39.098 |1 |align="left"|0.89 |سالڊ |- |20 |Ca |[[ڪيلشم|ڪئلشيم]] |align="left"|40.078 |2 |align="left"|1.55 |سالڊ |- |21 |Sc |[[اسڪينڊيئم]] |align="left"|44.956 |3 |align="left"|2.985 |سالڊ |- |22 |Ti |[[ٽائيٽانيئم|ٽائيٽينئم]] |align="left"|47.867 |4 |align="left"|4.506 |سالڊ |- |23 |V |[[وينئڊيئم|وينڊيئم]] |align="left"|50.942 |5 |align="left"|6.11 |سالڊ |- |24 |Cr |[[ڪروميئم]] |align="left"|51.996 |6 |align="left"|7.15 |سالڊ |- |25 |Mn |[[مينگانيز]] |align="left"|54.938 |7 |align="left"|7.21 |سالڊ |- |26 |Fe |[[لوھ|آئرن]] |align="left"|55.845 |8 |align="left"|7.874 |سالڊ |- |27 |Co |[[ڪوبالٽ]] |align="left"|58.933 |9 |align="left"|8.90 |سالڊ |- |28 |Ni |[[نڪل]] |align="left"|58.693 |10 |align="left"|8.908 |سالڊ |- |29 |Cu |[[ٽامو|ڪاپر]] |align="left"|63.546 |11 |align="left"|8.96 |سالڊ |- |30 |Zn |[[جست|زنڪ]] |align="left"|65.38 |12 |align="left"|7.14 |سالڊ |- |31 |Ga |[[گئليئم|گيليئم]] |align="left"|69.723 |13 |align="left"|5.91 |سالڊ |- |32 |Ge |[[جرمئنيئم|جرمينيئم]] |align="left"|72.630 |14 |align="left"|5.323 |سالڊ |- |33 |As |[[آرسينڪ]] |align="left"|74.922 |15 |align="left"|5.727 |سالڊ |- |34 |Se |[[سيلينيم|سيلينيئم]] |align="left"|78.971 |16 |align="left"|4.81 |سالڊ |- |35 |Br |[[برومين]] |align="left"|79.904 |17 |align="left"|3.1028 |مايع |- |36 |Kr |[[ڪرپٽن]] |align="left"|83.798 |18 |align="left"|0.003749 |گئس |- |37 |Rb |[[روبيڊيم]] |align="left"|85.468 |1 |align="left"|1.532 |سالڊ |- |38 |Sr |[[اسٽرونشيئم]] |align="left"|87.62 |2 |align="left"|2.64 |سالڊ |- |39 |Y |[[ايٽريم]] |align="left"|88.906 |3 |align="left"|4.472 |سالڊ |- |40 |Zr |[[زرڪونيئم]] |align="left"|91.224 |4 |align="left"|6.52 |سالڊ |- |41 |Nb |[[نايوبيئم|نائيوبيئم]] |align="left"|92.906 |5 |align="left"|8.57 |سالڊ |- |42 |Mo |[[مولبڊينم|مولبيڊينم]] |align="left"|95.95 |6 |align="left"| 10.28 |سالڊ |- |43 |Tc |[[ٽيڪنيشيئم]] |align="left"|97 |7 |align="left"|11 |سالڊ <small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |44 |Ru |[[روٿينيئم]] |align="left"|101.07 |8 |align="left"|12.45 |سالڊ |- |45 |Rh |[[روڊيم|روڊيئم]] |align="left"|102.91 |9 |align="left"|12.41 |سالڊ |- |46 |Pd |[[پلاڊيئم]] |align="left"|106.42 |10 |align="left"|12.023 |سالڊ |- |47 |Ag |[[چاندي|سلور]] |align="left"|107.87 |11 |align="left"|10.49 |سالڊ |- |48 |Cd |[[ڪيڊميئم]] |align="left"|112.41 |12 |align="left"|8.65 |سالڊ |- |49 |In |[[انڊيم|انڊيئم]] |align="left"|114.82 |13 |align="left"|7.31 |سالڊ |- |50 |Sn |[[ٽين|ٽن]] |align="left"|118.71 |14 |align="left"|7.265 |سالڊ |- |51 |Sb |[[اينٽيمني]] |align="left"|121.76 |15 |align="left"|6.697 |سالڊ |- |52 |Te |[[ٽيلريئم]] |align="left"|127.60 |16 |align="left"|6.24 |سالڊ |- |53 |I |[[آيوڊين]] |align="left"|126.90 |17 |align="left"|4.933 |سالڊ |- |54 |Xe |[[زينون]] |align="left"|131.29 |18 |align="left"|0.005894 |گئس |- |55 |Cs |[[سيزيئم]] |align="left"|132.91 |1 |align="left"|1.93 |سالڊ |- |56 |Ba |[[بيريئم]] |align="left"|137.33 |2 |align="left"|3.51 |سالڊ |- |57 |La |[[لنٿانم]] |align="left"|138.91 |<small>''f-block''</small> |align="left"|6.162 |سالڊ |- |58 |Ce |[[سئريئم|سيريئم]] |align="left"|140.12 |<small>''f-block''</small> |align="left"|6.770 |سالڊ |- |59 |Pr |[[پراسيوڊائيميئم]] |align="left"|140.91 |<small>''f-block''</small> |align="left"|6.77 |سالڊ |- |60 |Nd |[[نيوڊائيميئم]] |align="left"|144.24 |<small>''f-block''</small> |align="left"|7.01 |سالڊ |- |61 |Pm |[[پرومئٿيئم]] |align="left"|145 |<small>''f-block''</small> |align="left"|7.26 |سالڊ<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |62 |Sm |[[سماريئم]] |align="left"|150.36 |<small>''f-block''</small> |align="left"|7.52 |سالڊ |- |63 |Eu |[[يورپيئم]] |align="left"|151.96 |<small>''f-block''</small> |align="left"|5.244 |سالڊ |- |64 |Gd |[[گڊوليئم]] |align="left"|157.25 |<small>''f-block''</small> |align="left"|7.90 |سالڊ |- |65 |Tb |[[ٽيربيئم]] |align="left"|158.93 |<small>''f-block''</small> |align="left"|8.23 |سالڊ |- |66 |Dy |[[ڊسپروسيئم]] |align="left"|162.50 |<small>''f-block''</small> |align="left"|8.540 |سالڊ |- |67 |Ho |[[هولميئم]] |align="left"|164.93 |<small>''f-block''</small> |align="left"|8.79 |سالڊ |- |68 |Er |[[اربيئم]] |align="left"|167.26 |<small>''f-block''</small> |align="left"|9.066 |سالڊ |- |69 |Tm |[[ٿئليئم|ٿوليئم]] |align="left"|168.93 |<small>''f-block''</small> |align="left"|9.32 |سالڊ |- |70 |Yb |[[اٽيربيئم]] |align="left"|173.05 |<small>''f-block''</small> |align="left"|6.90 |سالڊ |- |71 |Lu |[[لوٽئشيئم|لٽيشيئم]] |align="left"|174.97 |3 |align="left"|9.841 |سالڊ |- |72 |Hf |[[هئفنيئم|هفنيئم]] |align="left"|178.49 |4 |align="left"|13.31 |سالڊ |- |73 |Ta |[[ٽئنٽالم|ٽنٽالم]] |align="left"|180.95 |5 |align="left"|16.69 |سالڊ |- |74 |W |[[ٽنگسٽين|ٽنگسٽن]] |align="left"|183.84 |6 |align="left"|19.25 |سالڊ |- |75 |Re |[[رئنيئم|رينيئم]] |align="left"|186.21 |7 |align="left"|21.02 |سالڊ |- |76 |Os |[[اوسميئم]] |align="left"|190.23 |8 |align="left"|22.59 |سالڊ |- |77 |Ir |[[ايريڊيم|اريڊيئم]] |align="left"|192.22 |9 |align="left"|22.56 |سالڊ |- |78 |Pt |[[پلاٽينيم|پلاٽينم]] |align="left"|195.08 |10 |align="left"|21.45 |سالڊ |- |79 |Au |[[سون|گولڊ]] |align="left"|196.97 |11 |align="left"|19.3 |سالڊ |- |80 |Hg |[[پارو|مرڪري]] |align="left"|200.59 |12 |align="left"|13.534 |مايع |- |81 |Tl |[[ٿئليئم]] |align="left"|204.38 |13 |align="left"|11.85 |سالڊ |- |82 |Pb |[[شيھو|ليڊ]] |align="left"|207.2 |14 |align="left"|11.34 |سالڊ |- |83 |Bi |[[بسمٿ]] |align="left"|208.98 |15 |align="left"|9.78 |سالڊ |- |84 |Po |[[پولونيئم]] |align="left"|209 |16 |align="left"|9.196 |سالڊ<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |85 |At |[[ايسٽئٽن]] |align="left"|210 |17 |align="left"|8.91-8.95 |<small><sup>'''(unknown phase from decay)'''</sup></small> |- |86 |Rn |[[ريڊون]] |align="left"|222 |18 |align="left"|0.00973 |گئس<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |87 |Fr |[[فرانسيئم]] |align="left"|223 |1 |align="left"|2.48 |<small><sup>'''(unknown phase from decay)'''</sup></small> |- |88 |Ra |[[ريڊيئم]] |align="left"|226 |2 |align="left"|5.5 |سالڊ<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |89 |Ac |[[ايڪٽينيئم]] |align="left"|227 |<small>''f-block''</small> |align="left"|10 |سالڊ<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |90 |Th |[[ٿوريئم]] |align="left"|232.04 |<small>''f-block''</small> |align="left"|11.7 |سالڊ |- |91 |Pa |[[پروٽيڪٽينيم]] |align="left"|231.04 |<small>''f-block''</small> |align="left"|15.37 |سالڊ<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |92 |U |[[يورينيئم]] |align="left"|238.03 |<small>''f-block''</small> |align="left"|19.1 |سالڊ |- |93 |Np |[[نيپچونيئم]] |align="left"|237 |<small>''f-block''</small> |align="left"|20.45 |سالڊ<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |94 |Pu |[[پلوٽونيم|پلوٽونيئم]] |align="left"|244 |<small>''f-block''</small> |align="left"|19.85 |سالڊ<small><sup>'''(from decay)'''</sup></small> |- |95 |Am |[[آمريڪيئم]] |align="left"|243 |<small>''f-block''</small> |align="left"|12 |<small><sup>'''(synthetic solid )'''</sup></small> |- |96 |Cm |[[ڪيوريم]] |align="left"|247 |<small>''f-block''</small> |align="left"|13.5 |<small><sup>'''(synthetic solid )'''</sup></small> |- |97 |Bk |[[برڪيليئم]] |align="left"|247 |<small>''f-block''</small> |align="left"|14.78 |<small><sup>'''(synthetic solid )'''</sup></small> |- |98 |Cf |[[ڪيليفورنيم]] |align="left"|251 |<small>''f-block''</small> |align="left"|15.1 |<small><sup>'''(synthetic solid )'''</sup></small> |- |99 |Es |[[آئنسٽائنيئم]] |align="left"|252 |<small>''f-block''</small> |align="left"|8.84 |<small><sup>'''(synthetic solid )'''</sup></small> |- |100 |Fm |[[فرميئم]] |align="left"|257 |<small>''f-block''</small> |align="left"|9.7 |<small><sup>'''(synthetic unknown phase)'''</sup></small> |- |101 |Md |[[مينڊليويم]] |align="left"|258 |<small>''f-block''</small> |align="left"|10.3 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |102 |No |[[نوبيليم]] |align="left"|259 |<small>''f-block''</small> |align="left"|9.9 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |103 |Lr |[[لارينسيئم]] |align="left"|266 |<small>''f-block''</small> |align="left"|14.4 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |104 |Rf |[[رٿرفورڊيم]] |align="left"|267 |<small>''f-block''</small> |align="left"|17 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |105 |Db |[[ڊبنيئم]] |align="left"|268 |<small>''f-block''</small> |align="left"|21.6 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |106 |Sg |[[شيبورجيئم]] |align="left"|267 |<small>''f-block''</small> |align="left"|23 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |107 |Bh |[[بوهريم]] |align="left"|270 |<small>''f-block''</small> |align="left"|26 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |108 |Hs |[[هئسيئم]] |align="left"|271 |<small>''f-block''</small> |align="left"|27 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |109 |Mt |[[ميٽنريم]] |align="left"|278 |<small>''f-block''</small> |align="left"|27 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |110 |Ds |[[ڊرمسٽاڊيم]] |align="left"|281 |<small>''f-block''</small> |align="left"|27 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |111 |Rg |[[روئنٽجينيم]] |align="left"|282 |<small>''f-block''</small> |align="left"|22 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |112 |Cn |[[ڪوپرنيڪيم]] |align="left"|285 |<small>''f-block''</small> |align="left"|14 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |113 |Nh |[[نيهونيئم]] |align="left"|286 |<small>''f-block''</small> |align="left"|16 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |114 |Fl |[[فليروويئم]] |align="left"|289 |<small>''f-block''</small> |align="left"|11.4 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |115 |Mc |[[ماسڪوويئم]] |align="left"|290 |<small>''f-block''</small> |align="left"|13.5 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |116 |Lv |[[ليورموريئم]] |align="left"|293 |<small>''p-block''</small> |align="left"|12.9 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |117 |Ts |[[ٽينيسائن]] |align="left"|294 |<small>''p-block''</small> |align="left"|7.1 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |118 |Og |[[اوگانيسن]] |align="left"|294 |<small>''f-block''</small> |align="left"|7 |<small><sup>'''unknown phase (synthetic)'''</sup></small> |- |} == پڻ ڏسو == * '''[[دوري جدول]]''' ** شڪلون: [[معياري دوراني جدول|معياري 18-ڪالمن وارو]] ۽ 32-ڪالمن وارو ** [[دورو (دوري جدول)|دورا]]: 1، 2، 3، 4، 5، 6 ۽ 7 ** [[گروهه (دوري جدول)|گروهه]]: 1 کان 18 تائين ** [[بلاڪ (دوري جدول)|بلاڪ]]: [[ايس بلاڪ|ايس-بلاڪ]]، [[پي بلاڪ|پي-بلاڪ]]، [[ڊي بلاڪ|ڊي-بلاڪ]] ۽ [[ايف بلاڪ|ايف-بلاڪ]] ** ڌاتوءَ جي درجي بندي: *** ڌاتو: [[الڪلي ڌاتو]]، [[الڪلي زميني ڌاتو]]، [[لينٿانائيڊ]]، [[ايڪٽينائيڊ]]، [[منتقلي ڌاتو]] ۽ [[منتقلي کان پوءِ وارا ڌاتو]] *** [[غير ڌاتو]]: [[ردعمل پذير غير ڌاتو]] ۽ [[نوبل گيس]] ** عنصرن جا ٻيا مجموعا: [[پلاٽينم گروهه جا ڌاتو|پلاٽينم گروهه جا ڌاتو (پي جي ايم)]]، [[ناياب زميني عنصر]]، [[حرارت مزاحم ڌاتو]]، [[قيمتي ڌاتو]]، [[سڪن جا ڌاتو]]، [[نوبل ڌاتو]]، [[ڳري ڌاتو]]، [[قدرتي حالت ۾ ملندڙ ڌاتو]]، [[ٽرانس يورينيم عنصر]]، [[ٽرانس ايڪٽينائيڊ عنصر]]، [[مکيه ايڪٽينائيڊ]] ۽ [[ننڍا ايڪٽينائيڊ]] * '''عنصر''' ** فهرستون: [[ايٽمي عدد موجب عنصرن جي فهرست|ايٽمي عدد]]، [[ايٽمي وزن موجب عنصرن جي فهرست|ايٽمي وزن]] ۽ [[ڪيميائي علامت موجب عنصرن جي فهرست|علامت]] موجب ** خاصيتون: [[بلوري بناوت]]، [[اليڪٽران ترتيب]] ۽ [[برقي منفيت]] ** انگن اکرن وارا صفحا: [[عنصرن جي ڪثرت]]، [[ايٽمي ريڊيس]]، [[اُبال جو نقطو]]، [[نازڪ نقطو]]، [[ڪثافت]]، [[سختي]]، [[گرميءَ جي گنجائش]]، [[فيوزن جي گرمي]]، [[بخارات جي گرمي]]، [[آئنائيزيشن توانائي]]، [[پگھلڻ جو نقطو]]، [[آڪسائيڊيشن جي حالت]] ۽ [[بخارات جو دٻاءُ]] ** تاريخ: [[ڪيميائي عنصرن جي دريافتن جي تاريخ|عنصرن جون دريافتون]]، [[مينڊيليف جون اڳڪٿيون]] ۽ [[عنصرن جي نالن جي اشتقاق]] == پڻ ڏسو == {{div col|colwidth=22em}} * [[عنصرن جا حياتياتي ڪردار]] * [[ڪيميائي ڊيٽابيس]] * [[ڪيميائي عنصرن جي دريافت]] * [[عنصرن جو گڏ ڪرڻ]] * [[غيرمعمولي ايٽم]] * [[افسانوي عنصر]] * [[گولڊشمڊٽ درجي بندي]] * [[استحڪام جو ٻيٽ]] * [[ڪيميائي عنصرن جي فهرست]] * [[نيوڪلائيڊن جي فهرست]] * [[عنصرن جي ڪثافت (ڄاڻ وارو صفحو)|عنصرن جي ڪثافت جي فهرست]] * [[معدنيات (غذائيت)]] * [[ننڍن ماليڪيولن جا دوراني سرشتا]] * [[ڪيميائي عنصرن جون قيمتون]] * [[عنصر جو منظم نالو]] * [[نيوڪلائيڊن جو جدول]] * [[ڪيميائي عنصرن جا ڪردار]] {{div col end}} == حوالا == {{Reflist}} == ڪتابيات == * {{Cite book |last=Boyle |first=R.|year=1661 |url=https://www.gutenberg.org/files/22914/22914-h/22914-h.htm |title=The Sceptical Chymist: or Chymico-Physical Doubts & Paradoxes, Touching the Spagyrist's Principles Commonly call'd Hypostatical; As they are wont to be Propos'd and Defended by the Generality of Alchymists. Whereunto is præmis'd Part of another Discourse relating to the same Subject |publisher=Printed by J. Cadwell for J. Crooke}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Commons category|Chemical elements}} {{Wikiquote}} {{Wikijunior|The Elements}} {{Wikibooks|General Chemistry/Chemistries of Various Elements}} * {{cite book|last=Emsley|first=J.|year=2003|title=Nature's Building Blocks: An A–Z Guide to the Elements|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-850340-8|url-access=registration|url=https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl}} * {{cite book|last=Gray|first=T.|year=2009|title=The Elements: A Visual Exploration of Every Known Atom in the Universe|publisher=Black Dog & Leventhal Publishers Inc|isbn=978-1-57912-814-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/elementsvisualex0000gray}} * {{cite book|last=Scerri|first=E.R.|year=2007|title=The Periodic Table, Its Story and Its Significance|url=https://archive.org/details/periodictableits0000scer|url-access=registration|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-530573-9}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * {{cite web |first1=Brady |last1=Haran |url=http://periodicvideos.com/ |title=Periodic Videos |publisher=University of Nottingham}} — هر عنصر بابت وڊيوز. * {{cite AV media |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00546sz |title=Chemical Elements |work=In Our Time |publisher=BBC Radio 4 |first1=Paul |last1=Strathern |first2=Mary |last2=Archer |first3=John |last3=Murrell |author3-link=John Murrell (chemist) |type=podcast |date=25 May 2000}} {{Navbox periodic table}} {{Navbox element isotopes|state=collapsed}} {{Branches of chemistry}} {{Nature}} {{Biology nav}} {{Authority control}} [[Category:ڪيميائي عنصر| ]] [[Category:ڪيميا]] pb9legdig0hct1h49luskqxv2qv60zc وڪيپيڊيا:وڪي منصوبو ڪووڊ-19/موت 4 58008 430682 430269 2026-11-11T06:41:42Z ListeriaBot 10240 Wikidata list updated [V2] 430682 wikitext text/x-wiki {{WikiProject COVID-19 tabs}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P509 wd:Q84263196 } |section= |sort=P39/Q15124404/P570 |sort_order=desc |columns=label:مضمون,وضاحت,P27:ڏيھُ,P39/Q15124404/P569:تاريخ پيدائش,P39/Q15124404/P570:تاريخ وفات,P18:فوٽو |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! مضمون ! وضاحت ! ڏيھُ ! تاريخ پيدائش ! تاريخ وفات ! فوٽو |- | ''[[:d:Q2124|Valéry Giscard d'Estaing]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q26776|Momčilo Krajišnik]]'' | | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]'' | | | [[فائل:Momcilo Krajisnik crop.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q44752|Angelo Sodano]]'' | | [[اٽلي]]<br/>[[ويٽيڪن سٽي]]<br/>''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]'' | | | [[فائل:Angelo Cardinal Sodano in 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q45495|Elmar Fischer]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q57343|Pierre Nkurunziza]]'' | | [[برونڊي]] | | | [[فائل:Pierre Nkurunziza - World Economic Forum on Africa 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57446|Pranab Mukherjee]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Secretary Tim Geithner and Finance Minister Pranab Mukherjee 2010 crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q71823|George Bălan]]'' | | [[جرمني]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q75019|Aleksandr (Ishein)]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Александр (Ищеин).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q81758|Jan Niemiec]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Niemiec.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88876|Klaus Emmerich]]'' | | [[آسٽريا]] | | | [[فائل:2014 Klaus Emmerich (14274003686).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92819|Edmund M. Clarke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edmund Clarke FLoC 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94333|Michael Laughlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95926|Wilhelm Knabe]]'' | | [[جرمني]]<br/>''[[:d:Q713750|West Germany]]'' | | | [[فائل:Wilhelm Knabe (15782113727).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97616|Dan van Husen]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:DanvanHusenMar2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100419|Stefan Lippe]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:Stefan Lippe - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107319|Ferdinand Kinsky]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q110986|Maggie Mae]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q117141|Marc-André Bédard]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Marc-André Bédard01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q117439|Ioannis Zizioulas]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:John Zizioulas at IOCS Westcott House.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q117448|Luigi Snozzi]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Snozzi 01m.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q118199|Flavio Cotti]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Dodis-P25146-F4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q118915|Isao Suzuki]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | [[فائل:Isao Suzuki.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q120621|César Ramón Ortega Herrera]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q127219|Casimir Oyé-Mba]]'' | | [[گيبون]] | | | |- | ''[[:d:Q132193|Jožef Smej]]'' | | [[سلووينیا]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[يوگوسلاويا جي بادشاهت]] | | | [[فائل:Smej.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q150851|Colin Powell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Colin Powell official Secretary of State photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q152929|Meat Loaf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Meatloaf 1971 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q173923|Ilija Petković]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[سربيا]] | | | [[فائل:Ilija Petković in 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q200015|Vladimir Zhirinovsky]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Vladimir Zhirinovsky - Ldpr.ru (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q202807|Henrique Soares da Costa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Por Suas Chagas fomos Curados, D. Henrique Soares (Repare, SH Aju - Abril de 2014), cropped.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q204369|Zindzi Mandela]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Zindzi Mandela (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q212990|Kim Ki-duk]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | [[فائل:Kim Ki-duk at the 69th Venice International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q213793|Phil Spector]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Phil Spector 2000.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q215351|Fidel Ramos]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Fidel Valdez Ramos Official Photo as President of the Philippines (1995).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q226030|Irena Veisaitė]]'' | | [[لٿوينيا]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Irena Veisaite 2009 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q249251|Sándor Puhl]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Plaque of association football referee Sándor Puhl, Eger.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q259722|Yuichiro Hata]]'' | | [[جاپان]] | | | [[فائل:Yūichirō Hata 20190516.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q268961|John Horton Conway]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:John H Conway 2005 (cropped) (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q269014|Milkha Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Milkha Singh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q283351|Selma Gürbüz]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Selma Gürbüz01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q296724|Mahmoud Jibril]]'' | | [[لبيا]] | | | [[فائل:Mahmoud Jibril - World Economic Forum Special Meeting on Economic Growth and Job Creation in the Arab World cropped GNC.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q299161|Javier Marías]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Javier Marías (Feria del Libro de Madrid, 31 de mayo de 2008).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q303293|Aarón Padilla Gutiérrez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Aarón Padilla Gutiérrez.jpg|center|128px]] |- | [[عبدالقدیر خان|عبدالقدير خان]] | | ''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[ڀارت]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Abdul Qadeer Khan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q310886|Hissène Habré]]'' | | [[چاڊ]] | | | [[فائل:President Hissène Habré of Chad.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q314338|Stanislaw Shushkievich]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Šuškievič bchd.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q316413|Ricardo Bofill]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Ricardo bofill levi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q318424|Abel Gabuza]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q319350|Enzo Mari]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Enzo Mari 1974b.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q323501|Adalberto Álvarez]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q324831|Dick Rutan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:DickRutan.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q326508|Matheus Shikongo]]'' | | [[نميبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q329644|Giuseppe Ros]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giuseppe Ros 1973.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q334126|Luis Sepúlveda]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Luis Sepúlveda 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q336711|Irinej]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Патриарх Сербский Ириней 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q342045|Đorđe Balašević]]'' | | [[سربيا]]<br/>''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]'' | | | [[فائل:Djordje Balasevic DSC8494.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q343378|Wallace Roney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Wallace Roney Pori Jazz 2012.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q348565|Mile Bogović]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | [[فائل:Bogovic mile biskup.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q349212|Adam Dyczkowski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Biskup Adam Dyczkowski (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q350075|Jan Nowicki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Nowicki2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q351732|Sonny Chiba]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | [[فائل:Sonny Chiba 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q352030|Jiří Menzel]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Jiří Menzel III (2017).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q353036|Henry Orenstein]]'' | | [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q360348|Toots Hibbert]]'' | | [[جميڪا]] | | | [[فائل:Toots Hibbert (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q367017|Kenneth Colley]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Kenneth Colley Gen SW 2010 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q370560|David Crosby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:CrosbyDavid1983 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q372086|Leopoldo Luque]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Leopoldo Luque 1978.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q373408|Raymond Cauchetier]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Raymond Cauchetier.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q375290|Robert Hossein]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Robert Hossein Cannes 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q380916|Pierre Buyoya]]'' | | [[برونڊي]] | | | [[فائل:Pierre Buyoya at Chatham House 2013 crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q384616|Petar Fajfrić]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q386235|Dante Crippa]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Juventus FC (1962) - Salvadore, Crippa, Catella, Giordanetti.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q386550|Fausta Morganti]]'' | | [[سان مارينو|سان مرينو]] | | | |- | ''[[:d:Q387953|Sadiq al-Mahdi]]'' | | [[سوڊان]] | | | [[فائل:Sadiq AlMahdi 12-06-2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q389831|Aga Mikolaj]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q401433|Ahmad Radhi]]'' | | [[عراق]] | | | [[فائل:احمد راضي (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q403471|Muhammad Mustafa Mero]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q428966|Muharrem Fejzo]]'' | | [[البانيا]] | | | [[فائل:Dede Ahmeti (Baba Madhi).jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q430746|Norman Hunter]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Norman Hunter.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q432274|Robert L. Carroll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q432916|Zoran Simjanović]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Zoran Simjanovic-mc.rs (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q434588|Gerardo Vera]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q436664|Ben Bova]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ben Bova at Minicon 8(1974).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q436869|Philip Tartaglia]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Philip Tartaglia1 (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q442768|Reanna Solomon]]'' | | [[نائورو]] | | | |- | ''[[:d:Q443823|Antonio Sabàto]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Antonio Sabàto.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q445829|Manu Dibango]]'' | | [[ڪيمرون]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:LesEscales2019ManuDibango 03 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q447509|Hal Willner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Hal Willner.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q450643|Ernest Vinberg]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:VinbergEB-wiki-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q451302|Nur Hassan Hussein]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | [[فائل:Nur Hassan Hussein.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q452606|Irina Antonova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Irina Antonova 02 (mos.ru) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q453393|Lee Konitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lee Konitz Bad Mergentheim.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q454927|Kenzō Takada]]'' | | [[جاپان]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Kenzo Takada cropped 2 Kenzo Takada 20170310.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q455728|Charles Konan Banny]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | [[فائل:Visit by Charles Konan Banny, Ivorian Prime Minister, to the EC 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q458290|Barbara Shelley]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Rasputin the Mad Monk (1966) trailer - Barbara Shelley 3.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q459130|Ali Bozer]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Ali Bozer (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q460071|Hayko]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:ESC 2007 Armenia - Hayko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q462276|Tahani al-Gebali]]'' | | [[مصر]] | | | [[فائل:تهاني الجبالي - مستشارة مصرية 2014.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q462990|Ion Mihai Pacepa]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ion Mihai Pacepa 1975cr.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q464186|Fatma Girik]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q467281|Alicia Rio]]'' | | [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alicia Rio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q469523|Samantha Fox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q470007|Dawn Wells]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dawn Wells Gilligan's Island 1964.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q470463|Amfilohije Radović]]'' | | [[مونٽي نيگرو]] | | | [[فائل:Amfilohije Radovic-mc.rs (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q481801|Ambrosius of Dorostol]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Доростолски митрополит Амвросий.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q487043|Ellis Marsalis Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ellis Marsalis (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q487927|Anatoly Alyabyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q491019|Herman Cain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Herman Cain by Gage Skidmore 4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q498025|Segismundo Martínez Álvarez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q499944|João Alves Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:João Alves Filho governador Sergipe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q508497|Fernando Solanas]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Fernando Solanas, 1985.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q508658|Mauro Bellugi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Mauro Bellugi 1973.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q509775|Kadir Topbaş]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Kadir Topbas at 38th Istanbul Vodafone Marathon (2) cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q520296|John Prine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Prine by Ron Baker.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q520761|Florentín Giménez]]'' | | [[پيراگوئي]] | | | |- | ''[[:d:Q523020|Peter Sutcliffe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q525806|Eric Wagner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Eric Wagner.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q527026|Vincent Malone]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q528421|Nelly Kaplan]]'' | | [[ارجنٽائن]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Nelly Kaplan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q530205|Oscar Cruz]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q532632|Jorge Liberato Urosa Savino]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Jorge Liberato Urosa Savino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q536199|Angelo Moreschi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q540134|Trini Lopez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Aankomst Trini Lopez op Schiphol voor bijwonen Grand Gala du Disque Aankomst T, Bestanddeelnr 915-6212 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q542162|Johnny Crawford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Chuck Connors Johnny Crawford The Rifleman 1960.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q546817|José Freire Falcão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:José Freire Falcão.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q546904|Eusébio Scheid]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q553410|Romell Broom]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q556533|Mauro Aparecido dos Santos]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Mauro Aparecido cropped 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q558837|Lars Norén]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Lars Norén 2012-10-24 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q567965|Abdul Rehman Malik]]'' | | [[پاڪستان]] | | | [[فائل:Foreign Secretary in Pakistan (4727720266) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q572992|Anthony Casso]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:AnthonyCassoNJmugshot.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q577242|Alfred Leslie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q579253|Jaime Murrell]]'' | | [[پاناما]] | | | |- | ''[[:d:Q582727|Uruguay Graffigna]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q587249|Lee McNeill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q592160|Antonio Ángel Algora Hernando]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Antonio Ángel Algora Hernando.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q596515|János Kóbor]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Kóbor János (Stekovics Gáspár).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q606354|Szilveszter Csollány]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q607219|Franco Marini]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Franco Marini 4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q609559|Líviusz Gyulai]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Gyulai Líviusz 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q610544|Antón García Abril]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q642708|Giulio Giorello]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giorello4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q658507|Jan Gałecki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Galecki 1987.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q659494|Boris Chochiev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[ڏکڻ اوسيتيا]] | | | |- | ''[[:d:Q665951|J. R. Richard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:JR Richard.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q676051|Corey Yuen]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q679049|Vittorio Gregotti]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Vittorio Gregotti - Festival Economia 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q679377|Joseph Benz]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q693875|Arnie Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Arnie Robinson 1972.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q699412|Otto Barić]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[ڪروشيا]]<br/>[[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q706629|Artemije Radosavljević]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Artemije Radosavljević (2004).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q710123|Arthur Keaveney]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q712058|Christian Wiyghan Tumi]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | [[فائل:Wiyghan Tumi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q713358|Lewis Wolpert]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Lewis Wolpert.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q715328|Arturo Lona Reyes]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Mons. Arturo Lona Reyes en la Parroquia del Espinal Orizaba 2019 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q715633|Yevhen Marchuk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Yevhen Marchuk.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q716656|Alfredo Lim]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Alfredo Lim at Mendiola.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q719759|Henry Grimes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Henry grimes 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q720068|Allen Daviau]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Deyellspielbergdaviau (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q726105|Vladimir Menshov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Владимир Меньшов 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q726615|Alex Kurzem]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q728029|Harold Budd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Harold Budd (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q732062|Ali Mahdi Muhammad]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | [[فائل:Али Махди Мохамед 08 (2020).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q732608|Michel Kilo]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[شام]] | | | [[فائل:Michel Kilo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q740411|Joachim Yhombi-Opango]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q750714|Sandor Zicherman]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Zicherman Sandor Robert.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q758097|Attila Horváth]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q768776|Phyllis Eisenstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Phyllis.eisenstein.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q778094|Fred Dean]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q782651|Michel Parisse]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Michel Parisse.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q789843|Ferenc Balázs]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Balázs Fecó fortepan 125621.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q798810|Badal Roy]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q809046|Barry Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Barry Harris 1981.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q809978|Bashkim Fino]]'' | | [[البانيا]] | | | [[فائل:Bashkim Fino (2014).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q810460|Bassam Saba]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q826422|Chris Karrer]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q838648|Diána Igaly]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Igaly Diána 2017 RTG 3213.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q852791|György Bálint]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Bálint György.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q862274|Bill Mack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q888222|Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:King Goodwill Zwelithini.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q889224|John Y. Brown Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Y. Brown Jr. (KY).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q890445|Bogdan Wojtuś]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Bogdan Wojtuś.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q893179|Bootsie Barnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q897432|Géza Szőcs]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Geza Szőcs (poet) - Transylvanian Hungarian politician.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q904365|Daniel S. Kemp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q909047|Dorce Gamalama]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Dorce Gamalama on Interview Halo Selebriti.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q914201|Tim Brooke-Taylor]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Tim Brooke-Taylor 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q923365|Khosrow Sinai]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Khosro Sinaei 1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q927269|Yukhym Zvyahilskyi]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Yukhym Zvyahilsky 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q927918|Stephen Sulyk]]'' | | [[يوڪرين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q928356|Miroslav Tuđman]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q928446|Reynaert]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q932204|Allen Garfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q932779|Donald Machholz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Donald Machholz.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q943520|Karel Loprais]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Karel Loprais.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q944421|Dmitri Smirnov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Dmitri N Smirnov ©Kompozitor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q948295|Daviz Simango]]'' | | [[موزمبيق]] | | | [[فائل:Daviz Simango.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q957463|Peter M. Neumann]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Peter-Neumann.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q959434|Victoria Kovalchuk]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Wirawika.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q964474|Philippe Nahon]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Philippe Nahon, Porto, 1999.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q965475|John Richardson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:John Richardson (actor).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q969048|Yehoshua Kenaz]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q970706|Saeb Erekat]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Saeb Erekat December 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q973020|Víctor Víctor]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | [[فائل:Victor Victor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q974836|Henryk Hoser]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Henryk Hoser 2009.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q983418|Kamala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:KamalaWrestler2009Cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q987791|Egbert Mulder]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Scheidsrechter Mulder met gele kaart, Bestanddeelnr 932-4211 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q996436|Dénes Farkasfalvy]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q999960|Jean-Laurent Cochet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:IMG 20180508 154623 edit1 edit.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1000366|Bucky Pizzarelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bucky Pizzarelli (14925973538) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1001162|Buddy Deppenschmidt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Buddy Deppenschmidt.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1008502|Josep Maria Benet i Jornet]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:BenetiJornet MAE 313002-2.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1029381|Dobby Dobson]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1033478|György Handel]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q1040340|Paul Nihill]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Paul Nihill.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1043133|Carlos Pedro Zilli]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1062335|Leonid Potapov]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Potapov in 2004.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1066772|Charley Pride]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Charley-Pride 1981.JPEG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1067412|Lorenzo Sanz]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:LorenzoSanz.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1086279|Christophe]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Festival des Vieilles Charrues 2014 - Christophe - 027.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1088901|Abdullahi Ibrahim]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:Abdullahi Ibrahim (died 24 January 2021).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1089108|Chuck Deardorf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1093350|Germano Celant]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1106138|Csaba Kelemen]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q1124093|Mehrdad Minavand]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Mehrdad Minavand 139410121224417216831434.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1133900|Benito Boldi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1135233|Corrado Olmi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Corrado Olmi 74.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1139415|André Leon Talley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Andre Leon Talley at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1149821|Cástor Oswaldo Azuaje Pérez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q1165610|Gábor Maros]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Maros Gábor egy Seress Rezső-emlékkoncerten, a slágerszerző szerepében.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1172509|Giovanni Sacco]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Juventus FC 1967-1968 Giovanni Sacco.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1174220|David Dias Pimentel]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q1193243|John Houghton]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:John Houghton High Wycombe 20050226.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1196262|Fou Ts'ong]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[چين]]<br/>[[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]] | | | [[فائل:Fou Ts'ong 1965b.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1216185|Michel Host]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1218992|Reginald Foster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Reginald Foster in Arpinum (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1232708|Dmitry Kovtun]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q1237349|Jiří Toman]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1240022|Donald Kennedy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Donald Kennedy photo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1240701|Donato Bilancia]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Donato Bilancia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1240726|Donato Sabia]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Donato Sabia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1241220|Juan Francisco Sarasti Jaramillo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1248209|Harvey Goldstein]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q1249194|Juan del Río Martín]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Mons. del Rio (30279527124).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1249774|Ivan Klajn]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Ivan Klajn.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1250218|Ismael Ivo]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:AW BU TAN 4690-9 1609.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1260657|Aldo Giordano]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Aldo Giordano par Claude Truong-Ngoc juin 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1261293|Tarcísio Meira]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Tarcísio Meira, sem data.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1267921|Igor Zhelezovski]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Igor Zjelezovski.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1285622|József Sas]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Sas Jozsef 2007.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1287084|Tom Seaver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Tom Seaver 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1287976|Júlia Sigmond]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q1291091|Eduardo Mirás]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:EVM.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1295235|Edén Pastora]]'' | | [[نڪاراگوا]] | | | [[فائل:Edén Pastora en 2020.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1320080|Ken Shimura]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q1327911|Elena Pulcini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1337533|Emilio S. Allué]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q1338254|Emmanuel Félémou]]'' | | [[گني]] | | | [[فائل:Emmanuel Félémou.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1340521|Henri Weber]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Henri Weber.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1344922|Yvon Douis]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Yvon Douis (1966).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1349129|Robert Opron]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1355980|Alijan Ibragimov]]'' | | [[بيلجيم]]<br/>[[قازقستان]]<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q1356172|Ernemann Sander]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:ErnemannSANDER.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1360086|Rafael Albrecht]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Rafael Albrecht.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1361912|Viačasław Kiebič]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]<br/>[[پولينڊ]] | | | [[فائل:Вячеслав Францевич Кебич.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1362757|Alber Elbaz]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1363756|Paul Goma]]'' | | ''[[:d:Q842794|Socialist Republic of Romania]]''<br/>''[[:d:Q203493|Kingdom of Romania]]'' | | | [[فائل:Placa memorială Paul Goma din s.Mana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1370390|Alfredo Bosi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1372228|Marc Ferro]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Historian Marc Ferro.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1373340|Eugenio Scarpellini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1379110|Tulio Manuel Chirivella Varela]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q1379351|Eva Maria Pracht]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:EPseoul1988.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1380592|Krzysztof Krawczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Krawczyk 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1381158|Gustavo Peña]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Gustavo Peña.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1381809|Hamed Karoui]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]] | | | [[فائل:Hamed karoui (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1382152|Joël Robert]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:MX Spanish GP 250cc 19730408 Joel Robert (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1382825|Fausto Gresini]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Fausto Gresini 1992 Japanese GP.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1383590|Patrick Devedjian]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:UMP regional elections IlM 2010-02-18 n04.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1392426|Philaret]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Mitrapalit Filaret 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1393978|Mohamed El Ouafa]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Mohamed Louafa (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1398571|Luis Eduardo Aute]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Aute recogida premio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1401982|Anikó Varsányi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q1402238|Gábor Vass]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Vass Gábor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1406740|Fernando Mario Chávez Ruvalcaba]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Fernando Chávez Ruvalcaba (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1411944|Jaroslav Mostecký]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1423970|Juan Guillermo López Soto]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Monseñor Juan Guillermo López Soto en la Catedral de Cuauhtémoc, Chihuahua.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1426480|Manuel Felguérez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:EL MAESTRO FELGUEREZ Y SANTIAGO POLVOS..jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1427902|Frank Klötzli]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:ETH-BIB-Klötzli, Frank (1934-2020)-Portr 16637.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1429407|Florencio Olvera Ochoa]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q1433175|Giovanni D’Alise]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1441576|Francis Rapp]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Francis Rapp par Claude Truong-Ngoc février 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1441997|Francisco Haghenbeck]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Haghenbeckfoto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1442590|Franco Giraldi]]'' | | [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1453045|Armando Manzanero]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Bustos de Armando Manzanero (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1475741|Juraj Filas]]'' | | [[سلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1485817|Tarcísio Padilha]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Tarcísio Padilha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1509146|Georgi Ananiev]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Georgi Ananiev.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1528752|Giuseppi Logan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Giuseppi Logan 2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1531997|Marco Dino Brogi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1545256|Goyo Benito]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Goyo Benito.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1558046|Atanasije Jevtić]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Bishop Atanasije (Jevtić) crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1559010|Gérard Mulumba Kalemba]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q1562744|Milutin Knežević]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Bishop Milutin (Knežević) photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1565285|Predrag Živković Tozovac]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Predrag Zivkovic Tozovac crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1565966|Gordon Forbes]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1566335|Terrence McNally]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Terrence McNally.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1576705|Vlastimil Zábranský]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1585971|Haroldo Rodas]]'' | | [[گوئٽي مالا]] | | | [[فائل:Haroldo Rodas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1603952|Helmut Nanz]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q1610862|Juventino Kestering]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1625817|James Cross]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q1634290|Walter Hooper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1653757|Moses M. Costa]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q1665644|Ryszard Ronczewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Ryszard Ronczewski.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1667744|Oscar Rizzato]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Oscar Rizzato (cropped, 2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1680315|James E. Humphreys]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1680463|James Gordon, Baron Gordon of Strathblane]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Official portrait of Lord Gordon of Strathblane crop 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1682267|Jan Szarek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Szarek (ur. 1936).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1688700|Marcus Lamb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1691384|Joe Diffie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Diffie 10-14-17 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1699253|John Baptist Kaggwa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | [[فائل:John Baptist Kaggwa Bischof Uganda Masaka Besuch Pfarrei Hannberg Deutschland 2018 Foto Stefan Reinmann.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1700895|John Lutz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lutz, John (WGA).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1701415|John Pfahl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1703488|Vadim Abdrashitov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Вадим Абдрашитов (19-09-2020) (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1709139|José Daniel Falla Robles]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1709264|José Isidro Guerrero Macías]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q1709475|Suhaila Seddiqi]]'' | | [[افغانستان]] | | | [[فائل:Sohaila sediq.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1709485|José María de la Torre Martín]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q1709519|José Murilo de Carvalho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Josemurilo tvbrasil.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1710489|Juan Giménez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Juan Giménez, dibuixant de còmic (2006).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1730056|Karl-Josef Neukirchen]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q1733939|Rémy Julienne]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Rémy Julienne 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1738072|Keith Nichols]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q1738970|Michel Murr]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q1753869|Silas Silvius Njiru]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1770882|Ali Akbar Mohtashamipur]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Ali Akbar Mohtashamipur.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1771679|Vadim Kapranov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q1787758|Onésimo Cepeda]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Onésimo Cepeda Silva.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1789955|Carlos Lessa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Carlos Lessa economist.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1791614|Duda Mendonça]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:DudaMendonca117188.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1805539|Marc Meneau]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1814289|Martin Ros]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Martin Ros.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1818693|Leo Panitch]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Leo Panitch.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1824877|Cléber Arado]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1850695|Ahmed Patel]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Shri Ahmed Patel.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1860698|Sergei Shmatko]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Sergei Shmatko.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1868688|Mark Blum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1869884|Khalil el-Moumni]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''<br/>[[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q1872988|Zaccaria Cometti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1874119|Pierluigi Consonni]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1876296|Luis Adriano Piedrahita Sandoval]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1876339|Luis Armando Bambarén Gastelumendi]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q1876397|Luis Feito]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q1890518|Aldo Moser]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Aldo Moser 1964.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1893368|Marcelo Angiolo Melani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1898700|Mario Cecchini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1903976|Willy Kuijpers]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q1933279|Mike Longo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1937666|Ricardo Brennand]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Ricardo Brennand, Armando Monteiro e Jarbas Vasconcelos (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1968297|Soumitra Chatterjee]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Soumitra Chatterjee - Kolkata 2011-05-09 2856.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1973622|Necdet Üruğ]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q1975824|Danilo Lim]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:D LIM.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1985869|Joe Williams]]'' | | [[نيوزيلينڊ]] | | | [[فائل:Joe Williams 7 April 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2016538|José Luis Cruz]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | |- | ''[[:d:Q2034293|Osman Öcalan]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Osman Öcalan (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2035589|Sven Wollter]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Sven Wollter (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2045019|Alexander Vedernikov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Alexander Vedernikov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2049688|S. P. Balasubrahmanyam]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:S. P. Balasubrahmanyam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2061560|Paul Oscher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2068950|Guy N. Smith]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2069522|Bart de Vries]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2092123|Harmoko]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Harmoko, The DPR-RI Stance on the Reform Process and the Resignation of President Soeharto, p39.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2093605|Pierre Lacroix]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q2147327|Reşit Karabacak]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q2154782|Marijke Harberts]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2157518|Robert Hellwarth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2212292|Ot Louw]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Ot louw-1676624202 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2221582|Sanford Clark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2243275|Dirk Mudge]]'' | | [[نميبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2252474|Frits Flinkevleugel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Frits Flinkevleugel (1965).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2268878|Bob Lazier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bob-Lazier-SVRA-IMS-2018-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2328723|Anto Kovačević]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2332562|Tatyana Lolova]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Tatyana-Lolova-20101208-cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2343159|Loris Dominissini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q2348185|Renê Weber]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q2360635|Anatoly Kvashnin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Kvashnin (2007-05-15).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2369235|Pyotr Mamonov]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Pyotr Mamonov, April 2019-6.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2371573|Milenko Savović]]'' | | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q37024|Serbia and Montenegro]]''<br/>[[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2376704|Olexander Omelchenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Олександр Омельченко.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2378031|Bram van der Vlugt]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Bram van der Vlugt (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2386112|Marcel Moreau]]'' | | [[بيلجيم]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Portrait Moreau brouillons wik.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2394296|Tarek El-Bishry]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q2405235|Marc Wilmore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2421842|Marco Maciel]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Marco Maciel.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2427354|Gennady Yukhtin]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q2434130|Tim Lester]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2439627|Tom Dempsey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Tom Dempsey 1975.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2441262|Tomás Osvaldo González Morales]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Monseñor Tomás González.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2444480|Vlasta Velisavljević]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Vlasta Velisavljević (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2450102|Dave Greenfield]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Dave-Greenfield (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2458606|Nadhum Shaker]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q2462506|Ty]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2470863|Porfirio Betancourt]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | [[فائل:Armando betancourt iu 1981 750.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2484956|Vincent Logan]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2512048|Howard Finkel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Howard Finkel WrestleMania 28.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2521512|Alfons Verplaetse]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Fons verplaetse-1602852523.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2524068|Vigolvino Wanderley Mariz]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q2524635|Elsa Joubert]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2530501|Nadeem-Shravan]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Shravan Kumar at the special screening of 'Bol Bachchan' 20.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2567189|James Forbes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2570032|Viktor Zimin]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Viktor Zimin.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2579054|William H. Gerdts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2580286|William R. Fey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2586848|Wittko Francke]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:Wittko Francke.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2587259|Vladimir Fortov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Science talk (2016-04-27) 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2602273|Yves Ramousse]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Mgr Yves Ramousse 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2609597|Charles Siebert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Charles Siebert, 2006 (b&w).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2626298|Vasily Lanovoy]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:LanovoiV2001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2629787|Yevgeny Shaposhnikov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Shaposhnikov170.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2640005|Yevgeny Nesterenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:EENesterenko.PNG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2640500|Aldo Andretti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Andretti pre-flight 070713-F-1234N-003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2655701|Harry Aarts]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Tweede Kamer, CV ontwikkelingssamenwerking, voorzitter Aarts, Bestanddeelnr 933-2539 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2658232|Cristina Calderón]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Cristina Calderón (8639878993) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2682651|Claes Borgström]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Claes Borgström 2012-06-05 001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2705740|Suleiman Mahmoud]]'' | | [[لبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2717789|Dzyanis Kowba]]'' | | [[بيلاروس]] | | | [[فائل:Denis Kovba 2007.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2727991|Luc Versteylen]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q2746785|Claude Goasguen]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Claude Goasguen, gymnase Japy 2008 02 27 n7.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2750504|Linda de Suza]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Linda De Suza en 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2756943|Chetan Chauhan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:The Union Minister for Textiles, Smt. Smriti Irani lighting the lamp at the convocation ceremony of the National Institute of Fashion Technology (NIFT), in New Delhi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2777120|Hasu Yajnik]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Hasu Yagnik.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2784407|Hans Prade]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Hans Prade (1981).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2784436|Hasan al-Lawzi]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q2798280|Ing Yoe Tan]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2821111|Abdelkhalek Louzani]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q2821348|Abdoul Aziz Mbaye]]'' | | [[سينيگال]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2824007|Adam Schlesinger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Adam-Schlesinger-(in-Tinted-Windows).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2830175|Alain Pluchet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2830569|Alan Pastrana]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alan Pastrana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2831441|Alberto Carpani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q2848905|Andréa Guiot]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2850116|Anis al-Naqqash]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Anis Al-Naqash.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2862088|Armando Romero Manríquez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q2863379|Arnold Sowinski]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2871915|Aurlus Mabélé]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2886724|Baselios Mar Thoma Paulose II]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Catholicos Patriarch H.H. Baselius MarThoma Paulose II.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2894948|Leib Groner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ahron Daum Schneerson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2896274|Meshulam Dovid Soloveitchik]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:רבי משולם דוד הלוי סולובייצ'יק.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2898193|Carlos Escudé]]'' | | [[ارجنٽائن]]<br/>[[اسپين]] | | | [[فائل:Carlos escude.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2907092|Nawaf Massalha]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Nawaf Massalha, 1993 Dan Hadani Archive.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2909679|Yehuda Barkan]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Dan Hadani collection (990044478710205171).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2915906|Teruyuki Okazaki]]'' | | [[جاپان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Teruyuki Okazaki 2006 07 17.gif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2915985|Denis MacEoin]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2918270|Alan Merrill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alan Merrill 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2919712|Víctor Crisólogo]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q2920357|Otar Patsatsia]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2926450|Bruce Myers]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2929679|Béchir Ben Yahmed]]'' | | [[فرانس]]<br/>''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]] | | | [[فائل:PortraitBechirBenYahmedAvril1984.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2949959|Lev Shcheglov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q2961945|Chedly Ayari]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]] | | | [[فائل:Chadly ayari.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2964883|Chris Trousdale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2977352|Claude Evrard]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Identite-ClaudeEvrard-1974-Sacem.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3002872|Cristina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3013834|Daniel Cauchy]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Daniel Cauchy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3015089|Danilo Barozzi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3032232|Paul Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Paul Johnson 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3032943|Djibril Tamsir Niane]]'' | | [[گني]]<br/>[[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q3047247|Eddie Borysewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Eddie "Eddie B" Borysewicz.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3048569|Edward Jay Epstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edward Jay Epstein (32802723452) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3050992|Elijah Moshinsky]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q3051483|Ellinah Wamukoya]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | [[فائل:Ellinah Wamukoya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3054705|Enrique Múgica]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Enrique Múgica en la rueda de prensa posterior al Consejo de Ministros.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3081861|Francisco Hernando Contreras]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Francisco Hernando en Alcalá de Henares.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3084441|Steve Dalkowski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3093517|Gabi Luncă]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q3100743|Genival Lacerda]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Genival Lacerda (2017).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3104996|Ghyslain Tremblay]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Ghyslain Tremblay.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3111408|Gosaku Ota]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q3121597|Guy Brice Parfait Kolélas]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3121620|Guy Camberabero]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Guy Camberabero (1971).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3121642|Guy Chaty]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Guy-chaty.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3124154|Gérard Mannoni]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Gerard Mannoni.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3124366|Gérard Voulouzan]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Voulouzan.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3126373|Hamdi Benani]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3131533|Henri Madelin]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Henri Madelin-FIG 2002.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3131915|Henri Richelet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:RicheletAutoportrait.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3132075|Henri Tincq]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3144732|Hélène Châtelain]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3157537|Jacob Desvarieux]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacob DESVARIEUX 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3158941|Jacques Frémontier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3159292|Jacques Le Brun]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3159696|Jacques Oudin]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacques Oudin-IMG 3689.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3159726|Jacques Pellen]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacques Pellen - Festival de Cornouaille 2018 - 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3159913|Jacques Rosny]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3165934|Jean-François Voguet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-François Voguet.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3166986|Jean-Louis Servan-Schreiber]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-louis Servan-Schreiber.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3167959|Jean-Michel Boris]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3169816|Jean-Pierre Vincent]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-Pierre Vincent - portrait de Fernand Michaud - btv1b10329544j.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3172048|Jean Fontaine]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3173461|Jean Matouk]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3173769|Jean Obeid]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Jean Obeid - 1988.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3173832|Jean Panisse]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3179571|Joan Dougherty]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q3180252|Joel M. Reed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joel M. Reed at his apartment December 2018.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3180277|Joeli Vidiri]]'' | | [[فجي]]<br/>[[نيوزيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q3180917|Ebrahim Amini]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ebrahim Amini in Ministry of Interior 1394.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3187822|Juan de Dios Castro Lozano]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q3189161|Julie Bennett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Julie Bennett.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3191682|Kabran Appiah]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | |- | ''[[:d:Q3192352|Kambuzia Partovi]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Kamboziya Partovi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3216625|Lambert Amon Tanoh]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | |- | ''[[:d:Q3219186|Laurent Dona Fologo]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | [[فائل:Fologo1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3229123|Lehlohonolo Ledwaba]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3265068|Waldir Lucas Pereira]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q3265525|Lucien Gourong]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Lucien Gourong.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3265723|Lucien Sève]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Lucien Sève (2017).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3282984|Koos van den Berg]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Koos van den Berg.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3285700|Mangala Samaraweera]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | [[فائل:Mangala Samaraweera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3288102|Marc Hamilton]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q3289453|Marcel Uderzo]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Marcel Uderzo - Salon du livre de Paris 2010 bis.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3289573|Marcelle Ranson-Hervé]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3290692|Marguerite Aucouturier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3297752|Massimo Cuttitta]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:MausCuttitta.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3300367|Maurice Barrier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3303356|Franciszek Kokot]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q3306991|Messaoud Nedjahi]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Messaoud Nedjahi et le groupe Iwal (espoire) 1.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3308616|Mikhail Studenetsky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q3310166|Michel Lelong]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3310736|Michel Robin]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Michel Robin - portrait de Fernand Michaud - btv1b10329519j.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3312928|Miguel Angel Castellini]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Castellini-Perez-Galindez-10DIC1976.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3313368|Mike Huckaby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3318485|Mohand Cherif Hannachi]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3326196|Moussa Benhamadi]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3339641|Hassan Firouzabadi]]'' | | ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Hassan Firouzabadi 20191.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3340026|Nicolas Alfonsi]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3348270|Obren Joksimović]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3349343|Tarun Gogoi]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Tarun Gogoi - Kolkata 2013-02-10 4885.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3355833|Adam Alsing]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Adam Alsing 2015-09-17 001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3356966|Oscar Castro]]'' | | [[چلي]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Óscar Castro Ramírez (25966264435) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3362625|Paolo Giordano]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3362634|Paolo Graziosi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Paolo Graziosi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3362788|Pape Diouf]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q3379373|Philippe Bodson]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q3380286|Philippe Malaurie]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3386032|Pierre Lumbi Okongo]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | [[فائل:MONUSCO Headquarters, Kinshasa, RD Congo- president of the G7, Pierre Lumbi. (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3386113|Pierre Marcotte]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Les Tannants Brossard.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3390432|Benito Joanet]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3399496|Justo Jorge Padrón]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3421020|Raymond Lévesque]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Raymond Lévesque, Laurent Gascon, 2011. (50808482641).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3427126|Renée Claude]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Renée Claude.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3430000|Riad Ismat]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | [[فائل:Riad Ismat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3433512|Joe Long]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Long musician (1966) (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3434303|Tommy DeVito]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Tommy DeVito (musician) (1966) (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3434789|Robert Chaudenson]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3435833|Roviros Manthoulis]]'' | | [[يونان]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3436216|Robert Saint-Cricq]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3443079|Jens Erik Fenstad]]'' | | [[ناروي]] | | | |- | ''[[:d:Q3453638|Ruth Roberta de Souza]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q3471309|Samvel Gasparov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q3473390|Sarah Maldoror]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Sarah Maldoror.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3479678|Sergio Onofre Jarpa]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Sergio Onofre Jarpa (1965) cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3491740|Soumaïla Cissé]]'' | | [[مالي]] | | | [[فائل:Soumaïla Cissé 2013 Portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3498879|Steve Carver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3513750|Marina Tucaković]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3515979|Tasso Adamopoulos]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Tasso Adamopoulos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3532513|K. V. Anand]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:KV Anand at MovieBuff First Clap Awards Function (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3533955|Touriya Jabrane]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Touriya Jabrane.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3547896|Ezio Vendrame]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Ezio Vendrame.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3551677|Victor Wood]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q3569608|Abraham J. Twerski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Twerski (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3570660|Xavier Dor]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Dr Xavier Dor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3572419|Santiago Lanzuela]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:(Santiago Lanzuela) José María Aznar recibe al presidente de la Diputación General de Aragón. Pool Moncloa. 16 de mayo de 1996 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3575702|Zoltan Sabo]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3592141|Étienne Draber]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3593648|Óscar Chávez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Óscar Chávez en el Zócalo 2016 - 6.JPG|center|128px]] |- | [[وحيدالدين خان|مولانا وحيدالدين]] | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Maulanawahiduddin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3608395|Alberto Malavasi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Alberto Malavasi Palermo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3615732|Andrea Galasso]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Andrea Galasso.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3615807|Andrea Lo Vecchio]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3618360|Ansley Truitt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3622555|Juan Carlos Copes]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Juan Carlos Copes Día del Tango.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3634905|Raghuvansh Prasad Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Raghuvansh Prasad Singh briefing the press about various achievements of Total Sanitation Campaign highlighting the revised unit cost norms under TSC, in New Delhi on August 22, 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3645774|Bruno Ghedina]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Bruno Ghedina 1970.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3645814|Bruno Longhi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Bruno Longhi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3651544|Camillo Milli]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Amore in 4 dimensioni - Giuffré Milli.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3656048|Leonid Bujor]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | [[فائل:Leonid Bujor (crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3659617|Carlo Meliciani]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Carlo Meliciani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3659902|Carlo Tognoli]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Carlo Tognoli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3664107|Cecilia Fusco]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Cecilia Fusco - collezione Tino Barindelli.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3680239|Claudio Sorrentino]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3694250|Corrado Lamberti]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:CorradoLamberti.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3700324|Piotr Machalica]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Piotr Machalica2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3703087|David Anthony Kraft]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3706229|Detto Mariano]]'' | | [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]'' | | | [[فائل:Detto Mariano.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3731997|Ermes Polli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3732244|Ernesto Galli]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Ernesto Galli al Brescia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3732324|Ernesto Ros]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3737689|Fabio Enzo]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3743804|Ferruccio Pisoni]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Ferruccio Pisoni daticamera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3745178|Umbu Landu Paranggi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3749916|Francesco Di Carlo]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Francesco di carlo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3750130|Francesco La Rosa]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3751683|Raghunath Mohapatra]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Raghunath Mohapatra.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3753357|Carlos Seco Serrano]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3757094|Gaetano Rampin]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Gaetano Rampin 1.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3758095|Gangchen Tulku Rinpoche]]'' | | [[چين]]<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Lama Tulku Gangchen Rimpoche.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3761230|Geronimo Meynier]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Totò, Fabrizi e i giovani d'oggi 05.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3762524|Giampiero Grevi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3762585|Gian Battista Odone]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3762710|Gian Mario Bravo]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3764085|Gigi Dall'Aglio]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3766838|Giovanni Blandino]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3772436|Gloria Piedimonte]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3788117|Héctor Luis Silva]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Hector silva pumas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3798974|Innocenzo Donina]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3804395|Italo De Zan]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Italo de Zan 1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3810475|José Luis Capón]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3816656|Rodolfo González Rissotto]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q3817497|Kurt Stettler]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Kurt-stettler.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3829209|Lea Vergine]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Lea Vergine 1974.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3832043|Lidia Menapace]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Lidia Menapace (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3836866|Lorenzo Acquarone]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Lorenzo Acquarone.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3837545|Lou A. Kouvaris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3838576|Luciano Federici]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3845853|Marcio Veloz Maggiolo]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | [[فائل:MARCIO vELOZ mAGGIOLO.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3846460|Marco Santagata]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3848217|Marino Quaresimin]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3848323|Mario Benedetti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3849205|Mario Valdemarin]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Nata di marzo 5 (Mario Valdemarin).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3852649|Maurizio Mattei]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3852820|Mauro Favilla]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Mauro Favilla datisenato 1987.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3854273|Melo Mafali]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3857269|Miguel Jones]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3858870|Mirko Pavinato]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Bologna FC - 1961 Mitropa Cup - Renato Dall'Ara, Mirko Pavinato.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3892458|Ron Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:1985 Nashville Ron Johnson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3894504|Paolo Taggi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3903362|Piero Schlesinger]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3905292|Pino Scaccia]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3920003|Roman Viktiuk]]'' | | ''[[:d:Q207272|Second Polish Republic]]''<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Roman Viktuk 2-1 by Alexey Nikishin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3929115|Raffaele Masto]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3930163|Raoul Casadei]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Raoul Casadei.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3938207|Robert Beck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Lee Beck 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3938263|Robert Durst]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Alan Durst.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3938637|Roberto Brivio]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:I Gufi 1966 cropped Brivio.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3938885|Roberto Lavorenti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3939577|Rocco Filippini]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Rocco Filippini ©Cosimo Filippini 2009.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3941597|Rossana Di Bello]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3956022|Sergio Bassi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:SergioBassi2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3956296|Sergio Staino]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Sergio Staino - Lucca Comics & Games 2016 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3960891|Silvio Lega]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Silvio Lega daticamera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3972445|Stefano D'Orazio]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Stefano (primo priano).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3981101|Tarcisio Stramare]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3993232|Tony Fuochi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q4006322|Urano Navarrini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q4059734|Hakob Hakobyan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q4067585|Nikolay Antoshkin]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:2019 Nikolay Antoshkin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4069097|Gregory Areshian]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:GEA istanbul.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4072594|Anatoly Afanasyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q4073544|Baloğlan Əşrəfov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q4074396|Valeriy Babych]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:НДУ 3 Бабич Валерій Георгійович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4084007|Maurice Berger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Maurice Berger PR (centré).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4095066|Patricia Bosworth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4095606|Douglas Bravo]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Douglas Bravo 1.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4098970|Sergej Aleksandrovič Bulyga]]'' | | [[بيلاروس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Sergey Bulyha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4100792|Bhakti Charu Swami]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Bhakti Charu Swami at Santiago de Compostela.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4104601|Dmitry Vasilyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4107168|Beniamin]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4112721|Anatoly Vishnevsky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Anatoly Vishnevsky.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4114833|Anastasia Voznesenskaya]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4121380|Sol Tolchinsky]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q4128446|Alexander Vustin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vustin2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4135231|Vladimir Gendlin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4148136|Boris Grachevsky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Boris Grachevskiy 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4152147|Sven Gundlakh]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4152247|Seyfaddin Gurbanov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q4162412|Sixto Brillantes]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Sixto Brillantes (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4167363|Yury Dokhoian]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Yury Dokhoian 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4173011|Eulogius (Smirnov)]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Eulogius (Smirnov).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4173593|Gurgen Yeghiazaryan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:Gurgen Yeghiazaryan 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4183618|Yevgeniy Zagorulko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4195359|Aydin Ibrahimov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q4197538|Mikhail Ignatyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Mikhail Ignatyev (2013-10-30).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4219061|Gulnazar Keldi]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[تاجڪستان]] | | | [[فائل:Gulnazar Keldi 03 (crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4219653|Hennadiy Kernes]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Кернес Геннадий.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4221830|Vladimir Kirsanov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vladimir Kirsanov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4232862|Vladimir Korenev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Владимир Коренев 01 (13-04-2019) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4233774|Caesar Korolenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Короленко Цезарь Петрович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4234678|Irina Koryukina]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Корюкина Ирина Петровна.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4236363|Ryszard Kotys]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Ryszard Kotys 2009.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4249854|Gennady Kutsev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4262971|Farida Pasha]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q4264242|Viktor Likhonosov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Viktor Likhonosov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4264879|Martin Lovett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:AmadeusQuartet1.gif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4267240|Vladimir Loskot]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4269192|Anatoly Lukyanov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Anatoly Evgenievich Lukyanov.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4272534|Lyudmila Lyadova]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Lyudmila Lyadova.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4273958|Arif Musa oğlu Məhərrəmov]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q4276406|Nikolay Maksyuta]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Nikolay Maksyuta 007.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4281196|Vitaly Margelov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vitaliy Margelov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4284352|Ben Masters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ben masters.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4290811|Viktor Merezhko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Viktor Merezhko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4302604|Nicette Bruno]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Nicette Bruno.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4319727|Viktor Nikitin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4322836|Vyacheslav Novitsky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4334832|Chylgychy Ondar]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Chylgychy Ondar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4355718|Maria Piątkowska]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:MariaPiatkowska.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4356594|Scott Erskine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Scott T. Erskine 2001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4357649|Raghunandan Lal Bhatia]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:R. L. Bhatia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4365356|Boris Plotnikov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Борис Плотников 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4382246|Tatyana Protsenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4404372|Kenzhegaly A. Sagadiyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[قازقستان]] | | | |- | ''[[:d:Q4416595|Seraphim (Glushakov)]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4420621|Sergey Sinyakin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4422543|Anatoly Skripkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4442473|Alexander Stefanovich]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4443470|Gennady Strakhov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q4464627|Anatoly Trushkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Trushkin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4468157|Billie Lee Turner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4477044|Andreï Ouritski]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Andrey Uritsky.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4517602|Marietta Chudakova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Mariehtta Chudakova 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4525695|William Schmidt]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Шмидт В. В.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4525925|Larisa Flamenbaum]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Shoygu Larisa.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4527351|Viktor Shudegov]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Viktor Shudegov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4528002|Valentin Shurchanov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Valentin Shurchanov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4540413|Abd as-Sattar Qasm]]'' | | [[اردن]]<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q4662382|Aaron Rubashkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4669126|Abraham Palatnik]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Abraham palatnik cni.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4669133|Avrohom Pinter]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Rabbi Avrohom Pinter Z’L.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4681741|Adelaide João]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q4683852|Adnan Abdallat]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q4684841|Adrian Barber]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4687771|Aeneas Chigwedere]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q4695942|Ahmed Mumin Warfa]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | [[فائل:Ahmed Mumin Warfa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4699805|Ajit Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Ajit Singh at press conference.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4703486|Al Angrisani]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4710395|Albert Hale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1783171|Navajo Nation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4713827|Aldir Blanc]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q4720226|Alexander Thynn, 7th Marquess of Bath]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4722019|Alfonso Cortina]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q4724658|Ali Ansarian]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ali Ansarian.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4738568|Aly Zaker]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Aly-Zaker.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4746478|Aminu Isa Kontagora]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q4757445|Andrew Jack]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Andrew Jack, Dialect Coach.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4760733|Andy Gray]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Andy Gray, Perth born Actor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4764670|Anil Panachooran]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4765474|Anisuzzaman]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:আনিসুজ্জামান ২০১০.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4768323|Anne Feeney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4769295|Annie Glenn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Annie Glenn in 1965.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4770680|Anshuman Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4776555|Antonio Cuenco]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Rep. Antonio V. Cuenco (8th Congress).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4776662|Antonio Giménez-Rico]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q4776961|Antonio Sanchez]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Antonio Sanchez Politician 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4792170|Arlene Saunders]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4794109|S. I. Padmavati]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Si-padmavati.webp|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4795016|Arnold Demain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4804549|Ashalata Wabgaonkar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4808284|Hasan Muratović]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | [[فائل:HasanMuratovic.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4822123|Haydar Baş]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Prof. Dr. Haydar Baş.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4831235|Ayhan Ulubelen]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Ayhan Ulubelen during her 60 years.pdf|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4832169|Azam Khan]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q4838863|Bachi Singh Rawat]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4841138|Badruddin Shaikh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4889708|J. Bennett Johnston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Bennett Johnston.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4893517|Bernard P. Randolph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bernard P Randolph.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4900648|Bhagirathi Majhi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4900699|Bhagwati Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4900762|Nirmal Singh Khalsa]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Nirmal Singh Khalsa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4907449|Bikramjeet Kanwarpal]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Kanwarpal Bikramjit.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4910396|Bill Olner]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4910565|Bill Pursell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4928876|Frank Mdlalose]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4932376|Bob Enyart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bob Enyart in radio studio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4934739|Bobby Ball]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Bobby Ball.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4941401|Ingamay Bylund]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q4949186|Rosita Sokou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q4960104|Annette Kullenberg]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q4966749|Bridget Rowe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4977068|Rita Sargsyan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:Rita Sargsyan nimg.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5000739|Burt Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Burt Wilson 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5015068|C M Chang]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5026605|Camilla Wicks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:25806 Camilla Wicks.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5043614|Carmen Vázquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Carmen Vasquez.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5057941|Celestino Bonifacio Bacale]]'' | | [[ايڪوئٽوريل گني|استوائي جيني]] | | | |- | ''[[:d:Q5067804|Chaim Dov Keller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5069439|Chaman Lal Gupta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5071333|Robert M. Laughlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5071476|Chandrawati]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5082746|Charles Stuart Bowyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5103384|Cho Se-hui]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | |- | ''[[:d:Q5104483|Abla al-Kahlawi]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q5105543|Chowdhury Kamal Ibne Yusuf]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q5112720|Christopher Lee]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5121945|Ciro Pessoa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Ciro Pessoa 2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5128707|Claude Beauchamp]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q5128778|Claude Crabb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5162670|Conrado Miranda]]'' | | [[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q5171422|Cornelius Mwalwanda]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q5172694|Corra Dirksen]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5173979|Cosmas Magaya]]'' | | [[زمبابوي]] | | | [[فائل:Cosmas-Magaya-Zim2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5181398|Craig Ruddy]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | [[فائل:Craig Ruddy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6419024|Kiyoko Ono]]'' | | ''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''<br/>[[جاپان]] | | | [[فائل:Kiyoko Ono 1964d.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6444091|Kumutha Rahman]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6445132|Kunwar Bechain]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Dr Kunwar Bechain.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6455079|Kōbō Kenichi]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q6474309|Lajim Ukin]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6480359|Lalit Behl]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6480683|Lam Quang Thi]]'' | | [[ويٽنام]] | | | [[فائل:General Lâm Quang Thi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6490204|Larry Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6491294|Larry Willoughby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6517024|Lefteris Hapsiadis]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:LefterisHapsiadisNew.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6520721|Leland Christensen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6524568|Leon Claire Metz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6550228|Linah Mohohlo]]'' | | [[بوٽسوانا]] | | | [[فائل:Linah Mohohlo - Closing Plenary- Africa's Next Chapter - World Economic Forum on Africa 2011 crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6552990|Lindy McDaniel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lindy McDaniel Yankees.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6555796|Hashem Bathaie Golpayegani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Hashem Bathaie Golpayegani 2160728.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6557470|Rahnaward Zaryab]]'' | | [[افغانستان]] | | | [[فائل:Rahnaward Zaryab (2016, cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6587520|Yitzchok Scheiner]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:הרב יצחק שיינר.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6711768|Lệ Thu]]'' | | [[ويٽنام]] | | | [[فائل:Lệ Thu.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6733203|Maharaj Krishan Kaushik]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6733563|Mahaveer Bhagora]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6733859|Mahesh Kumar Kanodia]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6752754|Manuel Morato]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q6756606|Marcelo Peralta]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q6757838|Marcos Cruz Molina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6762954|Hassan Abdullah al-Sharafi]]'' | | [[يمن]] | | | [[فائل:الشاعر حسن عبدالله الشرفي- من اليمن.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6766164|Marjan Lazovski]]'' | | [[اتر مقدونيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6769832|Mark Steiner]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6771327|Shamsur Rahman Faruqi]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Shamsur Rahman Farooqi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6776522|Martin Sandoval]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6778086|Marv Luster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Marv Luster - Southern Campus 1960.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6781944|María Colombo de Acevedo]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:María Colombo de Acevedo - Diputados.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6791209|Matthew Seligman]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Matthew Seligman, Alexandra Arms, Cambridge, UK (April 2018).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6814633|Abdul Hadi Majali]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q6817775|Meor Aziddin Yusof]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6830619|Michael Gilkes]]'' | | [[گيانا]] | | | |- | ''[[:d:Q6831484|David Refael ben Ami]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:דדי בן עמי 1.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6832740|Michael McKinnell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6834517|Michael Sorkin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Michael Sorkin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6835123|Elias Rahbani]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Elias Rahbani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6844641|Miguel Lifschitz]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Miguel Lifschitz en conferencia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6845046|Mihai Cotorobai]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q6851247|Milena Jelinek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Milena Jelinek on Cinema Then, Cinema Now (1986).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6853968|Muhammad Tariq Al-Khadra]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q6885751|Mluleki George]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6893246|Mohammed Nasim]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Mohammed Nasim in New Delhi on April 13, 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6893292|Mohammed Sabila]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q6909686|Mordechai Yissachar Ber Leifer]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Mordechai Yissachar Ber Leifer.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6917707|Motilal Vora]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Motilal Vora.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6939760|Murtoza Bashir]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Mortaza Bashir.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6944629|Mwalimu Masudi Mwahima]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6947701|Itzhak Ilan]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:יצחק אילן.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6957551|Nader Dastneshan]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Nader Dastneshan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6963057|Nancy Walker Bush]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6963293|Nandi Yellaiah]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6965785|Narendra Kohli]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Narendra Kohli (Dec. 2008).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6965830|Naresh Kanodia]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6980389|Natty Hollmann]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q6986729|Neela Satyanarayanan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7000421|Omar Pirrera]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Omar-Maria.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7035671|Nikola Spasov]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Nikola spasov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7044225|Itzhak Jacky Edry]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:גקי אדרי.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7045291|Noach Dear]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7046976|Noel Guzmán Boffil Rojas]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | [[فائل:Noel Guzmán Boffil Rojas.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7063903|Noureddine Saâdi]]'' | | [[الجزائر]] | | | |- | ''[[:d:Q7070307|Nurul Islam Babul]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Nurul Islam Babul, Jamuna Group.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7085856|Olle Holmquist]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q7106297|Oscar W. McConkie, Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7121484|Paatje Phefferkorn]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Paatje Phefferkorn.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7143415|Pat Dye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Pat Dye on His Homestead Before Christmas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7151698|Paul Karslake]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7154144|Paul Varelans]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7155119|Paulinho Paiakan]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q7167845|Perence Shiri]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q7173124|Peter C. Clapman]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q7173657|Peter DiFronzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:DiFronzo Pete.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7173914|Peter F. Secchia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Peter F. Secchia & Gerald Ford.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7174885|Peter J. N. Sinclair]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7174966|Peter Jenkins]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q7177692|Peter Whiteside]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7181551|Phi Nhung]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ويٽنام]] | | | [[فائل:Phi Nhung (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7182506|Phil Valentine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Phil Valentine in 2019.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7184198|Philip Paul]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Philip Paul at The Cincinnatian Hotel in Cincinnati, Ohio, USA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7184510|Philip Voss]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7193787|Pilar Pellicer]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Pilar Pellicer in the 1960s (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7225858|Pollycarpus Priyanto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7228895|Poovachal Khader]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Poovachal-Khader.jpg.image.845.440.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7262061|Kakhi Kavsadze]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]] | | | [[فائل:Kakhi Kavsadze in R. Harwood's "Quartet" 2003.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7277337|Aleksandr Dubyansky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Dubyansky1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7279488|Rachhpal Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7282307|Rafael Roncagliolo]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Rafael roncagliolo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7283319|Rahat Indori]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Rahat Saab At Ahmedabad.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7287844|Ralph McGehee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7292463|Randy Tate]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Randy Tate Mets.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7294844|Rasheed Masood]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7295860|Ratnakar Matkari]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:A still of Shri Ratnakar Ramakrishna Matkari Rest.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7302790|Abdul Ghani Gilong]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7322819|Ricardo Silva Elizondo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Ricardo Silva en 2014.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7324359|Richard L. Brodsky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7325646|Richard Fenno]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7331216|Rick Baldwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Rick Baldwin 1978.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5181443|Craig Shergold]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5212769|Damodar Barku Shingada]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5213280|Dan Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5213508|Dan Foster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5219264|Daniele Cioni]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q5228272|Dave Bacuzzi]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5231508|David Boe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5231741|David Bright]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q5232007|David Driskell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:David C. Driskell.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5233307|David Egerton]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5234349|David Green]]'' | | [[نڪاراگوا]] | | | [[فائل:David Greenwiki 1983.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5237631|David Mixner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:15.DavidMixner.NEM.Rally.USC.WDC.11October2009 (53581387587) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5239194|David Romero Ellner]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | |- | ''[[:d:Q5248630|Debu Chaudhuri]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Pandit debu chaudhuri 2014-06-24 10-36.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5253272|Henk Overgoor]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Henk Overgoor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5273153|Dick Lucas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5274838|Diego Verdaguer]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Diego Verdaguer en junio de 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5276823|Dilipkumar Mansukhlal Gandhi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5294991|Donald Perry Polsky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5295091|Donald Rowe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dee Rowe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5300456|Doug Ericksen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Doug Ericksen in 2021.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5300613|Doug Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Doug Jones Indians.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5304908|Dragan Vučić]]'' | | [[اتر مقدونيا]] | | | |- | ''[[:d:Q5305018|Dragoljub Đuričić]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Dragoljub Đuričić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5336214|Eddie Large]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Eddie Large.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5336223|Eddie Lee Jackson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5350512|Eknath Gaikwad]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5362050|Eliyahu Bakshi-Doron]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Eliyahu Bakshi-Doron.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5362067|Eliyantha White]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | [[فائل:Dr-eliyantha-white-treats-sachin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5367651|Elsimar Coutinho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Dr.Elsimar Coutinho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5379762|Enrique Molina]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | [[فائل:Enrique Molina4 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5386649|Eric Hall]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5435227|Fariborz Raisdana]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q5441062|Federico Salas]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q5444074|Fereshteh Taerpour]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Fereshteh Taerpour.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5470446|Forrest Compton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Forrest Compton "The Edge of Night" (1977 ABC press photo).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5476150|Luisa Molina]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q5484875|Frank A. Howard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Frank Howard 1956.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5485058|Frank Arok]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q5493306|Mohammad Shahabuddin]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Mohammad shahabuddin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5495767|Fred Levin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Fred Levin - Pensacola, Florida - 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5496221|Fred Sasakamoose]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q5497310|Frederick B. Chary]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5498180|Frederick K. C. Price]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5512123|G. Anand]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5531217|Gene Fraise]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gene Fraise - Official Portrait - 84th GA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5531445|Gene Shay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5531517|Gene Ward Smith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5534035|Geoff Barnett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:GeoffBarnett1972.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5540004|George H. Carley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5542916|George Nock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5543953|George Robertson]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:GeoRobertson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5549047|Daniel Velázquez]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Daniel Velázquez (1975).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5549344|Gerald Locklin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5561073|Gilbert Centina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Authorgilbertluisrcentinaiii.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5562310|Gillian Wise]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5569175|Glenn Wheatley]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q5569181|Erik Belfrage]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5574061|Isael Villa Villa]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5576708|Ramón Martínez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:RAMON MARTINEZ.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5586441|Hassan Brijany]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5596280|Grant Jackson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Grant Jackson Orioles.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5618246|Heherson Alvarez]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Heherson Alvarez.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5628238|H. G. Carrillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5628624|H. Vasanthakumar]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:H. Vasanthakumar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5644603|Hamid Jasemian]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Hamid Jasemian 139209021934598431597814.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5650308|Hans Knudsen]]'' | | ''[[:d:Q756617|Kingdom of Denmark]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5657289|Haribhau Jawale]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5662859|Alberto Canapino]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Alberto Canapino (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5663596|Alberto Szpunberg]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q5665087|Alejandro Guzmán Brito]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q5670811|Harry M. Rosenfeld]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5679000|Riay Tatary]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:(Riay Tatary) El Arzobispado de Valencia y la Comisión Islámica colaboran en la atención de refugiados (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5697713|Antonio Alcántara]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5702560|Helen Jones Woods]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5703827|Helène Aylon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Helene Aylon (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5710392|Kioumars Derambakhsh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Kioumars Derambakhsh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5710665|Khosrow Seif]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Khosrow Seif 2006-09-13 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5711988|Aurelio Iragorri Hormaza]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Aurelio Iragorri Hormaza.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5717242|Balfre Vargas Cortéz]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5728387|Henry Slaughter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5728685|Henry Stephen]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q5736171|Herbin Hoyos]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Herbin Hoyos ceremony.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5744458|Hershel Shanks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5749726|Carlos Armando Biebrich]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5750208|Carlos Eduardo Enríquez Maya]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q5757661|Csaba Szabó]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Szabó Csaba.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5760107|Higinio Vélez]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q5760952|Hilary Dwyer]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Hilary Dwyer.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5791581|Cristián Cuturrufo]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Cristián Cuturrufo - 2247945022 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5798779|Daniel Vélez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q5799587|Darío Vivas]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Darío Vivas, Vicepresidente de la Asamblea Legislativa de Venezuela y miembro del Grupo Geopolítico de Latinoamérica y el Caribe (GRULAC), en compañía de José Gavidia, diputado de Venezuela e (8486684250) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5808715|Manuel Dammert]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Manuel Dammert Ego Aguirre.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5830829|Emilia Currás]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5833760|Enrique Rodríguez Galindo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5836757|Ernesto Contreras]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Ernesto Contreras - El Gráfico 1942.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5846421|Rinat Ibragimov]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q5848817|Estanislao de Grandes]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Estanislao de Grandes Pascual (13423607215).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5865148|Francisco Aritmendi]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5865636|Ezzatollah Mehravaran]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ezzat-mehravaran.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5879998|Gino Renni]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Gino Renni (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5886305|Esmail Shangaleh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Esmaeil Shengeleh 3476646.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5888565|Guillermo Galeote Jiménez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5896166|Hernán Grüber Odremán]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q5896244|Hernán Pinto]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Hernán Pinto (2009) 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5902375|Horacio González]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Horacio gonzález.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5904665|Hugo Stuven Cangas de Onís]]'' | | [[اسپين]]<br/>[[چلي]] | | | [[فائل:Hugostuven2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5906851|Abbas Saffari]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:عباس صفاری.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5908946|Hossam Mohammed Amin]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q5918706|Houshang Seddigh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Houshang Seddigh-Official photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5922098|Howie Pyro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5922865|Israel Beltrán Montes]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5930117|Jesús Fichamba]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | [[فائل:Jesús Fichamba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5932104|Hugh Newell Jacobsen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Hugh Newell Jacobsen.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5937444|Gunnar Larsson]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5938530|Changiz Jalilvand]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Changiz Jalilvand 13920408.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5939731|José Folgado]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:José Folgado 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5939778|José Francisco Gallardo Rodríguez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5940793|José Joaquín Puig de la Bellacasa]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5941462|Siamak Atlasi]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Siamak Atlasi (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5942704|José María Calleja]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Presentación del libro ‘Cómo informar sobre violencia machista’.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5943690|Parviz PoorHosseini]]'' | | ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:1828481-parviz pour hoseini.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5945510|Badr al-Zaman Gharib]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Badrzaman Gharib 139610041445358512884434.jpg|center|128px]] |- | [[فاطما رهبر]] | | ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Fatemeh Rahbar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5950619|Kambiz Derambakhsh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:کامبیز درمبخش - Kambiz Derambakhsh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5955737|Hassan Zare Dehnavi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q5966302|Mats Lundegård]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5971996|Lazarus Takawira]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q5973562|Stig Malm]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5976814|Sigvard Marjasin]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5979729|Roger Matthews]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5997337|Ildegarda Taffra]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q5999378|Marissa Garrido]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Marisa Garrido 2011 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6001514|Ilya Shtemler]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q6009560|Allan Nilsson]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q6019655|Olle Nygren]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Olle Nygren.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6026759|Ayla Karaca]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6027175|Indu Jain]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Indu-jain.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6042168|İrfan Gürpınar]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6044824|Norberto Oyarbide]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Norberto Oyarbide.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6051778|Yılmaz Atadeniz]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6055650|Ayten Erman]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6059131|Tuncay Mataracı]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6063093|Haydar Dümen]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6065858|Ülkü Azrak]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6068274|Pedro Bastidas]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Pedro Bastidas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6070306|Iris M. Zavala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Iris Zavala.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6073889|Luran Ahmeti]]'' | | [[اتر مقدونيا]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6074227|Irvin Baxter Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6089269|Aytaç Yalman]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6096528|Iván Izquierdo]]'' | | [[ارجنٽائن]]<br/>[[برازيل]] | | | [[فائل:IvanIzquierdo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6097742|Rafael Navarro González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q6097749|Burhanettin Uysal]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6104592|J. Anbazhagan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6105727|René Juárez Cisneros]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Rene Juarez Cisneros 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6117269|Jackson Mthembu]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6120010|Sandro Cohen]]'' | | [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6120818|Jacques Puisais]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q6120996|Santiago Manuin Valera]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Santiago Manuín Valera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6122347|Jagdish Singh Rana]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6140367|Yukio Okamoto]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | [[فائل:Yukio Okamoto 2002.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6148664|Tomás Vidiella]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Tomás Vidiella 2000.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6150166|Jan Waszkiewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q6165767|Víctor Valencia de los Santos]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Victorvalenciadelossantos.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6166387|Jay Benedict]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6166776|Jay Johnstone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jay Johnstone Dodgers.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6169679|Jean-Michel Bokamba-Yangouma]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q6182507|Jerold Ottley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6183301|Jerry Brandt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6195534|Jim Henderson]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q6197321|Jim Pace]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6210297|Joe Hernandez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6214060|Thorleif Torstensson]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q6220532|John Bangsund]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q6240700|Kay Wiestål]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Kay Wiestål, IFK Holmsund 1960 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6243015|John Keston]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q6244212|John Laws]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Lord Justice Laws 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6246730|Jhon Mario Ramírez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6248589|John Meyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6251147|John Ogilvie]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q6267108|Johnny Leeze]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q6268369|Johnson Mlambo]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6278435|Jorge Oñate]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Jorge Oñate.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6285854|Joseph Nyagah]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6293085|José Maranhão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:José Maranhão.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6297452|Joyce Davidson]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q6300926|Juan Roldán]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Juan Domingo Roldán.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6324079|K. T. Oslin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:K.T. Oslin 1987 Promo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6324114|K. Thangavel]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6344324|Kabori Sarwar]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Sarah Begum Kabori Receives Lifetime Achievement Award National Film Awards Dhaka 2015-04-04 (PID-0060031) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6356800|Kamen Tchanev]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Kamen Chanev.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6373666|Karuna Shukla]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6388519|Ken Snow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6389975|Kenneth Church]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6390090|Ken Farnum]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6396195|Kevin Duffy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Kevin Duffy (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6408465|Kim Chernin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Kimchernin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6414812|Kiran Maheshwari]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6416282|Kirunda Kivejinja]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q6416528|Kishan Rungta]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q10270686|Eduardo Galvão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Eduardo Galvão cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10278098|Euclides Scalco]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Aécio Neves - Caminhada em Curitiba - 02 08 2014 (14625368348).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10278404|Evaldo Gouveia]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:00 evaldo gouvea bsb.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10280059|Farid Abrahão David]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Neguinho da Beija-Flor and Farid Abrahão David.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10285766|Frederico Campos]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Frederico Campos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10286851|Fábio Campana]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10287856|Gabriel Donato de Andrade]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10289133|Gerardo Juraci Campelo Leite]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10293304|Gésio Amadeu]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10293637|Hamilton Carvalhido]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Hamilton carvalhido.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10293964|Haroldo Lima]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Haroldo Lima ANP.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10294485|Helenês Cândido]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Crédito Obrigatório-Carlos Costa da ALEGO.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10294895|Henrique do Rego Almeida]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10303554|Irani Barbosa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Iranibarbosa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10304355|Ivair Nogueira do Pinho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10306865|Jesús Martín-Barbero]]'' | | [[اسپين]]<br/>[[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Jesús Martín Barbero & Manuel Ángel Vázquez Medel (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10306940|Jimy Raw]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10308683|José Adauto Bezerra]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Adauto Bezerra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10310137|José Mentor]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Mentor141122.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10310270|José Paulo de Andrade]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10312042|João Peixoto]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Dom João Câncio Peixoto.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10320776|Luiz Humberto Carneiro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10321916|Irmão Lázaro]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Cantor evangélico Lazáro.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10321989|Líber Gadelha]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10325015|Marcelino da Mata]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Marcelino da Mata.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10325178|Marcelo Veiga]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Marcelo Veiga (2019).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10326164|Maria de Sousa]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Maria de Sousa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10326942|Martinho Lutero Galati]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Luther kingw.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10336064|Nelson Bornier]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Nelson Bornier 2016.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10336108|Nelson Proença]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10336785|Nicolau dos Santos Neto]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10340557|Olga Savary]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10341534|Orlando Duarte]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10346369|Paulinho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Paulinho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10346618|Paulo Gustavo]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Paulo Gustavo em novembro de 2019 no Humor Multishow (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10346700|Paulo Medina]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:João Paulo Medina, presidente do conselho e fundador da Universidade do Futebol.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10346832|Paulo Stein]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10347522|Pedro Ivo Ferreira Caminhas]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10349697|Pietro Mário]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10358966|Reinaldo Rayol]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10359396|Renato de Jesus]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10361058|Ricardo Akinobu Yamauti]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10361074|Ricardo Archer]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10363213|Robert de Almendra Freitas]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10363935|Rodrigo Rodrigues]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10364607|Roseli Machado]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10365459|Ruy Scarpino]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10370805|Severiano Mário Porto]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10371761|Simão Sessim]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Simão Sessim em novembro de 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10390246|Vicente Fialho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10393782|Wilson Braga]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10395021|Zenóbio Toscano]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10515493|Ian Palmer]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q10554334|John Rowlands]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q10857537|Zdeněk Hoření]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Horení foto z pohrbu (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10920570|Zhou Qingjun]]'' | | [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[چين]]<br/>[[تائيوان]] | | | [[فائل:周慶峻.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10951750|Sunnam Rajaiah]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q10964510|Myoma Myint Kywe]]'' | | [[ميانمار]] | | | [[فائل:Myoma Myint Kywe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10999909|Dalal Abdel Aziz]]'' | | ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q11101097|Yang Xiaobo]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q11154007|Ragaa Al Geddawy]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:Ragaa El Geddawy 1960s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11299490|Gurbanmuhammet Kasymow]]'' | | [[ترڪمانستان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q11417946|Shū Wada]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11423265|Takashi Tsuchiya]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11437791|Fujio Ōmaki]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11451301|Sanechika Andō]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11460203|Hideo Kojima]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11467981|Tsutomu Yamazaki]]'' | | [[جاپان]] | | | [[فائل:Yamazaki Tsutomu (Parliamentary Secretary).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11473366|Kumiko Okae]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q11605203|Yukio Beniyama]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11632964|Tomoichi Tanimura]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11685350|Alfred Kucharczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q11685938|Andrzej Koprowski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Andrzej Koprowski SJ.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11686026|Andrzej Owczarek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Andrzej Owczarek 2015.08.24.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11699820|Gildardo García]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Gildardo Garcia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11720447|Janusz Sanocki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Janusz Sanocki Sejm 2016.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11724981|Jerzy Limon]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jerzy Limon.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11765368|Maciej Grubski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Maciej Grubski VII kadencja Kancelaria Senatu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11779890|Mieczysław Morański]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q11865551|Jaakko Syrjä]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | [[فائل:Jaakko Syrjä (1958) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11912441|Carles Trullols i Clemente]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q11915238|Vlastimil Marek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:AutoportretWiki.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11928824|Josep Mussons i Mata]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:JosepMussons.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11952113|Toni Coromina]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q11954665|Vicenç Capdevila]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q12017014|František Filip]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12017274|František Lízna]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:Frantisek Lizna 2009.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12022755|Jan Křen]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:Jan-Křen-(2014).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12023229|Jan Vodňanský]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Jan Vodnansky 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12023238|Jan Vrba]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12023387|Jana Andresíková]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12024163|Jaroslav Šaroun]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12026421|Josef Nekl]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12032649|Ladislav Štaidl]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:L.Štaidl.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12036766|Michal Mejstřík]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:Michal Mejstřík (1952-2021).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12036789|Michal Polák]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Brno, Šelepka, Synkopy 61 (02).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12040463|Naďa Urbánková]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Nada Urbankova 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12044941|Petr Kužel]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12073214|Vladislav Yegin]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q12098532|Vitaliy Hurnak]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12104430|Viktor Zhenchenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Viktor Zhenchenko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12111312|Oleksandr Kozarenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Oleksandr Kozarenko in Krushelnytska museum 02.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12118151|Timur Litovchenko]]'' | | | | | [[فائل:Forum vydavtsiv 2017.235.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12120757|Vitalii Malakhov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Віталій Малахов.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12122416|Anatolii Melnyk]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12124173|Anatolii Mokrousov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:НДУ 4 Мокроусов Анатолій Олексійович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12130376|Mykola Moshyk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12140136|Mykola Petrenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12146863|Vasyl Raichynets]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Райчинець В.Ф..jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12153381|Ihor Skochylias]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12165467|Vasyl Fedoryuk]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12178780|Ahmed bin Yahya Al-Bahkali]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12178851|Ahmed Khalil]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:Ahmed Khalil 1.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12199735|Bahjat Suleiman]]'' | | [[شام]] | | | [[فائل:السفير د- بهجت سليمان في مكتبه 2013-10-25 23-05.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12205315|جريس سماوي]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q12205653|Galal El-Sharkawy]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12205887|Jamal Salameh]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12208000|Hassan Alwan]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q12211513|Dakhil Allah bin Shilwan]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12215887|Saad Al Tmami]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12216684|Souleymen Bakhelili]]'' | | [[الجزائر]] | | | |- | ''[[:d:Q12217290|Sawsan Rabie]]'' | | [[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12218187|Shākir ʻAbd al-Ḥamīd]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12219578|Saleh al-Shehi]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12219707|Sabah Abdul-Jalil]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q12220206|Salah Abdel-Fattah Al-Khalidi]]'' | | [[اردن]] | | | [[فائل:صورة شخصية صلاح عبد الفتاح الخالدي.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12222428|ʻAbbas Tarabili]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12222559|عبد الحكيم الطاهر]]'' | | [[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q12223917|Abdul Wahab Al-Dailami]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q12224294|Abeer Al Khader]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q12224793|Eizzaldin al-Manasrah]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | [[فائل:عز الدين المناصرة.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12228063|Ali Hasan al-Halabi]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q12240387|Muhammad Hasan al-Amin]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Mhmdhassanamine02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12240900|Mohammed Atassi]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q12241232|Mahmoud Khedri]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q12242111|مرزوق سعيد]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q12243038|Mashari Al-Ballam]]'' | | [[ڪويت]] | | | [[فائل:Mashari Al-Ballam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12247638|Nadia Al-Iraqia]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q12249124|Noureddine Saïl]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Noureddine Saïl, Al Jasra Cultural and Social Club - Apr 10, 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12249589|Hady El Gayar]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:هادي الجيار - مسلسل شطرنج.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12250383|Wael el-Ebrashy]]'' | | ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:Wael El-Ebrashy.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12252122|Youssef Chaban]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12276288|Georgi Belev]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q12276521|Georgi Koritarov]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Georgi koritarov.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12282041|Ioannis Tassias]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Metropolitan Bishop of Lagada Ioannis.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12293596|Seraphim Papakostas]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Serafeim Papakostas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12297558|Fidel Beev]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Fidel Beev (40NS).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12344974|Anatoly Goncharov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Анатолий Гончаров.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12355047|Sen Rodin]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q12383193|Araceli Herrero Figueroa]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Araceli Herrero Figueroa (AELG)-3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12447464|Mridula Sinha]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Governor Mridula Sinha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12470547|Abdul Gafur]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Abdul Gafur, The DPR-RI Stance on the Reform Process and the Resignation of President Soeharto, p39.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12472162|Anicetus Bongsu Antonius Sinaga]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Mgr Anicetus Bongsu Antonius Sinaga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12472429|Aria Baron]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12480859|Dani Anwar]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Dani Anwar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12487277|Jane Shalimar]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Jane Shalimar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12496129|Mahyuddin N.S]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Vice Governor of South Sumatra Mahyuddin NS.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12499829|Naek Lumban Tobing]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12507600|Rachmawati Sukarnoputri]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Rachmawati Soekarnoputri, 2020.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12508669|Rina Gunawan]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12511451|Saefullah]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Saefullah as the Administrative Mayor of Central Jakarta.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12512106|Santosa Doellah]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12515951|Soraya Abdullah]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12520062|Tasiman]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Pati 2001 - 2011 H. Tasiman SH.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12572362|Gaziza Abdinabiyeva]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[قازقستان]] | | | |- | ''[[:d:Q12636953|Milka Babović]]'' | | ''[[:d:Q15102440|Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes]]''<br/>[[يوگوسلاويا جي بادشاهت]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[ڪروشيا]] | | | [[فائل:Milka Babović 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12647422|Albinas Stankus]]'' | | | | | [[فائل:Albinas Stankus.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12687567|Harussani Zakaria]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12720803|Anton Gămurari]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q12722975|Bruce Williamson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q12723353|Camil Marinescu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q12725593|Constantin Simirad]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q12736493|Nelu Ploieșteanu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q12737850|Petrică Mîțu Stoian]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Petrică Mâțu Stoian.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12746078|Miloš Šobajić]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Miloš Šobajić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12748222|Sanja Ilic]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Aleksandar Sanja Ilić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12755511|Miodrag Lazić]]'' | | | | | [[فائل:Mural dedicated to dr Lazić in Inđija.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12755659|Mićo Mićić]]'' | | [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | [[فائل:Mićo Mićić (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12803861|Tadej Hrušovar]]'' | | [[سلووينیا]] | | | [[فائل:Tadej Hrušovar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12808962|Burhan Kuzu]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Burhankuzu.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12835999|Arif Ali Guliyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q12840776|Kamil Ibrahimov]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q12842530|Məcnun Hacıbəyov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q12844831|Rafael Cəbrayılov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q12845273|Rasmi Dzhabrailov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q12848564|Çingiz Briya]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q12850214|Amiraslan xan Avsar]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q12861745|Anzor Erkomaishvili]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Anzor Erkomaishvili 2025 stamp of Georgia.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12875379|Giorgos Tragas]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q12877939|Theodoros Katsanevas]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q12880973|Metropolitan Aetolia και Acarnania Cosmas]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Μακαριστός Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας Κοσμάς.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12906548|Zafir Hadžimanov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q12906617|Zoran Dzhorlev]]'' | | [[اتر مقدونيا]] | | | [[فائل:С.Спасовска и З.Џорлев во вториот блок на концертот.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12960757|Đurđa Ivezić]]'' | | [[يوگوسلاويا جي بادشاهت]]<br/>''[[:d:Q153128|Independent State of Croatia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12963488|Douglas Cagas]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q12969927|Reynaldo Umali]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q13024946|Sergio Víctor Palma]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Victor palma en 1983 cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13028014|Ivan Pratasenya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q13028248|Aleh Makušnikaŭ]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q13050762|Aharon Adibekjan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q7333210|Rifat Chadirji]]'' | | [[عراق]] | | | [[فائل:Rifaat-jaderji.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7347307|Robert Mandell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Mandell American Conductor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7352565|Robin Jackman]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7364094|Ron Lurie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7369214|Ross Browner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7373072|Roy Lester]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Roy Lester 1969.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7373430|Roy Torrens]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7395978|Sabbam Hari]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7399497|Sahara Khatun]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Ms. Sahara Khatun in New Delhi on 24 February 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7403307|Sal Rocca]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sal Rocca.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7404974|Salleh Abas]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7406368|Shivajirao Patil Nilangekar]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7407423|Sam Domoni]]'' | | [[فجي]] | | | [[فائل:PNC2010 (40).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7408775|Samar Banerjee]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Samar Badru Banerjee.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7423706|Sardar Muhammad Aslam]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q7423826|Sardool Sikander]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7426286|Satish Kaul]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7426298|Satish Prasad Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7438419|Siti Sarah]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7442806|Sebouh Chouldjian]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:BishopSebouh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7446652|Seif Sharif Hamad]]'' | | [[تنزانيا]] | | | [[فائل:Seif Sharif Hamad.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7461426|Shahadat Hossain Khan]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q7462294|Shahrum Kashani]]'' | | [[ايران]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Shahrum Kashani.webp|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7488743|Shankha Ghosh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Sankha Ghosh - Kolkata 2011-05-09 2833.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7505951|Shyama Charan Gupta]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7508832|Sidik Mia]]'' | | [[ملاوي]] | | | [[فائل:Sidik Mia 2010 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7518233|Simon Barrington-Ward]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Simon Barrington-Ward 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7557756|Soli Sorabjee]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Soli Sorabjee lecture (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7562042|Sonny Fox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sonny-fox.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7599168|Stanisław Kogut]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Stanisław Kogut Kancelaria Senatu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7609172|Stephen F. Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Stephen Fain Williams.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7612166|Steve Carter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7612907|Steve Ingle]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7613158|Steve Lightle]]'' | | | | | |- | [[اسٽيو ولھائيٽ]] | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7635072|Sugathakumari]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Sugathakumari.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7635151|Sugrib Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7635912|Sukumar Hansda]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7645674|Surendra Prakash Goyal]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7645718|Suresh Angadi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Ambigara chouwdayya jayanti procession mp suresh angadi.jpg|center|128px]] |- | [[سید منور حسن]] | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q7660970|Sylvia Murphy]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q7666107|Sérgio Sant'Anna]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Feira de Frankfurt 2013 (10276676994).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7679487|Talib Jauhari]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q7804179|Tim Robinson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Tim Robinson photo by John Drever.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7814981|Tom Blackwell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7816000|Tom Green]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7816917|Tom Moody]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7822149|Tony Curcillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Football player Tony Curcillo, no. 99 Le joueur de football Tony Curcillo, no 99.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7822625|Tony Ingle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7824296|Tootie Robbins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7827796|Toshiro Kandagawa]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | [[فائل:Toshiro Kandagawa famous Japanese Cook 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7916745|Vasilis Botinos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q7924918|Vic Stelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Vic Stelly (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7931761|Vincent Di Maio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7932723|Vinod Dua]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Vinod Dua.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7938377|Vladimir Ivanov]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q7945731|W. J. M. Lokubandara]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | [[فائل:WJM Lokubandara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7966917|Wambali Mkandawire]]'' | | [[ملاوي]] | | | [[فائل:Wambali Mkandawire in 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7970391|Warren Mitchell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Warren Mitchell basketball.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8003575|Willem Konjore]]'' | | [[نميبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q8009341|William Frankland]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Dr Bill Frankland.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8018795|William Stern]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q8040173|Wynn Handman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Wynn Handman Studio photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8046301|Yaakov Perlow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:הרב מנובומינסק.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8053832|Yisa Sofoluwe]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q8059945|Yu Lihua]]'' | | [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q8061948|Yusuf Grillo]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:Yusuf Grillo, 'Yoruba Bride'.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8066134|Zanele kaMagwaza-Msibi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Zanele KaMagwaza Msibi (NFP President).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8201895|Antonio Álvarez Solís]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Antonio Alvarez Solis 2012an.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8353446|Daisy Lúcidi]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Daisy Lucidi cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9012220|Joaquín Carbonell]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Joaquín Carbonell cantando en el acto de recogida medalla de oro de los amantes CITT Teruel 2020 -primer plano (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9012935|Jorge Trías Sagnier]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q9015433|Juan Cotino]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Juan Cotino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9025128|Luis Ibero]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q9026939|Maguito Vilela]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:ELEIÇÕES- MAGUITO VILELA FALA SOBRE PLANO DE GOVERNO.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9055167|Papaléo Paes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Papaléo Paes em 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9057794|Pedro Ávila Nevárez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q9066796|Raymundo Capetillo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Raymundo Capetillo (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9139800|Adam Kopczyński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9147802|Alfred Rzegocki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9152862|Andrzej Maryniarczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9179979|Bronisława Kowalska]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Bronisława Kowalska w swoim biurze poselskim 1997.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9200218|Célio Taveira Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9202000|Dariusz Gnatowski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Dariusz Gnatowski 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9250881|Edward Gnat]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9319012|Yaghoub Zoroofchi]]'' | | [[ايران]]<br/>[[آذربائيجان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q9324836|Ryszard Miazek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9341835|Stanisław Dulias]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9375799|Witold Paszt]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Witold paszt.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9376370|Wojciech Borowik]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9388447|Zbigniew Zysk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9621049|Antônio Bivar]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Antonio Bivar (Antônio Bivar) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9630040|Arolde de Oliveira]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Arolde de Oliveira em abril de 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9631197|Artenir Werner]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9674168|Calane da Silva]]'' | | [[موزمبيق]] | | | |- | ''[[:d:Q9697014|Carlos Eduardo Cadoca]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9697147|Carlos José Ramos dos Santos]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10263911|Daniel Azulay]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Lançamento da cartilha do artista Daniel Azulay “Juntos, dizemos não ao crack e outras drogas”.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10267669|Djalma Bastos de Morais]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Placa Correio (Altos).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13052265|Artak Movsisyan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q13054711|Sergo Karapetyan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:Sergo-Karapetyan-Armenia-Minister.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13055374|Ranjit Sinha]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q13057474|Kamal Lohani]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Kamal Lohani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13058789|Badar Uddin Ahmed Kamran]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q13059317|Mahbubey Alam]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Mahbube alam 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13071314|Min Yu Wai]]'' | | [[ميانمار]] | | | |- | ''[[:d:Q13110295|Alleppey Ranganath]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Alleppey ranganath DSC 0671.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13112872|Narayan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Narayan DSW.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13159219|Chennaveera Kanavi]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Dr Chennaveera Kanavi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13207856|Fäyrüzä Möslimevä]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q13512620|Hamish Wilson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q13560249|Lucille Times]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lucille Times & Historical Marker.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13570123|Lalli Partinen]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | [[فائل:Lalli-Partinen-1965.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13742419|Kees Bakker]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q14492130|Leo Goodman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q14857056|Wout Holverda]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Wout Holverda (1984).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q14949590|Augustine Mahiga]]'' | | [[تنزانيا]] | | | [[فائل:Augustine Mahiga (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q14950917|Jim Fraser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jim Fraser - Germantown Academy 1954.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q14981932|Patrick Hanks]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q15077049|Sergej Sokolkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q15077313|Blas Camacho Zancada]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q15131268|Michel Tibon-Cornillot]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q15141208|Marco Ferrari]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:MarcoVirgilioFerrari.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15260378|Carlos Casamiquela]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Carlos Casamiquela.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15379160|Beatriz Yamamoto Cázarez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q15429090|Joel Shatzky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15442290|Joel J. Kupperman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15443253|Swapan Kumar Chakravorty]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Swapan Kumar Chakravorty - Kolkata 2011-08-02 4503.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15445520|Judy Irola]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15455926|Manuel Juárez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Manolo Juárez at Biblioteca Nacional 2014 (15701603999).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15485954|Nicholas Rinaldi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15531146|Roza Sabiryankyzy Akkuchukova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q15618745|Manglesh Dabral]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Manglesh Dabral. Dec 1993. New Delhi. By Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15636630|Marek Pivovar]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Marek Pivovar 2015.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15711854|Jan Veentjer]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:HockeyNL-HDM1963.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15723603|Ajit Das]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q15723647|Amarendra Mohanty]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Amarendra Mohanty Odia Film Music Director.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15724226|Tapu Mishra]]'' | | [[اوڙيسا|اوڙيسيا]] | | | [[فائل:Tapu Mishra Bengaluru Odia Ganesa Puja1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15725319|Shantiraj Khosla]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q15730390|Kamal Rani]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q15731459|Turi Simeti]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Turi Simeti.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15819842|Ibrahim Mbombo Njoya]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | [[فائل:Ibrahim Mbombo Njoya KdfsultanIb.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15835700|Moses Hamungole]]'' | | [[زيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q15876044|Jarmila Rýznarová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q15883033|Yauhien Anischanka]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q15896972|Ho Chau-chu]]'' | | [[تائيوان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q15921673|Franz Marx]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15942109|Eugenio Minasso]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Eugenio Minasso.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15943581|Bartolomeo Pepe]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Bartolomeo Pepe datisenato 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15994807|Michael Wakelam]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q16046136|Houshang Mansourkhaki]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q16052047|Karim Akbari Mobarakeh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Karim akbari mobarake 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16052285|Mohammad Mirmohammadi]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Seyyed Mohammad Mirmohammadi 2018-06-23.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16053060|Hossein Sheikholeslam]]'' | | [[ايران]]<br/>''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]'' | | | [[فائل:Hossein Sheikholeslam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16090540|M. Narasimham]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16091761|Aurora Cornu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q16093542|Anthony Bailey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:AnthonyBailey.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16093633|Stanley Chera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16104508|Janos Mohoss]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16104930|Shyam Bihari Misra]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16104964|Renzo Gattegna]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16105298|Roger Chappot]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16105431|Basil Pesambili Mramba]]'' | | [[تنزانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q16105794|Stephen Susman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16105925|Robert H. Garff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16106394|John Palmer]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q16106734|Aubrey Mokoape]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16116741|Željko Mavrović]]'' | | [[ڪروشيا]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]'' | | | [[فائل:Zeljko Mavrovic Sarastro.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16117386|David Shepard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:David Shepard (13860572183) (1).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16118380|Abdelkader Jerbi]]'' | | [[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q16119295|Ahmed Halawa]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:أحمد حلاوة.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16121789|Mahmoud El Idrissi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q16123725|Kamal Amer]]'' | | [[مصر]]<br/>''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16124469|Marwan Mahfouz]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Marouan Mahfouz, Damascus Opera House - Aug 13, 2020.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16124968|Saleh Abdullah Ali Al-Sanabani]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q16128982|Oleg Zalotnev]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q16138667|Thanwa Raseetanu]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16138911|Somsak Jaikaew]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16143657|Agnaldo Timóteo]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Agnaldo Timóteo (8488377495).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16144880|Abdul Hamid Sebba]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16145812|Ferenc Tóth]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q16151657|Nand Kumar Singh Chauhan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16151874|Benny Napoleon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Benny Napoleon.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16162589|Mohamed Nejib Berriche]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q16166855|Yaakov Schwei]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16184437|Jeanne PMR Winaktu]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q16185240|Miša Aleksić]]'' | | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[سربيا]] | | | [[فائل:Misa Aleksic 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16191015|Isidro Pedraza Chávez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16195218|Olan Montgomery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16197612|Gerry Cottle]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q16200336|Eve Branson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Eve Branson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16202862|Lance Carson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16204248|José Alberto Ciurana]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16205288|David Cook]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q16207131|Little Walter DeVenne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Little Walter Devenne.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16215977|Lee Nurse]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q16263095|André Manaranche]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q16269511|Howard Schoenfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16297882|Heikki Aarva]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q18129450|Daniel Yuste]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q18162113|Vekuii Rukoro]]'' | | [[نميبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q18209595|Oyewusi Ibidapo Obe]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q18217421|Rao Dharampal]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q18236146|Yulyen Balmusov]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q18246554|Enio Mainardi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q18249366|Theodore Bugas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18249465|Othón Cuevas Córdova]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q18275399|Gláucio Ary Dillon Soares]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q18280349|Vladimir Shnitke]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q18327523|György Snell]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:SnellGyorgyFotoThalerTamas.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18350877|Alberto Amador Leal]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q18390781|Roberto Leitão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Roberto Leitão.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18391983|Sekhar Basu]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Sekhar Basu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18405881|Nikiforos]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q18421453|Subiakto Tjakrawerdaya]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Subiakto Tjakrawerdaya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18538499|Adrian Bărar]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Adi Barar (Cargo) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18539289|Cornelia Catangă]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q18546585|Hilary S. Chapman]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q18549704|Nicolae Sabău]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q18618827|Igor Bogdanoff]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Salon du livre de Paris 2011 - Igor Bogdanov - 004.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18618829|Grichka Bogdanoff]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Salon du livre de Paris 2011 - Grichka Bogdanov - 001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18634038|Anfim (Tudos)]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q18649004|Avelino Méndez Rangel]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Avelino Mendez Rangel 1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18683826|Krishan Kumar Aggarwal]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q18685775|Jim Dornan]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q18685824|Ayatullah Durrani]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q18687827|Morris Hood III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18688035|Jitendra Nath Pande]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q18738911|Mack Walker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18747673|Reynaldo Salazar]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q18750351|Maulana Ameer Zaman]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q18750460|Ram Lal Rahi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q18752973|Tiit Lilleorg]]'' | | [[اسٽونيا]] | | | |- | ''[[:d:Q18764064|Martin S. Fox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18810088|Elidio Espinoza]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Elidio Espinoza Quispe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18811939|Terry Doran]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q18921500|Felicia F. Campbell]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q19271880|Sami Hasan Al Nash]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q19281555|Manzoor Ahtesham]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19301055|María Araujo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q19361829|Giovanni Battista Rabino]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giovanni Battista Rabino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19432890|Abelardo Díaz]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q19517945|Pir Noor Muhammad Shah Jillani]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q19518853|Luis Enrique Mercado]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q19547762|Munirathna Anandakrishnan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Anandakrishnan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19547902|கோ. இளவழகன்]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q19561531|Nolan Mettetal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q19564424|Dietmar Seyferth]]'' | | [[جرمني]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q19605243|Ashok Kumar Walia]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19608131|Caio Narcio]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Caio Narcio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19609869|Chandro Tomar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19611679|Yusuf Kenan Sönmez]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q19635577|Dimitris Kremastinos]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:KremastinosDimitris.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19665021|Helen Damico]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q19667174|Shingoose]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q19667683|Kim H. Veltman]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Kim Veltman at EVA London 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19668626|Rajkumar Keswani]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19710290|José Carlos Schiavinato]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q19725072|Dadang Wigiarto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Situbondo Dadang Wigiarto periode kedua.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19787577|Rubén Anguiano]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q19871563|Frank Brew]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q19872432|Ken Colvin]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q19880661|Miguel Ángel Gutiérrez Machado]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q19895787|Brijendra Singh Rathore]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19915711|Abdulmanap Magomedovich Nurmagomedov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Abdulmanap Nurmagomedov in 2021.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19942870|Dadang Hawari]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q19953017|Abd ar-Rahman ibn Khalifa]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q19974584|Lukman Niode]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20004583|Josep Ferrer Peris]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q20004758|Josep Sala i Mañé]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Primera actuacio castellers de barcelona.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20016600|Alberto Sonsol]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q20045601|Antônio de Jesus Dias]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q20048117|José Júlio Venâncio Antunes]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:José Júlio VFXira 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20049141|Mário Coelho]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Monumento a Mário Coelho, Vila Franca de Xira 03.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20054063|John M. Squire]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q20064152|Kuo Nan-hung]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q20069206|Vasyl Pisnyi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q20090063|Vakha Agaev]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Vaha Agaev.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20403285|Tony Moussa]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q20418100|Riyāḍ Najīb Al-Rayyis]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q20420208|Al-Qadi Barhoun]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Barhoun.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20426392|Bens Leo]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20426512|Hilmi Aminuddin]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20479636|Venelin Mitev]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q20480938|István Kozma]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Kozma István NB.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20501917|Avraham Yeshayahu Heber]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:הרב הבר.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20507884|Karen Babayan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20509962|Grigor Brutyan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20513641|Harutyun Topikyan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q20525356|Benjamin Tolić]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | [[فائل:Benjamin Tolić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20528490|Tõivo Sarmet]]'' | | [[اسٽونيا]] | | | [[فائل:Toivo sarmet2.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20533125|Dositeo Rodríguez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q20559646|A. Yunus Kunju]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:A younus kunju x mla.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20560624|Mehman Aghayev]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q20560807|Naini Narshimha Reddy]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Nayini Narsimha Reddy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20565316|Alasgar Gurbanaliyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q20605416|Bakari Mwapachu]]'' | | [[تنزانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20610736|Tasoltan Mamsurov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q20665651|Pydikondala Manikyala Rao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q25471771|Shazni Munir Mohd Ithnin]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25473657|Irena Alijošiūtė]]'' | | [[لٿوينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25542625|Knyaz Hacıyev]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q25588647|P. Gopinathan Nair]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q25640123|Guus Smeets]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Guus Smeets.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25998965|Marius Dinulescu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q26251738|Shamsuzzaman Khan]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Shamsuzzaman Khan Dhaka 2019 (3).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q26256181|Sálvio Dino]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q26466079|Onkar Nath Srivastava]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q26677234|David Stypka]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q26856800|Muhammad Hamza]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q26923140|Emil J. Freireich Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q26924548|Rohit Sardana]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q26971502|Jan Žižka]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q27022448|Adlin Mair-Clarke]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q27044994|Hooshang Mirzaee]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q27062983|Muhammad Mohaiminul Islam]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q27063489|MA Hashem]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q27063631|B.J. Marsh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q27195991|Valeria Gagealov]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Valeria Gagealov 2014 Romania stamp.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27207944|Najma Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Najma Chowdhury speaking.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27514682|Samuel Wembé]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q27525876|Gyula Horvath]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q27589327|Pablo Cámbar]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | [[فائل:Pablo José Cámbar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27662830|Ann Katharine Mitchell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q27664982|Carlos Falcó, 5th Marquess of Griñón]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Carlos Falcó.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27690287|Ruth Lewis]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q27734548|Bill Bullard, Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q27804545|Maqbul Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q27835309|Félix Mendonça]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:BA10200 div Felix Mendonça 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27862807|Walmir Oliveira da Costa]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q27950616|Munir Al-Aboushi]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]<br/>[[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q27975003|Alícia Guri i Canivell]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q28001421|Jerry Relph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Minnesota State Senator Jerry Relph.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28007795|Hella Brock]]'' | | [[جرمني]]<br/>''[[:d:Q16957|East Germany]]'' | | | |- | ''[[:d:Q28039797|Nicolaie-Sebastian-Valentin Radu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q28086077|Kebby Maphatsoe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q28121682|Arpik Hasratyan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Arpik Asratyan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28122480|Brian Arrowsmith]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q28370205|Surendra Singh Jeena]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Jeena Bhaiya.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28370231|Gopal Singh Rawat]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Gopal Singh Rawat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28403467|Jaybee Sebastian]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q28420151|Buruji Kashamu]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:Buruji Kashamu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28485065|Aptripel Tumimomor]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Aptripel Tumimomor.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28498255|David Brooks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Elmer Wayne Henley and David Owen Brook (by Jerry Click) – Bolivar Peninsula, August 10, 1973.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28555913|José Carlos da Silva Júnior]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q28664898|Mikhail Plotkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q28708192|Llorenç Cassi i Morató]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q28716759|حمد الريح]]'' | | [[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q28843094|Luís Macedo]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q28867793|Jacques Thobie]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q28911753|Branislav Blažić]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q28962630|Gladys Beckwith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q29078601|Nedal Abu Tabaq]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Nedal Abu Tabaq portret 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29079958|Bogusław Cygler]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q29358941|Vladimir Zuykov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q29370558|Ujwal Thapa]]'' | | [[نيپال]] | | | |- | ''[[:d:Q29452463|Pradeep Maharathy]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Pradeep Maharathy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29462882|Alan Abel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alan Abel of The Philadelphia Orchestra (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29505408|Lew Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q29525790|Marc Engels]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q29527515|Abdul Mahdi Hadi]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q29568123|Tohami Khaled]]'' | | [[لبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q29639760|Luis Arias Graziani]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q29640879|Surat Mathur]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q29727768|Francesco Perrone]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Francesco perrone Olimpiadi Roma 1960.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29887876|Israel Zelitch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q29944026|Richard Mendani]]'' | | [[پاپوا نيو گني]] | | | |- | ''[[:d:Q30081749|Hadi Khosroshahi]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:هادي خسروشاهي.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30231744|Piotr Wowry]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q30320385|Walter Robb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q30404445|José Évrard]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Saint-Laurent-Blangy - Congrès fondateur des Patriotes le 18 février 2018 (061).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30687590|Vijay Kumar Kashyap]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Vijay Kashyap BJP Minister.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30687834|G. P. Venkidu]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:GPV Gobi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30728097|Yves Vander Cruysen]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q30729040|Jean-Marc Manducher]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q30789633|Huba Rozsnyai]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q30930334|Gil Vianna]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q30934103|Ibsen Henrique de Castro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q30935116|Herzem Gusmão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Herzem Gusmão em 23 de julho de 2019 (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q31199474|Baldo Podić]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q31201089|Subhadra Sen Gupta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q31296778|Anvar Nahmadov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q31451910|Mukar Cholponbayev]]'' | | [[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]] | | | |- | ''[[:d:Q31724199|Sadek Bachchu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q31724856|Mirza Mazharul Islam]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q31741007|Pearson Jordan]]'' | | [[بارباڊوس]] | | | |- | ''[[:d:Q32291770|Thomas H. Kunz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q32362040|Olga Domuladzhanova]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q33236658|Jean-Philippe Ruggieri]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q33239234|Fábio Hissa Vieira Hazin]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q34113948|Giovanni Pretorius]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q34970774|Olga Levko]]'' | | ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q35342309|Tawfiq al-Yasiri]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q36489247|Muhammad Jadam Mangrio]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q36514477|Brian J. Axsmith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q36657949|R.Y. Anderson]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q38002088|Cesare Leonardi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q38583129|N. Appaji Gowda]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q39058126|Anand Mohan Zutshi Gulzar Dehlvi]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Gulzar dehlvi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56393467|Jalaludin Rakhmat]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Jalaludin Rakhmat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56399697|Yopie Latul]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q56399754|Burhan Abdurahman]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wali Kota Ternate Burhan Abdurahman.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56410339|Camille Bonnet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:L'équipe du SU Agen finaliste du championnat de France de rugby, en mars 1943 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56600042|Younus Soomro]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56630743|Vincent Mhlanga]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q56641288|László Gróf]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q56651269|Waqar Ahmed Seth]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56678261|Bernie Juskiewicz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q56678450|Dick Hinch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q56743555|Martha Sánchez Néstor]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q56841045|Mongameli Bobani]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q56862871|Brian Crowe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q57037216|Marcello Brunelli]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Brunelli Marcello.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57342370|Nikhil Nandy]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:The Minister of State (Independent Charge) for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill felicitated the Indian Football Heroes, who reached the semi - finals of Melbourne Olympics, 1956, in New Delhi on February 23, 2009 (1).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57617645|Fernand Turcotte]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q57829968|Faith Alupo]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q57903860|Elmer Pato]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q57973856|Ambrose Mandvulo Dlamini]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | [[فائل:10.08 總統接見「史瓦帝尼王國總理戴安伯伉儷」 (48863175906).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57986405|Ndifor Afanwi Franklin]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q58004322|Ulfat Mustafin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q58175439|Ajay Kumar Tripathi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Justice Ajay Kumar Tripathi.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59226203|Cabo Almi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q59245275|Silvio Favero]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q59327278|Raj Mohan Vohra]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Raj Mohan Vohra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59387154|Dennis G. Peters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dennis G. Peters (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59594563|Shin So-gol]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | [[فائل:신소걸.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59822632|David Corrêa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:David Corrêa na Tradição 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60048453|Carlos Burga]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q60428775|Ron Wright]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ron Wright, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60578644|Khaled Al Amir]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q60676275|Anthony Mwamba]]'' | | [[زيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q60676348|István Turu]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q60682885|Nikolay Petrunin]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Петрунин Н.Ю.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60684463|Hussain Ahmed]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:The Minister of State (Independent Charge) for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill felicitated the Indian Football Heroes, who reached the semi - finals of Melbourne Olympics, 1956, in New Delhi on February 23, 2009 (3).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60734385|Jim Cross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q60734833|Danny Campbell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q60735860|Jack Page]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q60944987|Roger Maes]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q61029386|Gérard Gire]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q61080701|Abu Hena]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q61080791|Sheikh Md Abdullah]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:State Minister for Religious Affairs Alhaj Advocate Sheikh Md Abdullah delivers speech at Hajj management meeting 2019-05-16 (PID-0038640) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61101983|מנחם מנדל]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q61161331|Stephen Schwartz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q61221263|Jean Luc Rosat]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q61229497|SM Mohsin]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:S. M. Mohsin cropped Prime Minister Sheikh Hasina awards Ekushey Padak 2020 at Osmani Memorial Auditorium Dhaka 2020-02-20 (PID-0034165) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61283036|Azmi Mohamed Megahed]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:عزمي مجاهد.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61314646|Kartikeswar Patra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q61355370|Godfrey Grima]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q61375379|Skariah Thomas]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Scariah Thomas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61481724|Luigi Roni]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q61556012|Bikram Keshari Barma]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q61625027|Mac Jack]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q61670448|Leanid Dziejka]]'' | | [[بيلاروس]] | | | [[فائل:Пасведчанне дэпутата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12 склікання на імя Леаніда Дзейкі.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61707992|Stephen C. de St. Jeor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q61746483|Pierre Housieaux]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q61781035|Hans Grotz]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q61893591|Ravi Shankar Patnaik]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q61945598|Marc Pilcher]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q62072676|Adebayo Osinowo]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q62081852|José Daniel Guccione]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:José Guccione.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62126551|Roberto Rivas Reyes]]'' | | [[نڪاراگوا]] | | | [[فائل:Roberto Rivas 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62381879|Nick Mourouzis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q62570988|John Obiero Nyagarama]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q62691119|Mutko Tsvetkov]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q62713325|Viktor Kelner]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q63004552|Wilberforce Kisamba Mugerwa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q63197527|Florence Ridley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q63198327|Dora Werzberg]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q63342260|Miguel Ángel Giubergia]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Miguel Giubergia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q63381257|Pascal Monkam]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q63457716|Mohammed Oreibi Majid al Khalifa]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q63999140|Sangram Keshari Jena]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q64019473|Ludwig Wiedenmann]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q64095652|Фелікс Уладзіміравіч Шкірманкоў]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q64097038|Jos De Man]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q64141250|Balli Durga Prasad Rao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q64149281|Bernard Grégoire]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q64348965|Nitsa Tsitra]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q64399281|Zamuxolo Joseph Peter]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64399294|Pumza Patricia Dyantyi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64399328|Jacqueline Mofokeng]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64399347|Dorah Dunana Dlamini]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64399408|Tandi Gloria Mpambo-Sibhukwana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q64681381|Rayyān, Aḥmad ʻAlī Ṭāhā]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q64855254|Alexandros Isaris]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q64859158|Gouri Sankar Dutta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q64860750|Anish Deb]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Anish Deb - Kolkata 2015-10-10 5402.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q64918366|Zdeněk Preclík]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q64929872|Joseph Ferris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64949184|Aminul Islam Mintu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q65030790|Richard Laird]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q65038140|Svatopluk Kasalý]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Svatopluk Kasalý 28. 3. 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65166902|Joselito Falcão de Amorim]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Joselito Falcao de Amorim.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65174387|Flaviola]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q65199622|Saeid Tashakkori]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:تشکری.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65275379|Zaur Kantemirov]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q65428531|Chavalit Soemprungsuk]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q65444883|Prakash Damodar Padgaonkar]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Prakash padgaonkar-Konkani Vishwakosh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65548621|Suresh Amonkar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q39070358|Habib ur Rahman]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q40038189|Naoteru Nabeshima]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q40232921|Hasna Begum]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Hasna Begum 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q40331041|Rajan Mishra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q41596279|Johan van Zyl]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Johan Van Zyl 1 (Toyota Motors Europe) at Toyota Press Conference IAA 2017 by Nicolas Völcker.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q41791790|Debashis Panigrahi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Dr. Debasis Panigrahi (Author).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q42303508|Marius van Heerden]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q42331566|Hamid Rashid Ma`ala]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q42389822|Waldemar Silva]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q42428973|Jamshed Uddin Kakakhel]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q42429343|Waldemar Post]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q42571276|Gita Ramjee]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q42800040|Elizabeth Muyovwe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[زيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q43106474|Henri-Thomas Lokondo]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q43180489|Sibusiso Moyo]]'' | | [[زمبابوي]] | | | [[فائل:Sibusiso Moyo, Minister of Foreign Affairs and International Trade, Republic of Zimbabwe (28014487638) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43210860|Farida Mansurova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[تاجڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q43274270|Rodela]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Rodela (Luiz Carlos Ribeiro).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43377246|Joshua Kyeremeh]]'' | | [[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q45781300|James Kamwambi]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q45781379|John Chikalimba]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q45781626|Lingson Belekanyama]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q45843259|Leïla Menchari]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q45996744|Kwadwo Owusu Afriyie]]'' | | [[گھانا]] | | | [[فائل:Kwadwo Owusu Afriyie - 2019 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q46250843|Danial Jahić]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q46644655|Konstantin L. Ivanov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q46995325|Hans Cohen]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q47011474|Asdrubal Bentes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Asdrubal Bentes 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q47011506|Roberto Torres]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q47030659|Narinder Bragta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q47357805|Ole Hansen-Løve]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q47387297|Sardar Dur Muhammad Nasar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q47389631|Ghulam Murtaza Baloch]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47389945|Jam Madad Ali Khan]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47392395|Muhammad Adil Siddiqui]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47402338|Lea Harpaz]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:לאה הרפז.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q47411298|Shaukat Manzoor Cheema]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47465350|Shani Mahadevappa]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q47507023|Tamás Böröndi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q47528906|Carl Tighe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q47529646|Priscilla Tozama Mantashe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q47529773|Martha Mmola]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q47529782|Esteban Bocaranda]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q47537495|Amdi Bajram]]'' | | | | | [[فائل:Амди Бајрам.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q47544874|Sabbaruddin Chik]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q47639046|Antonín Nedbal]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q47668952|Duan Zhengcheng]]'' | | [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q48167728|Indra Mohan Rajbongshi]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q48315912|Bernard Stalter]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Bernard Stalter.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q48719857|Ramu]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q48872746|Naomi Munakata]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Naomi Munakata (2011).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q48951979|Viktor Koval]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:2007-01-26 kovalskie 1010450 .jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q49250207|Muladi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Menteri Sekretaris Negara Muladi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q49254213|Adang Sudrajat]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Adang Sudrajat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q49561853|Anwarul Kabir Talukdar]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q50049590|A. K. M. Mosharraf Hossain]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q50396635|Sindisiwe van Zyl]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Dr Doreen Sindisiwe van Zyl.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q50660601|AKM Jahangir Hossain]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q50828767|Moisés Mamani Colquehuanca]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Moisés Mamani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51048751|Angela Salazar]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q51120523|Christine McHorse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q51336938|Fiona Denison]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q51461749|El Príncipe Gitano]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q51670534|Teimuraz Tsiklauri]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]] | | | |- | ''[[:d:Q51670771|Vladimir Kharchenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vladimir Kharchenko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51881137|Katalin Korinthus]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q52274178|Dave Nalle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Davenalle.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q52315000|Md. Israfil Alam]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q52369511|Lorina Kamburova]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Lorina Kamburova in Bulgaria promotional video.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q52723219|SK. Md. Nurul Haque]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q53086459|Ugo Tessitore]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q53544897|Antonio Beneyto]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Antonio Beneyto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54861257|Nizar al-Haraki]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q54862182|Fayeq Azab]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q54875090|Kamal Ballan]]'' | | [[شام]]<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Kamal Ballan in Durova Theater.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54932411|Sandra Nyaira]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q55020621|François de Gaulle]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q55178473|Tauba Katzenstein]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q55459951|Alí Humar González]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q55585267|Lefteris Mytilineos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q55622382|Massoud Achkar]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q55624059|Muhammad Afzal]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q55628232|P. Vetrivel]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q55641249|Neville Fernando]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q55688673|Manuel Domecq Zurita]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q55694390|Ziauddin Ahmed Bablu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Ziauddin Ahmed Bablu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55694406|Abdul Matin Khasru]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Abdul Matin Khasru.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55694715|Mahmud Us Samad Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q55943735|Mario Roberto Morales]]'' | | [[گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q55971501|Adolf Lüchinger]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q55998474|Princess María Teresa of Parma]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[اسپين]] | | | [[فائل:María Teresa of Bourbon Parma (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55999120|Antonio García-Moreno]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:AGMoreno2003.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56000305|Jacqueline Rubellin-Devichi]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q56065281|Munira Yamin Satti]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56065399|Shaheen Raza]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56173541|Margarita Lambrinou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q56195647|Vitor Sapienza]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q56223573|Milan Hurtala]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q56248458|Cyril Lawrence]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q56257287|Fabio Restrepo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Fabio Restrepo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56299115|Nomvuzo Francisca Shabalala]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q86550970|Carlos Tapia García]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Carlos Tapia en LaMula.pe 2-38 screenshot.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q86709709|Mohammad Ali Ramazani Dastak]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q87066622|Ahmad Songi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q87072653|Gonzalo Cerezo Barredo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q87186121|Buchanan Sharp]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q87205979|Dukha Bhagat]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q87219910|Valerio Moro]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q87451176|Benon Magezi]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q87495680|Ikenwoli Godfrey Emiko]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:The Olu of Warri, Ogiame Ikenwoli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q87511491|Lee Cha-su]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | |- | ''[[:d:Q87558710|Roberto Stella]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q87652750|Nasser Shabani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Nasser Shabani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q87697765|Wen Zengxian]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q87830378|Francesco Saverio Pavone]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q87849018|Jiang Xueqing]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q87967184|Aris Dijksman]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q87975501|Narjes Khanalizadeh]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q87975990|Reza Mohammadi Langroudi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q87976706|Esmail Yazdi]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Esmaeil Yazdi 2017-09-04.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q87999700|Hipólito Chaiña]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q88036515|Ashutosh Mohanta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q88094808|Antonio Michele Stanca]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88179804|Joan Cuadrench i Aragonès]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88181154|Aileen Baviera]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Aileen Baviera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88196412|António Vieira Monteiro]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q88206609|Jean Leber]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88209709|Larry Edgeworth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88223813|Admir Džubur]]'' | | [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q88326495|Jean-Jacques Razafindranazy]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[مڊگاسڪر]] | | | |- | ''[[:d:Q88332749|Sérgio Trindade]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q88364089|José María Loizaga Viguri]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88373250|Sylvain Welling]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88373576|Jean-Marie Boegle]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88376163|María José Rubio Fuentes]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88382284|Calogero Rizzuto]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88386281|Nashom Wooden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88387865|Hassan Milani]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88387896|Peter Myles]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88394294|Zororo Makamba]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q88420752|Olivier Schneller]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88430796|Borja Domecq Solís]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88461558|Maroof Afzal]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q88465219|Dez-Ann Romain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | |- | ''[[:d:Q88465409|David Edwards]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88465891|Lee Green]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88471669|Qiu Jun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q88505446|Orlando Staton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Orlando Staton with the Fabulous Flemtones on February 28, 2020 at Tierney's Tavern in Montclair, New Jersey.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88529356|Abraham Levy Bressler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88552871|Black N Mild]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88553411|Floyd Cardoz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Floyd Cardoz demonstrating Indian cuisine (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88564303|Lillo Venezia]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88592566|Jenny Polanco]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q88602759|Giuseppe Berardelli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88605041|Steven Dick]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88660090|Mohamed Farah]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q88696349|Vasile Ouatu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q88719792|John F. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88720437|Kious Kelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88720923|Rose Marie Compaoré]]'' | | [[برڪینا فاسو|برڪينا فاسو]] | | | |- | ''[[:d:Q88788580|Alan Finder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88799719|Usama Riaz]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q88862963|Ruben Melogno]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q88866458|Jésus Gayoso Rey]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88876722|Narciso Arranz Cerezo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88919704|Jörn Kubicki]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q88928087|Jacob Plange-Rhule]]'' | | [[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q88946519|Romi Cohn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q88948586|Freddy Rodriguez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88960423|Chato Galante]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Chato Galante Premios Goya 2019 - Mejor Película Documental (cropped) (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88961624|Daniel Davisse]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Daniel Davisse, Journée mémoire Holocauste, Esch-sur-Alzette-103.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88963159|Angelo Rottoli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88974861|Amged S. El-Hawrani]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88975447|Adil El Tayar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88978483|Maria Mercader]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88979371|Javier Docampo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89018986|Denise Millet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89034303|Manuel Adolfo Varas]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89043679|Peregrine Broadbent]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89044367|Lorena Borjas]]'' | | [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89047239|David Hodgkiss]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89058562|James T. Goodrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89090767|Viktar Dashkevich]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Viktar daszkievicz 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89107781|Tomas Oneborg]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q89108362|Ángel Sánchez Mendoza]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89118435|Rafael Gómez Nieto]]'' | | [[اسپين]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Inauguración del Jardín de los Combatientes de la Nueve en Madrid 14.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89126458|Pat Midgley]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89127551|Antonio Nonato Lima Gomes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q89190157|John Hartwall]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q89193385|José Antonio Martínez Bayo]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Jose Antonio Martinez Bayo en Villel de Mesa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89250938|April Dunn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89251950|Bernardita Catalla]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89266944|Cemil Taşcıoğlu]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q89271759|Bob Glanzer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89272139|Reggie Bagala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89277337|Miquel Àngel Vaquer]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89278617|José Luis González Novalín]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89284961|Jacques F. Acar]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacques-F-Acar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89290024|Constantino Juri]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q89300558|William Wolf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89328137|Chang Kai]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q65561109|Satya Deo Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q65587383|Jacques Lajeanne]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65587693|François Lantz]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65590587|Alain Lescouet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Hazan Lescouet Quénard Pinon 743 (M Lescouet).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65592292|Gérard Marulier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65600672|Muslihan DS]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q65602099|Claude Schoettel]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65602496|Patrick Simon]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Patrick Simon 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65602566|Fernande Singer]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65606835|Jean-Marie Zoellé]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-Marie Zoellé 18122010.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65925031|Karim Salman]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q65945406|Miguel Ángel Tábet]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Miguel Angel Tabet.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q66087270|Lakhdar Bouregaa]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:لخضر بورڤعة.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q66124526|Ubong King]]'' | | | | | [[فائل:Ubong King in 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q66144602|István Bérczi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q66765131|Ramesh Tikaram]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q66777086|Ma. Bernardita Ramos]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q67100745|Myron J. Echenberg]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q67930607|Giovanni Gastel]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:2017 02 03 Pizzarotti Ferraris mostra le 100 facce della musica italiana Giovanni Gastel-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q68213462|Quarto Pianesi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q68696106|Samsuddin Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q68797025|Ada Bello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ada C. Bello-LSU-1961.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q69802933|Ziaur Rahman Khan]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q69908032|Charles Bukeko]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q70250846|Felix Malyarenko]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Felix Malyarenko (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q70278592|William B. Helmreich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q70554553|Amzad Hossain Sarker]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q70991299|Marcel Meys]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Marcel Meys1943.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q71965647|Vassilis Sevastis]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Sevastis long-jump.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q74477144|Meyer Rubin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q74751689|René Sylvestre]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q75313948|Jocelyn Feilding]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q75388941|Princess Diana of Bourbon-Parma]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q75390661|Lord David Douglas-Hamilton]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q75599416|Michael Conybeare Sender]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q75620301|Clotilda Douglas-Yakimchuk]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q75661811|Alexander Brunton Badenoch]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q75866189|Sally Yolanda England]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q75904125|Maria-Alice de Marsillac Plunkett]]'' | | [[برازيل]]<br/>[[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q75936458|Melanie Forestier-Walker]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q76044131|Raja Kollure]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q76079057|Andrew Moncreiff]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q76120799|Morgan Rees-Williams, 3rd Baron Ogmore]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q76170613|Christopher Sanders]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q76367719|Ostap Lozynsky]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q76429596|Kostas Kleftogiannis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q76433189|Farid Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q76814385|AKM Amanul Islam Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q76836042|Mockbul Hossain]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q76945602|Theo Jubitana]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Theo Jubitana.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q76947388|Osvaldo Cochrane Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q77058159|Fernando Sandoval]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q77254925|Jean-Charles Nègre]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q77324578|Geoff Makhubo]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Geoff Makhubo, Mayor of Johannesburg.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q77353829|Mohamed Melehi]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Mohamed Melehi, Le360 - May 4, 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q78575739|Bhekizizwe Peterson]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q78626233|Ana Magdalena]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q78933325|Charles Ehlinger]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q79275451|Ricardo Valderrama Fernández]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q79666066|Kiing Shooter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q80253264|Carlos Marincovich]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Carlos Marincovich 1970s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q80308776|Marc Daniëls]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Marc daniels-1720510798 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q80505957|Horacio Luis López]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q82504773|Mohammed Yaseen Mohammed]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q82925403|Pino Grimaldi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q83135813|Morris J. Viljoen]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q83214686|San'yūtei Takasuke]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q83618559|Jean-Claude Menand]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q83630761|Francisco Daniel Rivera Sánchez]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q84138873|Caterina Emili]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q84174794|Lorna Irungu]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q84497471|Li Wenliang]]'' | | [[چين]] | | | [[فائل:LiWengliang.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q84596019|Michel Rosenblatt]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q84737258|Hong Ling]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q84975812|Yoshio Tateishi]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q85005219|Lin Zhengbin]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85098459|Mohammad-Reza Rahchamani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:MohammadReza RahChamani 1397-08-23.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85245727|Liang Wudong]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85332141|Liu Shouxiang]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85354114|Wang Xianliang]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85504174|Liu Zhiming]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85755827|Roy Edwards]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q85770058|Isaac Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q85853174|Liu Xiaoxian]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85853305|Xu Defu]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85853522|Xiao Jun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85853556|Peng Yinhua]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85861427|Grzegorz Guziński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q85867731|Robert Znajomski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Robert Znajomski.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85873158|José Gentil Rosa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q85877322|Simão Almeida]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q85881430|Liu Fan]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85967536|Azizur Rahman]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q85969531|Habibullah Peiravi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q85991636|Ibnu Saleh]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Ibnu Saleh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85991691|Imran]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Anggota DPR Imran.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85994920|Tengku Zulkarnain]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Tengku Zulkarnain.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q86206276|Xia Sisi]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q86206710|Huang Wenjun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q86426444|Sami Shousha]]'' | | [[مصر]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89336547|Liu Li]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89336556|Mei Zhongming]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89337077|Zhu Heping]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89355538|Avram Goia]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q89358641|Bernard Epin]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89388448|Omar Quintana]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89388934|Rodrigo Pesántez Rodas]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89392342|Carlo Colombara]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89412554|Florindo Corral]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q89416505|Ismail Mohamed Abdulwahab]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89417365|Montserrat Sabater Bacigalupi]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89444493|Yang Jun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89445395|Carlos González-Artigas]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89452309|Jorge Orlando Semería]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89455052|Muhammad Sirajul Islam]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q89465759|Ito Curata]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Ito Curata in his Mansion (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89469646|Silvio Devoto]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89472100|Sa'ad Galadiman Patigi]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q89477474|Mel Boyaner]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q89477590|Arlene Stringer-Cuevas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89499451|Anick Jesdanun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89499594|Shona Ferguson]]'' | | [[بوٽسوانا]]<br/>[[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Shona Ferguson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89499996|Cyril Boulanger]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89500010|Fernando Labra Hidalgo]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89501894|Ahmad Taheri]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89502052|Fuad Nahdi]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89502662|Kalil Haché]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q89503586|Mary Roman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89514702|Feriha Öz]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q89520802|Giovanni Coppiano]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89526192|Wilhelm Burmann]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q89532539|Patrick Gibson]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Gibson Brothers - 2018082190008 2018-03-23 Radio Regenbogen Award 2018 - Sven - 1D X MK II - 0178 - AK8I9908.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89552274|Abhay Bhardwaj]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Abhay Bharadwaj.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89559728|Wilson Villa]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89562034|Jorge Chica]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89564475|Lee Fierro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89573517|Ahmad Tuyserkani]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89575597|Hervé de Buyer]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89579907|Seyed Mohsen Habibi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89580542|Ali Khalafi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89580736|Farzad Tazari]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89580754|Jean-Jacques Gressier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89580995|Shahriar Sharifi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582186|Ezzat Khamoshi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582543|Seyed Abdullah Zavieh]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582558|Plato Sohrabi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582564|Reza Neghaban]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582569|Frida Wattenberg]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89584157|Jean-Jacques Siegel]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89584521|Terry Cutmore]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89584637|Brian Lambert]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89588532|Henri Ecochard]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Ecochard.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89589522|Laurent Gruson]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89590162|Ron Rich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89592254|Israel Carrera]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q89599147|Jitendra Rathod]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89620524|Michael Yun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89637292|Dolors Sala Carrió]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89656990|Juan Martín Velasco]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89666393|Ruben Burks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89669404|Vincent Lionti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89679283|Vicente Villagrá Blanco]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89690342|Eli Velder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89697563|Anton Sebastianpillai]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89703537|Anita Fial]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89703948|Patrick Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89768813|Charlotte Figi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89795205|Marguerite Lescop]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q89799501|Art Paleczny]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q89819791|Joaquim Tosas i Mir]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89819849|Conrad Buchanan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89826765|Rebecca Mack]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89860442|Marcelino García Pérez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89888640|Christophe Pras]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89898390|Alex Layne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89912075|Eddy Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Eddy Davis Lisbon 2006.JPEG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89918324|Abdul Mabud Chowdhury]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89918929|Manolo Navarro]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89919082|Laneeka Barksdale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89919363|Ricardo Castaneda]]'' | | [[گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q89919484|Roberto Román Valencia]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89924623|Liliane Marchais]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89932032|Sam McGhee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89933671|Lee Bossom]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89934267|Ronnie A. Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89936212|Kiminobu Okada]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q89938688|Giorgio Valoti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89939488|Raimondo Balicco]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89952002|Leila Benitez-McCollum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q89957906|Ronald William Lewis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89986954|Sento Masià]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:SentoMasia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89998424|Ben Hirschmann]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90025534|TM Giasuddin Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q90025619|Ugo Rozzo]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q90027431|Hannes Schopf]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q90030093|Edoardo Valli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q90046004|L. Douglas James]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90060899|Santiago Llorente Fernández]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90078508|Gonzalo Dasilva]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90121082|Ho Kam Ming]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q90136425|Frank Gabrin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90143887|Burt Ballanfant]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90153083|Abdurakhman Martazanov]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q90162943|Richard Richardson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90250643|Hamid Manouchehri]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q90251510|Ali Behzad]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q90274240|Elio Armas Nahón]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q90278503|Kapil Deo Kamat]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Kapil Deo Kamat during his term as Panchayati Raj minister (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90314365|Syed Haider]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90324980|Azar Ahrabi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90324982|Fayaz Ayache]]'' | | [[شام]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90324987|Habib Zaidi]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90347409|Gustavo Orellana]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q90404814|Eulàlia Amorós Solà]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90405588|Kishen Bholasing]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Kishen Bholasing 2015 - 3.PNG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90409657|Lionel Longueville]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q90412083|Bas Mulder]]'' | | [[سورينام]]<br/>''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q90415987|Leilani Jordan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90416143|Zafar Sarfraz]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q90419272|Lila Fenwick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90419878|Baldiri Alavedra]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90424601|Victor Batista Falla]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q90433310|Valeria Viveros]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90435726|Maria Krier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90457604|J. Ronald Verrier]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q90463320|Jaime Ruiz Sacristán]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q90465882|Fevzi Aksoy]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q90478547|Alby Kass]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90479494|Ann Sullivan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90482625|Jason Hargrove]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90509901|Marylou Armer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90515325|Jacqueline Cruz]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90531405|Gerald O. Glenn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90561312|Tom Moore]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Tom Moore (soldier) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90605392|Robby Browne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90642033|John Driscoll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90683696|David Katzenstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90701193|Jorge Sebá]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q90723872|Jerzy Eligiusz Główczewski]]'' | | [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Witkacy - Jerzy Główczewski - 1931-12.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90732093|Clida Martinez Ellison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90792247|Gabriele Baldassini]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90812370|David Méresse]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q90849569|Glider Ushñahua]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q90852078|Gil Bailey]]'' | | [[جميڪا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gil Bailey.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90855527|Richard Passman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90878164|Julio Andrade Malde]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90902581|Elio Peretto]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q90909454|Ernesto Gutiérrez Vera]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q90925826|Rajesh Jayaseelan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q90959889|Alexander Ivan Bedini Guthrie]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90961853|Margit Feldman]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90963525|Anjanette Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91017527|Gian Carlo Ceruti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q91023351|Brian R. Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91023739|Deon M. Crowell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91024228|James Norvell Flowers Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91024238|Annis Creese]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز]] | | | |- | ''[[:d:Q91024446|Dave Roland]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91024806|Kenneth J. Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91025303|Sterling Matthews]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91025490|Jerry Manley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91025565|Gary Holmberg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gary Holmberg - 1959.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91025695|John-Sebastian Laird-Hammond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91027383|Marie-France Chabanel]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91033075|Chad Capule]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91036102|Augusto Itúrburu]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q91073092|Louis Wilsenach]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91075109|Eastern Stewart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91077024|Terrance Burke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91077402|Noel Sinkiat]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91079038|Maria Linda Villanueva Sun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91079360|George Valentine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91079952|Keith Redding]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91079959|Susan Rokus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91080484|Sterling Maddox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sterling Ruffin Maddox, Jr. - 1959.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91083307|Krishan Arora]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91085228|Jane Murphy]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91087157|Gladys Mujajati]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91087664|Mary Agyeiwaa Agyapong]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91088331|Gérard Willocq]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91088373|Amrik Bamotra]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91088921|René Rosset]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91089299|Peter Tun]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91089367|Maureen Ellington]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91089388|Cheryl Williams]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91089696|Josiane Zauma Ebonja Ekoli]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91090296|Melujean Ballesteros]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91090318|Yves Latour]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91090338|Sara Trollope]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91090369|Julie Omar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91102468|Gareth Roberts]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91106049|Edmond Adedeji]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91110677|ATM Alamgir]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q91115657|Louis Jeannin]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91116120|Joseph Djivélékian]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91118642|Elsie Sazuze]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q91120080|Alice Kit Tak Ong]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91120760|Leilani Dayrit]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91121189|Janice Graham]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91121613|Syed Zishan Haider]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q16301834|Eugenio Rojas Apaza]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Eugenio Rojas Apaza en 2019.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16307459|Boonruen Choonhavan]]'' | | [[ٿائيلينڊ]]<br/>''[[:d:Q1081620|Siam]]'' | | | [[فائل:บุญเรือน ชุณหะวัณ.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16327525|Dimitris Talaganis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q16328064|Sakēs Totlēs]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q16336402|Almeida Henriques]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q16336608|André Zacharow]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16336792|Arnaldo Faria de Sá]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Arnaldo Faria de Sá ABr.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16336946|Bonifácio José Tamm de Andrada]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Deputado Federal Bonifácio Andrada.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16337113|Cecília Guimarães]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q16337360|Domingos de Freitas Diniz Neto]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16337378|Dulce Nunes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16337681|José de Oliveira Fernandes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Museu da Cidade de Manaus - 15.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16337792|Lúcia Braga]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Plenário do Congresso (39777958125).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16337889|Maria José Valério]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Maria José Valério, 1968 (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16366590|Elbrus Abbasov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q16371865|Nizameddin Quliyev]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q16376838|Zöhrab Alıyev]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q16377555|Ingilab Nasirov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q16382689|Leon Adyan]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q16466511|Laxman Giluwa]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16485758|Antonio González Pacheco]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q16490286|Carlos Holmes Trujillo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Holmes Trujillo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16493623|Aritana Yawalapiti]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16494414|Artur Portela Filho]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q16498472|Kerstin Behrendtz]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q16518797|Sabina de la Cruz]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Sabina de la Cruz.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16526878|André Osi]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Andre Osi 20100207 Bagnols-sur-Ceze 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16530501|Aslanbek Fidarov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q16534529|Aron Atabek]]'' | | [[قازقستان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Aron Atabek imprisoned poet Kazakhstan Astana 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16538862|Danil Khalimov]]'' | | [[قازقستان]] | | | |- | ''[[:d:Q16559534|Giorgio Gatti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16562408|Guido Stagnaro]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16595738|Marianne Lundquist]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Marianne Lundquist SOK.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16624314|Ramón Romero Roa]]'' | | [[پيراگوئي]] | | | [[فائل:RamonRomeroRoa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16625708|Roberto Valcárcel]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Roberto Valcarcel.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16631776|Vladimir Voronov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Vladimir Voronov i Aleksandr Michkov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16632989|Kjell Grane]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q16647536|Arthur Whistler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16656949|Mishik Kazaryan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Kazaryan Mishik, cutted.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16670158|Pino van Lamsweerde]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Pino van Lamsweerde 3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16672105|Vladimir Lopukhin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Lopukhin Vladimir.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16701731|Roy Horn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q713750|West Germany]]'' | | | [[فائل:Las Vegas, Nevada's headlining illusionists Siegfried & Roy (Roy Horn cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16727899|Ben Chafin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16728415|Bill C. Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16728630|R. Doraikkannu]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16728723|Nasir Durrani]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q16729376|Gordon Van Wylen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16729793|Marlene Herrera Díaz]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16729954|Hudeidi]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q16730231|Omar Jazouli]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q16730710|Brandis Kemp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16732661|José Babel Mireles Valverde]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:José Manuel Mireles Valverde.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16732956|Alia Muhammad Baker]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q16744309|Butana Komphela]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16746913|Mykola Myatlitski]]'' | | ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[بيلاروس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q16842006|Corky Lee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Corky Lee at the Chinese American Museum DC in 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16847056|Nick Cordero]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q16865759|Enrico Comba]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16885966|Suresh Kumar Srivastava]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16910068|Florentino Domínguez Ordoñez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16910076|Gilberto Ensástiga]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16912496|Philippe Lécrivain]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q16939853|Cláudio Petraglia]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16940061|Dinaldo Medeiros Wanderley]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16940336|Nelson Meurer]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:NELSON MEURER.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16940411|José Itamar de Freitas]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16940797|Sérgio Olímpio Gomes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Deputado Major Olimpio no Senado 2 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16977833|Syed Muhammad Fazal Agha]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q16979865|Azmeera Chandulal]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Chandulal Ajmeera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16979978|Neil D. Jones]]'' | | ''[[:d:Q756617|Kingdom of Denmark]]''<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Neil D. Jones.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16999679|Rafel Tur i Costa]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q17032692|África Lorente Castillo]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Africa Malaga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17034981|Trần Ngọc Châu]]'' | | [[ويٽنام]]<br/>''[[:d:Q180573|South Vietnam]]'' | | | [[فائل:Dân-biểu đơn-vị Kiến-Hòa Trần Ngọc Châu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17123751|Ismail Bhamjee]]'' | | [[بوٽسوانا]] | | | |- | ''[[:d:Q17126490|Tullio Abbate]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Tullio Abbate and Ayrton Senna.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17154848|Паращенко Владимир Михайлович]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Паращенко Владимир Михайлович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17198221|Dennis Johnson]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q17279336|Robert Martin Gumbura]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q17285375|Luigi Reitani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q17305968|Henry Graff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Henry F. Graff.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17322473|Iris Love]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q17370650|Jean-Pierre Jossua]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q17388929|Dinesh Chandra Yadav]]'' | | [[نيپال]] | | | |- | ''[[:d:Q17395359|Arianna W. Rosenbluth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Arianna W Rosenbluth.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17410598|Imam Suroso]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Anggota DPR RI Komisi IX, Imam Suroso.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17410704|Masud Yunus]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wali Kota Mojokerto Mas'ud Yunus.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17411404|Soegiharto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:KIB Sugiharto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17453217|Vinicio Bernardini]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Vinicio Bernardini.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17486036|Henri Kichka]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Henri Kichka au Ciné-Club Educatif et Culturel le 11 mars 2010 à Mons (Crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17489803|Nipper Read]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q17505073|Amaranth Ehrenhalt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Étienne Hajdu et Amaranth Ehrenhalt photo Olivier DUMAY.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17505980|Muhammad Amin]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wagub NTB Muhammad Amin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17622463|Miguel Ángel Furones]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Miguel angel furones.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17632923|William Izarra]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:William Izarra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17661487|Unnikrishnan Namboothiri]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Unnikrishnan Namboothiri.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17746498|Kanybek Isakov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]] | | | [[فائل:Kanybek Abduvasitovich Isakov. 14.05.2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17859863|Kalsoom Perveen]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q18037895|Chrístos Sikánis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q18043515|Evgeny Mikrin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q18057030|Bennie G. Adkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Medal of Honor (15257829652).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20670029|Dalenda Abdou]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q20685591|Troy Sneed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q20751292|Mostafa Khorramdel]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:دوستان دکتر خرمدل، کمال مولودپوری و سایر دانشجویان مهاباد.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20856252|Giorgio Mondino]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giorgio Mondino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20871871|José Ramón Fernández Gordo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q20873631|Kanstancin Sieviaryniec]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q20888651|Mikhail Vinogradov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q20891855|Elena Hrenova]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | [[فائل:Elena Hrenova (2015-01-19).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20985282|Aqel Biltaji]]'' | | [[اردن]] | | | [[فائل:Hayder Murad Death anniversary 75 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21002307|Abba Kyari]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q21035340|Rick May]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q21039937|Anatoli Bondarenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q21064276|Gertrude Rwakatare]]'' | | [[تنزانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q21074108|Jaugen Bialassin]]'' | | [[بيلاروس]] | | | [[فائل:Jaugen Bialassin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21104193|Achyut Madhav Gokhale]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q21338525|Pakshirajan Lakshminarasimhan]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:6472-Image-32531-1-17-20200727.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21339879|Zlatko Kvaček]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q21341636|Nina I. Strelnikova]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q21391159|Amnon Freidberg]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:אמנון פרידברג, סירה.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21400588|Hafez Abu Seada]]'' | | ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:HafezAbuSeada.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21405631|Hamid Kahram]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q21440948|Jerzy Zacharko]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q21463610|Walter Spitzer]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q21464665|Philip Morsberger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q21467243|David Leverett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q21480753|Juanjo Rocafort]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q21513748|Edayathumangalam Kandaswamy Ganesan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21515658|Edman Ayvazyan]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Edman Ayvazyan 1(Cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21572745|Firsat Sofi]]'' | | [[عراق]] | | | [[فائل:فرسەت سۆفی.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21597734|Georges Trussart]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q21651710|Nomula Narsimhaiah]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21663093|Musa Yerniyazov]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q21663972|Alexander Vasserman]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q21674648|Mohammad Kiavash]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:سید محمد علوی تبار.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21682616|కె.కె.రంగనాథాచార్యులు]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21685126|Narendra Kumar Swain]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:NKS2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21747070|Dan Tătaru]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q21827250|Sarat Kumar Kar]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | [[فائل:Sarat Kumar Kar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21833015|Gaetano Rebecchini]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q21933841|Suresh Gore]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21974445|Charan Ramdas]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q22003024|Riyaz Ahmad]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q22004843|Nate Hawkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q22006946|Mita Haque]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Mita haque cropped from the image of Sheikh Hasina presents Ekushey Padak 2020, Osmani Memorial Auditorium, Dhaka, 2020-02-20 (PID-0034166) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22087194|Baddegama Samitha Thero]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q22095691|Thandika Mkandawire]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q22277578|Rajendra Devlekar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q22690302|Michel Tabet]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q22812069|Θανάσης Αγγέλου]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q22921036|Sergio Rossi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q22926728|Cristopher Mansilla]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Cristopher Mansilla (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22947427|Abdul Hameed Abu Al-Naeem]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q23062821|Mahamane Jean Padonou]]'' | | [[نائيجر]] | | | |- | ''[[:d:Q23302699|Yosiwo George]]'' | | [[مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس]] | | | [[فائل:Federated States of Micronesia Opening Ceremony 150622-N-MK341-013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23304286|P. R. Krishna Kumar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q23561648|Bernd Grimmer]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:2015 Bernd Grimmer (Landesparteitag AfD Baden-Württemberg) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23674715|Edward Sienkiewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q23753137|Salvador Vives]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q23815604|Carol Sutton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q23837608|Rubén Tierrablanca González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q23887677|Dhanare Paskal Janya]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q23893571|Angelo Perugini]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Perugini.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23908916|K. V. Vijayadas]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:K.V. Vijayadas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23914052|Nelu Bălășoiu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q23920645|Ömer Döngeloğlu]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Ömer Döngeloğlu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23927424|Želimir Altarac Čičak]]'' | | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | [[فائل:Želimir Altarac Čičak .jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23927812|Claudio Zupo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q23930665|Daniel-Ștefan Drăgulin]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q24009927|Yuri Ponomarev]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Пономарёв Юрий Иванович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24021020|Ion D. Aliman]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q24083233|Ionel M. Michiu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q24230776|Lyavon Hryshuk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q24248306|Orlando McDaniel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q24251127|Joel Otim]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q24294484|Ducange Sylvain]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q24351545|Abrek Ayupov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Abrek Ayupov 03.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24431331|Andrzej Jan Noras]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q24525349|Vasile Gherasim]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q24565738|Joe Hand Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Hand, Sr. at Joe Hand Promotions, Inc. 40th Anniversary Party.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572394|Appaji M. J.]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q24572544|Tanveer Akhtar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q24809974|Vladimir Gerdt]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q24852023|A. M. M. Safiullah]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q24877346|Jiří Ventruba]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:JiriVentruba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24940009|Miguel Ángel Troitiño]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Miguel Angel Troitiño.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24941932|Michele Serio]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Michele Serio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24949382|Asit Bandopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q25111059|Anusuya Prasad Maikhuri]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q25136946|Kamel Lemoui]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q25189922|Colin Jones]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q25423626|Ali Soleimani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ali Soleimani at the Eighth Ammar Film Festival (01).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25438009|Danilo Pertsov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Д. Перцов.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25463188|Neta S. Pane]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25463883|Edy Oglek]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25466692|Ade Firman Hakim]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25468009|Frederik Batti Sorring]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Frederik Batti Sorring, Bupati Toraja Utara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25468371|Nadjmi Adhani]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Nadjmi Adhani, Wali Kota Banjarbaru.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25468378|Sudjati]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Sudjati Bupati Bulungan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25469512|Kuryana Azis]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Drs. H. Kuryana Azis.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25471296|Muharram]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Muharram berau.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91121930|Aimee O'Rourke]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91122088|Areema Nasreen]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91122861|Lynsay Coventry]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91146921|Ted Monette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:FEMA - 40478 - Ted Monette, FEMA's Director of the Office of Federal Coordinati.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91151546|John Percy Leon Lewis]]'' | | [[گيانا]] | | | |- | ''[[:d:Q91159963|Jerry Givens]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91167491|Claude Lafortune]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Claude Lafortune - 04 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91231278|Hamza Pacheeri]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231280|Fayez Ayache]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231284|Eric Labeja-Acellam]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231288|Alfa Saadu]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231290|Liz Glanister]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231294|Rahima Bibi Sidhanee]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | |- | ''[[:d:Q91231299|Barbara Sage]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231302|Linda Clarke]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231306|Liz Shale]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231311|Mandy Siddorn]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231314|Glen Corbin]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231316|Thomas Harvey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231319|Andrew Treble]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231321|Michael Allieu]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231325|Barbara Moore]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231330|Donna Campbell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231333|Abdul Gellaledin]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q91231338|Donald Suelto]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231341|Stephen Pearson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231346|Linnette Cruz]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231351|Elvira Bucu]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231354|Amor Padilla Gatinao]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231356|Andy Howe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231361|Ade Raymond]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231364|Leilani Medel]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231368|Pooja Sharma]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231371|Emily Rose Perugia]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231375|John Alagos]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231379|Jenelyn Carter]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231384|Joan Grimshaw]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231386|Amanda Forde]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231391|Elbert Rico]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231394|Oscar King Jr.]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231398|Gilbert Barnedo]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231399|Charles Kwame Tanor]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q91231403|Kevin Smith]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231406|Gladys Nyemba]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q91231408|Amarante Dias]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231411|Lourdes Campbell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231414|Barry England]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231416|Ruben Muñoz Jr.]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231420|Brian Mfula]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231424|Simon Guest]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231426|Brian Darlington]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231430|Rajesh Kalraiya]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231432|Wilma Banaag]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231435|Nick Joseph]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231774|Jayne Harvey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91245547|Martin Loveday]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q91250620|Guri Melleby]]'' | | [[ناروي]] | | | [[فائل:Guri Melleby - Skytterprinsesse (1967) (14495766559).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91252955|Manjeet Singh Riyat]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91262852|José Marroquín Yerovi]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q91290519|Mahen Ramloll]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91308531|Skylar Herbert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91332046|André Charon]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91332579|Pierre Gilet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91333378|Jean Pouaha]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91333451|Ali Djemoui]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91334108|Sami Reda]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91336641|Gerallt Davies]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91381549|Saburō Matsushita]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q91383699|Philippe Lerche]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91384778|Kabkéo Souvanlasy]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91388450|Guy Pfister]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91389053|Serge Bokobza]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91428965|Benjamin Levin]]'' | | [[لٿوينيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91437271|Beryl Bernay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91449519|Rino Clerici]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q91461341|Alain Le Garrec]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91503406|Ella King Russell Torrey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91584337|Sudhir Sharma]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91595066|Keith MacVicar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91595238|Jean MacVicar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91621670|Belco Bah]]'' | | [[مالي]] | | | |- | ''[[:d:Q91655944|Shahin Shahablou]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q91665169|Joel Rogosin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91669146|Khalif Mumin Tohow]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q91670963|Jérôme Valette]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91672058|James Hakim]]'' | | [[زمبابوي]]<br/>[[ڏکڻ سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q91672124|Patrick Delalaing]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91672457|Mohammad Hassen Hossenbux]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91686786|Sékou Kourouma]]'' | | [[گني]] | | | |- | ''[[:d:Q91693470|Donald Reed Herring]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91707058|Danny Delaney]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q91717351|Éric Loupiac]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91719339|Ton van den Heuvel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q91756690|Fred the Godson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Fred the Godson, late 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91756983|Jean-Paul Michel]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q91767492|Emeterio Gómez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q91769815|Shree Vishna Rasiah]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q91776753|Tom Scully]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q91783720|Annette Blier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91789659|Hannes Schedel]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q93705140|Jacques Reymond]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q93707459|Paul Alloun]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q93768263|Sushil Kumar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q93774007|Daniel Walters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93776347|Raymond Geraci]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93784704|Murat Dilmener]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q93838244|Vicente André Gomes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93860270|Sue Gargett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q93868410|Jesus Chediak]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93875993|Sandy Pratt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93876058|Johannes Beck]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q93881569|Abdelfattah Abdrabbo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q93898822|Unique Clay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93903544|Guadalupe Ramos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93929514|Noel Walsh]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q93939001|Hari Vasudevan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q93943136|Michael Clegg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93943796|Joan Neudecker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93956977|Paul Vasquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Paul Bear Vasquez by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93957499|Rose Liberto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93962279|Celso Mendoza]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q93967506|Gérard Cocrelle]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q94016601|James Andres]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94018988|Tiffany Mofield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94019590|Tom Omaña Luna Jr.]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94043719|Anna Mohr]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q94061081|Jack Berg]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q94070745|Alan Ortiz]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q94073090|Charles Roberts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94087538|Belly Mujinga]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q94096258|Dorothy Pearl Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94128948|Motoko Fujishiro Huthwaite]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Monuments Men Honored - Heroes protected art work in WWII-(2015) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94217572|Magomed Aliomarov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q94249876|Shōbushi Kanji]]'' | | [[جاپان]] | | | [[فائل:Shokiri-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94311480|Denith Deason]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94349561|Marion Goldetsky Klein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94353812|Maurice Dotson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94365464|Clayton Snare]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94412286|Óscar López Acosta]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | |- | ''[[:d:Q94434142|Edward Crogan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94440981|Munir Mangal]]'' | | [[افغانستان]] | | | [[فائل:Defense.gov News Photo 100707-F-7552L-006 - Commander of the International Security Assistance Force Gen. David H. Petraeus 3rd from left U.S. Army speaks with Afghan Minister of Security.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94477252|Marie Pino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94477711|Abdikani Mohamed Wa’ays]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q94511714|Richard Cramer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94523479|John Paul Eberhard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94524203|Marcus Pino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94528806|Hellyn Moore Pawula]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94530576|Genyte Dirse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94531325|Billy Farrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94547938|Mary Santiago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94550864|Nino Cassanello]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q94567016|Gloria Jameson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94572548|Alex Ruperto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94573130|Bobby McCoskey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94574829|Halil Karabulut]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q94575477|Paul Odighizuwa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q94579153|Douglas Roberts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Douglas Roberts - 1968.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94579402|Henry Camacho]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94579891|Ruth Median]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q94580968|Tendol Gyalzur]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q94583822|Hans Bär]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q94613962|Jim Pruett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94616677|Ernesto Guzman Lara]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94643983|unnamed medical worker]]'' | | [[مڊگاسڪر]] | | | |- | ''[[:d:Q94648405|Benjamin Smalls]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94657640|James Mahoney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94690321|Mojibur Rahman Talukder]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q94694236|Georgia Litwack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94699977|Tin Aye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94700336|Randy Narvaez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94700689|Joseph Santaguida]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94709855|Berisford Anthony Morse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94713622|Peggy Ndubisi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q94799520|Donnell Kirchner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94864655|Joey Giambra]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94924250|Frankline Ndifor]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q94941476|Patricia Forster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94944470|Esteban Yáñez Pazos]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q94945959|Hatsy Yasukochi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94966479|Lenora Garfinkel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94972710|Wilson Roosevelt Jerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Wilson Roosevelt Jerman (crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94973282|William Crain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94981721|Vanessa Mackey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94987056|Mark Hall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94994278|Miquéias Fernandes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94994310|João Kabeção]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94994337|Lourdes Catão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Foto de Lourdes..png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94994347|Mário Chermont]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94994352|Rafael Fragoso]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94994691|Joshua Yasuo Suzuki]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q94995489|Rommel Bernarte]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q94995575|Ralphy Campos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94997568|Rachel Verbaan]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q94997852|Hernán Alemán]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q94997878|Alberto Tejedor]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q94998033|Reber Zandi]]'' | | [[سويڊن]]<br/>[[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q95128547|Ken Nightingall]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q95147136|Alyce Chenault Gullattee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95151336|Petr Šmaha]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Petr-Šmaha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95152882|Trevor Belle]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92861205|Don DiPetrillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92864552|Don Osceola]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92865607|Calvin Harrison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92867489|David Goulette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92878926|Madeline Kripke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92891982|Ed Schilling]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92896391|Li Yangbo]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q92901064|Allah Yar Ansari]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q92920768|Boualem Benkhelouf]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92934641|Robert Suit]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92949314|David Beyl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92957910|Josephine Seier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92967426|Marie June Skender]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92968758|Annelda Holtkamp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92972473|Bernadette Kelter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92974044|Mary Francele Sherburne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92974147|Mary Regine Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92977116|David Berg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92985221|Irvin Herman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92987708|Dan Spano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93075844|Rien Smits]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93076125|Rina Smits]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93088160|Kyle Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93096025|Jim Kearnan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93115047|Venko Kanev]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q93120505|Cornelius Watkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93122022|Muhammad Ahmad Asha]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93129383|Adamu Suleiman]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93130940|Mary Hackett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93130944|Jessie Ancona]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93142529|Lamoyne King]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93146061|Tadashi Tsufura]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93146187|Justa Barrios]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93160858|Sérgio Bueno de Camargo]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93169354|Altamiro Moyses Zimerfogel]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93171213|Philip Foglia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93211513|Kareem Haji]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q93222035|Daniel Thomas Carr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93233292|Beppe Del Colle]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q93242709|Nyla Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93244599|Willem Balke]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93245406|Cosimo Semeraro]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q93267085|Preston Olive]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93270562|Glenn Wefel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93270951|Beverly Wefel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93275468|Jesse Willard Hathorne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93278657|Joan Cunnane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93295914|Gary Washington]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93296429|Rafael Cargill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93297721|Priscilla Carrow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93298301|Edward Becote]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93299047|Wayne Edwards]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93300107|Derik Braswell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93303617|Anita Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93309744|Mehmet Şah Demirhan]]'' | | [[جرمني]]<br/>[[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q93338240|Eduardo Robles-Holguin]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q93340743|Leonard Auerbach]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93341845|Stephen Cino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93345570|Rex Damon Begay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93345895|Bradley James Ghilarducci]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93345899|Michael Fleming]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93351605|André Egri]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q93377076|Suleiman Adamu]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93377516|Rory Price]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93380491|Clifford Childs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93394215|August Pauger]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93395406|Roman Stadelmann]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93421326|Jack Taylor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93427505|Pedro Tenorio Matanzo]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Pedro Tenorio Matanzo 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93431342|Antonio Rodríguez de las Heras]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:RH en Zafra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93431362|Johnny Copeland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93436209|Fryni Arvaniti]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q93443209|Raquela Mesa-Acosta]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q93449034|Barry Webber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q93453945|Conrad Razidlo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93473479|Carlos Ernesto Escobar Mejía]]'' | | [[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q93488824|Gerald Glisson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93494556|Mohamed Hamud Omar]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q93498853|Gerald Slater]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93506856|Gerson Peres]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Deputado Federal Gerson Peres.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93512574|Maureen Ciolek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93512807|Aharon Walkin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93514005|Jorge Ortiz-Garay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93521975|Anthony Szczygielski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93525826|Helen Molina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93530184|Eli Klausner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93584226|Jimmy Glenn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93587125|Maria Lopez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q93593932|Wendy Bishop]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q93598095|William Dean Brame]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93607966|Raymond Scholwinski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93614577|Yoshio]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q93615558|Nancy Bisschop]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q93630916|Kim Blanchar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93633102|Willie Levi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93636186|Raymond Mitchell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93641586|Eric Frazier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93643731|Antonia Leon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93683887|Tam Mai]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93698550|Abdelmajid Ben Aicha]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q95153930|Keith Wade]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95155945|Jaromír Joo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q95175836|Vladimír Řehořek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95176753|Jiřina Kumstátová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95190573|Carlos Arturo Garcia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95207707|Charlie Burrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95216366|Sorin Iftimi]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q95232940|Eugene J. Sayfie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95250542|Donna M. Morrissey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95345195|Emilio DiPalma]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95377523|Daniel Kopál]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95381440|Libuše Holečková]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95381819|Miroslav Jirounek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95390382|Sally Rowley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sally Rowley - freedom rider arrest 1961 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95391797|Lydia Baštecká]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q95393540|Marie Mudrová]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q95399285|Edith Irvine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95416463|Hussain Ahmad Kanjo]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q95423359|Kamrun Nahar Putul]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q95434619|Wegene Debele]]'' | | [[ايٿوپيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95446434|Stephen P. A. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95491073|Fred Westbrook]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95502391|Santiago Baten-Oxlaj]]'' | | [[گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q95507915|Jose Ayala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95573131|Judith Bemis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95577004|Wang Bing]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95577281|Feng Xiaolin]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95577358|Zhang Kangmei]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95578805|Douglas Linn Hickok]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95579452|Elizabeth Fulop]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q95613600|Salvatore Pica]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Salvatore Pica - foto Augusto De Luca.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95629701|Pepe Tapia]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q95638573|Jeffrey Ronald Henry Muzljakovich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95645973|James Leach Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95650616|Samuel Joseph Lococo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95660168|Paul McCurrie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95670840|Hugo Ryckeboer]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q95676290|Fakhruddin Syed]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q95692819|David Ford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95694247|Yehudah Jacobs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95701122|Brahm Kanchibhotla]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Brahm Kanchibhotla.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95702276|Zubair Ahmed]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q95727053|Barbara Ossenkopp]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q95737055|Mário Veríssimo]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q95747603|Flossie Lee Bournes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880217|Alan Michael Twofoot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880218|Ronald R. Erdman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880219|Charles Robert Keal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880220|Shirley Crute]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880221|Kenneth Richard Coombs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880222|Bobby Joseph Hebert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880229|Robert N. Winsor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880231|Andrew Kowalczyk]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880233|David F. Savitt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880234|Thomas William Campbell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880239|Lawrence Littig]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880243|Antoinette Tosco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880244|Marvin L. Thomas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Marvin Thomas - 1956.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880245|Dalma Holloway Torres]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880246|Ethel R. Fonti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880247|Michael Giangrande Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880248|Philip Braverman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880255|Ralph Plaisance]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880258|Pierina D. Borsoi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880259|Willard John Hoyt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880260|Timothy J. Liszewski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880265|Barbara J. Norris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880269|Donald Raymond Haws]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880270|Mattie F. Adams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880271|Ruth E. Shinn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880272|Robert Dugal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880274|Roberta Gulick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880283|Carol Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880284|Gomer Richards Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gomer Richards Jr. - high school graduation 1954.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880285|Steven L. Freedman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880286|Vincie Teresa DeRose]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880292|Delia Regina DiTullio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q95880295|Ken Caley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880296|Jean-Claude Henrion]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880297|Grace Lee Hargrave Cradeur]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880298|Ronnie Estes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880303|Mary Ellen Houle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880307|Patrick C. Parks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880308|Daniel S. Pincu]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880309|Norman Gulamerian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880310|Patricia L. Henry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880311|Angel Escamilla]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880317|Russell D. Green]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Russell Dale Green - 1945.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880325|Scott Douglas Woodard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880337|Russell Arnold Nielsen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880362|Helen Wall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880375|Richard Edward Rutledge]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Richard Rutledge - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880383|Daniel Blume]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880778|Richard J. Conway III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880779|Betty M. Bradshaw]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880780|John C. West Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880781|Dorothy Alma Ennis D'Ostilio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880782|Karen Kay Bentley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Karen Kugler - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880783|Thomas Kevin Milo Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880791|Donald Martin Puffer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880792|Danny Ray Bierman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880793|Paul Francis Siefert Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Paul Seifert - 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880794|Richard M. Glidden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880800|Lela Reed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880803|Ruth Skapinok]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880804|Conrad Ifill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | |- | ''[[:d:Q95880805|Betty Sue Harber Carney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880807|Edward Ciocca]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880808|Pilar Molina Reyes Rodriques]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880811|Corinne Rhodes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880817|Richard Kiddle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880818|Frank Miszkiewicz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880819|John Joseph Crowe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880820|Roger Liddell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880827|Michael Wrotniak Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880829|John Poleon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880830|Joan M. Heaney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880831|Stephen J. Clinton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880833|Antoinette Marie Lutz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880834|Charles Jernigan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880843|Jean M. Winterbottom]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880844|Juanita Sanchez-Valdez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880845|Robert Bruce Harrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880846|Paul Edward Herbst]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880847|John Francis McClintock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880851|Robert C. Moen Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880862|Alice Glazer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880874|Jean Marie Hazelwood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880886|Alice Louise Trout]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alice Lukens - 1957.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880897|Norton A. Kent]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880909|Paul Shelden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880920|Jeanne Stone Rusnak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880930|John Nakawatase]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880940|Huguette Dorsey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880948|Harold Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880956|Carl Robert Bentley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880957|Bette Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bette Marie McTague - 1955.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880958|Alan A. Potanka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880964|Robert P. Rust]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880969|Anthony J. Valdati Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880970|Hal Upjohn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880971|Samuel Kramer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881335|Thomas I. Atwood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881336|Vinton Timely Mason]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881337|Dorthe J. Flick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881338|Arlene Chesley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881339|Roger Lehne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881340|George Freeman Winfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881345|Donald J. Horsfall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881349|Barbara Stack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881351|Thomas E. Anglin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881352|Rose Mary Infantino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881359|Vince Woodward]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881360|Elaine Cupka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881363|Doris Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881364|Harley E. Acker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881365|Veil David DeVillier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881368|Joyce Posson Winston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881373|Arnold Obey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881375|Ethel Hamburger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881376|Marjorie L. Goolsby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881377|Luiza Ogorodnik]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q95881385|Pio Mactal Vilar Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q95881394|Richard C. Schug]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881405|Adelfo Ruiz Calvo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95881413|Stanley Moser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881425|Joseph J. Ingram Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881435|Morris Loeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881452|Carl J. Hebert Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Carl John Hebert - 1963.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95881461|Larry Rathgeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881468|John McKeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881479|Douglas Hanby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881485|Teresa A. Olbrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881486|John F. Cannon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881487|William U. Roulette III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881488|Dawn M. Peryer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881489|Elaine Jeannette Beaulieu]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881497|Ronald Boccacio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881499|Peter Crisanti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881500|Ellen Elizabeth Fabry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881501|Clarence Robert Ellis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Ellis - 1944.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95881504|Celestino Padilla Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881510|Mary A. Cole]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881511|Earl Avers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881512|Cindy Lou Mack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881513|Julia Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881514|Frederick Anthony Palazzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881522|Yvonne S. Orlando]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881523|Marie Virginia Leto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881524|Evelyn Gertrude Brant-Graf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Evelyn Russell - 1951.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95881525|Patricia A. Carrigan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881920|Audrey LeMaire Morvant]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881921|Michael I. Sumergrad]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881922|Sean Christian Keville]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881923|Carol A. Castle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881926|Jean Munson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881932|Irene S. Allen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881933|Carmen Rodriguez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881934|Helen Sutton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881935|Deloris C. Traver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881939|Richard L. Houle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881954|Thomas A. Adamavich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881962|Gaetano Lombardo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881970|Kenneth L. Jewel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881982|Gloria Zimmerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881988|Robert Lee Amos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881998|John J. Valentine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882005|Edward J. Deasy Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882017|Vera Flint]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882040|Clementine E. Jamgochian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882045|Beverly J. Plessinger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882046|Robert Michael Sedor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882047|John Cassano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882048|Jean Adele Walkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882049|Milton Sivels Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882055|Terrence George Driscoll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882058|Janice Lin Bisley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882059|Anna Sternik Warren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882061|Melford Henson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882062|Gene Zahas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882066|Krist Angielen Guzman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q95882071|Diana G. DeVito Swist]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Diana G. DeVito - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882072|Fred J. Felella Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882073|Mike Field]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882074|Anne Turner Gaillard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Cornelia Annette Turner - 1962.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882075|Marlene B. Mandle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882081|Constance M. O'Connor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882084|Peter Bainum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882085|Zoao Makumbi Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882087|Charlie Hopper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882088|Bettie London Traxler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882093|Herbert Nygren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882097|Marsha Lee Holiday]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882098|Bruce W. Sowalski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882099|Amelia Scott Dougherty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Amelia Martha Scott - 1953.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882100|Janice Preschel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Janice Preschel - 1977.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882104|Maxwell M. Mozell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882109|Joseph Migliucci]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882110|Philip A. Scardilli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882111|Theodore Robert Zaterka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882112|Barbara E. Woznicki]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882522|Torrin Jamal Howard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882529|Robert Steven Seldin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882542|Rocco Anthony Ward Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882551|Lynne Sierra]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882559|William Brett Tracy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882564|Marion Krueger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882565|Kenneth R. Going]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882566|Robert C. Blades]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882567|Jolene Blackburn Robison Wahgren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882576|Richard Daniel Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882577|Russell Aucott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882578|Kelly Doyle Oliver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882579|Walter Everett Barton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882580|Joyce Roberts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882581|Adrienne Eugina Doolin Howard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882584|John Robert Oglesbee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882590|Jean D. Tobin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jean Nilson - 1947.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882591|Howard J. Bender]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882592|Randolph Maitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882593|Donald Geoffrey Helliwell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882601|Wilfred Jay Sikkema]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882602|Anna Elizabeth Pearson Lugg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882603|Ronald Burdette Culp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882604|Robert Charles Bazzell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882605|Jose Vitelio Gregorio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882607|Edward Russell Helfrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882615|Dorothy Spanos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882616|Nancy A. Richard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Nancy Nutter - 1952.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882617|Mary Ann Yazzie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882618|Nancy Taylor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882620|Mary Ann Scata]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882627|Virginia Bettencourt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Virginia Navarra - 1945.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882628|Dolores A. Vail]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882629|Marguerite M. Horgus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Marguerite Wolanski - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882630|Brenda Lee Orebaugh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882631|Alice Fraher-Mason]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882639|Linda L. Orendorff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882640|Nora Malis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882641|Marie A. Detrick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882642|Michael L. Trombley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Michael Lee Trombley - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882643|Edith Costanzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882645|Ronald Wilfred LePage]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882652|Edward A. Masterson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882653|Dante Dennis Flagello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882654|Raymond W. Wilkinson Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882655|Stewart Markham Fish]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882660|Barry G. Fisher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882664|Carl Gunther Reiss]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1206012|German Reich]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95882665|Luke Workoff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882666|Janet M. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883101|Linda Nute]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883102|John E. Broadly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883107|Florence Marks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883111|Carmen Lydia Muniz Rodriguez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883112|Calvin E. Messner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883113|Charles Willis Alston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883114|Thomas Neal Therrian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883115|Steve Joltin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883116|Marie Caronia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883124|Marion Klein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883125|Liudas Karolis Mikalonis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883126|Alice Coopersmith Furst]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883127|Stephen J. Chamberlin Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883132|Maclear Jacoby Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Maclear Jacoby Jr. - 1989.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883136|Barry Kaye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883137|Joraine Sieber Groat]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883138|Douglas H. Diamond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Douglas H. Diamond - 1955.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883139|Walter M. Eagles Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883143|James Ventrillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883148|Melita Baker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883149|Jim J. Wolf Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883150|Frances M. Pilot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Frances Macho - 1956.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883151|Merlene Sue Hughes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883152|Helen Silvia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883156|James Lowell Miller Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883161|Joan Cecile Berngen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883162|Laura Yopp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883163|Carole Montalbano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883164|Wesley Richard Fahrbach II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883169|Craig Franken]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883173|Anthony V. Racka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883174|Stanley Marvin Grossman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883175|Francis A. Kennedy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Francis A. Kennedy - 1950s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883176|Raymond Paul Janssen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883185|Bob Barnum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883186|Katherine Ann Birkmaier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883187|Carol Freedman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883188|John B. Lynch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883189|Richard Alexander Ross Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883193|John B. Ahrens]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883196|Leon Martin Beels]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883199|Tonna Lee Pratt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883200|Martha Eddy O'Brien]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883202|Patricia Plante]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883206|Carl A. Philipp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883213|Crystal LaBelle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883222|Fred Walter Gray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883231|Frederick Brown Starr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883241|Dolores M. Madera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883253|Michael Angelo Church]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Michael A. Church - 1968.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883651|Frank McClellan Worthington]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883659|James Ronald Conley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ron Conley - 1969.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883660|Florence Ethel Buenzly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883661|Sandra McCauley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883662|Gertrude Clemmer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883663|Beverly J. Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883664|Ronald P. Clark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883665|Paul Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883673|Cheryl E. Petty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883674|Monica Maley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883675|Carla Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883676|Joan M. Cargill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883682|Robert M. Shaw]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883685|Jeanne Madden Cibroski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883686|Elizabeth Harris Tirrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883687|Steven J. Huber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883688|Billie Jean Michael Habermehl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883689|Darla Eileen Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883698|James W. Landis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883699|Arthur Louis Thibault]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883700|Gary Tillery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883701|Michael James Reagan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883708|Tony Maldonado]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883710|Tracie L. Heverly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883711|Roxana Griswold Foreman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883712|Peggy Rakestraw]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883713|Norman Leslie Jenkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883714|John Fusco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883721|Harry P. Misthos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883723|Allen Joseph Spinner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883724|Salomon S. Podgursky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883725|Ellen Marie Pauze]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883726|JoAnn Stokes-Smith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883735|Joseph Colasurdo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883744|Carol Sue Rubin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883754|Irvin Alder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883769|Denise Camille Buczek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883780|Richard J. Rome]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883795|Eileen Marie Stanton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883807|Susan McPherson Gottsegen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883820|Londia Viola Mongold Deavers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883829|Deyrold Arteaga]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q95883834|Paul James Nagy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883835|Joseph T. Cappello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883836|Maria Tassiopoulos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95883837|Alberto Castro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95883838|Helen Boles Days]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883846|Carole Kaye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883847|Richard Joseph Lenihan Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883848|Luther Coleman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884214|JoAnne Katherine Walther]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884215|Durlene Clontz Shuffler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884216|Jeanette Gilmour]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jeanette Gilmour - 1960.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884217|John Joseph Christiana Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884218|Fritz Wilhelm Reisgies]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884226|Ronald Jacobus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ronald Jacobus - 1956.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884227|Bernard David Seckler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884228|Clifford J. Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884229|Bette Allred Weatherly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91824964|Anthony Tsai Brooks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91840218|Ceybil Jefferies]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91861707|Julian Perry Robinson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91892839|Melonie Mitchell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91893996|Angie Cunningham]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91911557|Mario César Romero]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91962972|Burton Rose]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91964956|Carole Brookins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91976803|Philip Kahn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91976807|Bertha LaForest]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q91976809|Kenneth Saunders III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92022576|Mark Appelbaum]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q92037433|Ronald Newman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92041406|Marco DiFranco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92045123|Clifford Martin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92054378|Noureddine Zidouni]]'' | | [[الجزائر]] | | | |- | ''[[:d:Q92059713|Gunnar Seijbold]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q92079066|Valentina Blackhorse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92104585|Joyce Pacubas-Le Blanc]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92106989|Thomas Wetzen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92110448|Kenneth Roseman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92152403|Princy Xavier]]'' | | [[اٽلي]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q92157950|Milan Stevanovich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q240592|Socialist Republic of Macedonia]]'' | | | |- | ''[[:d:Q92158826|Robert Francisco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92159374|Mohamed Ben Omar]]'' | | [[نائيجر]] | | | |- | ''[[:d:Q92168119|Martine Crefcoeur]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Martine Crefcoeur 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92174131|Fernando Miteff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q92179738|Peter Gill]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92196478|Jonathan Coelho]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92197171|Jack Lotz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jack Lotz.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92199833|Sher Enriquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92202893|Nicholas Lee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92203480|Leslie Pieroni]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92204901|Jeffrey Pendleton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92205981|Katy Davis]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92205988|Emma Davis]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92206621|Zafar Rasheed Bhatti]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q92208184|Édith Arnoult-Brill]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Édith Arnoult-Brill-FIG 2001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92212507|Celia Yap-Banago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q92215337|Zoe Mungin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92216910|Jacques Fribourg]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92219835|Gonzalo Lopez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92262595|Alicia Cruz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92264934|Celia Lardizabal Marco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q92279689|Richard Charles Canazzi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92304326|Corliss Henry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92307070|Francisco Méndez]]'' | | [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92310023|Janissa Delacruz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92359243|Claude Barouch]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92378558|Madhvi Aya]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92391135|Robert E. Proell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92394499|Joseph M. Assyd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92409837|Syahrul]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Syahrul Wali Kota.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92419043|Wilford Kepler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92419274|Mary Kepler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92455638|Andrea Circle Bear]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92464475|Edgar Heidorn]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q92472344|Conrad Buckley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92474565|Barbara Gaines]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92476562|Wayne Haskell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92480593|Cherie La Pelusa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92495796|Dieter Hofmann]]'' | | ''[[:d:Q16957|East Germany]]''<br/>[[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q92518002|Henry Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92539116|Daniel S. Paletko]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92541835|Luis Modesto Páez]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q92542838|Deborah Gatewood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92545047|Matthew Stehr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92548855|Antonio Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92594539|Louise Coles]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92606215|Juan Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92611638|Louise Endel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92620791|William Nguyen]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92624775|Pamela Orlando]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92635842|Jun Maeda]]'' | | [[جاپان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92637621|Sławomir Sokół]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q92649435|Gulshan Ewing]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q92715252|T. Norman Van Cott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92732453|Daniel Demetrius Newell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92750722|Mark Barisonek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92751809|Francis Boccabella III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92766758|Victor Chung]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92768859|Dian Phipps]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92768870|Alberto Camacho]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92768893|Ketty Herawati Sultana]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q92771548|Joseph Feingold]]'' | | [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92774800|José Torres]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92774810|Orlando Moncada]]'' | | [[پيرو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92776593|Idris Bey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92777833|Matteo De Cosmo]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q92780896|Brittany Bruner-Ringo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92790696|Bill Gladstone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92791254|Sylvie Vincent]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q92798976|Miguel Marte]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q92800215|Alfonso Salazar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92800742|B. Narayan. Rao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q92801627|Paul Cary]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92805303|Randall French]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92826239|Samuel Hargress II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92843284|Yang Chongqi]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q92849109|Ke Huibing]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95884232|Robert Manley Argo Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884238|Phil Langley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884239|Mary Frances Parsels Dennis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884241|Mary M. Desole]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Mary Margaret Thomas - 1943.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884242|John F. Von Sternberg Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884244|Thomas Tarbell Russell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884246|Myrtha Celifie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q95884254|Norma Hoza]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Norma Lenore Bratschi - 1937.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884256|Nita Pippins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884259|Gloria Allen Moskowitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884261|Edward J. Bridgeford Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884268|Billy Ostland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884283|Rodrick Samuels]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884292|Rita Paas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884301|Israel Sauz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884313|Paul R. McQuade]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884322|Robert L. Crahen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884332|Daniel James Parr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884351|Robert Grant Conner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884362|Merrick Dowson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q95884373|Verla L. Courey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884380|Patricia Gibbons]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884382|Thomas Allen Catron]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884384|Isaias Mendoza]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884385|Charles Donald Neal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884387|Wanda Bailey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884392|John Herman Clomax]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884400|Emmanuel Demetri]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884402|Bruce P. Biesenbach Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bruce P. Biesenbach, Sr.-(1945 - 2020).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884404|Artemis Nazarian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q95884407|Bill Mantell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95884416|Merle C. Dry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884418|Harold L. Hayes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884420|Rosemarie Theresa Torrance]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884422|Rachel Walters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884423|Carol Carey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884426|Vincent G. Frainee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884432|Lucille Marie Resto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lucille Marie Stavola - 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884433|Mercedes Santiago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884434|Gerald Cassidy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884435|Lula Fitzpatrick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884796|John Joseph Reed Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884797|Edgar Orlando De La Roca]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884799|Jimmy Walters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884805|James O'Brien Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884807|Mari Jo Davitto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884808|Nancy Reid]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884809|Elaine Menchel Marcus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Elaine Cheryl Menchel - 1962.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884810|Sean Boynes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884811|Theodore Gaffney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884824|Sharyn Lynn Vogel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884835|Sidney Siegel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884848|Larry Sylvester Hutchinson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884861|Deane K. Felter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884880|Joan M. Hackney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884888|Landon Spradlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884897|Rocco Patrick Ursino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q95884910|Nola Kathleen LaBudde]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884918|Ellen Spencer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884919|Paul Nathan Fontenot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884920|Charles Goodstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Charles Goodstein - 1954.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884921|Roger Mckinney-Wagner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884925|Henry Burk Sullivan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Henry B. Sullivan - 1963.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884930|Duane G. Vock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884931|Robert M. Sullivan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884932|Dorothy Cembrano Jay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884933|Arlene Muriel MacIntyre]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884940|Louvenia Henderson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884943|Chester Dwulet]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884944|Jorge F. Casals]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884945|Mary Gilbert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884946|Alan F. Krupp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884950|Michael A. Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884955|Robert Woodward]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884956|Mary Therese Loughery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884957|Peter Sakas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884958|Elsie Rossitto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884959|Shirley S. D'Stefan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884967|Jeanne Hammond Byrnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884968|Melvin Pumphrey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884969|Anna M. Gayton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884970|Owen Moreland Parks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884971|Roy Northway Stephens]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q95884976|Jeanette Marie Baldwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884980|John Pearson Brucher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Brucher - 1957.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884981|Michael Lee Jordan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884982|Timothy E. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Timothy E. Murray - high school graduation 1955.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884983|Joseph J. Deren Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884987|Loida Cruz Arroyo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885433|Charles Miles]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885444|Cynthia Whiting]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885454|Arlene M. Horowitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Arlene M. Fratkin - 1959.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885462|John Larry Sartain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885472|James Kevin Malloy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885483|Clara Louise Bennett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885491|Patricia H. Thatcher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885500|Peter J. Brancazio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885510|Bobby Lee Barber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885518|Joan A. Lenhart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885519|Ruth Hunter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885521|Estelle Kestenbaum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Estelle B. Greenwald.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885528|Judith Lee Arkerson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885530|Tommie Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885532|Irene Ann Allen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885533|Kenneth A. Rago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885535|Maria Gibbs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885536|James C. Whittemore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885546|Anna Marie Lopiccolo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885547|Allen Francis Tinkham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885549|Charles Walter Calhoun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885550|Guy A. LaVignera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885551|Kenneth K. Skoog]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885560|James E. Mann Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885561|Paul Ronald Joseph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885563|Louis B. Bernstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885564|Arthur Rogers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885566|Randy Wichlacz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885575|Frankie L. Morris Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885576|José Díaz-Ayala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885577|Paul A. Hamel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885579|Cornelius Lawyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885581|Dorothy Murphy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885582|Norman Walker Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885590|Florence Cahill Flaherty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885592|Barbara Yazbeck Vethacke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885594|Nikima Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885595|Kerry Lehman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885597|Mary Minervini]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885605|Frances A. Orsini]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885606|Mae T. Roser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885609|Regina D. Cullen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885611|Elizabeth Tevenan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885612|Dolores Marie DeLaurentis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dolores Marie DeLaurentis - 1949.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885615|Jana Prince]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885622|Malcolm C. Shaw Jr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885624|Sheena Renee Comfort Miles]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885625|Martha Leroy Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885626|James David Gewirtzman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:James David Gewirtzman - 1966.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885628|Regina Dix-Parsons]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886139|Henry N. Dubois]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886140|Robert H. Westphal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886141|Audrey L. Ercha]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886142|Edward L. Ghidotti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edward Ghidotti - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886150|Edith Gallo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886151|Ron Frangipane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886152|Ferdi German]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95886153|Richard M. Cieslak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886155|Mildred W. Blough]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886163|Randy G. Addison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886164|Rosalie J. Downes Emrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886165|John Bradford Hubert II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886167|Robert R. Stout]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886174|Eva Charlotte Julewitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886175|Dale E. Thurman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886176|Horace Saunders]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886178|Mary T. King]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95886179|Joseph Angeline]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886180|Muriel E. Lundgren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886187|Barbara Ann Loreck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886189|Kathleen Domenick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886190|Muriel M. Going]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886191|Charles Dow Long]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886192|Dorothy V. Indeck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886200|Ina Macko]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ina Place - 1941.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886201|Julia Maye Alexander]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886202|Virginia Alice Rauth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886204|Cynthia Jean Falle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886205|Johnnie D. Veasley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886206|William Jonathan Glenney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886213|Mary E. Mack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886215|Calvin Richardson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886216|Arthur Winthrop Barstow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886217|Raymond Kenny]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886223|Susan Grey Hopp Crofoot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886226|Robert F. Brady Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886227|Antoinette Meyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886229|Barbara Helen Richardson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886230|Michael Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886232|Luis Juarez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95886240|Jeffrey Stanley Lin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886241|Stanley L. Morse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886242|John A. Bailargeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886243|Steven P. St. Laurent]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886244|Lawrence W. Stedl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Larry Stedl - 1969.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886252|John Timothy Barr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886261|Patrick Conran]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886273|Leroy Perryman Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886282|Jonathan Adewumi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886297|Elizabeth Batista]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886713|Peter S. Miguel Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886714|Betty Jo Barney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886716|Nelson Perdomo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q95886717|Randolph Warren Whipple]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886718|Jane Krumrine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886724|Bennie Webb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886727|Dean Leroy Drake]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886728|William E. Jackman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886729|John Schoffstall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886730|Hilda R. Nagel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886737|Manda Klancir]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886739|Margueritte Martha McCain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886740|Edie Morello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edith Elizabeth Spanish - 1941.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886743|Lillian Kimura]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886744|Thomas A. Real]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886745|LaKisha Willis White]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886751|John P. Derrico]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886754|Lucy Yanushefski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886755|Angeline Michalopulos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886756|Jonathan Crachat Carreira Ferreira]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886758|Patricia Yanni]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886765|Elizabeth N. Updegrave]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886766|Clark Osojnicki]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886767|Linda Benedict]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886769|Rosemary Hoell Rushka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886770|Paul Warech]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95886771|Judy Therrian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886781|Jermaine Ferro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886783|Dennis Alan Bradt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886786|Marcia Rushford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886788|Andrea Ruth Ludgin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886791|Susan C. Menoche]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886801|Shirley Eileen Zimmerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886813|Charles Constantino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886822|Eric F. Anderson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Eric Anderson - 1957.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886831|Quentin Cormell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886852|Sandra Piotrowski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886861|Betty Eleanor Fennelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bette Nelson - 1951.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886874|Ida Esposito]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886883|Kerri Ann Kennedy-Tompkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886891|Scott Melter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886892|Barbara Mae Barham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886893|Michael Albert Shubak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886894|Davis Begaye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886895|Suchendra Singh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فجي]] | | | |- | ''[[:d:Q95886904|Edna Saikkonen Alve]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886905|Stanley M. Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886906|Catherine Drouin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886907|William G. Bennett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886908|Justin Liuba]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887280|Ross L. Saddlemire]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887281|Grace Nutland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887282|Timothy H. Gray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887287|John Pope]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887291|Robert J. LeBlanc]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887292|Rosemary Ann Hughes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887293|Ralph R. Loranger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887294|Wee Chu Wong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887295|Albert H. Irwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887303|Laurie Appell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887305|Viraf Darukhanawalla]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95887306|Jeannette M. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887307|David E. Carman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887308|Ina Shaw Mirviss]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887314|Margaret Busha]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887321|Jerry Alford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887332|Marion Lucille Kujda]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887363|Kimarlee Nguyen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887373|Ronaldo Ferrari]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q95887384|Sawarrelita Redmond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887394|Loretta Mendoza Dionisio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887405|Patricia Frieson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887417|Michael Mika]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887418|Alan Lund]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887419|John Cofrancesco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887420|Carl Redd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887421|Alvin Elton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887428|Kevin Charles Patz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887431|Theresa Elloie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887432|Joseph Graham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887434|Robert Earl Schaefer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887437|Gerald Anthony Morales]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887443|Frederick Carl Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887445|Christine McLaurin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887446|Mary Virginia McKeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887447|Andreas Koutsoudakis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95887455|James Quigley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887456|Sherman Pittman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887457|Harvey Bayard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887459|Alice Chavdarian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887460|Bassey Offiong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887462|Jéssica Beatriz Cortez]]'' | | [[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q95887469|Cedric Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887470|Freda Ocran]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887471|Julian Anguiano-Maya]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95887472|Minette Goff Cooper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887473|Joseph Micajah Thomas II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887837|Herman Boehm]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887838|Phillip Thomas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887846|Robert M. Weintraub]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887854|Joseph Yaggi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887862|David Reissig]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887872|Angelo Piro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887883|Sandra Lee deBlecourt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887892|Jose Vazquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887899|Clair Dunlap]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887926|Sandra Santos-Vizcaino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95887935|Roger Eckart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887945|Daniel Spector]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887947|Antonio Checo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887948|Albert Petrocelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887949|Florencio Almazo Morán]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95887950|Jennifer Robin Arnold]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887951|Jesus Roman Melendez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95887955|Audrey Malone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887960|Azade Kılıç]]'' | | [[ترڪي]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887961|Nancy Ferguson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887962|Lucius Hall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887963|Glenn Daniel Bellitto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887970|Judith Plotkin-Goldberg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887972|Coby Adolph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887973|Don Whan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887974|Albert K. Webster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Albert K. Webster, Manager of Far East Tour of Harvard Glee Club (13563366944) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95887975|Kevin J. Masterson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887983|Ronald Willenkamp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887985|Lloyd Paul Leftwich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887986|Ann Kolb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887987|Helen Kafkis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95887988|Julie Butler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887990|Antonio Nieves]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887996|Ann Youngerman Smoler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887998|Thomas J. Waters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887999|Kyra Michelle Swartz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888000|Rhoda Hatch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888001|Eugene Lamar Limbrick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888009|June Beverly Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888010|Kamal Ahmed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q95888011|Raymond Copeland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888012|Lester Eber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888013|Leo Sreebny]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888015|Robert Barghaan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888022|Howard Alexander Nelson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Howard Nelson - 1952.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95888023|Allan Joseph Dickson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888024|Timothy Branscomb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888025|Reuben Gutoff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888026|Gerard Rosenberg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888034|Marty Derer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888463|Harold Reisner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888464|Kevin John Cahill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888465|Mario Araujo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888466|James V. Walsh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888474|William D. Greeke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888475|Beatrice Rubin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888476|Jack Butler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888477|Hailey Herrera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888478|Joseph F. Kelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888486|Perry Buchalter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888487|Faralyn Havir]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888488|Marlon Alston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888489|Joseph W. Hammond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888490|Peter Kafkis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95888491|Tommie Adams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888499|Myra Helen Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888501|Conrad Duncker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888502|Chianti Jackson Harpool]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888503|Ilona Murai Kerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888511|Stuart Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888512|George J. Foerst Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888513|Mauricio Valdivia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95888514|Claudia Obermiller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888515|Myles Coker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888523|Marcus Edward Cooper Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888524|Rosemarie Amerosi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888525|Marie Scanlan Walker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888526|Parker Knoll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888527|Rosemarie Franzese]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888528|Arlola Rawls]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888536|Adam Kovacs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q95888537|Peter M. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888538|Irene Gasior]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888539|Margaret Laughlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888540|Doris Mae Burkhart Kale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888548|Ben Doherty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888549|Josephine Posnanski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888550|John Watson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888551|Maria Garcia-Rodelo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888552|Harold Davis Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888553|Timothy Ross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888561|Sherrell Stokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888562|Larry Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888563|Billy Ross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888564|Edmon C. Carmichael]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888565|Tom Ferguson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888573|Gwendolyn A. Carmichael]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888574|Shidao Wang]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888575|Levie Barkley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889010|Saul Moreno]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95889011|Philemon Najieb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889012|Jerome Michael Zottolo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889014|Benjamin DiGiovanni]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889021|Nancy M. Allen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889022|Onielo De Luzio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889023|Lawrence Nokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889024|James Merle Weaver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889025|Cathryn Wood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889033|Moses Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889034|Paul J. Foley Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889035|Joseph J. Angi Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889036|Ruthie Jacqueline Stephens Turner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889037|Gerry Ellis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gerry Norris - 1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889043|Emma Seifrit Weigley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Emma Seifrit - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889046|Yuet Ming Wong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1054923|British Hong Kong]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95889047|Josephine Tapiru]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q95889048|Norma Jean Knight]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889049|Patricia McGowan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889055|David Toren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95889058|Joseph M. Kissane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889059|Boro Lalich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q95889060|Richard Emmett Powers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889062|Ron Waxman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889069|Frederick Koerner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889071|Herb Baum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889072|Peter Laker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q95889073|Suzanne Raynal Gijsbers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q95889074|Willie Gene Whitaker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889081|William F. Latimer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889085|Peter P. DeLuise]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889086|Retha Elizabeth Contri Sharp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889087|Robert Adam Burns]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889097|Alma M. Carney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889098|Mark Schroeder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889099|Lucille Dolores Romer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889100|Gerald Ringdahl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889106|Ed Smrekar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889117|William Harrison Goldman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889127|Anibal Francisco de Brito]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪيپ ورڊي]] | | | |- | ''[[:d:Q95889138|Clyde Addison Reichelderfer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889152|Betty Jean Ringle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889166|Oluwayemisi Ogunnubi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889178|Helen Demetoglous]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889186|Calvin Tompkins Lucy Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889195|Margaret Skaliotis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889560|Latasha Andrews]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889561|Rona Iris Gertz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889562|Patricia Rowe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889563|Terry G. Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889564|Luis A. Frias]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889565|Edith Richemond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889570|Raphael Kaminer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889574|Eve Rudin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889575|Louise N. Walsh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889576|Britta Lou Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889581|Robert C. Samuels]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889585|Lillian Press]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889586|Kenneth James Godwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Kenneth James Godwin - 1943.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889587|Linda Joy Nassif]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889588|Emmy Falta]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889593|Wayne L. Wolford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889598|Leslie Kalmus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889602|Daniel James Callahan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:James Callahan - 1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889607|Alexander Webster Cruden Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889613|Ann Bonville Trombly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889617|Asela E. Gejo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889627|Georgianna Glose]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889638|Ijeoma Afuke]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889653|Jerome Berrien]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889663|Floyd Bluntson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889676|Dorothy May Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889688|Nicholas Modugno]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889697|Thomas Cotton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889705|David Bernstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889706|Myra Janet Headley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889707|Mary Elizabeth Parr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Mary Elizabeth Gribbin - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889708|Marjorie P. Tabechian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889716|Robert William Dietz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889717|Arthur Charles Lindholm]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889718|Frank M. Goewey Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889719|Harrison Solliday]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889720|Michael Armstrong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889722|Mary Doyle Hovanec]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889729|Rosa Luna]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889730|Geraldine Marie McGovern]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889731|Gerald Alton Cook]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jerry Cook - 1951.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889733|Wilma Ruth Montgomery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889741|Thomas F. McDermott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889743|Wayne Drye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889744|Hildur T. Stanton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889745|Jaimala Singh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q95889746|Richard Lynn Heggen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889747|Terri Lynn Clark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889754|Alexander Leon Lloyd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890143|Lloyd Cornelius Porter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890147|Wilman Sánchez Cabrera]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890156|Alexandra Louise Polansky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890167|Dale A. Boston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890176|Claude Reno Doucette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890187|Janice L. McNelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Janice L. Nelson 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95890196|Nelson Henry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890206|P. Michael Baillargeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890214|Margaret MacVeagh Schweers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890245|Raymond Gayle Burgett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Raymond Burkett - 1952.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95890252|Michael J. Mchugh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890253|Mary Ann Bregar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890254|Marilyn Luella Tayse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890255|Roland Henry Lacasse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890256|Marguerite Peyser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890257|Thomas A. Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890264|Genowefa Kochanek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95890267|Joel I. Sneider]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890269|Cornelia Ann Hunt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890270|William Hrabnicky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96024601|Hu Weifeng]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q96041028|Wajid Ali Khan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q96042027|Miss Biá]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q96051461|Dominique Boutet]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96056565|Celine Fariala Mangaza]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q96067499|Rafael Leonardo Black]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96067751|Turhan Kaya]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q96072211|Fabiana Anastácio]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q96096540|Charles Hertel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q96098113|Paul Kuentzmann]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q96099070|Luis Tapiru II]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q96102105|Marcos Montero]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q96102692|Ismail Gamadiid]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96130472|Malcolm Kela Smith]]'' | | [[پاپوا نيو گني]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[آسٽريليا]] | | | [[فائل:Malcolm Smith-Kela (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96133142|Tom Mulholland]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96169315|Afwerki Abraha]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96172631|Ashok Gasti]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q96175697|Laura Bernal]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q96180005|Mary J. Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96186936|Luis Repetto Málaga]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Los museos son espacios culturales que reafirman nuestra identidad.mp4 snapshot 05.16 (2020.08.04 11.49.56).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96200463|Adriano Silva]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96209239|Christian Bousquet]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96215909|Eva Konrad Hawkins]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96241334|Juan Sanabria]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96252244|Ali Hadi]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q96274278|Aslam Baba]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q96312941|Nasir Ajanah]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q96323819|Abdul Ghafar Atan]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q96324008|David Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96357188|Aurelio Desdentado Bonete]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q96370232|Nur Omar Mohamed]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96391530|Mahmoud Hammoud]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:2020-21 Chabab Ghazieh vs Shabab Sahel 02 (Mahmoud Hammoud).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96405149|Marie A. Turzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405150|Nola Schwartz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405152|Marilyn Alston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405153|Abraham Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405154|Richard Erlichman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405155|Florencio Cruz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405156|Barbara Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96436881|Robert Washington]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459616|Ross Mordecai]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459620|Edward Magliocco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459622|Ying Kao Lee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q96459624|Larry Singer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459628|Lou Pompilio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459630|Michael McIntyre]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459633|John Charles Diaz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96461719|Leonidas Pelekanakis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q96463203|John Treen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96463631|José Ramón Ónega]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q96464297|Cathy Apothaker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464298|Rosemary Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464300|Kathleen Duffy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464301|Sylvia Millrood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464302|Rosemary W. Tucker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464303|Lysa Dawn Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464304|Ruth Rosenstock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464305|Irene Loretta Cassady]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464306|Patti Kelly-Peightal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464307|Mildred McLean-Terrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464308|Paddy McNichol]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464309|Karen Kelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464310|Ramona Thomas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464311|Peggy Crane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464312|Sarah Nader]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464313|Rochelle King]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464314|Walter Bohn Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464315|Vito A. Cosmo Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464316|John F. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464318|Avraham MacConnell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464319|Craig TenBroeck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464320|Luka A. Marano Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464322|Helen B. Days]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464323|Ronald Jamison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464324|William Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464325|Kevin Bundy Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464326|Robert Doubet]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:R. Doubet —1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96464327|Francis Dufner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464328|Joseph W. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464329|Barry Gelman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464330|Hal Stein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464331|L. Theodore Lawrence Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464332|Joseph Zingaro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464334|Charles Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464335|Richard Coppola]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464337|Bob Griffith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464338|Bernice Teller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464339|Michael R. Walker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464340|Jasper Daniels Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464341|Dennis Small Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464342|Joe Perrott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464343|George Schneider]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464344|Edward Horowitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464345|Joe Tunney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464346|Mary Schneider]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464430|June McIntyre]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464431|Lena Sims]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464432|Eric M. Gore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464433|Brian Holcomb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464435|Richard Aronson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464436|Mike Forrest]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464437|Theodore Nixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464510|Eileen Atkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96470807|Lynika Strozier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lynika Strozier 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96473280|Mary Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96575383|Clarence Mini]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96587386|Mary Tiffen]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q96606866|Jampel Lodoy]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96624229|Sergio Jacobo Gutiérrez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q96624928|Pablo Puente Aparicio]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q96656030|Manaf Taleb]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q96678709|Marconi Alencar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96695037|Md. Shahjahan Ali Talukder]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q96710071|Haidari Wujodi]]'' | | | | | [[فائل:حیدری وجودی.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96756329|Anthony Obiagboso Enukeme]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96758970|Mohamed El Milahi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q96774796|Syed Aal E Imran]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q96789500|Eurídice Moreira]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q96979351|Yupadee Kobkulboonsiri]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q96987607|Soepriyatno]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Anggota DPR Soepriyatno.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96987964|Bambang Suryadi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bambang Suryadi, Member of the People's Representative Council.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96988315|Jimmy Demianus Ijie]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Jimmy Demianus Ijie.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96988673|Gatot Sudjito]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Gatot Sudjito.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96989495|Ali Taher]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Ali Taher.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96989513|John Siffy Mirin]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:John Siffy Mirin Family (cropped face).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97011238|Inuwa Abdulkadir]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q97011316|Mamadou Bamba Ndiaye]]'' | | [[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q97012125|Mahendra Yadav]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q97013763|Sylvio Capanema]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97013788|Aristoteles Atheniense]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Aristoteles Atheniense.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97015683|Julio Jimenez Llanque]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q97016566|Howard Croft]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97016619|Godwin Achinge]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q97036815|Gordon Kegakilwe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97045148|Charles Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97101228|Richard di Liberto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97105191|Reyna Marlene de los Ángeles Catzín Cih]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q97119149|Noloyiso Sandile]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97119870|Liao Jianjun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q97129077|Ghaida Kambash]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q97129737|Ricardo Mthembu]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97137136|Faqir Nabi]]'' | | [[افغانستان]] | | | |- | ''[[:d:Q97138189|Abdullah al Mohsin Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q97143554|Mohamed Kouradji]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q97176731|Amadou Salif Kebe]]'' | | [[گني]] | | | [[فائل:Me Amadou Salif Kébé en 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97183473|Gopal Krishna Saxena]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q97194729|Alireza Raheb]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97217254|Etibar Babayev]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97217357|Fərman Bağırov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97220091|Sayyad Alizade]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q97306828|Iwan Dwiprahasto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q97317138|Qainan Al-Zahrani]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q97321345|Alfred Mtsi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97338873|Noh Gil-nam]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97342569|Mário Calixto Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97345163|Jose Alfredo Moron]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345165|Michael Aubrey Wiskur]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345166|Nellie B. Stokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345167|L. B. Perry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345168|David Buffington Wham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345169|Gloria Cervantes Zamudio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345172|Walter J. Blase]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345174|Lisette Kohn Gale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345175|Christopher L. Hammond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345176|Mohammad Riad Hussain Ismat]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345177|Maria Rita Ripa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345178|Diana T. Jun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345179|Gregori V. Armstrong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345180|Kai Wong Sam]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345181|Saul Ben-Zeev]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345182|Ramiro Barcena]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345183|Diane Ramonas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345184|Dalis Ramonas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345186|Gerald Boerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345187|Bridget Bahal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345188|Patricia Ciametti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345189|Simon Zamudio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345190|Julie Maldonado]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345191|Raymond Niwa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345192|Gabrail Ismayl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345194|Nicolasa Estrada]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345195|Phillip Cooper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345196|Carol DeWitt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345198|Edward Singleton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345199|Albert Stokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345200|Robert Brieske]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345202|Willie Hall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345204|Steve Hudson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345205|Mary McKeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345207|John LaPlante]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345208|Virginia Gray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345212|Mary Christien]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345213|Luigi Pierpaoli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345215|Hecky Powell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345216|Richard Moenning]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345217|John Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345218|Francisco Gomez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345219|Maria Gomez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345240|Saul Velazquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345241|Crystal Cantrell-Barbee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345243|Charley Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345245|Lambros Karkazis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345247|Lillian Nakawatase]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345248|George Parrott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345250|Esperanza Ugalde]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345252|Morris Loeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345330|Roselind Barsevick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345333|Larry Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345334|William Hollaar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345336|Debbie Decker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345340|Marvin Mazzucchelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345341|Albert Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345343|Feliks Ogorodnik]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q97345345|Kathleen Takash]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345347|Jim Schwark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345348|Safa Suleyman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345350|Elizabeth Cota]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345351|James Gettings]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345353|Bernadine Summers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345354|Ronald Landsman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345355|James Bragiel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345356|Martha Singleton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345357|Elizabeth Henry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345358|Moses Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345359|John Mazzucchelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345361|Joseph Carnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345367|Elwyte Gardner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345369|Tommie Adams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345371|Brenda Bolden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345372|Philman Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345373|Nancy Halbauer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345574|Mary Duggan Philbin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345575|William Griffin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345576|Roger Griggs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345577|Asberry Stoudemire]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97372585|Hanna Palska]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q97388797|Mohamed Mounir]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q97400267|Domingos Mãhörõ]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97440861|Irene Lalji]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Irene Lalji (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97466640|Яўген Уладзіміравіч Мядзько]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q97467461|Manoel da Lenha]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97495832|Angela von Nowakonski]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97500756|Norberto Padilla]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q97578686|César Salinas]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97579656|Jorge Villavicencio]]'' | | [[گوئٽي مالا]] | | | [[فائل:Ex ministro Villavicencio (Nómada) (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97590799|Bahrum Daido]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bahrum Daido (2018) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97670845|Lloyd Cafe Cadena]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:GUILTY or NOT GUILTY! FT. LLOYD CADENA 5s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97671575|Patrick Ellis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97704644|Homayoun Reza Atardi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97704692|James Rudd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97750531|Steve dePyssler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97774567|Pamela Rush]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97824637|Salko Bukvarević]]'' | | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q97930996|Katherine B. Hoffman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97940401|Kōichi Yokono]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q98036542|O'ktam Barnoyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[ازبڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q98041231|Bill Montgomery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98065588|Alieu Mboge]]'' | | [[گيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q98065792|Mohammad Barkatullah]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98072664|Satyanarayan Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Satyanarayn Singh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98083027|Masaru Ezaki]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q98092502|Carlos Rosas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98106246|Manabendra Bandyopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q98108040|Arun Guhathakurta]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98108920|Shyamal Chakraborty]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q98145736|German (Chesnokov)]]'' | | [[روسي سوويت وفاقي سوشلسٽ جمهوريه]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q98149217|Mohamed Adib Slaoui]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q98240163|M. I. Sambou-Gassama]]'' | | [[گيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q98247997|Pierre Boubarne]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q98382520|Tjandermatie Soekhai]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q98449532|Bernaldina José Pedro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q98457692|Jamyang Choegyal Kasho]]'' | | | | | [[فائل:Jamyang Choegyal Kasho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98459576|Konstantin Markov]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Legendite 2016 06.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98514406|Raúl Rubio Burgos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98514941|Theodore Corcoran]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98518138|Lungile Pepeta]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98527416|Jorge Flores Ochoa]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:JAFO.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98527646|Umesh Dastane]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98543285|Tariq Shafi]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q98545382|Kesar Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98561146|Ahmed Badouj]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Ahmed Badouj - Argan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98596471|Nina Popova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98600373|John Cooke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98607844|Franco Gerratana]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q98637362|Vergillio Rebin]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Vergillio Rebin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98690717|Paddy Garritty]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q98714288|Evelyn Nicol]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98761510|Harry Seager]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q98844761|Cecilia Romo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q98889006|Ramón Silva Bahamondes]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q98908359|Ahmed Al-Qadri]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q98914210|Vimala Sharma]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Vimala Sharma.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98918949|Johny Bakshi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98924391|Kris Heggenhougen]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98924502|William Neikirk]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:WILLIAM R. NEIKIRK.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98931500|Raosaheb Antapurkar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98971880|Karim Kamalov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98994281|KS Firoz]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q99052066|Luisa Revilla]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Luisa Revilla (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99198811|Yousef Abu-Safieh]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q99244285|Kendal Royo]]'' | | [[پاناما]] | | | |- | ''[[:d:Q99300113|Rubén Corimayo]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q99306278|Juan Carlos Alcoba]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:JUAN CARLOS ALCOBA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99316693|Valery Semanzo]]'' | | ''[[:d:Q133356|Ukrainian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q99409157|Miguel Acundo González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q99421575|Eddie Mosley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:EddieMosley.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99432805|Margaret Waterchief]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q99438633|Andrés Abt]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | [[فائل:Alcalde del Municipio CH Andres Abt - imf8381v1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99439541|Donald Keith Duncan]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99454945|Florent Pereira]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q99485311|Adeline Fagan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99574699|Bernard Fils-Aimé]]'' | | [[هيٽي]] | | | [[فائل:2009 Secretary of State's Award for Corporate Excellence (portrait crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99756227|Tony Tenpenny]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99767788|Brandi Christine Case-Wallace]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99800397|Mirza Shahi]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q99845647|Datta Ekbote]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q99851329|Mncedisi Filtane]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99857265|Andréia de Olicar]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q99911656|Ziad Al-Zaza]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q100146088|Barbara Ann Davis Prince]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100146338|Sandy Oldfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100146445|Chanesh Ram Rathiya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100146617|Esther Morales]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Esther Morales.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100272881|Rick Todd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100275270|Father Stanislaus Lourduswamy]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Stan Swamy (2010).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100339816|Yevhen Cherednichenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Євген Чередніченко (2017).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100537333|Lambert Kreekels]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q100548537|Ахметов, Рашит Ракипович]]'' | | | | | [[فائل:Рашит Ракипович Ахметов (1954—2020), основатель и редактор газеты «Звезда Поволжья».JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100580192|Rabbi Osher Yaakov Westheim]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q100591633|Piotr Francuz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q100591978|Wojciech Stachurski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Wojciech Stachurski.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100627627|Ilana Rovina]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Ilana Rovina (1963).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100716099|Gusztáv Adorján]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q100742561|Ayachi Afilal]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q100751723|Kayla Williams]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q100783678|Jonathan Duck]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100784502|Christian Gatoux]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100795028|Joel Molina Ramírez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q100797042|Matt Gras]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100890925|Parrerito]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Parrerito.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100941027|Ted Vartelas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100975270|Chad Dorrill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100995846|ʻAbd al-Ilāh Nabhān]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q101022194|Angeline Bernadel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q101054234|Pablo Lozano Martín]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q101069330|H. Tati Santiesteban]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101080038|Pedro Mario Pereyra]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q101089316|Adi Darma]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wali Kota Bontang Adi Darma.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q101116145|Dharsibhai Khanpura]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q101120800|David Andahl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101149176|Moncef Ouannes]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q101204200|Marc Frasez]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q101204530|Bernard Ducruet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q101208374|Aniel Kienno]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q101229866|Anatoliy Fedorchuk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q101245795|Mutodi Neshehe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101362178|Andrzej Prawda]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q101423791|Irving Pressley McPhail]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101434569|Notis Lalaitis]]'' | | | | | [[فائل:Notis1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q101542315|Willie Salcedo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q101579664|Leandro Resurreccion III]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q101584214|Jacek Polak]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Mr. Pollack.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q101711396|János Gróz]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q101818266|Géza Lajhó]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q101873866|Lynn Kellogg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lynn Kellogg "The Jonathan Winters Show" (1968 CBS press photo).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102047464|Marek Umiński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102047761|Óscar Akira Yasser Noriega]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102047806|Mewalal Chaudhary]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q102076923|Anton Filipov]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q102078444|Mariano Valdés Chávarri]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q102097529|Mustafa Canlı]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q102104819|Radamés Salazar Solorio]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Radamés Salazar Solorio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102113504|Andrzej Bręczewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102122799|Raymond Taylor Hoobler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102132780|Bruce Richard Buzby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102146937|Khyson Swong]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102157745|Euda Edward Dean]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102158397|Romuald Koliński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102164597|Barnett Weil Glickfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102164680|Charles J. Mode]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102166137|Joseph Bertorelli]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102189950|Alfonso Gracia-Saz]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q102192043|Carl Hanson Fitzgerald]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102198254|Patrick Denis Barry]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102276262|Cordula Heß]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q102305241|Lay Nam Chang]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102334622|Reinaldo Teles]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q102343281|Rajendrasingh Baghel]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Rajendrasingh Baghel.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102357959|Hussein Al-Zuhairi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102361877|Jose Luis Garayoa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102378274|Honestie Hodges]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102391013|Jean Lau Chin]]'' | | | | | [[فائل:Dr Jean Lau Chin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102416147|Bharat Bhalke]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q102450473|Jan Krawiec]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102490912|David Maas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102859580|Eleanor Schano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q103414626|Pavel Čech]]'' | | | | | [[فائل:Pavel Čech, 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q103512342|Hryhoriy Arshynov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q103574159|Hanna Stadnik]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Hanna Stadnik grób (cropped)1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q103742338|Raja Mukhopadhyay]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q103766157|Adil Ismayilov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | [[فائل:Adil Ismayilov in 2020 (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q103815009|Fadma Abi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q103820311|Jacek Włodyga]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q103828682|Rafael Pražák]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q103863018|Ramzi Najjar]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q103928233|Luke Letlow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104005260|Gastón Lemaitre]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q104028901|Leanid Zaika]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q104049729|Valery Vinakurov]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q104057606|Timoteo Ofrasio]]'' | | | | | [[فائل:OfrasioSJ.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104062635|Zbigniew Jurkiewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104062775|Lise Funck-Brentano]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q104094383|Donal Leace]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104123083|Pavel Hečko]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q104126171|Jean Saliba]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q104128390|Divya Bhatnagar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q104128876|Judit Egerszegi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q104132756|Božidar Milenković]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104145641|Fazlul Haque Montu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q104147083|Omar Khashram]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q104150437|Brittanya Karma]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q104150471|Lillian Elena Blancas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104150631|Damir Kukuruzović]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q104155741|Dawn Lindberg]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104176273|Jerrold Post]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104178897|Lucio Moderato]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q104192199|Jerzy Steckiewicz]]'' | | [[بيلاروس]] | | | [[فائل:Ежи Стецкевич.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104205652|D. Vijayamohan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q104244526|Bolivia Suárez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q104244720|Christina Rodrigues]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q104253395|Aitor Etxarte]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Aitor Etxarte Berezibar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104376876|Jan Błoński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Kidawa-Błoński.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104389005|Delfino López Aparicio]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q104398451|Jethro]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Jethro october 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104398468|Oleksandr Arkadin-Shkolʹnyk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Александр Аркадин-Школьник.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104414777|Evelyn Alda Seckler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104432992|Humberto Trujillo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104438339|Anghel-Adrian Popa]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q104439610|Kim Lee]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:02018 0146 KatowicePride-Parade, Kim Lee.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104439738|Ahmad Toyserkani Ravari]]'' | | | | | [[فائل:احمد تویسرکانی راوری.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104442727|Monzur-I-Mowla]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q104450555|Dorothy Gill Barnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104464302|Nur Supriyanto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Nur Suprianto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104470971|Marcin Dramiński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104518546|Loyiso Mpumlwana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104522108|Thoriq Husler]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Luwu Timur Muhammad Thorig Husler.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104522420|Muhammad Al-Saeedi Al-Jardi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q104525399|Ismail al-Shamali]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q104525544|Robiro Terán]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q104528006|Krzysztof Pajewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104528447|Susan Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104531513|Benedicto Bravo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q104532204|Carlos Levy]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Carlos Levy 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104537223|Arnold D. Gruys]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104541175|Jean-Claude Bohain]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q104556343|Dudu Duswara]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Dudu Duswara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104557820|طلال باغر]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q104595284|Issaka Assane Karanta]]'' | | [[نائيجر]] | | | |- | ''[[:d:Q104621154|William T. Beaver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104628566|Sead Gološ]]'' | | [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q104629341|Paul Etyang]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q104637633|Veronica Oliver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104640108|Aylin Özmenek]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q104640624|Abdul Hakim Al-Taher]]'' | | [[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q104666469|Tawauna Averette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104695839|Jarod Nandin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104701628|George Whitmore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:George Whitmore Climber.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104717282|Julius Schachter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104760616|Valentin Sushko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104764484|Alan Cairns]]'' | | | | | [[فائل:AlanCairns2005.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104764596|Fabrizio Soccorsi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q104764599|Theodore Lumpkin Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Theodore Lumpkin - 1940s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104771406|Pradip Ghosh]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q104772253|Abid Hussain]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q104776005|Oleg Danilov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q104787172|Iancu Țucărman]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q104807971|John Condrone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104812380|João Henrique de Souza]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q104813246|Mizanur Rahman Khan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104816462|Ali Saleh Mohammed Ali Jaber]]'' | | [[يمن]]<br/>[[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Syekh Ali Jaber, 00.02.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104833709|Jairo Castillo]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q104843609|Hijn Bijnen]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q104843792|Tapan Ghosh]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Tapan ghosh hs.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104848615|Alejandro Galvis Ramírez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q104852520|Bheki Ntuli]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104856962|Martin Addison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q104864449|Ganesh Shankar Vidyarthi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Ganesh Shankar Vidyarthi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104866691|William Z. Good]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104870829|King Victor Thulare III]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104903655|Nombulelo Hermans]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104904509|Ivan Metelytsya]]'' | | [[يوڪرين]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q104905111|Barbara N. Benson]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104906836|Joe Guerra]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Guerra - 1980.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104911977|Meghrig Parikian]]'' | | | | | [[فائل:Meghrig-Parikian.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104949139|Krzysztof Łuszczewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104989956|Calixto Avena]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105027958|Stephen Lungu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105037528|Raisuddin Ahmed]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105043758|Pavel Hanták]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105047205|Gordinho do Surdo]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q105047246|Carlos Antunes]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q105061229|Jaroslava Janderová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Praha, Magistrát, Jaroslava Janderová (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105061721|Vitaly Maksimov]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q105063128|Bernard Papánek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q105069826|Kenneth Z. Altshuler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105071466|Suhail Zaheer Lari]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q105071475|Joel Matiza]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q105076376|Richard West]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105078440|Falah Mandkar]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q105083943|Martha Madrigal]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q105084390|Marius Swart]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Marius Swart.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105085298|Georgeta Luchian Tudor]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q105085435|Sekou Smith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105097673|Anita R. Schiller]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105098482|Paradzai Zimondi]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q105099966|Wahab Adegbenro]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q105100101|Muspandi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105120942|Abbas Khan]]'' | | [[پاڪستان]] | | | [[فائل:Nawab Ali Abbas khan (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105183759|Ray Rayburn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105184059|Dennis Mileti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105198678|Percy Tucker]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105208032|Julio Roberto Gómez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105222367|John Gibbons]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105223109|Kwasi Sainti Baffoe-Bonnie]]'' | | [[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q105229566|Octavian Cojan]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q105263600|Ismail Kijo]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105295115|Vicent Raga]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:RAGA Vicent foto VW.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105297032|Maria Andrea Gaspar]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q105319487|Mathoor Govindan Kutty]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105337022|Sylvia Lieber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105346796|Zezinho Corrêa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Zezinho Corrêa - 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105399622|Steve Turney]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105404824|László Huszár]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[سلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105414316|Robb Webb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105421772|Patricia Healey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105424134|Cynthia Turner]]'' | | [[مالٽا]] | | | |- | ''[[:d:Q105426998|Manuel Salinas]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:ManuelSalinas2.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105452340|Zoila Águila Almeida]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | [[فائل:Zoila Águila Almeida.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105452765|Javier Neves]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q105517287|Purificación Atrián Jordán]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105532898|Zaire Rezende]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q105581015|Jaleel Smith-Riley]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105586692|James Medhurst]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105620263|Pastor Heydra]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q105627376|Quoc Anh]]'' | | [[ويٽنام]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105637139|Consuelo Rodríguez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105640581|Enrico Obletter]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q105641786|Barbara Ann Rowan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105646427|B. Raghavan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q105659455|Madeleine Humbertclaude]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105675497|Élida Rasino]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q105679224|Sofia Zhukova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q105696486|Bob Pixel]]'' | | [[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q105710323|José Manuel Cortizas]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105722839|Mike Bradner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Mike Bradner.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105727602|Erica Watson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105729922|Jorge Marticorena Cuba]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q105730949|Víctor Espinoza Peña]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q105737171|Anna Majani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q105746143|Marta Martin Carrera-Ruiz]]'' | | [[ڪيوبا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105748342|Diego Gómez]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Diego Gómez Cabrera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105753833|Kenneth Mthiyane]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105755145|Karima Brown]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105756142|Rachel Cathoud]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q105782944|Osvaldo Mércuri]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q105841567|Peter Matlare]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105871502|Daniel Voisin]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q105943521|Jiří Engliš]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q105954720|Algaci Tulio]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:ALGACIT2002.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105954938|Asongo Alalaparu]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Asongo Alalaparu (2020).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105969816|Malak Ismael]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q105977858|Esteban Gómez Rovira]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105978052|Marco Bogarelli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q105987426|Jaroslav Střeštík]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q106009569|František Prošek]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106009696|Edgar García]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q106009916|Jaromír Vytopil]]'' | | | | | [[فائل:Jaromir Vytopil.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106011242|Miloslav Čechura]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106044069|Eyrolles Michel Mvunzi Meya]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q106084284|Katyayani Shankar Bajpai]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106099414|Edson Montenegro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106109480|Wojciech Krawczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q106112793|Antonio Pérez González]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q106122752|Natale Bozzo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106163378|Hanna Lypkivska]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106175318|Toabur Rahim]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q106194747|İmran Kılıç]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q106202945|José Gregorio Guevara]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q106204763|Abu Asif Barghouti]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q106218592|Rito Jiménez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q106218656|Theresa M. Korn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106228708|Yousef Ozreil]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q106230021|Francis Pelekamoyo]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106241908|Kombo James Moyana]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106269407|Ellen Gwaradzimba]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106272177|Christian Ntshangase]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q106297174|Karel Vávra]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106309840|Gurupada Mete]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106317446|Márton Brády]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q106334361|Nemam Ghafouri]]'' | | [[عراق]]<br/>[[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q133884170|Yasinjan Ghopur]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q134002433|Chaim Mertz]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q134276406|Jules Houllier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q134283271|اشکان منصوری]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q134634105|Laura Hermosa]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q135110412|Mikica Zdravković]]'' | | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q135152691|Falilou Kane]]'' | | [[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q135455342|Bruno Villata]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q135459263|Gérard Beaulieu]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q135548080|Eurípedes Balsanulfo de Freitas e Abreu]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q135919372|Cosme Proenza]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q135971389|Hasan Riyazi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q135985383|Javier Ojalvo]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q136210886|Herman Bailey]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q136236318|زهرا استادزاده]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q136458233|דוד אלעווסקי]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q136465052|Eric Cohen]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q136471378|מאיר זעליג ריספלער]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q136485620|Henry Ventura]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q136485645|Humberto Silva]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q136485840|Jean Carlos Martínez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q136724021|Antonio Casas González]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q137204967|Alioune Badiane]]'' | | [[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q137290904|Віктор Талащук]]'' | | | | | [[فائل:Талащук Віктор Флорович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q137644949|Jimmy Gamonet]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q137784699|Elizabeth R. Duff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q137828518|Robbert Keegel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q137942344|Mitchell Andrews]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q138341440|Abu Ubayda Ahmad al-Muhrizi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q138412915|Николай Матрачийски]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q139069633|Jānis Kaijaks]]'' | | [[ليٽويا]] | | | |- | ''[[:d:Q140007277|Milen Belchev]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q140007287|Neven Belchev]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q140317413|Şaban Şenateş]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q140869668|Erick Echegaray]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q141050484|Patrick Semphere]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q141104884|Madd Allāh, ʻAbd al-ʻAzīz ibn Muḥammad ibn ʻAbd Allāh]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q141376071|Charles C. Thieriot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q141952015|Amanda Marfree]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q107387578|Patrick Jaji]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387591|Moonyeenn Lee]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387600|Paul Dobson]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387618|Sbusiso Mseleku]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387717|Patrick Bayo Mkhize]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387822|Mohammad Karaan]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387850|Leslie Ponnusamy]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107398923|Robert P. Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107399015|Gianni Colajemma]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q107399425|Charles Gregory Ross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107399519|Tony Greer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107399637|Wilmer Ato]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q107399863|Edmundo Martinez Zaleta]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q107399866|Eric Salas González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q107399870|Toshi Wungtung]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107400559|Reinaldo Ortega]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q107400988|Steven Manios Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107401694|Josh Wallwork]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107401977|Shankanada Aravind]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107420703|Fridon Aslanyan]]'' | | ''[[:d:Q132856|Armenian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107420799|Abel Pienaar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107423669|Fazl-e-Khuda]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q107453228|Diratsagae Alfred Kganare]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107487454|Francisco Astorga]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Francisco "Pancho" Astorga Foto- © Rodrigo Pardo .jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107488620|Eka Supria Atmaja]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Bekasi Eka Supria Atmaja.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107491716|Luke Masamvu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107491736|Peter Haritatos]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q107524326|Ricardo Corrêa]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q107528488|Machchindra More]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107528549|Alfredo Fraile]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q107528659|Parvesh C. Mehta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107528924|K Balu]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529167|Sai Balaji]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529220|Kumar Vatti]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529305|Anil Suri]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529386|Venugopal Kosuri]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529447|Shyam Dehati]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529490|Vamsi Rajesh Kondaveeti]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107539497|Zhypar Zheksheev]]'' | | [[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]] | | | |- | ''[[:d:Q107545906|José Maria Batalla]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q107545938|Jeremy Silvester]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q107550001|Kä Mana]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q107562373|Orlando Chirinos]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q107563913|Eliaser Yentji Sunur]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Eliaser Yentji Sunur.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107569124|John Mukasa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q107570435|Arun Chaudhary]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107581777|Enny Sri Hartati]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107583322|Arief Harsono]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Arief Harsono1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107583643|Mohamad Assegaf]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107584187|Nurul Almy Hafild]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107600902|Audrey Marie Ellis]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107613304|Hamadi Ghawar]]'' | | [[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q107613344|Michael Lejong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107625371|Atful Hye Shibly]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q107630308|Rodolfo Peña Flores]]'' | | [[ڪوسٽا ريڪا|ڪوسٽاريڪا]] | | | [[فائل:Rodolfo-rodrigo-pea-flores 40240716480 o.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107645871|Hasip Kalimuddin Syam]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wagub Jambi Hasip Kalimuddin Syam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107672808|Ribeiro da Ciclo Ribeiro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q107785573|Jean-Claude Kazembe Musonda]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q107877832|María Teresa Marú Mejía]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q107921203|José Alberto Hermógenes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:José Alberto Hermógenes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q108005947|Dick Farrel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108017856|Saranya Sasi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q108043685|Luis Peláez Campomanes]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q108076821|Issa Abdel Hafeez]]'' | | [[لبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q108083120|Alan Neville Clements]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q108083418|Sheham Siddik]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108110670|Pamela Valenzuela]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Pamela Geraldine Valenzuela Rengel. Trans Volvimos a nacer 0-55 screenshot (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q108265582|Alexandre Pagès]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q108282132|Aris Skiadopoulos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q108284809|Mohamed Saad]]'' | | [[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q108296947|Filippo Maria Gambàri]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108320943|Giraldo González]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q108368015|Francisco Monterrosa]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q108384012|Iván Colás Costa]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q108405918|Enakshi Chattopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q108410750|Marc Bernier]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108434832|Dan Montsitsi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108462281|Georgi Vanyan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108529212|Bernardino Cano Radil]]'' | | [[پيراگوئي]] | | | |- | ''[[:d:Q108532938|Saviana Scalfi]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q108535646|Michael Halkias]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108537193|Veronica Wolski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108541641|Hai Shaulian]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q108600909|Laura Hartman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108664482|Anthony Zane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108670697|Manuel Román Fernández]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108695225|Haru Rajwar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q108702519|Joachim Hellmich]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q108709551|Francesco Mattesini]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108731108|Massimo Ampola]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108791869|Ramiro Larrea]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q108800539|Samantha Epasinghe]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108817495|Naomi Kori Pomat]]'' | | [[نيو گني]] | | | |- | ''[[:d:Q108839344|Reggie Parks]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Reggie Parks 1982.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q108860941|Dimo Stoyanov]]'' | | [[بلغاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q108899282|Claude Mouton]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q108900259|Muḥammad Aḥmad al-Dālī]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q108916068|Pablo Rodríguez]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q108920565|Ugo Falesiedi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108940885|Elnur Ashrafoglu]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q109000898|Svetlana Căpățină]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q109031824|Manuel de Jesus Tahay Gomes]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109218129|Jan Hilgen]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109258630|Abdul Jawad Dhanuun]]'' | | [[عراق]] | | | [[فائل:عبدالجواد ذنون.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q109258978|Dzmitry Liebiadzievich]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q109259050|Mbak You]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109270014|Adib al-Jarf]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q109280531|Vladimir Sytchanka]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q109331719|Lenka Angelová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q109335700|Ḥusayn Asad]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q109385274|Orhan Çoban]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q109398170|Ali Cem Köroğlu]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q109423757|Roberto José Ábalos]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:José Roberto Ábalos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q109463224|Josip Uhlik]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109486992|Yuri Evtushenko]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q109551692|Akbar Nikzad Afghani]]'' | | [[افغانستان]] | | | |- | ''[[:d:Q109552845|Bijan Afshar]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q109588694|Julie Le Galliard]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q109623606|William Breisky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q109649898|Aziz El Fadili]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q109655703|Wallker Wollber Bezerra de Medeiros]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q109678716|Fetty Dzul]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109678864|Ahmad Mohd Nor]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109744750|Lars Egil Mogård]]'' | | [[ناروي]] | | | |- | ''[[:d:Q109805144|Steven Milligram]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109835297|Vince Lelkes]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[سلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109836022|Pius Mujuzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109852630|Parthena Koutmeridou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q109869417|Ludwig Ladstätter]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q109941647|Alberto Berardi]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q110062761|Vangelis Vasileiadis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q110088289|Fernando Gutierres Reis]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q110113207|Gramoz Abedinaj]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q110125587|Josep Maria Castelló i Mateu]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:JM CASTELLO HOMENATGE CASTELL (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110150593|Alicja Tysiąc]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Alicja Tysiąc.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110165407|Boris Zozulya]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q110215649|Tina Rinaldi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q110221514|Evgenia Hristopoulou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q110226536|Jenni Crain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q110246082|Adil Xasayev]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q110271712|Frédéric Sinistra]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Frédéric Sinistra dans un match le 24 mars 2012.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110275982|Roland Damu]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q110286763|Christos Diamantis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q110400616|Jan Čermák]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q110401833|Kenny J]]'' | | [[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | [[فائل:Kenny J at Dimanche Gras 1993.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110402492|Ibrahim Hegazy]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q110409615|Baktash Abtin]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Baktash Abtin (3).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110422948|Joan Vinyals]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q110451924|Stewart Gilray]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q110496140|Umar Zahir]]'' | | | | | [[فائل:Umar Zahir (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110540805|Andrzej Rusek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q110597021|Hana Horká]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q110607249|Yolanda Tortolero]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q110646860|Ankica Lepej]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q110778559|Mykola Malkov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q110815959|Izidorio Oliveira]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q110826613|Martin B. Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q110854189|Petipán]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Petipán en 1967.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110861744|Gareer Mansour]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q110883731|Roberto Scudero]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q110901608|Edmur Mesquita]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q110938790|Jorge Conti]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q110955245|Hervé Mombo Kinga]]'' | | [[گيبون]] | | | |- | ''[[:d:Q110975000|Martin Tichý]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111080749|Ananias Koustenis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q111128104|Bessie Hendricks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q111149838|Nurlan Agha]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q111288450|Oliver Crewe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q111366741|Carlos Cano Vieira]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q111377122|Aleksandr Suvorov]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q111448515|رشیدہ عیاں]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q111449480|Ahmet Ceni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111513142|Manuel Machado Alvarez]]'' | | [[ڪيوبا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Manuel Alvarez CDCR (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111763387|Jack Dowling]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111913676|Yusuf Hussain]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112036971|Ivan Gavrilov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q112117043|Mohammed Makhlouf]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q112119460|Richárd Látó]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q112133146|Gideon Badagawa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q112134792|David M. Robb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q112136783|Gui.Giling]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q112378516|Moshe Augenstein]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112506278|Juris G. Draguns]]'' | | [[ليٽويا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q112689682|Cecilia Wang]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112742832|Nikolaos Vernezos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q112800314|James Fisher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q112972599|Adelmo Rivas]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112972601|Juan José Martel]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113027291|Ramón Ojeda Mestre]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q113273570|Nanda Kishore Patnaik]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q113323854|Fred Nijs]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113411338|Sergey Borisovich Lebedev]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q113443989|Albert Woodfox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Angola Three event, Manchester Metropolitan University, November 2016 (07) (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q113481015|B. Sathyanarayana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113485982|Gautam Lal Meena]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113501104|D.A. Sathya Prabha]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q113501384|Marco Brown]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q113501563|Gordon Arinda]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q113502533|Omar Garmil]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113504240|Howard D. Weinbrot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q113509778|Irengbam Ibohalbi Singh]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113509780|Marie-Line Lesdéma]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113553302|John M. Murrin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q113658209|Liu Shunsong]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q114051142|Abdulsamad al-Ghurairi]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q114435943|Raja Madangopal Nayak]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114435946|Govardhan Dangi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114435953|Jyoti Dutt]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114554103|Ferdy Nico Yohannes Piay]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q114567435|Hari Narayan Choudhary]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114776280|Noël Bélanger]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q114865038|Rohit Patel]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114865049|Shakrajit Nayak]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114876246|Madhava Chandra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q115056055|Wangkheimayum Brajabidhu Singh]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115056059|Bedri Çollaku]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115091370|SRS Yadav]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115091407|Jamuna Prasad Bose]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115091447|Naseeb Pathan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115129602|Choudhary Fateh Muhammad]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q115129933|Chuni Lal]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115322537|Marcus Birks]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q115367980|Lee Lung-chuan]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q115653493|Joseph M. Masling]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q115696126|Luis Hugo Apolo]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q115709280|Anja Kanninen]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q115712095|Edwin Bennett Shostak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q115943625|Ruggero Boschi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q116038073|Chu Lanlan]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038416|Hong Mu]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038464|Xu Lanlalan]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038510|Cheng Qingao]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038570|Yu Yuheng]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038606|Jiang Yingheng]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038836|Ni Hen]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116151283|Emilio Locurcio]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q116182265|Achille Mauri]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q116452339|Katharine Clare Manning Loeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q116616040|Teoman Alili]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q116812358|James M. Polachek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q116971082|Juan Chico]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q116994772|Pamela Hibbs]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q117025085|Juan Astorga Junquera]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]]<br/>[[ايڪواڊور]] | | | [[فائل:JuanAstorgaJunquera2.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q117485502|Roberto Ambrosoli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q117845780|Muriel Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q117846318|Behçet Güler]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q118109323|Craig Welch]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q118120596|André Poulidor]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q118454861|Rekha Chattopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q118522965|Ainslie Leslie]]'' | | [[بيليز]] | | | |- | ''[[:d:Q121571277|Guiller]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q121798149|Gary Friedkin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q122225804|Paul Coffin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q122508425|József Sipos]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q122956959|Fereydoun Shayah]]'' | | [[ايران]]<br/>[[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q123562957|Bob Contant]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q123575621|Jaime Fernandes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:74001.jpgmaior Jaime Fernandes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q123987299|Luis de Blas]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q124031636|葉明水]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q124254829|Valter Gjoni]]'' | | [[البانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q124254912|Leah Bernstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124290122|Tony Metoyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124371974|James Geraty Harrison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124423502|Alice Mackler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124480612|Arnold Tenenbaum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124480763|Lorlee Tenenbaum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124517966|Ygona Moura]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q124799497|Ezekiel Koren]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q125117241|Laura Weinstein]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:La historia de Laura Weinstein para Sentiido 0-43 screenshot (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q125469336|Frank Olson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q125473156|Martha Lillard]]'' | | | | | [[فائل:Martha Lillard.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q125895230|Swami Omkarananda]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q126199378|Bibi Wantan]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q126465852|Layla El-Iskandaraniyyah]]'' | | ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q126712872|Anna Fehér]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Feher Anna nover 1984 fortepan 124217.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q127416432|Kenan Akın]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q127639331|Ronald K. O’Dor]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q128382746|Minoo B. Madon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q129167054|Elena B. Muzrukova]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q129176723|ဝိသာရဒ မဟာထေရ်]]'' | | [[ميانمار]] | | | [[فائل:Visarada.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q129693028|Vinesh Kumar Kalra]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Shri Vinesh Kalra, Consul General, Mazar-e-Sharif.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q130480285|Bạch Mai]]'' | | [[ويٽنام]] | | | |- | ''[[:d:Q130718411|Deloris Dockrey]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q131323028|Giorgi Beridze]]'' | | [[جارجيا]] | | | |- | ''[[:d:Q131369881|Chilakam Ramachandra Reddy]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q131386787|Pavuluri Sivaramakrishna]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q131390242|Min Thein Swe]]'' | | [[ميانمار]] | | | [[فائل:TheinSwe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q131674590|Dana Konya-Petrișor]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q131754455|Bernardo Saavedra Pita]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q131763189|احمد گل‌محمدی]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q131794484|ابومحمد عسگرخانی]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q132125661|Ginette Rivière Lubin]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q132398047|Anton Holič]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q132471275|Bhishma Guhathakurta]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]'' | | | |- | ''[[:d:Q132733138|Ngọc Đáng]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ويٽنام]] | | | |- | ''[[:d:Q133457873|Bill Follis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q133574003|پرویز اسکندرپور خرمی]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q133858013|Madhavi Gogate]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q133879482|Bengt Sprinzl]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q106366913|Yinka Odumakin]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q106423215|Jacquiline Chikuta]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106434042|Nestor Torre Jr.]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q106463233|Füzuli Javadov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q106466070|Hans Kristian Gaarder]]'' | | [[ناروي]] | | | |- | ''[[:d:Q106472216|François Matheron]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q106473570|Babar Tadvi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106473583|Dugyala Srinivas Rao]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106474359|Irondi Mantovani Pugliesi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106477709|Hebert Axel González]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106484252|László Rákoskerti]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q106508488|Aslam Qureshi]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q106515434|Mao Ayuth]]'' | | [[ڪمبوڊيا]] | | | |- | ''[[:d:Q106518107|Ludmila Guzun]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q106519193|Lois Sasson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106519588|Mahmoud al-Khalidi]]'' | | ''[[:d:Q193714|Mandatory Palestine]]''<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q106533280|Dário de Castro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106542493|Muṣṭafá Muslim]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q106542784|Theodore Lambrinos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Greek-American baritone Theodore Lambrinos, 1960s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106572313|Ludovico Badoy]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Director Ludovico D. Badoy (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106585096|Pang Xiong Sirirathasuk Sikoun]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106587775|Teresa Majchrzak]]'' | | ''[[:d:Q211274|Polish People's Republic]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106588720|Àngel Pla]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q106592192|Johny Lal]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106592198|Lea Dali Lion]]'' | | [[اسٽونيا]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Lea Dali Lion 2014 (1).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106595478|Robin Fransman]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | [[فائل:Robin Fransman-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106600819|Alípio Freire]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Alípio Freire.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106602162|Thakur Puran Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106602515|Bhitali Das]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q2227470|Majgaon]]'' | | | [[فائل:Assamese singer Vitali Das.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106611255|Satwant Kaur Sandhu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611259|A Elumalai]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611265|M. AS Subramanian]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611278|Kailash Chandra Trivedi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611282|Sukhdarshan Singh Marar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611287|Bishnu Prasad Bhaiya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611773|Purnmasi Pankaj]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611774|Kalawati Bhuria]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611776|Ramesh Diwakar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106613228|Vira Sathidar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106613406|Diana S. Rabinovich]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q106617169|Zoram Sangliana]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106618445|Kunti Devi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106626688|Kishore Nandlaskar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106629259|David Núñez]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q106634443|Jaga Rout]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106637349|Somnath Juwarkar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106648138|Amris]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wakil Walikota Dumai Amris.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106648215|Celso Dayrit]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106650087|Chittabbai Kudupudi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106651586|Kom Chuanchuen]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q106652376|Vasyl Obleschuk]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106659864|Olena Lytovchenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Письменниця Олена Литовченко з книжкою "Пустоцвіт".jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106675659|Jagdish Lad]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106675731|Kanupriya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106687272|Williams Santamaría Valdera]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q106687902|Seturam Gopalrao Neginhal]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Sethuram Gopalrao Neginhal.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106689691|Gilmar de Carvalho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106689926|Boddu Bhaskara Ramarao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106690199|Challa Rama Krishna Reddy]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106690208|Sudhakar Paricharak]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106690211|Dauji Gupta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106691558|Ricardo Alberto Ramírez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q106702173|James Purify]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106707423|Fred Fitz-James]]'' | | ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106714989|Ajay Sharma]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106727289|Sriprada]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106730125|Baldur Beyer]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:Baldur Beyer (2021).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106764462|Omar Hugo Gómez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q106768454|Javier Rondón]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q106771906|James Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106784040|Roy Ristie]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Roy Ristie 2017.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106784902|Fathul Allah Ahmad]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q106835512|Estefano Starepravo]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106837129|Tony Tolbert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106869478|Rajendrasinh Jadeja]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106873455|Anjan Bandyopadhyay]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106885286|Saad Sharar]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q106906609|Prashant Mohapatra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106906993|Karen Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106947545|Qadir Haji Ali]]'' | | [[عراق]]<br/>''[[:d:Q41470|Kurdistan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107021764|Ryan Stephen]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107021889|Basant Das]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107103451|Yann Gontard]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q107119906|Kiyomoto Yoshijirō]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107128059|Paul Freedman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107187433|Taha Karaan]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107192015|Lin Fang-I]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q107207790|Aldo Moltifiori]]'' | | ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q107249689|Maurice Tsalefac]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q107289272|Rehema Watongola]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107300156|Rodrigo Munilla]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q107309769|Emin Saraç]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:صورة شخصية محمد أمين سراج.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107343331|Abd al-Nasir Najjar]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q107358646|Ahmed Bilal Shah]]'' | | [[پاڪستان]] | | | [[فائل:Ahmed Bilal Shah VOA (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107359033|Hind Chelbi]]'' | | [[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q107380310|Goolam Rajah]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387549|Nomandla Yako]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387562|Lungile Tom]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387566|Henry Jansen]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |} {{Wikidata list end}} hd2zml4j032goob11khwk1l11i1qol2 پاڪستان ريلويز 0 59631 430693 372560 2026-11-11T09:15:28Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430693 wikitext text/x-wiki {{short description|Pakistani state-owned railway company}} {{Infobox company | name = پاڪستان ريلويز<br>Pakistan Railways | logo = Pakistan Railways.svg | logo_size = 130px | logo_alt = | logo_caption = | image = Pakistan Railways headquarters 1.jpg | image_size = 250px | image_alt = | image_caption = پاڪستان ريلويز هيڊڪوارٽر، [[لاهور]] | native_name = {{Nastaliq|پاکستان ریلویز}} | type = رياستي ملڪيت وارو ادارو | industry = ريل ٽرانسپورٽ | predecessor = نارٿ ويسٽرن اسٽيٽ ريلوي (اتر اولهائين رياستي ريلوي) <br/>پاڪستان ويسٽرن ريلوي (پاڪستان اولهائين ريلوي) | founded = {{Start date and age|df=yes|p=y|1886}} | hq_location_city = [[Lahore]]-54010 | hq_location_country = Pakistan | area_served = {{پرچم|پاڪستان}} | key_people = {{Unbulleted list| ||مظهر علي شاهه (وفاقي سيڪريٽري برائي ريلوي ۽ ريلوي بورڊ جو چيئرمين)|عامر علي بلوچ (چيف ايگزيڪيوٽو، جنرل مئنيجر)}} | services = {{Unbulleted list|ريل ٽرانسپورٽ|ڪارگو ٽرانسپورٽ|پارسل ڪيريئر|ڪيٽرنگ}} | revenue = {{Increase}} 48.64 ارب پاڪستاني رپيا (46 ڪروڙ آمريڪي ڊالر) <ref>{{cite news|date=29 November 2021|title=Railways revenue increases by Rs1b in 2020-21|url=https://dailytimes.com.pk/847655/railways-revenue-increases-by-rs1b-in-2020-21/|newspaper=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]|access-date=31 May 2023}}</ref> | revenue_year = 2020–21 | net_income = {{Increase}} 45 ارب رپيا (43 ڪروڙ آمريڪي ڊالر)<ref>{{cite news|last1=Shehzad|first1=Rizwan |last2=Ahmed|first2=Waqas|date=14 December 2020|title=Railways suffers loss of Rs45b in 2018-19 |url=https://tribune.com.pk/story/2275881/railways-suffers-loss-of-rs45b-in-2018-19|newspaper=[[The Express Tribune]]|access-date=14 December 2020}}</ref> | net_income_year = 2018–19 | assets = | owner = [[حڪومت پاڪستان]] {{small|(1947ع کان موجوده)}} | num_employees = 72,078<ref name="Yearbook">{{cite book|year=2018|title=Year Book 2017–2018|url=https://www.pakrail.gov.pk/images/yearbook/yearbook2017_18.pdf|publisher=[[Ministry of Railways (Pakistan)|Ministry of Railways]], [[Government of Pakistan]]|page=3|access-date=2 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702153623/https://www.pakrail.gov.pk/images/yearbook/yearbook2017_18.pdf|archive-date=2 July 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190702153623/https://www.pakrail.gov.pk/images/yearbook/yearbook2017_18.pdf |date=2 July 2019 }}</ref> | num_employees_year = 2016–17 | parent = [[پاڪستان جي ريلوي جي وزارت|ريلويز جي وزارت]] | divisions = 07 | subsid = 1 | homepage = {{ubl|{{URL|https://www.pakrail.gov.pk/}}}} | module = | footnotes = }} [[فائل:Pakistan Railways Network Map.png|thumb|پاڪستان ريلويز]] '''پاڪستان ريلويز'''، <small>({{lang-en|Pakistan Railways}}) جيڪا اڳ ۾ سال 1947ع کان فيبروري، 1961ع تائين</small> <small>'''اتر ويسٽرن ريلوي ('''North Western Railway</small>) <small>جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي ۽ جنهن جو فيبروري، 1961ع کان مئي، 1974ع تائين نالو</small> <small>'''پاڪستان ويسٽرن ريلوي'''</small> <small>(Pakistan Western Railway)</small> <small>هيو، [[پاڪستان حڪومت|گورنمينٽ آف پاڪستان]] جو هڪ کاتو آهي۔ جيڪو پاڪستان ۾ ريلوي خدمتون ڏيندو آهي۔ ان جو صدر دفتر لاهور ۾ آهي ۽ ريلوي واري وزارت جي تحت ڪم ڪندو آهي۔ پاڪستان ريلوي پاڪستان جي معيشت ۾ اهم آهي، پاڪستان ۾ وڏي پيماني تي اچ وڃ جو سستو تيز رفتار آرام واريون سهولتون ڏيندو آهي۔</small> <small>سال2014ع ۾، ريلوي واري وزارت پاڪستان ريلوي ويزن-2026 شروع ڪيو، جنهن ۾ پاڪستان جي ٽرانسپورٽ جي شعبي ۾ پاڪستان ريلوي جو حصو 4 سيڪڙو کان 20 سيڪڙو تائين وڌائڻ جي ڪوشش ڪئي وئي۔ 886.68 بلين روپیا (3.1 بلين یو ایس دالر) چين۔پاڪستان اقتصادي راهداري (CPEC) ريل اپ گريڊ منصوبي ۾ شامل آهن،<ref>{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/1619407|title=Railway project sent to Chinese bank for approval of $6bn loan|last=Hasnain|first=Khalid|date=2021-04-21|newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]|access-date=2021-06-04}}</ref> جن ۾ نئين ريلوي انجن (Locomotives) جي پيداوار، موجود ريل انفراسٽرڪچر جي ترقي ۽ بهتري، ٽرينن جي سراسري رفتار ۾ اضافو، وقت تي بهتر ڪارڪردگي ۽ مسافر خدمتن جي توسيع جا منصوبا شامل آھن۔ پروجيڪٽ جو پهريون مرحلو سال 2017ع ۾ مڪمل ڪيو ويو، ۽ ٻيو مرحلو سال 2021ع تائين مڪمل ٿيڻ لاءِ مقرر ڪيل آهي۔ انهن ۾ ایم ایل-1 پراجيڪٽ آهي، جيڪو ٽن مرحلن ۾ مڪمل ڪيو ويندو، جنهن تي 1.11 ٽريلين رپیا (3.8 بلين یو ایس ڈالر) جي لاڳت ايندي. <ref>{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/1619407|title=Railway project sent to Chinese bank for approval of $6bn loan|last=Hasnain|first=Khalid|date=2021-04-21|newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]|access-date=2021-06-04}}</ref> آڪٽوبر، 2022ع تائين، انهن منصوبن جي تعمير يا ٽينڊرنگ شروع نه ڪئي وئي۔ پاڪستان ريلوي انٽرنيشنل يونين آف ريلوي جو سرگرم ميمبر آهي.<ref>{{Cite web|url=https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/11821907_02.pdf|title=Pakistan Transport Plan Study in the Islamic Republic of Pakistan (PTPS)|date=7 July 2019|website=openjicareport.jica.go.jp|access-date=8 November 2023}}</ref> مالي سال 19-2018ع ۾، پاڪستان ريلوي 7 ڪروڙ مسافرن کي کڻايو۔</small><ref>''Qureshi, Naeem (20 August 2019). "Pakistan Railways achieves record income in 2018-19". International Railway Journal. Retrieved 20 August 2019.''</ref> Mazhar Ali Shah is the current federal secretary & chairman for Pakistan Railways.<ref>{{Cite web |last=Railways |first=Ministry of |title=Ministry of Railways |url=https://www.railways.gov.pk/ProfileDetail/NjIyMzVhZjMtYjNmZS00OTk4LTllYjYtMjk4NzY5NGZiMTAy |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203074514/https://www.railways.gov.pk/ProfileDetail/NjIyMzVhZjMtYjNmZS00OTk4LTllYjYtMjk4NzY5NGZiMTAy |archive-date=3 December 2024 |access-date=2025-04-05 |website=www.railways.gov.pk |url-status=live }}</ref> ==تاريخ== سال 1855ع ۾، برطانوي راڄ دوران، ڪيتريون ريلوي ڪمپنيون سنڌ ۽ پنجاب ۾ ٽريڪ وڇائڻ ۽ هلائڻ شروع ڪيون۔ ملڪ جو ريلوي سسٽم اصل ۾ مقامي ريل لائينن جو هڪ پيچ ورڪ هو، جيڪو ننڍين، خانگي ڪمپنين پاران هلائيدو ھو، جنهن ۾ سنڊي Scinde ريلوي، پنجاب ريلوي، دهلي ريلوي ۽ انڊس فلوٽیلا شامل آهن۔ سال 1870ع ۾ چئن ڪمپنين گڏجي سنڊي پنجاب ۽ دهلي ريلوي ٺاهي۔ جلد ئي ٻيون ڪيتريون ئي ريلوي لائينون تعمير ڪيون ويون، جن ۾ انڊس ويلي اسٽيٽ ريلوي، پنجاب ناردرن اسٽيٽ ريلوي، سنڌ-ساگر ريلوي، سنڌ-پشين اسٽيٽ ريلوي، ٽرانس-بلوچستان ريلوي ۽ قنڌار اسٽيٽ ريلوي شامل آهن۔ اهي ڇهه ڪمپنيون سال 1880ع ۾ نارٿ ويسٽرن اسٽيٽ ريلوي ٺاهڻ لاءِ سنڊي  پنجاب ۽ دهلي ريلوي سان ضم ٿي ويون۔ سال 1880ع ۽ 1947ع جي وچ ۾، اتر ويسٽرن اسٽيٽ ريلوي سڄي پنجاب ۽ سنڌ ۾ پکڙجي وئي۔ سال 1947ع ۾ برطانوي هندستان جي ورهاڱي ۽ پاڪستان جي آزاديءَ کان پوءِ، اتر ويسٽرن اسٽيٽ ريلوي انفراسٽرڪچر جو گهڻو حصو پاڪستاني علائقي ۾ هو ۽ ان جو نالو بدلائي پاڪستان ويسٽرن ريلوي رکيو ويو۔ اوڀر بنگال ۾، آسام بنگال ريلوي جو حصو پاڪستاني علائقي ۾ تبديل ڪري پاڪستان ايسٽرن ريلوي رکيو ويو۔ سال 1954ع ۾ ڪراچي-پشاور ريلوي لائين کان مردان ۽ چارسده تائين برانچ لائين وڇائي وئي۔ ٻن سالن بعد، جيڪب آباد-ڪشمور ميٽر گيج لائين کي 1,676 ملي ميٽر (5 فوٽ 6 انچ) براڊ گيج ۾ تبديل ڪيو ويو۔ ڪوٽڙي-اٽڪ ريلوي لائين جو ڪوٽ ادو-ڪشمور سيڪشن 1969ع کان 1973ع تائين ٺاهيو ويو، جيڪو ڪراچي کان اتر پاڪستان تائين متبادل رستو فراهم ڪري ٿو۔ سال 1974ع ۾ پاڪستان ويسٽرن ريلوي جو نالو بدلائي پاڪستان ريلوي رکيو ويو۔ فيبروري، 2006ع ۾، 126-ڪلوميٽر (78 مايل) حيدرآباد-کوکراپار برانچ لائين 1,676 ایم ایم ۾ تبديل ٿي وئي۔ سال 2000 جي ڏهاڪي دوران ملڪ ۾ سڀ تنگ گيج ٽريڪ کي 1,676 ملي ميٽر (5 فوٽ 6 انچ) ۾ تبديل ڪيو ويو يا ختم ڪيو ويو۔ 8 جنوري، 2016 تي، لوڌران-رائيونڊ برانچ لائين ڊبل ريل منصوبو مڪمل ڪيو ويو۔<gallery class="center"> فائل:North_Western_Railway.jpg|اتر ويسٽرن اسٽيٽ ريلوي جو سال 1890ع جو نقشو فائل:Fortified_Northwestern_Railway_bridge_over_the_Indus_at_Attock_LCCN2004707360.jpg|alt=Train crossing a river on a large bridge|سندھو دریاھہ تي سال 1895ع م اٽڪ ريلوي برج جي تصویر فائل:Steam_locomotive_in_Pindi_station.jpg|alt=Grey steam engine on a siding|راولپنڊي ریلوي اسٽيشن تي 1932جو ھڪ اسٽيم لوڪوموٽیو فائل:Pakistan-Golra_Railway_Museum-Islamabad_(1).jpg|alt=Stone railway station with a green roof|اسلام آباد م گولرہ شریف ریلوي اسٽيشن تي ریلوي میوزیم </gallery> == ساخت == پاڪستان ريلويز هڪ رياستي ملڪيت وارو ادارو آهي جيڪو پاڪستان جي حڪومت جي ريلوي وزارت (Ministry of Railways) جي ماتحت آهي، جنهن جي ذميواري بنيادي طور تي مسافر ريل سروس جي منصوبابندي، انتظام ۽ قائم ڪرڻ ۽ ريلوي ڪمپنين ۽ صنعتن کي ريگيوليشن ڪرڻ آهي۔ پاڪستان ريلوي جي پاليسي ۽ ترقيءَ جو انتظام وزارت طرفان ڪيو ويندو آهي۔<ref>''Government of Pakistan Ministry of Railways". Retrieved 6 January 2018.''</ref> سال 1947ع کان 1959ع تائين، پاڪستان ويسٽرن ريلوي ۽ پاڪستان ايسٽرن ريلوي وزارت مواصلات جي ريلوي ڊويزن طرفان سنڀاليو ويو، جنهن جو سربراهه ڊائريڪٽر جنرل آف ريلوي (ڊي جي ريلوي) هو۔ سال 1959ع ۾ پارليامينٽ پاران هڪ آرڊيننس پاس ڪيو ويو، جنهن ۾ نيم خودمختار ريلوي بورڊ جي ضرورت کي بيان ڪيو ويو۔ بورڊ جو تصور مرڪزي حڪومت جي بنيادي طاقتن مطابق ڪيو ويو، جيئن ريلوي ايڪٽ 1890ع ۾ بيان ڪيل آهي۔ ٽين قومي اسيمبليءَ جي پهرين اجلاس کان پوءِ صدر محمد ايوب خان، ٻنهي ريلويز (PWR ۽ PER) جو ڪنٽرول مرڪزي حڪومت کان، بالترتيب اولهه پاڪستان ۽ اوڀر پاڪستان جي صوبائي حڪومتن ڏانهن منتقل ڪرڻ لاء، 9 جون، 1962ع تي صدارتي آرڊر 33 جاري ڪيو۔<ref>''History". railway.gov.bd. Bangladesh Railway. Archived from the original on 15 November 2007. Retrieved 18 July 2014.''</ref>جڏهن PO 33 1 جولاءِ 1962ع تي عمل ۾ آيو ته ٻنهي صوبن طرفان ريلوي بورڊ قائم ڪيا ويا۔<ref> ''International Bank for Reconstruction and Development; International Development Association (31 August 1962). Appraisal of the Pakistan Railways Project (PDF) (Report). Department of Technical Operations. p. 2. TO-339a. Retrieved 31 May 2023.''</ref> صدارتي آرڊر پڻ علحدگيءَ واري ڪنوينشن کي بحال ڪيو، جنهن تحت ريلوي جي ماليات کي عام ماليات کان الڳ ڪيو ويو، مالي سال 1961-62 کان شروع ٿي، هر بورڊ کي وڌيڪ خودمختياري ڏني وئي۔ سال 1974 ۾، ريلوي جي وزارت کي منصوبابندي، پاليسي سازي، ٽيڪنيڪل مشورو ۽ ريلوي جي انتظام کي منظم ڪرڻ لاء ٺاهي وئي۔ سال 1982ع ۾ ريلوي واري وزارت کي صدارتي آرڊر ذريعي ريلوي بورڊ ۾ ضم ڪيو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ وفاقي وزارت بڻجي وئي۔ == ريلوي بورڊ == ريلوي بورڊ، جيڪو سال 1959ع کان 2000ع تائين وجود ۾ آيو، سال 2000 ۽ 2014 تائين ايگزيڪيوٽو ڪميٽي سان تبديل ڪيو ويو۔ ريلوي بورڊ کي 20 فيبروري، 2015ع تي بحال ڪيو ويو. بورڊ جا ميمبر آھن: • وفاقي سيڪريٽري ريلوي (بورڊ جو چيئرمين) • وفاقي سيڪريٽري مواصلات • پاڪستان جو فنانس سيڪريٽري • پاڪستان جو منصوبابندي ۽ ترقي وارو سيڪريٽري جنرل مئنيجر ريلوي (آپريشنز) • جنرل مئنيجر ريلوي (پيداوار ۽ خدمتون) • ميمبر فنانس، وزارت ريلوي == يونٽ ۽ ڊويزن == پاڪستان ريلوي جا ٽي فنڪشنل يونٽ آهن: • آپريشن • پيداوار ۽ • ڀلائي ۽ خاص شروعات. آپريشن يونٽ ٽن مکيه شعبن ۾ ورهايل آهي۔ • انفراسٽرڪچر ڊپارٽمينٽ ۽ سول انجنيئرنگ • سگنلنگ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ ڊيزائن • ڊائريڪٽوريٽ آف پراپرٽي مڪينيڪل انجنيئرنگ ڊپارٽمينٽ مڪينيڪل انجنيئرنگ، خريداري، اسٽورز ۽ اليڪٽريڪل انجنيئرنگ جي نگراني ڪندو آهي ۽ ٽريفڪ ڊپارٽمينٽ مسافرن جي سهولتن، آپريشنز، مارڪيٽنگ ۽ ڊائريڪٽوريٽ آف انفارميشن ٽيڪنالاجي جي نگراني ڪندو آهي۔ عملدار، ريلوي پوليس، منصوبابندي، قانوني معاملا، عوامي تعلقات ۽ پاڪستان ريلوي اڪيڊمي سميت ڪيترائي ننڍا ادارا پڻ آپريشن يونٽ جو حصو آهن۔ ريلوي جي اٺ علائقائي آپريٽنگ ڊويزنون آهن: ڪراچي، لاهور، ملتان، پشاور، ڪوئيٽا، راولپنڊي، سکر ۽ گوادر۔ گوادر ڊويزن اڃا ڪم نه ڪيو آهي۔ انهن 8 ڊويزنن کان علاوه، هڪ ڊويزن نان آپريٽنگ ڊويزن آهي، جيڪا مغلپوره ڊويزن، لاهور آهي۔ هي ڊويزن، بنيادي طور تي، رولنگ اسٽاڪ جي سار سنڀال سان مصروف آهي۔ == پاڪستان ريلوي جا ڊويزن == ريلوي جا 8 علائقائي آپريٽنگ ڊويزنون ۽ 1 غير آپريٽنگ ڊويزنون آهن: • پاڪستان ريلوي ڪراچي ڊويزن • پاڪستان ريلوي سکر ڊويزن • پاڪستان ريلوي ملتان ڊويزن • پاڪستان ريلوي لاهور ڊويزن • پاڪستان ريلوي راولپنڊي ڊويزن • پاڪستان ريلوي پشاور ڊويزن • پاڪستان ريلوي ڪوئيٽا ڊويزن • پاڪستان ريلوي گوادر ڊويزن (اڃا تائين فعال ناهي) • پاڪستان ريلوي مغلپورا ڊويزن (نان آپريٽنگ ڊويزن) ==رولنگ اسٽاڪ  (گڏيون)== {{main|پاڪستان جا لوڪوموٽو}} [[File:Pakistan locomotive RGE-24.jpg|thumb|پاڪستان ريلوي جو هڪ ڊيزل لوڪوموٽو]] [[File:Ali Mujtaba Golra Railway Museum Islamabad Pakistan DSC 1715 m.jpg|thumb|پاڪستان ريلوي جو هڪ برقي لوڪوموٽو]] پاڪستان ريلوي وٽ 190 ڪم ڪندڙ ڊيزل۔ليڪٽرڪ انجڻيون آهن۔ بیڑی جي زندگي 25 سال آهي ۽ پاڪستان لوڪوموٽیو فئڪٽري ۾ انھن جی سروس ء اوورھالنگ  ٿیندی آھی.<ref>{{cite web|title=Achievements and Plans|url=https://www.pakrail.gov.pk/Achievements.aspx|website=pakrail.gov.pk|publisher=Pakistan Railways|access-date=7 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008102028/https://www.pakrail.gov.pk/Achievements.aspx|archive-date=8 October 2018}}</ref> جنوري 2016ع ۾ پاڪستان ريلوي چین جی "جنان ريلوي" کی گاڏين جي سامان سمیت 800 هاپر ويگنن جو آرڊر ڏنو۔ پهرين 205 ويگنون چين ۾ ٺاهيون وينديون ۽ باقي 595 ويگنون پاڪستان ۾ مغلپورہ ريلوي ورڪشاپس ۾ گڏ ڪيو ويو۔ ھی ويگنون ڪوئلي کي ڪراچي ۽ قادر آباد جي پاور اسٽيشنن تائين پهچائينديون آھن.<ref>{{cite magazine|first=Keith|last=Barrow|date=14 January 2016|title=Pakistan Railways orders 800 wagons from CRRC|url=http://www.railjournal.com/index.php/rolling-stock/pakistan-railways-orders-800-wagons-from-crrc.html?channel=000|magazine=[[International Railway Journal]]|access-date=31 May 2023}}</ref> <small>2017</small> ۾ آمريڪا ۾ تيار ڪيل <small>55</small> اضافي لوڪوموٽو (<small>4000</small> هارس پاور) پاڪستان ريلوي جي بيڙي ۾ شامل ڪيا ويا.<ref>{{cite web|url=http://www.radio.gov.pk/22-Jan-2017/7-modern-locomotives-arrive-at-karachi-port-from-us|website=Radio Pakistan website|title=7 Modern Locomotives Arrive at Karachi Port from US|archive-date=26 January 2017|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126161311/http://www.radio.gov.pk/22-Jan-2017/7-modern-locomotives-arrive-at-karachi-port-from-us}}</ref> جولاءِ <small>2025</small> ۾ آپريٽر سفري سهولتن کي بهتر بڻائڻ ۽ آمدني وڌائڻ جي ڪوشش ۾ <small>11</small> ٽرينن جو ڪمرشل انتظام خانگي شعبي جي حوالي ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.<ref name=":1">{{Cite web |last=Alam |first=Sher |date=2025-07-15 |title=Pakistan Railways to Hand Over Management of 11 Trains to Private Sector |url=https://propakistani.pk/2025/07/15/pakistan-railways-to-hand-over-management-of-11-trains-to-private-sector/ |access-date=2025-07-15 |website=ProPakistani |language=en-US}}</ref> انهن ۾ هزاره ايڪسپريس، بهاءُ الدين ذڪريا ايڪسپريس، ملت ايڪسپريس، راول ايڪسپريس، سبڪ خرم ايڪسپريس، بدر ايڪسپريس، غوري ايڪسپريس، راوي ايڪسپريس، ٿل ايڪسپريس، فيض احمد فيض مسافر ۽ موهن جو دڙو مسافر شامل هئا.<ref name=":1" /> جڏهن ته، ٽرينن جو انفراسٽرڪچر ۽ ريگيوليٽري ڪنٽرول پاڪستان ريلوي وٽ برقرار رکيو ويو.<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-07-15 |title=Pakistan Railways to privatize 11 more trains to boost services, revenue |url=https://www.nation.com.pk/15-Jul-2025/pakistan-railways-to-privatize-11-more-trains-to-boost-services-revenue |access-date=2025-07-15 |website=The Nation |language=en-US}}</ref> == پيداوار == پاڪستان لوڪوموٽو فئڪٽري سال 1993ع ۾ رسالپور ۾ 228.4 ملين روپين (7,90,000 آمريڪي ڊالر) جي لاڳت سان ٺهي۔ فيڪٽري جي گنجائش، واحد شفٽ جي بنياد تي 150 ڪوچ في سال آهي۔[12] لاهور ۾  لاهور۔واھگهہ برانچ لائين تي مغلپورا جنڪشن ريلوي اسٽيشن(MGPR)  تي مغلپورا ريلوي ورڪشاپس، ڪيترن ئي رولنگ اسٽاڪ مرمت جي سائيٽن مان هڪ آهی۔ ورڪشاپ ڪمپليڪس سال 1904 ۾ ان جي موجوده سائيٽ تي اتر ويسٽرن اسٽيٽ ريلوي لاءِ مسافر ڪوچ ۽ مال بردار ويگنن جي تياري ۽ مرمت ڪرڻ لاءِ ظاهر ٿيو۔ سال 1947ع ۾ پاڪستان ريلوي لاءِ اهو واحد اسٽيٽ آف دي آرٽ ورڪشاپ هو۔[13] ريلوي وٽ سکر، خانيوال، ڪوهاٽ، شاهين آباد ۽ ڪوٽڙي ۾ پنج ڪنڪريٽ سليپر فيڪٽريون آهن۔ پهريون ڪارخانو سکر ۾ سال 1967ع ۾ قائم ٿيو، باقي چار ڪارخانا سال 1979ع کان 1981ع جي وچ ۾ کوليا ويا۔ سال2017ع ۾، آمريڪا ۾ تيار ڪيل 55 اضافي انجڻيون (4000 هارس پاور) پاڪستان ريلوي جي فليٽ ۾ شامل ڪيون ويون.[14] [[فهرست پاڪستان ۾ ريلوي اسٽيشنون]] ==نيٽ ورڪ== بجلي: لاهور-خانيوال لائين کي 25 kV AC تي بجلي ڏني وئي هئي. پر بجلي سروس 2020 تائين بند ٿي وئي هئي. * ويجهن ملڪن سان ريل لنڪس: * ايران-پاڪستان ريلوي زاهدان ۾ اسلامي جمهوريه ايران ريلوي سان ڳنڍيل آهي. جتي 1,676 ملي ميٽر (5 فوٽ 6 انچ) ڪوئيٽا-تفتان لائين ۽ 1,435 ملي ميٽر (4 فوٽ 8+1⁄2 انچ) ڪرمان-زاهدان لائين جي وچ ۾ هڪ بريڪ آف گيج موجود آهي. لنڪ 18 مئي 2007 تي مڪمل ٿيو. * افغانستان - هن وقت افغانستان سان ڪو به ريل لنڪ ناهي. پر پاڪستان ريلوي ٽن مرحلن ۾ افغان ريل نيٽ ورڪ ٺاهڻ ۾ مدد ڪرڻ جي تجويز پيش ڪئي آهي. پهريون مرحلو چمن کان اسپين بولدڪ تائين روهڙي-چمن لائين جي واڌ جي طور تي وڌايو ويندو. ٻيو مرحلو اسپين بولدڪ کان قندھار تائين لائين کي وڌايو ويندو. ٽيون مرحلو قندھار کان هرات ۽ ترڪمانستان جي خوشڪا تائين هلندو. 1,676 ملي ميٽر (5 فوٽ 6 انچ) کي وچ ايشيائي 1,520 ملي ميٽر (4 فوٽ 11+27⁄32 انچ) سان ڳنڍيندو. اهو نامعلوم آهي ته بريڪ آف گيج اسٽيشن ڪٿي هوندو. هڪ ٻي تجويز ڪراچي-پشاور لائين کي جلال آباد ذريعي ڪابل تائين وڌايو ويندو. * ترڪمانستان افغانستان ذريعي - تجويز ڪيل، مداخلت ڪندڙ 1,435 ملي ميٽر (4 فوٽ 8+1⁄2 انچ) گيج کان بچڻ. * چين - چين سان ڪو به موجوده ريل لنڪ ناهي. 28 فيبروري 2007 تي. ٽيڪسلا-خنجراب لائين تي فزيبلٽي اسٽڊيز لاءِ ٺيڪا ڏنا ويا. ان کي حويليان کان خنجراب پاس ذريعي ڪاشغر ۾ چيني ريل هيڊ تائين وڌايو. تقريبن 750 ڪلوميٽر (470 ميل) جو فاصلو. * ترڪي - پاڪستان-ايران لنڪ جي مڪمل ٿيڻ سان اهو ممڪن ٿيو آهي. اصولي طور تي، ايران ذريعي پاڪستان ۽ ترڪي جي وچ ۾ ٽرينون هلائڻ لاءِ. وزيراعظم يوسف رضا گيلاني پاران 14 آگسٽ 2009 تي اسلام آباد ۽ استنبول جي وچ ۾ هڪ ڪنٽينر ٽرين آزمائشي سروس شروع ڪئي وئي. پهرين ٽرين ۾ 20 ڪنٽينر هئا جن جي گنجائش تقريباً 750 ٽن (738 ڊگھي ٽن؛ 827 ننڍي ٽن) هئي. ۽ ان کي اسلام آباد کان تهران ذريعي استنبول تائين 6,500 ڪلوميٽر (4,000 ميل) سفر ڪرڻ جو شيڊول هو. استنبول-تهران-اسلام آباد مسافر ريل سروس پڻ تجويز ڪئي وئي آهي. 2009 ۾. ريلوي جي وزير غلام احمد بلور اميد ظاهر ڪئي. ته ڪنٽينر ٽرين آزمائش کان پوءِ هڪ مسافر ٽرين متعارف ڪرائي ويندي. اميدون پڻ آهن. ته اهو رستو يورپ ۽ وچ ايشيا کي ڳنڍيندو ۽ مسافرن کي کڻي ويندو. * هندستان - هندستان سان ٻه ريل لنڪ موجود آهن: ٿر ايڪسپريس راجستان جي جوڌپور کان ڪراچي تائين. ۽ سمجهوتا ايڪسپريس دهلي کان لاهور تائين. وڌيڪ ريل لنڪ (ٻيهر کولڻ سميت) تجويز ڪيا پيا وڃن. * روس - وچ ايشيا ذريعي 1,676 ملي ميٽر (5 فوٽ 6 انچ) هندستاني براڊ گيج ڪوريڊور جي واڌ جي تجويز. سروس: حادثا ۽ واقعا: مستقبل: پڻ ڏسو: * پورٽل پاڪستان. ٽرينون. ڪراچي پشاور مين ريلوي لائين. پاڪستان ريلوي ميوزيم، گولڙه شريف. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:پاڪستان ريلويز]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] fpqgs3l8rbup3dka6uciaoy61sjay8w ڪليگنفرٽ 0 61971 430719 279017 2026-11-11T11:58:15Z CommonsDelinker 103 Removing [[:c:File:Foyer_uni_klagenfurt.jpg|Foyer_uni_klagenfurt.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Wdwd|Wdwd]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Foyer uni klagenfurt.jpg|]]. 430719 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ڪليگنفرٽ | native_name = | other_name = Klagenfurt am Wörthersee | settlement_type = <!-- Images --> | image_skyline = Klagenfurt Innere Stadt Landhaus NO-Ansicht 31072008 01.jpg | imagesize = 280px | image_caption = Klagenfurt | image_shield = AUT Klagenfurt COA.svg | shield_size = 80x110px | shield_link = <!-- Maps --> | pushpin_map = Austria Carinthia#Austria | pushpin_mapsize = 270 | pushpin_map_caption = ڪارنٿيا ۾ ڪليگنفرٽ جو مقام##آسٽريا ۾ ڪليگنفرٽ جو مقام | image_map = | mapsize = | map_alt = | map_caption = اسٽيچوٽري سٽي ضلعي ۾ مقام <!-- Location --> | coordinates = {{coord|46|37|N|14|18|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{AUT}} | subdivision_type1 = [[آسٽريا جون رياستون|رياست]] | subdivision_name1 = [[ڪارينٿيا]] | subdivision_type2 = [[آسٽريا جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 = [[ڪليگنفرٽ شھري ضلعو]] | parts_type = | parts_style = para | p1 = <!-- Leaders --> | leader_title = [[ميئر|برگوماسٽر]] | leader_name = ماريا لوسي ميٿيئاسڪٽز ([[آسٽريا جي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي]]) | leader_party = | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- Statistics --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_metro_km2 = | elevation_m = 446 | elevation_max_m = | elevation_min_m = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_urban = | population_metro = | population_note = | population_density_km2 = auto | established_title = | established_date = | timezone = [[سينٽرل يورپين ٽائيم]] | timezone_DST = [[سينٽرل يورپين سمر ٽائيم]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | registration_plate=K | postal_code_type = [[آسٽريا جا پوسٽل ڪوڊ|پوسٽل ڪوڊ]] | postal_code = 9020, 9061, 9063, 9065, 9073, 9201 | area_code_type = [[آسٽريا جا ٽيليفون ڪوڊ|ٽيليفون ڪوڊ]] | area_code = 0463 | website = [http://www.klagenfurt.at/ www.klagenfurt.at] | footnotes = }} '''ڪليگنفرٽ''' {{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Klagenfurt am Wörthersee'''}}<ref name="LGBl">Landesgesetzblatt 2008 vom 16. Jänner 2008, Stück 1, Nr. 1: ''Gesetz vom 25. Oktober 2007, mit dem die Kärntner Landesverfassung und das Klagenfurter Stadtrecht 1998 geändert werden.'' [http://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/Lgbl/LGBL_KA_20080116_1/LGBL_KA_20080116_1.html (link)]</ref><ref>{{cite book|last1=Kattnig|first1=Franc|first2=Janko|last2=Zerzer|year=1982|title=Dvojezična Koroška/Zweisprachiges Kärnten|language=sl,de|location=Klagenfurt|publisher=Mohorjeva/Hermagoras|page=14}}</ref> ({{IPAc-en|lang|ˈ|k|l|ɑː|ɡ|ən|f|ʊər|t}} {{respell|KLAH|gən|foort}}) [[آسٽريا]] جي وفاق ۾ شامل ھڪ رياست [[ڪارينٿيا|ڪارنٿيا]] جي گادي جو هنڌ آهي.پھرين جنوري 2020ع ۾ ان جي آبادي 101,303 آهي. ھي شھر آسٽريا جو ڇھون نمبر وڏو شهر آهي. رومن ڪيٿولڪ مذھب ۾ ھي شھر بشپ جي سيٽ وارو شھر آھي. ھن شھر جو سڀ کان مشھور تعليمي ادارن ۾ [[ڪليگنفرٽ يونيورسٽي]]، اپلائيڊ سائنسن واري [[ڪارنٿيا يونيورسٽي ]] ۽ موسيقي واري [[گسٽاف يونيورسٽي ]] آھن. ھي شھر سامونڊي سطح کان {{convert|446|m|ft|abbr=off}} بلندي تي وورٿرسي ڍنڍ لڳ گلئن ندي جي ڪناري تي واقع آهي. شھر جي پکيڙ {{convert|120.03|km2|sqmi|2|abbr=out}} آھي. شھر جي چوڌاري ٻيلا ۽ جنگل واقع آھن. [[File:Klagenfurt Rathaus.jpg|thumb|right|292x292px|ڪليگنفرٽ شھر جو ھال]] ھن شھر جو بنياد اسپينھيم ڊيوڪ ھرمن ٻارھين صدي عيسويءَ جي آخري حصي ۾ وڌو پوء 1246ع ۾ ٻوڏ اچڻ ڪري ان جي پٽ ڊيوڪ برنھارڊ فان اسپينھيم ان جو بنياد موجوده مقام تي ساڳي نالي سان وڌو جنھن کي 1252ع ۾ شھري درجو مليو. ان ڪري ڊيوڪ برنھارڊ ھن شھر جو باني سڏبو آهي. [[File:Bernhard von Spanheim Brunnen Klgft.jpg|thumb|ڊيوڪ برنھارڊ فان اسپينھيم جو مجسمو]] ھي شھر ڪارنٿيا جو صنعتي مرڪز آھي جتي ان رياست جي 20 سيڪڙو صنعت واقع آهي. ھتي ڪليگنفرٽ انٽرنيشنل ايئرپورٽ پڻ واقع آهي. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:آسٽريا]] f5mzk78yq6b0kyvoifbc8sop4p7civa وڪيپيڊيا:آرسي ۽ ڪانٽو 4 68008 430678 224050 2026-11-11T05:22:07Z ChiK 14220 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:1 mirror logo WHITE BORDER withOUT website JPG.jpg]] → [[File:1 mirror logo WHITE BORDER withOUT website.jpg]] [[c:COM:FR#FR6|Criterion 6]] (maintenance or bug fix) 430678 wikitext text/x-wiki انٽرنيٽ ۾، آرسي ۽ ڪانٽو (Mirrors and forks) موقع هڪ ٻئي انٽرنيٽ موقع جي هوبهو نقل آهي. [[فائل:1 mirror logo WHITE BORDER withOUT website.jpg|thumb|150px]] {{نامڪمل}} [[زمرو:وڪيپيڊيا حق ۽ واسطا]] tvgb8prmb723lhrwq76af2av9xadkr4 سانچو:Element cell/index/pt-cell 10 72763 430661 243526 2026-11-10T23:17:20Z Intisar Ali 8681 /* */ 430661 wikitext text/x-wiki <!-- This is the larger index used on template:infobox pages (Element navigation). For the PT cell-size box, see [[Template:Element cell/pt-cell]] AQ color bar; top of cell -->style="font-size:85%; text-align:left; overflow:hidden; background:{{{category-color|lemonchiffon}}}; line-height:150%; padding-left:2px; border-top:4px solid {{{aq-color|}}};"<!-- Symbol line -->| <div class="nowrap" style="float:left;">{{su|a=r|p=[[Isotopes of_{{{name|}}}|iso]]|b='''{{{Z|0}}}'''}}<span style="font-size:120%;">'''{{{wl|Xx}}}'''</span>&nbsp;{{edit|1={{{name|}}}<!-- fix mercury -->|2={{sc|E}}}}</div><!-- Infobox line --><div style="float:left; clear:both; line-height:120%">[[Template:Infobox_{{{name|name}}}|infobox]]&nbsp;{{edit|1=Template:Infobox_{{{name|}}} |2={{sc|E}}}}</div><!-- Isobox line --><div style="float:left; clear:both; line-height:120%;">[[Template:Infobox_{{{name|name}}}_isotopes|isobox]] </div><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> fhjvcagut119num6ttro226a260xygv سانچو:Element cell/index/pt-cell/format 10 72764 430663 243527 2026-11-10T23:20:06Z Intisar Ali 8681 /* */ 430663 wikitext text/x-wiki title="{{ucfirst:{{{name|}}}}} - AQ:{{{aq|(no AQ entered)}}}"<!-- AQ color bar --> style="font-size:85%; text-align: left; overflow: hidden; color:inherit; background:{{element color|{{{block|}}}}}; line-height: 150%; padding-left: 2px; border-top: 4px solid {{element color|aq-{{{aq|}}}}}; border-bottom:2px solid white; vertical-align: top;"<!-- Symbol (main line) -->| <div class="nowrap" style="float: left; clear: left; overflow: hidden;">{{su|a=r|p=[[Isotopes_of_{{{name|}}}|iso's]] |b={{{Z|Z}}}}}'''<span style="font-size: 120%;">{{{wl|Xx}}}</span>'''</div><!-- Infobox line --><div class="nowrap" style="float: left; clear: left; line-height: 120%; overflow: hidden;">[[Template:Infobox_{{{name|}}}|IB<small>-{{{symbol|Xx}}}</small>]][{{edit|1=Template:Infobox {{{name|}}} |2=e}}]</div><!-- Isobox line --><div class="nowrap" style="line-height: 120%; clear: left; overflow: hidden;">[[Template:Infobox_{{{name|}}}_isotopes|IBisos]]<!-- too wide ({{edit|1=Template:Infobox_{{{name|}}}_isotopes|2=e}})--></div> <!-- Wikidata line --><div class="nowrap" style="line-height: 120%; clear: left; overflow: hidden;">[[d:{{{qid|}}}|{{small|1=d:{{{qid|}}}}}]]</div><!-- --><noinclude>{{documentation|1=Template:Element cell/index/pt-cell/doc}}</noinclude> 7g11r6bruhb9aqahf32j353yhrivqeo سانچو:Infobox element/symbol-to--overview-IDs/row0 10 95471 430670 373689 2026-11-11T00:01:01Z Intisar Ali 8681 /* */ 430670 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox element/symbol-to--overview-IDs/row |symbol={{{symbol|}}} |qid={{Infobox element/symbol-to-QID|symbol={{{symbol|}}}}} |Z={{Infobox element/symbol-to-Z|symbol={{{symbol|}}}}} |aq={{Infobox element/symbol-to-article-quality|symbol={{{symbol|}}}}} }}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 6p7c2a0swtzl8ni205ze3javvn4hain سانچو:Element cell/isotopes 10 98292 430666 382943 2026-11-10T23:38:14Z Intisar Ali 8681 /* */ 430666 wikitext text/x-wiki <!-- --> style="padding-left:0.1em; background:{{#switch:{{{symbol|}}}|Uue|Ubn|Ubu|Ubb|Ubq|Ubh=&#x23;eee|#default={{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}}|format=bgcolor}}}};color:inherit;"<!-- E119+ bg=grey -->| <!-- cell content: --><div style="text-align:left">[[{{Infobox element/symbol-to-name|symbol={{{symbol|}}}}} جا آئسوٽوپ|آئسوٽوپ]]&#x20; [[{{Infobox element/symbol-to-name|symbol={{{symbol|}}}}} جا آئسوٽوپ#آئسوٽوپن جي فهرست|&#x00A7;&nbsp;فهرست]]</div><div style="display:block"><includeonly>'''</includeonly>{{Infobox element/symbol-to-wl|symbol={{{symbol|}}}}}<includeonly>'''</includeonly></div>{{Infobox element/symbol-to-Z|symbol={{{symbol|}}}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 9zyib6e1dhaz5b9j9dq3l0yaab8uoky 430667 430666 2026-11-10T23:40:53Z Intisar Ali 8681 /* */ 430667 wikitext text/x-wiki <!-- --> style="padding-left:0.1em; background:{{#switch:{{{symbol|}}}|Uue|Ubn|Ubu|Ubb|Ubq|Ubh=&#x23;eee|#default={{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}}|format=bgcolor}}}};color:inherit;"<!-- -->| <!-- cell content: -->{{#if:{{{name|}}}|<div style="text-align:left">[[{{{name}}} جا آئسوٽوپ|آئسوٽوپ]]&#x20; [[{{{name}}} جا آئسوٽوپ#آئسوٽوپن جي فهرست|§&nbsp;فهرست]]</div>}}<div style="display:block"><includeonly>'''</includeonly>{{Infobox element/symbol-to-wl|symbol={{{symbol|}}}}}<includeonly>'''</includeonly></div>{{Infobox element/symbol-to-Z|symbol={{{symbol|}}}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 7jiyxhz71avyzf6fkrfnvi77b0c32s9 ڊارمسٽاڊيئم 0 105744 430598 430391 2026-11-10T14:35:36Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 430598 wikitext text/x-wiki {{Infobox darmstadtium}} '''ڊارمسٽاڊيئم''' هڪ مصنوعي ۽ تابڪاري ڪيميائي عنصر آهي. ان جي علامت '''Ds''' ۽ ائٽمي نمبر 110 آهي. اهو دوراني جدول جي ستين دور، ڏهين گروهه ۽ ڊي-بلاڪ ۾ رکيل ٽرانس ايڪٽينائيڊ عنصر آهي. ان جو ڪو به مستحڪم يا قدرتي طور ملندڙ آئسوٽوپ معلوم ناهي. هن وقت تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو <sup>281</sup>Ds آهي، جنهن جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ آهي.<ref name="NUBASE">{{cite journal|last1=Audi|first1=G.|last2=Kondev|first2=F. G.|last3=Wang|first3=M.|last4=Huang|first4=W. J.|last5=Naimi|first5=S.|title=The NUBASE2020 evaluation of nuclear physics properties|journal=Chinese Physics C|volume=45|issue=3|year=2021|article-number=030001|doi=10.1088/1674-1137/abddae}}</ref><ref name="Oganessian2015">{{cite journal|last=Oganessian|first=Y. T.|title=Super-heavy element research|journal=Reports on Progress in Physics|volume=78|issue=3|year=2015|article-number=036301|doi=10.1088/0034-4885/78/3/036301}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم پهريون ڀيرو نومبر 1994ع ۾ جرمنيءَ جي شهر دارمشتات ۾ واقع ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ ٺاهيو ويو. ان جو نالو به انهيءَ شهر جي نالي تان رکيو ويو. انتهائي ٿوري مقدار ۾ پيدا ٿيڻ ۽ تمام جلدي ٽٽڻ سبب ان جي ڪيميائي خاصيتن جي سڌي تجربي سان ماپ اڃا تائين نه ٿي سگهي آهي؛ ان بابت گهڻيون ڄاڻون نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="GSI">{{cite web|title=New Elements|url=https://www.gsi.de/en/researchaccelerators/research_an_overview/new_elements|website=GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung}}</ref><ref name="IUPACname">{{cite journal|last1=Corish|first1=J.|last2=Rosenblatt|first2=G. M.|title=Name and symbol of the element with atomic number 110 (IUPAC Recommendations 2003)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=75|issue=10|pages=1613–1615|year=2003|doi=10.1351/pac200375101613}}</ref> == تاريخ == === دريافت === 9 نومبر 1994ع تي سگورڊ هوفمان جي اڳواڻيءَ ۾ پيٽر آرمبرسٽر، گوٽفريڊ منزنبرگ ۽ سندن ساٿين دارمشتات جي ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ عنصر 110 جو پهريون ائٽم پيدا ڪيو. هنن تيز ڪيل نڪل-62 جي نيوڪليئر شعاع کي سيهي-208 جي هدف تي هلايو. ان عمل ۾ ڊارمسٽاڊيئم-269 جو هڪ ائٽم ٺهيو، جيڪو الفا زوال ذريعي ٽٽيو. ساڳين تجربن ۾ 12 ۽ 17 نومبر تي ٻيا ائٽم به ڏٺا ويا.<ref name="Hofmann1995">{{cite journal|last1=Hofmann|first1=S.|last2=Ninov|first2=V.|last3=Heßberger|first3=F. P.|last4=Armbruster|first4=P.|last5=Folger|first5=H.|last6=Münzenberg|first6=G.|title=Production and decay of <sup>269</sup>110|journal=Zeitschrift für Physik A|volume=350|issue=4|pages=277–280|year=1995|doi=10.1007/BF01291181}}</ref> {{block indent|<sup>208</sup>Pb + <sup>62</sup>Ni → <sup>269</sup>Ds + n}} 2001ع ۾ IUPAC ۽ IUPAP جي گڏيل ورڪنگ پارٽيءَ GSI جي ٽيم کي عنصر 110 جي دريافت جو ڪريڊٽ ڏنو. ان کان پوءِ دريافت ڪندڙن کي نالو تجويز ڪرڻ جو حق مليو.<ref name="JWP">{{cite journal|last1=Karol|first1=P. J.|last2=Nakahara|first2=H.|last3=Petley|first3=B. W.|last4=Vogt|first4=E.|title=On the discovery of the elements 110–112 (IUPAC Technical Report)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=73|issue=6|pages=959–967|year=2001|doi=10.1351/pac200173060959}}</ref> عنصر 110 ٺاهڻ جون اڳيون ڪوششون ڊبنا جي گڏيل نيوڪليئر تحقيق واري اداري ۽ GSI ۾ ڪيون ويون هيون، پر انهن مان دريافت جي پڪي تصديق نه ٿي. 1995ع ۾ ڪيليفورنيا جي ليبارٽريءَ ۾ به هڪ ممڪن آئسوٽوپ جا اشارا رپورٽ ٿيا، پر اهي نتيجا قطعي نه هئا. عنصرن جي دريافت بابت شروعاتي دعوائن جي جائزي ۾ IUPAC-IUPAP ورڪنگ پارٽي تجرباتي ثبوتن ۽ زوال جي زنجيرن کي دريافت جي تصديق لاءِ بنيادي معيار قرار ڏنو.<ref name="Barber">{{cite journal|last1=Barber|first1=R. C.|last2=Greenwood|first2=N. N.|last3=Hrynkiewicz|first3=A. Z.|last4=Jeannin|first4=Y. P.|last5=Lefort|first5=M.|last6=Sakai|first6=M.|last7=Ulehla|first7=I.|last8=Wapstra|first8=A. P.|last9=Wilkinson|first9=D. H.|title=Discovery of the transfermium elements|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=65|issue=8|pages=1757–1814|year=1993|doi=10.1351/pac199365081757}}</ref><ref name="Dalton">{{cite journal|last=Dalton|first=Rex|title=California lab fires physicist over retracted finding|journal=Nature|volume=418|issue=6895|page=261|year=2002|doi=10.1038/418261b}}</ref> === نالو === دريافت ڪندڙ ٽيم عنصر لاءِ '''ڊارمسٽاڊيئم''' نالو تجويز ڪيو، جيڪو ان شهر جي نالي تان ورتل آهي جتي عنصر ٺاهيو ويو. IUPAC ڪائونسل 16 آگسٽ 2003ع تي نالو ۽ علامت '''Ds''' منظور ڪئي. ان کان اڳ، عنصر 110 لاءِ IUPAC جو عارضي نظامي نالو ''ununilium'' ۽ علامت ''Uun'' تجويز ٿيل هئا.<ref name="IUPACname" /><ref name="Chatt">{{cite journal|last=Chatt|first=J.|title=Recommendations for the naming of elements of atomic numbers greater than 100|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=51|issue=2|pages=381–384|year=1979|doi=10.1351/pac197951020381}}</ref> == آئسوٽوپ == ڊارمسٽاڊيئم جا سڀ آئسوٽوپ تابڪاري آهن. ان جا نيوڪليئر خاصيتون مختلف تجربن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا جي جائزي مان معلوم ڪيا ويا آهن. رپورٽ ٿيل آئسوٽوپن ۾ <sup>269–271</sup>Ds، <sup>273</sup>Ds، <sup>275–277</sup>Ds ۽ <sup>279–281</sup>Ds شامل آهن. <sup>267</sup>Ds جي اڳوڻي دعويٰ جي تصديق اڃا قطعي ناهي. <sup>275</sup>Ds کي 2024ع ۾ ڪيل تجربن ۾ سڃاتو ويو؛ ان جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 0.43 ملي سيڪنڊ رپورٽ ڪئي وئي. <sup>276</sup>Ds پڻ ڪيلشيم-48 سان ٿوريم-232 جي ردعمل ۾ پيدا ڪيو ويو.<ref name="NUBASE" /><ref name="275">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|last3=Shumeiko|first3=M. V.|title=Synthesis and decay properties of isotopes of element 110: <sup>273</sup>Ds and <sup>275</sup>Ds|journal=Physical Review C|volume=109|issue=5|article-number=054307|year=2024|doi=10.1103/PhysRevC.109.054307}}</ref><ref name="276">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|title=New isotope <sup>276</sup>Ds and its decay products <sup>272</sup>Hs and <sup>268</sup>Sg from the <sup>232</sup>Th + <sup>48</sup>Ca reaction|journal=Physical Review C|volume=108|article-number=024611|year=2023|doi=10.1103/PhysRevC.108.024611}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ چونڊيل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپ ! آئسوٽوپ !! اڌ عمر !! ڄاڻ |- | <sup>269</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.17 ملي سيڪنڊ || 1994ع ۾ پهريون ڀيرو پيدا ڪيل؛ الفا زوال ڪري ٿو.<ref name="Hofmann1995" /> |- | <sup>275</sup>Ds || 0.43 ملي سيڪنڊ || 2024ع ۾ سڃاتو ويو.<ref name="275" /> |- | <sup>276</sup>Ds || هڪ ملي سيڪنڊ کان گهٽ || ٿوريم-232 ۽ ڪيلشيم-48 جي ردعمل مان پيدا ڪيل.<ref name="276" /> |- | <sup>279</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.18 سيڪنڊ || گهڻو ڪري پاڻمرادو نيوڪليئر ٽٽڻ وسيلي زوال ڪري ٿو.<ref name="NUBASE" /> |- | <sup>280</sup>Ds || لڳ ڀڳ 518 مائڪروسيڪنڊ || فليروويم جي زوال واري زنجير ۾ ڏٺو ويو.<ref name="Samark">{{cite journal|last1=Såmark-Roth|first1=A.|last2=Cox|first2=D. M.|last3=Rudolph|first3=D.|title=Spectroscopy along Flerovium Decay Chains: Discovery of <sup>280</sup>Ds and an Excited State in <sup>282</sup>Cn|journal=Physical Review Letters|volume=126|article-number=032503|year=2021|doi=10.1103/PhysRevLett.126.032503}}</ref> |- | <sup>281</sup>Ds || لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ || هينئر تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو.<ref name="Oganessian2015" /> |} == خاصيتون == ڊارمسٽاڊيئم دوراني جدول جي ڏهين گروهه ۾ نڪل، پيليڊيم ۽ پلاٽينم جي هيٺان رکيل آهي. ان ڪري ان کي انهن عنصرن جو ڳرو هم منصب سمجهيو ويندو آهي. پر ڊارمسٽاڊيئم جا ايترا ٿورا ائٽم پيدا ٿين ٿا ۽ اهي ايتري جلدي ٽٽن ٿا جو ان جي جسماني حالت، کثافت، پگھلڻ جو گرمي پد يا ڪيميائي مرڪبن جون خاصيتون سڌيءَ طرح ماپڻ ممڪن نه ٿيو آهي. تنهنڪري ان بابت اهڙيون قدرون تجرباتي طور معلوم ٿيل حقيقتون نه، پر نظرياتي اڳڪٿيون آهن.<ref name="Haire">{{cite book|last=Haire|first=Richard G.|chapter=The transactinide elements|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|edition=3rd|publisher=Springer|year=2006}}</ref><ref name="Dullmann">{{cite journal|last=Düllmann|first=Christoph E.|title=Superheavy elements at GSI: a broad research program with element 114 in the focus of physics and chemistry|journal=Radiochimica Acta|volume=100|issue=2|pages=67–74|year=2012|doi=10.1524/ract.2011.1842}}</ref> === ڪيميائي اڳڪٿيون === حسابن موجب ڊارمسٽاڊيئم جا ڪي خاص ائٽمي ۽ آئنڪ ماپون پلاٽينم سان مشابهت رکن ٿيون. ڪجهه نظرياتي مطالعي ۾ +2، +4 ۽ +6 آڪسائيڊيشن حالتون ممڪن ڄاڻايون ويون آهن؛ پر اهي تجربن سان ثابت ٿيل ڪيميائي خاصيتون ناهن. نسبتي اثرن سبب ڳري عنصرن جي اليڪٽرانڪ بناوت هلڪن هم منصبن کان مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ان جي ڪيميائي رويي بابت اڳڪٿيون حسابي نموني تي دارومدار رکن ٿيون.<ref name="Griffith">{{cite journal|last=Griffith|first=W. P.|title=The Periodic Table and the Platinum Group Metals|journal=Platinum Metals Review|volume=52|issue=2|pages=114–119|year=2008|doi=10.1595/147106708X297486}}</ref><ref name="Rosen">{{cite journal|last1=Rosen|first1=A.|last2=Fricke|first2=B.|last3=Morovic|first3=T.|last4=Ellis|first4=D. E.|title=Relativistic molecular calculations of superheavy molecules|journal=Journal de Physique Colloques|volume=40|pages=C4-218–C4-219|year=1979|doi=10.1051/jphyscol:1979467}}</ref><ref name="Waber">{{cite journal|last1=Waber|first1=J. T.|last2=Averill|first2=F. W.|title=Molecular orbitals of PtF6 and E110F6 calculated by the self-consistent multiple scattering Xα method|journal=The Journal of Chemical Physics|volume=60|issue=11|pages=4460–4470|year=1974|doi=10.1063/1.1680924}}</ref><ref name="Thayer">{{cite book|last=Thayer|first=John S.|chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements|title=Relativistic Methods for Chemists|series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics|volume=10|publisher=Springer|year=2010|pages=82–}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم جي ڪيميائي جاچ لاءِ اهڙو آئسوٽوپ گهربل آهي، جنهن جي اڌ عمر گهٽ ۾ گهٽ هڪ سيڪنڊ هجي، ۽ گڏوگڏ هر هفتي ڪيترائي ائٽم پيدا ڪرڻ ممڪن هجي. <sup>281</sup>Ds جي اڌ عمر 14 سيڪنڊ هجڻ باوجود، ان جي پيداوار تمام گهٽ آهي؛ ان ڪري ان جي ڪيميائي ردعملن بابت اڃا تائين معتبر تجرباتي نتيجا موجود ناهن. ڊارمسٽاڊيئم جي سائيناڊ سان بندن، فلورائيڊن ۽ ٻين مرڪبن بابت شايع ٿيل ڪم نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="Eichler">{{cite journal|last=Eichler|first=Robert|title=First foot prints of chemistry on the shore of the Island of Superheavy Elements|journal=Journal of Physics: Conference Series|volume=420|article-number=012003|year=2013|doi=10.1088/1742-6596/420/1/012003}}</ref><ref name="Demissie">{{cite journal|last1=Demissie|first1=Taye B.|last2=Ruud|first2=Kenneth|title=Darmstadtium, roentgenium, and copernicium form strong bonds with cyanide|journal=International Journal of Quantum Chemistry|year=2017|article-number=e25393|doi=10.1002/qua.25393}}</ref><ref name="Moody">{{cite book|last=Moody|first=Ken|chapter=Synthesis of Superheavy Elements|title=The Chemistry of Superheavy Elements|edition=2nd|publisher=Springer|year=2013|pages=24–28}}</ref> === ائٽمي بناوت ۽ پيدائش === ڊارمسٽاڊيئم جو ائٽمي نمبر 110 آهي، يعني ان جي نيوڪليس ۾ 110 پروٽان هوندا آهن. ان جي اليڪٽرانن جي ترتيب بابت حسابي ماڊل <nowiki>[Rn] 5f<sup>14</sup> 6d<sup>8</sup> 7s<sup>2</sup></nowiki> پيش ڪن ٿا. عنصر کي پيدا ڪرڻ لاءِ ڳري نيوڪليئر هدف تي تيز آئن هلايا وڃن ٿا؛ ٺهندڙ ائٽم کي سڌو ڏسڻ بدران ان جي الفا زوال ۽ پٺيان ٺهندڙ نيوڪليئر زنجيرن کي ماپيو ويندو آهي.<ref name="GSI" /><ref name="Hofmann1998">{{cite journal|last=Hofmann|first=S.|title=New elements—approaching|journal=Reports on Progress in Physics|volume=61|issue=6|pages=639–689|year=1998|doi=10.1088/0034-4885/61/6/002}}</ref><ref name="Oganessian2004">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V.|last3=Lobanov|first3=Y.|title=Measurements of cross sections for the fusion-evaporation reactions <sup>244</sup>Pu(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>292−x</sup>114 and <sup>245</sup>Cm(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>293−x</sup>116|journal=Physical Review C|volume=69|issue=5|article-number=054607|year=2004|doi=10.1103/PhysRevC.69.054607}}</ref><ref name="Feng">{{cite journal|last1=Feng|first1=Z.|last2=Jin|first2=G.|last3=Li|first3=J.|last4=Scheid|first4=W.|title=Production of heavy and superheavy nuclei in massive fusion reactions|journal=Nuclear Physics A|volume=816|issue=1|pages=33–51|year=2009|doi=10.1016/j.nuclphysa.2008.11.003}}</ref> == تحقيق ۽ غير يقيني ڄاڻ == ڊارمسٽاڊيئم جهڙن سپرهيڊي عنصرن جي دريافت ۽ خاصيتن جي جاچ لاءِ مختلف ليبارٽرين جا نتيجا، زوال جي زنجيرن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا سان ڀيٽيا ويندا آهن. آئسوٽوپن جي اڌ عمر ۽ زوال جي طريقن بابت ڊيٽا وقت سان نئين تجربن ۽ جائزي سان بدلجي سگهي ٿي. تنهنڪري هن مضمون ۾ شامل ائٽمي قدرون انهن تاريخن ۽ حوالن جي مطابق آهن، ۽ ڪيميائي خاصيتن بابت بيانن کي نظرياتي اڳڪٿين طور پڙهڻ گهرجي.<ref name="NUBASE" /><ref name="JWP" /><ref name="Oganessian2015" /><ref name="Dullmann" /> == تصوير == [[فائل:Luisenplatz, Darmstadt.jpg|thumb|دارمشتات جو لويزن پلاٽز؛ ڊارمسٽاڊيئم جو نالو هن شهر تان رکيو ويو.]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪيميائي تت]] qfwh73o3iutm7hzoezhnqrs5zihbfkq 430599 430598 2026-11-10T14:39:28Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 430599 wikitext text/x-wiki {{Infobox darmstadtium}} '''ڊارمسٽاڊيئم''' هڪ مصنوعي ۽ تابڪاري ڪيميائي عنصر آهي. ان جي علامت '''Ds''' ۽ ائٽمي نمبر 110 آهي. اهو دوراني جدول جي ستين دور، ڏهين گروهه ۽ ڊي-بلاڪ ۾ رکيل ٽرانس ايڪٽينائيڊ عنصر آهي. ان جو ڪو به مستحڪم يا قدرتي طور ملندڙ آئسوٽوپ معلوم ناهي. هن وقت تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو <sup>281</sup>Ds آهي، جنهن جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ آهي.<ref name="NUBASE">{{cite journal|last1=Audi|first1=G.|last2=Kondev|first2=F. G.|last3=Wang|first3=M.|last4=Huang|first4=W. J.|last5=Naimi|first5=S.|title=The NUBASE2020 evaluation of nuclear physics properties|journal=Chinese Physics C|volume=45|issue=3|year=2021|article-number=030001|doi=10.1088/1674-1137/abddae}}</ref><ref name="Oganessian2015">{{cite journal|last=Oganessian|first=Y. T.|title=Super-heavy element research|journal=Reports on Progress in Physics|volume=78|issue=3|year=2015|article-number=036301|doi=10.1088/0034-4885/78/3/036301}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم پهريون ڀيرو نومبر 1994ع ۾ جرمنيءَ جي شهر دارمشتات ۾ واقع ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ ٺاهيو ويو. ان جو نالو به انهيءَ شهر جي نالي تان رکيو ويو. انتهائي ٿوري مقدار ۾ پيدا ٿيڻ ۽ تمام جلدي ٽٽڻ سبب ان جي ڪيميائي خاصيتن جي سڌي تجربي سان ماپ اڃا تائين نه ٿي سگهي آهي؛ ان بابت گهڻيون ڄاڻون نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="GSI">{{cite web|title=New Elements|url=https://www.gsi.de/en/researchaccelerators/research_an_overview/new_elements|website=GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung}}</ref><ref name="IUPACname">{{cite journal|last1=Corish|first1=J.|last2=Rosenblatt|first2=G. M.|title=Name and symbol of the element with atomic number 110 (IUPAC Recommendations 2003)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=75|issue=10|pages=1613–1615|year=2003|doi=10.1351/pac200375101613}}</ref> == تاريخ == === دريافت === 9 نومبر 1994ع تي سگورڊ هوفمان جي اڳواڻيءَ ۾ پيٽر آرمبرسٽر، گوٽفريڊ منزنبرگ ۽ سندن ساٿين دارمشتات جي ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ عنصر 110 جو پهريون ائٽم پيدا ڪيو. هنن تيز ڪيل نڪل-62 جي نيوڪليئر شعاع کي سيهي-208 جي هدف تي هلايو. ان عمل ۾ ڊارمسٽاڊيئم-269 جو هڪ ائٽم ٺهيو، جيڪو الفا زوال ذريعي ٽٽيو. ساڳين تجربن ۾ 12 ۽ 17 نومبر تي ٻيا ائٽم به ڏٺا ويا.<ref name="Hofmann1995">{{cite journal|last1=Hofmann|first1=S.|last2=Ninov|first2=V.|last3=Heßberger|first3=F. P.|last4=Armbruster|first4=P.|last5=Folger|first5=H.|last6=Münzenberg|first6=G.|title=Production and decay of <sup>269</sup>110|journal=Zeitschrift für Physik A|volume=350|issue=4|pages=277–280|year=1995|doi=10.1007/BF01291181}}</ref> {{block indent|<sup>208</sup>Pb + <sup>62</sup>Ni → <sup>269</sup>Ds + n}} 2001ع ۾ IUPAC ۽ IUPAP جي گڏيل ورڪنگ پارٽيءَ GSI جي ٽيم کي عنصر 110 جي دريافت جو ڪريڊٽ ڏنو. ان کان پوءِ دريافت ڪندڙن کي نالو تجويز ڪرڻ جو حق مليو.<ref name="JWP">{{cite journal|last1=Karol|first1=P. J.|last2=Nakahara|first2=H.|last3=Petley|first3=B. W.|last4=Vogt|first4=E.|title=On the discovery of the elements 110–112 (IUPAC Technical Report)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=73|issue=6|pages=959–967|year=2001|doi=10.1351/pac200173060959}}</ref> عنصر 110 ٺاهڻ جون اڳيون ڪوششون ڊبنا جي گڏيل نيوڪليئر تحقيق واري اداري ۽ GSI ۾ ڪيون ويون هيون، پر انهن مان دريافت جي پڪي تصديق نه ٿي. 1995ع ۾ ڪيليفورنيا جي ليبارٽريءَ ۾ به هڪ ممڪن آئسوٽوپ جا اشارا رپورٽ ٿيا، پر اهي نتيجا قطعي نه هئا. عنصرن جي دريافت بابت شروعاتي دعوائن جي جائزي ۾ IUPAC-IUPAP ورڪنگ پارٽي تجرباتي ثبوتن ۽ زوال جي زنجيرن کي دريافت جي تصديق لاءِ بنيادي معيار قرار ڏنو.<ref name="Barber">{{cite journal|last1=Barber|first1=R. C.|last2=Greenwood|first2=N. N.|last3=Hrynkiewicz|first3=A. Z.|last4=Jeannin|first4=Y. P.|last5=Lefort|first5=M.|last6=Sakai|first6=M.|last7=Ulehla|first7=I.|last8=Wapstra|first8=A. P.|last9=Wilkinson|first9=D. H.|title=Discovery of the transfermium elements|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=65|issue=8|pages=1757–1814|year=1993|doi=10.1351/pac199365081757}}</ref><ref name="Dalton">{{cite journal|last=Dalton|first=Rex|title=California lab fires physicist over retracted finding|journal=Nature|volume=418|issue=6895|page=261|year=2002|doi=10.1038/418261b}}</ref> === نالو === دريافت ڪندڙ ٽيم عنصر لاءِ '''ڊارمسٽاڊيئم''' نالو تجويز ڪيو، جيڪو ان شهر جي نالي تان ورتل آهي جتي عنصر ٺاهيو ويو. IUPAC ڪائونسل 16 آگسٽ 2003ع تي نالو ۽ علامت '''Ds''' منظور ڪئي. ان کان اڳ، عنصر 110 لاءِ IUPAC جو عارضي نظامي نالو ''ununilium'' ۽ علامت ''Uun'' تجويز ٿيل هئا.<ref name="IUPACname" /><ref name="Chatt">{{cite journal|last=Chatt|first=J.|title=Recommendations for the naming of elements of atomic numbers greater than 100|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=51|issue=2|pages=381–384|year=1979|doi=10.1351/pac197951020381}}</ref> == آئسوٽوپ == ڊارمسٽاڊيئم جا سڀ آئسوٽوپ تابڪاري آهن. ان جا نيوڪليئر خاصيتون مختلف تجربن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا جي جائزي مان معلوم ڪيا ويا آهن. رپورٽ ٿيل آئسوٽوپن ۾ <sup>269–271</sup>Ds، <sup>273</sup>Ds، <sup>275–277</sup>Ds ۽ <sup>279–281</sup>Ds شامل آهن. <sup>267</sup>Ds جي اڳوڻي دعويٰ جي تصديق اڃا قطعي ناهي. <sup>275</sup>Ds کي 2024ع ۾ ڪيل تجربن ۾ سڃاتو ويو؛ ان جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 0.43 ملي سيڪنڊ رپورٽ ڪئي وئي. <sup>276</sup>Ds پڻ ڪيلشيم-48 سان ٿوريم-232 جي ردعمل ۾ پيدا ڪيو ويو.<ref name="NUBASE" /><ref name="275">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|last3=Shumeiko|first3=M. V.|title=Synthesis and decay properties of isotopes of element 110: <sup>273</sup>Ds and <sup>275</sup>Ds|journal=Physical Review C|volume=109|issue=5|article-number=054307|year=2024|doi=10.1103/PhysRevC.109.054307}}</ref><ref name="276">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|title=New isotope <sup>276</sup>Ds and its decay products <sup>272</sup>Hs and <sup>268</sup>Sg from the <sup>232</sup>Th + <sup>48</sup>Ca reaction|journal=Physical Review C|volume=108|article-number=024611|year=2023|doi=10.1103/PhysRevC.108.024611}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ چونڊيل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپ ! آئسوٽوپ !! اڌ عمر !! ڄاڻ |- | <sup>269</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.17 ملي سيڪنڊ || 1994ع ۾ پهريون ڀيرو پيدا ڪيل؛ الفا زوال ڪري ٿو.<ref name="Hofmann1995" /> |- | <sup>275</sup>Ds || 0.43 ملي سيڪنڊ || 2024ع ۾ سڃاتو ويو.<ref name="275" /> |- | <sup>276</sup>Ds || هڪ ملي سيڪنڊ کان گهٽ || ٿوريم-232 ۽ ڪيلشيم-48 جي ردعمل مان پيدا ڪيل.<ref name="276" /> |- | <sup>279</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.18 سيڪنڊ || گهڻو ڪري پاڻمرادو نيوڪليئر ٽٽڻ وسيلي زوال ڪري ٿو.<ref name="NUBASE" /> |- | <sup>280</sup>Ds || لڳ ڀڳ 518 مائڪروسيڪنڊ || فليروويم جي زوال واري زنجير ۾ ڏٺو ويو.<ref name="Samark">{{cite journal|last1=Såmark-Roth|first1=A.|last2=Cox|first2=D. M.|last3=Rudolph|first3=D.|title=Spectroscopy along Flerovium Decay Chains: Discovery of <sup>280</sup>Ds and an Excited State in <sup>282</sup>Cn|journal=Physical Review Letters|volume=126|article-number=032503|year=2021|doi=10.1103/PhysRevLett.126.032503}}</ref> |- | <sup>281</sup>Ds || لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ || هينئر تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو.<ref name="Oganessian2015" /> |} == خاصيتون == ڊارمسٽاڊيئم دوراني جدول جي ڏهين گروهه ۾ نڪل، پيليڊيم ۽ پلاٽينم جي هيٺان رکيل آهي. ان ڪري ان کي انهن عنصرن جو ڳرو هم منصب سمجهيو ويندو آهي. پر ڊارمسٽاڊيئم جا ايترا ٿورا ائٽم پيدا ٿين ٿا ۽ اهي ايتري جلدي ٽٽن ٿا جو ان جي جسماني حالت، کثافت، پگھلڻ جو گرمي پد يا ڪيميائي مرڪبن جون خاصيتون سڌيءَ طرح ماپڻ ممڪن نه ٿيو آهي. تنهنڪري ان بابت اهڙيون قدرون تجرباتي طور معلوم ٿيل حقيقتون نه، پر نظرياتي اڳڪٿيون آهن.<ref name="Haire">{{cite book|last=Haire|first=Richard G.|chapter=The transactinide elements|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|edition=3rd|publisher=Springer|year=2006}}</ref><ref name="Dullmann">{{cite journal|last=Düllmann|first=Christoph E.|title=Superheavy elements at GSI: a broad research program with element 114 in the focus of physics and chemistry|journal=Radiochimica Acta|volume=100|issue=2|pages=67–74|year=2012|doi=10.1524/ract.2011.1842}}</ref> === ڪيميائي اڳڪٿيون === حسابن موجب ڊارمسٽاڊيئم جا ڪي خاص ائٽمي ۽ آئنڪ ماپون پلاٽينم سان مشابهت رکن ٿيون. ڪجهه نظرياتي مطالعي ۾ +2، +4 ۽ +6 آڪسائيڊيشن حالتون ممڪن ڄاڻايون ويون آهن؛ پر اهي تجربن سان ثابت ٿيل ڪيميائي خاصيتون ناهن. نسبتي اثرن سبب ڳري عنصرن جي اليڪٽرانڪ بناوت هلڪن هم منصبن کان مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ان جي ڪيميائي رويي بابت اڳڪٿيون حسابي نموني تي دارومدار رکن ٿيون.<ref name="Griffith">{{cite journal|last=Griffith|first=W. P.|title=The Periodic Table and the Platinum Group Metals|journal=Platinum Metals Review|volume=52|issue=2|pages=114–119|year=2008|doi=10.1595/147106708X297486}}</ref><ref name="Rosen">{{cite journal|last1=Rosen|first1=A.|last2=Fricke|first2=B.|last3=Morovic|first3=T.|last4=Ellis|first4=D. E.|title=Relativistic molecular calculations of superheavy molecules|journal=Journal de Physique Colloques|volume=40|pages=C4-218–C4-219|year=1979|doi=10.1051/jphyscol:1979467}}</ref><ref name="Waber">{{cite journal|last1=Waber|first1=J. T.|last2=Averill|first2=F. W.|title=Molecular orbitals of PtF6 and E110F6 calculated by the self-consistent multiple scattering Xα method|journal=The Journal of Chemical Physics|volume=60|issue=11|pages=4460–4470|year=1974|doi=10.1063/1.1680924}}</ref><ref name="Thayer">{{cite book|last=Thayer|first=John S.|chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements|title=Relativistic Methods for Chemists|series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics|volume=10|publisher=Springer|year=2010|pages=82–}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم جي ڪيميائي جاچ لاءِ اهڙو آئسوٽوپ گهربل آهي، جنهن جي اڌ عمر گهٽ ۾ گهٽ هڪ سيڪنڊ هجي، ۽ گڏوگڏ هر هفتي ڪيترائي ائٽم پيدا ڪرڻ ممڪن هجي. <sup>281</sup>Ds جي اڌ عمر 14 سيڪنڊ هجڻ باوجود، ان جي پيداوار تمام گهٽ آهي؛ ان ڪري ان جي ڪيميائي ردعملن بابت اڃا تائين معتبر تجرباتي نتيجا موجود ناهن. ڊارمسٽاڊيئم جي سائيناڊ سان بندن، فلورائيڊن ۽ ٻين مرڪبن بابت شايع ٿيل ڪم نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="Eichler">{{cite journal|last=Eichler|first=Robert|title=First foot prints of chemistry on the shore of the Island of Superheavy Elements|journal=Journal of Physics: Conference Series|volume=420|article-number=012003|year=2013|doi=10.1088/1742-6596/420/1/012003}}</ref><ref name="Demissie">{{cite journal|last1=Demissie|first1=Taye B.|last2=Ruud|first2=Kenneth|title=Darmstadtium, roentgenium, and copernicium form strong bonds with cyanide|journal=International Journal of Quantum Chemistry|year=2017|article-number=e25393|doi=10.1002/qua.25393}}</ref><ref name="Moody">{{cite book|last=Moody|first=Ken|chapter=Synthesis of Superheavy Elements|title=The Chemistry of Superheavy Elements|edition=2nd|publisher=Springer|year=2013|pages=24–28}}</ref> === ائٽمي بناوت ۽ پيدائش === ڊارمسٽاڊيئم جو ائٽمي نمبر 110 آهي، يعني ان جي نيوڪليس ۾ 110 پروٽان هوندا آهن. ان جي اليڪٽرانن جي ترتيب بابت حسابي ماڊل <nowiki>[Rn] 5f<sup>14</sup> 6d<sup>8</sup> 7s<sup>2</sup></nowiki> پيش ڪن ٿا. عنصر کي پيدا ڪرڻ لاءِ ڳري نيوڪليئر هدف تي تيز آئن هلايا وڃن ٿا؛ ٺهندڙ ائٽم کي سڌو ڏسڻ بدران ان جي الفا زوال ۽ پٺيان ٺهندڙ نيوڪليئر زنجيرن کي ماپيو ويندو آهي.<ref name="GSI" /><ref name="Hofmann1998">{{cite journal|last=Hofmann|first=S.|title=New elements—approaching|journal=Reports on Progress in Physics|volume=61|issue=6|pages=639–689|year=1998|doi=10.1088/0034-4885/61/6/002}}</ref><ref name="Oganessian2004">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V.|last3=Lobanov|first3=Y.|title=Measurements of cross sections for the fusion-evaporation reactions <sup>244</sup>Pu(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>292−x</sup>114 and <sup>245</sup>Cm(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>293−x</sup>116|journal=Physical Review C|volume=69|issue=5|article-number=054607|year=2004|doi=10.1103/PhysRevC.69.054607}}</ref><ref name="Feng">{{cite journal|last1=Feng|first1=Z.|last2=Jin|first2=G.|last3=Li|first3=J.|last4=Scheid|first4=W.|title=Production of heavy and superheavy nuclei in massive fusion reactions|journal=Nuclear Physics A|volume=816|issue=1|pages=33–51|year=2009|doi=10.1016/j.nuclphysa.2008.11.003}}</ref> == تحقيق ۽ غير يقيني ڄاڻ == ڊارمسٽاڊيئم جهڙن سپرهيڊي عنصرن جي دريافت ۽ خاصيتن جي جاچ لاءِ مختلف ليبارٽرين جا نتيجا، زوال جي زنجيرن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا سان ڀيٽيا ويندا آهن. آئسوٽوپن جي اڌ عمر ۽ زوال جي طريقن بابت ڊيٽا وقت سان نئين تجربن ۽ جائزي سان بدلجي سگهي ٿي. تنهنڪري هن مضمون ۾ شامل ائٽمي قدرون انهن تاريخن ۽ حوالن جي مطابق آهن، ۽ ڪيميائي خاصيتن بابت بيانن کي نظرياتي اڳڪٿين طور پڙهڻ گهرجي.<ref name="NUBASE" /><ref name="JWP" /><ref name="Oganessian2015" /><ref name="Dullmann" /> == تصوير == [[فائل:Luisenplatz, Darmstadt.jpg|thumb|دارمشتات جو لويزن پلاٽز؛ ڊارمسٽاڊيئم جو نالو هن شهر تان رکيو ويو.]] ==حوالا== {{حوالا}} ==External links== {{Commons category}} * [http://www.periodicvideos.com/videos/110.htm Darmstadtium] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham) {{Periodic table (navbox)}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪيميائي تت]] s74pacorm835yv828xzhl5yxewbdwz6 430600 430599 2026-11-10T14:46:41Z Memon2025 21315 430600 wikitext text/x-wiki {{Infobox darmstadtium}} '''ڊارمسٽاڊيئم''' هڪ مصنوعي ۽ تابڪاري ڪيميائي عنصر آهي. ان جي علامت '''Ds''' ۽ ائٽمي نمبر 110 آهي. اهو دوراني جدول جي ستين دور، ڏهين گروهه ۽ ڊي-بلاڪ ۾ رکيل ٽرانس ايڪٽينائيڊ عنصر آهي. ان جو ڪو به مستحڪم يا قدرتي طور ملندڙ آئسوٽوپ معلوم ناهي. هن وقت تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو <sup>281</sup>Ds آهي، جنهن جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ آهي.<ref name="NUBASE">{{cite journal|last1=Audi|first1=G.|last2=Kondev|first2=F. G.|last3=Wang|first3=M.|last4=Huang|first4=W. J.|last5=Naimi|first5=S.|title=The NUBASE2020 evaluation of nuclear physics properties|journal=Chinese Physics C|volume=45|issue=3|year=2021|article-number=030001|doi=10.1088/1674-1137/abddae}}</ref><ref name="Oganessian2015">{{cite journal|last=Oganessian|first=Y. T.|title=Super-heavy element research|journal=Reports on Progress in Physics|volume=78|issue=3|year=2015|article-number=036301|doi=10.1088/0034-4885/78/3/036301}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم پهريون ڀيرو نومبر 1994ع ۾ جرمنيءَ جي شهر دارمشتات ۾ واقع ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ ٺاهيو ويو. ان جو نالو به انهيءَ شهر جي نالي تان رکيو ويو. انتهائي ٿوري مقدار ۾ پيدا ٿيڻ ۽ تمام جلدي ٽٽڻ سبب ان جي ڪيميائي خاصيتن جي سڌي تجربي سان ماپ اڃا تائين نه ٿي سگهي آهي؛ ان بابت گهڻيون ڄاڻون نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="GSI">{{cite web|title=New Elements|url=https://www.gsi.de/en/researchaccelerators/research_an_overview/new_elements|website=GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung}}</ref><ref name="IUPACname">{{cite journal|last1=Corish|first1=J.|last2=Rosenblatt|first2=G. M.|title=Name and symbol of the element with atomic number 110 (IUPAC Recommendations 2003)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=75|issue=10|pages=1613–1615|year=2003|doi=10.1351/pac200375101613}}</ref> == تاريخ == === دريافت === 9 نومبر 1994ع تي سگورڊ هوفمان جي اڳواڻيءَ ۾ پيٽر آرمبرسٽر، گوٽفريڊ منزنبرگ ۽ سندن ساٿين دارمشتات جي ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ عنصر 110 جو پهريون ائٽم پيدا ڪيو. هنن تيز ڪيل نڪل-62 جي نيوڪليئر شعاع کي سيهي-208 جي هدف تي هلايو. ان عمل ۾ ڊارمسٽاڊيئم-269 جو هڪ ائٽم ٺهيو، جيڪو الفا زوال ذريعي ٽٽيو. ساڳين تجربن ۾ 12 ۽ 17 نومبر تي ٻيا ائٽم به ڏٺا ويا.<ref name="Hofmann1995">{{cite journal|last1=Hofmann|first1=S.|last2=Ninov|first2=V.|last3=Heßberger|first3=F. P.|last4=Armbruster|first4=P.|last5=Folger|first5=H.|last6=Münzenberg|first6=G.|title=Production and decay of <sup>269</sup>110|journal=Zeitschrift für Physik A|volume=350|issue=4|pages=277–280|year=1995|doi=10.1007/BF01291181}}</ref> {{block indent|<sup>208</sup>Pb + <sup>62</sup>Ni → <sup>269</sup>Ds + n}} 2001ع ۾ IUPAC ۽ IUPAP جي گڏيل ورڪنگ پارٽيءَ GSI جي ٽيم کي عنصر 110 جي دريافت جو ڪريڊٽ ڏنو. ان کان پوءِ دريافت ڪندڙن کي نالو تجويز ڪرڻ جو حق مليو.<ref name="JWP">{{cite journal|last1=Karol|first1=P. J.|last2=Nakahara|first2=H.|last3=Petley|first3=B. W.|last4=Vogt|first4=E.|title=On the discovery of the elements 110–112 (IUPAC Technical Report)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=73|issue=6|pages=959–967|year=2001|doi=10.1351/pac200173060959}}</ref> عنصر 110 ٺاهڻ جون اڳيون ڪوششون ڊبنا جي گڏيل نيوڪليئر تحقيق واري اداري ۽ GSI ۾ ڪيون ويون هيون، پر انهن مان دريافت جي پڪي تصديق نه ٿي. 1995ع ۾ ڪيليفورنيا جي ليبارٽريءَ ۾ به هڪ ممڪن آئسوٽوپ جا اشارا رپورٽ ٿيا، پر اهي نتيجا قطعي نه هئا. عنصرن جي دريافت بابت شروعاتي دعوائن جي جائزي ۾ IUPAC-IUPAP ورڪنگ پارٽي تجرباتي ثبوتن ۽ زوال جي زنجيرن کي دريافت جي تصديق لاءِ بنيادي معيار قرار ڏنو.<ref name="Barber">{{cite journal|last1=Barber|first1=R. C.|last2=Greenwood|first2=N. N.|last3=Hrynkiewicz|first3=A. Z.|last4=Jeannin|first4=Y. P.|last5=Lefort|first5=M.|last6=Sakai|first6=M.|last7=Ulehla|first7=I.|last8=Wapstra|first8=A. P.|last9=Wilkinson|first9=D. H.|title=Discovery of the transfermium elements|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=65|issue=8|pages=1757–1814|year=1993|doi=10.1351/pac199365081757}}</ref><ref name="Dalton">{{cite journal|last=Dalton|first=Rex|title=California lab fires physicist over retracted finding|journal=Nature|volume=418|issue=6895|page=261|year=2002|doi=10.1038/418261b}}</ref> === نالو === دريافت ڪندڙ ٽيم عنصر لاءِ '''ڊارمسٽاڊيئم''' نالو تجويز ڪيو، جيڪو ان شهر جي نالي تان ورتل آهي جتي عنصر ٺاهيو ويو. IUPAC ڪائونسل 16 آگسٽ 2003ع تي نالو ۽ علامت '''Ds''' منظور ڪئي. ان کان اڳ، عنصر 110 لاءِ IUPAC جو عارضي نظامي نالو ''ununilium'' ۽ علامت ''Uun'' تجويز ٿيل هئا.<ref name="IUPACname" /><ref name="Chatt">{{cite journal|last=Chatt|first=J.|title=Recommendations for the naming of elements of atomic numbers greater than 100|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=51|issue=2|pages=381–384|year=1979|doi=10.1351/pac197951020381}}</ref> == آئسوٽوپ == ڊارمسٽاڊيئم جا سڀ آئسوٽوپ تابڪاري آهن. ان جا نيوڪليئر خاصيتون مختلف تجربن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا جي جائزي مان معلوم ڪيا ويا آهن. رپورٽ ٿيل آئسوٽوپن ۾ <sup>269–271</sup>Ds، <sup>273</sup>Ds، <sup>275–277</sup>Ds ۽ <sup>279–281</sup>Ds شامل آهن. <sup>267</sup>Ds جي اڳوڻي دعويٰ جي تصديق اڃا قطعي ناهي. <sup>275</sup>Ds کي 2024ع ۾ ڪيل تجربن ۾ سڃاتو ويو؛ ان جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 0.43 ملي سيڪنڊ رپورٽ ڪئي وئي. <sup>276</sup>Ds پڻ ڪيلشيم-48 سان ٿوريم-232 جي ردعمل ۾ پيدا ڪيو ويو.<ref name="NUBASE" /><ref name="275">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|last3=Shumeiko|first3=M. V.|title=Synthesis and decay properties of isotopes of element 110: <sup>273</sup>Ds and <sup>275</sup>Ds|journal=Physical Review C|volume=109|issue=5|article-number=054307|year=2024|doi=10.1103/PhysRevC.109.054307}}</ref><ref name="276">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|title=New isotope <sup>276</sup>Ds and its decay products <sup>272</sup>Hs and <sup>268</sup>Sg from the <sup>232</sup>Th + <sup>48</sup>Ca reaction|journal=Physical Review C|volume=108|article-number=024611|year=2023|doi=10.1103/PhysRevC.108.024611}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ چونڊيل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپ ! آئسوٽوپ !! اڌ عمر !! ڄاڻ |- | <sup>269</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.17 ملي سيڪنڊ || 1994ع ۾ پهريون ڀيرو پيدا ڪيل؛ الفا زوال ڪري ٿو.<ref name="Hofmann1995" /> |- | <sup>275</sup>Ds || 0.43 ملي سيڪنڊ || 2024ع ۾ سڃاتو ويو.<ref name="275" /> |- | <sup>276</sup>Ds || هڪ ملي سيڪنڊ کان گهٽ || ٿوريم-232 ۽ ڪيلشيم-48 جي ردعمل مان پيدا ڪيل.<ref name="276" /> |- | <sup>279</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.18 سيڪنڊ || گهڻو ڪري پاڻمرادو نيوڪليئر ٽٽڻ وسيلي زوال ڪري ٿو.<ref name="NUBASE" /> |- | <sup>280</sup>Ds || لڳ ڀڳ 518 مائڪروسيڪنڊ || فليروويم جي زوال واري زنجير ۾ ڏٺو ويو.<ref name="Samark">{{cite journal|last1=Såmark-Roth|first1=A.|last2=Cox|first2=D. M.|last3=Rudolph|first3=D.|title=Spectroscopy along Flerovium Decay Chains: Discovery of <sup>280</sup>Ds and an Excited State in <sup>282</sup>Cn|journal=Physical Review Letters|volume=126|article-number=032503|year=2021|doi=10.1103/PhysRevLett.126.032503}}</ref> |- | <sup>281</sup>Ds || لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ || هينئر تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو.<ref name="Oganessian2015" /> |} == خاصيتون == ڊارمسٽاڊيئم دوراني جدول جي ڏهين گروهه ۾ نڪل، پيليڊيم ۽ پلاٽينم جي هيٺان رکيل آهي. ان ڪري ان کي انهن عنصرن جو ڳرو هم منصب سمجهيو ويندو آهي. پر ڊارمسٽاڊيئم جا ايترا ٿورا ائٽم پيدا ٿين ٿا ۽ اهي ايتري جلدي ٽٽن ٿا جو ان جي جسماني حالت، کثافت، پگھلڻ جو گرمي پد يا ڪيميائي مرڪبن جون خاصيتون سڌيءَ طرح ماپڻ ممڪن نه ٿيو آهي. تنهنڪري ان بابت اهڙيون قدرون تجرباتي طور معلوم ٿيل حقيقتون نه، پر نظرياتي اڳڪٿيون آهن.<ref name="Haire">{{cite book|last=Haire|first=Richard G.|chapter=The transactinide elements|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|edition=3rd|publisher=Springer|year=2006}}</ref><ref name="Dullmann">{{cite journal|last=Düllmann|first=Christoph E.|title=Superheavy elements at GSI: a broad research program with element 114 in the focus of physics and chemistry|journal=Radiochimica Acta|volume=100|issue=2|pages=67–74|year=2012|doi=10.1524/ract.2011.1842}}</ref> === ڪيميائي اڳڪٿيون === حسابن موجب ڊارمسٽاڊيئم جا ڪي خاص ائٽمي ۽ آئنڪ ماپون پلاٽينم سان مشابهت رکن ٿيون. ڪجهه نظرياتي مطالعي ۾ +2، +4 ۽ +6 آڪسائيڊيشن حالتون ممڪن ڄاڻايون ويون آهن؛ پر اهي تجربن سان ثابت ٿيل ڪيميائي خاصيتون ناهن. نسبتي اثرن سبب ڳري عنصرن جي اليڪٽرانڪ بناوت هلڪن هم منصبن کان مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ان جي ڪيميائي رويي بابت اڳڪٿيون حسابي نموني تي دارومدار رکن ٿيون.<ref name="Griffith">{{cite journal|last=Griffith|first=W. P.|title=The Periodic Table and the Platinum Group Metals|journal=Platinum Metals Review|volume=52|issue=2|pages=114–119|year=2008|doi=10.1595/147106708X297486}}</ref><ref name="Rosen">{{cite journal|last1=Rosen|first1=A.|last2=Fricke|first2=B.|last3=Morovic|first3=T.|last4=Ellis|first4=D. E.|title=Relativistic molecular calculations of superheavy molecules|journal=Journal de Physique Colloques|volume=40|pages=C4-218–C4-219|year=1979|doi=10.1051/jphyscol:1979467}}</ref><ref name="Waber">{{cite journal|last1=Waber|first1=J. T.|last2=Averill|first2=F. W.|title=Molecular orbitals of PtF6 and E110F6 calculated by the self-consistent multiple scattering Xα method|journal=The Journal of Chemical Physics|volume=60|issue=11|pages=4460–4470|year=1974|doi=10.1063/1.1680924}}</ref><ref name="Thayer">{{cite book|last=Thayer|first=John S.|chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements|title=Relativistic Methods for Chemists|series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics|volume=10|publisher=Springer|year=2010|pages=82–}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم جي ڪيميائي جاچ لاءِ اهڙو آئسوٽوپ گهربل آهي، جنهن جي اڌ عمر گهٽ ۾ گهٽ هڪ سيڪنڊ هجي، ۽ گڏوگڏ هر هفتي ڪيترائي ائٽم پيدا ڪرڻ ممڪن هجي. <sup>281</sup>Ds جي اڌ عمر 14 سيڪنڊ هجڻ باوجود، ان جي پيداوار تمام گهٽ آهي؛ ان ڪري ان جي ڪيميائي ردعملن بابت اڃا تائين معتبر تجرباتي نتيجا موجود ناهن. ڊارمسٽاڊيئم جي سائيناڊ سان بندن، فلورائيڊن ۽ ٻين مرڪبن بابت شايع ٿيل ڪم نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="Eichler">{{cite journal|last=Eichler|first=Robert|title=First foot prints of chemistry on the shore of the Island of Superheavy Elements|journal=Journal of Physics: Conference Series|volume=420|article-number=012003|year=2013|doi=10.1088/1742-6596/420/1/012003}}</ref><ref name="Demissie">{{cite journal|last1=Demissie|first1=Taye B.|last2=Ruud|first2=Kenneth|title=Darmstadtium, roentgenium, and copernicium form strong bonds with cyanide|journal=International Journal of Quantum Chemistry|year=2017|article-number=e25393|doi=10.1002/qua.25393}}</ref><ref name="Moody">{{cite book|last=Moody|first=Ken|chapter=Synthesis of Superheavy Elements|title=The Chemistry of Superheavy Elements|edition=2nd|publisher=Springer|year=2013|pages=24–28}}</ref> === ائٽمي بناوت ۽ پيدائش === ڊارمسٽاڊيئم جو ائٽمي نمبر 110 آهي، يعني ان جي نيوڪليس ۾ 110 پروٽان هوندا آهن. ان جي اليڪٽرانن جي ترتيب بابت حسابي ماڊل <nowiki>[Rn] 5f<sup>14</sup> 6d<sup>8</sup> 7s<sup>2</sup></nowiki> پيش ڪن ٿا. عنصر کي پيدا ڪرڻ لاءِ ڳري نيوڪليئر هدف تي تيز آئن هلايا وڃن ٿا؛ ٺهندڙ ائٽم کي سڌو ڏسڻ بدران ان جي الفا زوال ۽ پٺيان ٺهندڙ نيوڪليئر زنجيرن کي ماپيو ويندو آهي.<ref name="GSI" /><ref name="Hofmann1998">{{cite journal|last=Hofmann|first=S.|title=New elements—approaching|journal=Reports on Progress in Physics|volume=61|issue=6|pages=639–689|year=1998|doi=10.1088/0034-4885/61/6/002}}</ref><ref name="Oganessian2004">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V.|last3=Lobanov|first3=Y.|title=Measurements of cross sections for the fusion-evaporation reactions <sup>244</sup>Pu(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>292−x</sup>114 and <sup>245</sup>Cm(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>293−x</sup>116|journal=Physical Review C|volume=69|issue=5|article-number=054607|year=2004|doi=10.1103/PhysRevC.69.054607}}</ref><ref name="Feng">{{cite journal|last1=Feng|first1=Z.|last2=Jin|first2=G.|last3=Li|first3=J.|last4=Scheid|first4=W.|title=Production of heavy and superheavy nuclei in massive fusion reactions|journal=Nuclear Physics A|volume=816|issue=1|pages=33–51|year=2009|doi=10.1016/j.nuclphysa.2008.11.003}}</ref> == تحقيق ۽ غير يقيني ڄاڻ == ڊارمسٽاڊيئم جهڙن سپرهيڊي عنصرن جي دريافت ۽ خاصيتن جي جاچ لاءِ مختلف ليبارٽرين جا نتيجا، زوال جي زنجيرن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا سان ڀيٽيا ويندا آهن. آئسوٽوپن جي اڌ عمر ۽ زوال جي طريقن بابت ڊيٽا وقت سان نئين تجربن ۽ جائزي سان بدلجي سگهي ٿي. تنهنڪري هن مضمون ۾ شامل ائٽمي قدرون انهن تاريخن ۽ حوالن جي مطابق آهن، ۽ ڪيميائي خاصيتن بابت بيانن کي نظرياتي اڳڪٿين طور پڙهڻ گهرجي.<ref name="NUBASE" /><ref name="JWP" /><ref name="Oganessian2015" /><ref name="Dullmann" /> == تصوير == [[فائل:Luisenplatz, Darmstadt.jpg|thumb|دارمشتات جو لويزن پلاٽز؛ ڊارمسٽاڊيئم جو نالو هن شهر تان رکيو ويو.]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس {{Commons category}} * [http://www.periodicvideos.com/videos/110.htm Darmstadtium] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham) {{Authority control}} [[زمرو:ڪيميائي تت]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊيئم| ]] [[زمرو:ڪيوبڪ ساخت وارا ڪيميائي تت]] [[زمرو:ڪيميائي عنصر]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊ]] [[زمرو:مصنوعي عنصر]] [[زمرو:انتقالي ڌاتُون]] g1uw5hsrqncmyyfbhv4c5ymbyldyfn9 430601 430600 2026-11-10T14:48:20Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 430601 wikitext text/x-wiki {{Infobox darmstadtium}} '''ڊارمسٽاڊيئم''' هڪ مصنوعي ۽ تابڪاري ڪيميائي عنصر آهي. ان جي علامت '''Ds''' ۽ ائٽمي نمبر 110 آهي. اهو دوراني جدول جي ستين دور، ڏهين گروهه ۽ ڊي-بلاڪ ۾ رکيل ٽرانس ايڪٽينائيڊ عنصر آهي. ان جو ڪو به مستحڪم يا قدرتي طور ملندڙ آئسوٽوپ معلوم ناهي. هن وقت تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو <sup>281</sup>Ds آهي، جنهن جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ آهي.<ref name="NUBASE">{{cite journal|last1=Audi|first1=G.|last2=Kondev|first2=F. G.|last3=Wang|first3=M.|last4=Huang|first4=W. J.|last5=Naimi|first5=S.|title=The NUBASE2020 evaluation of nuclear physics properties|journal=Chinese Physics C|volume=45|issue=3|year=2021|article-number=030001|doi=10.1088/1674-1137/abddae}}</ref><ref name="Oganessian2015">{{cite journal|last=Oganessian|first=Y. T.|title=Super-heavy element research|journal=Reports on Progress in Physics|volume=78|issue=3|year=2015|article-number=036301|doi=10.1088/0034-4885/78/3/036301}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم پهريون ڀيرو نومبر 1994ع ۾ جرمنيءَ جي شهر دارمشتات ۾ واقع ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ ٺاهيو ويو. ان جو نالو به انهيءَ شهر جي نالي تان رکيو ويو. انتهائي ٿوري مقدار ۾ پيدا ٿيڻ ۽ تمام جلدي ٽٽڻ سبب ان جي ڪيميائي خاصيتن جي سڌي تجربي سان ماپ اڃا تائين نه ٿي سگهي آهي؛ ان بابت گهڻيون ڄاڻون نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="GSI">{{cite web|title=New Elements|url=https://www.gsi.de/en/researchaccelerators/research_an_overview/new_elements|website=GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung}}</ref><ref name="IUPACname">{{cite journal|last1=Corish|first1=J.|last2=Rosenblatt|first2=G. M.|title=Name and symbol of the element with atomic number 110 (IUPAC Recommendations 2003)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=75|issue=10|pages=1613–1615|year=2003|doi=10.1351/pac200375101613}}</ref> == تاريخ == === دريافت === 9 نومبر 1994ع تي سگورڊ هوفمان جي اڳواڻيءَ ۾ پيٽر آرمبرسٽر، گوٽفريڊ منزنبرگ ۽ سندن ساٿين دارمشتات جي ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ عنصر 110 جو پهريون ائٽم پيدا ڪيو. هنن تيز ڪيل نڪل-62 جي نيوڪليئر شعاع کي سيهي-208 جي هدف تي هلايو. ان عمل ۾ ڊارمسٽاڊيئم-269 جو هڪ ائٽم ٺهيو، جيڪو الفا زوال ذريعي ٽٽيو. ساڳين تجربن ۾ 12 ۽ 17 نومبر تي ٻيا ائٽم به ڏٺا ويا.<ref name="Hofmann1995">{{cite journal|last1=Hofmann|first1=S.|last2=Ninov|first2=V.|last3=Heßberger|first3=F. P.|last4=Armbruster|first4=P.|last5=Folger|first5=H.|last6=Münzenberg|first6=G.|title=Production and decay of <sup>269</sup>110|journal=Zeitschrift für Physik A|volume=350|issue=4|pages=277–280|year=1995|doi=10.1007/BF01291181}}</ref> {{block indent|<sup>208</sup>Pb + <sup>62</sup>Ni → <sup>269</sup>Ds + n}} 2001ع ۾ IUPAC ۽ IUPAP جي گڏيل ورڪنگ پارٽيءَ GSI جي ٽيم کي عنصر 110 جي دريافت جو ڪريڊٽ ڏنو. ان کان پوءِ دريافت ڪندڙن کي نالو تجويز ڪرڻ جو حق مليو.<ref name="JWP">{{cite journal|last1=Karol|first1=P. J.|last2=Nakahara|first2=H.|last3=Petley|first3=B. W.|last4=Vogt|first4=E.|title=On the discovery of the elements 110–112 (IUPAC Technical Report)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=73|issue=6|pages=959–967|year=2001|doi=10.1351/pac200173060959}}</ref> عنصر 110 ٺاهڻ جون اڳيون ڪوششون ڊبنا جي گڏيل نيوڪليئر تحقيق واري اداري ۽ GSI ۾ ڪيون ويون هيون، پر انهن مان دريافت جي پڪي تصديق نه ٿي. 1995ع ۾ ڪيليفورنيا جي ليبارٽريءَ ۾ به هڪ ممڪن آئسوٽوپ جا اشارا رپورٽ ٿيا، پر اهي نتيجا قطعي نه هئا. عنصرن جي دريافت بابت شروعاتي دعوائن جي جائزي ۾ IUPAC-IUPAP ورڪنگ پارٽي تجرباتي ثبوتن ۽ زوال جي زنجيرن کي دريافت جي تصديق لاءِ بنيادي معيار قرار ڏنو.<ref name="Barber">{{cite journal|last1=Barber|first1=R. C.|last2=Greenwood|first2=N. N.|last3=Hrynkiewicz|first3=A. Z.|last4=Jeannin|first4=Y. P.|last5=Lefort|first5=M.|last6=Sakai|first6=M.|last7=Ulehla|first7=I.|last8=Wapstra|first8=A. P.|last9=Wilkinson|first9=D. H.|title=Discovery of the transfermium elements|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=65|issue=8|pages=1757–1814|year=1993|doi=10.1351/pac199365081757}}</ref><ref name="Dalton">{{cite journal|last=Dalton|first=Rex|title=California lab fires physicist over retracted finding|journal=Nature|volume=418|issue=6895|page=261|year=2002|doi=10.1038/418261b}}</ref> === نالو === دريافت ڪندڙ ٽيم عنصر لاءِ '''ڊارمسٽاڊيئم''' نالو تجويز ڪيو، جيڪو ان شهر جي نالي تان ورتل آهي جتي عنصر ٺاهيو ويو. IUPAC ڪائونسل 16 آگسٽ 2003ع تي نالو ۽ علامت '''Ds''' منظور ڪئي. ان کان اڳ، عنصر 110 لاءِ IUPAC جو عارضي نظامي نالو ''ununilium'' ۽ علامت ''Uun'' تجويز ٿيل هئا.<ref name="IUPACname" /><ref name="Chatt">{{cite journal|last=Chatt|first=J.|title=Recommendations for the naming of elements of atomic numbers greater than 100|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=51|issue=2|pages=381–384|year=1979|doi=10.1351/pac197951020381}}</ref> == آئسوٽوپ == ڊارمسٽاڊيئم جا سڀ آئسوٽوپ تابڪاري آهن. ان جا نيوڪليئر خاصيتون مختلف تجربن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا جي جائزي مان معلوم ڪيا ويا آهن. رپورٽ ٿيل آئسوٽوپن ۾ <sup>269–271</sup>Ds، <sup>273</sup>Ds، <sup>275–277</sup>Ds ۽ <sup>279–281</sup>Ds شامل آهن. <sup>267</sup>Ds جي اڳوڻي دعويٰ جي تصديق اڃا قطعي ناهي. <sup>275</sup>Ds کي 2024ع ۾ ڪيل تجربن ۾ سڃاتو ويو؛ ان جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 0.43 ملي سيڪنڊ رپورٽ ڪئي وئي. <sup>276</sup>Ds پڻ ڪيلشيم-48 سان ٿوريم-232 جي ردعمل ۾ پيدا ڪيو ويو.<ref name="NUBASE" /><ref name="275">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|last3=Shumeiko|first3=M. V.|title=Synthesis and decay properties of isotopes of element 110: <sup>273</sup>Ds and <sup>275</sup>Ds|journal=Physical Review C|volume=109|issue=5|article-number=054307|year=2024|doi=10.1103/PhysRevC.109.054307}}</ref><ref name="276">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|title=New isotope <sup>276</sup>Ds and its decay products <sup>272</sup>Hs and <sup>268</sup>Sg from the <sup>232</sup>Th + <sup>48</sup>Ca reaction|journal=Physical Review C|volume=108|article-number=024611|year=2023|doi=10.1103/PhysRevC.108.024611}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ چونڊيل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپ ! آئسوٽوپ !! اڌ عمر !! ڄاڻ |- | <sup>269</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.17 ملي سيڪنڊ || 1994ع ۾ پهريون ڀيرو پيدا ڪيل؛ الفا زوال ڪري ٿو.<ref name="Hofmann1995" /> |- | <sup>275</sup>Ds || 0.43 ملي سيڪنڊ || 2024ع ۾ سڃاتو ويو.<ref name="275" /> |- | <sup>276</sup>Ds || هڪ ملي سيڪنڊ کان گهٽ || ٿوريم-232 ۽ ڪيلشيم-48 جي ردعمل مان پيدا ڪيل.<ref name="276" /> |- | <sup>279</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.18 سيڪنڊ || گهڻو ڪري پاڻمرادو نيوڪليئر ٽٽڻ وسيلي زوال ڪري ٿو.<ref name="NUBASE" /> |- | <sup>280</sup>Ds || لڳ ڀڳ 518 مائڪروسيڪنڊ || فليروويم جي زوال واري زنجير ۾ ڏٺو ويو.<ref name="Samark">{{cite journal|last1=Såmark-Roth|first1=A.|last2=Cox|first2=D. M.|last3=Rudolph|first3=D.|title=Spectroscopy along Flerovium Decay Chains: Discovery of <sup>280</sup>Ds and an Excited State in <sup>282</sup>Cn|journal=Physical Review Letters|volume=126|article-number=032503|year=2021|doi=10.1103/PhysRevLett.126.032503}}</ref> |- | <sup>281</sup>Ds || لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ || هينئر تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو.<ref name="Oganessian2015" /> |} == خاصيتون == ڊارمسٽاڊيئم دوراني جدول جي ڏهين گروهه ۾ نڪل، پيليڊيم ۽ پلاٽينم جي هيٺان رکيل آهي. ان ڪري ان کي انهن عنصرن جو ڳرو هم منصب سمجهيو ويندو آهي. پر ڊارمسٽاڊيئم جا ايترا ٿورا ائٽم پيدا ٿين ٿا ۽ اهي ايتري جلدي ٽٽن ٿا جو ان جي جسماني حالت، کثافت، پگھلڻ جو گرمي پد يا ڪيميائي مرڪبن جون خاصيتون سڌيءَ طرح ماپڻ ممڪن نه ٿيو آهي. تنهنڪري ان بابت اهڙيون قدرون تجرباتي طور معلوم ٿيل حقيقتون نه، پر نظرياتي اڳڪٿيون آهن.<ref name="Haire">{{cite book|last=Haire|first=Richard G.|chapter=The transactinide elements|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|edition=3rd|publisher=Springer|year=2006}}</ref><ref name="Dullmann">{{cite journal|last=Düllmann|first=Christoph E.|title=Superheavy elements at GSI: a broad research program with element 114 in the focus of physics and chemistry|journal=Radiochimica Acta|volume=100|issue=2|pages=67–74|year=2012|doi=10.1524/ract.2011.1842}}</ref> === ڪيميائي اڳڪٿيون === حسابن موجب ڊارمسٽاڊيئم جا ڪي خاص ائٽمي ۽ آئنڪ ماپون پلاٽينم سان مشابهت رکن ٿيون. ڪجهه نظرياتي مطالعي ۾ +2، +4 ۽ +6 آڪسائيڊيشن حالتون ممڪن ڄاڻايون ويون آهن؛ پر اهي تجربن سان ثابت ٿيل ڪيميائي خاصيتون ناهن. نسبتي اثرن سبب ڳري عنصرن جي اليڪٽرانڪ بناوت هلڪن هم منصبن کان مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ان جي ڪيميائي رويي بابت اڳڪٿيون حسابي نموني تي دارومدار رکن ٿيون.<ref name="Griffith">{{cite journal|last=Griffith|first=W. P.|title=The Periodic Table and the Platinum Group Metals|journal=Platinum Metals Review|volume=52|issue=2|pages=114–119|year=2008|doi=10.1595/147106708X297486}}</ref><ref name="Rosen">{{cite journal|last1=Rosen|first1=A.|last2=Fricke|first2=B.|last3=Morovic|first3=T.|last4=Ellis|first4=D. E.|title=Relativistic molecular calculations of superheavy molecules|journal=Journal de Physique Colloques|volume=40|pages=C4-218–C4-219|year=1979|doi=10.1051/jphyscol:1979467}}</ref><ref name="Waber">{{cite journal|last1=Waber|first1=J. T.|last2=Averill|first2=F. W.|title=Molecular orbitals of PtF6 and E110F6 calculated by the self-consistent multiple scattering Xα method|journal=The Journal of Chemical Physics|volume=60|issue=11|pages=4460–4470|year=1974|doi=10.1063/1.1680924}}</ref><ref name="Thayer">{{cite book|last=Thayer|first=John S.|chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements|title=Relativistic Methods for Chemists|series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics|volume=10|publisher=Springer|year=2010|pages=82–}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم جي ڪيميائي جاچ لاءِ اهڙو آئسوٽوپ گهربل آهي، جنهن جي اڌ عمر گهٽ ۾ گهٽ هڪ سيڪنڊ هجي، ۽ گڏوگڏ هر هفتي ڪيترائي ائٽم پيدا ڪرڻ ممڪن هجي. <sup>281</sup>Ds جي اڌ عمر 14 سيڪنڊ هجڻ باوجود، ان جي پيداوار تمام گهٽ آهي؛ ان ڪري ان جي ڪيميائي ردعملن بابت اڃا تائين معتبر تجرباتي نتيجا موجود ناهن. ڊارمسٽاڊيئم جي سائيناڊ سان بندن، فلورائيڊن ۽ ٻين مرڪبن بابت شايع ٿيل ڪم نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="Eichler">{{cite journal|last=Eichler|first=Robert|title=First foot prints of chemistry on the shore of the Island of Superheavy Elements|journal=Journal of Physics: Conference Series|volume=420|article-number=012003|year=2013|doi=10.1088/1742-6596/420/1/012003}}</ref><ref name="Demissie">{{cite journal|last1=Demissie|first1=Taye B.|last2=Ruud|first2=Kenneth|title=Darmstadtium, roentgenium, and copernicium form strong bonds with cyanide|journal=International Journal of Quantum Chemistry|year=2017|article-number=e25393|doi=10.1002/qua.25393}}</ref><ref name="Moody">{{cite book|last=Moody|first=Ken|chapter=Synthesis of Superheavy Elements|title=The Chemistry of Superheavy Elements|edition=2nd|publisher=Springer|year=2013|pages=24–28}}</ref> === ائٽمي بناوت ۽ پيدائش === ڊارمسٽاڊيئم جو ائٽمي نمبر 110 آهي، يعني ان جي نيوڪليس ۾ 110 پروٽان هوندا آهن. ان جي اليڪٽرانن جي ترتيب بابت حسابي ماڊل <nowiki>[Rn] 5f<sup>14</sup> 6d<sup>8</sup> 7s<sup>2</sup></nowiki> پيش ڪن ٿا. عنصر کي پيدا ڪرڻ لاءِ ڳري نيوڪليئر هدف تي تيز آئن هلايا وڃن ٿا؛ ٺهندڙ ائٽم کي سڌو ڏسڻ بدران ان جي الفا زوال ۽ پٺيان ٺهندڙ نيوڪليئر زنجيرن کي ماپيو ويندو آهي.<ref name="GSI" /><ref name="Hofmann1998">{{cite journal|last=Hofmann|first=S.|title=New elements—approaching|journal=Reports on Progress in Physics|volume=61|issue=6|pages=639–689|year=1998|doi=10.1088/0034-4885/61/6/002}}</ref><ref name="Oganessian2004">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V.|last3=Lobanov|first3=Y.|title=Measurements of cross sections for the fusion-evaporation reactions <sup>244</sup>Pu(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>292−x</sup>114 and <sup>245</sup>Cm(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>293−x</sup>116|journal=Physical Review C|volume=69|issue=5|article-number=054607|year=2004|doi=10.1103/PhysRevC.69.054607}}</ref><ref name="Feng">{{cite journal|last1=Feng|first1=Z.|last2=Jin|first2=G.|last3=Li|first3=J.|last4=Scheid|first4=W.|title=Production of heavy and superheavy nuclei in massive fusion reactions|journal=Nuclear Physics A|volume=816|issue=1|pages=33–51|year=2009|doi=10.1016/j.nuclphysa.2008.11.003}}</ref> == تحقيق ۽ غير يقيني ڄاڻ == ڊارمسٽاڊيئم جهڙن سپرهيڊي عنصرن جي دريافت ۽ خاصيتن جي جاچ لاءِ مختلف ليبارٽرين جا نتيجا، زوال جي زنجيرن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا سان ڀيٽيا ويندا آهن. آئسوٽوپن جي اڌ عمر ۽ زوال جي طريقن بابت ڊيٽا وقت سان نئين تجربن ۽ جائزي سان بدلجي سگهي ٿي. تنهنڪري هن مضمون ۾ شامل ائٽمي قدرون انهن تاريخن ۽ حوالن جي مطابق آهن، ۽ ڪيميائي خاصيتن بابت بيانن کي نظرياتي اڳڪٿين طور پڙهڻ گهرجي.<ref name="NUBASE" /><ref name="JWP" /><ref name="Oganessian2015" /><ref name="Dullmann" /> == تصوير == [[فائل:Luisenplatz, Darmstadt.jpg|thumb|دارمشتات جو لويزن پلاٽز؛ ڊارمسٽاڊيئم جو نالو هن شهر تان رکيو ويو.]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category}} * [http://www.periodicvideos.com/videos/110.htm Darmstadtium] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham) {{Authority control}} [[زمرو:ڪيميائي تت]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊيئم| ]] [[زمرو:منتقلي ڌاتو]] [[زمرو:ڪيوبڪ ساخت وارا ڪيميائي تت]] [[زمرو:ڪيميائي عنصر]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊ]] [[زمرو:مصنوعي عنصر]] hq8jrohefrvgui35ulabhq0o0zuwovn 430602 430601 2026-11-10T14:50:29Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430602 wikitext text/x-wiki {{Infobox darmstadtium}} '''ڊارمسٽاڊيئم''' هڪ مصنوعي ۽ تابڪاري ڪيميائي عنصر آهي. ان جي علامت '''Ds''' ۽ ائٽمي نمبر 110 آهي. اهو دوراني جدول جي ستين دور، ڏهين گروهه ۽ ڊي-بلاڪ ۾ رکيل ٽرانس ايڪٽينائيڊ عنصر آهي. ان جو ڪو به مستحڪم يا قدرتي طور ملندڙ آئسوٽوپ معلوم ناهي. هن وقت تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو <sup>281</sup>Ds آهي، جنهن جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ آهي.<ref name="NUBASE">{{cite journal|last1=Audi|first1=G.|last2=Kondev|first2=F. G.|last3=Wang|first3=M.|last4=Huang|first4=W. J.|last5=Naimi|first5=S.|title=The NUBASE2020 evaluation of nuclear physics properties|journal=Chinese Physics C|volume=45|issue=3|year=2021|article-number=030001|doi=10.1088/1674-1137/abddae}}</ref><ref name="Oganessian2015">{{cite journal|last=Oganessian|first=Y. T.|title=Super-heavy element research|journal=Reports on Progress in Physics|volume=78|issue=3|year=2015|article-number=036301|doi=10.1088/0034-4885/78/3/036301}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم پهريون ڀيرو نومبر 1994ع ۾ جرمنيءَ جي شهر دارمشتات ۾ واقع ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ ٺاهيو ويو. ان جو نالو به انهيءَ شهر جي نالي تان رکيو ويو. انتهائي ٿوري مقدار ۾ پيدا ٿيڻ ۽ تمام جلدي ٽٽڻ سبب ان جي ڪيميائي خاصيتن جي سڌي تجربي سان ماپ اڃا تائين نه ٿي سگهي آهي؛ ان بابت گهڻيون ڄاڻون نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="GSI">{{cite web|title=New Elements|url=https://www.gsi.de/en/researchaccelerators/research_an_overview/new_elements|website=GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung}}</ref><ref name="IUPACname">{{cite journal|last1=Corish|first1=J.|last2=Rosenblatt|first2=G. M.|title=Name and symbol of the element with atomic number 110 (IUPAC Recommendations 2003)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=75|issue=10|pages=1613–1615|year=2003|doi=10.1351/pac200375101613}}</ref> == تاريخ == === دريافت === 9 نومبر 1994ع تي سگورڊ هوفمان جي اڳواڻيءَ ۾ پيٽر آرمبرسٽر، گوٽفريڊ منزنبرگ ۽ سندن ساٿين دارمشتات جي ڳري آئنن جي تحقيق واري مرڪز ۾ عنصر 110 جو پهريون ائٽم پيدا ڪيو. هنن تيز ڪيل نڪل-62 جي نيوڪليئر شعاع کي سيهي-208 جي هدف تي هلايو. ان عمل ۾ ڊارمسٽاڊيئم-269 جو هڪ ائٽم ٺهيو، جيڪو الفا زوال ذريعي ٽٽيو. ساڳين تجربن ۾ 12 ۽ 17 نومبر تي ٻيا ائٽم به ڏٺا ويا.<ref name="Hofmann1995">{{cite journal|last1=Hofmann|first1=S.|last2=Ninov|first2=V.|last3=Heßberger|first3=F. P.|last4=Armbruster|first4=P.|last5=Folger|first5=H.|last6=Münzenberg|first6=G.|title=Production and decay of <sup>269</sup>110|journal=Zeitschrift für Physik A|volume=350|issue=4|pages=277–280|year=1995|doi=10.1007/BF01291181}}</ref> {{block indent|<sup>208</sup>Pb + <sup>62</sup>Ni → <sup>269</sup>Ds + n}} 2001ع ۾ IUPAC ۽ IUPAP جي گڏيل ورڪنگ پارٽيءَ GSI جي ٽيم کي عنصر 110 جي دريافت جو ڪريڊٽ ڏنو. ان کان پوءِ دريافت ڪندڙن کي نالو تجويز ڪرڻ جو حق مليو.<ref name="JWP">{{cite journal|last1=Karol|first1=P. J.|last2=Nakahara|first2=H.|last3=Petley|first3=B. W.|last4=Vogt|first4=E.|title=On the discovery of the elements 110–112 (IUPAC Technical Report)|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=73|issue=6|pages=959–967|year=2001|doi=10.1351/pac200173060959}}</ref> عنصر 110 ٺاهڻ جون اڳيون ڪوششون ڊبنا جي گڏيل نيوڪليئر تحقيق واري اداري ۽ GSI ۾ ڪيون ويون هيون، پر انهن مان دريافت جي پڪي تصديق نه ٿي. 1995ع ۾ ڪيليفورنيا جي ليبارٽريءَ ۾ به هڪ ممڪن آئسوٽوپ جا اشارا رپورٽ ٿيا، پر اهي نتيجا قطعي نه هئا. عنصرن جي دريافت بابت شروعاتي دعوائن جي جائزي ۾ IUPAC-IUPAP ورڪنگ پارٽي تجرباتي ثبوتن ۽ زوال جي زنجيرن کي دريافت جي تصديق لاءِ بنيادي معيار قرار ڏنو.<ref name="Barber">{{cite journal|last1=Barber|first1=R. C.|last2=Greenwood|first2=N. N.|last3=Hrynkiewicz|first3=A. Z.|last4=Jeannin|first4=Y. P.|last5=Lefort|first5=M.|last6=Sakai|first6=M.|last7=Ulehla|first7=I.|last8=Wapstra|first8=A. P.|last9=Wilkinson|first9=D. H.|title=Discovery of the transfermium elements|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=65|issue=8|pages=1757–1814|year=1993|doi=10.1351/pac199365081757}}</ref><ref name="Dalton">{{cite journal|last=Dalton|first=Rex|title=California lab fires physicist over retracted finding|journal=Nature|volume=418|issue=6895|page=261|year=2002|doi=10.1038/418261b}}</ref> === نالو === دريافت ڪندڙ ٽيم عنصر لاءِ '''ڊارمسٽاڊيئم''' نالو تجويز ڪيو، جيڪو ان شهر جي نالي تان ورتل آهي جتي عنصر ٺاهيو ويو. IUPAC ڪائونسل 16 آگسٽ 2003ع تي نالو ۽ علامت '''Ds''' منظور ڪئي. ان کان اڳ، عنصر 110 لاءِ IUPAC جو عارضي نظامي نالو ''ununilium'' ۽ علامت ''Uun'' تجويز ٿيل هئا.<ref name="IUPACname" /><ref name="Chatt">{{cite journal|last=Chatt|first=J.|title=Recommendations for the naming of elements of atomic numbers greater than 100|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=51|issue=2|pages=381–384|year=1979|doi=10.1351/pac197951020381}}</ref> == آئسوٽوپ == ڊارمسٽاڊيئم جا سڀ آئسوٽوپ تابڪاري آهن. ان جا نيوڪليئر خاصيتون مختلف تجربن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا جي جائزي مان معلوم ڪيا ويا آهن. رپورٽ ٿيل آئسوٽوپن ۾ <sup>269–271</sup>Ds، <sup>273</sup>Ds، <sup>275–277</sup>Ds ۽ <sup>279–281</sup>Ds شامل آهن. <sup>267</sup>Ds جي اڳوڻي دعويٰ جي تصديق اڃا قطعي ناهي. <sup>275</sup>Ds کي 2024ع ۾ ڪيل تجربن ۾ سڃاتو ويو؛ ان جي اڌ عمر لڳ ڀڳ 0.43 ملي سيڪنڊ رپورٽ ڪئي وئي. <sup>276</sup>Ds پڻ ڪيلشيم-48 سان ٿوريم-232 جي ردعمل ۾ پيدا ڪيو ويو.<ref name="NUBASE" /><ref name="275">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|last3=Shumeiko|first3=M. V.|title=Synthesis and decay properties of isotopes of element 110: <sup>273</sup>Ds and <sup>275</sup>Ds|journal=Physical Review C|volume=109|issue=5|article-number=054307|year=2024|doi=10.1103/PhysRevC.109.054307}}</ref><ref name="276">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V. K.|title=New isotope <sup>276</sup>Ds and its decay products <sup>272</sup>Hs and <sup>268</sup>Sg from the <sup>232</sup>Th + <sup>48</sup>Ca reaction|journal=Physical Review C|volume=108|article-number=024611|year=2023|doi=10.1103/PhysRevC.108.024611}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ چونڊيل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپ ! آئسوٽوپ !! اڌ عمر !! ڄاڻ |- | <sup>269</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.17 ملي سيڪنڊ || 1994ع ۾ پهريون ڀيرو پيدا ڪيل؛ الفا زوال ڪري ٿو.<ref name="Hofmann1995" /> |- | <sup>275</sup>Ds || 0.43 ملي سيڪنڊ || 2024ع ۾ سڃاتو ويو.<ref name="275" /> |- | <sup>276</sup>Ds || هڪ ملي سيڪنڊ کان گهٽ || ٿوريم-232 ۽ ڪيلشيم-48 جي ردعمل مان پيدا ڪيل.<ref name="276" /> |- | <sup>279</sup>Ds || لڳ ڀڳ 0.18 سيڪنڊ || گهڻو ڪري پاڻمرادو نيوڪليئر ٽٽڻ وسيلي زوال ڪري ٿو.<ref name="NUBASE" /> |- | <sup>280</sup>Ds || لڳ ڀڳ 518 مائڪروسيڪنڊ || فليروويم جي زوال واري زنجير ۾ ڏٺو ويو.<ref name="Samark">{{cite journal|last1=Såmark-Roth|first1=A.|last2=Cox|first2=D. M.|last3=Rudolph|first3=D.|title=Spectroscopy along Flerovium Decay Chains: Discovery of <sup>280</sup>Ds and an Excited State in <sup>282</sup>Cn|journal=Physical Review Letters|volume=126|article-number=032503|year=2021|doi=10.1103/PhysRevLett.126.032503}}</ref> |- | <sup>281</sup>Ds || لڳ ڀڳ 14 سيڪنڊ || هينئر تائين ڄاتل ڊارمسٽاڊيئم آئسوٽوپن مان سڀ کان ڊگهي اڌ عمر وارو.<ref name="Oganessian2015" /> |} == خاصيتون == ڊارمسٽاڊيئم دوراني جدول جي ڏهين گروهه ۾ نڪل، پيليڊيم ۽ پلاٽينم جي هيٺان رکيل آهي. ان ڪري ان کي انهن عنصرن جو ڳرو هم منصب سمجهيو ويندو آهي. پر ڊارمسٽاڊيئم جا ايترا ٿورا ائٽم پيدا ٿين ٿا ۽ اهي ايتري جلدي ٽٽن ٿا جو ان جي جسماني حالت، کثافت، پگھلڻ جو گرمي پد يا ڪيميائي مرڪبن جون خاصيتون سڌيءَ طرح ماپڻ ممڪن نه ٿيو آهي. تنهنڪري ان بابت اهڙيون قدرون تجرباتي طور معلوم ٿيل حقيقتون نه، پر نظرياتي اڳڪٿيون آهن.<ref name="Haire">{{cite book|last=Haire|first=Richard G.|chapter=The transactinide elements|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|edition=3rd|publisher=Springer|year=2006}}</ref><ref name="Dullmann">{{cite journal|last=Düllmann|first=Christoph E.|title=Superheavy elements at GSI: a broad research program with element 114 in the focus of physics and chemistry|journal=Radiochimica Acta|volume=100|issue=2|pages=67–74|year=2012|doi=10.1524/ract.2011.1842}}</ref> === ڪيميائي اڳڪٿيون === حسابن موجب ڊارمسٽاڊيئم جا ڪي خاص ائٽمي ۽ آئنڪ ماپون پلاٽينم سان مشابهت رکن ٿيون. ڪجهه نظرياتي مطالعي ۾ +2، +4 ۽ +6 آڪسائيڊيشن حالتون ممڪن ڄاڻايون ويون آهن؛ پر اهي تجربن سان ثابت ٿيل ڪيميائي خاصيتون ناهن. نسبتي اثرن سبب ڳري عنصرن جي اليڪٽرانڪ بناوت هلڪن هم منصبن کان مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ان جي ڪيميائي رويي بابت اڳڪٿيون حسابي نموني تي دارومدار رکن ٿيون.<ref name="Griffith">{{cite journal|last=Griffith|first=W. P.|title=The Periodic Table and the Platinum Group Metals|journal=Platinum Metals Review|volume=52|issue=2|pages=114–119|year=2008|doi=10.1595/147106708X297486}}</ref><ref name="Rosen">{{cite journal|last1=Rosen|first1=A.|last2=Fricke|first2=B.|last3=Morovic|first3=T.|last4=Ellis|first4=D. E.|title=Relativistic molecular calculations of superheavy molecules|journal=Journal de Physique Colloques|volume=40|pages=C4-218–C4-219|year=1979|doi=10.1051/jphyscol:1979467}}</ref><ref name="Waber">{{cite journal|last1=Waber|first1=J. T.|last2=Averill|first2=F. W.|title=Molecular orbitals of PtF6 and E110F6 calculated by the self-consistent multiple scattering Xα method|journal=The Journal of Chemical Physics|volume=60|issue=11|pages=4460–4470|year=1974|doi=10.1063/1.1680924}}</ref><ref name="Thayer">{{cite book|last=Thayer|first=John S.|chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements|title=Relativistic Methods for Chemists|series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics|volume=10|publisher=Springer|year=2010|pages=82–}}</ref> ڊارمسٽاڊيئم جي ڪيميائي جاچ لاءِ اهڙو آئسوٽوپ گهربل آهي، جنهن جي اڌ عمر گهٽ ۾ گهٽ هڪ سيڪنڊ هجي، ۽ گڏوگڏ هر هفتي ڪيترائي ائٽم پيدا ڪرڻ ممڪن هجي. <sup>281</sup>Ds جي اڌ عمر 14 سيڪنڊ هجڻ باوجود، ان جي پيداوار تمام گهٽ آهي؛ ان ڪري ان جي ڪيميائي ردعملن بابت اڃا تائين معتبر تجرباتي نتيجا موجود ناهن. ڊارمسٽاڊيئم جي سائيناڊ سان بندن، فلورائيڊن ۽ ٻين مرڪبن بابت شايع ٿيل ڪم نظرياتي حسابن تي ٻڌل آهن.<ref name="Eichler">{{cite journal|last=Eichler|first=Robert|title=First foot prints of chemistry on the shore of the Island of Superheavy Elements|journal=Journal of Physics: Conference Series|volume=420|article-number=012003|year=2013|doi=10.1088/1742-6596/420/1/012003}}</ref><ref name="Demissie">{{cite journal|last1=Demissie|first1=Taye B.|last2=Ruud|first2=Kenneth|title=Darmstadtium, roentgenium, and copernicium form strong bonds with cyanide|journal=International Journal of Quantum Chemistry|year=2017|article-number=e25393|doi=10.1002/qua.25393}}</ref><ref name="Moody">{{cite book|last=Moody|first=Ken|chapter=Synthesis of Superheavy Elements|title=The Chemistry of Superheavy Elements|edition=2nd|publisher=Springer|year=2013|pages=24–28}}</ref> === ائٽمي بناوت ۽ پيدائش === ڊارمسٽاڊيئم جو ائٽمي نمبر 110 آهي، يعني ان جي نيوڪليس ۾ 110 پروٽان هوندا آهن. ان جي اليڪٽرانن جي ترتيب بابت حسابي ماڊل <nowiki>[Rn] 5f<sup>14</sup> 6d<sup>8</sup> 7s<sup>2</sup></nowiki> پيش ڪن ٿا. عنصر کي پيدا ڪرڻ لاءِ ڳري نيوڪليئر هدف تي تيز آئن هلايا وڃن ٿا؛ ٺهندڙ ائٽم کي سڌو ڏسڻ بدران ان جي الفا زوال ۽ پٺيان ٺهندڙ نيوڪليئر زنجيرن کي ماپيو ويندو آهي.<ref name="GSI" /><ref name="Hofmann1998">{{cite journal|last=Hofmann|first=S.|title=New elements—approaching|journal=Reports on Progress in Physics|volume=61|issue=6|pages=639–689|year=1998|doi=10.1088/0034-4885/61/6/002}}</ref><ref name="Oganessian2004">{{cite journal|last1=Oganessian|first1=Y. T.|last2=Utyonkov|first2=V.|last3=Lobanov|first3=Y.|title=Measurements of cross sections for the fusion-evaporation reactions <sup>244</sup>Pu(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>292−x</sup>114 and <sup>245</sup>Cm(<sup>48</sup>Ca,xn)<sup>293−x</sup>116|journal=Physical Review C|volume=69|issue=5|article-number=054607|year=2004|doi=10.1103/PhysRevC.69.054607}}</ref><ref name="Feng">{{cite journal|last1=Feng|first1=Z.|last2=Jin|first2=G.|last3=Li|first3=J.|last4=Scheid|first4=W.|title=Production of heavy and superheavy nuclei in massive fusion reactions|journal=Nuclear Physics A|volume=816|issue=1|pages=33–51|year=2009|doi=10.1016/j.nuclphysa.2008.11.003}}</ref> == تحقيق ۽ غير يقيني ڄاڻ == ڊارمسٽاڊيئم جهڙن سپرهيڊي عنصرن جي دريافت ۽ خاصيتن جي جاچ لاءِ مختلف ليبارٽرين جا نتيجا، زوال جي زنجيرن ۽ نيوڪليئر ڊيٽا سان ڀيٽيا ويندا آهن. آئسوٽوپن جي اڌ عمر ۽ زوال جي طريقن بابت ڊيٽا وقت سان نئين تجربن ۽ جائزي سان بدلجي سگهي ٿي. تنهنڪري هن مضمون ۾ شامل ائٽمي قدرون انهن تاريخن ۽ حوالن جي مطابق آهن، ۽ ڪيميائي خاصيتن بابت بيانن کي نظرياتي اڳڪٿين طور پڙهڻ گهرجي.<ref name="NUBASE" /><ref name="JWP" /><ref name="Oganessian2015" /><ref name="Dullmann" /> == تصوير == [[فائل:Luisenplatz, Darmstadt.jpg|thumb|دارمشتات جو لويزن پلاٽز؛ ڊارمسٽاڊيئم جو نالو هن شهر تان رکيو ويو.]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category}} * [http://www.periodicvideos.com/videos/110.htm Darmstadtium] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham) {{Authority control}} [[زمرو:ڊارمسٽاڊيئم| ]] [[زمرو:ڊارمسٽاڊ]] [[زمرو:منتقلي ڌاتو]] [[زمرو:مصنوعي تت]] [[زمرو:ڪيميائي تت]] [[زمرو:ڪيوبڪ ساخت وارا ڪيميائي تت]] 4tykca8xgt72sgrsq3zx1bhhzl22dop سانچو:Isotopes/decay-mode/overview/row/cell 10 105772 430655 430431 2026-11-10T22:39:41Z Intisar Ali 8681 /* */ 430655 wikitext text/x-wiki |- | style="text-align: center;" |<!-- ROWID -->{{code|1={{{code-type-explicit|}}}}} <small>{{mono|1={{{rowid|0}}}}}</small> |<!-- BIG SYMBOL, ALT SYMBOL --><big>{{{symbol|}}}</big><!-- -->{{#if:{{{symbol-alt|}}}|<div><big>{{{symbol-alt|}}}</big></div>}}<!-- CHECK ON normal-code as input -->{{#ifeq:{{{normal-code-checked|}}}|{{{normal-code|}}}||{{red|1=normal-code جي داخلا غلط آهي: {{{normal-code-checked|}}} ≠ {{{normal-code|}}}}}}}<!-- SELF-CHECK not used; no errors seen (23 Feb 2023) --> |<!-- INPUT1-5 INPUT-ALT -->{{ubl |1={{nowrap|1=<code>{{{input1|}}}</code>}} |2={{#if:{{{input2|}}}|<code>{{{input2|}}}</code>}} |3={{#if:{{{input3|}}}|<code>{{{input3|}}}</code>}} |4={{#if:{{{input4|}}}|{{nowrap|1=<code>{{{input4|}}}</code>}}}} |5={{#if:{{{input5|}}}|{{nowrap|1=<code>{{{input5|}}}</code>}}}} |6={{#if:{{{input-alt|}}}|<code>{{{input-alt|}}}</code> <small>(متبادل)</small>}} |7={{#if:{{{input-alt2|}}}|<code>{{{input-alt2|}}}</code> <small>(متبادل)</small>}} }} |<!-- EN-NAME, NUBASE-NAME, DM-SYMBOL LINKED -->{{bulleted list |1=<small>{{mono|ڳنڍڻو:}}</small> <span style="font-size:120%;">{{{symbol-link|}}}</span> |2={{mono|انگريزي نالو:}} {{{en-name|}}} |3={{#ifeq:{{{nubase-name|}}}|{{{en-name|}}}||{{smallcaps2|1=NUBASE:}} {{{nubase-name|}}}}} |4=<small>{{mono|ڪوڊ سڃاڻپ:}}</small> <code>{{{normal-code-checked|}}}</code> }} |<!-- AZ-CHANGES, ACTION-TEXT, QID --> • {{{AZ-changes|}}}<!-- --><div style="background:light-dark(#e2e2e2,#1d1d1d);color:inherit;font-size:85%;padding:0.2em;">{{smallcaps2|1=عمل:}} {{{action-text|}}}</div><!-- --><div style="background:light-dark(lemonchiffon,#000532);color:inherit;padding:0.2em;">{{smallcaps2|1=وڪيڊيٽا سڃاڻپ (QID):}} {{{qid-link|}}}</div> |<!-- inNUBASE, EXAMPLE, NOTE -->{{ubl |1={{{in-nubase2020-div|}}} |2={{If last display both|1={{middot}}|2={{{example|}}}}} |3={{{note|}}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation|1=Template:Isotopes/decay-mode/overview/doc}}</noinclude> 7v1zh6u2xxvf981q0vn08q7p4t2lgaz 430656 430655 2026-11-10T22:43:50Z Intisar Ali 8681 /* */ 430656 wikitext text/x-wiki |- | style="text-align: center;" |<!-- ROWID -->{{code|1={{{code-type-explicit|}}}}} <small>{{mono|1={{{rowid|0}}}}}</small> |<!-- BIG SYMBOL, ALT SYMBOL --><big>{{{symbol|}}}</big><!-- -->{{#if:{{{symbol-alt|}}}|<div><big>{{{symbol-alt|}}}</big></div>}}<!-- CHECK ON normal-code as input -->{{#ifeq:{{{normal-code-checked|}}}|{{{normal-code|}}}||{{red|1=normal-code جي داخلا غلط آهي: {{{normal-code-checked|}}} ≠ {{{normal-code|}}}}}}}<!-- SELF-CHECK not used; no errors seen (23 Feb 2023) --> |<!-- INPUT1-5 INPUT-ALT -->{{ubl |1={{nowrap|1=<code>{{{input1|}}}</code>}} |2={{#if:{{{input2|}}}|<code>{{{input2|}}}</code>}} |3={{#if:{{{input3|}}}|<code>{{{input3|}}}</code>}} |4={{#if:{{{input4|}}}|{{nowrap|1=<code>{{{input4|}}}</code>}}}} |5={{#if:{{{input5|}}}|{{nowrap|1=<code>{{{input5|}}}</code>}}}} |6={{#if:{{{input-alt|}}}|<code>{{{input-alt|}}}</code> <small>(متبادل)</small>}} |7={{#if:{{{input-alt2|}}}|<code>{{{input-alt2|}}}</code> <small>(متبادل)</small>}} }} |<!-- EN-NAME, NUBASE-NAME, DM-SYMBOL LINKED -->{{bulleted list |1=<small>{{mono|زوال جي علامت:}}</small> <span style="font-size:120%;">{{{symbol-link|}}}</span> |2={{mono|نالو:}} {{{en-name|}}} |3={{#ifeq:{{{nubase-name|}}}|{{{en-name|}}}||{{smallcaps2|1=NUBASE:}} {{{nubase-name|}}}}} |4=<small>{{mono|ڪوڊ سڃاڻپ:}}</small> <code dir="ltr">{{{normal-code-checked|}}}</code> }} |<!-- AZ-CHANGES, ACTION-TEXT, QID --> • {{{AZ-changes|}}}<!-- --><div style="background:light-dark(#e2e2e2,#1d1d1d);color:inherit;font-size:85%;padding:0.2em;">{{smallcaps2|1=عمل:}} {{{action-text|}}}</div><!-- --><div style="background:light-dark(lemonchiffon,#000532);color:inherit;padding:0.2em;">{{smallcaps2|1=وڪيڊيٽا سڃاڻپ (QID):}} {{{qid-link|}}}</div> |<!-- inNUBASE, EXAMPLE, NOTE -->{{ubl |1={{{in-nubase2020-div|}}} |2={{If last display both|1={{middot}}|2={{{example|}}}}} |3={{{note|}}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation|1=Template:Isotopes/decay-mode/overview/doc}}</noinclude> a4scgnv1wd4zjl2papzp5gk3gamrz6f 430657 430656 2026-11-10T22:49:36Z Intisar Ali 8681 /* */ 430657 wikitext text/x-wiki |- | style="text-align: center;" |<!-- ROWID -->{{code|1={{{code-type-explicit|}}}}} <small>{{mono|1={{{rowid|0}}}}}</small> |<!-- BIG SYMBOL, ALT SYMBOL --><big>{{{symbol|}}}</big><!-- -->{{#if:{{{symbol-alt|}}}|<div><big>{{{symbol-alt|}}}</big></div>}}<!-- 2b+, 2b-, epsiANDe+ CHECK ON normal-coe as input -->{{#ifeq:{{{normal-code-checked|}}}|{{{normal-code|}}}||{{red|1=incorrect normal-code input: {{{normal-code-checked|}}} ≠ {{{normal-code|}}}}}}}<!-- SELF-CHECK: does the symbol as input return .. the symbol? --><!--- SELF-CHECK not used; no errors seen (23 Feb 2023) ----><!---- {{Isotopes/decay-mode/code/symbol-self-check |symbol ={{{symbol|}}} |normal-code ={{{normal-code|}}} |type ={{{type|}}} |report=no }} ----> |<!-- INPUT1-5 INPUT-ALT -->{{ubl |1={{nowrap|1=<code>{{{input1|}}}</code>}} |2={{#if:{{{input2|}}}|<code>{{{input2|}}}</code>}} |3={{#if:{{{input3|}}}|<code>{{{input3|}}}</code>}} |4={{#if:{{{input4|}}}|{{nowrap|1=<code>{{{input4|}}}</code>}}}} |5={{#if:{{{input5|}}}|{{nowrap|1=<code>{{{input5|}}}</code>}}}} |6={{#if:{{{input-alt|}}}|<code>{{{input-alt|}}}</code> [alt]}} |7={{#if:{{{input-alt2|}}}|<code>{{{input-alt2|}}}</code> [alt]}} }} |<!-- EN-NAME, NUBASE-NAME, DM-SYMBOL LINKED -->{{bulleted list |1=<small>{{mono|link:}}</small> <span style="font-size: 120%;">{{{symbol-link|}}}</span> |2={{mono|1=en:}} {{{en-name|}}} |3={{#ifeq:{{{nubase-name|}}}|{{{en-name|}}}||{{smallcaps2|1=NUBASE:}} {{{nubase-name|}}}}} |4=<small>{{mono|code-id:}}</small><code>{{{normal-code-checked|}}}</code> }} |<!-- AZ-CHANGES, ACTION-TEXT, QID --> • {{{AZ-changes|}}}<!-- --><div style="background: light-dark(#e2e2e2,#1d1d1d);color:inherit; font-size: 85%; padding: 0.2em;">{{smallcaps2|1=ACTION:}} {{{action-text|}}}</div><!-- --><div style="background: light-dark(lemonchiffon,#000532);color:inherit; padding: 0.2em;">{{smallcaps2|1=QID:}} {{{qid-link|}}}</div> |<!-- inNUBASE, EXAMPLE, NOTE -->{{ubl |1={{{in-nubase2020-div|}}} |2={{If last display both|1={{middot}}|2={{{example|}}}}} |3={{{note|}}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation|1=Template:Isotopes/decay-mode/overview/doc}}</noinclude> t8tzu1fd8r2c0jh8ck6t7gjte5pt0bj 2026ع جي آمريڪا جون چونڊون 0 105825 430568 2026-11-10T12:31:40Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1384836422|2026 United States elections]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 430568 wikitext text/x-wiki آمريڪا ۾ چونڊون 3 نومبر 2026ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين چونڊن (Mid-term Election) ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي هائوس آف ريپريزنٽيٽوز جون سڀئي 435 سيٽون ۽ آمريڪي سينيٽ جي 100 سيٽن مان 35 سيٽن تي 120 هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي 39 رياستي ۽ علائقائي گورنرن جون چونڊون، اٽارني جنرل (Attorney General) جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ هائوس آف نمائندن جي ايوان (House of Representatives) ۾ اڪثريت حاصل ڪئي، ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا جي]] رياستي گورنرن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊن کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (inflation) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سار سنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ 2026 جي ايران جنگ جي ڪري پيدا ٿيندڙ آبنائي هرمز بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. ايگزٽ پولنگ ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني (Curuption)، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو. <ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (Blue Tsun) <ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref> <ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ ٽرمپ ازم {{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} ۽ مصنوعي ذهانت جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو.{{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ "هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو. <ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان"۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي. <ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڊکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، اتر ڪيرولائنا، ۽ ٽيڪساس ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ الاسڪا ۽ مسيسپي ۾ <ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي. <ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. 7yom01psfd6ql1brh9zegvj3j2nik4r 430569 430568 2026-11-10T12:32:45Z Ibne maryam 17680 added [[Category:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430569 wikitext text/x-wiki آمريڪا ۾ چونڊون 3 نومبر 2026ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين چونڊن (Mid-term Election) ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي هائوس آف ريپريزنٽيٽوز جون سڀئي 435 سيٽون ۽ آمريڪي سينيٽ جي 100 سيٽن مان 35 سيٽن تي 120 هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي 39 رياستي ۽ علائقائي گورنرن جون چونڊون، اٽارني جنرل (Attorney General) جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ هائوس آف نمائندن جي ايوان (House of Representatives) ۾ اڪثريت حاصل ڪئي، ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا جي]] رياستي گورنرن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊن کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (inflation) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سار سنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ 2026 جي ايران جنگ جي ڪري پيدا ٿيندڙ آبنائي هرمز بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. ايگزٽ پولنگ ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني (Curuption)، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو. <ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (Blue Tsun) <ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref> <ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ ٽرمپ ازم {{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} ۽ مصنوعي ذهانت جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو.{{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ "هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو. <ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان"۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي. <ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڊکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، اتر ڪيرولائنا، ۽ ٽيڪساس ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ الاسڪا ۽ مسيسپي ۾ <ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي. <ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] aftqfzpxlr70r5g0g10xyyk1yinzce4 430570 430569 2026-11-10T12:33:22Z Ibne maryam 17680 added [[Category:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430570 wikitext text/x-wiki آمريڪا ۾ چونڊون 3 نومبر 2026ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين چونڊن (Mid-term Election) ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي هائوس آف ريپريزنٽيٽوز جون سڀئي 435 سيٽون ۽ آمريڪي سينيٽ جي 100 سيٽن مان 35 سيٽن تي 120 هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي 39 رياستي ۽ علائقائي گورنرن جون چونڊون، اٽارني جنرل (Attorney General) جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ هائوس آف نمائندن جي ايوان (House of Representatives) ۾ اڪثريت حاصل ڪئي، ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا جي]] رياستي گورنرن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊن کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (inflation) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سار سنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ 2026 جي ايران جنگ جي ڪري پيدا ٿيندڙ آبنائي هرمز بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. ايگزٽ پولنگ ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني (Curuption)، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو. <ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (Blue Tsun) <ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref> <ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ ٽرمپ ازم {{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} ۽ مصنوعي ذهانت جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو.{{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ "هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو. <ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان"۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي. <ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڊکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، اتر ڪيرولائنا، ۽ ٽيڪساس ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ الاسڪا ۽ مسيسپي ۾ <ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي. <ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] 113enm7w5dbmojeslxp6itsev3ee3m6 430571 430570 2026-11-10T12:33:49Z Ibne maryam 17680 added [[Category:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430571 wikitext text/x-wiki آمريڪا ۾ چونڊون 3 نومبر 2026ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين چونڊن (Mid-term Election) ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي هائوس آف ريپريزنٽيٽوز جون سڀئي 435 سيٽون ۽ آمريڪي سينيٽ جي 100 سيٽن مان 35 سيٽن تي 120 هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي 39 رياستي ۽ علائقائي گورنرن جون چونڊون، اٽارني جنرل (Attorney General) جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ هائوس آف نمائندن جي ايوان (House of Representatives) ۾ اڪثريت حاصل ڪئي، ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا جي]] رياستي گورنرن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊن کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (inflation) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سار سنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ 2026 جي ايران جنگ جي ڪري پيدا ٿيندڙ آبنائي هرمز بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. ايگزٽ پولنگ ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني (Curuption)، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو. <ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (Blue Tsun) <ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref> <ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ ٽرمپ ازم {{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} ۽ مصنوعي ذهانت جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو.{{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ "هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو. <ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان"۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي. <ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڊکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، اتر ڪيرولائنا، ۽ ٽيڪساس ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ الاسڪا ۽ مسيسپي ۾ <ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي. <ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] q9srmg4rk2jyjaikb7a6x9hj5onyne5 430572 430571 2026-11-10T12:42:35Z Ibne maryam 17680 /* */ 430572 wikitext text/x-wiki آمريڪا ۾ چونڊون 3 نومبر 2026ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين چونڊن (Mid-term Election) ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" (House of Representatives) جون سڀئي 435 سيٽون ۽ آمريڪي سينيٽ جي 100 سيٽن مان 35 سيٽن تي 120 هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي 39 رياستي ۽ علائقائي گورنرن جون چونڊون، اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ هائوس آف نمائندن جي ايوان ۾ اڪثريت حاصل ڪئي ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊن کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (inflation) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سار سنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ 2026ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. ايگزٽ پولنگ ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (Blue Tsun)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" {{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو.{{Efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ "هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڊکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولائنا]].۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] kk42nsutq6686fe9ss2nx7u990owwpl 430575 430572 2026-11-10T12:51:15Z Ibne maryam 17680 /* */ 430575 wikitext text/x-wiki آمريڪا ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين چونڊن (<small>Mid-term Election</small>) ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" (<small>House of Representatives</small>) جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ آمريڪي سينيٽ جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۾ اڪثريت حاصل ڪئي ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊن کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سار سنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. ايگزٽ پولنگ ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] ixyky5akxzuieqqyc3ixbl95dnrbsh3 430576 430575 2026-11-10T12:55:21Z Ibne maryam 17680 /* */ 430576 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" (<small>House of Representatives</small>) جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ آمريڪي سينيٽ جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۾ ڊيموڪريٽڪ پارٽي اڪثريت حاصل ڪئي ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊن کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سار سنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. ايگزٽ پولنگ ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] sma42o2wx9ffck7tp599mqblxwy2kv4 430577 430576 2026-11-10T12:58:12Z Ibne maryam 17680 /* */ 430577 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] f9r4rfaq6laulah05gdzl359h9t5jjh 430578 430577 2026-11-10T12:59:54Z Ibne maryam 17680 /* */ 430578 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox United States elections | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = November 3 | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} }} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] f46f6u2ull9jqxuyag40cnuapeofzq5 430579 430578 2026-11-10T13:02:07Z Ibne maryam 17680 430579 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = November 3 | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} }} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] 0m8r89zd3b5ls060vgnyuuhv38r25i9 430580 430579 2026-11-10T13:11:11Z Ibne maryam 17680 /* تفصيل */ 430580 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] siwb53nhpeuz1n6nis9uo09jrmr431t 430581 430580 2026-11-10T13:14:59Z Ibne maryam 17680 430581 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} ==Table of state, territorial, and federal results== {{see also|Political party strength in U.S. states}} This table shows the partisan results of congressional, gubernatorial, and state legislative races held in each state and territory in 2026. Note that not all states and territories hold gubernatorial, state legislative, and Senate elections in 2026, and some seats in the U.S. House of Representatives were vacant at the time of the regularly-scheduled 2026 elections. The five [[Territories of the United States|territories]] and [[Washington, D.C.]] do not elect members of the Senate; instead, they each elect one [[Non-voting members of the United States House of Representatives|non-voting member]] of the House. Nebraska's [[unicameral]] [[Nebraska legislature|legislature]] and the [[List of governors of American Samoa|governorship]] and the [[American Samoa Fono|legislature of American Samoa]] are elected on a [[Non-partisan democracy|non-partisan]] basis, and political party affiliation is not listed. {{sticky header}}<!-- U.S. House sort keys: Republican share of seated members (0–100, one decimal), plus a tie-break in the 3rd–4th decimals that pushes larger delegations toward the extremes (R-leaning or even: +seats/10000; D-leaning: +(99−seats)/10000). Example: Rep 7–6 → 53.8 + 0.0013 = 053.8013; Dem 9–0 → 0.0 + 0.0090 = 000.0090. --> {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header-multi" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" | [[List of states and territories of the United States|State/<wbr />Territory]] ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]]<ref>{{#invoke:Cite |web |title=The 2026 Cook Partisan Voting Index (Cook PVI℠) |url=https://www.cookpolitical.com/cook-pvi/2026-partisan-voting-index |website=The Cook Political Report |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | Before 2026 elections<ref>{{#invoke:Cite |web |title=State Partisan Composition |url=https://www.ncsl.org/about-state-legislatures/state-partisan-composition |website=National Conference of State Legislatures |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | After 2026 elections |- ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State {{abbr|leg.|legislature}}]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- ! scope="row" | [[Alabama]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} |- ! scope="row" | [[Alaska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Coalition}} | {{sort|M|Coalition}}{{efn|name=AK-split|Both of [[Alaska State Legislature|Alaska's legislative chambers]] are led by a bipartisan coalition.<ref>{{#invoke:Cite |news |last1=Fields |first1=Zack |title=For a Model of Bipartisan Governance, Look to Alaska |url=https://www.governing.com/politics/for-a-model-of-bipartisan-governance-look-to-alaska |website=Governing |access-date=October 12, 2026}}</ref>}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | TBD | TBD | TBD | TBD |- ! scope="row" | [[Arizona]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|102|R+2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|044.4009|'''Dem 5–4'''}} |- ! scope="row" | [[Arkansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} |- ! scope="row" | [[California]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|088|D+12}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|015.7048|Dem 43–8–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Colorado]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5008|'''Dem 7–1'''}} |- ! scope="row" | [[Connecticut]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} |- ! scope="row" | [[Delaware]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Florida]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|074.1027|Rep 20–7}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} |- ! scope="row" | [[Hawaii]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|087|D+13}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[Idaho]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Illinois]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} |- ! scope="row" | [[Indiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|077.8009|Rep 7–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} |- ! scope="row" | [[Iowa]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0004|'''Dem 3–1'''}} |- ! scope="row" | [[Kansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Kentucky]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|083.3006|Rep 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} |- ! scope="row" | [[Louisiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="LArunoff"|A December 12 runoff election will determine the winner in LA-5 and LA-6}} |- ! scope="row" | [[Maine]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split R/I}}{{efn|name=Maine-split|One of Maine's senators, [[Susan Collins]], is a Republican. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split '''D'''/I}}{{efn|name=Maine-split2|Maine's senator-elect, [[Troy Jackson]], is a Democrat. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | TBD |- ! scope="row" | [[Maryland]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|085|D+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} |- ! scope="row" | [[Massachusetts]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|086|D+14}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} |- ! scope="row" | [[Michigan]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|053.8013|Rep 7–6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|030.7013|'''Dem 9–4'''}} |- ! scope="row" | [[Minnesota]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Mississippi]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Missouri]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|062.5008|Rep 5–3}} |- ! scope="row" | [[Montana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0097|'''Split 1–1'''}} |- ! scope="row" | [[Nebraska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE|The unicameral [[Nebraska Legislature]] is officially nonpartisan.}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0003|Rep 3–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7003|Rep 2–1}} |- ! scope="row" | [[Nevada]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0095|Dem 3–1}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0095|Dem 4–0}} |- ! scope="row" | [[New Hampshire]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|098|D+2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[New Jersey]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0087|Dem 9–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|008.3087|Dem 11–1}} |- ! scope="row" | [[New Mexico]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} |- ! scope="row" | [[New York (state)|New York]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|026.9073|Dem 19–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|023.1073|Dem 20–6}} |- ! scope="row" | [[North Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4014|Rep 10–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | TBD |- ! scope="row" | [[North Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Ohio]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7015|Rep 10–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|046.7015|'''Dem 8–7'''}} |- ! scope="row" | [[Oklahoma]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|117|R+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} |- ! scope="row" | [[Oregon]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} |- ! scope="row" | [[Pennsylvania]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|058.8017|Rep 10–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|035.3017|'''Dem 11–6'''}} |- ! scope="row" | [[Rhode Island]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[South Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|085.7007|Rep 6–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5—2}} |- ! scope="row" | [[South Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Tennessee]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|114|R+14}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 8–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Texas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.9037|Rep 24–13}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 24–14}} |- ! scope="row" | [[Utah]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3—1}} |- ! scope="row" | [[Vermont]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|083|D+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split|One of Vermont's senators, [[Peter Welch]], is a Democrat. The other senator from Vermont, [[Bernie Sanders]], was elected as an independent and has caucused with Democrats since taking office in 2007.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Virginia]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|045.5088|Dem 6–5}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|027.3088|Dem 8–3}} |- ! scope="row" | [[Washington (state)|Washington]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|090|D+10}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} |- ! scope="row" | [[West Virginia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|121|R+21}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Wisconsin]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.008|'''Split 4–4'''}} |- ! scope="row" | [[Wyoming]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|123|R+23}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | United States | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" | colspan="10" | |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Washington, D.C.]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|056|D+44}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc|The federal district does not have a governor or state legislature but elects the [[mayor of Washington, D.C.]], the [[Council of the District of Columbia]], and a [[non-voting delegate]] to the House of Representatives.}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[American Samoa]] | {{n/a}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2|Although elections for governor of American Samoa are non-partisan, Governor [[Pula Nikolao Pula]] affiliates with the Republican Party.}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Guam]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | '''Rep''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Northern Mariana Islands|N. Mariana Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Independent}} | Ind | {{Party shading/Coalition}} | Coalition | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="MPrunoff"|A December runoff will determine the winner.}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Puerto Rico]] | {{n/a}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez|Puerto Rico's [[Jenniffer González]] is a member of the New Progressive Party, but affiliates with the Republican Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez|Puerto Rico's [[Pablo Hernández Rivera]] is a member of the Popular Democratic Party, but affiliates with the Democratic Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! rowspan="2" | State/<wbr />Territory ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]] ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- class="sortbottom" ! colspan="4" | Before 2026 elections ! colspan="4" | After 2026 elections |} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] seyftivkm506dv8u4nninid9b0fsoud 430582 430581 2026-11-10T13:38:30Z Ibne maryam 17680 /* Table of state, territorial, and federal results */ 430582 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} == رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول == هي جدول سال <small>2026</small>ع ۾ هر رياست ۽ علائقي ۾ ٿيندڙ امريڪي ڪانگريس، گورنرن جي عهدي ۽ رياستي قانون ساز اسيمبلين جي چونڊن جا سياسي پارٽين جي حوالي سان نتيجا ڏيکاري ٿو. ياد رهي ته سڀني رياستن ۽ علائقن ۾ <small>2026</small>ع دوران گورنرن، رياستي قانون ساز اسيمبلين ۽ سينيٽ جون چونڊون نه ٿيون ۽ <small>2026</small>ع جي مقرر چونڊن وقت "آمريڪي نمائندن جي ايوان" (<small>U.S. House of Representatives</small>) جون ڪجهه سيٽون خالي هيون. پنج علائقا ۽ [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] (<small>Washington, D.C</small>) سينيٽ جا ميمبر نه چونڊيندا آهن؛ ان جي بدران، اهي هر هڪ ايوان نمائندگان لاءِ هڪ اهڙو ميمبر چونڊيندا آهن جنهن کي ووٽ ڏيڻ جو حق نه هوندو آهي. [[نبراسڪا]] جي هڪ ايوان واري قانون ساز اسيمبلي ۽ [[آمريڪي ساموا]] جي گورنر ۽ قانون ساز اسيمبلي جون چونڊون غير-سياسي بنيادن تي ٿينديون آهن، تنهنڪري انهن ۾ سياسي پارٽين جي وابستگي جو ذڪر نه ڪيو ويو آهي. <nowiki>*</nowiki> . 2026 PVI (سياسي لاڙو). 2026 جي چونڊن کان اڳ. 2026 جي چونڊن کان پوءِ. گورنر. رياستي قانون ساز اسيمبلي. آمريڪي سينيٽ. آمريڪي ايوان نمائندگان. * الاباما * الاسڪا * R+15 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 5–2 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 5–2 R+6 ريپبلڪن اتحاد (Coalition) ريپبلڪن ريپبلڪن 1–0 فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي اريزونا R+2 ڊيموڪريٽ ريپبلڪن ڊيموڪريٽ ريپبلڪن 6–3 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ 5–4 آرڪنساس R+15 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 4–0 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 4–0 ڪيليفورنيا D+12 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ 43–8–1 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ فيصلو ٿيڻو آهي ڪولوراڊو D+6 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ برابري (Tie) | ورهايو 4-4 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 Connecticut D+8 Dem Dem Dem 5-0 Dem Dem Dem Dem 5-0 ڊيلويئر ڊي + 8 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 1-0 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 1-0 فلوريڊا R+5 نمائندو نمائندو نمائندو 20–7 نمائندو نمائندو نمائندو TBD جارجيا R+1 Rep Rep Dem Rep 9–5 Dem سانچو:Party shading/Tie | تقسيم ڊيم ريپ 9-5 Hawaii D+13 Dem Dem Dem 2-0 Dem Dem Dem Dem 2-0 آئيڊاهو R+18 نمائندو نمائندو نمائندو 2–0 نمائندو نمائندو نمائندو 2-0 ايليينوس ڊي + 6 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 14-3 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 14-3 انڊيانا R+9 نمائندو نمائندو نمائندو 7–2 نمائندو نمائندو نمائندو 6-3 Iowa R+6 Rep Rep Rep Rep 4–0 Dem Rep Sancho:Party shading/Tie | ورهايو ڊيم 3-1 ڪنساس R+8 ڊيم نمائندو نمائندو 3–1 TBD نمائندو سانچو:پارٽي شيڊنگ/ٽائي | ورجائي ورجائي 3-1 ڪينٽڪي R+15 ڊيم نمائندو نمائندو 5–1 ڊيم نمائندو نمائندو 4-2 لوزيانا R+11 نمائندو نمائندو نمائندو 4–2 نمائندو نمائندو نمائندو TBD[لوئر-الفا 2] مين ڊي + 4 ڊيم ڊيم سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | ورهايو R/I[لوئر-الفا 3] ڊيم 2-0 ڊيم ڊيم ورهايو D/I[لوئر-الفا 4] TBD ميري لينڊ ڊي + 15 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 ميساچوسٽس ڊي + 14 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-0 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-0 مشي گن سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | EVEN ڊيم سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | تقسيم ڊيم ريپ 7-6 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-4 مينيسوٽا {{sticky header}}<!-- U.S. House sort keys: Republican share of seated members (0–100, one decimal), plus a tie-break in the 3rd–4th decimals that pushes larger delegations toward the extremes (R-leaning or even: +seats/10000; D-leaning: +(99−seats)/10000). Example: Rep 7–6 → 53.8 + 0.0013 = 053.8013; Dem 9–0 → 0.0 + 0.0090 = 000.0090. --> {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header-multi" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" | [[List of states and territories of the United States|State/<wbr />]] ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]]<ref>{{#invoke:Cite |web |title=The 2026 Cook Partisan Voting Index (Cook PVI℠) |url=https://www.cookpolitical.com/cook-pvi/2026-partisan-voting-index |website=The Cook Political Report |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | Before 2026 elections<ref>{{#invoke:Cite |web |title=State Partisan Composition |url=https://www.ncsl.org/about-state-legislatures/state-partisan-composition |website=National Conference of State Legislatures |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | After 2026 elections |- ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State {{abbr|leg.|legislature}}]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- ! scope="row" | [[Alabama]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} |- ! scope="row" | [[Alaska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Coalition}} | {{sort|M|Coalition}}{{efn|name=AK-split|Both of [[Alaska State Legislature|Alaska's legislative chambers]] are led by a bipartisan coalition.<ref>{{#invoke:Cite |news |last1=Fields |first1=Zack |title=For a Model of Bipartisan Governance, Look to Alaska |url=https://www.governing.com/politics/for-a-model-of-bipartisan-governance-look-to-alaska |website=Governing |access-date=October 12, 2026}}</ref>}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | TBD | TBD | TBD | TBD |- ! scope="row" | [[Arizona]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|102|R+2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|044.4009|'''Dem 5–4'''}} |- ! scope="row" | [[Arkansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} |- ! scope="row" | [[California]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|088|D+12}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|015.7048|Dem 43–8–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Colorado]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5008|'''Dem 7–1'''}} |- ! scope="row" | [[Connecticut]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} |- ! scope="row" | [[Delaware]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Florida]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|074.1027|Rep 20–7}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} |- ! scope="row" | [[Hawaii]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|087|D+13}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[Idaho]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Illinois]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} |- ! scope="row" | [[Indiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|077.8009|Rep 7–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} |- ! scope="row" | [[Iowa]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0004|'''Dem 3–1'''}} |- ! scope="row" | [[Kansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Kentucky]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|083.3006|Rep 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} |- ! scope="row" | [[Louisiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="LArunoff"|A December 12 runoff election will determine the winner in LA-5 and LA-6}} |- ! scope="row" | [[Maine]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split R/I}}{{efn|name=Maine-split|One of Maine's senators, [[Susan Collins]], is a Republican. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split '''D'''/I}}{{efn|name=Maine-split2|Maine's senator-elect, [[Troy Jackson]], is a Democrat. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | TBD |- ! scope="row" | [[Maryland]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|085|D+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} |- ! scope="row" | [[Massachusetts]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|086|D+14}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} |- ! scope="row" | [[Michigan]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|053.8013|Rep 7–6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|030.7013|'''Dem 9–4'''}} |- ! scope="row" | [[Minnesota]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Mississippi]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Missouri]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|062.5008|Rep 5–3}} |- ! scope="row" | [[Montana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0097|'''Split 1–1'''}} |- ! scope="row" | [[Nebraska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE|The unicameral [[Nebraska Legislature]] is officially nonpartisan.}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0003|Rep 3–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7003|Rep 2–1}} |- ! scope="row" | [[Nevada]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0095|Dem 3–1}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0095|Dem 4–0}} |- ! scope="row" | [[New Hampshire]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|098|D+2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[New Jersey]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0087|Dem 9–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|008.3087|Dem 11–1}} |- ! scope="row" | [[New Mexico]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} |- ! scope="row" | [[New York (state)|New York]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|026.9073|Dem 19–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|023.1073|Dem 20–6}} |- ! scope="row" | [[North Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4014|Rep 10–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | TBD |- ! scope="row" | [[North Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Ohio]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7015|Rep 10–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|046.7015|'''Dem 8–7'''}} |- ! scope="row" | [[Oklahoma]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|117|R+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} |- ! scope="row" | [[Oregon]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} |- ! scope="row" | [[Pennsylvania]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|058.8017|Rep 10–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|035.3017|'''Dem 11–6'''}} |- ! scope="row" | [[Rhode Island]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[South Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|085.7007|Rep 6–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5—2}} |- ! scope="row" | [[South Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Tennessee]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|114|R+14}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 8–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Texas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.9037|Rep 24–13}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 24–14}} |- ! scope="row" | [[Utah]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3—1}} |- ! scope="row" | [[Vermont]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|083|D+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split|One of Vermont's senators, [[Peter Welch]], is a Democrat. The other senator from Vermont, [[Bernie Sanders]], was elected as an independent and has caucused with Democrats since taking office in 2007.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Virginia]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|045.5088|Dem 6–5}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|027.3088|Dem 8–3}} |- ! scope="row" | [[Washington (state)|Washington]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|090|D+10}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} |- ! scope="row" | [[West Virginia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|121|R+21}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Wisconsin]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.008|'''Split 4–4'''}} |- ! scope="row" | [[Wyoming]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|123|R+23}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | United States | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" | colspan="10" | |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Washington, D.C.]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|056|D+44}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc|The federal district does not have a governor or state legislature but elects the [[mayor of Washington, D.C.]], the [[Council of the District of Columbia]], and a [[non-voting delegate]] to the House of Representatives.}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[American Samoa]] | {{n/a}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2|Although elections for governor of American Samoa are non-partisan, Governor [[Pula Nikolao Pula]] affiliates with the Republican Party.}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Guam]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | '''Rep''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Northern Mariana Islands|N. Mariana Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Independent}} | Ind | {{Party shading/Coalition}} | Coalition | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="MPrunoff"|A December runoff will determine the winner.}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Puerto Rico]] | {{n/a}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez|Puerto Rico's [[Jenniffer González]] is a member of the New Progressive Party, but affiliates with the Republican Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez|Puerto Rico's [[Pablo Hernández Rivera]] is a member of the Popular Democratic Party, but affiliates with the Democratic Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! rowspan="2" | State/<wbr />Territory ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]] ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- class="sortbottom" ! colspan="4" | Before 2026 elections ! colspan="4" | After 2026 elections |} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] 8y5onx9v060hpzwrptxbn2df24fe9jn 430583 430582 2026-11-10T13:42:05Z Ibne maryam 17680 /* رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول */ 430583 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} == رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول == هي جدول سال <small>2026</small>ع ۾ هر رياست ۽ علائقي ۾ ٿيندڙ امريڪي ڪانگريس، گورنرن جي عهدي ۽ رياستي قانون ساز اسيمبلين جي چونڊن جا سياسي پارٽين جي حوالي سان نتيجا ڏيکاري ٿو. ياد رهي ته سڀني رياستن ۽ علائقن ۾ <small>2026</small>ع دوران گورنرن، رياستي قانون ساز اسيمبلين ۽ سينيٽ جون چونڊون نه ٿيون ۽ <small>2026</small>ع جي مقرر چونڊن وقت "آمريڪي نمائندن جي ايوان" (<small>U.S. House of Representatives</small>) جون ڪجهه سيٽون خالي هيون. پنج علائقا ۽ [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] (<small>Washington, D.C</small>) سينيٽ جا ميمبر نه چونڊيندا آهن؛ ان جي بدران، اهي هر هڪ ايوان نمائندگان لاءِ هڪ اهڙو ميمبر چونڊيندا آهن جنهن کي ووٽ ڏيڻ جو حق نه هوندو آهي. [[نبراسڪا]] جي هڪ ايوان واري قانون ساز اسيمبلي ۽ [[آمريڪي ساموا]] جي گورنر ۽ قانون ساز اسيمبلي جون چونڊون غير-سياسي بنيادن تي ٿينديون آهن، تنهنڪري انهن ۾ سياسي پارٽين جي وابستگي جو ذڪر نه ڪيو ويو آهي. <nowiki>*</nowiki> . * R+15 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 5–2 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 5–2 R+6 ريپبلڪن اتحاد (Coalition) ريپبلڪن ريپبلڪن 1–0 فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي اريزونا R+2 ڊيموڪريٽ ريپبلڪن ڊيموڪريٽ ريپبلڪن 6–3 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ 5–4 آرڪنساس R+15 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 4–0 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 4–0 ڪيليفورنيا D+12 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ 43–8–1 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ فيصلو ٿيڻو آهي ڪولوراڊو D+6 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ برابري (Tie) | ورهايو 4-4 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 Connecticut D+8 Dem Dem Dem 5-0 Dem Dem Dem Dem 5-0 ڊيلويئر ڊي + 8 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 1-0 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 1-0 فلوريڊا R+5 نمائندو نمائندو نمائندو 20–7 نمائندو نمائندو نمائندو TBD جارجيا R+1 Rep Rep Dem Rep 9–5 Dem سانچو:Party shading/Tie | تقسيم ڊيم ريپ 9-5 Hawaii D+13 Dem Dem Dem 2-0 Dem Dem Dem Dem 2-0 آئيڊاهو R+18 نمائندو نمائندو نمائندو 2–0 نمائندو نمائندو نمائندو 2-0 ايليينوس ڊي + 6 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 14-3 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 14-3 انڊيانا R+9 نمائندو نمائندو نمائندو 7–2 نمائندو نمائندو نمائندو 6-3 Iowa R+6 Rep Rep Rep Rep 4–0 Dem Rep Sancho:Party shading/Tie | ورهايو ڊيم 3-1 ڪنساس R+8 ڊيم نمائندو نمائندو 3–1 TBD نمائندو سانچو:پارٽي شيڊنگ/ٽائي | ورجائي ورجائي 3-1 ڪينٽڪي R+15 ڊيم نمائندو نمائندو 5–1 ڊيم نمائندو نمائندو 4-2 لوزيانا R+11 نمائندو نمائندو نمائندو 4–2 نمائندو نمائندو نمائندو TBD[لوئر-الفا 2] مين ڊي + 4 ڊيم ڊيم سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | ورهايو R/I[لوئر-الفا 3] ڊيم 2-0 ڊيم ڊيم ورهايو D/I[لوئر-الفا 4] TBD ميري لينڊ ڊي + 15 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 ميساچوسٽس ڊي + 14 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-0 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-0 مشي گن سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | EVEN ڊيم سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | تقسيم ڊيم ريپ 7-6 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-4 مينيسوٽا 2026 PVI (). 2026 جي چونڊن کان اڳ. 2026 جي چونڊن کان پوءِ. گورنر. . آمريڪي سينيٽ. آمريڪي ايوان نمائندگان. * الاباما * الاسڪا {{sticky header}}<!-- U.S. House sort keys: Republican share of seated members (0–100, one decimal), plus a tie-break in the 3rd–4th decimals that pushes larger delegations toward the extremes (R-leaning or even: +seats/10000; D-leaning: +(99−seats)/10000). Example: Rep 7–6 → 53.8 + 0.0013 = 053.8013; Dem 9–0 → 0.0 + 0.0090 = 000.0090. --> {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header-multi" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" | [[List of states and territories of the United States|State/<wbr />]]رياست/علائقو ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026 سياسي لاڙو<br />[[Cook PVI|PVI]]<ref>{{#invoke:Cite |web |title=The 2026 Cook Partisan Voting Index (Cook PVI℠) |url=https://www.cookpolitical.com/cook-pvi/2026-partisan-voting-index |website=The Cook Political Report |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | Before 2026 elections<ref>{{#invoke:Cite |web |title=State Partisan Composition |url=https://www.ncsl.org/about-state-legislatures/state-partisan-composition |website=National Conference of State Legislatures |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | After 2026 elections |- ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- ! scope="row" | [[Alabama]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} |- ! scope="row" | [[Alaska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Coalition}} | {{sort|M|Coalition}}{{efn|name=AK-split|Both of [[Alaska State Legislature|Alaska's legislative chambers]] are led by a bipartisan coalition.<ref>{{#invoke:Cite |news |last1=Fields |first1=Zack |title=For a Model of Bipartisan Governance, Look to Alaska |url=https://www.governing.com/politics/for-a-model-of-bipartisan-governance-look-to-alaska |website=Governing |access-date=October 12, 2026}}</ref>}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | TBD | TBD | TBD | TBD |- ! scope="row" | [[Arizona]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|102|R+2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|044.4009|'''Dem 5–4'''}} |- ! scope="row" | [[Arkansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} |- ! scope="row" | [[California]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|088|D+12}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|015.7048|Dem 43–8–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Colorado]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5008|'''Dem 7–1'''}} |- ! scope="row" | [[Connecticut]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} |- ! scope="row" | [[Delaware]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Florida]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|074.1027|Rep 20–7}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} |- ! scope="row" | [[Hawaii]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|087|D+13}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[Idaho]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Illinois]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} |- ! scope="row" | [[Indiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|077.8009|Rep 7–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} |- ! scope="row" | [[Iowa]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0004|'''Dem 3–1'''}} |- ! scope="row" | [[Kansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Kentucky]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|083.3006|Rep 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} |- ! scope="row" | [[Louisiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="LArunoff"|A December 12 runoff election will determine the winner in LA-5 and LA-6}} |- ! scope="row" | [[Maine]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split R/I}}{{efn|name=Maine-split|One of Maine's senators, [[Susan Collins]], is a Republican. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split '''D'''/I}}{{efn|name=Maine-split2|Maine's senator-elect, [[Troy Jackson]], is a Democrat. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | TBD |- ! scope="row" | [[Maryland]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|085|D+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} |- ! scope="row" | [[Massachusetts]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|086|D+14}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} |- ! scope="row" | [[Michigan]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|053.8013|Rep 7–6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|030.7013|'''Dem 9–4'''}} |- ! scope="row" | [[Minnesota]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Mississippi]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Missouri]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|062.5008|Rep 5–3}} |- ! scope="row" | [[Montana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0097|'''Split 1–1'''}} |- ! scope="row" | [[Nebraska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE|The unicameral [[Nebraska Legislature]] is officially nonpartisan.}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0003|Rep 3–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7003|Rep 2–1}} |- ! scope="row" | [[Nevada]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0095|Dem 3–1}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0095|Dem 4–0}} |- ! scope="row" | [[New Hampshire]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|098|D+2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[New Jersey]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0087|Dem 9–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|008.3087|Dem 11–1}} |- ! scope="row" | [[New Mexico]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} |- ! scope="row" | [[New York (state)|New York]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|026.9073|Dem 19–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|023.1073|Dem 20–6}} |- ! scope="row" | [[North Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4014|Rep 10–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | TBD |- ! scope="row" | [[North Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Ohio]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7015|Rep 10–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|046.7015|'''Dem 8–7'''}} |- ! scope="row" | [[Oklahoma]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|117|R+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} |- ! scope="row" | [[Oregon]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} |- ! scope="row" | [[Pennsylvania]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|058.8017|Rep 10–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|035.3017|'''Dem 11–6'''}} |- ! scope="row" | [[Rhode Island]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[South Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|085.7007|Rep 6–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5—2}} |- ! scope="row" | [[South Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Tennessee]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|114|R+14}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 8–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Texas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.9037|Rep 24–13}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 24–14}} |- ! scope="row" | [[Utah]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3—1}} |- ! scope="row" | [[Vermont]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|083|D+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split|One of Vermont's senators, [[Peter Welch]], is a Democrat. The other senator from Vermont, [[Bernie Sanders]], was elected as an independent and has caucused with Democrats since taking office in 2007.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Virginia]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|045.5088|Dem 6–5}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|027.3088|Dem 8–3}} |- ! scope="row" | [[Washington (state)|Washington]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|090|D+10}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} |- ! scope="row" | [[West Virginia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|121|R+21}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Wisconsin]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.008|'''Split 4–4'''}} |- ! scope="row" | [[Wyoming]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|123|R+23}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | United States | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" | colspan="10" | |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Washington, D.C.]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|056|D+44}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc|The federal district does not have a governor or state legislature but elects the [[mayor of Washington, D.C.]], the [[Council of the District of Columbia]], and a [[non-voting delegate]] to the House of Representatives.}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[American Samoa]] | {{n/a}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2|Although elections for governor of American Samoa are non-partisan, Governor [[Pula Nikolao Pula]] affiliates with the Republican Party.}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Guam]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | '''Rep''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Northern Mariana Islands|N. Mariana Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Independent}} | Ind | {{Party shading/Coalition}} | Coalition | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="MPrunoff"|A December runoff will determine the winner.}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Puerto Rico]] | {{n/a}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez|Puerto Rico's [[Jenniffer González]] is a member of the New Progressive Party, but affiliates with the Republican Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez|Puerto Rico's [[Pablo Hernández Rivera]] is a member of the Popular Democratic Party, but affiliates with the Democratic Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! rowspan="2" | State/<wbr />Territory ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]] ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- class="sortbottom" ! colspan="4" | Before 2026 elections ! colspan="4" | After 2026 elections |} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] e5a0gpkyn0rojs7z2cjt98tj6kb9ggx 430584 430583 2026-11-10T13:47:28Z Ibne maryam 17680 /* رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول */ 430584 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} == رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول == هي جدول سال <small>2026</small>ع ۾ هر رياست ۽ علائقي ۾ ٿيندڙ امريڪي ڪانگريس، گورنرن جي عهدي ۽ رياستي قانون ساز اسيمبلين جي چونڊن جا سياسي پارٽين جي حوالي سان نتيجا ڏيکاري ٿو. ياد رهي ته سڀني رياستن ۽ علائقن ۾ <small>2026</small>ع دوران گورنرن، رياستي قانون ساز اسيمبلين ۽ سينيٽ جون چونڊون نه ٿيون ۽ <small>2026</small>ع جي مقرر چونڊن وقت "آمريڪي نمائندن جي ايوان" (<small>U.S. House of Representatives</small>) جون ڪجهه سيٽون خالي هيون. پنج علائقا ۽ [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] (<small>Washington, D.C</small>) سينيٽ جا ميمبر نه چونڊيندا آهن؛ ان جي بدران، اهي هر هڪ ايوان نمائندگان لاءِ هڪ اهڙو ميمبر چونڊيندا آهن جنهن کي ووٽ ڏيڻ جو حق نه هوندو آهي. [[نبراسڪا]] جي هڪ ايوان واري قانون ساز اسيمبلي ۽ [[آمريڪي ساموا]] جي گورنر ۽ قانون ساز اسيمبلي جون چونڊون غير-سياسي بنيادن تي ٿينديون آهن، تنهنڪري انهن ۾ سياسي پارٽين جي وابستگي جو ذڪر نه ڪيو ويو آهي. <nowiki>*</nowiki> . * R+15 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 5–2 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 5–2 R+6 ريپبلڪن اتحاد (Coalition) ريپبلڪن ريپبلڪن 1–0 فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي فيصلو ٿيڻو آهي اريزونا R+2 ڊيموڪريٽ ريپبلڪن ڊيموڪريٽ ريپبلڪن 6–3 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ 5–4 آرڪنساس R+15 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 4–0 ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن ريپبلڪن 4–0 ڪيليفورنيا D+12 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ 43–8–1 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ فيصلو ٿيڻو آهي ڪولوراڊو D+6 ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ ڊيموڪريٽ برابري (Tie) | ورهايو 4-4 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 Connecticut D+8 Dem Dem Dem 5-0 Dem Dem Dem Dem 5-0 ڊيلويئر ڊي + 8 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 1-0 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 1-0 فلوريڊا R+5 نمائندو نمائندو نمائندو 20–7 نمائندو نمائندو نمائندو TBD جارجيا R+1 Rep Rep Dem Rep 9–5 Dem سانچو:Party shading/Tie | تقسيم ڊيم ريپ 9-5 Hawaii D+13 Dem Dem Dem 2-0 Dem Dem Dem Dem 2-0 آئيڊاهو R+18 نمائندو نمائندو نمائندو 2–0 نمائندو نمائندو نمائندو 2-0 ايليينوس ڊي + 6 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 14-3 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 14-3 انڊيانا R+9 نمائندو نمائندو نمائندو 7–2 نمائندو نمائندو نمائندو 6-3 Iowa R+6 Rep Rep Rep Rep 4–0 Dem Rep Sancho:Party shading/Tie | ورهايو ڊيم 3-1 ڪنساس R+8 ڊيم نمائندو نمائندو 3–1 TBD نمائندو سانچو:پارٽي شيڊنگ/ٽائي | ورجائي ورجائي 3-1 ڪينٽڪي R+15 ڊيم نمائندو نمائندو 5–1 ڊيم نمائندو نمائندو 4-2 لوزيانا R+11 نمائندو نمائندو نمائندو 4–2 نمائندو نمائندو نمائندو TBD[لوئر-الفا 2] مين ڊي + 4 ڊيم ڊيم سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | ورهايو R/I[لوئر-الفا 3] ڊيم 2-0 ڊيم ڊيم ورهايو D/I[لوئر-الفا 4] TBD ميري لينڊ ڊي + 15 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 7-1 ميساچوسٽس ڊي + 14 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-0 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-0 مشي گن سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | EVEN ڊيم سانچو: پارٽي شيڊنگ/ٽائي | تقسيم ڊيم ريپ 7-6 ڊيم ڊيم ڊيم ڊيم 9-4 مينيسوٽا . . الاباما * الاسڪا {{sticky header}}<!-- U.S. House sort keys: Republican share of seated members (0–100, one decimal), plus a tie-break in the 3rd–4th decimals that pushes larger delegations toward the extremes (R-leaning or even: +seats/10000; D-leaning: +(99−seats)/10000). Example: Rep 7–6 → 53.8 + 0.0013 = 053.8013; Dem 9–0 → 0.0 + 0.0090 = 000.0090. --> {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header-multi" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" | [[List of states and territories of the United States|e/<wbr />]]رياست/علائقو ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026 سياسي لاڙو<br />[[Cook PVI|PVI]]<ref>{{#invoke:Cite |web |title=The 2026 Cook Partisan Voting Index (Cook PVI℠) |url=https://www.cookpolitical.com/cook-pvi/2026-partisan-voting-index |website=The Cook Political Report |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026 جي چونڊن کان اڳ<ref>{{#invoke:Cite |web |title=State Partisan Composition |url=https://www.ncsl.org/about-state-legislatures/state-partisan-composition |website=National Conference of State Legislatures |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026ع جي چونڊن کان پوءِ |- ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! آمريڪي سينيٽ ! آمريڪي ايوان نمائندگان ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- ! scope="row" | [[Alabama]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} |- ! scope="row" | [[Alaska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Coalition}} | {{sort|M|Coalition}}{{efn|name=AK-split|Both of [[Alaska State Legislature|Alaska's legislative chambers]] are led by a bipartisan coalition.<ref>{{#invoke:Cite |news |last1=Fields |first1=Zack |title=For a Model of Bipartisan Governance, Look to Alaska |url=https://www.governing.com/politics/for-a-model-of-bipartisan-governance-look-to-alaska |website=Governing |access-date=October 12, 2026}}</ref>}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | TBD | TBD | TBD | TBD |- ! scope="row" | [[Arizona]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|102|R+2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|044.4009|'''Dem 5–4'''}} |- ! scope="row" | [[Arkansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} |- ! scope="row" | [[California]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|088|D+12}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|015.7048|Dem 43–8–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Colorado]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5008|'''Dem 7–1'''}} |- ! scope="row" | [[Connecticut]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} |- ! scope="row" | [[Delaware]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Florida]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|074.1027|Rep 20–7}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} |- ! scope="row" | [[Hawaii]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|087|D+13}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[Idaho]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Illinois]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} |- ! scope="row" | [[Indiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|077.8009|Rep 7–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} |- ! scope="row" | [[Iowa]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0004|'''Dem 3–1'''}} |- ! scope="row" | [[Kansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Kentucky]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|083.3006|Rep 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} |- ! scope="row" | [[Louisiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="LArunoff"|A December 12 runoff election will determine the winner in LA-5 and LA-6}} |- ! scope="row" | [[Maine]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split R/I}}{{efn|name=Maine-split|One of Maine's senators, [[Susan Collins]], is a Republican. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split '''D'''/I}}{{efn|name=Maine-split2|Maine's senator-elect, [[Troy Jackson]], is a Democrat. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | TBD |- ! scope="row" | [[Maryland]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|085|D+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} |- ! scope="row" | [[Massachusetts]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|086|D+14}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} |- ! scope="row" | [[Michigan]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|053.8013|Rep 7–6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|030.7013|'''Dem 9–4'''}} |- ! scope="row" | [[Minnesota]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Mississippi]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Missouri]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|062.5008|Rep 5–3}} |- ! scope="row" | [[Montana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0097|'''Split 1–1'''}} |- ! scope="row" | [[Nebraska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE|The unicameral [[Nebraska Legislature]] is officially nonpartisan.}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0003|Rep 3–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7003|Rep 2–1}} |- ! scope="row" | [[Nevada]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0095|Dem 3–1}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0095|Dem 4–0}} |- ! scope="row" | [[New Hampshire]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|098|D+2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[New Jersey]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0087|Dem 9–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|008.3087|Dem 11–1}} |- ! scope="row" | [[New Mexico]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} |- ! scope="row" | [[New York (state)|New York]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|026.9073|Dem 19–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|023.1073|Dem 20–6}} |- ! scope="row" | [[North Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4014|Rep 10–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | TBD |- ! scope="row" | [[North Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Ohio]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7015|Rep 10–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|046.7015|'''Dem 8–7'''}} |- ! scope="row" | [[Oklahoma]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|117|R+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} |- ! scope="row" | [[Oregon]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} |- ! scope="row" | [[Pennsylvania]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|058.8017|Rep 10–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|035.3017|'''Dem 11–6'''}} |- ! scope="row" | [[Rhode Island]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[South Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|085.7007|Rep 6–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5—2}} |- ! scope="row" | [[South Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Tennessee]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|114|R+14}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 8–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Texas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.9037|Rep 24–13}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 24–14}} |- ! scope="row" | [[Utah]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3—1}} |- ! scope="row" | [[Vermont]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|083|D+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split|One of Vermont's senators, [[Peter Welch]], is a Democrat. The other senator from Vermont, [[Bernie Sanders]], was elected as an independent and has caucused with Democrats since taking office in 2007.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Virginia]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|045.5088|Dem 6–5}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|027.3088|Dem 8–3}} |- ! scope="row" | [[Washington (state)|Washington]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|090|D+10}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} |- ! scope="row" | [[West Virginia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|121|R+21}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Wisconsin]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.008|'''Split 4–4'''}} |- ! scope="row" | [[Wyoming]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|123|R+23}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | United States | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" | colspan="10" | |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Washington, D.C.]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|056|D+44}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc|The federal district does not have a governor or state legislature but elects the [[mayor of Washington, D.C.]], the [[Council of the District of Columbia]], and a [[non-voting delegate]] to the House of Representatives.}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[American Samoa]] | {{n/a}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2|Although elections for governor of American Samoa are non-partisan, Governor [[Pula Nikolao Pula]] affiliates with the Republican Party.}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Guam]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | '''Rep''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Northern Mariana Islands|N. Mariana Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Independent}} | Ind | {{Party shading/Coalition}} | Coalition | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="MPrunoff"|A December runoff will determine the winner.}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Puerto Rico]] | {{n/a}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez|Puerto Rico's [[Jenniffer González]] is a member of the New Progressive Party, but affiliates with the Republican Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez|Puerto Rico's [[Pablo Hernández Rivera]] is a member of the Popular Democratic Party, but affiliates with the Democratic Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! rowspan="2" | State/<wbr />Territory ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]] ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- class="sortbottom" ! colspan="4" | Before 2026 elections ! colspan="4" | After 2026 elections |} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] a6ev4vvtc4svcy1af5pgisalxp8x0bi 430585 430584 2026-11-10T13:50:45Z Ibne maryam 17680 /* رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول */ 430585 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} == رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول == هي جدول سال <small>2026</small>ع ۾ هر رياست ۽ علائقي ۾ ٿيندڙ امريڪي ڪانگريس، گورنرن جي عهدي ۽ رياستي قانون ساز اسيمبلين جي چونڊن جا سياسي پارٽين جي حوالي سان نتيجا ڏيکاري ٿو. ياد رهي ته سڀني رياستن ۽ علائقن ۾ <small>2026</small>ع دوران گورنرن، رياستي قانون ساز اسيمبلين ۽ سينيٽ جون چونڊون نه ٿيون ۽ <small>2026</small>ع جي مقرر چونڊن وقت "آمريڪي نمائندن جي ايوان" (<small>U.S. House of Representatives</small>) جون ڪجهه سيٽون خالي هيون. پنج علائقا ۽ [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] (<small>Washington, D.C</small>) سينيٽ جا ميمبر نه چونڊيندا آهن؛ ان جي بدران، اهي هر هڪ ايوان نمائندگان لاءِ هڪ اهڙو ميمبر چونڊيندا آهن جنهن کي ووٽ ڏيڻ جو حق نه هوندو آهي. [[نبراسڪا]] جي هڪ ايوان واري قانون ساز اسيمبلي ۽ [[آمريڪي ساموا]] جي گورنر ۽ قانون ساز اسيمبلي جون چونڊون غير-سياسي بنيادن تي ٿينديون آهن، تنهنڪري انهن ۾ سياسي پارٽين جي وابستگي جو ذڪر نه ڪيو ويو آهي. {{sticky header}}<!-- U.S. House sort keys: Republican share of seated members (0–100, one decimal), plus a tie-break in the 3rd–4th decimals that pushes larger delegations toward the extremes (R-leaning or even: +seats/10000; D-leaning: +(99−seats)/10000). Example: Rep 7–6 → 53.8 + 0.0013 = 053.8013; Dem 9–0 → 0.0 + 0.0090 = 000.0090. --> {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header-multi" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" | رياست/علائقو ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026ع سياسي لاڙو<br />[[Cook PVI|PVI]]<ref>{{#invoke:Cite |web |title=The 2026 Cook Partisan Voting Index (Cook PVI℠) |url=https://www.cookpolitical.com/cook-pvi/2026-partisan-voting-index |website=The Cook Political Report |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026 جي چونڊن کان اڳ<ref>{{#invoke:Cite |web |title=State Partisan Composition |url=https://www.ncsl.org/about-state-legislatures/state-partisan-composition |website=National Conference of State Legislatures |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026ع جي چونڊن کان پوءِ |- ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! آمريڪي سينيٽ ! آمريڪي ايوان نمائندگان ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! آمريڪي سينيٽ ! آمريڪي ايوان نمائندگان |- ! scope="row" | الاباما | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} |- ! scope="row" | الاسڪا | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Coalition}} | {{sort|M|Coalition}}{{efn|name=AK-split|Both of [[Alaska State Legislature|Alaska's legislative chambers]] are led by a bipartisan coalition.<ref>{{#invoke:Cite |news |last1=Fields |first1=Zack |title=For a Model of Bipartisan Governance, Look to Alaska |url=https://www.governing.com/politics/for-a-model-of-bipartisan-governance-look-to-alaska |website=Governing |access-date=October 12, 2026}}</ref>}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | TBD | TBD | TBD | TBD |- ! scope="row" | [[Arizona]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|102|R+2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|044.4009|'''Dem 5–4'''}} |- ! scope="row" | [[Arkansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} |- ! scope="row" | [[California]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|088|D+12}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|015.7048|Dem 43–8–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Colorado]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5008|'''Dem 7–1'''}} |- ! scope="row" | [[Connecticut]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} |- ! scope="row" | [[Delaware]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Florida]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|074.1027|Rep 20–7}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} |- ! scope="row" | [[Hawaii]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|087|D+13}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[Idaho]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Illinois]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} |- ! scope="row" | [[Indiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|077.8009|Rep 7–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} |- ! scope="row" | [[Iowa]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0004|'''Dem 3–1'''}} |- ! scope="row" | [[Kansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Kentucky]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|083.3006|Rep 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} |- ! scope="row" | [[Louisiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="LArunoff"|A December 12 runoff election will determine the winner in LA-5 and LA-6}} |- ! scope="row" | [[Maine]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split R/I}}{{efn|name=Maine-split|One of Maine's senators, [[Susan Collins]], is a Republican. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split '''D'''/I}}{{efn|name=Maine-split2|Maine's senator-elect, [[Troy Jackson]], is a Democrat. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | TBD |- ! scope="row" | [[Maryland]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|085|D+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} |- ! scope="row" | [[Massachusetts]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|086|D+14}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} |- ! scope="row" | [[Michigan]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|053.8013|Rep 7–6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|030.7013|'''Dem 9–4'''}} |- ! scope="row" | [[Minnesota]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Mississippi]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Missouri]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|062.5008|Rep 5–3}} |- ! scope="row" | [[Montana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0097|'''Split 1–1'''}} |- ! scope="row" | [[Nebraska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE|The unicameral [[Nebraska Legislature]] is officially nonpartisan.}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0003|Rep 3–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7003|Rep 2–1}} |- ! scope="row" | [[Nevada]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0095|Dem 3–1}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0095|Dem 4–0}} |- ! scope="row" | [[New Hampshire]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|098|D+2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[New Jersey]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0087|Dem 9–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|008.3087|Dem 11–1}} |- ! scope="row" | [[New Mexico]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} |- ! scope="row" | [[New York (state)|New York]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|026.9073|Dem 19–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|023.1073|Dem 20–6}} |- ! scope="row" | [[North Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4014|Rep 10–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | TBD |- ! scope="row" | [[North Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Ohio]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7015|Rep 10–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|046.7015|'''Dem 8–7'''}} |- ! scope="row" | [[Oklahoma]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|117|R+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} |- ! scope="row" | [[Oregon]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} |- ! scope="row" | [[Pennsylvania]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|058.8017|Rep 10–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|035.3017|'''Dem 11–6'''}} |- ! scope="row" | [[Rhode Island]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[South Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|085.7007|Rep 6–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5—2}} |- ! scope="row" | [[South Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Tennessee]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|114|R+14}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 8–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Texas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.9037|Rep 24–13}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 24–14}} |- ! scope="row" | [[Utah]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3—1}} |- ! scope="row" | [[Vermont]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|083|D+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split|One of Vermont's senators, [[Peter Welch]], is a Democrat. The other senator from Vermont, [[Bernie Sanders]], was elected as an independent and has caucused with Democrats since taking office in 2007.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Virginia]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|045.5088|Dem 6–5}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|027.3088|Dem 8–3}} |- ! scope="row" | [[Washington (state)|Washington]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|090|D+10}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} |- ! scope="row" | [[West Virginia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|121|R+21}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Wisconsin]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.008|'''Split 4–4'''}} |- ! scope="row" | [[Wyoming]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|123|R+23}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | United States | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" | colspan="10" | |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Washington, D.C.]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|056|D+44}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc|The federal district does not have a governor or state legislature but elects the [[mayor of Washington, D.C.]], the [[Council of the District of Columbia]], and a [[non-voting delegate]] to the House of Representatives.}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[American Samoa]] | {{n/a}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2|Although elections for governor of American Samoa are non-partisan, Governor [[Pula Nikolao Pula]] affiliates with the Republican Party.}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Guam]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | '''Rep''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Northern Mariana Islands|N. Mariana Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Independent}} | Ind | {{Party shading/Coalition}} | Coalition | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="MPrunoff"|A December runoff will determine the winner.}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Puerto Rico]] | {{n/a}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez|Puerto Rico's [[Jenniffer González]] is a member of the New Progressive Party, but affiliates with the Republican Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez|Puerto Rico's [[Pablo Hernández Rivera]] is a member of the Popular Democratic Party, but affiliates with the Democratic Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! rowspan="2" | State/<wbr />Territory ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]] ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- class="sortbottom" ! colspan="4" | Before 2026 elections ! colspan="4" | After 2026 elections |} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] psze71lvg863p03371comaczh070vrm 430586 430585 2026-11-10T13:52:44Z Ibne maryam 17680 430586 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} == رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول == هي جدول سال <small>2026</small>ع ۾ هر رياست ۽ علائقي ۾ ٿيندڙ امريڪي ڪانگريس، گورنرن جي عهدي ۽ رياستي قانون ساز اسيمبلين جي چونڊن جا سياسي پارٽين جي حوالي سان نتيجا ڏيکاري ٿو. ياد رهي ته سڀني رياستن ۽ علائقن ۾ <small>2026</small>ع دوران گورنرن، رياستي قانون ساز اسيمبلين ۽ سينيٽ جون چونڊون نه ٿيون ۽ <small>2026</small>ع جي مقرر چونڊن وقت "آمريڪي نمائندن جي ايوان" (<small>U.S. House of Representatives</small>) جون ڪجهه سيٽون خالي هيون. پنج علائقا ۽ [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] (<small>Washington, D.C</small>) سينيٽ جا ميمبر نه چونڊيندا آهن؛ ان جي بدران، اهي هر هڪ ايوان نمائندگان لاءِ هڪ اهڙو ميمبر چونڊيندا آهن جنهن کي ووٽ ڏيڻ جو حق نه هوندو آهي. [[نبراسڪا]] جي هڪ ايوان واري قانون ساز اسيمبلي ۽ [[آمريڪي ساموا]] جي گورنر ۽ قانون ساز اسيمبلي جون چونڊون غير-سياسي بنيادن تي ٿينديون آهن، تنهنڪري انهن ۾ سياسي پارٽين جي وابستگي جو ذڪر نه ڪيو ويو آهي. {{sticky header}}<!-- U.S. House sort keys: Republican share of seated members (0–100, one decimal), plus a tie-break in the 3rd–4th decimals that pushes larger delegations toward the extremes (R-leaning or even: +seats/10000; D-leaning: +(99−seats)/10000). Example: Rep 7–6 → 53.8 + 0.0013 = 053.8013; Dem 9–0 → 0.0 + 0.0090 = 000.0090. --> {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header-multi" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" |رياست/علائقو ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026ع سياسي لاڙو<br />[[Cook PVI|PVI]]<ref>{{#invoke:Cite |web |title=The 2026 Cook Partisan Voting Index (Cook PVI℠) |url=https://www.cookpolitical.com/cook-pvi/2026-partisan-voting-index |website=The Cook Political Report |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026 جي چونڊن کان اڳ<ref>{{#invoke:Cite |web |title=State Partisan Composition |url=https://www.ncsl.org/about-state-legislatures/state-partisan-composition |website=National Conference of State Legislatures |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026ع جي چونڊن کان پوءِ |- ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! آمريڪي سينيٽ ! آمريڪي ايوان نمائندگان ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! آمريڪي سينيٽ ! آمريڪي ايوان نمائندگان |- ! scope="row" |[[الاباما]] | {{Party shading/ريپبلڪن}}| {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} |- ! scope="row" | الاسڪا | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Coalition}} | {{sort|M|Coalition}}{{efn|name=AK-split|Both of [[Alaska State Legislature|Alaska's legislative chambers]] are led by a bipartisan coalition.<ref>{{#invoke:Cite |news |last1=Fields |first1=Zack |title=For a Model of Bipartisan Governance, Look to Alaska |url=https://www.governing.com/politics/for-a-model-of-bipartisan-governance-look-to-alaska |website=Governing |access-date=October 12, 2026}}</ref>}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | TBD | TBD | TBD | TBD |- ! scope="row" | [[Arizona]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|102|R+2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|044.4009|'''Dem 5–4'''}} |- ! scope="row" | [[Arkansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} |- ! scope="row" | [[California]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|088|D+12}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|015.7048|Dem 43–8–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Colorado]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5008|'''Dem 7–1'''}} |- ! scope="row" | [[Connecticut]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} |- ! scope="row" | [[Delaware]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Florida]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|074.1027|Rep 20–7}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} |- ! scope="row" | [[Hawaii]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|087|D+13}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[Idaho]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Illinois]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} |- ! scope="row" | [[Indiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|077.8009|Rep 7–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} |- ! scope="row" | [[Iowa]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0004|'''Dem 3–1'''}} |- ! scope="row" | [[Kansas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Kentucky]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|083.3006|Rep 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} |- ! scope="row" | [[Louisiana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="LArunoff"|A December 12 runoff election will determine the winner in LA-5 and LA-6}} |- ! scope="row" | [[Maine]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split R/I}}{{efn|name=Maine-split|One of Maine's senators, [[Susan Collins]], is a Republican. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split '''D'''/I}}{{efn|name=Maine-split2|Maine's senator-elect, [[Troy Jackson]], is a Democrat. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | TBD |- ! scope="row" | [[Maryland]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|085|D+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} |- ! scope="row" | [[Massachusetts]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|086|D+14}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} |- ! scope="row" | [[Michigan]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|053.8013|Rep 7–6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|030.7013|'''Dem 9–4'''}} |- ! scope="row" | [[Minnesota]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[Mississippi]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[Missouri]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|062.5008|Rep 5–3}} |- ! scope="row" | [[Montana]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0097|'''Split 1–1'''}} |- ! scope="row" | [[Nebraska]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE|The unicameral [[Nebraska Legislature]] is officially nonpartisan.}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0003|Rep 3–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7003|Rep 2–1}} |- ! scope="row" | [[Nevada]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0095|Dem 3–1}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0095|Dem 4–0}} |- ! scope="row" | [[New Hampshire]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|098|D+2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[New Jersey]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0087|Dem 9–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|008.3087|Dem 11–1}} |- ! scope="row" | [[New Mexico]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} |- ! scope="row" | [[New York (state)|New York]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|026.9073|Dem 19–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|023.1073|Dem 20–6}} |- ! scope="row" | [[North Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4014|Rep 10–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | TBD |- ! scope="row" | [[North Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Ohio]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7015|Rep 10–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|046.7015|'''Dem 8–7'''}} |- ! scope="row" | [[Oklahoma]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|117|R+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} |- ! scope="row" | [[Oregon]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} |- ! scope="row" | [[Pennsylvania]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|058.8017|Rep 10–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|035.3017|'''Dem 11–6'''}} |- ! scope="row" | [[Rhode Island]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[South Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|085.7007|Rep 6–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5—2}} |- ! scope="row" | [[South Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Tennessee]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|114|R+14}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 8–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Texas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.9037|Rep 24–13}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 24–14}} |- ! scope="row" | [[Utah]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3—1}} |- ! scope="row" | [[Vermont]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|083|D+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split|One of Vermont's senators, [[Peter Welch]], is a Democrat. The other senator from Vermont, [[Bernie Sanders]], was elected as an independent and has caucused with Democrats since taking office in 2007.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Virginia]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|045.5088|Dem 6–5}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|027.3088|Dem 8–3}} |- ! scope="row" | [[Washington (state)|Washington]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|090|D+10}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} |- ! scope="row" | [[West Virginia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|121|R+21}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Wisconsin]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.008|'''Split 4–4'''}} |- ! scope="row" | [[Wyoming]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|123|R+23}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | United States | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" | colspan="10" | |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Washington, D.C.]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|056|D+44}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc|The federal district does not have a governor or state legislature but elects the [[mayor of Washington, D.C.]], the [[Council of the District of Columbia]], and a [[non-voting delegate]] to the House of Representatives.}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[American Samoa]] | {{n/a}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2|Although elections for governor of American Samoa are non-partisan, Governor [[Pula Nikolao Pula]] affiliates with the Republican Party.}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Guam]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | '''Rep''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Northern Mariana Islands|N. Mariana Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Independent}} | Ind | {{Party shading/Coalition}} | Coalition | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="MPrunoff"|A December runoff will determine the winner.}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Puerto Rico]] | {{n/a}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez|Puerto Rico's [[Jenniffer González]] is a member of the New Progressive Party, but affiliates with the Republican Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez|Puerto Rico's [[Pablo Hernández Rivera]] is a member of the Popular Democratic Party, but affiliates with the Democratic Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! rowspan="2" | State/<wbr />Territory ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]] ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- class="sortbottom" ! colspan="4" | Before 2026 elections ! colspan="4" | After 2026 elections |} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] 76cn1xcknvyuakpzk57hoasz4waow42 430587 430586 2026-11-10T14:08:51Z Ibne maryam 17680 /* رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول */ 430587 wikitext text/x-wiki [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|گڏيل آمريڪي رياستن]] ۾ چونڊون <small>3</small> نومبر <small>2026</small>ع تي ٿيون. انهن وچ مدي وارين (<small>Mid-term</small> ) چونڊن ۾، جيڪي موجوده ريپبلڪن صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي غير مسلسل ٻئي دور دوران ٿيون، آمريڪي "نمائندن جي ايوان" جون سڀئي <small>435</small> سيٽون ۽ "آمريڪي سينيٽ" جي <small>100</small> سيٽن مان <small>35</small> سيٽن تي <small>120</small>هين آمريڪي ڪانگريس جو تعين ڪرڻ لاءِ مقابلو هو. آمريڪا جي <small>39</small> رياستي ۽ علائقائي گورنرن ۽ اٽارني جنرل جون چونڊون ۽ ڪيتريون ئي رياستي ۽ مقامي چونڊون پڻ وڙهيون ويون. ڊيموڪريٽڪ پارٽي سينيٽ ۽ نمائندن جي ايوان ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي رياستي گورنرن جي چونڊن ۾ به اڪثريت حاصل ڪئي. چونڊ کان اڳ مهانگائي ۾ واڌ (<small>inflation</small>) جي نشاندهي ڪئي وئي، خاص طور تي اينڌن، صحت جي سارسنڀال ۽ کاڌي جي قيمتن تي، جيڪي ٽرمپ انتظاميه جي ٽيرف ۽ <small>2026</small>ع جي [[ايران جنگ]] جي ڪري پيدا ٿيندڙ [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|آبنائي هرمز]] بحران جي ڪري وڌي ويون هيون. چونڊن کان اڳ انٽرويو ۾ گھڻن ووٽرن پاران جمهوري پوئتي هٽڻ، بدعنواني، آمدني جي عدم مساوات ۽ پرڏيهي پاليسي جو حوالو پڻ ڏنو ويو.<ref name="NPR takeaway">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> نتيجن کي "نيرو سونامي" (<small>Blue Tsun</small>)<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last=Egan |first=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |access-date=2026-11-05 |work=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> ۽ "ٽرمپ ازم" ۽ [[مصنوعي ذهانت]] جي ترقي (AI ترقي) جي مذمت جو ليبل لڳايو ويو. تجزيه نگارن چونڊين جي نتيجن کي آمريڪي سياست ۾ هڪ بنيادي ٻيهر ترتيب" سڏيو.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1">{{Cite news |last=Browning |first=Kellen |last2=Browning |first2=Kellen |last3=Wagner |first3=Bayliss |last4=Cochrane |first4=Emily |last5=Fahy |first5=Claire |last6=Wagner |first6=Bayliss |last7=Vega |first7=Shane Goldmacher, Alexandra Ostasiewicz, James Surdam and Edward |last8=Russell |first8=Jenna |last9=Mays |first9=Jeffery C. |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections Live Updates: Democrats Win the Senate in Rebuke of Trump |url=https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104050250/https://www.nytimes.com/live/2026/11/03/us/midterms-2026-election-day-trump |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 4, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ڊيموڪريٽڪ پارٽي سال 1976ع کانپوءِ "نمائندن جي ايوان" ۾ سڀ کان وڏي مقبول ووٽ جي فتح حاصل ڪئي.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |access-date=November 5, 2026 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> ڊيموڪريٽس [[آئيووا]]، [[اوهايو|اوهائيو]]، [[ڏکڻ ڪيرولينا|ڏکڻ ڪيرولائنا]]، [[مئن]]، [[ڪنساس]]، [[اتر ڪيرولينا|اتر ڪيرولائنا]] ۽ [[ٽيڪساس]] ۾، آخري ٻه ٻٽي انگن سان سينيٽ سيٽن کي الٽ ڪري ڇڏيو؛ [[الاسڪا]] ۽ [[مسيسيپي|مسيسپي]] ۾،<ref name="National_Review2026-1">{{حوالو ويب|date=November 3, 2026|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> سيٽون 8 نومبر تائين ميڊيا جي ذريعن طرفان اڻڄاتل رهيون، ٻنهي رياستن ۾ ڊيموڪريٽس جي حمايت هئي.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{حوالو ويب|date=November 4, 2026|quote=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=November 4, 2026|archivedate=November 4, 2026}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Zhang |first=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> چونڊون گهٽ ۾ گهٽ پنج گورنرن کي به بدلائي ڇڏيون، جنهن سان ڊيموڪريٽس کي 2010ع کان پوءِ پهريون ڀيرو گورنر شپ جي اڪثريت ملي. ==تفصيل== {{Short description|none}} {{Infobox Election | year = 2026 | type = [[United States midterm election|Midterm elections]] | incumbent_president = {{Party stripe|Republican Party (US)}}[[Donald Trump]] ([[Republican Party (US)|R]]) | election_day = Mon | next_congress = [[120th United States Congress|120th]] | senate_seats_contested = 35 of 100 seats<br>(33 seats of Class II + 2 special elections) | senate_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span> | senate_net_change = | senate_map = {{2026 United States Senate elections imagemap}} | senate_map_caption = {{plist|<!-- FIXME: Incorrect usage of {{plist}}. Not an actual list --> * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} | house_seats_contested = All 435 voting members<br>5 of 6 non-voting delegates | house_control = <span style="color:blue">Democratic gain</span><ref>{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=Democrats win control of the House of Representatives, with a vow to combat Trump |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/democrats-house-control-midterm-election-wins-trump-check-rcna603397 |website=NBC |language=en}}</ref> | house_pv_margin = | house_map = [[File:US House 2026.svg|350px]] | house_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} }} | governor_seats_contested = 39 (36 states, 3 territories) | governor_net_change = | governor_map = {{2026 United States gubernatorial elections imagemap}} | governor_map_caption = {{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }} |election_date=3 نومبر، 2026ع|map_image={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map={{2026 United States gubernatorial elections imagemap}}|map2_image={{plist| * '''Results of the elections:''' * {{legend0|#0671B0|Democratic gain}} {{legend0|#CA0020|Republican gain}} * {{legend0|#92C5DE|Democratic hold}} {{legend0|#F48882|Republican hold}} * {{legend0|#808080|Result TBD}} {{legend0|#D3D3D3|No election}} }}|map2=B|map3_image=C|map3=D|election_name=2026ع جي آمريڪا جو مڊ ٽرم چونڊون|flag_image=E|country={{flag|USA}}|previous_election=F|next_election=G|outgoing_members=H|elected_members=J|previous_mps=I|elected_mps=K|votes_for_election=L|needed_votes=61|seats_for_election=100|majority_seats=50|opinion_polls=50|registered=50|turnout=50|votes_counted=50|last_update=No|time_zone=UTC+7|reporting=No|declared=No|image3=A|nominee3=B|candidate3=C|leader3=D|party3=Date: November 3، 2026}} == رياستي، علائقائي ۽ وفاقي نتيجن جي جدول == هي جدول سال <small>2026</small>ع ۾ هر رياست ۽ علائقي ۾ ٿيندڙ امريڪي ڪانگريس، گورنرن جي عهدي ۽ رياستي قانون ساز اسيمبلين جي چونڊن جا سياسي پارٽين جي حوالي سان نتيجا ڏيکاري ٿو. ياد رهي ته سڀني رياستن ۽ علائقن ۾ <small>2026</small>ع دوران گورنرن، رياستي قانون ساز اسيمبلين ۽ سينيٽ جون چونڊون نه ٿيون ۽ <small>2026</small>ع جي مقرر چونڊن وقت "آمريڪي نمائندن جي ايوان" (<small>U.S. House of Representatives</small>) جون ڪجهه سيٽون خالي هيون. پنج علائقا ۽ [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] (<small>Washington, D.C</small>) سينيٽ جا ميمبر نه چونڊيندا آهن؛ ان جي بدران، اهي هر هڪ ايوان نمائندگان لاءِ هڪ اهڙو ميمبر چونڊيندا آهن جنهن کي ووٽ ڏيڻ جو حق نه هوندو آهي. [[نبراسڪا]] جي هڪ ايوان واري قانون ساز اسيمبلي ۽ [[آمريڪي ساموا]] جي گورنر ۽ قانون ساز اسيمبلي جون چونڊون غير-سياسي بنيادن تي ٿينديون آهن، تنهنڪري انهن ۾ سياسي پارٽين جي وابستگي جو ذڪر نه ڪيو ويو آهي. {{sticky header}}<!-- U.S. House sort keys: Republican share of seated members (0–100, one decimal), plus a tie-break in the 3rd–4th decimals that pushes larger delegations toward the extremes (R-leaning or even: +seats/10000; D-leaning: +(99−seats)/10000). Example: Rep 7–6 → 53.8 + 0.0013 = 053.8013; Dem 9–0 → 0.0 + 0.0090 = 000.0090. --> {| class="wikitable sortable plainrowheaders sticky-header-multi" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" |رياست/علائقو ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026ع سياسي لاڙو<br />[[Cook PVI|PVI]]<ref>{{#invoke:Cite |web |title=The 2026 Cook Partisan Voting Index (Cook PVI℠) |url=https://www.cookpolitical.com/cook-pvi/2026-partisan-voting-index |website=The Cook Political Report |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026 جي چونڊن کان اڳ<ref>{{#invoke:Cite |web |title=State Partisan Composition |url=https://www.ncsl.org/about-state-legislatures/state-partisan-composition |website=National Conference of State Legislatures |access-date=October 12, 2026}}</ref> ! scope="col" colspan="4" | 2026ع جي چونڊن کان پوءِ |- ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! آمريڪي سينيٽ ! آمريڪي ايوان نمائندگان ! گورنر ! رياستي قانون ساز اسيمبلي ! آمريڪي سينيٽ ! آمريڪي ايوان نمائندگان |- ! scope="row" |[[الاباما]] | {{Party shading/Republican}}| {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5–2}} |- ! scope="row" | [[الاسڪا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Coalition}} | {{sort|M|Coalition}}{{efn|name=AK-split|Both of [[Alaska State Legislature|Alaska's legislative chambers]] are led by a bipartisan coalition.<ref>{{#invoke:Cite |news |last1=Fields |first1=Zack |title=For a Model of Bipartisan Governance, Look to Alaska |url=https://www.governing.com/politics/for-a-model-of-bipartisan-governance-look-to-alaska |website=Governing |access-date=October 12, 2026}}</ref>}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | TBD | TBD | TBD | TBD |- ! scope="row" | [[ايريزونا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|102|R+2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|044.4009|'''Dem 5–4'''}} |- ! scope="row" | [[آرڪنساس]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} |- ! scope="row" | [[ڪيليفورنيا]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|088|D+12}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|015.7048|Dem 43–8–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[ڪولراڊو|ڪولوراڊو]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5008|'''Dem 7–1'''}} |- ! scope="row" | [[ڪنيڪٽيڪٽ]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0094|Dem 5–0}} |- ! scope="row" | [[ڊيلاويئر]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[فلوريڊا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|074.1027|Rep 20–7}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[جارجيا (آمريڪي رياست)|جارجيا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.3014|Rep 9–5}} |- ! scope="row" | [[هوائي]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|087|D+13}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[آئيڊاهو]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[الينوائي]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|094|D+6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|017.6082|Dem 14–3}} |- ! scope="row" | [[انڊيانا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|077.8009|Rep 7–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7009|Rep 6–3}} |- ! scope="row" | [[آئيووا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0004|'''Dem 3–1'''}} |- ! scope="row" | [[ڪنساس]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[ڪينٽڪي]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|083.3006|Rep 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} |- ! scope="row" | [[لوئزيانا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7006|Rep 4–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="LArunoff"|A December 12 runoff election will determine the winner in LA-5 and LA-6}} |- ! scope="row" | [[مئن]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split R/I}}{{efn|name=Maine-split|One of Maine's senators, [[Susan Collins]], is a Republican. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split '''D'''/I}}{{efn|name=Maine-split2|Maine's senator-elect, [[Troy Jackson]], is a Democrat. The other senator from Maine, [[Angus King]], is an independent who has caucused with Democrats since taking office in 2013.}} | TBD |- ! scope="row" | [[ميري لينڊ]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|085|D+15}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|012.5091|Dem 7–1}} |- ! scope="row" | [[مئساچوسٽس]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|086|D+14}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0090|Dem 9–0}} |- ! scope="row" | [[مشي گن]] | ڊيموڪريٽ ريپبلڪن | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | {{sort|053.8013|Rep 7–6}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|030.7013|'''Dem 9–4'''}} |- ! scope="row" | [[منيسوٽا]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0008|Split 4–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD |- ! scope="row" | [[مسيسيپي|مسيسپي]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3–1}} |- ! scope="row" | [[مسوري]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|109|R+9}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|062.5008|Rep 5–3}} |- ! scope="row" | [[مونٽانا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.0097|'''Split 1–1'''}} |- ! scope="row" | [[نبراسڪا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|110|R+10}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE|The unicameral [[Nebraska Legislature]] is officially nonpartisan.}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0003|Rep 3–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=NE}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7003|Rep 2–1}} |- ! scope="row" | [[نيواڊا]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0095|Dem 3–1}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0095|Dem 4–0}} |- ! scope="row" | [[New Hampshire]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|098|D+2}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[New Jersey]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|025.0087|Dem 9–3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|008.3087|Dem 11–1}} |- ! scope="row" | [[New Mexico]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|096|D+4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0096|Dem 3–0}} |- ! scope="row" | [[New York (state)|New York]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|026.9073|Dem 19–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|023.1073|Dem 20–6}} |- ! scope="row" | [[North Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4014|Rep 10–4}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | TBD | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | TBD |- ! scope="row" | [[North Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|118|R+18}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Ohio]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|105|R+5}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|066.7015|Rep 10–5}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|046.7015|'''Dem 8–7'''}} |- ! scope="row" | [[Oklahoma]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|117|R+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0005|Rep 5–0}} |- ! scope="row" | [[Oregon]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|016.7093|Dem 5–1}} |- ! scope="row" | [[Pennsylvania]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|101|R+1}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|058.8017|Rep 10–7}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|035.3017|'''Dem 11–6'''}} |- ! scope="row" | [[Rhode Island]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|092|D+8}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0097|Dem 2–0}} |- ! scope="row" | [[South Carolina]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|108|R+8}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|085.7007|Rep 6–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|071.4007|Rep 5—2}} |- ! scope="row" | [[South Dakota]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|115|R+15}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- ! scope="row" | [[Tennessee]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|114|R+14}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 8–1}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD |- ! scope="row" | [[Texas]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|106|R+6}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|064.9037|Rep 24–13}} | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Tie}} | '''{{sort|M|Split}}''' | {{Party shading/Republican}} | {{sort|088.9009|Rep 24–14}} |- ! scope="row" | [[Utah]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|111|R+11}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0004|Rep 4–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0004|Rep 3—1}} |- ! scope="row" | [[Vermont]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|083|D+17}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split|One of Vermont's senators, [[Peter Welch]], is a Democrat. The other senator from Vermont, [[Bernie Sanders]], was elected as an independent and has caucused with Democrats since taking office in 2007.}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|DemS|Split D/I}}{{efn|name=VT-split}} | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|000.0098|Dem 1–0}} |- ! scope="row" | [[Virginia]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|097|D+3}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|045.5088|Dem 6–5}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|027.3088|Dem 8–3}} |- ! scope="row" | [[Washington (state)|Washington]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|090|D+10}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|020.0089|Dem 8–2}} |- ! scope="row" | [[West Virginia]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|121|R+21}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0002|Rep 2–0}} |- ! scope="row" | [[Wisconsin]] | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Republican}} | {{sort|075.0008|Rep 6–2}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Tie}} | {{sort|M|Split}} | {{Party shading/Tie}} | {{sort|050.008|'''Split 4–4'''}} |- ! scope="row" | [[Wyoming]] | {{Party shading/Republican}} | {{sort|123|R+23}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | {{sort|100.0001|Rep 1–0}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | United States | {{Party shading/Tie}} | {{sort|100|EVEN}} | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" | colspan="10" | |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Washington, D.C.]] | {{Party shading/Democratic}} | {{sort|056|D+44}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc|The federal district does not have a governor or state legislature but elects the [[mayor of Washington, D.C.]], the [[Council of the District of Columbia]], and a [[non-voting delegate]] to the House of Representatives.}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem{{efn|name=dc}} | rowspan="6" {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[American Samoa]] | {{n/a}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2|Although elections for governor of American Samoa are non-partisan, Governor [[Pula Nikolao Pula]] affiliates with the Republican Party.}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP{{efn|name=AS-governor2}} | {{Party shading/Nonpartisan}} | NP | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Guam]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Republican}} | '''Rep''' | {{Party shading/Republican}} | Rep | {{Party shading/Democratic}} | '''Dem''' |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Northern Mariana Islands|N. Mariana Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Independent}} | Ind | {{Party shading/Coalition}} | Coalition | {{Party shading/Republican}} | Rep | TBD{{efn|name="MPrunoff"|A December runoff will determine the winner.}} | TBD | {{Party shading/Republican}} | Rep |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[Puerto Rico]] | {{n/a}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez|Puerto Rico's [[Jenniffer González]] is a member of the New Progressive Party, but affiliates with the Republican Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez|Puerto Rico's [[Pablo Hernández Rivera]] is a member of the Popular Democratic Party, but affiliates with the Democratic Party at the national level.}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | [[New Progressive Party (Puerto Rico)|PNP]]/R{{efn|name=PR-Gonzalez}} | {{Party shading/New Progressive Party of Puerto Rico}} | PNP | {{Party shading/Popular Democratic Party (Puerto Rico)}} | [[Popular Democratic Party (Puerto Rico)|PDP]]/D{{efn|name=PR-Hernandez}} |- class="sortbottom" ! scope="row" | [[United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | {{n/a}} | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem | {{Party shading/Democratic}} | Dem |- class="sortbottom" ! rowspan="2" | State/<wbr />Territory ! rowspan="2" data-sort-type="number" | 2026<br />[[Cook PVI|PVI]] ! [[2025 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2025 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2024 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2024 United States House of Representatives elections|U.S. House]] ! [[2026 United States gubernatorial elections|Governor]] ! [[2026 United States state legislative elections|State leg.]] ! [[2026 United States Senate elections|U.S. Senate]] ! [[2026 United States House of Representatives elections|U.S. House]] |- class="sortbottom" ! colspan="4" | Before 2026 elections ! colspan="4" | After 2026 elections |} [[Elections in the United States]] were held on November 3, 2026. In these [[United States midterm election|midterm elections]], which occurred during the non-consecutive [[Second presidency of Donald Trump|second term]] of incumbent [[Republican Party (United States)|Republican]] president [[Donald Trump]], all 435 seats in the [[U.S. House of Representatives]] and 35 of the 100 seats in the [[U.S. Senate]] were contested to determine the [[120th United States Congress]]. Thirty-nine state and territorial [[U.S. gubernatorial]] elections, [[State attorney general|attorney general]] elections, and numerous state and local elections were also contested. The [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] obtained a majority in Senate and House of Representatives, and among [[Governor (United States)|state governorships]] across the [[United States]]. The lead-up to the elections was marked by an [[inflation]] surge amidst [[United States affordability crisis|affordability concerns]], particularly on [[Gasoline and diesel usage and pricing|gas]], [[Healthcare in the United States|healthcare]], and [[food prices]], exacerbated by the [[Tariffs in the second Trump administration|Trump administration's tariffs]] and [[Strait of Hormuz crisis]] caused by the [[2026 Iran War]]. [[Democratic backsliding in the United States|Democratic backsliding]], [[Corruption in the United States|corruption]], [[Income inequality in the United States|income inequality]], and [[Foreign policy of the United States|foreign policy]] were also cited by most voters in exit polling.<ref name="NPR takeaway" /> The results were labeled a "[[Wave elections in the United States|blue tsunami]]"<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> and a rebuke of [[Trumpism]]{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} and [[Progress in artificial intelligence|AI development]].{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Analysts called the election results "a fundamental [[Political realignment|realignment]]" in American politics.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> The Democratic Party won the largest popular-vote victory in the [[United States House of Representatives|House of Representatives]] since [[1976 United States House of Representatives elections|1976]].<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Democrats flipped Senate seats in [[2026 United States Senate election in Iowa|Iowa]], [[2026 United States Senate election in Ohio|Ohio]], [[2026 United States Senate election in South Carolina|South Carolina]], [[2026 United States Senate election in Maine|Maine]], [[2026 United States Senate election in Kansas|Kansas]], [[2026 United States Senate election in North Carolina|North Carolina]], and [[2026 United States Senate election in Texas|Texas]], the last two by double digits;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> seats in [[2026 United States Senate election in Alaska|Alaska]] and [[2026 United States Senate election in Mississippi|Mississippi]] remain uncalled by media outlets as of November 8, with Democrats favored in both states.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> They also flipped at least five governorships, giving Democrats a majority of governorships for the first time since [[2010 United States gubernatorial elections|2010]]. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] sp1ucshh0ranub9cqw0x0jwifx28e3q زمرو:2026ع ۾ ڳديل رياستن جي چونڊون 14 105826 430573 2026-11-10T12:43:28Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] 430573 wikitext text/x-wiki [[زمرو:2026ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون]] h8u39zzpqi75f8ic541vapgaxm951lm زمرو:ڳديل رياستن ۾ چونڊون 14 105827 430574 2026-11-10T12:43:48Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] 430574 wikitext text/x-wiki [[زمرو:چونڊون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] jbbkxyjmbp2ukyy6cyq8fb8s2442upa ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا) 0 105828 430588 2026-11-10T14:16:12Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائي... 430588 wikitext text/x-wiki '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. sipexcez90706kbzhe2swvz2usx8vi4 430589 430588 2026-11-10T14:16:58Z Ibne maryam 17680 added [[Category:سياسي پارٽيون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430589 wikitext text/x-wiki '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. [[زمرو:سياسي پارٽيون بلحاظ ملڪ]] 6gj5gmxjiy2bhvhsgoxw950cisl66ie 430590 430589 2026-11-10T14:17:33Z Ibne maryam 17680 added [[Category:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430590 wikitext text/x-wiki '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. [[زمرو:سياسي پارٽيون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] nkglj1yntgy2d5e4jh4jja6ke4i40da 430591 430590 2026-11-10T14:19:44Z Ibne maryam 17680 /* */ 430591 wikitext text/x-wiki '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:سياسي پارٽيون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جو سياسي پارٽيون]] 76qsqos279vc9bi7z9c2dz97n4i6j0z 430594 430591 2026-11-10T14:21:40Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 430594 wikitext text/x-wiki '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] l31b3werscrxfgb8p21pg871ll0czxu 430595 430594 2026-11-10T14:22:04Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ساڄي ڌر جي سياست]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430595 wikitext text/x-wiki '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:ساڄي ڌر جي سياست]] l7zazx2kb0b7lkug4q07vt0xhrkvbwx 430596 430595 2026-11-10T14:22:44Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ساڄي ڌر جون جماعتون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430596 wikitext text/x-wiki '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:ساڄي ڌر جي سياست]] [[زمرو:ساڄي ڌر جون جماعتون بلحاظ ملڪ]] jcldroangf750vf5zcuiew8o9djhkcm 430597 430596 2026-11-10T14:26:13Z Ibne maryam 17680 /* */ 430597 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{Infobox political party | name = Republican Party | logo = GOP logo (positive).svg | symbol = [[File:Republican Disc.svg|100px]] | logo_size = 225 | colorcode = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{party color|Republican Party (United States)}} | chairperson = [[Joe Gruters]] | governing_body = [[Republican National Committee]] | leader1_title = [[President of the United States|U.S. President]] | leader1_name = [[Donald Trump]] | leader2_title = [[Vice President of the United States|U.S. Vice President]] | leader2_name = [[JD Vance]] | leader4_title = [[Party leaders of the United States Senate|Senate Majority Leader]] | leader4_name = [[John Thune]] | leader5_title = [[Party leaders of the United States House of Representatives|House Majority Leader]] | leader5_name = <!--We show the House majority leader, even if he's of the same party as the Speaker. Feel free to add a note (as was done at the Democratic Party page), explaining the Speaker & House majority leader's status-->[[Steve Scalise]] | leader3_title = [[Speaker of the United States House of Representatives|Speaker of the House]] | leader3_name = [[Mike Johnson]] | abbreviation = GOP, R | founders = {{plainlist| * [[Alvan E. Bovay]]<ref name=Gilman1914Origin /> * [[Henry Jarvis Raymond]]<ref name=NYTimes2011Opinionator /> * [[Horace Greeley]] * [[John C. Frémont]] * [[Francis Preston Blair]] * [[Edwin D. Morgan]] * [[Amos Tuck]] * [[Salmon P. Chase]] }} | foundation = {{start date and age|1854|3|20}}<br />[[Ripon, Wisconsin]], U.S. | merger = {{indented plainlist| * [[Whig Party (United States)|Whig Party]]{{refn|name=WhigMerger}} * [[Free Soil Party]]{{refn|name=FreeSoilMerger}} * [[Anti-Nebraska movement]]{{refn|name=MergeAntiNebraska}} }} | headquarters = 310 First Street SE,<br />Washington, D.C., U.S. | student_wing = {{indented plainlist| * [[College Republicans]] * High School Republican National Federation }} | youth_wing = {{indented plainlist| * [[Young Republicans]] * [[Teen Age Republicans]] }} | womens_wing = [[National Federation of Republican Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 37.9 million (29.8%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = Overseas wing | wing1 = [[Republicans Overseas]] | wing2_title = LGB wing | wing2 = [[Log Cabin Republicans]] | position = <!-- Please DO NOT change position without RFC consensus at talk page. An RFC produced the current position section. Thank you. -->[[Right-wing politics|Right-wing]]<ref name=PositionRight /> to [[far-right]]<ref name=PositionFarRight /> | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{ubl|class=nowrap| |[[Right-wing populism#United States|Right-wing populism]]{{efn|Includes [[Trumpism]]<ref name="Ball 2024"/><ref name="v075"/><ref name="i277"/><ref name="different" />{{refn|name="Dominant"}}}} |[[Neo-nationalism#United States|American neo-nationalism]]{{efn|name=IdeologyNeoNationalism}} | |'''[[Factions in the Republican Party (United States)|Factions:]]''' |<!-- Please DO NOT move "conservatism" to the majority position section without consensus on the talk page. Thank you. -->[[Conservatism]] ([[Conservatism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyConservatism}}{{efn|name=IdeologyConservatismMinority}} |[[Christian right#Later history, 1990s to present|Christian right]]{{refn|name=IdeologyChristianRight}} |[[Right-libertarianism]] ([[libertarianism in the United States|US]]){{refn|name=IdeologyRightLibertarianism}} }} | affiliation1_title = [[Congressional caucus|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Republican Governance Group]] * [[Main Street Caucus]] * [[Republican Study Committee]] * [[Freedom Caucus]]}} | international = {{Tree list}} * [[International Democracy Union]]<ref name=InternationalIDU /> ** [[Asia Pacific Democracy Union]]<ref name=InternationalAPDU /> ** [[European Conservatives and Reformists Party]]{{efn|name=InternationalECRP}} {{Tree list/end}} | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Republican Party (US)}}|border=darkgray}} Red | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|53|100|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|218|435|hex={{party color|Republican Party (US)}}|ref={{efn|name=USHouseCount}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|26|50|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|1117|1973|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2946|5413|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|15|97|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = the United States }} '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. The '''Republican Party''', also known as the '''Grand Old Party''' ('''GOP'''), is a political party in the United States, sitting on the [[Right-wing politics|right-wing]] to [[Far-right politics|far-right]] of the [[political spectrum]].<!--Do not alter "right-wing to far-right" designation without RFC.--> Founded in 1854, it emerged as the main rival of the [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]], and the two parties have dominated [[American politics]] since then. The Republican Party was founded by [[anti-slavery]] activists who opposed the [[Kansas–Nebraska Act]] and the expansion of [[slavery in the United States|slavery into American territories]]. It rapidly gained support in the [[Northern United States|North]], drawing in former [[Whig Party (United States)|Whigs]], [[Free Soil Party|Free Soilers]], and former [[Know Nothing]]s. [[Abraham Lincoln]]'s [[1860 United States presidential election|election in 1860]] as president led to the secession of Southern states and the outbreak of the [[American Civil War]]. Under Lincoln and a Republican-controlled Congress, the party led efforts to preserve the [[Union (American Civil War)|Union]], defeat the [[Confederate States of America|Confederacy]], and [[End of slavery in the United States|abolish slavery]]. During the [[Reconstruction era]], Republicans sought to extend [[civil rights]] protections to [[freedmen]], and by the late 1870s, the party shifted its focus toward business interests and [[industrialization in the United States|industrial expansion]]. In the late 19th and early 20th centuries, it dominated national politics, promoting [[protective tariff]]s, infrastructure development, and ''[[laissez-faire]]'' economic policies, while navigating internal divisions between [[Progressive Era|progressive]] and conservative [[Factions in the Republican Party (United States)|factions]]. The party's support declined during the [[Great Depression]], as the [[New Deal coalition]] reshaped American politics. Republicans returned to national power with the [[1952 United States presidential election|1952 election]] of [[Dwight D. Eisenhower]], whose [[Liberal conservatism|moderate conservatism]] reflected a pragmatic acceptance of many [[New Deal]]-era programs. Following the [[civil rights era]], the Republican Party's use of the [[Southern strategy]] appealed to many white voters disaffected by Democratic support for civil rights, and ''[[de facto]]'' flipping two of the parties' [[Voting bloc|voting blocs]] ([[African Americans]] and [[White Southerners]]). The [[1980 United States presidential election|1980 election]] of [[Ronald Reagan]] as president [[Political realignment|realigned]] national politics, consolidating [[Reagan coalition|a coalition]] of [[free market]] advocates, [[Social conservatism in the United States|social conservatives]] and foreign policy [[war hawk|hawks]] under the Republican banner. Since 2009, a shift toward [[right-wing populism]] culminated in the [[2016 United States presidential election|2016 election]] of [[Donald Trump]] as president, whose leadership style and political agenda—often referred to as [[Trumpism]]—reshaped the party's identity and [[Political positions of the Republican Party (United States)|political platform]]. The present-day Republican Party is primarily [[Right-wing populism|right-wing populist]] and [[Neo-nationalism|neo-nationalist]], with smaller [[Conservatism in the United States|conservative]], [[Christian right]], and [[Libertarianism in the United States|libertarian]] factions, all of which have greatly diminished in influence since 2016. Its ideology has largely shifted towards [[Illiberal democracy|illiberalism]], favoring strong [[Presidential system|presidential]] power<ref name="Lührmann-2020" /><ref name="Roads to Congress 2024"/><ref name="Illib2">{{Cite news |date=January 23, 2026 |title=How President Trump has challenged a constitutional foundation |url=https://www.npr.org/2026/01/23/g-s1-106562/trump-democracy-constitution-executive-power |access-date=May 9, 2026 |work=NPR |language=en |quote=In his first year back in the White House, President Trump has presided over a sweeping expansion of executive power while eroding democratic norms. Many scholars of democracy say that these moves are unprecedented in U.S. history and that Trump has pushed the United States toward authoritarianism.}}</ref> and a [[Statism|statist]] government to enforce [[Social conservatism in the United States|conservative cultural values]].<ref name="Roads to Congress 2024">{{Cite book |last1=Tyler Godines Camarillo |first1=C. |title=The Roads to Congress 2024: Navigating Elections in an Era of Upheaval |last2=Clark Wilson |first2=Walter |last3=Perroud |first3=Jace |last4=VanGoethem |first4=Margaret |date=January 3, 2026 |publisher=Palgrave Macmillan Cham |isbn=978-3-032-07119-4 |pages=127–151 |chapter=The New Republican Revolution: The Implications of Illiberalism and Populism for GOP Politics and Policy}}</ref> This includes [[United States anti-abortion movement|broad opposition to abortion]], <!-- Do not misrepresent Heather Wyatt-Nichol's "Political Attacks on the Lgbtqia+ Community" by putting "some" in the sentence or citation-->[[LGBTQ rights in the United States|LGBT rights]], [[Immigration to the United States|immigration]], and [[Gun control in the United States|gun control]]. On economic policy, it supports [[Tariffs in the second Trump administration|tariffs]] while opposing [[Free trade|free trade]] and [[Labor unions in the United States|labor unions]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/08/22/world/canada/carney-tariffs-trade-trump.html|title='Attacked' by Trump on Trade, Canada Is 'at War' With U.S., Carney Says|first=Ian|last=Austen|date=22 August 2026|access-date=22 August 2026|website=The New York Times}}</ref> During the 20th and early 21st centuries, the Republican Party has cooperated internationally with [[Conservatism|conservative]] parties. Since the 2020s it has aligned with global far-right parties,<ref name="Colom-2024" /><ref name="Tharoor-2021" /><ref name="Sunshine-2026" /> while [[White nationalism|white nationalist]] beliefs have become influential within the party,{{refn|name=WhiteNat}} including support for [[remigration]].<ref name="Kneeland-2016" /><ref name="Shamim 20260506"/><ref name="Yousef-2025" /><ref name="Tharoor 20251130"/> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:ساڄي ڌر جي سياست]] [[زمرو:ساڄي ڌر جون جماعتون بلحاظ ملڪ]] snhvdq9wztcl9i8951nnihy1c404w8t 430625 430597 2026-11-10T18:00:44Z Ibne maryam 17680 /* */ 430625 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{Infobox political party | name = Republican Party | logo = GOP logo (positive).svg | symbol = [[File:Republican Disc.svg|100px]] | logo_size = 225 | colorcode = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{party color|Republican Party (United States)}} | chairperson = [[Joe Gruters]] | governing_body = [[Republican National Committee]] | leader1_title = [[President of the United States|U.S. President]] | leader1_name = [[Donald Trump]] | leader2_title = [[Vice President of the United States|U.S. Vice President]] | leader2_name = [[JD Vance]] | leader4_title = [[Party leaders of the United States Senate|Senate Majority Leader]] | leader4_name = [[John Thune]] | leader5_title = [[Party leaders of the United States House of Representatives|House Majority Leader]] | leader5_name = <!--We show the House majority leader, even if he's of the same party as the Speaker. Feel free to add a note (as was done at the Democratic Party page), explaining the Speaker & House majority leader's status-->[[Steve Scalise]] | leader3_title = [[Speaker of the United States House of Representatives|Speaker of the House]] | leader3_name = [[Mike Johnson]] | abbreviation = GOP, R | founders = {{plainlist| * [[Alvan E. Bovay]]<ref name=Gilman1914Origin /> * [[Henry Jarvis Raymond]]<ref name=NYTimes2011Opinionator /> * [[Horace Greeley]] * [[John C. Frémont]] * [[Francis Preston Blair]] * [[Edwin D. Morgan]] * [[Amos Tuck]] * [[Salmon P. Chase]] }} | foundation = {{start date and age|1854|3|20}}<br />[[Ripon, Wisconsin]], U.S. | merger = {{indented plainlist| * [[Whig Party (United States)|Whig Party]]{{refn|name=WhigMerger}} * [[Free Soil Party]]{{refn|name=FreeSoilMerger}} * [[Anti-Nebraska movement]]{{refn|name=MergeAntiNebraska}} }} | headquarters = 310 First Street SE,<br />Washington, D.C., U.S. | student_wing = {{indented plainlist| * [[College Republicans]] * High School Republican National Federation }} | youth_wing = {{indented plainlist| * [[Young Republicans]] * [[Teen Age Republicans]] }} | womens_wing = [[National Federation of Republican Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 37.9 million (29.8%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = Overseas wing | wing1 = [[Republicans Overseas]] | wing2_title = LGB wing | wing2 = [[Log Cabin Republicans]] | position = <!-- Please DO NOT change position without RFC consensus at talk page. An RFC produced the current position section. Thank you. -->[[Right-wing politics|Right-wing]]<ref name=PositionRight /> to [[far-right]]<ref name=PositionFarRight /> | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{ubl|class=nowrap| |[[Right-wing populism#United States|Right-wing populism]]{{efn|Includes [[Trumpism]]<ref name="Ball 2024"/><ref name="v075"/><ref name="i277"/><ref name="different" />{{refn|name="Dominant"}}}} |[[Neo-nationalism#United States|American neo-nationalism]]{{efn|name=IdeologyNeoNationalism}} | |'''[[Factions in the Republican Party (United States)|Factions:]]''' |<!-- Please DO NOT move "conservatism" to the majority position section without consensus on the talk page. Thank you. -->[[Conservatism]] ([[Conservatism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyConservatism}}{{efn|name=IdeologyConservatismMinority}} |[[Christian right#Later history, 1990s to present|Christian right]]{{refn|name=IdeologyChristianRight}} |[[Right-libertarianism]] ([[libertarianism in the United States|US]]){{refn|name=IdeologyRightLibertarianism}} }} | affiliation1_title = [[Congressional caucus|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Republican Governance Group]] * [[Main Street Caucus]] * [[Republican Study Committee]] * [[Freedom Caucus]]}} | international = {{Tree list}} * [[International Democracy Union]]<ref name=InternationalIDU /> ** [[Asia Pacific Democracy Union]]<ref name=InternationalAPDU /> ** [[European Conservatives and Reformists Party]]{{efn|name=InternationalECRP}} {{Tree list/end}} | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Republican Party (US)}}|border=darkgray}} Red | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|53|100|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|218|435|hex={{party color|Republican Party (US)}}|ref={{efn|name=USHouseCount}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|26|50|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|1117|1973|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2946|5413|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|15|97|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = the United States }} '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ريپبلڪن پارٽي غلامي مخالف ڪارڪنن پاران قائم ڪئي وئي هئي جيڪي ڪنساس-نيبراسڪا ايڪٽ ۽ آمريڪي علائقن ۾ غلامي جي توسيع جي مخالفت ڪندا هئا. ان کي اتر ۾ تيزي سان حمايت حاصل ٿي، جنهن ۾ اڳوڻي وِگس، فري سوئيلرز، ۽ اڳوڻي نو نٿنگز شامل هئا. 1860 ۾ صدر جي حيثيت سان ابراهام لنڪن جي چونڊ ڏکڻ رياستن جي علحدگي ۽ آمريڪي گهرو ويڙهه جي شروعات جو سبب بڻي. لنڪن ۽ ريپبلڪن جي ڪنٽرول واري ڪانگريس جي تحت، پارٽي يونين کي بچائڻ، ڪنفيڊريسي کي شڪست ڏيڻ ۽ غلامي کي ختم ڪرڻ جي ڪوششن جي اڳواڻي ڪئي. تعمير نو جي دور ۾، ريپبلڪن آزاد ماڻهن تائين شهري حقن جي تحفظ کي وڌائڻ جي ڪوشش ڪئي، ۽ 1870 جي ڏهاڪي جي آخر تائين، پارٽي پنهنجو ڌيان ڪاروباري مفادن ۽ صنعتي توسيع ڏانهن منتقل ڪيو. 19 هين صدي جي آخر ۽ 20 هين صدي جي شروعات ۾، ان قومي سياست تي غلبو حاصل ڪيو، حفاظتي ٽيرف، انفراسٽرڪچر ڊولپمينٽ، ۽ ليسيز فيئر معاشي پاليسين کي فروغ ڏنو، جڏهن ته ترقي پسند ۽ قدامت پسند ڌڙن جي وچ ۾ اندروني ورڇ کي نيويگيٽ ڪيو. عظيم ڊپريشن دوران پارٽي جي حمايت ۾ گهٽتائي آئي، جيئن نيو ڊيل اتحاد آمريڪي سياست کي نئين شڪل ڏني. 1952ع ۾ ڊوائيٽ ڊي آئزن هاور جي چونڊ سان ريپبلڪن قومي اقتدار ۾ واپس آيا، جن جي اعتدال پسند قدامت پسندي ڪيترن ئي نيو ڊيل دور جي پروگرامن جي عملي قبوليت کي ظاهر ڪري ٿي. * سول حقن جي دور کان پوءِ، ريپبلڪن پارٽي جي سدرن حڪمت عملي جي استعمال ڪيترن ئي سفيد ووٽرن کي اپيل ڪئي جيڪي شهري حقن لاءِ ڊيموڪريٽڪ سپورٽ کان بيزار هئا، ۽ حقيقت ۾ پارٽين جي ٻن ووٽنگ بلاڪن (آفريقي آمريڪن ۽ وائيٽ سدرنرز) کي ڦيرايو. 1980ع ۾ رونالڊ ريگن جي صدر جي حيثيت سان چونڊ قومي سياست کي ٻيهر ترتيب ڏني، آزاد مارڪيٽ جي وڪيلن، سماجي قدامت پسندن ۽ پرڏيهي پاليسي جي هاڪن جي اتحاد کي ريپبلڪن بينر هيٺ مضبوط ڪيو. 2009 کان وٺي، ساڄي ڌر جي پاپولزم ڏانهن هڪ تبديلي 2016ع ۾ ڊونلڊ ٽرمپ جي صدر جي چونڊ ۾ ختم ٿي، جنهن جي قيادت جو انداز ۽ سياسي ايجنڊا - اڪثر ڪري ٽرمپزم جي نالي سان سڏيو ويندو آهي - پارٽي جي سڃاڻپ ۽ سياسي پليٽ فارم کي ٻيهر شڪل ڏني. * موجوده ريپبلڪن پارٽي بنيادي طور تي ساڄي ڌر جي پاپولسٽ ۽ نيو-قوم پرست آهي، جنهن ۾ ننڍا قدامت پسند، عيسائي ساڄي ڌر، ۽ آزادي پسند ڌڙا آهن، جن سڀني جو اثر 2016 کان وٺي تمام گهٽجي ويو آهي. ان جو نظريو وڏي حد تائين غير لبرلزم ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، مضبوط صدارتي طاقت ۽ قدامت پسند ثقافتي قدرن کي لاڳو ڪرڻ لاءِ هڪ رياستي حڪومت جي حق ۾ آهي. ان ۾ اسقاط حمل، LGBT حقن، اميگريشن، ۽ بندوق جي ڪنٽرول جي وسيع مخالفت شامل آهي. معاشي پاليسي تي، اهو ٽيرف جي حمايت ڪري ٿو جڏهن ته آزاد واپار ۽ مزدور يونين جي مخالفت ڪري ٿو. * 20 هين ۽ 21 هين صدي جي شروعات دوران، ريپبلڪن پارٽي قدامت پسند پارٽين سان بين الاقوامي سطح تي تعاون ڪيو آهي. 2020 جي ڏهاڪي کان وٺي ان عالمي انتهائي ساڄي ڌر جي پارٽين سان اتحاد ڪيو آهي، جڏهن ته اڇا قوم پرست عقيدا پارٽي اندر بااثر بڻجي ويا آهن، جنهن ۾ هجرت جي حمايت شامل آهي. The Republican Party was founded by [[anti-slavery]] activists who opposed the [[Kansas–Nebraska Act]] and the expansion of [[slavery in the United States|slavery into American territories]]. It rapidly gained support in the [[Northern United States|North]], drawing in former [[Whig Party (United States)|Whigs]], [[Free Soil Party|Free Soilers]], and former [[Know Nothing]]s. [[Abraham Lincoln]]'s [[1860 United States presidential election|election in 1860]] as president led to the secession of Southern states and the outbreak of the [[American Civil War]]. Under Lincoln and a Republican-controlled Congress, the party led efforts to preserve the [[Union (American Civil War)|Union]], defeat the [[Confederate States of America|Confederacy]], and [[End of slavery in the United States|abolish slavery]]. During the [[Reconstruction era]], Republicans sought to extend [[civil rights]] protections to [[freedmen]], and by the late 1870s, the party shifted its focus toward business interests and [[industrialization in the United States|industrial expansion]]. In the late 19th and early 20th centuries, it dominated national politics, promoting [[protective tariff]]s, infrastructure development, and ''[[laissez-faire]]'' economic policies, while navigating internal divisions between [[Progressive Era|progressive]] and conservative [[Factions in the Republican Party (United States)|factions]]. The party's support declined during the [[Great Depression]], as the [[New Deal coalition]] reshaped American politics. Republicans returned to national power with the [[1952 United States presidential election|1952 election]] of [[Dwight D. Eisenhower]], whose [[Liberal conservatism|moderate conservatism]] reflected a pragmatic acceptance of many [[New Deal]]-era programs. Following the [[civil rights era]], the Republican Party's use of the [[Southern strategy]] appealed to many white voters disaffected by Democratic support for civil rights, and ''[[de facto]]'' flipping two of the parties' [[Voting bloc|voting blocs]] ([[African Americans]] and [[White Southerners]]). The [[1980 United States presidential election|1980 election]] of [[Ronald Reagan]] as president [[Political realignment|realigned]] national politics, consolidating [[Reagan coalition|a coalition]] of [[free market]] advocates, [[Social conservatism in the United States|social conservatives]] and foreign policy [[war hawk|hawks]] under the Republican banner. Since 2009, a shift toward [[right-wing populism]] culminated in the [[2016 United States presidential election|2016 election]] of [[Donald Trump]] as president, whose leadership style and political agenda—often referred to as [[Trumpism]]—reshaped the party's identity and [[Political positions of the Republican Party (United States)|political platform]]. The present-day Republican Party is primarily [[Right-wing populism|right-wing populist]] and [[Neo-nationalism|neo-nationalist]], with smaller [[Conservatism in the United States|conservative]], [[Christian right]], and [[Libertarianism in the United States|libertarian]] factions, all of which have greatly diminished in influence since 2016. Its ideology has largely shifted towards [[Illiberal democracy|illiberalism]], favoring strong [[Presidential system|presidential]] power<ref name="Lührmann-2020" /><ref name="Roads to Congress 2024"/><ref name="Illib2">{{Cite news |date=January 23, 2026 |title=How President Trump has challenged a constitutional foundation |url=https://www.npr.org/2026/01/23/g-s1-106562/trump-democracy-constitution-executive-power |access-date=May 9, 2026 |work=NPR |language=en |quote=In his first year back in the White House, President Trump has presided over a sweeping expansion of executive power while eroding democratic norms. Many scholars of democracy say that these moves are unprecedented in U.S. history and that Trump has pushed the United States toward authoritarianism.}}</ref> and a [[Statism|statist]] government to enforce [[Social conservatism in the United States|conservative cultural values]].<ref name="Roads to Congress 2024">{{Cite book |last1=Tyler Godines Camarillo |first1=C. |title=The Roads to Congress 2024: Navigating Elections in an Era of Upheaval |last2=Clark Wilson |first2=Walter |last3=Perroud |first3=Jace |last4=VanGoethem |first4=Margaret |date=January 3, 2026 |publisher=Palgrave Macmillan Cham |isbn=978-3-032-07119-4 |pages=127–151 |chapter=The New Republican Revolution: The Implications of Illiberalism and Populism for GOP Politics and Policy}}</ref> This includes [[United States anti-abortion movement|broad opposition to abortion]], <!-- Do not misrepresent Heather Wyatt-Nichol's "Political Attacks on the Lgbtqia+ Community" by putting "some" in the sentence or citation-->[[LGBTQ rights in the United States|LGBT rights]], [[Immigration to the United States|immigration]], and [[Gun control in the United States|gun control]]. On economic policy, it supports [[Tariffs in the second Trump administration|tariffs]] while opposing [[Free trade|free trade]] and [[Labor unions in the United States|labor unions]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/08/22/world/canada/carney-tariffs-trade-trump.html|title='Attacked' by Trump on Trade, Canada Is 'at War' With U.S., Carney Says|first=Ian|last=Austen|date=22 August 2026|access-date=22 August 2026|website=The New York Times}}</ref> During the 20th and early 21st centuries, the Republican Party has cooperated internationally with [[Conservatism|conservative]] parties. Since the 2020s it has aligned with global far-right parties,<ref name="Colom-2024" /><ref name="Tharoor-2021" /><ref name="Sunshine-2026" /> while [[White nationalism|white nationalist]] beliefs have become influential within the party,{{refn|name=WhiteNat}} including support for [[remigration]].<ref name="Kneeland-2016" /><ref name="Shamim 20260506"/><ref name="Yousef-2025" /><ref name="Tharoor 20251130"/> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:ساڄي ڌر جي سياست]] [[زمرو:ساڄي ڌر جون جماعتون بلحاظ ملڪ]] 6dkgheu0xbywr52eled3rm57ehjsoie 430681 430625 2026-11-11T06:36:57Z Ibne maryam 17680 /* */ 430681 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{Infobox political party | name = ريپبلڪن پارٽي<br> Republican Party | logo = GOP logo (positive).svg | symbol = [[File:Republican Disc.svg|100px]] | logo_size = 225 | colorcode = | chairperson = جو گرٽرز | governing_body = [[Republican National Committee]] | leader1_title = آمريڪا جو صدر | leader1_name = [[ڊونلڊ ٽرمپ]] | leader2_title = آمريڪا جو نائب صدر | leader2_name = جئ ڊي وانس | leader4_title = سينيٽ ۾ اڪثريتي ڌر جو ليڊر | leader4_name = جان ٿيونئ | leader5_title = نمائندن جي ايوان ۾ اڪثريتي ليڊر | leader5_name = <!--We show the House majority leader, even if he's of the same party as the Speaker. Feel free to add a note (as was done at the Democratic Party page), explaining the Speaker & House majority leader's status-->[[Steve Scalise]] | leader3_title = نمائندن جي ايوان جو اسپيڪر | leader3_name = مائڪ جانسن | abbreviation = GOP, R | founders = {{plainlist| * [[Alvan E. Bovay]]<ref name=Gilman1914Origin /> * [[Henry Jarvis Raymond]]<ref name=NYTimes2011Opinionator /> * [[Horace Greeley]] * [[John C. Frémont]] * [[Francis Preston Blair]] * [[Edwin D. Morgan]] * [[Amos Tuck]] * [[Salmon P. Chase]] }} | foundation = 20 مارچ، 1854ع<br>رپن، [[وسڪونسن]]، آمريڪا | merger = {{indented plainlist| * [[Whig Party (United States)|Whig Party]]{{refn|name=WhigMerger}} * [[Free Soil Party]]{{refn|name=FreeSoilMerger}} * [[Anti-Nebraska movement]]{{refn|name=MergeAntiNebraska}} }} | headquarters = 310، فرسٽ اسٽريٽ SE،<br>واشنگٽن ڊي سي، آمريڪا | student_wing = {{indented plainlist| * [[College Republicans]] * High School Republican National Federation }} | youth_wing = {{indented plainlist| * [[Young Republicans]] * [[Teen Age Republicans]] }} | womens_wing = [[National Federation of Republican Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 37.9 million (29.8%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = Overseas wing | wing1 = [[Republicans Overseas]] | wing2_title = LGB wing | wing2 = [[Log Cabin Republicans]] | position = <!-- Please DO NOT change position without RFC consensus at talk page. An RFC produced the current position section. Thank you. -->[[Right-wing politics|Right-wing]]<ref name=PositionRight /> to [[far-right]]<ref name=PositionFarRight /> | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{ubl|class=nowrap| |[[Right-wing populism#United States|Right-wing populism]]{{efn|Includes [[Trumpism]]<ref name="Ball 2024"/><ref name="v075"/><ref name="i277"/><ref name="different" />{{refn|name="Dominant"}}}} |[[Neo-nationalism#United States|American neo-nationalism]]{{efn|name=IdeologyNeoNationalism}} | |'''[[Factions in the Republican Party (United States)|Factions:]]''' |<!-- Please DO NOT move "conservatism" to the majority position section without consensus on the talk page. Thank you. -->[[Conservatism]] ([[Conservatism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyConservatism}}{{efn|name=IdeologyConservatismMinority}} |[[Christian right#Later history, 1990s to present|Christian right]]{{refn|name=IdeologyChristianRight}} |[[Right-libertarianism]] ([[libertarianism in the United States|US]]){{refn|name=IdeologyRightLibertarianism}} }} | affiliation1_title = [[Congressional caucus|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Republican Governance Group]] * [[Main Street Caucus]] * [[Republican Study Committee]] * [[Freedom Caucus]]}} | international = {{Tree list}} * [[International Democracy Union]]<ref name=InternationalIDU /> ** [[Asia Pacific Democracy Union]]<ref name=InternationalAPDU /> ** [[European Conservatives and Reformists Party]]{{efn|name=InternationalECRP}} {{Tree list/end}} | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Republican Party (US)}}|border=darkgray}} Red | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|53|100|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|218|435|hex={{party color|Republican Party (US)}}|ref={{efn|name=USHouseCount}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|26|50|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|1117|1973|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2946|5413|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|15|97|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = {{flag|USA}} }} '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ريپبلڪن پارٽي غلامي مخالف ڪارڪنن پاران قائم ڪئي وئي هئي جيڪي ڪنساس-نيبراسڪا ايڪٽ ۽ آمريڪي علائقن ۾ غلامي جي توسيع جي مخالفت ڪندا هئا. ان کي اتر ۾ تيزي سان حمايت حاصل ٿي، جنهن ۾ اڳوڻي وِگس، فري سوئيلرز، ۽ اڳوڻي نو نٿنگز شامل هئا. 1860 ۾ صدر جي حيثيت سان ابراهام لنڪن جي چونڊ ڏکڻ رياستن جي علحدگي ۽ آمريڪي گهرو ويڙهه جي شروعات جو سبب بڻي. لنڪن ۽ ريپبلڪن جي ڪنٽرول واري ڪانگريس جي تحت، پارٽي يونين کي بچائڻ، ڪنفيڊريسي کي شڪست ڏيڻ ۽ غلامي کي ختم ڪرڻ جي ڪوششن جي اڳواڻي ڪئي. تعمير نو جي دور ۾، ريپبلڪن آزاد ماڻهن تائين شهري حقن جي تحفظ کي وڌائڻ جي ڪوشش ڪئي، ۽ 1870 جي ڏهاڪي جي آخر تائين، پارٽي پنهنجو ڌيان ڪاروباري مفادن ۽ صنعتي توسيع ڏانهن منتقل ڪيو. 19 هين صدي جي آخر ۽ 20 هين صدي جي شروعات ۾، ان قومي سياست تي غلبو حاصل ڪيو، حفاظتي ٽيرف، انفراسٽرڪچر ڊولپمينٽ، ۽ ليسيز فيئر معاشي پاليسين کي فروغ ڏنو، جڏهن ته ترقي پسند ۽ قدامت پسند ڌڙن جي وچ ۾ اندروني ورڇ کي نيويگيٽ ڪيو. عظيم ڊپريشن دوران پارٽي جي حمايت ۾ گهٽتائي آئي، جيئن نيو ڊيل اتحاد آمريڪي سياست کي نئين شڪل ڏني. 1952ع ۾ ڊوائيٽ ڊي آئزن هاور جي چونڊ سان ريپبلڪن قومي اقتدار ۾ واپس آيا، جن جي اعتدال پسند قدامت پسندي ڪيترن ئي نيو ڊيل دور جي پروگرامن جي عملي قبوليت کي ظاهر ڪري ٿي. * سول حقن جي دور کان پوءِ، ريپبلڪن پارٽي جي سدرن حڪمت عملي جي استعمال ڪيترن ئي سفيد ووٽرن کي اپيل ڪئي جيڪي شهري حقن لاءِ ڊيموڪريٽڪ سپورٽ کان بيزار هئا، ۽ حقيقت ۾ پارٽين جي ٻن ووٽنگ بلاڪن (آفريقي آمريڪن ۽ وائيٽ سدرنرز) کي ڦيرايو. 1980ع ۾ رونالڊ ريگن جي صدر جي حيثيت سان چونڊ قومي سياست کي ٻيهر ترتيب ڏني، آزاد مارڪيٽ جي وڪيلن، سماجي قدامت پسندن ۽ پرڏيهي پاليسي جي هاڪن جي اتحاد کي ريپبلڪن بينر هيٺ مضبوط ڪيو. 2009 کان وٺي، ساڄي ڌر جي پاپولزم ڏانهن هڪ تبديلي 2016ع ۾ ڊونلڊ ٽرمپ جي صدر جي چونڊ ۾ ختم ٿي، جنهن جي قيادت جو انداز ۽ سياسي ايجنڊا - اڪثر ڪري ٽرمپزم جي نالي سان سڏيو ويندو آهي - پارٽي جي سڃاڻپ ۽ سياسي پليٽ فارم کي ٻيهر شڪل ڏني. * موجوده ريپبلڪن پارٽي بنيادي طور تي ساڄي ڌر جي پاپولسٽ ۽ نيو-قوم پرست آهي، جنهن ۾ ننڍا قدامت پسند، عيسائي ساڄي ڌر، ۽ آزادي پسند ڌڙا آهن، جن سڀني جو اثر 2016 کان وٺي تمام گهٽجي ويو آهي. ان جو نظريو وڏي حد تائين غير لبرلزم ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، مضبوط صدارتي طاقت ۽ قدامت پسند ثقافتي قدرن کي لاڳو ڪرڻ لاءِ هڪ رياستي حڪومت جي حق ۾ آهي. ان ۾ اسقاط حمل، LGBT حقن، اميگريشن، ۽ بندوق جي ڪنٽرول جي وسيع مخالفت شامل آهي. معاشي پاليسي تي، اهو ٽيرف جي حمايت ڪري ٿو جڏهن ته آزاد واپار ۽ مزدور يونين جي مخالفت ڪري ٿو. * 20 هين ۽ 21 هين صدي جي شروعات دوران، ريپبلڪن پارٽي قدامت پسند پارٽين سان بين الاقوامي سطح تي تعاون ڪيو آهي. 2020 جي ڏهاڪي کان وٺي ان عالمي انتهائي ساڄي ڌر جي پارٽين سان اتحاد ڪيو آهي، جڏهن ته اڇا قوم پرست عقيدا پارٽي اندر بااثر بڻجي ويا آهن، جنهن ۾ هجرت جي حمايت شامل آهي. The Republican Party was founded by [[anti-slavery]] activists who opposed the [[Kansas–Nebraska Act]] and the expansion of [[slavery in the United States|slavery into American territories]]. It rapidly gained support in the [[Northern United States|North]], drawing in former [[Whig Party (United States)|Whigs]], [[Free Soil Party|Free Soilers]], and former [[Know Nothing]]s. [[Abraham Lincoln]]'s [[1860 United States presidential election|election in 1860]] as president led to the secession of Southern states and the outbreak of the [[American Civil War]]. Under Lincoln and a Republican-controlled Congress, the party led efforts to preserve the [[Union (American Civil War)|Union]], defeat the [[Confederate States of America|Confederacy]], and [[End of slavery in the United States|abolish slavery]]. During the [[Reconstruction era]], Republicans sought to extend [[civil rights]] protections to [[freedmen]], and by the late 1870s, the party shifted its focus toward business interests and [[industrialization in the United States|industrial expansion]]. In the late 19th and early 20th centuries, it dominated national politics, promoting [[protective tariff]]s, infrastructure development, and ''[[laissez-faire]]'' economic policies, while navigating internal divisions between [[Progressive Era|progressive]] and conservative [[Factions in the Republican Party (United States)|factions]]. The party's support declined during the [[Great Depression]], as the [[New Deal coalition]] reshaped American politics. Republicans returned to national power with the [[1952 United States presidential election|1952 election]] of [[Dwight D. Eisenhower]], whose [[Liberal conservatism|moderate conservatism]] reflected a pragmatic acceptance of many [[New Deal]]-era programs. Following the [[civil rights era]], the Republican Party's use of the [[Southern strategy]] appealed to many white voters disaffected by Democratic support for civil rights, and ''[[de facto]]'' flipping two of the parties' [[Voting bloc|voting blocs]] ([[African Americans]] and [[White Southerners]]). The [[1980 United States presidential election|1980 election]] of [[Ronald Reagan]] as president [[Political realignment|realigned]] national politics, consolidating [[Reagan coalition|a coalition]] of [[free market]] advocates, [[Social conservatism in the United States|social conservatives]] and foreign policy [[war hawk|hawks]] under the Republican banner. Since 2009, a shift toward [[right-wing populism]] culminated in the [[2016 United States presidential election|2016 election]] of [[Donald Trump]] as president, whose leadership style and political agenda—often referred to as [[Trumpism]]—reshaped the party's identity and [[Political positions of the Republican Party (United States)|political platform]]. The present-day Republican Party is primarily [[Right-wing populism|right-wing populist]] and [[Neo-nationalism|neo-nationalist]], with smaller [[Conservatism in the United States|conservative]], [[Christian right]], and [[Libertarianism in the United States|libertarian]] factions, all of which have greatly diminished in influence since 2016. Its ideology has largely shifted towards [[Illiberal democracy|illiberalism]], favoring strong [[Presidential system|presidential]] power<ref name="Lührmann-2020" /><ref name="Roads to Congress 2024"/><ref name="Illib2">{{Cite news |date=January 23, 2026 |title=How President Trump has challenged a constitutional foundation |url=https://www.npr.org/2026/01/23/g-s1-106562/trump-democracy-constitution-executive-power |access-date=May 9, 2026 |work=NPR |language=en |quote=In his first year back in the White House, President Trump has presided over a sweeping expansion of executive power while eroding democratic norms. Many scholars of democracy say that these moves are unprecedented in U.S. history and that Trump has pushed the United States toward authoritarianism.}}</ref> and a [[Statism|statist]] government to enforce [[Social conservatism in the United States|conservative cultural values]].<ref name="Roads to Congress 2024">{{Cite book |last1=Tyler Godines Camarillo |first1=C. |title=The Roads to Congress 2024: Navigating Elections in an Era of Upheaval |last2=Clark Wilson |first2=Walter |last3=Perroud |first3=Jace |last4=VanGoethem |first4=Margaret |date=January 3, 2026 |publisher=Palgrave Macmillan Cham |isbn=978-3-032-07119-4 |pages=127–151 |chapter=The New Republican Revolution: The Implications of Illiberalism and Populism for GOP Politics and Policy}}</ref> This includes [[United States anti-abortion movement|broad opposition to abortion]], <!-- Do not misrepresent Heather Wyatt-Nichol's "Political Attacks on the Lgbtqia+ Community" by putting "some" in the sentence or citation-->[[LGBTQ rights in the United States|LGBT rights]], [[Immigration to the United States|immigration]], and [[Gun control in the United States|gun control]]. On economic policy, it supports [[Tariffs in the second Trump administration|tariffs]] while opposing [[Free trade|free trade]] and [[Labor unions in the United States|labor unions]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/08/22/world/canada/carney-tariffs-trade-trump.html|title='Attacked' by Trump on Trade, Canada Is 'at War' With U.S., Carney Says|first=Ian|last=Austen|date=22 August 2026|access-date=22 August 2026|website=The New York Times}}</ref> During the 20th and early 21st centuries, the Republican Party has cooperated internationally with [[Conservatism|conservative]] parties. Since the 2020s it has aligned with global far-right parties,<ref name="Colom-2024" /><ref name="Tharoor-2021" /><ref name="Sunshine-2026" /> while [[White nationalism|white nationalist]] beliefs have become influential within the party,{{refn|name=WhiteNat}} including support for [[remigration]].<ref name="Kneeland-2016" /><ref name="Shamim 20260506"/><ref name="Yousef-2025" /><ref name="Tharoor 20251130"/> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:ساڄي ڌر جي سياست]] [[زمرو:ساڄي ڌر جون جماعتون بلحاظ ملڪ]] 2fa64h776yfo6hax6go7g3qm4td5ux4 430683 430681 2026-11-11T06:52:53Z Ibne maryam 17680 /* */ 430683 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{Infobox political party | name = ريپبلڪن پارٽي<br> Republican Party | logo = GOP logo (positive).svg | symbol = [[File:Republican Disc.svg|100px]] | logo_size = 225 | colorcode = | chairperson = جو گرٽرز | governing_body = [[Republican National Committee]] | leader1_title = آمريڪا جو صدر | leader1_name = [[ڊونلڊ ٽرمپ]] | leader2_title = آمريڪا جو نائب صدر | leader2_name = جئ ڊي وانس | leader4_title = سينيٽ ۾ اڪثريتي ڌر جو ليڊر | leader4_name = جان ٿيونئ | leader5_title = نمائندن جي ايوان ۾ اڪثريتي ليڊر | leader5_name = <!--We show the House majority leader, even if he's of the same party as the Speaker. Feel free to add a note (as was done at the Democratic Party page), explaining the Speaker & House majority leader's status-->[[Steve Scalise]] | leader3_title = نمائندن جي ايوان جو اسپيڪر | leader3_name = مائڪ جانسن | abbreviation = GOP, R | founders = {{plainlist| * [[Alvan E. Bovay]]<ref name=Gilman1914Origin /> * [[Henry Jarvis Raymond]]<ref name=NYTimes2011Opinionator /> * [[Horace Greeley]] * [[John C. Frémont]] * [[Francis Preston Blair]] * [[Edwin D. Morgan]] * [[Amos Tuck]] * [[Salmon P. Chase]] }} | foundation = 20 مارچ، 1854ع<br>رپن، [[وسڪونسن]]، آمريڪا | merger = {{indented plainlist| * [[Whig Party (United States)|Whig Party]]{{refn|name=WhigMerger}} * [[Free Soil Party]]{{refn|name=FreeSoilMerger}} * [[Anti-Nebraska movement]]{{refn|name=MergeAntiNebraska}} }} | headquarters = 310، فرسٽ اسٽريٽ SE،<br>واشنگٽن ڊي سي، آمريڪا | student_wing = {{indented plainlist| * [[College Republicans]] * High School Republican National Federation }} | youth_wing = {{indented plainlist| * [[Young Republicans]] * [[Teen Age Republicans]] }} | womens_wing = [[National Federation of Republican Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 37.9 million (29.8%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = Overseas wing | wing1 = [[Republicans Overseas]] | wing2_title = LGB wing | wing2 = [[Log Cabin Republicans]] | position = <!-- Please DO NOT change position without RFC consensus at talk page. An RFC produced the current position section. Thank you. -->[[Right-wing politics|Right-wing]]<ref name=PositionRight /> to [[far-right]]<ref name=PositionFarRight /> | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{ubl|class=nowrap| |[[Right-wing populism#United States|Right-wing populism]]{{efn|Includes [[Trumpism]]<ref name="Ball 2024"/><ref name="v075"/><ref name="i277"/><ref name="different" />{{refn|name="Dominant"}}}} |[[Neo-nationalism#United States|American neo-nationalism]]{{efn|name=IdeologyNeoNationalism}} | |'''[[Factions in the Republican Party (United States)|Factions:]]''' |<!-- Please DO NOT move "conservatism" to the majority position section without consensus on the talk page. Thank you. -->[[Conservatism]] ([[Conservatism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyConservatism}}{{efn|name=IdeologyConservatismMinority}} |[[Christian right#Later history, 1990s to present|Christian right]]{{refn|name=IdeologyChristianRight}} |[[Right-libertarianism]] ([[libertarianism in the United States|US]]){{refn|name=IdeologyRightLibertarianism}} }} | affiliation1_title = [[Congressional caucus|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Republican Governance Group]] * [[Main Street Caucus]] * [[Republican Study Committee]] * [[Freedom Caucus]]}} | international = {{Tree list}} * [[International Democracy Union]]<ref name=InternationalIDU /> ** [[Asia Pacific Democracy Union]]<ref name=InternationalAPDU /> ** [[European Conservatives and Reformists Party]]{{efn|name=InternationalECRP}} {{Tree list/end}} | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Republican Party (US)}}|border=darkgray}} Red | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|53|100|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|218|435|hex={{party color|Republican Party (US)}}|ref={{efn|name=USHouseCount}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|26|50|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|1117|1973|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2946|5413|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|15|97|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Republican Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = {{flag|USA}} }} '''ريپبلڪن پارٽي''' (<small>Republican Party</small>)، جنهن کي "گرانڊ اولڊ پارٽي" (<small>GOP</small>) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو لاڙو سياسي دائري ۾ [[ساڄي ڌر وارا|ساڄي ڌر]] (<small>Right</small>-<small>wing</small>) کان وٺي انتهائي ساڄي ڌر (<small>Far-right</small>) تائين آهي. 1854ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] جي مکيه حريف طور سامهون آئي ۽ تڏهن کان وٺي آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ريپبلڪن پارٽي غلامي مخالف ڪارڪنن پاران قائم ڪئي وئي هئي جيڪي ڪنساس-نيبراسڪا ايڪٽ ۽ آمريڪي علائقن ۾ غلامي جي توسيع جي مخالفت ڪندا هئا. ان کي اتر ۾ تيزي سان حمايت حاصل ٿي، جنهن ۾ اڳوڻي وِگس، فري سوئيلرز ۽ اڳوڻي نو نٿنگز شامل هئا. <small>1860</small>ع ۾ صدر جي حيثيت سان [[ابراهام لنڪن]] جي چونڊ ڏکڻ رياستن جي علحدگي ۽ آمريڪي گهرو ويڙهه جي شروعات جو سبب بڻي. لنڪن ۽ ريپبلڪن جي ڪنٽرول واري ڪانگريس جي تحت، پارٽي يونين کي بچائڻ، ڪنفيڊريسي کي شڪست ڏيڻ ۽ غلامي کي ختم ڪرڻ جي ڪوششن جي اڳواڻي ڪئي. تعمير نو جي دور ۾، ريپبلڪن آزاد ماڻهن تائين شهري حقن جي تحفظ کي وڌائڻ جي ڪوشش ڪئي، ۽ <small>1870</small>ع جي ڏهاڪي جي آخر تائين، پارٽي پنهنجو ڌيان ڪاروباري مفادن ۽ صنعتي توسيع ڏانهن منتقل ڪيو. <small>19</small>هين صدي جي آخر ۽ <small>20</small>هين صدي جي شروعات ۾، ان قومي سياست تي غلبو حاصل ڪيو، حفاظتي ٽيرف، انفراسٽرڪچر ڊولپمينٽ ۽ ليسيز فيئر معاشي پاليسين کي فروغ ڏنو، جڏهن ته ترقي پسند ۽ قدامت پسند ڌڙن جي وچ ۾ اندروني ورڇ کي نيويگيٽ ڪيو. معاشي بحران عظيم ڊپريشن دوران پارٽي جي حمايت ۾ گهٽتائي آئي، جيئن نيو ڊيل اتحاد آمريڪي سياست کي نئين شڪل ڏني. <small>1952</small>ع ۾ ڊوائيٽ ڊي آئزن هاور جي چونڊ سان ريپبلڪن قومي اقتدار ۾ واپس آيا، جن جي اعتدال پسند قدامت پسندي ڪيترن ئي نيو ڊيل دور جي پروگرامن جي عملي قبوليت کي ظاهر ڪري ٿي. سول حقن جي دور کان پوءِ، ريپبلڪن پارٽي جي ڏکڻ تي ٻڌل حڪمت عملي جي استعمال ڪيترن ئي سفيد فام (<small>Whites</small>) ووٽرن کي اپيل ڪئي جيڪا شهري حقن لاءِ ڊيموڪريٽڪ سپورٽ کان بيزار هئا ۽ حقيقت ۾ پارٽين جي ٻن ووٽنگ بلاڪن (آفريقي آمريڪن ۽ وائيٽ سدرنرز) کي ڦيرايو. <small>1980</small>ع ۾ رونالڊ ريگن جي صدر جي حيثيت سان چونڊ قومي سياست کي ٻيهر ترتيب ڏني، آزاد مارڪيٽ جي وڪيلن، سماجي قدامت پسندن ۽ پرڏيهي پاليسي جي هاڪن جي اتحاد کي ريپبلڪن بينر هيٺ مضبوط ڪيو. <small>2009</small>ع کان وٺي، ساڄي ڌر جي پاپولزم ڏانهن هڪ تبديلي <small>2016</small>ع ۾ [[ڊونلڊ ٽرمپ]] جي صدر جي چونڊ ۾ ختم ٿي، جنهن جي قيادت جو انداز ۽ سياسي ايجنڊا؛ اڪثر ڪري "ٽرمپ ازم" (Trumpism) نالي سان سڏيو ويندو آهي، پارٽي جي سڃاڻپ ۽ سياسي پليٽ فارم کي ٻيهر شڪل ڏني. موجوده ريپبلڪن پارٽي بنيادي طور تي ساڄي ڌر جي پاپولسٽ ۽ نيو-قوم پرست آهي، جنهن ۾ ننڍا قدامت پسند، عيسائي ساڄي ڌر جا عيسائي ۽ آزادي پسند ڌڙا آهن، جن سڀني جو اثر <small>2016</small>ع کان وٺي تمام گهٽجي ويو آهي. ان جو نظريو وڏي حد تائين غير لبرلزم ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، مضبوط صدارتي طاقت ۽ قدامت پسند ثقافتي قدرن کي لاڳو ڪرڻ لاءِ هڪ رياستي حڪومت جي حق ۾ آهي.<ref name="Roads to Congress 2024">{{Cite book |last1=Tyler Godines Camarillo |first1=C. |title=The Roads to Congress 2024: Navigating Elections in an Era of Upheaval |last2=Clark Wilson |first2=Walter |last3=Perroud |first3=Jace |last4=VanGoethem |first4=Margaret |date=January 3, 2026 |publisher=Palgrave Macmillan Cham |isbn=978-3-032-07119-4 |pages=127–151 |chapter=The New Republican Revolution: The Implications of Illiberalism and Populism for GOP Politics and Policy}}</ref> <ref name="Illib2">{{Cite news |date=January 23, 2026 |title=How President Trump has challenged a constitutional foundation |url=https://www.npr.org/2026/01/23/g-s1-106562/trump-democracy-constitution-executive-power |access-date=May 9, 2026 |work=NPR |language=en |quote=In his first year back in the White House, President Trump has presided over a sweeping expansion of executive power while eroding democratic norms. Many scholars of democracy say that these moves are unprecedented in U.S. history and that Trump has pushed the United States toward authoritarianism.}}</ref> ان ۾ اسقاط حمل، <small>LGBT</small> حقن، اميگريشن ۽ بندوق جي ڪنٽرول جي وسيع مخالفت شامل آهي. معاشي پاليسي تي، اهو ٽيرف جي حمايت ڪري ٿو جڏهن ته آزاد واپار ۽ مزدور يونين جي مخالفت ڪري ٿو.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/08/22/world/canada/carney-tariffs-trade-trump.html|title='Attacked' by Trump on Trade, Canada Is 'at War' With U.S., Carney Says|first=Ian|last=Austen|date=22 August 2026|access-date=22 August 2026|website=The New York Times}}</ref> 20هين ۽ 21هين صدي جي شروعات دوران، ريپبلڪن پارٽي قدامت پسند پارٽين سان بين الاقوامي سطح تي تعاون ڪيو آهي. <small>2020</small>ع جي ڏهاڪي کان وٺي ان عالمي انتهائي ساڄي ڌر جي پارٽين سان اتحاد ڪيو آهي، جڏهن ته سفيد فام قوم پرست عقيدا پارٽي اندر بااثر بڻجي ويا آهن، جنهن ۾ هجرت جي حمايت شامل آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:ساڄي ڌر جي سياست]] [[زمرو:ساڄي ڌر جون جماعتون بلحاظ ملڪ]] 3ntzkndsj93900llcj2lstd0h3tvjhl زمرو:ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا) 14 105829 430592 2026-11-10T14:20:37Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] 430592 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] j6cdwpmgb8yybgavzpgw4u555w5a3nc زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون 14 105830 430593 2026-11-10T14:20:57Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سياسي پارٽيون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] 430593 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سياسي پارٽيون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] fsdvkczcq0v4ct0v78onk8thnffgiht زمرو:ڊارمسٽاڊيئم 14 105831 430603 2026-11-10T14:55:23Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:منتقلي ڌاتو]] [[زمرو:مصنوعي تت]] [[زمرو:ڪيوبڪ ساخت وارا ڪيميائي تت]] 430603 wikitext text/x-wiki [[زمرو:منتقلي ڌاتو]] [[زمرو:مصنوعي تت]] [[زمرو:ڪيوبڪ ساخت وارا ڪيميائي تت]] rp65g5pf472k746mb6gq4x5sk9tom1k زمرو:ڊارمسٽاڊ 14 105832 430604 2026-11-10T14:55:55Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] 430604 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] mlna4rdfwnodqyfx5wvklgkyz9gcdnv 430605 430604 2026-11-10T14:56:17Z Memon2025 21315 /* */ 430605 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جرمني جا شهر]] l46c0wrqy0b0z4qyybwz7h6o8he1wz9 430614 430605 2026-11-10T15:29:12Z Memon2025 21315 /* */ 430614 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] mb3nxqhcfg934w7lvjr32bdqn7erzjc ڊارمسٽاڊ 0 105833 430606 2026-11-10T15:11:55Z Memon2025 21315 نئون صفحو: ڊارمسٽاڊ (جرمن: Darmstadt) جرمني جي رياست هيس (Hesse) ۾ هڪ شهر آهي، جيڪو رائن-مين واري علائقي (فرينڪفرٽ ميٽروپوليٽن ريجن) جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي. ڊارم اسٽاڊٽ جي آبادي تقريباً 160,000 آهي، جنهن جي ڪري اهو رياست هيس ۾ فرينڪفرٽ ايم مين، ويزبيڊن ۽ ڪاسل کان پوءِ چوٿون وڏو شهر آهي. 430606 wikitext text/x-wiki ڊارمسٽاڊ (جرمن: Darmstadt) جرمني جي رياست هيس (Hesse) ۾ هڪ شهر آهي، جيڪو رائن-مين واري علائقي (فرينڪفرٽ ميٽروپوليٽن ريجن) جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي. ڊارم اسٽاڊٽ جي آبادي تقريباً 160,000 آهي، جنهن جي ڪري اهو رياست هيس ۾ فرينڪفرٽ ايم مين، ويزبيڊن ۽ ڪاسل کان پوءِ چوٿون وڏو شهر آهي. ftonr2ta2sm8y986byiqmi70l4qdcym 430607 430606 2026-11-10T15:12:27Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[Darmstadt]] کي [[ڊارمسٽاڊ]] ڏانھن چوريو 430606 wikitext text/x-wiki ڊارمسٽاڊ (جرمن: Darmstadt) جرمني جي رياست هيس (Hesse) ۾ هڪ شهر آهي، جيڪو رائن-مين واري علائقي (فرينڪفرٽ ميٽروپوليٽن ريجن) جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي. ڊارم اسٽاڊٽ جي آبادي تقريباً 160,000 آهي، جنهن جي ڪري اهو رياست هيس ۾ فرينڪفرٽ ايم مين، ويزبيڊن ۽ ڪاسل کان پوءِ چوٿون وڏو شهر آهي. ftonr2ta2sm8y986byiqmi70l4qdcym 430609 430607 2026-11-10T15:18:01Z Memon2025 21315 /* */ 430609 wikitext text/x-wiki '''ڊارمسٽاڊ''' ([[جرمن ٻولي|جرمن]]: <small>Darmstadt</small>) [[جرمني جون رياستون|جرمني جي رياست]] [[ھيسن|هيس]] (<small>Hesse</small>) ۾ هڪ شهر آهي، جيڪو رائن-مين واري علائقي (فرينڪفرٽ ميٽروپوليٽن ريجن) جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي. ڊارم اسٽاڊٽ جي آبادي تقريباً <small>1,60,000</small> آهي، جنهن جي ڪري اهو رياست هيس ۾ [[فرينڪفرٽ]]، ويزبيڊن ۽ ڪاسل کان پوءِ چوٿون وڏو شهر آهي. h4kp6uz6eltiejkt49w0yala85cv6z3 430613 430609 2026-11-10T15:28:24Z Memon2025 21315 /* */ 430613 wikitext text/x-wiki '''ڊارمسٽاڊ''' ([[جرمن ٻولي|جرمن]]: <small>Darmstadt</small>) [[جرمني جون رياستون|جرمني جي رياست]] [[ھيسن|هيس]] (<small>Hesse</small>) ۾ هڪ شهر آهي، جيڪو رائن-مين واري علائقي (فرينڪفرٽ ميٽروپوليٽن ريجن) جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي. ڊارم اسٽاڊٽ جي آبادي تقريباً <small>1,60,000</small> آهي، جنهن جي ڪري اهو رياست هيس ۾ [[فرينڪفرٽ]]، ويزبيڊن ۽ ڪاسل کان پوءِ چوٿون وڏو شهر آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڊارمسٽاڊ]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:ھيس]] 6yhmwa7w632lwy8p6aox7bqnhzbapow Darmstadt 0 105834 430608 2026-11-10T15:12:27Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[Darmstadt]] کي [[ڊارمسٽاڊ]] ڏانھن چوريو 430608 wikitext text/x-wiki #چوريو [[ڊارمسٽاڊ]] geiw67xs81it999gyrjf0ytjxm9pt6l زمرو:ھيس جا شهر 14 105835 430615 2026-11-10T15:29:32Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] 430615 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] qc7t896q3gihnexc2b3a7vflyc1gegq زمرو:فرانڪفرٽ 14 105836 430617 2026-11-10T15:33:13Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] 430617 wikitext text/x-wiki [[زمرو:هيس]] [[زمرو:هيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] sgir99dkfrq166pgh1nvqs0eb8cf8rm 430619 430617 2026-11-10T15:37:19Z Memon2025 21315 /* */ 430619 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] duhzm7ry8zaksap3vz9usodx3lkfc9w 430620 430619 2026-11-10T15:40:41Z Memon2025 21315 /* */ 430620 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ھيس]] [[زمرو:ھيس جا شهر]] mb3nxqhcfg934w7lvjr32bdqn7erzjc زمرو:جرمني ۾ بندرگاهه وارا شهر 14 105837 430622 2026-11-10T15:44:22Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] 430622 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جرمني ۾ شهر]] [[زمرو:جرمني جا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ بندرگاهه وارا شهر]] 7ylqrqbv0tc9n0cp9954run09pxm7qz ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا) 0 105838 430626 2026-11-10T18:26:32Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکي... 430626 wikitext text/x-wiki '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. nw0rduxado1dn2rvr8kk1qofcricnpa 430627 430626 2026-11-10T18:27:37Z Ibne maryam 17680 added [[Category:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430627 wikitext text/x-wiki '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] ak86pvli25niuq2eztnlb7ezvszvu8e 430628 430627 2026-11-10T18:28:10Z Ibne maryam 17680 added [[Category:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430628 wikitext text/x-wiki '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] 5w5h84n3gqvipthmd6l9fvmrrp7ffp1 430629 430628 2026-11-10T18:28:38Z Ibne maryam 17680 added [[Category:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430629 wikitext text/x-wiki '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] 24z5ayaf3ld940stuklypnfwzsg5u9g 430630 430629 2026-11-10T18:29:10Z Ibne maryam 17680 added [[Category:سوشلزم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 430630 wikitext text/x-wiki '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:سوشلزم]] d6qyo5e4btehsprzcyt0x0s90h433l4 430672 430630 2026-11-11T04:49:46Z Ibne maryam 17680 /* */ 430672 wikitext text/x-wiki '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. {{Short description|Political party}} {{for|the 1792–1825 party|Democratic-Republican Party}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{pp-move}} {{Use American English|date=December 2014}} {{Use mdy dates|date=August 2026}} {{Infobox political party | name = Democratic Party | logo = US Democratic Party 2025 logo (positive).svg | symbol = {{Switcher | [[File:US Democratic Party Logo.svg|100px]] | Formal | default = 1 | [[File:Democratic Disc.svg|100px]] | Traditional }} | logo_alt = A blue silhouette of a donkey standing next to the word "Democrats" | logo_upright = 1.1 | colorcode = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{party color|Democratic Party (United States)}} | chairperson = [[Ken Martin]] | governing_body = [[Democratic National Committee]] | leader2_title = [[Party leaders of the United States Senate|Senate Minority Leader]] | leader2_name = [[Chuck Schumer]] | leader3_title = [[Party leaders of the United States House of Representatives|House Minority Leader]] | leader3_name = [[Hakeem Jeffries]] | abbreviation = Dem., D | founders = {{plainlist| * [[Andrew Jackson]] * [[Martin Van Buren]] }} | founded = {{start date and age|1828|1|8}}<ref name=Cole1970Jacksonian /> | predecessor = [[Democratic-Republican Party]] | headquarters = 430 [[South Capitol Street|South Capitol St.]] SE,<br />Washington, D.C., U.S. | student_wing = {{Indented plainlist| * [[High School Democrats of America]] * [[College Democrats of America]]}} | youth_wing = [[Young Democrats of America]] | womens_wing = [[National Federation of Democratic Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 44.4 million (35.0%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = LGBTQ wing | wing1 = {{indented plainlist| * [[National Stonewall Democrats]] }} | wing2_title = Overseas wing | wing2 = [[Democrats Abroad]] | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{indented plainlist| * <!-- Please do not change this link per consensus. The article [[Liberalism]] is about the philosophy, not the ideology. The form of the U.S. government and all of its political parties are "liberal" in the philosophical sense, but differ in terms of ideology. For more information, see the article [[Liberalism in the United States]] vs. [[Modern liberalism in the United States]]. -->[[Modern liberalism in the United States|Liberalism]]<!-- Please do not change this link per consensus. -->{{efn|name=IdeologyLiberalism}} * '''[[Factions in the Democratic Party (United States)|Factions:]]''' * [[Progressivism]] ([[Progressivism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyProgressive}} }} | position = <!-- Please DO NOT change position without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current position section. Thank you. --> [[Centrism|Center]]{{refn|name=PositionCenter}} to [[center-left]]{{refn|name=PositionCenterLeft}} | affiliation1_title = [[Congressional caucuses|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Blue Dog Coalition]] * [[New Democrat Coalition]] * [[Congressional Progressive Caucus]] }} | international = <!-- Please DO NOT add [[Progressive Alliance]] without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have rejected this affiliation. --> | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Democratic Party (US)}}|border=darkgray}} [[Blue]] | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|45|100|hex={{party color|Democratic Party (US)}}|ref={{efn|name=SenateCaucus}}}}<!-- Keep at 45, as the Independents caucus with the Democrats --> | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|214|435|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|24|50|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|841|1973|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2399|5413|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|21|97|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = the United States }} The '''Democratic Party''' is a [[Modern liberalism in the United States|liberal]] political party in the United States, sitting on the [[Centrism|center]] to [[Centre-left politics|center-left]] of the [[political spectrum]]. Founded in 1828, it is the world's oldest active political party. Its main rival is the [[Republican Party (United States)|Republican Party]], and since the 1850s, both have dominated [[American politics]]. The Democratic Party initially supported [[Jacksonian democracy]], [[agrarianism]], and [[Manifest destiny|geographical expansionism]], while [[Bank War|opposing a national bank]] and high [[tariff]]s. Democrats won six of the eight presidential elections from 1828 to 1856, losing twice to the [[Whig Party (United States)|Whigs]]. In 1860, the party split into [[Northern Democrats|Northern]] and [[Southern Democrats|Southern]] factions over [[Slavery in the United States|slavery]]. The party remained dominated by agrarian interests, contrasting with Republican support for the [[big business]] of the [[Gilded Age]]. A Democratic candidate won the presidency only twice{{efn|[[Grover Cleveland]] in [[1884 United States presidential election|1884]] and [[1884 United States presidential election|1892]]}} between 1860 and 1908, although Democratic candidates won the popular vote two more times in that period.{{efn|[[Samuel Tilden]] in [[1876 United States presidential election|1876]] and Grover Cleveland in [[1888 United States presidential election|1888]]}} During the [[Progressive Era]], some [[Factions in the Democratic Party (United States)|factions of the party]] supported [[Progressivism in the United States|progressive]] reforms, with [[Woodrow Wilson]] being elected president in 1912 and 1916. In 1932, [[Franklin D. Roosevelt]] was elected president after campaigning on a strong response to the [[Great Depression]]. His [[New Deal]] programs created [[New Deal coalition|a broad Democratic coalition]] that united white Southerners, Northern workers, [[Labor unions in the United States|labor unions]], [[African Americans]], [[Catholic Church in the United States|Catholic]] and [[American Jews|Jewish communities]], progressives, and [[Modern liberalism in the United States|liberals]]. From the late 1930s, [[Conservative coalition|a conservative minority]] in the party's Southern wing joined with Republicans as a reaction to progressive domestic reforms.<ref name="Zeitz-2023">{{Cite news |last=Zeitz |first=Joshua |date=October 16, 2023 |title=The 'Unprecedented' House GOP Meltdown Isn't as Novel as You Think. And There Is a Way Out. |language=en |url=https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |access-date=October 16, 2023 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016094650/https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |url-status=live}}</ref> After the [[civil rights movement]] and [[Great Society]] era of progressive legislation under [[Lyndon B. Johnson]], who was often able to overcome the conservative coalition in the 1960s, many white Southerners [[Southern strategy|switched to the Republican Party]] as the Northeastern states became more reliably Democratic.<ref>{{Cite magazine |date=February 15, 2015 |title=How Medicare Was Made |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |access-date=August 23, 2022 |magazine=The New Yorker |language=en-US |url-access=limited |last=Zelizer |first=Julian E. |archive-date=March 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304221801/https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |url-status=live}}</ref><ref name="gallup2010">{{cite web |date=June 12, 2009 |title=Women More Likely to Be Democrats, Regardless of Age |url=http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614010429/http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |archive-date=June 14, 2010 |access-date=June 17, 2010 |publisher=Gallup}}</ref> The party's labor union element has weakened since the 1970s amid [[deindustrialization]], and during the 1980s it lost many white [[Working class|working-class]] voters to the Republicans under [[Ronald Reagan]]. The election of [[Bill Clinton]] in 1992 marked a shift for the party toward [[centrism]] and the [[Third Way]], shifting its economic stance toward [[Neoliberalism|market-based policies]].<ref name="Hale-1995" /><ref name="Wills-1997" /><ref name=WaPo1998ThirdWay>{{Cite news |last=Edsall |first=Thomas B. |date=June 28, 1998 |title=Clinton and Blair envision a 'Third Way' international movement |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |access-date=November 1, 2022 |issn=0190-8286 |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127213150/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |url-status=live}}</ref> [[Barack Obama]] oversaw passage of the [[Affordable Care Act]] in 2010, which passed along party lines.<ref>{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |title=How America Changed During Barack Obama's Presidency |last=Dimock |first=Michael |date=January 10, 2017 |website=[[Pew Research Center]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 6, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806155740/https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |title=Honor and Effort: What President Obama Achieved in Eight Years |last=Drehle Von |first=David |date=December 22, 2016 |website=[[Time Magazine]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=June 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602104131/https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |url-status=live}}</ref> On economic issues, the party favors [[Healthcare reform in the United States|healthcare reform]], [[paid sick leave]], [[paid family leave]] and [[Unionization|supporting unions]].<ref name="Miranda Ollstein-2022">{{Cite web |last=Miranda Ollstein |first=Alice |date=August 12, 2022 |title=A bittersweet health care win for Democrats |url=https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |access-date=April 7, 2023 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407081105/https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |url-status=live}}</ref><ref name="Goodnough-2019">{{cite news |last1=Goodnough |first1=Abby |last2=Kaplan |first2=Thomas |date=June 28, 2019 |title=Democrat vs. Democrat: How Health Care Is Dividing the Party |website=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-access=limited |access-date=July 22, 2020 |archive-date=July 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722004441/https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Mueller |first1=Eleanor |last2=Olander |first2=Olivia |date=November 27, 2023 |title=Paid leave support up ahead of '24 |url=https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |access-date=May 17, 2025 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=June 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625065517/https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |url-status=live}}</ref><ref name="jlevy">{{cite book |last=Levy |first=Jonah |url=https://books.google.com/books?id=xGNRRwkZFysC |title=The State after Statism: New State Activities in the Age of Liberalization |publisher=[[Harvard University Press]] |year=2006 |isbn=9780495501121 |page=198 |quote=In the corporate governance area, the center-left repositioned itself to press for reform. The Democratic Party in the United States used the postbubble scandals and the collapse of share prices to attack the Republican Party&nbsp;... Corporate governance reform fit surprisingly well within the contours of the center-left ideology. The Democratic Party and the SPD have both been committed to the development of the regulatory state as a counterweight to managerial authority, corporate power, and market failure.}}</ref><ref name="U.S. Department of State">{{cite web |author=[[U.S. Department of State]] |title=A Mixed Economy: The Role of the Market |url=https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524222737/https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-date=May 24, 2017 |publisher=Thoughtco.com}}</ref> On social issues, it advocates for [[United States abortion-rights movement|abortion rights]],<ref name="Traister-2023">{{Cite web |last=Traister |first=Rebecca |date=March 27, 2023 |title=Abortion Wins Elections |url=https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |access-date=April 7, 2023 |website=[[The Cut (publication)|The Cut]] |language=en-us |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406181341/https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |url-status=live}}</ref> [[Gun control in the United States|gun control]],<ref>{{cite web |title=Gun violence among top issues in DNC Platform |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |url=https://abcnews.go.com/US/gun-violence-top-issues-dnc-platform/story?id=112955833}}</ref> [[LGBTQ rights in the United States|LGBTQ rights]],<ref name="NPR-2012a">{{Cite news |last=Migdon |first=Brooke |date=June 21, 2023 |title=Democrats reintroduce Equality Act amid Pride Month |url=https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |access-date=May 12, 2025 |archive-date=March 4, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004229/https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |url-status=live}}</ref> action on [[climate change]],<ref>{{cite news |title=Combating the Climate Crisis and Pursuing Environmental Justic |newspaper=Democrats |url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |publisher=Democratic National Committee |access-date=July 17, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717200005/https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |url-status=live}}</ref> the [[Legality of cannabis by U.S. jurisdiction|legalization of marijuana]], and a pathway to citizenship for [[Undocumented immigrants (U.S.)|undocumented immigrants]].<ref name="THE 2020 DEMOCRATIC PLATFORM">{{cite web |title=Party Platform – Democrats|work=Democrats|url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/}}</ref><ref name="The American Presidency Project-2020">{{Cite web |date=August 17, 2020|title=2020 Democratic Party Platform {{!}} The American Presidency Project|url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/2020-democratic-party-platform|access-date=July 11, 2023|website=[[The American Presidency Project]]|publisher=[[University of California, Santa Barbara]]}}</ref> Since 2016, the party has seen a significant growth in support for [[Progressivism in the United States|progressivism]].<ref>{{Cite journal |last=Zhu |first=Wenli |date=June 2021|title=Near, far: the beginning of a twenty-first century Progressive Era in the US? |journal=China International Strategy Review |language=en |volume=3 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1007/s42533-021-00068-w |issn=2524-5627 |pmc=8033550}}</ref> In foreign policy, the party supports [[liberal internationalism]] and [[Military aid to Ukraine during the Russo-Ukrainian war|aid to Ukraine]], as well as tough stances against Russia. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:سوشلزم]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ کاٻي ڌر جي سياست]] tclj2edm04i88x42atr0h0dffmvv42p 430675 430672 2026-11-11T05:08:18Z Ibne maryam 17680 /* */ 430675 wikitext text/x-wiki '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. {{Short description|Political party}} {{for|the 1792–1825 party|Democratic-Republican Party}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{pp-move}} {{Use American English|date=December 2014}} {{Use mdy dates|date=August 2026}} {{Infobox political party | name = Democratic Party | logo = US Democratic Party 2025 logo (positive).svg | symbol = {{Switcher | [[File:US Democratic Party Logo.svg|100px]] | Formal | default = 1 | [[File:Democratic Disc.svg|100px]] | Traditional }} | logo_alt = A blue silhouette of a donkey standing next to the word "Democrats" | logo_upright = 1.1 | colorcode = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{party color|Democratic Party (United States)}} | chairperson = [[Ken Martin]] | governing_body = [[Democratic National Committee]] | leader2_title = [[Party leaders of the United States Senate|Senate Minority Leader]] | leader2_name = [[Chuck Schumer]] | leader3_title = [[Party leaders of the United States House of Representatives|House Minority Leader]] | leader3_name = [[Hakeem Jeffries]] | abbreviation = Dem., D | founders = {{plainlist| * [[Andrew Jackson]] * [[Martin Van Buren]] }} | founded = {{start date and age|1828|1|8}}<ref name=Cole1970Jacksonian /> | predecessor = [[Democratic-Republican Party]] | headquarters = 430 [[South Capitol Street|South Capitol St.]] SE,<br />Washington, D.C., U.S. | student_wing = {{Indented plainlist| * [[High School Democrats of America]] * [[College Democrats of America]]}} | youth_wing = [[Young Democrats of America]] | womens_wing = [[National Federation of Democratic Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 44.4 million (35.0%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = LGBTQ wing | wing1 = {{indented plainlist| * [[National Stonewall Democrats]] }} | wing2_title = Overseas wing | wing2 = [[Democrats Abroad]] | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{indented plainlist| * <!-- Please do not change this link per consensus. The article [[Liberalism]] is about the philosophy, not the ideology. The form of the U.S. government and all of its political parties are "liberal" in the philosophical sense, but differ in terms of ideology. For more information, see the article [[Liberalism in the United States]] vs. [[Modern liberalism in the United States]]. -->[[Modern liberalism in the United States|Liberalism]]<!-- Please do not change this link per consensus. -->{{efn|name=IdeologyLiberalism}} * '''[[Factions in the Democratic Party (United States)|Factions:]]''' * [[Progressivism]] ([[Progressivism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyProgressive}} }} | position = <!-- Please DO NOT change position without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current position section. Thank you. --> [[Centrism|Center]]{{refn|name=PositionCenter}} to [[center-left]]{{refn|name=PositionCenterLeft}} | affiliation1_title = [[Congressional caucuses|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Blue Dog Coalition]] * [[New Democrat Coalition]] * [[Congressional Progressive Caucus]] }} | international = <!-- Please DO NOT add [[Progressive Alliance]] without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have rejected this affiliation. --> | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Democratic Party (US)}}|border=darkgray}} [[Blue]] | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|45|100|hex={{party color|Democratic Party (US)}}|ref={{efn|name=SenateCaucus}}}}<!-- Keep at 45, as the Independents caucus with the Democrats --> | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|214|435|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|24|50|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|841|1973|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2399|5413|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|21|97|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = the United States }} ڊيموڪريٽڪ پارٽي شروعات ۾ جيڪسن ڊيموڪريسي (<small>Jacksonian democracy</small>)، زرعي نظام ۽ جاگرافيائي توسيع پسندي جي حمايت ڪئي، جڏهن ته قومي بئنڪ ۽ وڏن ٽيرف (درآمدي محصولن) جي مخالفت ڪئي. <small>1828</small>ع کان <small>1856</small>ع جي وچ ۾ ٿيندڙ اٺ صدارتي چونڊن مان ڊيموڪريٽس ڇهه کٽيون، جڏهن ته ٻه ڀيرا انهن کي "وگس" (<small>Whigs</small>) پارٽي کان شڪست ملي. سال <small>1860</small>ع ۾، غلامي جي مسئلي تي پارٽي ٻن حصن، اترين ۽ ڏکڻين ڌرين، ۾ ورهائجي وئي. پارٽي تي زرعي مفادن جو غلبو رهيو، جيڪو ان دور (جنهن کي "گلڊڊ ايج" يا "سونري دور" چيو وڃي ٿو) ۾ وڏن ڪاروبارن لاءِ ريپبلڪن پارٽي جي حمايت جي بلڪل ابتڙ هو. <small>1860</small>ع کان <small>1908</small>ع جي وچ ۾، ڊيموڪريٽڪ اميدوار صرف ٻه ڀيرا صدارت حاصل ڪري سگهيا، جيتوڻيڪ ان عرصي دوران ٻه ڀيرا وڌيڪ ڊيموڪريٽڪ اميدوارن کي عوامي ووٽ (<small>popular vote</small>) ۾ برتري حاصل ٿي هئي. "ترقي پسند دور" (Progressive Era) دوران، پارٽي جي ڪجهه ڌرين ترقي پسند سڌارن جي حمايت ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ ووڊرو ولسن <small>1912</small>ع ۽ <small>1916</small>ع ۾ صدر چونڊجي آيو. سال <small>1932</small>ع ۾، فرينڪلن ڊي روزويلٽ "عظيم معاشي بحران" (Great Depression) جي خلاف سخت قدم کڻڻ جي واعدي سان مهم هلائي صدر چونڊجي آيو. سندس "نيو ڊيل" (New Deal) پروگرامن هڪ وسيع ڊيموڪريٽڪ اتحاد قائم ڪيو، جنهن ۾ ڏکڻ جا سفيد فام (Whites) ، اتر جا مزدور، ليبر يونينون، آفريڪي آمريڪن، ڪيٿولڪ ۽ يهودي برادريون، ترقي پسند ۽ لبرل شامل هئا. <small>1930</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر کان، پارٽي جي ڏکڻ واري حصي ۾ موجود هڪ قدامت پسند اقليت، ملڪ اندر متعارف ڪرايل ترقي پسند سڌارن جي ردعمل طور ريپبلڪن پارٽي سان ملي وئي. شهري حقن جي تحريڪ ۽ لنڊن بي جانسن جي دور ۾ "گريٽ سوسائٽي" (Great Society) تحت ٿيندڙ ترقي پسند قانون سازين کان پوءِ؛ جنهن دوران جانسن اڪثر ڪري قدامت پسند اتحاد تي غالب پئجي ويندو هو، ڏکڻ جا ڪيترائي سفيد فام ريپبلڪن پارٽي ۾ شامل ٿي ويا، جڏهن ته اتر-اوڀر واريون رياستون وڌيڪ پختگيءَ سان ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو گڙهه بڻجي ويون. <small>1970</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، صنعتي زوال (<small>deindustrialization</small>) جي ڪري پارٽي ۾ ليبر يونينن جو اثر ڪمزور ٿي ويو آهي؛ ان کان سواء <small>1980</small>ع واري ڏهاڪي ۾، رونالڊ ريگن جي دور ۾، مزدور طبقي سان تعلق رکندڙ ڪيترائي سفيد فام ووٽر ڊيموڪريٽڪ پارٽي ڇڏي ريپبلڪن پارٽي ڏانهن هليا ويا. <small>1992</small>ع ۾ بل ڪلنٽن جي چونڊ پارٽي جي رخ ۾ تبديلي آندي، جنهن پارٽي کي ”سينٽرزم“ (وچٿري سياست) ۽ ”ٿرڊ وي“ (ٽيون رستو) ڏانهن آندو، ۽ ان جي معاشي پاليسين جو رخ مارڪيٽ تي سماجي معاملن تي، اها پارٽي اسقاطِ حمل (abortion) جي حقن، هٿيارن جي ضابطي، LGBTQ (ايل جي بي ٽي ڪيو) برادريءَ جي حقن، موسمياتي تبديليءَ خلاف قدمن، چرس (marijuana) کي قانوني حيثيت ڏيڻ، ۽ بغير دستاويزن جي رهندڙ مهاجرن کي شهريت حاصل ڪرڻ جو رستو فراهم ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. 2016ع کان وٺي، هن پارٽي ۾ ”ترقي پسند سوچ“ (progressivism) جي حمايت ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي. پرڏيهي پاليسيءَ جي حوالي سان، پارٽي ”لبرل انٽرنيشنلزم“ (liberal internationalism) ۽ يوڪرين جي مدد ڪرڻ سان گڏوگڏ روس جي خلاف سخت موقف اختيار ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. The Democratic Party initially supported [[Jacksonian democracy]], [[agrarianism]], and [[Manifest destiny|geographical expansionism]], while [[Bank War|opposing a national bank]] and high [[tariff]]s. Democrats won six of the eight presidential elections from 1828 to 1856, losing twice to the [[Whig Party (United States)|Whigs]]. In 1860, the party split into [[Northern Democrats|Northern]] and [[Southern Democrats|Southern]] factions over [[Slavery in the United States|slavery]]. The party remained dominated by agrarian interests, contrasting with Republican support for the [[big business]] of the [[Gilded Age]]. A Democratic candidate won the presidency only twice{{efn|[[Grover Cleveland]] in [[1884 United States presidential election|1884]] and [[1884 United States presidential election|1892]]}} between 1860 and 1908, although Democratic candidates won the popular vote two more times in that period.{{efn|[[Samuel Tilden]] in [[1876 United States presidential election|1876]] and Grover Cleveland in [[1888 United States presidential election|1888]]}} During the [[Progressive Era]], some [[Factions in the Democratic Party (United States)|factions of the party]] supported [[Progressivism in the United States|progressive]] reforms, with [[Woodrow Wilson]] being elected president in 1912 and 1916. In 1932, [[Franklin D. Roosevelt]] was elected president after campaigning on a strong response to the [[Great Depression]]. His [[New Deal]] programs created [[New Deal coalition|a broad Democratic coalition]] that united white Southerners, Northern workers, [[Labor unions in the United States|labor unions]], [[African Americans]], [[Catholic Church in the United States|Catholic]] and [[American Jews|Jewish communities]], progressives, and [[Modern liberalism in the United States|liberals]]. From the late 1930s, [[Conservative coalition|a conservative minority]] in the party's Southern wing joined with Republicans as a reaction to progressive domestic reforms.<ref name="Zeitz-2023">{{Cite news |last=Zeitz |first=Joshua |date=October 16, 2023 |title=The 'Unprecedented' House GOP Meltdown Isn't as Novel as You Think. And There Is a Way Out. |language=en |url=https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |access-date=October 16, 2023 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016094650/https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |url-status=live}}</ref> After the [[civil rights movement]] and [[Great Society]] era of progressive legislation under [[Lyndon B. Johnson]], who was often able to overcome the conservative coalition in the 1960s, many white Southerners [[Southern strategy|switched to the Republican Party]] as the Northeastern states became more reliably Democratic.<ref>{{Cite magazine |date=February 15, 2015 |title=How Medicare Was Made |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |access-date=August 23, 2022 |magazine=The New Yorker |language=en-US |url-access=limited |last=Zelizer |first=Julian E. |archive-date=March 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304221801/https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |url-status=live}}</ref><ref name="gallup2010">{{cite web |date=June 12, 2009 |title=Women More Likely to Be Democrats, Regardless of Age |url=http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614010429/http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |archive-date=June 14, 2010 |access-date=June 17, 2010 |publisher=Gallup}}</ref> The party's labor union element has weakened since the 1970s amid [[deindustrialization]], and during the 1980s it lost many white [[Working class|working-class]] voters to the Republicans under [[Ronald Reagan]]. The election of [[Bill Clinton]] in 1992 marked a shift for the party toward [[centrism]] and the [[Third Way]], shifting its economic stance toward [[Neoliberalism|market-based policies]].<ref name="Hale-1995" /><ref name="Wills-1997" /><ref name=WaPo1998ThirdWay>{{Cite news |last=Edsall |first=Thomas B. |date=June 28, 1998 |title=Clinton and Blair envision a 'Third Way' international movement |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |access-date=November 1, 2022 |issn=0190-8286 |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127213150/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |url-status=live}}</ref> [[Barack Obama]] oversaw passage of the [[Affordable Care Act]] in 2010, which passed along party lines.<ref>{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |title=How America Changed During Barack Obama's Presidency |last=Dimock |first=Michael |date=January 10, 2017 |website=[[Pew Research Center]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 6, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806155740/https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |title=Honor and Effort: What President Obama Achieved in Eight Years |last=Drehle Von |first=David |date=December 22, 2016 |website=[[Time Magazine]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=June 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602104131/https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |url-status=live}}</ref> On economic issues, the party favors [[Healthcare reform in the United States|healthcare reform]], [[paid sick leave]], [[paid family leave]] and [[Unionization|supporting unions]].<ref name="Miranda Ollstein-2022">{{Cite web |last=Miranda Ollstein |first=Alice |date=August 12, 2022 |title=A bittersweet health care win for Democrats |url=https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |access-date=April 7, 2023 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407081105/https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |url-status=live}}</ref><ref name="Goodnough-2019">{{cite news |last1=Goodnough |first1=Abby |last2=Kaplan |first2=Thomas |date=June 28, 2019 |title=Democrat vs. Democrat: How Health Care Is Dividing the Party |website=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-access=limited |access-date=July 22, 2020 |archive-date=July 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722004441/https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Mueller |first1=Eleanor |last2=Olander |first2=Olivia |date=November 27, 2023 |title=Paid leave support up ahead of '24 |url=https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |access-date=May 17, 2025 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=June 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625065517/https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |url-status=live}}</ref><ref name="jlevy">{{cite book |last=Levy |first=Jonah |url=https://books.google.com/books?id=xGNRRwkZFysC |title=The State after Statism: New State Activities in the Age of Liberalization |publisher=[[Harvard University Press]] |year=2006 |isbn=9780495501121 |page=198 |quote=In the corporate governance area, the center-left repositioned itself to press for reform. The Democratic Party in the United States used the postbubble scandals and the collapse of share prices to attack the Republican Party&nbsp;... Corporate governance reform fit surprisingly well within the contours of the center-left ideology. The Democratic Party and the SPD have both been committed to the development of the regulatory state as a counterweight to managerial authority, corporate power, and market failure.}}</ref><ref name="U.S. Department of State">{{cite web |author=[[U.S. Department of State]] |title=A Mixed Economy: The Role of the Market |url=https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524222737/https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-date=May 24, 2017 |publisher=Thoughtco.com}}</ref> On social issues, it advocates for [[United States abortion-rights movement|abortion rights]],<ref name="Traister-2023">{{Cite web |last=Traister |first=Rebecca |date=March 27, 2023 |title=Abortion Wins Elections |url=https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |access-date=April 7, 2023 |website=[[The Cut (publication)|The Cut]] |language=en-us |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406181341/https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |url-status=live}}</ref> [[Gun control in the United States|gun control]],<ref>{{cite web |title=Gun violence among top issues in DNC Platform |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |url=https://abcnews.go.com/US/gun-violence-top-issues-dnc-platform/story?id=112955833}}</ref> [[LGBTQ rights in the United States|LGBTQ rights]],<ref name="NPR-2012a">{{Cite news |last=Migdon |first=Brooke |date=June 21, 2023 |title=Democrats reintroduce Equality Act amid Pride Month |url=https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |access-date=May 12, 2025 |archive-date=March 4, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004229/https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |url-status=live}}</ref> action on [[climate change]],<ref>{{cite news |title=Combating the Climate Crisis and Pursuing Environmental Justic |newspaper=Democrats |url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |publisher=Democratic National Committee |access-date=July 17, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717200005/https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |url-status=live}}</ref> the [[Legality of cannabis by U.S. jurisdiction|legalization of marijuana]], and a pathway to citizenship for [[Undocumented immigrants (U.S.)|undocumented immigrants]].<ref name="THE 2020 DEMOCRATIC PLATFORM">{{cite web |title=Party Platform – Democrats|work=Democrats|url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/}}</ref><ref name="The American Presidency Project-2020">{{Cite web |date=August 17, 2020|title=2020 Democratic Party Platform {{!}} The American Presidency Project|url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/2020-democratic-party-platform|access-date=July 11, 2023|website=[[The American Presidency Project]]|publisher=[[University of California, Santa Barbara]]}}</ref> Since 2016, the party has seen a significant growth in support for [[Progressivism in the United States|progressivism]].<ref>{{Cite journal |last=Zhu |first=Wenli |date=June 2021|title=Near, far: the beginning of a twenty-first century Progressive Era in the US? |journal=China International Strategy Review |language=en |volume=3 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1007/s42533-021-00068-w |issn=2524-5627 |pmc=8033550}}</ref> In foreign policy, the party supports [[liberal internationalism]] and [[Military aid to Ukraine during the Russo-Ukrainian war|aid to Ukraine]], as well as tough stances against Russia. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:سوشلزم]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ کاٻي ڌر جي سياست]] 7qnk2z91jmxnlkwb199p89bj35t6qpu 430676 430675 2026-11-11T05:09:23Z Ibne maryam 17680 /* */ 430676 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{for|the 1792–1825 party|Democratic-Republican Party}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{pp-move}} {{Use American English|date=December 2014}} {{Use mdy dates|date=August 2026}} {{Infobox political party | name = Democratic Party | logo = US Democratic Party 2025 logo (positive).svg | symbol = {{Switcher | [[File:US Democratic Party Logo.svg|100px]] | Formal | default = 1 | [[File:Democratic Disc.svg|100px]] | Traditional }} | logo_alt = A blue silhouette of a donkey standing next to the word "Democrats" | logo_upright = 1.1 | colorcode = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{party color|Democratic Party (United States)}} | chairperson = [[Ken Martin]] | governing_body = [[Democratic National Committee]] | leader2_title = [[Party leaders of the United States Senate|Senate Minority Leader]] | leader2_name = [[Chuck Schumer]] | leader3_title = [[Party leaders of the United States House of Representatives|House Minority Leader]] | leader3_name = [[Hakeem Jeffries]] | abbreviation = Dem., D | founders = {{plainlist| * [[Andrew Jackson]] * [[Martin Van Buren]] }} | founded = {{start date and age|1828|1|8}}<ref name=Cole1970Jacksonian /> | predecessor = [[Democratic-Republican Party]] | headquarters = 430 [[South Capitol Street|South Capitol St.]] SE,<br />Washington, D.C., U.S. | student_wing = {{Indented plainlist| * [[High School Democrats of America]] * [[College Democrats of America]]}} | youth_wing = [[Young Democrats of America]] | womens_wing = [[National Federation of Democratic Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 44.4 million (35.0%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = LGBTQ wing | wing1 = {{indented plainlist| * [[National Stonewall Democrats]] }} | wing2_title = Overseas wing | wing2 = [[Democrats Abroad]] | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{indented plainlist| * <!-- Please do not change this link per consensus. The article [[Liberalism]] is about the philosophy, not the ideology. The form of the U.S. government and all of its political parties are "liberal" in the philosophical sense, but differ in terms of ideology. For more information, see the article [[Liberalism in the United States]] vs. [[Modern liberalism in the United States]]. -->[[Modern liberalism in the United States|Liberalism]]<!-- Please do not change this link per consensus. -->{{efn|name=IdeologyLiberalism}} * '''[[Factions in the Democratic Party (United States)|Factions:]]''' * [[Progressivism]] ([[Progressivism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyProgressive}} }} | position = <!-- Please DO NOT change position without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current position section. Thank you. --> [[Centrism|Center]]{{refn|name=PositionCenter}} to [[center-left]]{{refn|name=PositionCenterLeft}} | affiliation1_title = [[Congressional caucuses|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Blue Dog Coalition]] * [[New Democrat Coalition]] * [[Congressional Progressive Caucus]] }} | international = <!-- Please DO NOT add [[Progressive Alliance]] without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have rejected this affiliation. --> | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Democratic Party (US)}}|border=darkgray}} [[Blue]] | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|45|100|hex={{party color|Democratic Party (US)}}|ref={{efn|name=SenateCaucus}}}}<!-- Keep at 45, as the Independents caucus with the Democrats --> | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|214|435|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|24|50|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|841|1973|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2399|5413|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|21|97|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = the United States }} '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. 1828ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ڊيموڪريٽڪ پارٽي شروعات ۾ جيڪسن ڊيموڪريسي (<small>Jacksonian democracy</small>)، زرعي نظام ۽ جاگرافيائي توسيع پسندي جي حمايت ڪئي، جڏهن ته قومي بئنڪ ۽ وڏن ٽيرف (درآمدي محصولن) جي مخالفت ڪئي. <small>1828</small>ع کان <small>1856</small>ع جي وچ ۾ ٿيندڙ اٺ صدارتي چونڊن مان ڊيموڪريٽس ڇهه کٽيون، جڏهن ته ٻه ڀيرا انهن کي "وگس" (<small>Whigs</small>) پارٽي کان شڪست ملي. سال <small>1860</small>ع ۾، غلامي جي مسئلي تي پارٽي ٻن حصن، اترين ۽ ڏکڻين ڌرين، ۾ ورهائجي وئي. پارٽي تي زرعي مفادن جو غلبو رهيو، جيڪو ان دور (جنهن کي "گلڊڊ ايج" يا "سونري دور" چيو وڃي ٿو) ۾ وڏن ڪاروبارن لاءِ ريپبلڪن پارٽي جي حمايت جي بلڪل ابتڙ هو. <small>1860</small>ع کان <small>1908</small>ع جي وچ ۾، ڊيموڪريٽڪ اميدوار صرف ٻه ڀيرا صدارت حاصل ڪري سگهيا، جيتوڻيڪ ان عرصي دوران ٻه ڀيرا وڌيڪ ڊيموڪريٽڪ اميدوارن کي عوامي ووٽ (<small>popular vote</small>) ۾ برتري حاصل ٿي هئي. "ترقي پسند دور" (Progressive Era) دوران، پارٽي جي ڪجهه ڌرين ترقي پسند سڌارن جي حمايت ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ ووڊرو ولسن <small>1912</small>ع ۽ <small>1916</small>ع ۾ صدر چونڊجي آيو. سال <small>1932</small>ع ۾، فرينڪلن ڊي روزويلٽ "عظيم معاشي بحران" (Great Depression) جي خلاف سخت قدم کڻڻ جي واعدي سان مهم هلائي صدر چونڊجي آيو. سندس "نيو ڊيل" (New Deal) پروگرامن هڪ وسيع ڊيموڪريٽڪ اتحاد قائم ڪيو، جنهن ۾ ڏکڻ جا سفيد فام (Whites) ، اتر جا مزدور، ليبر يونينون، آفريڪي آمريڪن، ڪيٿولڪ ۽ يهودي برادريون، ترقي پسند ۽ لبرل شامل هئا. <small>1930</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر کان، پارٽي جي ڏکڻ واري حصي ۾ موجود هڪ قدامت پسند اقليت، ملڪ اندر متعارف ڪرايل ترقي پسند سڌارن جي ردعمل طور ريپبلڪن پارٽي سان ملي وئي. شهري حقن جي تحريڪ ۽ لنڊن بي جانسن جي دور ۾ "گريٽ سوسائٽي" (Great Society) تحت ٿيندڙ ترقي پسند قانون سازين کان پوءِ؛ جنهن دوران جانسن اڪثر ڪري قدامت پسند اتحاد تي غالب پئجي ويندو هو، ڏکڻ جا ڪيترائي سفيد فام ريپبلڪن پارٽي ۾ شامل ٿي ويا، جڏهن ته اتر-اوڀر واريون رياستون وڌيڪ پختگيءَ سان ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو گڙهه بڻجي ويون. <small>1970</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، صنعتي زوال (<small>deindustrialization</small>) جي ڪري پارٽي ۾ ليبر يونينن جو اثر ڪمزور ٿي ويو آهي؛ ان کان سواء <small>1980</small>ع واري ڏهاڪي ۾، رونالڊ ريگن جي دور ۾، مزدور طبقي سان تعلق رکندڙ ڪيترائي سفيد فام ووٽر ڊيموڪريٽڪ پارٽي ڇڏي ريپبلڪن پارٽي ڏانهن هليا ويا. <small>1992</small>ع ۾ بل ڪلنٽن جي چونڊ پارٽي جي رخ ۾ تبديلي آندي، جنهن پارٽي کي ”سينٽرزم“ (وچٿري سياست) ۽ ”ٿرڊ وي“ (ٽيون رستو) ڏانهن آندو، ۽ ان جي معاشي پاليسين جو رخ مارڪيٽ تي سماجي معاملن تي، اها پارٽي اسقاطِ حمل (abortion) جي حقن، هٿيارن جي ضابطي، LGBTQ (ايل جي بي ٽي ڪيو) برادريءَ جي حقن، موسمياتي تبديليءَ خلاف قدمن، چرس (marijuana) کي قانوني حيثيت ڏيڻ، ۽ بغير دستاويزن جي رهندڙ مهاجرن کي شهريت حاصل ڪرڻ جو رستو فراهم ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. 2016ع کان وٺي، هن پارٽي ۾ ”ترقي پسند سوچ“ (progressivism) جي حمايت ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي. پرڏيهي پاليسيءَ جي حوالي سان، پارٽي ”لبرل انٽرنيشنلزم“ (liberal internationalism) ۽ يوڪرين جي مدد ڪرڻ سان گڏوگڏ روس جي خلاف سخت موقف اختيار ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. The Democratic Party initially supported [[Jacksonian democracy]], [[agrarianism]], and [[Manifest destiny|geographical expansionism]], while [[Bank War|opposing a national bank]] and high [[tariff]]s. Democrats won six of the eight presidential elections from 1828 to 1856, losing twice to the [[Whig Party (United States)|Whigs]]. In 1860, the party split into [[Northern Democrats|Northern]] and [[Southern Democrats|Southern]] factions over [[Slavery in the United States|slavery]]. The party remained dominated by agrarian interests, contrasting with Republican support for the [[big business]] of the [[Gilded Age]]. A Democratic candidate won the presidency only twice{{efn|[[Grover Cleveland]] in [[1884 United States presidential election|1884]] and [[1884 United States presidential election|1892]]}} between 1860 and 1908, although Democratic candidates won the popular vote two more times in that period.{{efn|[[Samuel Tilden]] in [[1876 United States presidential election|1876]] and Grover Cleveland in [[1888 United States presidential election|1888]]}} During the [[Progressive Era]], some [[Factions in the Democratic Party (United States)|factions of the party]] supported [[Progressivism in the United States|progressive]] reforms, with [[Woodrow Wilson]] being elected president in 1912 and 1916. In 1932, [[Franklin D. Roosevelt]] was elected president after campaigning on a strong response to the [[Great Depression]]. His [[New Deal]] programs created [[New Deal coalition|a broad Democratic coalition]] that united white Southerners, Northern workers, [[Labor unions in the United States|labor unions]], [[African Americans]], [[Catholic Church in the United States|Catholic]] and [[American Jews|Jewish communities]], progressives, and [[Modern liberalism in the United States|liberals]]. From the late 1930s, [[Conservative coalition|a conservative minority]] in the party's Southern wing joined with Republicans as a reaction to progressive domestic reforms.<ref name="Zeitz-2023">{{Cite news |last=Zeitz |first=Joshua |date=October 16, 2023 |title=The 'Unprecedented' House GOP Meltdown Isn't as Novel as You Think. And There Is a Way Out. |language=en |url=https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |access-date=October 16, 2023 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016094650/https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |url-status=live}}</ref> After the [[civil rights movement]] and [[Great Society]] era of progressive legislation under [[Lyndon B. Johnson]], who was often able to overcome the conservative coalition in the 1960s, many white Southerners [[Southern strategy|switched to the Republican Party]] as the Northeastern states became more reliably Democratic.<ref>{{Cite magazine |date=February 15, 2015 |title=How Medicare Was Made |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |access-date=August 23, 2022 |magazine=The New Yorker |language=en-US |url-access=limited |last=Zelizer |first=Julian E. |archive-date=March 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304221801/https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |url-status=live}}</ref><ref name="gallup2010">{{cite web |date=June 12, 2009 |title=Women More Likely to Be Democrats, Regardless of Age |url=http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614010429/http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |archive-date=June 14, 2010 |access-date=June 17, 2010 |publisher=Gallup}}</ref> The party's labor union element has weakened since the 1970s amid [[deindustrialization]], and during the 1980s it lost many white [[Working class|working-class]] voters to the Republicans under [[Ronald Reagan]]. The election of [[Bill Clinton]] in 1992 marked a shift for the party toward [[centrism]] and the [[Third Way]], shifting its economic stance toward [[Neoliberalism|market-based policies]].<ref name="Hale-1995" /><ref name="Wills-1997" /><ref name=WaPo1998ThirdWay>{{Cite news |last=Edsall |first=Thomas B. |date=June 28, 1998 |title=Clinton and Blair envision a 'Third Way' international movement |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |access-date=November 1, 2022 |issn=0190-8286 |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127213150/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |url-status=live}}</ref> [[Barack Obama]] oversaw passage of the [[Affordable Care Act]] in 2010, which passed along party lines.<ref>{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |title=How America Changed During Barack Obama's Presidency |last=Dimock |first=Michael |date=January 10, 2017 |website=[[Pew Research Center]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 6, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806155740/https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |title=Honor and Effort: What President Obama Achieved in Eight Years |last=Drehle Von |first=David |date=December 22, 2016 |website=[[Time Magazine]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=June 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602104131/https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |url-status=live}}</ref> On economic issues, the party favors [[Healthcare reform in the United States|healthcare reform]], [[paid sick leave]], [[paid family leave]] and [[Unionization|supporting unions]].<ref name="Miranda Ollstein-2022">{{Cite web |last=Miranda Ollstein |first=Alice |date=August 12, 2022 |title=A bittersweet health care win for Democrats |url=https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |access-date=April 7, 2023 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407081105/https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |url-status=live}}</ref><ref name="Goodnough-2019">{{cite news |last1=Goodnough |first1=Abby |last2=Kaplan |first2=Thomas |date=June 28, 2019 |title=Democrat vs. Democrat: How Health Care Is Dividing the Party |website=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-access=limited |access-date=July 22, 2020 |archive-date=July 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722004441/https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Mueller |first1=Eleanor |last2=Olander |first2=Olivia |date=November 27, 2023 |title=Paid leave support up ahead of '24 |url=https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |access-date=May 17, 2025 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=June 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625065517/https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |url-status=live}}</ref><ref name="jlevy">{{cite book |last=Levy |first=Jonah |url=https://books.google.com/books?id=xGNRRwkZFysC |title=The State after Statism: New State Activities in the Age of Liberalization |publisher=[[Harvard University Press]] |year=2006 |isbn=9780495501121 |page=198 |quote=In the corporate governance area, the center-left repositioned itself to press for reform. The Democratic Party in the United States used the postbubble scandals and the collapse of share prices to attack the Republican Party&nbsp;... Corporate governance reform fit surprisingly well within the contours of the center-left ideology. The Democratic Party and the SPD have both been committed to the development of the regulatory state as a counterweight to managerial authority, corporate power, and market failure.}}</ref><ref name="U.S. Department of State">{{cite web |author=[[U.S. Department of State]] |title=A Mixed Economy: The Role of the Market |url=https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524222737/https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-date=May 24, 2017 |publisher=Thoughtco.com}}</ref> On social issues, it advocates for [[United States abortion-rights movement|abortion rights]],<ref name="Traister-2023">{{Cite web |last=Traister |first=Rebecca |date=March 27, 2023 |title=Abortion Wins Elections |url=https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |access-date=April 7, 2023 |website=[[The Cut (publication)|The Cut]] |language=en-us |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406181341/https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |url-status=live}}</ref> [[Gun control in the United States|gun control]],<ref>{{cite web |title=Gun violence among top issues in DNC Platform |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |url=https://abcnews.go.com/US/gun-violence-top-issues-dnc-platform/story?id=112955833}}</ref> [[LGBTQ rights in the United States|LGBTQ rights]],<ref name="NPR-2012a">{{Cite news |last=Migdon |first=Brooke |date=June 21, 2023 |title=Democrats reintroduce Equality Act amid Pride Month |url=https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |access-date=May 12, 2025 |archive-date=March 4, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004229/https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |url-status=live}}</ref> action on [[climate change]],<ref>{{cite news |title=Combating the Climate Crisis and Pursuing Environmental Justic |newspaper=Democrats |url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |publisher=Democratic National Committee |access-date=July 17, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717200005/https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |url-status=live}}</ref> the [[Legality of cannabis by U.S. jurisdiction|legalization of marijuana]], and a pathway to citizenship for [[Undocumented immigrants (U.S.)|undocumented immigrants]].<ref name="THE 2020 DEMOCRATIC PLATFORM">{{cite web |title=Party Platform – Democrats|work=Democrats|url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/}}</ref><ref name="The American Presidency Project-2020">{{Cite web |date=August 17, 2020|title=2020 Democratic Party Platform {{!}} The American Presidency Project|url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/2020-democratic-party-platform|access-date=July 11, 2023|website=[[The American Presidency Project]]|publisher=[[University of California, Santa Barbara]]}}</ref> Since 2016, the party has seen a significant growth in support for [[Progressivism in the United States|progressivism]].<ref>{{Cite journal |last=Zhu |first=Wenli |date=June 2021|title=Near, far: the beginning of a twenty-first century Progressive Era in the US? |journal=China International Strategy Review |language=en |volume=3 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1007/s42533-021-00068-w |issn=2524-5627 |pmc=8033550}}</ref> In foreign policy, the party supports [[liberal internationalism]] and [[Military aid to Ukraine during the Russo-Ukrainian war|aid to Ukraine]], as well as tough stances against Russia. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:سوشلزم]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ کاٻي ڌر جي سياست]] qt10ar7r9jjzjlbpip1954fq32c2s4o 430677 430676 2026-11-11T05:16:05Z Ibne maryam 17680 /* */ 430677 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{for|the 1792–1825 party|Democratic-Republican Party}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{pp-move}} {{Use American English|date=December 2014}} {{Use mdy dates|date=August 2026}} {{Infobox political party | name = Democratic Party | logo = US Democratic Party 2025 logo (positive).svg | symbol = {{Switcher | [[File:US Democratic Party Logo.svg|100px]] | Formal | default = 1 | [[File:Democratic Disc.svg|100px]] | Traditional }} | logo_alt = A blue silhouette of a donkey standing next to the word "Democrats" | logo_upright = 1.1 | colorcode = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{party color|Democratic Party (United States)}} | chairperson = [[Ken Martin]] | governing_body = [[Democratic National Committee]] | leader2_title = [[Party leaders of the United States Senate|Senate Minority Leader]] | leader2_name = [[Chuck Schumer]] | leader3_title = [[Party leaders of the United States House of Representatives|House Minority Leader]] | leader3_name = [[Hakeem Jeffries]] | abbreviation = Dem., D | founders = {{plainlist| * [[Andrew Jackson]] * [[Martin Van Buren]] }} | founded = {{start date and age|1828|1|8}}<ref name=Cole1970Jacksonian /> | predecessor = [[Democratic-Republican Party]] | headquarters = 430 [[South Capitol Street|South Capitol St.]] SE,<br />Washington, D.C., U.S. | student_wing = {{Indented plainlist| * [[High School Democrats of America]] * [[College Democrats of America]]}} | youth_wing = [[Young Democrats of America]] | womens_wing = [[National Federation of Democratic Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 44.4 million (35.0%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = LGBTQ wing | wing1 = {{indented plainlist| * [[National Stonewall Democrats]] }} | wing2_title = Overseas wing | wing2 = [[Democrats Abroad]] | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{indented plainlist| * <!-- Please do not change this link per consensus. The article [[Liberalism]] is about the philosophy, not the ideology. The form of the U.S. government and all of its political parties are "liberal" in the philosophical sense, but differ in terms of ideology. For more information, see the article [[Liberalism in the United States]] vs. [[Modern liberalism in the United States]]. -->[[Modern liberalism in the United States|Liberalism]]<!-- Please do not change this link per consensus. -->{{efn|name=IdeologyLiberalism}} * '''[[Factions in the Democratic Party (United States)|Factions:]]''' * [[Progressivism]] ([[Progressivism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyProgressive}} }} | position = <!-- Please DO NOT change position without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current position section. Thank you. --> [[Centrism|Center]]{{refn|name=PositionCenter}} to [[center-left]]{{refn|name=PositionCenterLeft}} | affiliation1_title = [[Congressional caucuses|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Blue Dog Coalition]] * [[New Democrat Coalition]] * [[Congressional Progressive Caucus]] }} | international = <!-- Please DO NOT add [[Progressive Alliance]] without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have rejected this affiliation. --> | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Democratic Party (US)}}|border=darkgray}} [[Blue]] | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|45|100|hex={{party color|Democratic Party (US)}}|ref={{efn|name=SenateCaucus}}}}<!-- Keep at 45, as the Independents caucus with the Democrats --> | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|214|435|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|24|50|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|841|1973|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2399|5413|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|21|97|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = the United States }} '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. <small>1828</small>ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ <small>1850</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ڊيموڪريٽڪ پارٽي شروعات ۾ جيڪسن ڊيموڪريسي (<small>Jacksonian democracy</small>)، زرعي نظام ۽ جاگرافيائي توسيع پسندي جي حمايت ڪئي، جڏهن ته قومي بئنڪ ۽ وڏن ٽيرف (درآمدي محصولن) جي مخالفت ڪئي. <small>1828</small>ع کان <small>1856</small>ع جي وچ ۾ ٿيندڙ اٺ صدارتي چونڊن مان ڊيموڪريٽس ڇهه کٽيون، جڏهن ته ٻه ڀيرا انهن کي "وگس" (<small>Whigs</small>) پارٽي کان شڪست ملي. سال <small>1860</small>ع ۾، غلامي جي مسئلي تي پارٽي ٻن حصن، اترين ۽ ڏکڻين ڌرين، ۾ ورهائجي وئي. پارٽي تي زرعي مفادن جو غلبو رهيو، جيڪو ان دور (جنهن کي "گلڊڊ ايج" يا "سونري دور" چيو وڃي ٿو) ۾ وڏن ڪاروبارن لاءِ ريپبلڪن پارٽي جي حمايت جي بلڪل ابتڙ هو. <small>1860</small>ع کان <small>1908</small>ع جي وچ ۾، ڊيموڪريٽڪ اميدوار صرف ٻه ڀيرا صدارت حاصل ڪري سگهيا، جيتوڻيڪ ان عرصي دوران ٻه ڀيرا وڌيڪ ڊيموڪريٽڪ اميدوارن کي عوامي ووٽ (<small>popular vote</small>) ۾ برتري حاصل ٿي هئي. "ترقي پسند دور" (<small>Progressive</small> <small>Era</small>) دوران، پارٽي جي ڪجهه ڌرين ترقي پسند سڌارن جي حمايت ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ ووڊرو ولسن <small>1912</small>ع ۽ <small>1916</small>ع ۾ صدر چونڊجي آيو. سال <small>1932</small>ع ۾، فرينڪلن ڊي روزويلٽ "عظيم معاشي بحران" (<small>Great</small> <small>Depression</small>) جي خلاف سخت قدم کڻڻ جي واعدي سان مهم هلائي صدر چونڊجي آيو. سندس "نيو ڊيل" (<small>New</small> <small>Deal</small>) پروگرامن هڪ وسيع ڊيموڪريٽڪ اتحاد قائم ڪيو، جنهن ۾ ڏکڻ جا سفيد فام (<small>Whites</small>) ، اتر جا مزدور، ليبر يونينون، آفريڪي آمريڪن، ڪيٿولڪ ۽ يهودي برادريون، ترقي پسند ۽ لبرل شامل هئا. <small>1930</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر کان، پارٽي جي ڏکڻ واري حصي ۾ موجود هڪ قدامت پسند اقليت، ملڪ اندر متعارف ڪرايل ترقي پسند سڌارن جي ردعمل طور ريپبلڪن پارٽي سان ملي وئي. شهري حقن جي تحريڪ ۽ لنڊن بي جانسن جي دور ۾ "گريٽ سوسائٽي" (<small>Great</small> <small>Society</small>) تحت ٿيندڙ ترقي پسند قانون سازين کان پوءِ؛ جنهن دوران جانسن اڪثر ڪري قدامت پسند اتحاد تي غالب پئجي ويندو هو، ڏکڻ جا ڪيترائي سفيد فام ريپبلڪن پارٽي ۾ شامل ٿي ويا، جڏهن ته اتر-اوڀر واريون رياستون وڌيڪ پختگيءَ سان ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو گڙهه بڻجي ويون. <small>1970</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، صنعتي زوال (<small>deindustrialization</small>) جي ڪري پارٽي ۾ ليبر يونينن جو اثر ڪمزور ٿي ويو آهي؛ ان کان سواء <small>1980</small>ع واري ڏهاڪي ۾، رونالڊ ريگن جي دور ۾، مزدور طبقي سان تعلق رکندڙ ڪيترائي سفيد فام ووٽر ڊيموڪريٽڪ پارٽي ڇڏي ريپبلڪن پارٽي ڏانهن هليا ويا. <small>1992</small>ع ۾ بل ڪلنٽن جي چونڊ پارٽي جي رخ ۾ تبديلي آندي، جنهن پارٽي کي وچٿري سياست (<small>Centerism</small>) ۽ "ٽيون رستو" (<small>Third</small> <small>Way</small>) ڏانهن آندو، ۽ ان جي معاشي پاليسين جو رخ مارڪيٽ تي سماجي معاملن تي، اها پارٽي اسقاطِ حمل (<small>abortion</small>) جي حقن، هٿيارن جي ضابطي، "ايل جي بي ٽي ڪيو" (<small>LGBTQ</small>) برادريءَ جي حقن، موسمياتي تبديليءَ خلاف قدمن، چرس (<small>marijuana</small>) کي قانوني حيثيت ڏيڻ ۽ بغير دستاويزن جي رهندڙ مهاجرن کي شهريت حاصل ڪرڻ جو رستو فراهم ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. <small>2016</small>ع کان وٺي، هن پارٽي ۾ ”ترقي پسند سوچ“ (<small>progressivism</small>) جي حمايت ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي. پرڏيهي پاليسيءَ جي حوالي سان، پارٽي ”لبرل انٽرنيشنلزم“ (<small>liberal</small> <small>internationalism</small>) ۽ يوڪرين جي مدد ڪرڻ سان گڏوگڏ روس جي خلاف سخت موقف اختيار ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. The Democratic Party initially supported [[Jacksonian democracy]], [[agrarianism]], and [[Manifest destiny|geographical expansionism]], while [[Bank War|opposing a national bank]] and high [[tariff]]s. Democrats won six of the eight presidential elections from 1828 to 1856, losing twice to the [[Whig Party (United States)|Whigs]]. In 1860, the party split into [[Northern Democrats|Northern]] and [[Southern Democrats|Southern]] factions over [[Slavery in the United States|slavery]]. The party remained dominated by agrarian interests, contrasting with Republican support for the [[big business]] of the [[Gilded Age]]. A Democratic candidate won the presidency only twice{{efn|[[Grover Cleveland]] in [[1884 United States presidential election|1884]] and [[1884 United States presidential election|1892]]}} between 1860 and 1908, although Democratic candidates won the popular vote two more times in that period.{{efn|[[Samuel Tilden]] in [[1876 United States presidential election|1876]] and Grover Cleveland in [[1888 United States presidential election|1888]]}} During the [[Progressive Era]], some [[Factions in the Democratic Party (United States)|factions of the party]] supported [[Progressivism in the United States|progressive]] reforms, with [[Woodrow Wilson]] being elected president in 1912 and 1916. In 1932, [[Franklin D. Roosevelt]] was elected president after campaigning on a strong response to the [[Great Depression]]. His [[New Deal]] programs created [[New Deal coalition|a broad Democratic coalition]] that united white Southerners, Northern workers, [[Labor unions in the United States|labor unions]], [[African Americans]], [[Catholic Church in the United States|Catholic]] and [[American Jews|Jewish communities]], progressives, and [[Modern liberalism in the United States|liberals]]. From the late 1930s, [[Conservative coalition|a conservative minority]] in the party's Southern wing joined with Republicans as a reaction to progressive domestic reforms.<ref name="Zeitz-2023">{{Cite news |last=Zeitz |first=Joshua |date=October 16, 2023 |title=The 'Unprecedented' House GOP Meltdown Isn't as Novel as You Think. And There Is a Way Out. |language=en |url=https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |access-date=October 16, 2023 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016094650/https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |url-status=live}}</ref> After the [[civil rights movement]] and [[Great Society]] era of progressive legislation under [[Lyndon B. Johnson]], who was often able to overcome the conservative coalition in the 1960s, many white Southerners [[Southern strategy|switched to the Republican Party]] as the Northeastern states became more reliably Democratic.<ref>{{Cite magazine |date=February 15, 2015 |title=How Medicare Was Made |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |access-date=August 23, 2022 |magazine=The New Yorker |language=en-US |url-access=limited |last=Zelizer |first=Julian E. |archive-date=March 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304221801/https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |url-status=live}}</ref><ref name="gallup2010">{{cite web |date=June 12, 2009 |title=Women More Likely to Be Democrats, Regardless of Age |url=http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614010429/http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |archive-date=June 14, 2010 |access-date=June 17, 2010 |publisher=Gallup}}</ref> The party's labor union element has weakened since the 1970s amid [[deindustrialization]], and during the 1980s it lost many white [[Working class|working-class]] voters to the Republicans under [[Ronald Reagan]]. The election of [[Bill Clinton]] in 1992 marked a shift for the party toward [[centrism]] and the [[Third Way]], shifting its economic stance toward [[Neoliberalism|market-based policies]].<ref name="Hale-1995" /><ref name="Wills-1997" /><ref name=WaPo1998ThirdWay>{{Cite news |last=Edsall |first=Thomas B. |date=June 28, 1998 |title=Clinton and Blair envision a 'Third Way' international movement |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |access-date=November 1, 2022 |issn=0190-8286 |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127213150/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |url-status=live}}</ref> [[Barack Obama]] oversaw passage of the [[Affordable Care Act]] in 2010, which passed along party lines.<ref>{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |title=How America Changed During Barack Obama's Presidency |last=Dimock |first=Michael |date=January 10, 2017 |website=[[Pew Research Center]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 6, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806155740/https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |title=Honor and Effort: What President Obama Achieved in Eight Years |last=Drehle Von |first=David |date=December 22, 2016 |website=[[Time Magazine]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=June 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602104131/https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |url-status=live}}</ref> On economic issues, the party favors [[Healthcare reform in the United States|healthcare reform]], [[paid sick leave]], [[paid family leave]] and [[Unionization|supporting unions]].<ref name="Miranda Ollstein-2022">{{Cite web |last=Miranda Ollstein |first=Alice |date=August 12, 2022 |title=A bittersweet health care win for Democrats |url=https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |access-date=April 7, 2023 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407081105/https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |url-status=live}}</ref><ref name="Goodnough-2019">{{cite news |last1=Goodnough |first1=Abby |last2=Kaplan |first2=Thomas |date=June 28, 2019 |title=Democrat vs. Democrat: How Health Care Is Dividing the Party |website=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-access=limited |access-date=July 22, 2020 |archive-date=July 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722004441/https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Mueller |first1=Eleanor |last2=Olander |first2=Olivia |date=November 27, 2023 |title=Paid leave support up ahead of '24 |url=https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |access-date=May 17, 2025 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=June 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625065517/https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |url-status=live}}</ref><ref name="jlevy">{{cite book |last=Levy |first=Jonah |url=https://books.google.com/books?id=xGNRRwkZFysC |title=The State after Statism: New State Activities in the Age of Liberalization |publisher=[[Harvard University Press]] |year=2006 |isbn=9780495501121 |page=198 |quote=In the corporate governance area, the center-left repositioned itself to press for reform. The Democratic Party in the United States used the postbubble scandals and the collapse of share prices to attack the Republican Party&nbsp;... Corporate governance reform fit surprisingly well within the contours of the center-left ideology. The Democratic Party and the SPD have both been committed to the development of the regulatory state as a counterweight to managerial authority, corporate power, and market failure.}}</ref><ref name="U.S. Department of State">{{cite web |author=[[U.S. Department of State]] |title=A Mixed Economy: The Role of the Market |url=https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524222737/https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-date=May 24, 2017 |publisher=Thoughtco.com}}</ref> On social issues, it advocates for [[United States abortion-rights movement|abortion rights]],<ref name="Traister-2023">{{Cite web |last=Traister |first=Rebecca |date=March 27, 2023 |title=Abortion Wins Elections |url=https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |access-date=April 7, 2023 |website=[[The Cut (publication)|The Cut]] |language=en-us |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406181341/https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |url-status=live}}</ref> [[Gun control in the United States|gun control]],<ref>{{cite web |title=Gun violence among top issues in DNC Platform |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |url=https://abcnews.go.com/US/gun-violence-top-issues-dnc-platform/story?id=112955833}}</ref> [[LGBTQ rights in the United States|LGBTQ rights]],<ref name="NPR-2012a">{{Cite news |last=Migdon |first=Brooke |date=June 21, 2023 |title=Democrats reintroduce Equality Act amid Pride Month |url=https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |access-date=May 12, 2025 |archive-date=March 4, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004229/https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |url-status=live}}</ref> action on [[climate change]],<ref>{{cite news |title=Combating the Climate Crisis and Pursuing Environmental Justic |newspaper=Democrats |url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |publisher=Democratic National Committee |access-date=July 17, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717200005/https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |url-status=live}}</ref> the [[Legality of cannabis by U.S. jurisdiction|legalization of marijuana]], and a pathway to citizenship for [[Undocumented immigrants (U.S.)|undocumented immigrants]].<ref name="THE 2020 DEMOCRATIC PLATFORM">{{cite web |title=Party Platform – Democrats|work=Democrats|url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/}}</ref><ref name="The American Presidency Project-2020">{{Cite web |date=August 17, 2020|title=2020 Democratic Party Platform {{!}} The American Presidency Project|url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/2020-democratic-party-platform|access-date=July 11, 2023|website=[[The American Presidency Project]]|publisher=[[University of California, Santa Barbara]]}}</ref> Since 2016, the party has seen a significant growth in support for [[Progressivism in the United States|progressivism]].<ref>{{Cite journal |last=Zhu |first=Wenli |date=June 2021|title=Near, far: the beginning of a twenty-first century Progressive Era in the US? |journal=China International Strategy Review |language=en |volume=3 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1007/s42533-021-00068-w |issn=2524-5627 |pmc=8033550}}</ref> In foreign policy, the party supports [[liberal internationalism]] and [[Military aid to Ukraine during the Russo-Ukrainian war|aid to Ukraine]], as well as tough stances against Russia. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:سوشلزم]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ کاٻي ڌر جي سياست]] q1hvmolpc4e4q1p8l2s56kpqexx9sgt 430679 430677 2026-11-11T05:35:33Z Ibne maryam 17680 /* */ 430679 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{for|the 1792–1825 party|Democratic-Republican Party}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{pp-move}} {{Use American English|date=December 2014}} {{Use mdy dates|date=August 2026}} {{Infobox political party | name = Democratic Party | logo = US Democratic Party 2025 logo (positive).svg | symbol = {{Switcher | [[File:US Democratic Party Logo.svg|100px]] | Formal | default = 1 | [[File:Democratic Disc.svg|100px]] | Traditional }} | logo_alt = A blue silhouette of a donkey standing next to the word "Democrats" | logo_upright = 1.1 | colorcode = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{party color|Democratic Party (United States)}} | chairperson = [[Ken Martin]] | governing_body = [[Democratic National Committee]] | leader2_title = [[Party leaders of the United States Senate|Senate Minority Leader]] | leader2_name = [[Chuck Schumer]] | leader3_title = [[Party leaders of the United States House of Representatives|House Minority Leader]] | leader3_name = [[Hakeem Jeffries]] | abbreviation = Dem., D | founders = {{plainlist| * [[Andrew Jackson]] * [[Martin Van Buren]] }} | founded = {{start date and age|1828|1|8}}<ref name=Cole1970Jacksonian /> | predecessor = [[Democratic-Republican Party]] | headquarters = 430 [[South Capitol Street|South Capitol St.]] SE,<br />Washington, D.C., U.S. | student_wing = {{Indented plainlist| * [[High School Democrats of America]] * [[College Democrats of America]]}} | youth_wing = [[Young Democrats of America]] | womens_wing = [[National Federation of Democratic Women]] | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 44.4 million (35.0%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = LGBTQ wing | wing1 = {{indented plainlist| * [[National Stonewall Democrats]] }} | wing2_title = Overseas wing | wing2 = [[Democrats Abroad]] | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. -->{{indented plainlist| * <!-- Please do not change this link per consensus. The article [[Liberalism]] is about the philosophy, not the ideology. The form of the U.S. government and all of its political parties are "liberal" in the philosophical sense, but differ in terms of ideology. For more information, see the article [[Liberalism in the United States]] vs. [[Modern liberalism in the United States]]. -->[[Modern liberalism in the United States|Liberalism]]<!-- Please do not change this link per consensus. -->{{efn|name=IdeologyLiberalism}} * '''[[Factions in the Democratic Party (United States)|Factions:]]''' * [[Progressivism]] ([[Progressivism in the United States|US]]){{efn|name=IdeologyProgressive}} }} | position = <!-- Please DO NOT change position without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current position section. Thank you. --> [[Centrism|Center]]{{refn|name=PositionCenter}} to [[center-left]]{{refn|name=PositionCenterLeft}} | affiliation1_title = [[Congressional caucuses|Caucuses]] | affiliation1 = {{indented plainlist| * [[Blue Dog Coalition]] * [[New Democrat Coalition]] * [[Congressional Progressive Caucus]] }} | international = <!-- Please DO NOT add [[Progressive Alliance]] without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have rejected this affiliation. --> | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Democratic Party (US)}}|border=darkgray}} [[Blue]] | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|45|100|hex={{party color|Democratic Party (US)}}|ref={{efn|name=SenateCaucus}}}}<!-- Keep at 45, as the Independents caucus with the Democrats --> | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|214|435|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|24|50|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|841|1973|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2399|5413|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|21|97|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = the United States }} '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. <small>1828</small>ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ <small>1850</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ڊيموڪريٽڪ پارٽي شروعات ۾ جيڪسن ڊيموڪريسي (<small>Jacksonian democracy</small>)، زرعي نظام ۽ جاگرافيائي توسيع پسندي جي حمايت ڪئي، جڏهن ته قومي بئنڪ ۽ وڏن ٽيرف (درآمدي محصولن) جي مخالفت ڪئي. <small>1828</small>ع کان <small>1856</small>ع جي وچ ۾ ٿيندڙ اٺ صدارتي چونڊن مان ڊيموڪريٽس ڇهه کٽيون، جڏهن ته ٻه ڀيرا انهن کي "وگس" (<small>Whigs</small>) پارٽي کان شڪست ملي. سال <small>1860</small>ع ۾، غلامي جي مسئلي تي پارٽي ٻن حصن، اترين ۽ ڏکڻين ڌرين، ۾ ورهائجي وئي. پارٽي تي زرعي مفادن جو غلبو رهيو، جيڪو ان دور (جنهن کي "گلڊڊ ايج" يا "سونري دور" چيو وڃي ٿو) ۾ وڏن ڪاروبارن لاءِ ريپبلڪن پارٽي جي حمايت جي بلڪل ابتڙ هو. <small>1860</small>ع کان <small>1908</small>ع جي وچ ۾، ڊيموڪريٽڪ اميدوار صرف ٻه ڀيرا صدارت حاصل ڪري سگهيا، جيتوڻيڪ ان عرصي دوران ٻه ڀيرا وڌيڪ ڊيموڪريٽڪ اميدوارن کي عوامي ووٽ (<small>popular vote</small>) ۾ برتري حاصل ٿي هئي. "ترقي پسند دور" (<small>Progressive</small> <small>Era</small>) دوران، پارٽي جي ڪجهه ڌرين ترقي پسند سڌارن جي حمايت ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ ووڊرو ولسن <small>1912</small>ع ۽ <small>1916</small>ع ۾ صدر چونڊجي آيو. سال <small>1932</small>ع ۾، فرينڪلن ڊي روزويلٽ "عظيم معاشي بحران" (<small>Great</small> <small>Depression</small>) جي خلاف سخت قدم کڻڻ جي واعدي سان مهم هلائي صدر چونڊجي آيو. سندس "نيو ڊيل" (<small>New</small> <small>Deal</small>) پروگرامن هڪ وسيع ڊيموڪريٽڪ اتحاد قائم ڪيو، جنهن ۾ ڏکڻ جا سفيد فام (<small>Whites</small>) ، اتر جا مزدور، ليبر يونينون، آفريڪي آمريڪن، ڪيٿولڪ ۽ يهودي برادريون، ترقي پسند ۽ لبرل شامل هئا. <small>1930</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر کان، پارٽي جي ڏکڻ واري حصي ۾ موجود هڪ قدامت پسند اقليت، ملڪ اندر متعارف ڪرايل ترقي پسند سڌارن جي ردعمل طور ريپبلڪن پارٽي سان ملي وئي.<ref name="Zeitz-2023">{{Cite news |last=Zeitz |first=Joshua |date=October 16, 2023 |title=The 'Unprecedented' House GOP Meltdown Isn't as Novel as You Think. And There Is a Way Out. |language=en |url=https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |access-date=October 16, 2023 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016094650/https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |url-status=live}}</ref> شهري حقن جي تحريڪ ۽ لنڊن بي جانسن جي دور ۾ "گريٽ سوسائٽي" (<small>Great</small> <small>Society</small>) تحت ٿيندڙ ترقي پسند قانون سازين کان پوءِ؛ جنهن دوران جانسن اڪثر ڪري قدامت پسند اتحاد تي غالب پئجي ويندو هو، ڏکڻ جا ڪيترائي سفيد فام ريپبلڪن پارٽي ۾ شامل ٿي ويا، جڏهن ته اتر-اوڀر واريون رياستون وڌيڪ پختگيءَ سان ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو گڙهه بڻجي ويون.<ref>{{Cite magazine |date=February 15, 2015 |title=How Medicare Was Made |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |access-date=August 23, 2022 |magazine=The New Yorker |language=en-US |url-access=limited |last=Zelizer |first=Julian E. |archive-date=March 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304221801/https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |url-status=live}}</ref> <ref name="gallup2010">{{cite web |date=June 12, 2009 |title=Women More Likely to Be Democrats, Regardless of Age |url=http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614010429/http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |archive-date=June 14, 2010 |access-date=June 17, 2010 |publisher=Gallup}}</ref> <small>1970</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، صنعتي زوال (<small>deindustrialization</small>) جي ڪري پارٽي ۾ ليبر يونينن جو اثر ڪمزور ٿي ويو آهي؛ ان کان سواء <small>1980</small>ع واري ڏهاڪي ۾، رونالڊ ريگن جي دور ۾، مزدور طبقي سان تعلق رکندڙ ڪيترائي سفيد فام ووٽر ڊيموڪريٽڪ پارٽي ڇڏي ريپبلڪن پارٽي ڏانهن هليا ويا. <small>1992ع ۾ بل ڪلنٽن جي چونڊ پارٽي جي رخ ۾ تبديلي آندي، جنهن پارٽي کي وچٿري سياست (Centerism) ۽ "ٽيون رستو" (Third Way) ڏانهن آندو، ۽ ان جي معاشي پاليسين جو رخ مارڪيٽ تي سماجي معاملن تي، اها پارٽي اسقاطِ حمل (abortion) جي حقن، هٿيارن جي ضابطي، "ايل جي بي ٽي ڪيو" (LGBTQ) برادريءَ جي حقن، موسمياتي تبديليءَ خلاف قدمن، چرس (marijuana) کي قانوني حيثيت ڏيڻ ۽ بغير دستاويزن جي رهندڙ مهاجرن کي شهريت حاصل ڪرڻ جو رستو فراهم ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. 2016ع کان وٺي، هن پارٽي ۾ ”ترقي پسند سوچ“ (progressivism) جي حمايت ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي. پرڏيهي پاليسيءَ جي حوالي سان، پارٽي ”لبرل انٽرنيشنلزم“ (liberal internationalism) ۽ يوڪرين جي مدد ڪرڻ سان گڏوگڏ روس جي خلاف سخت موقف اختيار ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي.</small> The party's labor union element has weakened since the 1970s amid [[deindustrialization]], and during the 1980s it lost many white [[Working class|working-class]] voters to the Republicans under [[Ronald Reagan]]. The election of [[Bill Clinton]] in 1992 marked a shift for the party toward [[centrism]] and the [[Third Way]], shifting its economic stance toward [[Neoliberalism|market-based policies]].<ref name="Hale-1995" /><ref name="Wills-1997" /><ref name="WaPo1998ThirdWay">{{Cite news |last=Edsall |first=Thomas B. |date=June 28, 1998 |title=Clinton and Blair envision a 'Third Way' international movement |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |access-date=November 1, 2022 |issn=0190-8286 |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127213150/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |url-status=live}}</ref> [[Barack Obama]] oversaw passage of the [[Affordable Care Act]] in 2010, which passed along party lines.<ref>{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |title=How America Changed During Barack Obama's Presidency |last=Dimock |first=Michael |date=January 10, 2017 |website=[[Pew Research Center]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 6, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806155740/https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |title=Honor and Effort: What President Obama Achieved in Eight Years |last=Drehle Von |first=David |date=December 22, 2016 |website=[[Time Magazine]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=June 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602104131/https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |url-status=live}}</ref> <small>1992</small>ع ۾ بل ڪلنٽن جي چونڊ پارٽي جي رخ ۾ تبديلي آندي، جنهن پارٽي کي وچٿري سياست (<small>Centerism</small>) ۽ "ٽيون رستو" (<small>Third</small> <small>Way</small>) ڏانهن آندو، ۽ ان جي معاشي پاليسين جو رخ مارڪيٽ تي سماجي معاملن تي، اها پارٽي اسقاطِ حمل (<small>abortion</small>) جي حقن، <ref name="Traister-2023">{{Cite web |last=Traister |first=Rebecca |date=March 27, 2023 |title=Abortion Wins Elections |url=https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |access-date=April 7, 2023 |website=[[The Cut (publication)|The Cut]] |language=en-us |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406181341/https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |url-status=live}}</ref> هٿيارن جي ضابطي (<small>Gun</small> <small>control</small>)، <ref>{{cite web |title=Gun violence among top issues in DNC Platform |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |url=https://abcnews.go.com/US/gun-violence-top-issues-dnc-platform/story?id=112955833}}</ref> "ايل جي بي ٽي ڪيو" (<small>LGBTQ</small>) برادريءَ جي حقن،<ref name="NPR-2012a">{{Cite news |last=Migdon |first=Brooke |date=June 21, 2023 |title=Democrats reintroduce Equality Act amid Pride Month |url=https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |access-date=May 12, 2025 |archive-date=March 4, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004229/https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |url-status=live}}</ref> موسمياتي تبديليءَ خلاف قدمن، <ref>{{cite news |title=Combating the Climate Crisis and Pursuing Environmental Justic |newspaper=Democrats |url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |publisher=Democratic National Committee |access-date=July 17, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717200005/https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |url-status=live}}</ref> چرس (<small>marijuana</small>) کي قانوني حيثيت ڏيڻ ۽ بغير دستاويزن جي رهندڙ مهاجرن کي شهريت حاصل ڪرڻ جو رستو فراهم ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي.<ref name="Miranda Ollstein-2022">{{Cite web |last=Miranda Ollstein |first=Alice |date=August 12, 2022 |title=A bittersweet health care win for Democrats |url=https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |access-date=April 7, 2023 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407081105/https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |url-status=live}}</ref><ref name="Goodnough-2019">{{cite news |last1=Goodnough |first1=Abby |last2=Kaplan |first2=Thomas |date=June 28, 2019 |title=Democrat vs. Democrat: How Health Care Is Dividing the Party |website=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-access=limited |access-date=July 22, 2020 |archive-date=July 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722004441/https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Mueller |first1=Eleanor |last2=Olander |first2=Olivia |date=November 27, 2023 |title=Paid leave support up ahead of '24 |url=https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |access-date=May 17, 2025 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=June 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625065517/https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |url-status=live}}</ref><ref name="jlevy">{{cite book |last=Levy |first=Jonah |url=https://books.google.com/books?id=xGNRRwkZFysC |title=The State after Statism: New State Activities in the Age of Liberalization |publisher=[[Harvard University Press]] |year=2006 |isbn=9780495501121 |page=198 |quote=In the corporate governance area, the center-left repositioned itself to press for reform. The Democratic Party in the United States used the postbubble scandals and the collapse of share prices to attack the Republican Party&nbsp;... Corporate governance reform fit surprisingly well within the contours of the center-left ideology. The Democratic Party and the SPD have both been committed to the development of the regulatory state as a counterweight to managerial authority, corporate power, and market failure.}}</ref><ref name="U.S. Department of State">{{cite web |author=[[U.S. Department of State]] |title=A Mixed Economy: The Role of the Market |url=https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524222737/https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-date=May 24, 2017 |publisher=Thoughtco.com}}</ref> <ref name="THE 2020 DEMOCRATIC PLATFORM">{{cite web |title=Party Platform – Democrats|work=Democrats|url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/}}</ref><ref name="The American Presidency Project-2020" /> On social issues, it advocates for [[United States abortion-rights movement|abortion rights]], [[Gun control in the United States|gun control]], [[LGBTQ rights in the United States|LGBTQ rights]], action on [[climate change]], the [[Legality of cannabis by U.S. jurisdiction|legalization of marijuana]], and a pathway to citizenship for [[Undocumented immigrants (U.S.)|undocumented immigrants]].<ref name="The American Presidency Project-2020">{{Cite web |date=August 17, 2020|title=2020 Democratic Party Platform {{!}} The American Presidency Project|url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/2020-democratic-party-platform|access-date=July 11, 2023|website=[[The American Presidency Project]]|publisher=[[University of California, Santa Barbara]]}}</ref> <small>2016</small>ع کان وٺي، هن پارٽي ۾ ”ترقي پسند سوچ“ (<small>progressivism</small>) جي حمايت ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي.<ref>{{Cite journal |last=Zhu |first=Wenli |date=June 2021|title=Near, far: the beginning of a twenty-first century Progressive Era in the US? |journal=China International Strategy Review |language=en |volume=3 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1007/s42533-021-00068-w |issn=2524-5627 |pmc=8033550}}</ref> پرڏيهي پاليسيءَ جي حوالي سان، پارٽي ”لبرل انٽرنيشنلزم“ (<small>liberal</small> <small>internationalism</small>) ۽ يوڪرين جي مدد ڪرڻ سان گڏوگڏ روس جي خلاف سخت موقف اختيار ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:سوشلزم]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ کاٻي ڌر جي سياست]] de453uszucc1yd9jyj6tgs18ykkk7av 430680 430679 2026-11-11T06:26:32Z Ibne maryam 17680 /* */ 430680 wikitext text/x-wiki {{Short description|Political party}} {{for|the 1792–1825 party|Democratic-Republican Party}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{pp-move}} {{Use American English|date=December 2014}} {{Use mdy dates|date=August 2026}} {{Infobox political party | name = ڊيموڪريٽڪ پارٽي<br> Democratic Party | logo = US Democratic Party 2025 logo (positive).svg | symbol = {{Switcher | [[File:US Democratic Party Logo.svg|100px]] | Formal | default = 1 | [[File:Democratic Disc.svg|100px]] | Traditional }} | logo_alt = A blue silhouette of a donkey standing next to the word "Democrats" | logo_upright = 1.1 | colorcode = | chairperson = ڪين مارٽن | governing_body = ڊيموڪريٽڪ نيشنل ڪميٽي | leader2_title = سينيٽ اقليتي اڳواڻ | leader2_name = چڪ شومر | leader3_title = هائوس اقليتي اڳواڻ | leader3_name = حڪيم جيفريز | abbreviation = Dem., D | founders = {{plainlist| * اينڊريو جيڪسن * مارٽن وان بورين}} | founded = 8 جنوري، 1828ع<ref name=Cole1970Jacksonian /> | predecessor = ڊيموڪريٽڪ-ريپبلڪن پارٽي | headquarters = 430 سائوٿ ڪيپيٽل اسٽريٽ SE،<br>واشنگٽن، ڊي سي، آمريڪا | student_wing = {{Indented plainlist| * هاءِ اسڪول ڊيموڪريٽس اف آمريڪا * ڪاليج ڊيموڪريٽس آف آمريڪا}} | youth_wing = ينگ ڊيموڪريٽس آف آمريڪا | womens_wing = نيشنل فيڊريشن آف ڊيموڪريٽڪ ويمن | registered_voters_year = July 2026 | registered_voters = 44.4 million (35.0%){{efn|name=RegVoters}} | wing1_title = LGBTQ ونگ | wing1 = {{indented plainlist| * نيشنل اسٽون وال ڊيموڪريٽس}} | wing2_title = اوورسيز ونگ | wing2 = ڊيموڪريٽس ابروڊ (Democrats Abroad) | ideology = <!-- Please DO NOT change ideology without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have produced the current ideology section. Thank you. --> {{indented plainlist|لبرلزم * <!-- Please do not change this link per consensus. The article [[Liberalism]] is about the philosophy, not the ideology. The form of the U.S. government and all of its political parties are "liberal" in the philosophical sense, but differ in terms of ideology. For more information, see the article [[Liberalism in the United States]] vs. [[Modern liberalism in the United States]]. -->[[Modern liberalism in the United States|Liberalism]]<!-- Please do not change this link per consensus. -->{{efn|name=IdeologyLiberalism}} * '''ڌڙا''': * ترقي پسندي{{efn|name=IdeologyProgressive}} }} | position = سينٽر کان سينٽر-کاٻي پاسي{{refn|name=PositionCenterLeft}} | affiliation1_title = ڪاڪس | affiliation1 = {{indented plainlist| * بليو ڊاگ ڪوئليشن * نيو ڊيموڪريٽ ڪوئليشن * ڪانگريسي ترقي پسند ڪاڪس}} | international = <!-- Please DO NOT add [[Progressive Alliance]] without consensus at talk page. Multiple talk page discussions have rejected this affiliation. --> | colors = <!-- Please DO NOT change or remove party color codes in this field or any below fields. Thank you. --> {{color box|{{party color|Democratic Party (US)}}|border=darkgray}} [[Blue]] | seats1_title = [[United States Senate|Senate]] | seats1 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|45|100|hex={{party color|Democratic Party (US)}}|ref={{efn|name=SenateCaucus}}}}<!-- Keep at 45, as the Independents caucus with the Democrats --> | seats2_title = [[United States House of Representatives|House of Representatives]] | seats2 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|214|435|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats3_title = [[List of current United States governors#State governors|State governors]] | seats3 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|24|50|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats4_title = [[State legislature (United States)|State upper chambers]] | seats4 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|841|1973|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats5_title = [[State legislature (United States)|State lower chambers]] | seats5 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2399|5413|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats6_title = [[List of current United States governors#Territory governors|Territorial governors]] | seats6 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|2|5|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats7_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial upper chambers]] | seats7 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|21|97|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | seats8_title = [[Territories of the United States#Governments and legislatures|Territorial lower chambers]] | seats8 = <!--Don't change numbers until terms begin--> {{composition bar|9|91|hex={{party color|Democratic Party (US)}}}} | website = {{Official URL}} | country = {{flag|USA}} }} '''ڊيموڪريٽڪ پارٽي''' (<small>Democratic</small> <small>Party</small>) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جي هڪ لبرل سياسي پارٽي آهي، جيڪا سياسي دائري ۾ مرڪز کان وٺي مرڪز-کاٻي (<small>center-left</small>) تائين جي جاءِ رکي ٿي. <small>1828</small>ع ۾ قائم ٿيل هيءَ پارٽي دنيا جي سڀ کان پراڻي فعال سياسي پارٽي آهي. ان جي مکيه حريف [[ريپبلڪن پارٽي (آمريڪا)|ريپبلڪن پارٽي]] آهي ۽ <small>1850</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، آمريڪي سياست تي انهن ٻنهي پارٽين جو غلبو رهيو آهي. ڊيموڪريٽڪ پارٽي شروعات ۾ جيڪسن ڊيموڪريسي (<small>Jacksonian democracy</small>)، زرعي نظام ۽ جاگرافيائي توسيع پسندي جي حمايت ڪئي، جڏهن ته قومي بئنڪ ۽ وڏن ٽيرف (درآمدي محصولن) جي مخالفت ڪئي. <small>1828</small>ع کان <small>1856</small>ع جي وچ ۾ ٿيندڙ اٺ صدارتي چونڊن مان ڊيموڪريٽس ڇهه کٽيون، جڏهن ته ٻه ڀيرا انهن کي "وگس" (<small>Whigs</small>) پارٽي کان شڪست ملي. سال <small>1860</small>ع ۾، غلامي جي مسئلي تي پارٽي ٻن حصن، اترين ۽ ڏکڻين ڌرين، ۾ ورهائجي وئي. پارٽي تي زرعي مفادن جو غلبو رهيو، جيڪو ان دور (جنهن کي "گلڊڊ ايج" يا "سونري دور" چيو وڃي ٿو) ۾ وڏن ڪاروبارن لاءِ ريپبلڪن پارٽي جي حمايت جي بلڪل ابتڙ هو. <small>1860</small>ع کان <small>1908</small>ع جي وچ ۾، ڊيموڪريٽڪ اميدوار صرف ٻه ڀيرا صدارت حاصل ڪري سگهيا، جيتوڻيڪ ان عرصي دوران ٻه ڀيرا وڌيڪ ڊيموڪريٽڪ اميدوارن کي عوامي ووٽ (<small>popular vote</small>) ۾ برتري حاصل ٿي هئي. "ترقي پسند دور" (<small>Progressive</small> <small>Era</small>) دوران، پارٽي جي ڪجهه ڌرين ترقي پسند سڌارن جي حمايت ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ ووڊرو ولسن <small>1912</small>ع ۽ <small>1916</small>ع ۾ صدر چونڊجي آيو. سال <small>1932</small>ع ۾، فرينڪلن ڊي روزويلٽ "عظيم معاشي بحران" (<small>Great</small> <small>Depression</small>) جي خلاف سخت قدم کڻڻ جي واعدي سان مهم هلائي صدر چونڊجي آيو. سندس "نيو ڊيل" (<small>New</small> <small>Deal</small>) پروگرامن هڪ وسيع ڊيموڪريٽڪ اتحاد قائم ڪيو، جنهن ۾ ڏکڻ جا سفيد فام (<small>Whites</small>) ، اتر جا مزدور، ليبر يونينون، آفريڪي آمريڪن، ڪيٿولڪ ۽ يهودي برادريون، ترقي پسند ۽ لبرل شامل هئا. <small>1930</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر کان، پارٽي جي ڏکڻ واري حصي ۾ موجود هڪ قدامت پسند اقليت، ملڪ اندر متعارف ڪرايل ترقي پسند سڌارن جي ردعمل طور ريپبلڪن پارٽي سان ملي وئي.<ref name="Zeitz-2023">{{Cite news |last=Zeitz |first=Joshua |date=October 16, 2023 |title=The 'Unprecedented' House GOP Meltdown Isn't as Novel as You Think. And There Is a Way Out. |language=en |url=https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |access-date=October 16, 2023 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016094650/https://www.politico.com/news/magazine/2023/10/16/broken-congress-history-00121564 |url-status=live}}</ref> شهري حقن جي تحريڪ ۽ لنڊن بي جانسن جي دور ۾ "گريٽ سوسائٽي" (<small>Great</small> <small>Society</small>) تحت ٿيندڙ ترقي پسند قانون سازين کان پوءِ؛ جنهن دوران جانسن اڪثر ڪري قدامت پسند اتحاد تي غالب پئجي ويندو هو، ڏکڻ جا ڪيترائي سفيد فام ريپبلڪن پارٽي ۾ شامل ٿي ويا، جڏهن ته اتر-اوڀر واريون رياستون وڌيڪ پختگيءَ سان ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو گڙهه بڻجي ويون.<ref>{{Cite magazine |date=February 15, 2015 |title=How Medicare Was Made |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |access-date=August 23, 2022 |magazine=The New Yorker |language=en-US |url-access=limited |last=Zelizer |first=Julian E. |archive-date=March 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304221801/https://www.newyorker.com/news/news-desk/medicare-made |url-status=live}}</ref> <ref name="gallup2010">{{cite web |date=June 12, 2009 |title=Women More Likely to Be Democrats, Regardless of Age |url=http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614010429/http://www.gallup.com/poll/120839/Women-Likely-Democrats-Regardless-Age.aspx |archive-date=June 14, 2010 |access-date=June 17, 2010 |publisher=Gallup}}</ref> سال <small>1970</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي، صنعتي زوال (<small>deindustrialization</small>) جي ڪري پارٽي ۾ ليبر يونينن جو اثر ڪمزور ٿي ويو آهي؛ ان کان سواء <small>1980</small>ع واري ڏهاڪي ۾، رونالڊ ريگن جي دور ۾، مزدور طبقي سان تعلق رکندڙ ڪيترائي سفيد فام ووٽر ڊيموڪريٽڪ پارٽي ڇڏي ريپبلڪن پارٽي ڏانهن هليا ويا. <small>1992</small>ع ۾ بل ڪلنٽن جي چونڊ پارٽي جي رخ ۾ تبديلي آندي، جنهن پارٽي کي وچٿري سياست (<small>Centerism</small>) ۽ "ٽيون رستو" (<small>Third</small> <small>Way</small>) ڏانهن آندو، ۽ ان جي معاشي پاليسين جو رخ مارڪيٽ تي ٻڌل معيشت ٿي ويو.<ref name="WaPo1998ThirdWay">{{Cite news |last=Edsall |first=Thomas B. |date=June 28, 1998 |title=Clinton and Blair envision a 'Third Way' international movement |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |access-date=November 1, 2022 |issn=0190-8286 |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127213150/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/06/28/clinton-and-blair-envision-a-third-way-international-movement/0bc00486-bd6d-4da4-a970-5255d7aa25d8/ |url-status=live}}</ref> <small>1992</small>ع ۾ بل ڪلنٽن جي چونڊ پارٽي جي رخ ۾ تبديلي آندي، جنهن پارٽي کي وچٿري سياست (<small>Centerism</small>) ۽ "ٽيون رستو" (<small>Third</small> <small>Way</small>) ڏانهن آندو، ۽ ان جي معاشي پاليسين جو رخ مارڪيٽ تي سماجي معاملن تي، اها پارٽي اسقاطِ حمل (<small>abortion</small>) جي حقن، <ref name="Traister-2023">{{Cite web |last=Traister |first=Rebecca |date=March 27, 2023 |title=Abortion Wins Elections |url=https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |access-date=April 7, 2023 |website=[[The Cut (publication)|The Cut]] |language=en-us |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406181341/https://www.thecut.com/article/abortion-democratic-party-2024-elections.html |url-status=live}}</ref> هٿيارن جي ضابطي (<small>Gun</small> <small>control</small>)، <ref>{{cite web |title=Gun violence among top issues in DNC Platform |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |url=https://abcnews.go.com/US/gun-violence-top-issues-dnc-platform/story?id=112955833}}</ref> "ايل جي بي ٽي ڪيو" (<small>LGBTQ</small>) برادريءَ جي حقن،<ref name="NPR-2012a">{{Cite news |last=Migdon |first=Brooke |date=June 21, 2023 |title=Democrats reintroduce Equality Act amid Pride Month |url=https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |access-date=May 12, 2025 |archive-date=March 4, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004229/https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/4060836-democrats-reintroduce-equality-act-amid-pride-month/ |url-status=live}}</ref> موسمياتي تبديليءَ خلاف قدمن، <ref>{{cite news |title=Combating the Climate Crisis and Pursuing Environmental Justic |newspaper=Democrats |url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |publisher=Democratic National Committee |access-date=July 17, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717200005/https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/combating-the-climate-crisis-and-pursuing-environmental-justice/ |url-status=live}}</ref> چرس (<small>marijuana</small>) کي قانوني حيثيت ڏيڻ ۽ بغير دستاويزن جي رهندڙ مهاجرن کي شهريت حاصل ڪرڻ جو رستو فراهم ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي.<ref name="Miranda Ollstein-2022">{{Cite web |last=Miranda Ollstein |first=Alice |date=August 12, 2022 |title=A bittersweet health care win for Democrats |url=https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |access-date=April 7, 2023 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407081105/https://www.politico.com/news/2022/08/12/a-bittersweet-health-care-win-for-democrats-00051264 |url-status=live}}</ref><ref name="Goodnough-2019">{{cite news |last1=Goodnough |first1=Abby |last2=Kaplan |first2=Thomas |date=June 28, 2019 |title=Democrat vs. Democrat: How Health Care Is Dividing the Party |website=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-access=limited |access-date=July 22, 2020 |archive-date=July 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722004441/https://www.nytimes.com/2019/06/28/health/democratic-debate-healthcare.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Mueller |first1=Eleanor |last2=Olander |first2=Olivia |date=November 27, 2023 |title=Paid leave support up ahead of '24 |url=https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |access-date=May 17, 2025 |website=[[Politico]] |language=en |archive-date=June 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625065517/https://www.politico.com/newsletters/weekly-shift/2023/11/27/support-for-paid-leave-hits-historic-high-00128648 |url-status=live}}</ref><ref name="jlevy">{{cite book |last=Levy |first=Jonah |url=https://books.google.com/books?id=xGNRRwkZFysC |title=The State after Statism: New State Activities in the Age of Liberalization |publisher=[[Harvard University Press]] |year=2006 |isbn=9780495501121 |page=198 |quote=In the corporate governance area, the center-left repositioned itself to press for reform. The Democratic Party in the United States used the postbubble scandals and the collapse of share prices to attack the Republican Party&nbsp;... Corporate governance reform fit surprisingly well within the contours of the center-left ideology. The Democratic Party and the SPD have both been committed to the development of the regulatory state as a counterweight to managerial authority, corporate power, and market failure.}}</ref><ref name="U.S. Department of State">{{cite web |author=[[U.S. Department of State]] |title=A Mixed Economy: The Role of the Market |url=https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524222737/https://www.thoughtco.com/overview-of-a-mixed-economy-1147547 |archive-date=May 24, 2017 |publisher=Thoughtco.com}}</ref> <ref name="THE 2020 DEMOCRATIC PLATFORM">{{cite web |title=Party Platform – Democrats|work=Democrats|url=https://democrats.org/where-we-stand/party-platform/}}</ref><ref name="The American Presidency Project-2020">{{Cite web |date=August 17, 2020|title=2020 Democratic Party Platform {{!}} The American Presidency Project|url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/2020-democratic-party-platform|access-date=July 11, 2023|website=[[The American Presidency Project]]|publisher=[[University of California, Santa Barbara]]}}</ref> سال 2010ع م باراڪ اوباما Affordable Care Act جو بل پيش ڪيو، جنهن پارٽي منظوري ڏنو.<ref>{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |title=How America Changed During Barack Obama's Presidency |last=Dimock |first=Michael |date=January 10, 2017 |website=[[Pew Research Center]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 6, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806155740/https://www.pewresearch.org/social-trends/2017/01/10/how-america-changed-during-barack-obamas-presidency/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |title=Honor and Effort: What President Obama Achieved in Eight Years |last=Drehle Von |first=David |date=December 22, 2016 |website=[[Time Magazine]] |access-date=August 7, 2025 |archive-date=June 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602104131/https://time.com/4616866/barack-obama-administration-look-back-history-achievements/ |url-status=live}}</ref> سال <small>2016</small>ع کان وٺي، هن پارٽي ۾ ”ترقي پسند سوچ“ (<small>progressivism</small>) جي حمايت ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي.<ref>{{Cite journal |last=Zhu |first=Wenli |date=June 2021|title=Near, far: the beginning of a twenty-first century Progressive Era in the US? |journal=China International Strategy Review |language=en |volume=3 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1007/s42533-021-00068-w |issn=2524-5627 |pmc=8033550}}</ref> پرڏيهي پاليسيءَ جي حوالي سان، پارٽي ”لبرل انٽرنيشنلزم“ (<small>liberal</small> <small>internationalism</small>) ۽ يوڪرين جي مدد ڪرڻ سان گڏوگڏ روس جي خلاف سخت موقف اختيار ڪرڻ جي حمايت ڪري ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا)]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:سوشلزم]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ کاٻي ڌر جي سياست]] 80c9ddo4lqplecg9n5cxxkyy89rig4o سانچو:Periodic table (micro) 10 105839 430631 2026-11-10T20:34:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <div role="navigation" {{#if:{{{title<includeonly>|</includeonly>}}}{{{mark<includeonly>|</includeonly>}}}|aria-labelledby="micro-periodic-table-title"|aria-label="Periodic table"}} {{#if:{{{caption<includeonly>|</includeonly>}}}|aria-describedby="micro-periodic-table-caption"}} style="float:{{{float|right}}}; background:var(--background-color-neutral-subtle,{{element color|table bg}}); padding:0.3em; border:1px solid {{element color|table border}}; margin:0 0 0.25em 0.5e... 430631 wikitext text/x-wiki <div role="navigation" {{#if:{{{title<includeonly>|</includeonly>}}}{{{mark<includeonly>|</includeonly>}}}|aria-labelledby="micro-periodic-table-title"|aria-label="Periodic table"}} {{#if:{{{caption<includeonly>|</includeonly>}}}|aria-describedby="micro-periodic-table-caption"}} style="float:{{{float|right}}}; background:var(--background-color-neutral-subtle,{{element color|table bg}}); padding:0.3em; border:1px solid {{element color|table border}}; margin:0 0 0.25em 0.5em; text-align:center;{{{style|}}}; color:var(--color-base,#202122)"> {{#if:{{{title<includeonly>|</includeonly>}}}{{{mark<includeonly>|</includeonly>}}} | <div id="micro-periodic-table-title" style="background:light-dark({{Element color|table title}},#373737); color:var(--color-base,#202122) padding:0.15em 0.3em; font-size:90%; line-height:110%; font-weight:bold;">{{{title<includeonly>|{{ucfirst:{{{mark|}}}}}</includeonly>}}}</div>}} <div style="margin: 0.15em 0; display:table-row;"><!-- pick subpage for group 3 options (Jan 2021) -->{{Periodic table (32 columns, micro){{#switch:{{#invoke:String|replace|source={{{form|}}}| pattern=[^%w%*]| replace=| plain=false}} |ScYLuLr = /group_3=Sc-Y-Lu-Lr |ScYLaAc = /group_3=Sc-Y-La-Ac |ScY = /group_3=Sc-Y |ScY*** |ScY** |ScY* = /group_3=Sc-Y-*-*<!-- '*' works with %w pattern; different PT presentend (wide cells) --> |metalsmetalloidsnonmetals = /metals-metalloids-nonmetals ||#default = }} |number={{#if:{{{number|}}}|{{{number|}}}|0}} |mark={{{mark|}}} }}</div> {{#if:{{{caption<includeonly>|</includeonly>}}} | <div id="micro-periodic-table-caption" style="font-size:85%; line-height:100%; display:table-caption; caption-side:bottom;">{{{caption}}}</div>}} </div><noinclude> {{documentation}} </noinclude> l1wj674vekl822lymc1mgt4rrq6ngdc 430653 430631 2026-11-10T22:26:01Z Intisar Ali 8681 /* */ 430653 wikitext text/x-wiki <div role="navigation" {{#if:{{{title<includeonly>|</includeonly>}}}{{{mark<includeonly>|</includeonly>}}}|aria-labelledby="micro-periodic-table-title"|aria-label="دوري جدول"}} {{#if:{{{caption<includeonly>|</includeonly>}}}|aria-describedby="micro-periodic-table-caption"}} style="float:{{{float|right}}}; background:var(--background-color-neutral-subtle,{{element color|table background}}); padding:0.3em; border:1px solid {{element color|table border}}; margin:0 0 0.25em 0.5em; text-align:center;{{{style|}}}; color:var(--color-base,#202122)"> {{#if:{{{title<includeonly>|</includeonly>}}}{{{mark<includeonly>|</includeonly>}}}| <div id="micro-periodic-table-title" style="background:light-dark({{element color|table title}},#373737); color:var(--color-base,#202122); padding:0.15em 0.3em; font-size:90%; line-height:110%; font-weight:bold;">{{{title<includeonly>|{{ucfirst:{{{mark|}}}}}</includeonly>}}}</div>}} <div style="margin:0.15em 0; display:table-row;"><!-- group 3 option subpage --> {{Periodic table (32 columns, micro){{#switch:{{#invoke:String|replace|source={{{form|}}}|pattern=[^%w%*]|replace=|plain=false}} |ScYLuLr=/group_3=Sc-Y-Lu-Lr |ScYLaAc=/group_3=Sc-Y-La-Ac |ScY=/group_3=Sc-Y |ScY***|ScY**|ScY*=/group_3=Sc-Y-*-* |metalsmetalloidsnonmetals=/metals-metalloids-nonmetals ||#default= }} |number={{#if:{{{number|}}}|{{{number|}}}|0}} |mark={{{mark|}}} }} </div> {{#if:{{{caption<includeonly>|</includeonly>}}}|<div id="micro-periodic-table-caption" style="font-size:85%; line-height:100%; display:table-caption; caption-side:bottom;">{{{caption}}}</div>}} </div><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 62326vhrpepcye8vkwto9s8mm40uyop سانچو:Group 5 elements 10 105840 430632 2026-11-10T20:39:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 5 جا عنصر |title = [[گروھ 5 جو عنصر|گروھ 5 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[وينڊيم]] <br/> '''V''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 23 <br /> ايٽمي وزن: 50.9415 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2175.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3680 K<br />مخصوص ماس: 6.11 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.63</small> |col2 = [[نيوبيم]] <br/> ''... 430632 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 5 جا عنصر |title = [[گروھ 5 جو عنصر|گروھ 5 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[وينڊيم]] <br/> '''V''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 23 <br /> ايٽمي وزن: 50.9415 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2175.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3680 K<br />مخصوص ماس: 6.11 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.63</small> |col2 = [[نيوبيم]] <br/> '''Nb''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 41 <br /> ايٽمي وزن: 92.90638 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2741.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 5017 K<br />مخصوص ماس: 8.57 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.6</small> |col3 = [[ٽينٽيلم]] <br/> '''Ta''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 73 <br /> ايٽمي وزن: 180.94788 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 3269.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 5731 K<br />مخصوص ماس: 16.654 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.5</small> |col4 = [[ڊبنيم]] <br/> '''Db''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 105 <br /> ايٽمي وزن: [268] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 29 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude>{{sandbox other|| [[زمرو:دوري جدول جي گروھن جا سانچا|نيويگيشن خانو 5]] }}</noinclude> cf4it84nkvuaxtiikuhj8t56up9rch0 سانچو:Group 6 elements 10 105841 430633 2026-11-10T20:40:08Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 6 جا عنصر |title = [[گروھ 6 جو عنصر|گروھ 6 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ڪروميم]] <br/> '''Cr''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 24 <br /> ايٽمي وزن: 51.9961 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2130.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 2944 K<br />مخصوص ماس: 7.15 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.66</small> |col2 = [[موليبڊينم]] <... 430633 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 6 جا عنصر |title = [[گروھ 6 جو عنصر|گروھ 6 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ڪروميم]] <br/> '''Cr''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 24 <br /> ايٽمي وزن: 51.9961 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2130.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 2944 K<br />مخصوص ماس: 7.15 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.66</small> |col2 = [[موليبڊينم]] <br/> '''Mo''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 42 <br /> ايٽمي وزن: 95.96 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2890.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 4912 K<br />مخصوص ماس: 10.22 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.16</small> |col3 = [[ٽنگسٽن]] <br/> '''W''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 74 <br /> ايٽمي وزن: 183.84 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 3680.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 5828 K<br />مخصوص ماس: 19.25 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.36</small> |col4 = [[سيبورگيم]] <br/> '''Sg''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 106 <br /> ايٽمي وزن: [269] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 35 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:دوري جدول جي گروھن جا سانچا|نيويگيشن خانو 6]] </noinclude> siii1ki93wxzs686aagy5l5m0u7fo01 سانچو:Group 7 elements 10 105842 430634 2026-11-10T20:41:37Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 7 جا عنصر |title = [[گروھ 7 جو عنصر|گروھ 7 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[مينگنيز]] <br/> '''Mn''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 25 <br /> ايٽمي وزن: 54.938045 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1519.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 2334 K<br />مخصوص ماس: 7.44 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.55</small> |col2 = [[ٽيڪنيٽيم]]... 430634 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 7 جا عنصر |title = [[گروھ 7 جو عنصر|گروھ 7 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[مينگنيز]] <br/> '''Mn''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 25 <br /> ايٽمي وزن: 54.938045 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1519.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 2334 K<br />مخصوص ماس: 7.44 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.55</small> |col2 = [[ٽيڪنيٽيم]] <br/> '''Tc''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 43 <br /> ايٽمي وزن: [98] <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2473.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 5150 K<br />مخصوص ماس: 11.5 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.9</small> |col3 = [[رينيم]] <br/> '''Re''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 75 <br /> ايٽمي وزن: 186.207 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 3453.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 5869 K<br />مخصوص ماس: 21.02 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.9</small> |col4 = [[بوهرم]] <br/> '''Bh''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 107 <br /> ايٽمي وزن: [270] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 37 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:دوري جدول جي گروھن جا سانچا|نيويگيشن خانو 7]] </noinclude> ocvoacfs9go4xz86dwq9abcayb62ma8 سانچو:Group 8 elements 10 105843 430635 2026-11-10T20:43:16Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 8 جا عنصر |title = [[گروھ 8 جو عنصر|گروھ 8 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[لوهه]] <br/> '''Fe''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 26 <br /> ايٽمي وزن: 55.845 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1808.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3134 K<br />مخصوص ماس: 7.874 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.83</small> |col2 = [[روٿينيم]] <br/> '''... 430635 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 8 جا عنصر |title = [[گروھ 8 جو عنصر|گروھ 8 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[لوهه]] <br/> '''Fe''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 26 <br /> ايٽمي وزن: 55.845 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1808.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3134 K<br />مخصوص ماس: 7.874 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.83</small> |col2 = [[روٿينيم]] <br/> '''Ru''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 44 <br /> ايٽمي وزن: 101.07 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2523.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 4423 K<br />مخصوص ماس: 12.37 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.2</small> |col3 = [[اوسميم]] <br/> '''Os''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 76 <br /> ايٽمي وزن: 190.23 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 3300.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 5285 K<br />مخصوص ماس: 22.61 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.2</small> |col4 = [[هيشيم]] <br/> '''Hs''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 108 <br /> ايٽمي وزن: [269] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 41 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:دوري جدول جي گروھن جا سانچا|نيويگيشن خانو 8]] </noinclude> 5ymxh8v8dzey5pl20kxt943d8h82tmi سانچو:Group 9 elements 10 105844 430636 2026-11-10T20:43:38Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 9 جا عنصر |title = [[گروھ 9 جو عنصر|گروھ 9 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ڪوبالٽ]] <br/> '''Co''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 27 <br /> ايٽمي وزن: 58.933195 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1768.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3200 K<br />مخصوص ماس: 8.86 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.88</small> |col2 = [[روڊيم]]<br/> ''... 430636 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 9 جا عنصر |title = [[گروھ 9 جو عنصر|گروھ 9 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ڪوبالٽ]] <br/> '''Co''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 27 <br /> ايٽمي وزن: 58.933195 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1768.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3200 K<br />مخصوص ماس: 8.86 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.88</small> |col2 = [[روڊيم]]<br/> '''Rh''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 45 <br /> ايٽمي وزن: 102.90550 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2239.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 3968 K<br />مخصوص ماس: 12.41 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.28</small> |col3 = [[اريڊيم]] <br/> '''Ir''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 77 <br /> ايٽمي وزن: 192.217 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2716.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 4701 K<br />مخصوص ماس: 22.56 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.2</small> |col4 = [[ميٽنيريم]] <br/> '''Mt''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 109 <br /> ايٽمي وزن: [278] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 37.4 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:دوري جدول جي گروھن جا سانچا|نيويگيشن خانو 9]] </noinclude> cv8etzbct2c1dl8chnry4uxscpvl7ar سانچو:Group 10 elements 10 105845 430637 2026-11-10T20:46:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 10 جا عنصر |title = [[گروھ 10 جو عنصر|گروھ 10 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[نڪل]] <br/> '''Ni''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 28 <br /> ايٽمي وزن: 58.6934 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1726.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3186 K<br />مخصوص ماس: 8.912 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.91</small> |col2 = [[پيليڊيم]]<br/> ''... 430637 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 10 جا عنصر |title = [[گروھ 10 جو عنصر|گروھ 10 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[نڪل]] <br/> '''Ni''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 28 <br /> ايٽمي وزن: 58.6934 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1726.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 3186 K<br />مخصوص ماس: 8.912 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.91</small> |col2 = [[پيليڊيم]]<br/> '''Pd''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 46 <br /> ايٽمي وزن: 106.42 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1825.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 3236 K<br />مخصوص ماس: 12.02 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.2</small> |col3 = [[پلاٽينم]] <br/> '''Pt''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 78 <br /> ايٽمي وزن: 195.084 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2045.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 4098 K<br />مخصوص ماس: 21.46 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.28</small> |col4 = [[ڊارمسٽاڊيئم]] <br/> '''Ds''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 110 <br /> ايٽمي وزن: [281] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 34.8 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> j29k2dn3ee00l09g5ujbwwa0xhfmjqt سانچو:Group 11 elements 10 105846 430638 2026-11-10T20:47:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 11 جا عنصر |title = [[گروھ 11 جو عنصر|گروھ 11 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ٽامو]] <br/> '''Cu''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 29 <br /> ايٽمي وزن: 63.546 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1357.75 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 2835 K<br />مخصوص ماس: 8.96 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.9</small> |col2 = [[چاندي]]<br/> '''Ag''... 430638 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 11 جا عنصر |title = [[گروھ 11 جو عنصر|گروھ 11 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ٽامو]] <br/> '''Cu''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 29 <br /> ايٽمي وزن: 63.546 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1357.75 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 2835 K<br />مخصوص ماس: 8.96 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.9</small> |col2 = [[چاندي]]<br/> '''Ag''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 47 <br /> ايٽمي وزن: 107.8682 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1234.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 2435 K<br />مخصوص ماس: 10.501 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.2</small> |col3 = [[سون]] <br/> '''Au''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 79 <br /> ايٽمي وزن: 196.966569 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1337.73 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 3129 K<br />مخصوص ماس: 19.282 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.54</small> |col4 = [[رونٽجينيم]] <br/> '''Rg''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 111 <br /> ايٽمي وزن: [281] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 28.7 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude>{{sandbox other|| [[زمرو:دوري جدول جي گروھن جا سانچا|نيويگيشن خانو 11]] }}</noinclude> petlya2suid06a2ny3qhx9mxn4x6ih5 سانچو:Group 12 elements 10 105847 430639 2026-11-10T20:52:19Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = گروھ 12 جا عنصر |title = [[گروھ 12 جو عنصر|گروھ 12 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[جست]] <br/> '''Zn''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 30 <br /> ايٽمي وزن: 65.38 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 692.88 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 1180 K<br />مخصوص ماس: 7.134 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.65</small> |col2 = [[ڪيڊميم]]<br/> '''Cd''... 430639 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = گروھ 12 جا عنصر |title = [[گروھ 12 جو عنصر|گروھ 12 جا عنصر]] |colwidth = 25%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[جست]] <br/> '''Zn''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 30 <br /> ايٽمي وزن: 65.38 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 692.88 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 1180 K<br />مخصوص ماس: 7.134 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.65</small> |col2 = [[ڪيڊميم]]<br/> '''Cd''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 48 <br /> ايٽمي وزن: 112.411 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 594.33 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 1040 K<br />مخصوص ماس: 8.69 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.69</small> |col3 = [[پارو]] <br/> '''Hg''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 80 <br /> ايٽمي وزن: 200.59 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 234.43 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 630 K<br />مخصوص ماس: 13.5336 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.00</small> |col4 = [[ڪوپرنيسيئم]] <br/> '''Cn''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 112 <br /> ايٽمي وزن: [285] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K<br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ K<br />مخصوص ماس: ؟ 23.7 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 1b2255hfe7vp2pr6rhorv0mkm7a3yp8 سانچو:Boron group elements 10 105848 430640 2026-11-10T20:54:05Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = بوران گروھ جا عنصر |title = [[بوران گروھ|بوران گروھ جا عنصر]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[بوران]] <br/> '''B''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 5 <br /> ايٽمي وزن: 10.811 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2573.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 4200 K<br />مخصوص ماس: 2.34 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.04</small> |col2 = ايلومين... 430640 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = بوران گروھ جا عنصر |title = [[بوران گروھ|بوران گروھ جا عنصر]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[بوران]] <br/> '''B''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 5 <br /> ايٽمي وزن: 10.811 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 2573.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 4200 K<br />مخصوص ماس: 2.34 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.04</small> |col2 = [[ايلومينيم]] <br/> '''Al''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 13 <br /> ايٽمي وزن: 26.9815386 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 933.4 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 2792 K<br />مخصوص ماس: 2.698 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.61</small> |col3 = [[گيليم]] <br/> '''Ga''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 31 <br /> ايٽمي وزن: 69.723 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 302.91 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 2477 K<br />مخصوص ماس: 5.907 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.81</small> |col4 = [[انڊيم]] <br/> '''In''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 49 <br /> ايٽمي وزن: 114.818 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 429.91 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 2345 K<br />مخصوص ماس: 7.31 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.78</small> |col5 = [[ٿيليم]] <br/> '''Tl''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 81 <br /> ايٽمي وزن: 204.3833 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 577.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 1746 K<br />مخصوص ماس: 11.85 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.62</small> |col6 = [[نيهونيم]] <br/> '''Nh''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 113 <br /> ايٽمي وزن: [286] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ 700 K <br />اٻالڻ جو نقطو: ؟ 1400 K <br />مخصوص ماس: ؟ 18 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:ڪيميا جا نيويگيشن سانچا]] </noinclude> 9b4e9uzqhlaa8tsclrwfxzlbdwlv65y سانچو:Carbon group elements 10 105849 430641 2026-11-10T20:55:38Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = ڪاربان گروھ جا عنصر |title = [[ڪاربان گروھ|ڪاربان گروھ جا عنصر]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ڪاربان]] <br/> '''C''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 6 <br /> ايٽمي وزن: 12.0107 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 3948.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 4300 K<br />مخصوص ماس: 2.267 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.55</small> |col2 = سل... 430641 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = ڪاربان گروھ جا عنصر |title = [[ڪاربان گروھ|ڪاربان گروھ جا عنصر]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[ڪاربان]] <br/> '''C''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 6 <br /> ايٽمي وزن: 12.0107 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 3948.15 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 4300 K<br />مخصوص ماس: 2.267 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.55</small> |col2 = [[سليڪون]] <br/> '''Si''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 14 <br /> ايٽمي وزن: 28.0855 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1638.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 3538 K<br />مخصوص ماس: 2.3296 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.9</small> |col3 = [[جرمينيم]] <br/> '''Ge''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 32 <br /> ايٽمي وزن: 72.64 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1211.45 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 3106 K<br />مخصوص ماس: 5.323 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.01</small> |col4 = [[ٽين]] <br/> '''Sn''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 50 <br /> ايٽمي وزن: 118.710 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 505.21 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 2875 K<br />مخصوص ماس: 7.287 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 1.96</small> |col5 = [[سيسو]] <br/> '''Pb''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 82 <br /> ايٽمي وزن: 207.2 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 600.75 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 2022 K<br />مخصوص ماس: 11.342 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.33</small> |col6 = [[فليرويم]] <br/> '''Fl''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 114 <br /> ايٽمي وزن: [289] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ 340 K <br />اٻالڻ جو نقطو: ؟ 420 K <br />مخصوص ماس: ؟ 22 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:ڪيميا جا نيويگيشن سانچا]] </noinclude> 2mz351r6u3w68xf6g8c082jk3lupvqp سانچو:Pnictogens 10 105850 430642 2026-11-10T20:56:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = پنيڪٽوجنز |title = [[پنيڪٽوجن|پنيڪٽوجنز]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[نائٽروجن]] <br/> '''N''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 7 <br /> ايٽمي وزن: 14.0067 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 63.29 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 77.36 K<br />مخصوص ماس: <small>0.0012506</small> g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.55</small> |col2 = [[فاسفورس]] <br/... 430642 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = پنيڪٽوجنز |title = [[پنيڪٽوجن|پنيڪٽوجنز]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[نائٽروجن]] <br/> '''N''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 7 <br /> ايٽمي وزن: 14.0067 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 63.29 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 77.36 K<br />مخصوص ماس: <small>0.0012506</small> g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.55</small> |col2 = [[فاسفورس]] <br/> '''P''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 15 <br /> ايٽمي وزن: 30.973762 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 317.25 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 553 K<br />مخصوص ماس: 1.82 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.19</small> |col3 = [[آرسينڪ]] <br/> '''As''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 33 <br /> ايٽمي وزن: 74.92160 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 1090.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 887 K<br />مخصوص ماس: 5.776 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.18</small> |col4 = [[اينٽيموني]] <br/> '''Sb''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 51 <br /> ايٽمي وزن: 121.760 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 904.05 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 1860 K<br />مخصوص ماس: 6.685 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.05</small> |col5 = [[بسمٿ]] <br/> '''Bi''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 83 <br /> ايٽمي وزن: 208.98040 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 544.67 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 1837 K<br />مخصوص ماس: 9.807 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.02</small> |col6 = [[ماسڪوويم]] <br/> '''Mc''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 115 <br /> ايٽمي وزن: [289] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ 700 K <br />اٻالڻ جو نقطو: ؟ 1400 K <br />مخصوص ماس: ؟ 11 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:ڪيميا جا نيويگيشن سانچا]] </noinclude> 7gaw6k2v8shiwww19veswp2ymepf8vc سانچو:Chalcogens 10 105851 430643 2026-11-10T20:58:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = چاڪلوجنز |title = [[چاڪلوجن|چاڪلوجنز]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[آڪسيجن]] <br/> '''O''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 8 <br /> ايٽمي وزن: 15.9994 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 50.5 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 90.20 K<br />مخصوص ماس: <small>0.001429</small> g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 3.04</small> |col2 = [[سلفر]] <br/> '''S''' <br /> <... 430643 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = چاڪلوجنز |title = [[چاڪلوجن|چاڪلوجنز]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[آڪسيجن]] <br/> '''O''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 8 <br /> ايٽمي وزن: 15.9994 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 50.5 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 90.20 K<br />مخصوص ماس: <small>0.001429</small> g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 3.04</small> |col2 = [[سلفر]] <br/> '''S''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 16 <br /> ايٽمي وزن: 32.065 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 388.51 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 717.8 K<br />مخصوص ماس: 2.067 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.58</small> |col3 = [[سيلينيم]] <br/> '''Se''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 34 <br /> ايٽمي وزن: 78.96 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 494.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 958 K<br />مخصوص ماس: 4.809 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.55</small> |col4 = [[ٽيلوريم]] <br/> '''Te''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 52 <br /> ايٽمي وزن: 127.60 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 722.8 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 1261 K<br />مخصوص ماس: 6.232 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.1</small> |col5 = [[پولونيم]] <br/> '''Po''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 84 <br /> ايٽمي وزن: [210] <br /> اٻرڻ جو نقطو: 527.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 1235 K<br />مخصوص ماس: 9.32 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2</small> |col6 = [[ليورموريم]] <br/> '''Lv''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 116 <br /> ايٽمي وزن: [293] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K <br />اٻالڻ جو نقطو: ؟ K <br />مخصوص ماس: ؟ 12.9 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:ڪيميا جا نيويگيشن سانچا]] </noinclude> sijc3h93os0k3lz2jffb3w4das47rbr سانچو:Halogens 10 105852 430644 2026-11-10T21:01:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = هالوجنز |title = [[هالوجن|هالوجنز]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[فلورين]] <br/> '''F''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 9 <br /> ايٽمي وزن: 18.9984032 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 53.63 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 85.03 K<br />مخصوص ماس: <small>0.001696</small> g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 3.98</small> |col2 = [[ڪلورين]] <br/> '''Cl''' <br /... 430644 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = هالوجنز |title = [[هالوجن|هالوجنز]] |colwidth = 16%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[فلورين]] <br/> '''F''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 9 <br /> ايٽمي وزن: 18.9984032 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 53.63 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 85.03 K<br />مخصوص ماس: <small>0.001696</small> g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 3.98</small> |col2 = [[ڪلورين]] <br/> '''Cl''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 17 <br /> ايٽمي وزن: 35.453 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 172.31 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 239.11 K<br />مخصوص ماس: <small>0.003214</small> g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 3.16</small> |col3 = [[برومين]] <br/> '''Br''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 35 <br /> ايٽمي وزن: 79.904 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 266.05 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 332.0 K<br />مخصوص ماس: 3.122 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.96</small> |col4 = [[آئيڊين]] <br/> '''I''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 53 <br /> ايٽمي وزن: 126.90447 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 386.65 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 475.4 K<br />مخصوص ماس: 4.93 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.66</small> |col5 = [[ايسٽاٽين]] <br/> '''At''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 85 <br /> ايٽمي وزن: [210] <br /> اٻرڻ جو نقطو: 575.15 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 610 K<br />مخصوص ماس: 7 g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: 2.2</small> |col6 = [[ٽينيسين]] <br/> '''Ts''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 117 <br /> ايٽمي وزن: [294] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ 573–773 K <br />اٻالڻ جو نقطو: ؟ 823 K <br />مخصوص ماس: ؟ g/cm<sup>3</sup><br /> برق منفيت: ؟</small> }}<noinclude> [[زمرو:ڪيميا جا نيويگيشن سانچا]] </noinclude> tvnv5qu4cnmjrsvwb4xctcel9sz0zli سانچو:Noble gases 10 105853 430645 2026-11-10T21:19:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Navbox with columns |name = نوبل گئسون |title = [[نوبل گئس|نوبل گئسون]] |colwidth = 14%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[هيليم]] <br/> '''He''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 2 <br /> ايٽمي وزن: 4.002602 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 0.95 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 4.22 K<br />ڪثافت: <small>0.0001785</small><br /> برق منفيت: ؟</small> |col2 = [[نيئون]] <br/> '''Ne''' <br /> <small>ايٽمي... 430645 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = نوبل گئسون |title = [[نوبل گئس|نوبل گئسون]] |colwidth = 14%; |colstyle = text-align:center; |col1 = [[هيليم]] <br/> '''He''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 2 <br /> ايٽمي وزن: 4.002602 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 0.95 K<br />اٻالڻ جو نقطو: 4.22 K<br />ڪثافت: <small>0.0001785</small><br /> برق منفيت: ؟</small> |col2 = [[نيئون]] <br/> '''Ne''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 10 <br /> ايٽمي وزن: 20.1797 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 24.703 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 27.07 K<br />ڪثافت: <small>0.0008999</small><br /> برق منفيت: ؟</small> |col3 = [[آرگن]] <br/> '''Ar''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 18 <br /> ايٽمي وزن: 39.948 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 83.96 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 87.30 K<br />ڪثافت: <small>0.0017837</small><br /> برق منفيت: ؟</small> |col4 = [[ڪرپٽن]] <br/> '''Kr''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 36 <br /> ايٽمي وزن: 83.798 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 115.93 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 119.93 K<br />ڪثافت: <small>0.003733</small><br /> برق منفيت: 3</small> |col5 = [[زينون]] <br/> '''Xe''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 54 <br /> ايٽمي وزن: 131.293 <br /> اٻرڻ جو نقطو: 161.45 K<br /> اٻالڻ جو نقطو: 165.03 K<br />ڪثافت: <small>0.005887</small><br /> برق منفيت: 2.6</small> |col6 = [[ريڊون]] <br/> '''Rn''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 86 <br /> ايٽمي وزن: [222] <br /> اٻرڻ جو نقطو: 202.15 K <br /> اٻالڻ جو نقطو: 211.3 K <br />ڪثافت: <small>0.00973</small><br /> برق منفيت: 2.2</small> |col7= [[اوگينيسن]] <br/> '''Og''' <br /> <small>ايٽمي نمبر: 118 <br /> ايٽمي وزن: [294] <br /> اٻرڻ جو نقطو: ؟ K <br /> اٻالڻ جو نقطو: ؟ 350±30 K <br />ڪثافت: ؟ 13.65<br /> برق منفيت: ؟</small> |below=<small>[[ڪثافت|ڪثافت]] g/cm<sup>3</sup> ۾ ڏنل آهي.</small> }}<noinclude>[[زمرو:ڪيميا جا نيويگيشن سانچا]]</noinclude> dh60zpt5d36sgkd80o0si6vqkdzq7t0 سانچو:Periodic table (32 columns, micro)/styles.css 10 105854 430648 2026-11-10T21:48:23Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .periodic-table-32-micro { border-collapse: collapse; border-spacing: 0; table-layout: fixed; width: 100%; } .periodic-table-32-micro th, .periodic-table-32-micro td { border: 0; padding: 0; height: 0.7em; line-height: 0.7em; text-align: center; vertical-align: middle; } 430648 sanitized-css text/css .periodic-table-32-micro { border-collapse: collapse; border-spacing: 0; table-layout: fixed; width: 100%; } .periodic-table-32-micro th, .periodic-table-32-micro td { border: 0; padding: 0; height: 0.7em; line-height: 0.7em; text-align: center; vertical-align: middle; } 8tyih59vikdvpflpiv350amaf4uiqn5 سانچو:Periodic table (32 columns, micro)/elementcell/doc 10 105855 430650 2026-11-10T22:02:48Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} هي {{tl|Periodic table (32 columns, micro)}} جو ذيلي سانچو، مائڪرو (تمام ننڍڙي) دوري جدول لاءِ هڪ مستطيل خانو ٺاهي ٿو. === استعمال === <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell | number=94 | name=پلٽونيم | block=f-block | mark=Ac, Hg | symbol=Pu }} </syntaxhighlight> ;number: عنصر جو ايٽمي عدد صحيح عدد جي... 430650 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} هي {{tl|Periodic table (32 columns, micro)}} جو ذيلي سانچو، مائڪرو (تمام ننڍڙي) دوري جدول لاءِ هڪ مستطيل خانو ٺاهي ٿو. === استعمال === <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell | number=94 | name=پلٽونيم | block=f-block | mark=Ac, Hg | symbol=Pu }} </syntaxhighlight> ;number: عنصر جو ايٽمي عدد صحيح عدد جي صورت ۾، سادي متن طور ڏيو. ;name: عنصر جو نالو سادي متن طور ڏيو. هي پيرا ميٽر استعمال نٿو ٿئي. ;block: بلاڪ جو قسم ڏيو. قبول ٿيندڙ قدر هي آهن: <syntaxhighlight lang="wikitext"> | block = unknown unknown chemical properties s-block p-block d-block f-block g-block s-block (predicted) p-block (predicted) d-block (predicted) f-block (predicted) g-block (predicted) </syntaxhighlight> جيڪڏهن {{para|block}} ۾ ڏنل قدر سڃاتل نه هوندو، ته خانو ڪارو ڏيکاربو. ;symbol: هي پيرا ميٽر {{para|mark}} واري فهرست سان ڀيٽڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو. === پڻ ڏسو === * {{lts|Periodic table (32 columns, micro)}} * {{lts|Periodic table (32 columns, micro)/elementcell}} * {{lts|Periodic table (32 columns, micro)/119+}} {{periodic table templates overview}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:اهي صفحا جن ۾ عنصرن جو رنگ سڌو استعمال ٿيل آهي]] }}</includeonly> ru7j85drno3xn04jhurtrguork8box7 سانچو:Periodic table (32 columns, micro)/119+ 10 105856 430651 2026-11-10T22:04:20Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {| class="periodic-table-32-micro-119" |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|number=119|name=Ununennium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uue}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|number=120|name=Unbinilium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubn}} | <div class="periodic-table-32-micro-119-dot"></div> | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=143|name=Unquadtrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqt}} | {{Periodic... 430651 wikitext text/x-wiki {| class="periodic-table-32-micro-119" |- | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|number=119|name=Ununennium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uue}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|number=120|name=Unbinilium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubn}} | <div class="periodic-table-32-micro-119-dot"></div> | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=143|name=Unquadtrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqt}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=144|name=Unquadquadium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqq}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=145|name=Unquadpentium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqp}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=146|name=Unquadhexium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqh}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=147|name=Unquadseptium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqs}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=148|name=Unquadoctium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqo}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=149|name=Unquadennium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqe}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=150|name=Unpentnilium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=151|name=Unpentunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=152|name=Unpentbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=153|name=Unpenttrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upt}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=154|name=Unpentquadium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upq}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=155|name=Unpentpentium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upp}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|number=156|name=Unpenthexium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uph}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=157|name=Unpentseptium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ups}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=158|name=Unpentoctium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upo}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=159|name=Unpentennium|mark={{{mark|}}}|symbol=Upe}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=160|name=Unhexnilium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=161|name=Unhexunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=162|name=Unhexbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=163|name=Unhextrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uht}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=164|name=Unhexquadium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhq}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=165|name=Unhexpentium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhp}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|number=166|name=Unhexhexium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhh}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|number=167|name=Unhexseptium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhs}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|number=168|name=Unhexoctium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uho}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|number=169|name=Unhexennium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uhe}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|number=170|name=Unseptnilium|mark={{{mark|}}}|symbol=Usn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|number=171|name=Unseptunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Usu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|number=172|name=Unseptbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Usb}} |- <!-- vert whitespace between period 8 and 1dot row (cell height:8px) --> | <div class="periodic-table-32-micro-119-spacer"></div> |- | colspan="2" | | <div class="periodic-table-32-micro-119-dot"></div> | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=121|name=Unbiunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=122|name=Unbibium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=123|name=Unbitrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubt}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=124|name=Unbiquadium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubq}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=125|name=Unbipentium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubp}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=126|name=Unbihexium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubh}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=127|name=Unbiseptium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubs}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=128|name=Unbioctium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ubo}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=129|name=Unbiennium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ube}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=130|name=Untrinilium|mark={{{mark|}}}|symbol=Utn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=131|name=Untriunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Utu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=132|name=Untribium|mark={{{mark|}}}|symbol=Utb}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=133|name=Untritrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Utt}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=134|name=Untriquadium|mark={{{mark|}}}|symbol=Utq}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=135|name=Untripentium|mark={{{mark|}}}|symbol=Utp}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=136|name=Untrihexium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uth}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=137|name=Untriseptium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uts}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=138|name=Untrioctium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uto}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=139|name=Untriennium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ute}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=140|name=Unquadnilium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqn}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=141|name=Unquadunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqu}} | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=g-block|number=142|name=Unquadbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Uqb}} |}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> jx8u2708slygn706ox24utbhlg6lmvq سانچو:Periodic table (32 columns, micro)/119+/doc 10 105857 430652 2026-11-10T22:22:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Template:Periodic table (32 columns, micro)/styles.css}} هي سانچو سادي دوري جدول ڏيکاري ٿو. عنوان ۽ وضاحت واري خاني لاءِ {{tl|Periodic table (micro)}} ڏسو. == استعمال == عام طور تي هي سانچو ڪنهن ٻئي خاني اندر استعمال ٿيندو آهي؛ مثال طور {{tl|infobox element}} ۾. {{tl|periodic table (micro)}} ان کي الڳ خ... 430652 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Template:Periodic table (32 columns, micro)/styles.css}} هي سانچو سادي دوري جدول ڏيکاري ٿو. عنوان ۽ وضاحت واري خاني لاءِ {{tl|Periodic table (micro)}} ڏسو. == استعمال == عام طور تي هي سانچو ڪنهن ٻئي خاني اندر استعمال ٿيندو آهي؛ مثال طور {{tl|infobox element}} ۾. {{tl|periodic table (micro)}} ان کي الڳ خاني طور ڏيکاري ٿو. === پيرا ميٽر === <syntaxhighlight lang="wikitext"> |number=Z (جڏهن Z >= 119 هجي ته وڌايل دوري جدول ڏيکاربو) |name=عنصر جو نالو (مضمون ڏانهن ڳنڍڻي لاءِ پڻ) |symbol= |link=نالي کان مختلف مضمون جي ڳنڍڻي، مثال: link=پارو |mark=نمايان ڪرڻ لاءِ عنصرن جي نشانين جي فهرست؛ مثال: Au, Ag, Pt </syntaxhighlight> مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell |block=s-block |number=3 |name=ليٿيم |mark= |symbol=Li }} </syntaxhighlight> === عنصرن کي نمايان ڪرڻ === {{para|mark}} ۾ عنصرن جي نشانين جي فهرست ڏيو، مثال: {{para|mark|Au, Ag, Hg}}. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Periodic table (32 columns, micro)|mark=Au, Ag, Hg}}</syntaxhighlight> &rarr; {{Periodic table (32 columns, micro)|mark=Au, Ag, Hg}} === وڌايل دوري جدول === هي سانچو {{code|1=number=}} پيرا ميٽر ذريعي ايٽمي عدد وٺي ٿو. جڏهن اهو عدد 118 کان وڏو هجي ته سانچو اٺون دور ۽ ان کان مٿيان دور ڏيکاري ٿو، جن ۾ 119 کان وڌيڪ ايٽمي عدد وارا اڳڪٿي ڪيل عنصر شامل آهن. 118/119 واري هن تبديليءَ کان سواءِ، هي پيرا ميٽر ايٽمي عدد طور استعمال نٿو ٿئي. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Periodic table (32 columns, micro)|number=119}}</syntaxhighlight> {{Periodic table (32 columns, micro)|number=119}} == گروھ 3 جا اختيار == * ''خريدار خبردار'': هي اختيار دوري جدول ۾ گروھ 3 بابت بحث (وڪيپيڊيا ۽ حقيقي دنيا ۾) جي حمايت لاءِ ٺاهيا ويا هئا. جنوري 2021ع واري عارضي رپورٽ کان پوءِ اهو معاملو طئي ٿي چڪو آهي.<ref name="IUPAC2021">{{cite journal |last1=Scerri |first1=Eric |date=18 January 2021 |title=Provisional Report on Discussions on Group 3 of the Periodic Table |url=https://iupac.org/wp-content/uploads/2021/04/ChemInt_Jan2021_PP.pdf |journal=Chemistry International |volume=43 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.1515/ci-2021-0115 |s2cid=231694898 |access-date=9 April 2021}}</ref> هي مختلف صورتون برقرار رکيل آهن، پر انهن جي سنڀال شايد ايتري تفصيل سان نه ڪئي وڃي. جولاءِ 2021ع. سادي سانچي وارا صفحا (ايڊيٽرن لاءِ آسان سانچي ۾ گروھ 3 جي مختلف صورتن لاءِ {{tl|Periodic table (micro)}} پڻ ڏسو): * {{t links|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y-Lu-Lr|sandboxlinks=no}} ({{tla|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y-Lu-Lr/119+|2=119+}}) — 2021ع ۾ آئي يو پي اي سي جي ورڪنگ گروپ جي پسنديده صورت. * {{t links|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y-La-Ac|sandboxlinks=no}} ({{tla|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y-La-Ac/119+|2=119+}}) — انگريزي وڪيپيڊيا جي 2021ع کان اڳ واري صورت؛ ڊي-بلاڪ جي ورهاست. * {{t links|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y|sandboxlinks=no}} ({{tla|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y/119+|2=119+}}) — آئي يو پي اي سي جي ورڪنگ گروپ جي صورت؛ شروعاتي صورت. * {{t links|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y-*-*|sandboxlinks=no}} ({{tla|1=Periodic table (32 columns, micro)/group_3=Sc-Y-*-*/119+|2=119+}}) — سڀ کان عام صورت. {{tl|Periodic table (32 columns, micro)/elementcell/colspan}} — ويڪرن اسڪينڊيم ۽ يٽريم جي خانن لاءِ. === پڻ ڏسو === * {{tl|Periodic table (micro)}} — عنوان واري خاني ۾ هي سانچو. * {{tl|Periodic table (18 columns, micro)}} * {{tl|Periodic table (32 columns, micro)/var}} — خاني جي ماپ بدلائڻ وارو سانچو (آزمائشي تياري). {{Infobox element/symbol-to--navbox|state=collapsed}} {{periodic table templates overview}} <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:دوري جدول جا سانچا]] }}</includeonly> 6wrjkyc85836m0celsgb7ny7dl6pu4d سانچو:Periodic table (32 columns, micro)/group 3=Sc-Y-Lu-Lr 10 105858 430654 2026-11-10T22:28:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <div style="background-color:transparent; margin:0; padding:0; text-align:center; border:none;"> {| style="empty-cells:hidden; border:none; padding:0; border-spacing:1px; border-collapse:separate; margin:0;" |- <!--- PERIOD 1 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Hydrogen|mark={{{mark|}}}|symbol=H}} | colspan={{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|31|30}} style="border:none;padding:0;" | | style="border:none;pad... 430654 wikitext text/x-wiki <div style="background-color:transparent; margin:0; padding:0; text-align:center; border:none;"> {| style="empty-cells:hidden; border:none; padding:0; border-spacing:1px; border-collapse:separate; margin:0;" |- <!--- PERIOD 1 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Hydrogen|mark={{{mark|}}}|symbol=H}} | colspan={{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|31|30}} style="border:none;padding:0;" | | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Helium|mark={{{mark|}}}|symbol=He}} |- <!--- PERIOD 2 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Lithium|mark={{{mark|}}}|symbol=Li}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Beryllium|mark={{{mark|}}}|symbol=Be}} | colspan={{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|25|24}} style="border:none;padding:0;" | | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Boron|mark={{{mark|}}}|symbol=B}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Carbon|mark={{{mark|}}}|symbol=C}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Nitrogen|mark={{{mark|}}}|symbol=N}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Oxygen|mark={{{mark|}}}|symbol=O}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Fluorine|mark={{{mark|}}}|symbol=F}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Neon|mark={{{mark|}}}|symbol=Ne}} |- <!--- PERIOD 3 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Sodium|mark={{{mark|}}}|symbol=Na}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Magnesium|mark={{{mark|}}}|symbol=Mg}} | colspan={{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|25|24}} style="border:none;padding:0;" | | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Aluminium|mark={{{mark|}}}|symbol=Al}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Silicon|mark={{{mark|}}}|symbol=Si}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Phosphorus|mark={{{mark|}}}|symbol=P}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Sulfur|mark={{{mark|}}}|symbol=S}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Chlorine|mark={{{mark|}}}|symbol=Cl}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Argon|mark={{{mark|}}}|symbol=Ar}} |- <!--- PERIOD 4 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Potassium|mark={{{mark|}}}|symbol=K}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Calcium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ca}} | colspan={{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|15|14}} style="border:none;padding:0;" | | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Scandium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sc}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Titanium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ti}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Vanadium|mark={{{mark|}}}|symbol=V}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Chromium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cr}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Manganese|mark={{{mark|}}}|symbol=Mn}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Iron|mark={{{mark|}}}|symbol=Fe}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Cobalt|mark={{{mark|}}}|symbol=Co}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Nickel|mark={{{mark|}}}|symbol=Ni}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Copper|mark={{{mark|}}}|symbol=Cu}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Zinc|mark={{{mark|}}}|symbol=Zn}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Gallium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ga}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Germanium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ge}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Arsenic|mark={{{mark|}}}|symbol=As}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Selenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Se}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Bromine|mark={{{mark|}}}|symbol=Br}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Krypton|mark={{{mark|}}}|symbol=Kr}} |- <!--- PERIOD 5 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Rubidium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rb}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Strontium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sr}} | {{#ifexpr:{{{number|0}}}>118| style="border:none;padding:0; width:6px; min-width:6px;" | style="border:none;padding:0; width:0;" }} | | colspan={{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|14|13}} style="border:none;padding:0;" | | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Yttrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Y}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Zirconium|mark= {{{mark|}}}|symbol=Zr}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Niobium|mark={{{mark|}}}|symbol=Nb}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Molybdenum|mark={{{mark|}}}|symbol=Mo}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Technetium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tc}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Ruthenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ru}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Rhodium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rh}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Palladium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pd}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Silver|mark={{{mark|}}}|symbol=Ag}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Cadmium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cd}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Indium|mark={{{mark|}}}|symbol=In}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Tin|mark={{{mark|}}}|symbol=Sn}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Antimony|mark={{{mark|}}}|symbol=Sb}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Tellurium|mark={{{mark|}}}|symbol=Te}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Iodine|mark={{{mark|}}}|symbol=I}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Xenon|mark={{{mark|}}}|symbol=Xe}} |- <!--? style="border:none;padding:0;" --><!--- PERIOD 6 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Caesium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cs}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Barium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ba}} {{#ifexpr:{{{number|0}}}>118| {{!}} style="border:none;padding:0;" {{!}} }} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Lanthanum|mark={{{mark|}}}|symbol=La}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Cerium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ce}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Praseodymium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pr}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Neodymium|mark={{{mark|}}}|symbol=Nd}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Promethium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pm}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Samarium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sm}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Europium|mark={{{mark|}}}|symbol=Eu}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Gadolinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Gd}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Terbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tb}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Dysprosium|mark={{{mark|}}}|symbol=Dy}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Holmium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ho}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Erbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Er}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Thulium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tm}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Ytterbium|mark={{{mark|}}}|symbol=Yb}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Lutetium|mark={{{mark|}}}|symbol=Lu}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Hafnium|mark={{{mark|}}}|symbol=Hf}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Tantalum|mark={{{mark|}}}|symbol=Ta}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Tungsten|mark={{{mark|}}}|symbol=W}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Rhenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Re}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Osmium|mark={{{mark|}}}|symbol=Os}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Iridium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ir}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Platinum|mark={{{mark|}}}|symbol=Pt}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Gold|mark={{{mark|}}}|symbol=Au}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Mercury|link=Mercury (element)|mark={{{mark|}}}|symbol=Hg}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Thallium|mark={{{mark|}}}|symbol=Tl}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Lead|mark={{{mark|}}}|symbol=Pb}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Bismuth|mark={{{mark|}}}|symbol=Bi}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Polonium|mark={{{mark|}}}|symbol=Po}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Astatine|mark={{{mark|}}}|symbol=At}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Radon|mark={{{mark|}}}|symbol=Rn}} |- <!--- PERIOD 7 ---> | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Francium|mark={{{mark|}}}|symbol=Fr}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=s-block|name=Radium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ra}} {{#ifexpr:{{{number|0}}}>118| {{!}} style="border:none;padding:0;" {{!}} }} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Actinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ac}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Thorium|mark={{{mark|}}}|symbol=Th}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Protactinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pa}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Uranium|mark={{{mark|}}}|symbol=U}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Neptunium|mark={{{mark|}}}|symbol=Np}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Plutonium|mark={{{mark|}}}|symbol=Pu}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Americium|mark={{{mark|}}}|symbol=Am}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Curium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cm}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Berkelium|mark={{{mark|}}}|symbol=Bk}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Californium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cf}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Einsteinium|mark={{{mark|}}}|symbol=Es}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Fermium|mark={{{mark|}}}|symbol=Fm}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Mendelevium|mark={{{mark|}}}|symbol=Md}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=f-block|name=Nobelium|mark={{{mark|}}}|symbol=No}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Lawrencium|mark={{{mark|}}}|symbol=Lr}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Rutherfordium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rf}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Dubnium|mark={{{mark|}}}|symbol=Db}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Seaborgium|mark={{{mark|}}}|symbol=Sg}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Bohrium|mark={{{mark|}}}|symbol=Bh}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Hassium|mark={{{mark|}}}|symbol=Hs}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Meitnerium|mark={{{mark|}}}|symbol=Mt}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Darmstadtium|mark={{{mark|}}}|symbol=Ds}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Roentgenium|mark={{{mark|}}}|symbol=Rg}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=d-block|name=Copernicium|mark={{{mark|}}}|symbol=Cn}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Nihonium|mark={{{mark|}}}|symbol=Nh}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Flerovium|mark={{{mark|}}}|symbol=Fl}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Moscovium|mark={{{mark|}}}|symbol=Mc}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Livermorium|mark={{{mark|}}}|symbol=Lv}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Tennessine|mark={{{mark|}}}|symbol=Ts}} | style="border:none;padding:0;" | {{Periodic table (32 columns, micro)/elementcell|block=p-block|name=Oganesson|mark={{{mark|}}}|symbol=Og}} |}<!--- PERIOD 8+ ---> {{#ifexpr:{{{number|0}}}>118|{{Periodic table (32 columns, micro)/group 3=Sc-Y-Lu-Lr/119+|number={{{number|0}}}|mark={{{mark|}}} }}}}</div><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> spfl7aiis5xhscw01gbkka8u06ew6sg سانچو:Periodic table (32 columns, micro)/elementcell/colspan 10 105859 430659 2026-11-10T23:00:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- same as regular /elementcell, except for width:6px; colspan=15 is set in there not here btw. -->{{{link|{{{name|Chemical element}}}}}}{{!}}<span style="display:block;<!-- colspan>1: do not set width here width:6px; -->height:8px;overflow:hidden;padding:0;color:transparent;background-color:{{#switch:{{{block|unknown}}} | unknown | unknown chemical properties = &#x23;e8e8e8<!-- unknown is defined separately from default --> | s-block = &#x23;ff9999 | p-block = &#... 430659 wikitext text/x-wiki <!-- same as regular /elementcell, except for width:6px; colspan=15 is set in there not here btw. -->[[{{{link|{{{name|Chemical element}}}}}}{{!}}<span style="display:block;<!-- colspan>1: do not set width here width:6px; -->height:8px;overflow:hidden;padding:0;color:transparent;background-color:{{#switch:{{{block|unknown}}} | unknown | unknown chemical properties = &#x23;e8e8e8<!-- unknown is defined separately from default --> | s-block = &#x23;ff9999 | p-block = &#x23;fdff8c | d-block = &#x23;99ccff | f-block = &#x23;9bff99 | g-block = &#x23;fd99ff<!-- does not occur in RL, not even predicted. For color set calculations only --> | s-block (predicted) = &#x23;ffcccc | p-block (predicted) = &#x23;ffffbf | d-block (predicted) = &#x23;c7eeff | f-block (predicted) = &#x23;cdffcc | g-block (predicted) = &#x23;febfff <!-- set same color all, no block --> | color = &#x23;c0c0c0<!-- same color all; darkish grey dflt --> | #default = &#x23;000000;<!-- black: Input not recognized, probably an input error --> }}; <!-- -->{{#if:{{#invoke:String|match|s=,{{{mark|n}}},|pattern=%W({{{symbol|y}}})%W|plain=false |nomatch=}}| border:1px solid black; margin:-1px;}}"><!-- -->{{{link|{{{name|Chemical element}}}}}}</span>]]<!-- --><noinclude>{{documentation|content= cellformat for colspan="15" (Sc and Y in Template:Periodic table (32 columns, micro)/group 3=Sc-Y-*-* Colspan is set in there. 2021-01-24) }}</noinclude> 2kctgj7ckuhsje1pll7zfj759c5qksn سانچو:Element cell-named/doc 10 105860 430665 2026-11-10T23:23:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- هن صفحي جي تري ۾ زمرا شامل ڪريو؛ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا ۾ شامل ڪريو. --> == استعمال == هي سانچو وڪي جدول جي هڪ خاني کي ترتيب ڏئي ٿو. اهو عنصر جو نالو ڏيکاري ٿو ۽ خاني جي ويڪر ممڪن حد تائين گهٽ رکي ٿو. * استعمال ٿيندڙ صفحي تي: {{tl|دوري جدول}} اختياري سٽ ٽوڙ... 430665 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- هن صفحي جي تري ۾ زمرا شامل ڪريو؛ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا ۾ شامل ڪريو. --> == استعمال == هي سانچو وڪي جدول جي هڪ خاني کي ترتيب ڏئي ٿو. اهو عنصر جو نالو ڏيکاري ٿو ۽ خاني جي ويڪر ممڪن حد تائين گهٽ رکي ٿو. * استعمال ٿيندڙ صفحي تي: {{tl|دوري جدول}} اختياري سٽ ٽوڙڻ لاءِ {{tl|shy}} وارا ڳنڍيندڙ نشان هڪ ذيلي سانچي ۾ مقرر ٿيل آهن. اختياري پيرا ميٽر: <syntaxhighlight lang="wikitext"> | elementname = عنصر 113 </syntaxhighlight> هي پيرا ميٽر ڊفالٽ نالي جي جاءِ وٺي ٿو؛ هن وقت ڊفالٽ نالو Ununtrium هوندو. == پڻ ڏسو == {{Element cell/overview}} {{periodic table templates overview}} <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:دوري جدول جي طرز ۽ فارميٽ جا سانچا|سيل، {{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 0qmx7kiawyxsy5qd6gp29fygahb44jz سانچو:Element cell/isotopes/doc 10 105861 430668 2026-11-10T23:46:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻا هن صفحي جي تري ۾ شامل ڪريو. --> == استعمال == هي سانچو دوري جدول ۾ استعمال ٿيندڙ هڪ ڪيميائي عنصر جي خاني لاءِ CSS سان ترتيب ڏنل مواد ٺاهي ٿو. اهو سانچن جي هڪ سلسلي جو حصو آهي. {{Element cell/overview}} {{clear}} == پيرا ميٽر == سڀ پيرا ميٽر اختياري آ... 430668 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻا هن صفحي جي تري ۾ شامل ڪريو. --> == استعمال == هي سانچو دوري جدول ۾ استعمال ٿيندڙ هڪ ڪيميائي عنصر جي خاني لاءِ CSS سان ترتيب ڏنل مواد ٺاهي ٿو. اهو سانچن جي هڪ سلسلي جو حصو آهي. {{Element cell/overview}} {{clear}} == پيرا ميٽر == سڀ پيرا ميٽر اختياري آهن. <syntaxhighlight lang="wikitext"> {| |- | {{element cell|80|mercury|Hg||Liquid|Transition metals|Primordial|link=mercury (element)}} |} </syntaxhighlight> {| |- | {{element cell|80|mercury|Hg||Liquid|Transition metals|Primordial|link=mercury (element)}} |} ; مٿئين قطار: پيرا ميٽر 1، جيڪو عام طور تي جوهري عدد هوندو آهي، مٿئين قطار ۾ بنا ڳنڍڻي جي ڏيکاريو ويندو آهي. جيڪڏهن هي پيرا ميٽر ڏنل هجي ته هڪ <code>&lt;br/&gt;</code> شامل ٿيندو. اکرن جو رنگ پيرا ميٽر 5 مان مقرر ٿيندو، جيڪو عام طور تي مادي جي حالت جي ڪنجي هوندي آهي. ; ستارو (*): لئنٿينائڊن ۽ ايڪٽينائڊن جي نشاندهيءَ وانگر، سادو ستارو ڏيکارڻ لاءِ پيرا ميٽر 1 ۾ ان کي <code>&lt;nowiki&gt;</code> ٽيگن اندر ڏيو: <syntaxhighlight lang="wikitext"> | {{element cell|<nowiki>*</nowiki>|Lanthanides}} </syntaxhighlight> ; صفحي جو ڳنڍڻو: خانو پيرا ميٽر 2 سان ڳنڍجي ٿو، جيڪو عام طور تي عنصر جو نالو هوندو آهي. جيڪڏهن صفحي جو نالو عنصر جي نالي کان مختلف هجي، جيئن <code>[[Mercury (element)]]</code> ۾، ته درست صفحي جو نالو <code>link=Mercury (element)</code> وسيلي ڏيو. ; ڏيکاريل نالو: ڳنڍڻي تي پيرا ميٽر 3 جو متن ڏيکاريو ويندو، جيڪو عام طور تي عنصر جي علامت هوندي آهي: <code><nowiki>link=[[Aluminium|Al]]</nowiki></code> جيڪڏهن ڳنڍڻو نه ڏنو وڃي (يعني پيرا ميٽر 2 ۽ <code>link=</code> ٻئي موجود نه هجن)، ته پيرا ميٽر 3 بنا ڳنڍڻي جي متن طور ڏيکاريو ويندو. ; پس منظر: پس منظر جو رنگ پيرا ميٽر 6 مان مقرر ٿيندو، جيڪو عام طور تي عنصر جي زمري جو نالو هوندو آهي. رنگ کي <code>bg</code> پيرا ميٽر سان به مقرر ڪري سگهجي ٿو، مثال طور <code>bg=#aabbcc</code>. <code>bg</code> صرف رنگ مقرر ڪري ٿو؛ ان جو عنوان ۾ ڪو افسانوي مطلب شامل نه ٿيندو. ; فريم (خاني جي ڪناري): فريم جو انداز پيرا ميٽر 7 مان مقرر ٿيندو، جيڪو عام طور تي عنصر جي قدرتي موجودگي ٻڌائيندو آهي. ان کي <code>border=3px solid red</code> سان بدلائي سگهجي ٿو. هي پيرا ميٽر رڳو ڪنارو مقرر ڪري ٿو؛ ان جو عنوان ۾ ڪو افسانوي مطلب شامل نه ٿيندو. ; انداز: <code>style</code> پيرا ميٽر سان انداز مقرر يا تبديل ڪري سگهجي ٿو، مثال طور <code>style=width:5em;</code>. قدر جي چوڌاري واڪون نه ڏيو. ; عنوان: مائوس آڻڻ تي ظاهر ٿيندڙ عنوان پيرا ميٽرن 1، 6، 7 ۽ 5 مان ٺهي ٿو: نالو، زمرو، قدرتي موجودگي ۽ مادي جي حالت. <br/>پارو واري مثال جو عنوان هي ٿيندو: <code>Mercury: transition metals; primordial; liquid</code>. <br/><code>bg</code> يا <code>border</code> پيرا ميٽرن جا قدر عنوان ۾ شامل نه ٿيندا، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن جو عنوان ۾ ڪو مطلب ناهي. <br/>عنوان کي ڪنهن به متن، يا خالي عنوان، سان مقرر ڪرڻ لاءِ <code>title=...</code> استعمال ڪريو. ; ڏندڪٿا: ڏندڪٿا پيرا ميٽرن 6، 5 ۽ 7 مان ٺهي ٿي. ان کي <code>legend=Special meaning</code> سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. هي اختيار <code>bg=...</code> سان گڏ ڪارائتو ٿي سگهي ٿو. ; پيرا ميٽرن جو مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {| |- | {{element cell|one|two|three|bg=yellow|border=3px solid red|link=Main page|title=Some example}} |} </syntaxhighlight> {| |- | {{element cell|one|two|three|bg=yellow|border=3px solid red|link=Main page|title=Some example}} |} == ختم ٿيل پيرا ميٽر == اڻ تجويز ڪيل پيرا ميٽر: اڻ نالي وارا پيرا ميٽر 8 ۽ 9. == پڻ ڏسو == {{tl|Element cell/isotopes}} {{periodic table templates overview}} <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:دوري جدول جي طرز ۽ فارميٽ جا سانچا|خانو، {{PAGENAME}}]] }}</includeonly> isqcvgu7mzo4jmlaeomu4q7myutxzsq سانچو:Periodic table/period 10 105862 430669 2026-11-10T23:51:33Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Element cell/period/format1 |period={{{1|{{{period|0}}}}}} |format={{{format|}}} |font-size={{{font-size|150%}}} |label={{#switch:{{{1|{{{period|0}}}}}} |1=&#x2460;<!-- circled digit one --> |2=&#x2461; |3=&#x2462; |4=&#x2463; |5=&#x2464; |6=&#x2465; |7=&#x2466; |8=&#x2467; |9=&#x2468; |#default={{#if:{{in string|1=_{{{format|}}}_|2=%Wucfirst%W|nomatch=|plain=false}}|{{ucfirst:{{{default|period}}}}}|{{{default|period}}}}} }}}}<!-- --><noinclude>{{documentation... 430669 wikitext text/x-wiki {{Element cell/period/format1 |period={{{1|{{{period|0}}}}}} |format={{{format|}}} |font-size={{{font-size|150%}}} |label={{#switch:{{{1|{{{period|0}}}}}} |1=&#x2460;<!-- circled digit one --> |2=&#x2461; |3=&#x2462; |4=&#x2463; |5=&#x2464; |6=&#x2465; |7=&#x2466; |8=&#x2467; |9=&#x2468; |#default={{#if:{{in string|1=_{{{format|}}}_|2=%Wucfirst%W|nomatch=|plain=false}}|{{ucfirst:{{{default|period}}}}}|{{{default|period}}}}} }}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> i6p5uqrpzt2c67hgic51c01q0g6e0qy زمرو:ڊيموڪريٽڪ پارٽي (آمريڪا) 14 105863 430673 2026-11-11T04:52:05Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] 430673 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون سياسي پارٽيون]] lyo76m3pahc4u9vfdlf73ryiqx9lmpd زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ کاٻي ڌر جي سياست 14 105864 430674 2026-11-11T04:52:57Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] 430674 wikitext text/x-wiki [[زمرو:کاٻي ڌر جي سياست بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست]] 080b79wcxamn2wb1xvco7tdq96mf8k6 ڊوئچئ بان 0 105865 430687 2026-11-11T08:46:56Z Memon2025 21315 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1375532877|Deutsche Bahn]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 430687 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''{{langr|de|Deutsche Bahn AG}}''' '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي . '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] ( <small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}} ،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل{{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي. <ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> gkc4d1v95gyocc9nljxfudfbhokk9e4 430688 430687 2026-11-11T08:59:37Z Memon2025 21315 /* */ 430688 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==External links== {{Commons category inline|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Deutsche Bahn}} {{German railway companies}} {{National railway companies of Europe}} {{German locomotives|nocat=true}} {{German diesel locomotives|nocat=true}} {{German electric locomotives|nocat=true}} {{German DMUs|nocat=true}} {{German EMUs|nocat=true}} {{Authority control}} acqjvw2w4zrnhb108vlapny4n2gxf60 430689 430688 2026-11-11T09:11:31Z Memon2025 21315 /* پڻ ڏسو */ 430689 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * بنڊسبان (Bundesbahn) * ريڪسبان (Reichsbahn) * [[شنڪانسن]] (Shinkansen) * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category inline|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريلوي ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] 389zx3r6pmq69g45lr8ldm3aolgsflp 430690 430689 2026-11-11T09:12:19Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430690 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * بنڊسبان (Bundesbahn) * ريڪسبان (Reichsbahn) * [[شنڪانسن]] (Shinkansen) * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category inline|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريلوي ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] o9l9zz9jpo48dff02vcp9nibtz62nal 430691 430690 2026-11-11T09:14:06Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430691 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * بنڊسبان (Bundesbahn) * ريڪسبان (Reichsbahn) * [[شنڪانسن]] (Shinkansen) * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category inline|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] gpm6sq1licyl2xj7h9f4x2vqaqsn9y3 430692 430691 2026-11-11T09:14:34Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430692 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * بنڊسبان (Bundesbahn) * ريڪسبان (Reichsbahn) * [[شنڪانسن]] (Shinkansen) * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] ah7k2v1ip8n9vf4ufvkwsipftk8cwr4 430694 430692 2026-11-11T09:16:25Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430694 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * بنڊسبان (Bundesbahn) * ريڪسبان (Reichsbahn) * [[شنڪانسن]] (Shinkansen) * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] 7cx6043ek18j0539omu2gdfenb8qdak 430695 430694 2026-11-11T09:18:17Z Memon2025 21315 /* پڻ ڏسو */ 430695 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد '''ڊوئچي بان''' ({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}}) جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن '''ڊوئچي''' <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994 ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] 71ymu7cs4yvilj68lp9ru7xfathmpcb 430696 430695 2026-11-11T09:24:21Z Memon2025 21315 /* */ 430696 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] 6eght3b99rlov0uzm66z98s2f09srde 430697 430696 2026-11-11T09:27:05Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430697 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريل ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994 ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] t6l4glr12jtqroivkqtb1e7p157bto1 430699 430697 2026-11-11T09:32:20Z Memon2025 21315 430699 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريل ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] 32qsfed35tm1l7j2fn0gat9cq24v6w9 430701 430699 2026-11-11T09:33:55Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430701 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ريل ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] loxkqdprxw2dooe1192bost5pib4hd4 430703 430701 2026-11-11T09:36:09Z Memon2025 21315 430703 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري]] [[زمرو:پاڪستان حڪومت جي ملڪيت ڪمپنيون]] 3dnkcl3drd3sqphunk3j3guivd9auru 430705 430703 2026-11-11T09:40:18Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 430705 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] 6bh5khxsu6nvwo1s85sui31u56ehl55 430709 430705 2026-11-11T09:44:20Z Memon2025 21315 430709 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] 40l91nnjsrzoag9c9bzf2raq3xr281e 430712 430709 2026-11-11T09:48:01Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[ڊوئچي بان]] کي [[ڊوئچئ بان]] ڏانھن چوريو 430709 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = Logo since 1994 | type = State-owned {{lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}} | industry = {{hlist | [[Rail transport]] | [[logistics]] }} | predecessor = {{ubl | [[Deutsche Reichsbahn]] (1920–1949) | [[Deutsche Bundesbahn]] (1949–1994) | [[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]] (1949–1994) }} | founded = {{Start date and age|1994|01|01|df=yes|p=yes}} | hq_location = [[Bahntower]] | hq_location_city = [[Berlin]] | hq_location_country = Germany | area_served = [[Europe]] | key_people = Evelyn Palla (CEO) | products = {{hlist | [[Rail transport]] | [[Cargo|cargo transport]] | [[Service sector|services]] }} | revenue = {{profit}} €56.3 billion (2022)<ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} €227 million (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = [[Government of Germany]] | num_employees = {{ubl | 211,000 (Germany) | 338,000 (Worldwide) }} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] 40l91nnjsrzoag9c9bzf2raq3xr281e 430714 430712 2026-11-11T10:15:41Z Memon2025 21315 /* */ 430714 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = لوگو (1994ع کان وٺي) | type = [[رياستي ملڪيت وارو ادارو|رياستي ملڪيت وارو]] | industry = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |لاجسٽڪ خدمتون}} | predecessor = {{ubl |ڊوئچي ريشزبان (1920-1949) |ڊوئچي بنڊسبان (1949-1994) |ڊوئچي ريشزبان (1949-1994)}} | founded = پهرين جنوري 1994ع | hq_location = باهن ٽاور | hq_location_city = [[برلن]] | hq_location_country = [[جرمني]] | area_served = [[يورپ]] | key_people = ايلين پالا (سي اي او) | products = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |سامان ٽرانسپورٽ |خدمتون}} | revenue = {{profit}} 56.3 بلين يورو وڌايو (2022) <ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} 227 ملين يورو (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = جرمني جي حڪومت | num_employees = {{ubl |2,11,000 (جرمني) |3,38,000 (دنيا ۾)}} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] tf95ewp7dompm01vi2vzm36hts6vu47 430715 430714 2026-11-11T10:21:13Z Memon2025 21315 /* */ 430715 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = لوگو (1994ع کان وٺي) | type = [[رياستي ملڪيت وارو ادارو|رياستي ملڪيت وارو]] | industry = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |لاجسٽڪ خدمتون}} | predecessor = {{ubl |ڊوئچي ريشزبان (1920-1949) |ڊوئچي بنڊسبان (1949-1994) |ڊوئچي ريشزبان (1949-1994)}} | founded = پهرين جنوري 1994ع | hq_location = باهن ٽاور | hq_location_city = [[برلن]] | hq_location_country = [[جرمني]] | area_served = [[يورپ]] | key_people = ايلين پالا (سي اي او) | products = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |سامان ٽرانسپورٽ |خدمتون}} | revenue = {{profit}} 56.3 بلين يورو وڌايو (2022) <ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} 227 ملين يورو (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = جرمني جي حڪومت | num_employees = {{ubl |2,11,000 (جرمني) |3,38,000 (دنيا ۾)}} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} [[File:Bahntower, Potsdamer Platz, Berlin, 141027, ako.jpg|thumb|upright|''[[Bahntower]]'' at [[Potsdamer Platz]] in [[Berlin]] houses DB's head office]] '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] dsljghymbznprudjz6avum4w702k5dp 430716 430715 2026-11-11T10:33:44Z Memon2025 21315 430716 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = لوگو (1994ع کان وٺي) | type = [[رياستي ملڪيت وارو ادارو|رياستي ملڪيت وارو]] | industry = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |لاجسٽڪ خدمتون}} | predecessor = {{ubl |ڊوئچي ريشزبان (1920-1949) |ڊوئچي بنڊسبان (1949-1994) |ڊوئچي ريشزبان (1949-1994)}} | founded = پهرين جنوري 1994ع | hq_location = باهن ٽاور | hq_location_city = [[برلن]] | hq_location_country = [[جرمني]] | area_served = [[يورپ]] | key_people = ايلين پالا (سي اي او) | products = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |سامان ٽرانسپورٽ |خدمتون}} | revenue = {{profit}} 56.3 بلين يورو وڌايو (2022) <ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} 227 ملين يورو (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = جرمني جي حڪومت | num_employees = {{ubl |2,11,000 (جرمني) |3,38,000 (دنيا ۾)}} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} [[File:Bahntower, Potsdamer Platz, Berlin, 141027, ako.jpg|thumb|upright|''[[Bahntower]]'' at [[Potsdamer Platz]] in [[Berlin]] houses DB's head office]] '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==ڪمپني پروفائيل== ==ريل ٽرانسپورٽ== ==سامان جي نقل و حمل جو نظام== ==بنيادي ڍانچو== ==پرڏيهي ڪاروباري منصوبا== ===ارِيوا (Arriva)=== ڊيوچ بان (Deutsche Bahn) آگسٽ 2010 ۾ لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج ذريعي ’ارِيوا‘ (Arriva) کي خريد ڪيو. يورپي ڪميشن جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ، ارِيوا جي جرمن ڪاروبار جو نالو تبديل ڪري ’نيٽينيرا‘ (Netinera) رکيو ويو ۽ ان کي وڪرو ڪيو ويو. جولاءِ 2022 تائين، ارِيوا 14 يورپي ملڪن ۾ (خاص طور تي برطانيا ۽ آئرلينڊ ۾) 15,700 بسون ۽ 800 ريل گاڏيون هلائي رهي هئي. 2019 ۾، ڊيوچ بان هن ڪاروبار کي وڪڻڻ جي ڪوشش ڪئي پر ڪامياب نه ٿي سگهي. آڪٽوبر 2023 ۾، ڊيوچ بان ’آءِ اسڪوائرڊ ڪيپيٽل‘ (I Squared Capital) کي ارِيوا وڪڻڻ جي شرطن تي اتفاق ڪيو، جنهن جو سودو 2024 ۾ مڪمل ٿيڻو هو. هي سودو 4 جون 2024 تي 1.4 ارب پائونڊ جي قيمت تي مڪمل ٿيو. ===ڊي بي ڪارگو UK=== ڊيوچ بان جا پرڏيهه ۾ به ڪاروباري مفاد آهن؛ اها برطانيا جي سڀ کان وڏي ريل ذريعي مال برداري ڪندڙ ڪمپني ’ڊي بي ڪارگو يو ڪي‘ (DB Cargo UK) جي مالڪ آهي. هي ڪمپني برطانوي شاهي ٽرين (British Royal Train) پڻ هلائيندي آهي ۽ ان جا اوڀر يورپ ۾ به ڪاروباري مفاد موجود آهن. ڊيوچ بان جي ويب سائيٽ تان يورپ ۾ ڪنهن به سفر لاءِ ٽرينن جا وقت معلوم ڪري سگهجن ٿا. ===ٽرانس-يوريشيا لاجسٽڪس=== ٽرانس-يوريشيا لاجسٽڪس، ’رشين ريلويز‘ (RŽD) سان گڏ هڪ گڏيل منصوبو (joint venture) آهي، جيڪو روس جي رستي جرمني ۽ چين جي وچ ۾ ڪنٽينر ذريعي مال بردار ٽرينون هلائيندو آهي. ==تاريخ== ==ٽرينن جا قسم== ==ٽڪيٽون== ==مالي سهڪار== ڊيوچ بان 2006 کان 2015 جي وچ ۾ جرمن فٽبال ڪلب ’هيرٿا بي ايس سي‘ (Hertha BSC) جي اسپانسر رهي. ==حادثا== ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] * جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ * بجلي تي هلندڙ ريلوي نظام * جرمني ۾ نقل و حمل ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] n8w20hwabgj8i3hlsut9v2ow30wv8zw 430717 430716 2026-11-11T10:34:50Z Memon2025 21315 /* ريل ٽرانسپورٽ */ 430717 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = لوگو (1994ع کان وٺي) | type = [[رياستي ملڪيت وارو ادارو|رياستي ملڪيت وارو]] | industry = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |لاجسٽڪ خدمتون}} | predecessor = {{ubl |ڊوئچي ريشزبان (1920-1949) |ڊوئچي بنڊسبان (1949-1994) |ڊوئچي ريشزبان (1949-1994)}} | founded = پهرين جنوري 1994ع | hq_location = باهن ٽاور | hq_location_city = [[برلن]] | hq_location_country = [[جرمني]] | area_served = [[يورپ]] | key_people = ايلين پالا (سي اي او) | products = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |سامان ٽرانسپورٽ |خدمتون}} | revenue = {{profit}} 56.3 بلين يورو وڌايو (2022) <ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} 227 ملين يورو (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = جرمني جي حڪومت | num_employees = {{ubl |2,11,000 (جرمني) |3,38,000 (دنيا ۾)}} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} [[File:Bahntower, Potsdamer Platz, Berlin, 141027, ako.jpg|thumb|upright|''[[Bahntower]]'' at [[Potsdamer Platz]] in [[Berlin]] houses DB's head office]] '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> {{Efn|{{IPA|de|deːˈbeː|small=no}}; also abbreviated '''DB AG''', {{IPA|de|deːbeː aːˈɡeː|pron|small=no}}.}} [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>.<ref>{{حوالو ويب|quote=24 December 2023}}</ref><ref>{{حوالو ويب|archivedate=25 October 2012}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|archivedate=26 April 2009}}</ref> ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي.<ref>{{حوالو ويب|date=27 July 2022|quote=17 December 2023}}</ref> ==ڪمپني پروفائيل== ==ريل ٽرانسپورٽ== DB Personenverkehr is the unit that manages passenger travel within Germany. Originally called ''{{langr|de|Reise & Touristik}}'' ({{lit|Travel and Tourism}}), this group is responsible for the managing, servicing and running of German passenger services. This group is divided into {{langr|de|[[DB Fernverkehr]]}} and {{langr|de|[[DB Regio]]}}.{{Needs citation|date=November 2024}} ==={{langr|de|DB Fernverkehr}}=== {{Main|DB Fernverkehr}} [[File:ICE 3 Oberhaider-Wald-Tunnel.jpg|thumb|A [[Siemens Mobility|Siemens]] [[ICE 3]] long-distance high-speed train of {{langr|de|[[DB Fernverkehr]]}}]] {{langr|de|DB Fernverkehr AG}} is a semi-independent division of {{langr|de|Deutsche Bahn}} that operates long-distance passenger trains in Germany. It was founded in 1999 in the second stage of the privatisation of German Federal Railways under the name of {{langr|de|DB Reise & Touristik}} and renamed in 2003. {{langr|de|DB Fernverkehr}} operates all [[Intercity Express]] and [[Intercity (Deutsche Bahn)|Intercity]] trains in [[Germany]] as well as in some neighboring countries and several [[EuroCity]] and [[EuroCity-Express|EuroCityExpress]] trains throughout [[Europe]]. Unlike its sister companies {{langr|de|DB Regio}} and {{langr|de|DB Cargo}}, {{langr|de|DB Fernverkehr}} still holds a {{lang|la|de facto}} monopoly in its segment of the market as it operates hundreds of trains per day, while all competitors' long-distance services combined amount to no more than 10–15 trains per day.{{Needs citation|date=November 2024}} {{langr|de|DB Fernverkehr}} operated a few long-distance coach services throughout Germany, called ''{{langr|de|IC Bus}}'', which since have been terminated.{{Needs citation|date=November 2024}} ==={{langr|de|DB Regio}}=== {{Main|DB Regio}} [[File:GER Eichstätt, Regionalbahnhof 008.jpg|alt=|thumb|A [[Bombardier Twindexx]] regional train of {{langr|de|[[DB Regio]]}}]] [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[DBAG Class 423]] serving as [[S-Bahn]] in the urban area ''[[Frankfurt Rhine-Main]]'']] {{langr|de|DB Regio AG}} is the subsidiary of {{langr|de|Deutsche Bahn}} that operates passenger trains on short and medium distances in Germany. Unlike its long-distance counterpart, {{langr|de|DB Fernverkehr}}, it does not operate trains on its own account. Traffic is ordered and paid for by the {{langr|de|[[States of Germany|Bundesländer]]}} (states) or their respective regional train operation supervisors. Some states have awarded long-term contracts to {{langr|de|DB Regio}} (usually 10 to 15 years), in others, DB Regio's operations are decreasing, in North Rhine-Westphalia, their market share is expected to be lower than 50%. {{langr|de|DB Regio}} rail services are divided into several regional companies: * {{langr|de|DB Regio Nord}} for [[Schleswig-Holstein]], [[Hamburg]], [[Lower Saxony]], [[Bremen]] * {{langr|de|DB Regio Nordost}} for [[Berlin]], [[Brandenburg]], [[Mecklenburg-Vorpommern]] * {{langr|de|DB Regio NRW}} for [[North Rhine-Westphalia]] * {{langr|de|DB Regio Südost}} for [[Saxony]], [[Saxony-Anhalt]], [[Thuringia]] * {{langr|de|DB Regio Mitte}} for [[Rhineland-Palatinate]], [[Saarland]], [[Hesse]] and parts of [[Baden-Württemberg]] * {{langr|de|DB Regio Baden-Württemberg}} for the rest of [[Baden-Württemberg]] * {{langr|de|DB Regio Bayern}} for [[Bavaria]] * {{langr|de|[[S-Bahn Hamburg]]}} * {{langr|de|[[S-Bahn Berlin]]}} * {{langr|de|RegioNetz}} (small, independent networks, like [[Erzgebirgsbahn]], [[Gäubodenbahn]], [[Kurhessenbahn]], [[Oberweißbacher Bergbahn]], [[Südostbayernbahn]], [[Westfrankenbahn]] for easier organisation) The bus services consist of 25 bus companies, which have subsidiary companies themselves. ==سامان جي نقل و حمل جو نظام== ==بنيادي ڍانچو== ==پرڏيهي ڪاروباري منصوبا== ===ارِيوا (Arriva)=== ڊيوچ بان (Deutsche Bahn) آگسٽ 2010 ۾ لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج ذريعي ’ارِيوا‘ (Arriva) کي خريد ڪيو. يورپي ڪميشن جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ، ارِيوا جي جرمن ڪاروبار جو نالو تبديل ڪري ’نيٽينيرا‘ (Netinera) رکيو ويو ۽ ان کي وڪرو ڪيو ويو. جولاءِ 2022 تائين، ارِيوا 14 يورپي ملڪن ۾ (خاص طور تي برطانيا ۽ آئرلينڊ ۾) 15,700 بسون ۽ 800 ريل گاڏيون هلائي رهي هئي. 2019 ۾، ڊيوچ بان هن ڪاروبار کي وڪڻڻ جي ڪوشش ڪئي پر ڪامياب نه ٿي سگهي. آڪٽوبر 2023 ۾، ڊيوچ بان ’آءِ اسڪوائرڊ ڪيپيٽل‘ (I Squared Capital) کي ارِيوا وڪڻڻ جي شرطن تي اتفاق ڪيو، جنهن جو سودو 2024 ۾ مڪمل ٿيڻو هو. هي سودو 4 جون 2024 تي 1.4 ارب پائونڊ جي قيمت تي مڪمل ٿيو. ===ڊي بي ڪارگو UK=== ڊيوچ بان جا پرڏيهه ۾ به ڪاروباري مفاد آهن؛ اها برطانيا جي سڀ کان وڏي ريل ذريعي مال برداري ڪندڙ ڪمپني ’ڊي بي ڪارگو يو ڪي‘ (DB Cargo UK) جي مالڪ آهي. هي ڪمپني برطانوي شاهي ٽرين (British Royal Train) پڻ هلائيندي آهي ۽ ان جا اوڀر يورپ ۾ به ڪاروباري مفاد موجود آهن. ڊيوچ بان جي ويب سائيٽ تان يورپ ۾ ڪنهن به سفر لاءِ ٽرينن جا وقت معلوم ڪري سگهجن ٿا. ===ٽرانس-يوريشيا لاجسٽڪس=== ٽرانس-يوريشيا لاجسٽڪس، ’رشين ريلويز‘ (RŽD) سان گڏ هڪ گڏيل منصوبو (joint venture) آهي، جيڪو روس جي رستي جرمني ۽ چين جي وچ ۾ ڪنٽينر ذريعي مال بردار ٽرينون هلائيندو آهي. ==تاريخ== ==ٽرينن جا قسم== ==ٽڪيٽون== ==مالي سهڪار== ڊيوچ بان 2006 کان 2015 جي وچ ۾ جرمن فٽبال ڪلب ’هيرٿا بي ايس سي‘ (Hertha BSC) جي اسپانسر رهي. ==حادثا== ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] * جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ * بجلي تي هلندڙ ريلوي نظام * جرمني ۾ نقل و حمل ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] b2czi705sqvgsqoutt7v577cxh9aqkg 430718 430717 2026-11-11T10:36:43Z Memon2025 21315 /* */ 430718 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ڊوئچي بان AG<br>Deutsche Bahn AG | logo = Deutsche Bahn AG-Logo.svg | logo_size = 150 | logo_caption = لوگو (1994ع کان وٺي) | type = [[رياستي ملڪيت وارو ادارو|رياستي ملڪيت وارو]] | industry = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |لاجسٽڪ خدمتون}} | predecessor = {{ubl |ڊوئچي ريشزبان (1920-1949) |ڊوئچي بنڊسبان (1949-1994) |ڊوئچي ريشزبان (1949-1994)}} | founded = پهرين جنوري 1994ع | hq_location = باهن ٽاور | hq_location_city = [[برلن]] | hq_location_country = [[جرمني]] | area_served = [[يورپ]] | key_people = ايلين پالا (سي اي او) | products = {{hlist |ريل ٽرانسپورٽ |سامان ٽرانسپورٽ |خدمتون}} | revenue = {{profit}} 56.3 بلين يورو وڌايو (2022) <ref name="daten2022">{{cite web |title=Annual Report 2022 |author=Deutsche Bahn AG |url= https://ir.deutschebahn.com/fileadmin/Bildmaterial/2023/Investor_Update_Mrz_2023/II_InvestorUpdate_March_2023.pdf |access-date=9 May 2023}}</ref>{{rp|52}} | operating_income = | net_income = {{loss}} 227 ملين يورو (2022)<ref name="daten2022"/>{{rp|52}} | owner = جرمني جي حڪومت | num_employees = {{ubl |2,11,000 (جرمني) |3,38,000 (دنيا ۾)}} | website = {{Official URL}} | logo_class = logo-nobg }} [[File:Bahntower, Potsdamer Platz, Berlin, 141027, ako.jpg|thumb|upright|''[[Bahntower]]'' at [[Potsdamer Platz]] in [[Berlin]] houses DB's head office]] '''ڊوئچي بان <small>AG</small>''' <small>({{langr|de|Deutsche Bahn AG}})</small> [[جرمني]] جي قومي [[ريلوي آمدورفت|ريلوي]] ڪمپني آهي ۽ جرمن حڪومت جي ڪنٽرول هيٺ هڪ سرڪاري ملڪيت وارو ادارو آهي. '''بان ٽاور''' ({{ٻولي|de|[[Bahntower]]}}) ۾ پنهنجي هيڊ آفيس سان [[برلن]] ۾ اها هڪ [[جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني|گڏيل-اسٽاڪ ڪمپني]] (<small>{{ٻولي|de|[[Aktiengesellschaft]]}}،</small> <small>AG</small>) <big>آهي</big>. ڊي بي جو بنياد ڊوئچي بنڊسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Bundesbahn]]}})</small> جي وچ ۾ ضم ٿيڻ کان پوء رکيو ويو ۽ اوڀر جرمن ڊوئچي ريخسبان <small>({{langr|de|[[Deutsche Reichsbahn (East Germany)|Deutsche Reichsbahn]]}})</small> جرمني جي اتحاد کان پوءِ 1994ع ۾ ۽ ان وقت کان وٺي ڪم ڪري رهيو آهي. '''ڊوئچي بان''' جرمني ۾، جرمن پوسٽل ۽ لاجسٽڪ ڪمپني ڊي ايڇ ايل ({{langr|de|[[Deutsche Post]]}}/ <small>DHL</small>) کان پوءِ ٻي نمبر تي وڏي ٽرانسپورٽ ڪمپني آهي '''ڊوئچي بان''' ڊگهي فاصلي ۽ علائقائي ٽرانسپورٽ ٻنهي کي فراهم ڪري ٿو، 2022ع ۾ تقريبن 132 ملين ڊگهي فاصلي جي مسافرن ۽ 1.6 ارب علائقائي مسافرن جي خدمت ڪندو. 2022ع ۾، ڊي بي 222 ملين ٽن سامان جي نقل و حمل ڪئي. ==ڪمپني پروفائيل== ==ريل ٽرانسپورٽ== DB Personenverkehr is the unit that manages passenger travel within Germany. Originally called ''{{langr|de|Reise & Touristik}}'' ({{lit|Travel and Tourism}}), this group is responsible for the managing, servicing and running of German passenger services. This group is divided into {{langr|de|[[DB Fernverkehr]]}} and {{langr|de|[[DB Regio]]}}.{{Needs citation|date=November 2024}} ==={{langr|de|DB Fernverkehr}}=== {{Main|DB Fernverkehr}} [[File:ICE 3 Oberhaider-Wald-Tunnel.jpg|thumb|A [[Siemens Mobility|Siemens]] [[ICE 3]] long-distance high-speed train of {{langr|de|[[DB Fernverkehr]]}}]] {{langr|de|DB Fernverkehr AG}} is a semi-independent division of {{langr|de|Deutsche Bahn}} that operates long-distance passenger trains in Germany. It was founded in 1999 in the second stage of the privatisation of German Federal Railways under the name of {{langr|de|DB Reise & Touristik}} and renamed in 2003. {{langr|de|DB Fernverkehr}} operates all [[Intercity Express]] and [[Intercity (Deutsche Bahn)|Intercity]] trains in [[Germany]] as well as in some neighboring countries and several [[EuroCity]] and [[EuroCity-Express|EuroCityExpress]] trains throughout [[Europe]]. Unlike its sister companies {{langr|de|DB Regio}} and {{langr|de|DB Cargo}}, {{langr|de|DB Fernverkehr}} still holds a {{lang|la|de facto}} monopoly in its segment of the market as it operates hundreds of trains per day, while all competitors' long-distance services combined amount to no more than 10–15 trains per day.{{Needs citation|date=November 2024}} {{langr|de|DB Fernverkehr}} operated a few long-distance coach services throughout Germany, called ''{{langr|de|IC Bus}}'', which since have been terminated.{{Needs citation|date=November 2024}} ==={{langr|de|DB Regio}}=== {{Main|DB Regio}} [[File:GER Eichstätt, Regionalbahnhof 008.jpg|alt=|thumb|A [[Bombardier Twindexx]] regional train of {{langr|de|[[DB Regio]]}}]] [[File:Westbahnhof Hochbahnsteig.jpg|thumb|[[DBAG Class 423]] serving as [[S-Bahn]] in the urban area ''[[Frankfurt Rhine-Main]]'']] {{langr|de|DB Regio AG}} is the subsidiary of {{langr|de|Deutsche Bahn}} that operates passenger trains on short and medium distances in Germany. Unlike its long-distance counterpart, {{langr|de|DB Fernverkehr}}, it does not operate trains on its own account. Traffic is ordered and paid for by the {{langr|de|[[States of Germany|Bundesländer]]}} (states) or their respective regional train operation supervisors. Some states have awarded long-term contracts to {{langr|de|DB Regio}} (usually 10 to 15 years), in others, DB Regio's operations are decreasing, in North Rhine-Westphalia, their market share is expected to be lower than 50%. {{langr|de|DB Regio}} rail services are divided into several regional companies: * {{langr|de|DB Regio Nord}} for [[Schleswig-Holstein]], [[Hamburg]], [[Lower Saxony]], [[Bremen]] * {{langr|de|DB Regio Nordost}} for [[Berlin]], [[Brandenburg]], [[Mecklenburg-Vorpommern]] * {{langr|de|DB Regio NRW}} for [[North Rhine-Westphalia]] * {{langr|de|DB Regio Südost}} for [[Saxony]], [[Saxony-Anhalt]], [[Thuringia]] * {{langr|de|DB Regio Mitte}} for [[Rhineland-Palatinate]], [[Saarland]], [[Hesse]] and parts of [[Baden-Württemberg]] * {{langr|de|DB Regio Baden-Württemberg}} for the rest of [[Baden-Württemberg]] * {{langr|de|DB Regio Bayern}} for [[Bavaria]] * {{langr|de|[[S-Bahn Hamburg]]}} * {{langr|de|[[S-Bahn Berlin]]}} * {{langr|de|RegioNetz}} (small, independent networks, like [[Erzgebirgsbahn]], [[Gäubodenbahn]], [[Kurhessenbahn]], [[Oberweißbacher Bergbahn]], [[Südostbayernbahn]], [[Westfrankenbahn]] for easier organisation) The bus services consist of 25 bus companies, which have subsidiary companies themselves. ==سامان جي نقل و حمل جو نظام== ==بنيادي ڍانچو== ==پرڏيهي ڪاروباري منصوبا== ===ارِيوا (Arriva)=== ڊيوچ بان (Deutsche Bahn) آگسٽ 2010 ۾ لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج ذريعي ’ارِيوا‘ (Arriva) کي خريد ڪيو. يورپي ڪميشن جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ، ارِيوا جي جرمن ڪاروبار جو نالو تبديل ڪري ’نيٽينيرا‘ (Netinera) رکيو ويو ۽ ان کي وڪرو ڪيو ويو. جولاءِ 2022 تائين، ارِيوا 14 يورپي ملڪن ۾ (خاص طور تي برطانيا ۽ آئرلينڊ ۾) 15,700 بسون ۽ 800 ريل گاڏيون هلائي رهي هئي. 2019 ۾، ڊيوچ بان هن ڪاروبار کي وڪڻڻ جي ڪوشش ڪئي پر ڪامياب نه ٿي سگهي. آڪٽوبر 2023 ۾، ڊيوچ بان ’آءِ اسڪوائرڊ ڪيپيٽل‘ (I Squared Capital) کي ارِيوا وڪڻڻ جي شرطن تي اتفاق ڪيو، جنهن جو سودو 2024 ۾ مڪمل ٿيڻو هو. هي سودو 4 جون 2024 تي 1.4 ارب پائونڊ جي قيمت تي مڪمل ٿيو. ===ڊي بي ڪارگو UK=== ڊيوچ بان جا پرڏيهه ۾ به ڪاروباري مفاد آهن؛ اها برطانيا جي سڀ کان وڏي ريل ذريعي مال برداري ڪندڙ ڪمپني ’ڊي بي ڪارگو يو ڪي‘ (DB Cargo UK) جي مالڪ آهي. هي ڪمپني برطانوي شاهي ٽرين (British Royal Train) پڻ هلائيندي آهي ۽ ان جا اوڀر يورپ ۾ به ڪاروباري مفاد موجود آهن. ڊيوچ بان جي ويب سائيٽ تان يورپ ۾ ڪنهن به سفر لاءِ ٽرينن جا وقت معلوم ڪري سگهجن ٿا. ===ٽرانس-يوريشيا لاجسٽڪس=== ٽرانس-يوريشيا لاجسٽڪس، ’رشين ريلويز‘ (RŽD) سان گڏ هڪ گڏيل منصوبو (joint venture) آهي، جيڪو روس جي رستي جرمني ۽ چين جي وچ ۾ ڪنٽينر ذريعي مال بردار ٽرينون هلائيندو آهي. ==تاريخ== ==ٽرينن جا قسم== ==ٽڪيٽون== ==مالي سهڪار== ڊيوچ بان 2006 کان 2015 جي وچ ۾ جرمن فٽبال ڪلب ’هيرٿا بي ايس سي‘ (Hertha BSC) جي اسپانسر رهي. ==حادثا== ==پڻ ڏسو== * [[شنڪانشين]] * [[پاڪستان ريلويز]] * جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ * بجلي تي هلندڙ ريلوي نظام * جرمني ۾ نقل و حمل ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons cat|Deutsche Bahn}} * [https://www.deutschebahn.com/en/group Official corporate website] * [http://www.bahn.com Official customer website] {{Authority control}} [[زمرو:ڊوئچئ بان]] [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:برلن ايس-بان]] [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:1994ع جا قيام]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل جرمن ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمن برانڊ]] [[زمرو:جرمني جون سرڪاري ڪمپنيون]] [[زمرو:ريل ٽيم]] [[زمرو:1994ع ۾ قائم ٿيل ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:سرڪاري ريلوي ڪمپنيون]] [[زمرو:اسٽار الائنس]] [[زمرو:ادارا]] [[زمرو:سرڪاري ادارا]] gd9v8qfxaeuaz2ybsntooehqxb1648s زمرو:1994ع جا قيام 14 105866 430700 2026-11-11T09:32:47Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1994ع]] [[زمرو:قيام بلحاظ سال]] 430700 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1994ع]] [[زمرو:قيام بلحاظ سال]] qwi9bdv63jxh3hs0nodk67800f61p5t زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ 14 105867 430702 2026-11-11T09:34:19Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] 430702 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ٽرانسپورٽ]] 2guob33jgh8szyxnhcp8gvzn8up3dbo زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ 14 105868 430704 2026-11-11T09:36:33Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] 430704 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني ۾ اچ وڃ]] c305b80ot5e0sf8qt7wse8ykw2fracy زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون 14 105869 430706 2026-11-11T09:40:56Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] 430706 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ريل جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] 49lrbaexrva7y9hzlpha2saehg6hyss زمرو:جرمني جون ڪمپنيون 14 105870 430707 2026-11-11T09:41:32Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ڪمپنيون]] 430707 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ڪمپنيون]] eecsn7nedczh6n6obork0ykdxg4vpnw 430708 430707 2026-11-11T09:42:57Z Memon2025 21315 430708 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جرمني]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ ملڪ]] jbss847b5p8kjhjn04av54cr0ljuc60 زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون 14 105871 430710 2026-11-11T09:44:52Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:برلن]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] 430710 wikitext text/x-wiki [[زمرو:برلن]] [[زمرو:جرمني جون ڪمپنيون]] ibfvx115c2ceo8sd4873xf4bq3jk7jw زمرو:ڊوئچئ بان 14 105872 430711 2026-11-11T09:46:57Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] 430711 wikitext text/x-wiki [[زمرو:برلن ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:جرمني ۾ ريل ٽرانسپورٽ]] [[زمرو:جرمني جون ريلوي ڪمپنيون]] b4b1qefj5mz8sirrdf9xz4dpyxdv6wh ڊوئچي بان 0 105873 430713 2026-11-11T09:48:01Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[ڊوئچي بان]] کي [[ڊوئچئ بان]] ڏانھن چوريو 430713 wikitext text/x-wiki #چوريو [[ڊوئچئ بان]] luk75rez3m4txbtwcvzyuim91f89eki