Wikipedia
shiwiki
https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut
MediaWiki 1.47.0-wmf.10
first-letter
Midya
Amẓli
Amsawal
Asmras
Amsawal n usmras
Wikipidya
Amsawal n Wikipidya
Afaylu
Amsawal n ufaylu
MidyaWiki
Amsawal n MidyaWiki
Talɣa
Amsawal n talɣa
Tiwisi
Amsawal n twisi
Taggayt
Amsawal n taggayt
Aggur
Amsawal n waggur
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Muḥmmad Akunaḍ
0
3905
78670
78517
2026-07-12T00:40:23Z
InternetArchiveBot
82
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
78670
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| abovestyle = background-color: lightgrey;
| headerstyle = background-color: lightgrey;
| subheaderstyle = background-color: lightgrey;
| above = Muḥmmad Akunaḍ
| subheader2 = ''ⵎⵓⵃⵎⵎⴰⴷ ⴰⴽⵓⵏⴰⴹ محمد أكوناض''
| image1 = [[File:ⴰⴽⵓⵏⴰⴹ ⵎⵓⵃⴰⵎⴰⴷ ⴳ ⵉⵙⵏⵉ ⵏ ⵓⵔⵖ.jpg|250px]]
| caption1 =
| label2 = '''Asakud n tlalit'''
| data2 = 1950
| label3 = '''Adɣar n tlalit'''
| data3 = [[Tiɣirn]], [[Iḥaḥan]], [[Afaylu:Flag of Morocco.svg|18px]] [[Lmɣrib]]
| label4 = '''Tutlayt taymmat'''
| data4 = [[Tutlayin timaziɣin|Tamaziɣt]] [[Tutlayt Taclḥit|Taclḥit]]
| label5 = '''Tutlayin yaḍnin'''
| data5 = [[Tutlayt taɛṛabt|Taɛṛabt]] d [[Tutlayt Tafṛansist|Tfṛansist]]
| label6 = '''Tawuri'''
| data6 = [[Aslmad]], [[Amara]] d [[Anɣmas|Unɣmas]]
| label7 = '''Tismɣurin'''
| data7 = * Tasmɣurt n usinag agldan n tussna tamaziɣt ɣ usuɣl 2006.
* Tasmɣurt n usays akkʷ yufn ɣ usaḍṛaṛ.
}}
'''Muḥmmad Akunaḍ''' (s [[Tifinaɣ|tfinaɣ]]: ''ⵎⵓⵃⵎⵎⴰⴷ ⴰⴽⵓⵏⴰⴹ'') ilul d 1950 ɣ usun n [[Tiɣirn]] tama n [[Tmanar]] ɣ [[Iḥaḥan]], yat ɣ tqbilin mqqurnin n Iclḥiyn, tlla gr [[Agadir|Ugadir]] d [[Mugadur]] (Taṣṣuṛt).<ref name="amazighnews">'''(Tafṛansist)''' [https://web.archive.org/web/20230530041015/https://www.amazighnews.net/Livres/Mohamed-Akounad.html Mohamed Akounad] ɣ usit [[Amazighnews]], ittukcim ɣ 17/02/2022.</ref>
Iga yan ɣ imɣnasn imaziɣn mqqurnin, yusi anzgum n tmaziɣt ɣ mnnaw yigran zɣ zikk, yura mnnaw idlisn s tmaziɣt, iswuri ula ɣ yigr n tɣmsa zɣ usggʷas 1993.<ref name="taɣmsa">'''(Taɛṛabt)''' [https://web.archive.org/web/20220818113850/http://tirra.net/web/?p=5538 محمد أكوناض و الإعلام السمعي] ɣ usit n [[Tirra, tazlɣa n imaratn s tmaziɣt]], ittukcim ɣ 17/02/2022.</ref>
Issɣra [[Tutlayt Taɛṛabt]] ɣ yan usinan ɣ [[Agadir|Ugadir]], iga yan ɣ igmamn urmidn ɣ mnnawt tnsmunin zun d [[Tamagrawt Tamaynut]], ayaw n Ugadir, [[Tasdawit n unbdu (Agadir)]], [[Tirra, tazlɣ n imaratn s tmaziɣt|Tirra, tazlɣa n imaratn s tmaziɣt]] d tiyyaḍ.<ref name="EverybodyWiki">'''(Tafṛansist)''' [https://everybodywiki.com/Mohamed_Akounad Mohamed Akounad] ɣ usit [[EverybodyWiki Bios & Wiki]], ittukcim ɣ 17/02/2022.</ref>
Yumẓ tasmɣurt n [[Asinag Agldan n Tussna Tamaziɣt|Usinag Agldan n Tussna Tamaziɣt]] ɣ usuɣl asggʷas 2006.<ref name="EverybodyWiki" />
==Timẓi d tɣri==
Zun d akkʷ tazzanin ɣ wawtay nns, ikcim ''Muḥmmad Akunaḍ'' s tmzgid n usun zikk, ar gis yaqra [[lqṛan]] aylliɣ t iḥsa sḍist twal mmḍfaṛnin. Iddu ilmma s [[Tmanar]] ismd gis tiɣri nns tamzwarut d imikk ɣ tɣri tasinant.<ref name="amazighnews"/>
Ɣ usggʷas 1965, immudda ''Muḥmmad Akunaḍ'' zɣ tmazirt nns af ad iḍfṛ tiɣri nns ɣ [[Asinag Anslm n Trudant|Usinag Anslm n Trudant]] nna ittussann ɣ [[Tarudant|Trudant]] akud ann, asinag nna ɣ ssufɣn mnnaw imɣnasn imaziɣn, zun d [[Ḥmad Adɣrni]], [[Ḥasan Id Blqasm]] d wiyyaḍ.<ref name="amazighnews" />
==Muḥmmad Akunaḍ d tɣmsa==
Iggut mad issnn mas iga ''Muḥmmad Akunaḍ'' yan ɣ imaratn imaziɣn mqqurnin, ig ula amskar anamun urmid ɣ mnnawt tmsmunin. Macc idrus mad issnn mas iga ula anɣmas d umsnkda n yan usays imursn ɣ usaḍṛaṛ asgawan n Ugadir zɣ usggʷas 1993.<ref name="taɣmsa"/>
Iḥml bahra uslmad ''Muḥmmad Akunaḍ'' taɣmsa zɣ tmẓiyt nns, ikka tt nn ar issflid i isuyas ɣ usaḍṛaṛ anamur s yils n [[tutlayt tamaziɣt|Tmaziɣt]] d usaḍṛaṛ usgawan n Ugadir, ar issflid i isuyas nna izzray [[Ɛmmi Musa]] d [[Mḥmmd Lɛtmani]] d wiyyaḍ.<ref name="taɣmsa"/> Lliɣ iga amzraw ɣ tɣiwant n tutlayt ɣ [[Mṛṛakc]], ar idrru nttan yan umzraw zɣ [[Actukn|Wactukn]] ɣ isuyas n isaḍṛaṛn, ar gisn ttmsgdaln f tɣmsa.<ref name="taɣmsa" />
Ɣ usggʷas 1993, ismun yan igiwr ɣ [[Awrir|Wawrir]] gr uslmad [[Ɛabdullah Bliliḍ]] d [[Ɛabdullah Asfar]], anɣmas d umzday n tdala n [[taclḥit|Tclḥit]] ɣ Usaḍṛaṛ asgawan n Ugadir, msawaln f uskkir n kra n usays adlsan innzgmn s imaynutn n tdlsa tamaziɣt, d usiggl s kra n uslmad mad t izzrayn, isumr uslmad Ɛabdullah Bliliḍ ''Muḥmmad Akunaḍ'', inyalkam ilmma unɣmas amzday d Ukunaḍ, imcacka d dids f usays, ismiqqirt d unmhal n usaḍṛaṛ [[Ḥmad Abunaṣṛ]], idggi t, ig "Tawssna ar afrak" ism izwarn ittusumrn i usays nɣ "Tawssna taɣamt n kuyan", macc amzday isnyif "Tawssna taɣamt n kuyan".<ref name="taɣmsa"/>
Inty ilmma uzmmem n tsdditin n usays, ar tzzray yat tsddit n 15 tusdidin kraygat imalass, ar gis isawal uslmad ''Muḥmmad Akunaḍ'' f isntal n twssna tamatayt s yat tmaziɣt iɣusn. Alliɣ zrin wattayn n sin isggʷsn ɣ wawtay n usays, d ɣ ḍaṛat n yinaw n udabu ɣ usggʷas 1994 f usskcm n tmaziɣt s tbadutin tiɣmsanin, ittusnfl yism n usays "Tawssna taɣamt n kuyan" ig "Tawssna tamaziɣt", ar izzray kraygat imalass ɣ usaḍṛaṛ asgawan n Ugadir, yili wallas nns ɣ usaḍṛaṛ anamur n tmaziɣt kraygat imalass ɣ yiḍ. Ɣ yimir n unbdu ar ittnfal yism n usays ig "Tamimt n unbdu", ar t nit izzray uslmad ''Muḥmmad Akunaḍ'', ar ilmma ibrray usays inbgiwn, ar didsn ittmsawal f tmntilin n tawssna. Ɣilad ar izzray usays ɣ 25 tusdidin kraygat imalass ɣ usaḍṛaṛ asgawan n Ugadir s yism "Tawssna tamaziɣt".<ref name="taɣmsa"/>
Ɣ usggʷas 1997, yumẓ usays tasmɣurt n usays amaziɣ akkʷ ifulkin ɣ uswir anamur, tasmɣurt nna ɣ drun tugtt n isuyas ɣ isaḍṛaṛn isgawann ula inamurn, aylli yujjan asays ad iddu s dat, yili azrak dar imasayn n usaḍṛaṛ asgawan n Ugadir.<ref name="taɣmsa"/>
''Muḥmmad Akunaḍ'' yugga d s ugdud ula ɣ tbadut n tmaziɣt (tiss tamt) s uzuzzr n yinzan d inumak nnsn ɣ yan usays n usslmd n tmaziɣt nna tzzray massa [[Xadija Aruhal]].
==Idlisn nns==
* [[Afaylu:رواية تاوارگيت د إيميك.jpg|vignette|Tawargit d Imikk]]'''Ungal'''<ref name="idlisn">'''(Tafṛansist)''' [http://www.masharif.com/fr/2020/04/23/mohamed-akounad-balzac-amazighs-hassan-oumouloud-ait-baha-maroc Mohmed Akounad, Le Balza des Amazighs! Par: Hassan Oumouloud–Ait Baha-Maroc], masharif.com, ittukcim ɣ 18/02/2022.</ref>
** [[Tawargit d imik]] 2002, issuɣl t [[Lḥsn Nacf]] s [[tutlayt tafṛansist|Tfṛansist]] ig as s uzwl "Un youyou dans la mosquée".
** [[Ijjigen n Tidi]] 2006.
** [[Tamurt n Ilfawn]] 2012.
** [[Aɣyul n Wurɣ]], issuɣl t s [[Tutlayin timaziɣin|Tmaziɣt]] nttan d [[Muḥmmad Usus]].
* '''Tullist''' (asuɣl n tulisin zɣ tskla tarusit.)<ref name="idlisn"/>
** [[Taghufi n Umiyn]] 2015.
** [[Fasilya tafalkayt]] 1996.
** [[Tiddukla]]
** [[Gar Tagʷmat]]
** [[Timilla Ifrsn]]
* '''Tamdyazt'''<ref name="idlisn"/>
** [[Tamɣra n Uggani]] 2019.
== Tisaɣulin ==
<references/>
{{Taggayt|Amara|Taskla tamɣribiyt|Imaratn imaziɣn|Taskla tamaziɣt|Imaratn imɣribiyn}}{{Amud/Udm amaziɣ}}
09kohwyqny3malbc9mf6nw4hx1x2j8k
Iṛaɣl
0
5204
78659
77176
2026-07-11T13:01:19Z
Aɣaras iḍlan
2610
ismatti Aɣaras iḍlan tasna [[Iraql]] s [[Iṛaɣl]]
77176
wikitext
text/x-wiki
'''Iraql''' niɣ d '''Hiraql''' iga yan wawrik bahra ittyawssann, ig azarraf n tsnumiyyt tagrikit d tṛmmuyt acku ila yan udwas yutin akkʷ isqquln d tiktatin, ukan Iraql iga yus n wakuc [[Zus]] (agllid n id wakuc) d Walkmin, ɣayann af iga ntta azgn n Wakuc.<ref name=":0">''La vie d’Hercule ssɣ dar ssit n'' [https://www.worldhistory.org/trans/fr/2-733/la-vie-dhercule--mythes-et-legendes/ worldhistory]</ref>
[[Afaylu:Antonio_del_Pollaiolo_-_Ercole_e_l'Idra_e_Ercole_e_Anteo_-_Google_Art_Project.jpg|vignette|Iraql iga azgn n Wakuc.]]
== Tlalit nns ==
F mad ittini umiyy, ikka tt inn Zus ar ittiri yat tmɣart ism as Walkmin, ukan ntta ira ad srs izri, ad dis ismṛḍn, taɣarast lli iga ɣ ugayyu nns iga tt ad d dars yacki s ssift n urgaz nns lli mi ism "Amfitryyu" (Amphitryon), awa lliɣ gis ismd taɣawsa nns, tfk tmɣart ann tlalit i Yiraql, yan uzgn n wakuc mi ittyawfka yan udwas bahra iggutn d yan uẓẓiḍṛ ur ilin anaw nns. Ɣaylli ur issusmn Iṛa tamɣart n Zus lli rad sul tg tazngut nns akkʷ mqqurn.<ref name=":0" />
== Iṛa d Yiraql ==
Iṛa txrtm (tɣiyyr) s ma iggutn lliɣ tẓṛa takndawt n urgaz nns Zus, tiri s lḥsift ad tnɣ abiju-ad bḥra iluln. Yan wass lliɣ illa ɣ uddiy tssafḍ as ilgmaḍn imil ntta lliɣ tn iẓṛa iɣʷi tn s ifassn nns, ijiyyf tn aylliɣ mmutn. Bac ad t inn tariy innas ssɣ gar iskkirn n Yiṛa-ad, tssrks t inn ɣ wagns n ukccuḍ macc ittyafa sul, d talli t yufan tga Atiyna da t nit yiwin s dar Iṛa, tini as is d kra n igigil ayann ittfln ɣ ukccuḍ ira ukan igllin ma ictta.
Safi, dɣ ikk ann nit tssuṭeṭ Yiṛa iraql imikk ha nn issnti ar ictta ɣ tibbit nns, tluḥ t inn ssɣ ifassn nnsn, tffi nn akʷfay ann s ignna issillsn, ɣayann ad sul ifkan ism n "taɣarast n ukʷfay" S tfransist: Voie lactée, igan yan [[Amahllaw|umhallaw]] d lli s nttini nkkʷni "Asif n ignwan".<ref name=":0" />
D ɣaylli nit issaṭṣan is d s ukfay ann lli as tfka nttat bḥra as tzuyd tdusi nns.<ref name=":0" />
== Anufl n Yiraql ==
Lliɣ gis tlkm takat n tusmitin d uksan n Yiraql ttmi nns dffir takndawt n urgaz nns [[Zus]], tskr takuct Yiṛa ad trar Iraql ad ig amxlaw, war wallxf, ɣikann nit, ur izri ma iggutn aylliɣ sul ingara Yiraql d wallxf nns, ig ɣar aslhuf.<ref name=":1">[https://momes.parents.fr/les-12-travaux-dhercule-948510 momes.parents.fr]</ref>
Iraql ur sul yumẓ ɣ ugayyu nns ur issin ma iskar, inɣa akkʷ tamɣart nns d tarwa nns, d lliɣ d yiwrri s ugri nns, issn ukan ma iskr, tgʷṛaẓ as nit iɣama bahra gis lḥal, ukan idda ar dar ugzzan n wakuc Apulun ɣ Dilf s uẓuẓḍ ad as yaf kra n ufssay i tmukrist-ad nns, idwl (itub) f ɣaylli iskr. Ig t lḥal, yamṛ t ugzzan-lli inna as iɣ ira ad izgr udwal nns iqqan ad iftu dar yus n ɛmmis Uristi, ig dars asmg.
Uristi-ad lliɣ dars ifta yumṛ t ad as issufu '''12 n twuriwn mnɛanin.'''<ref name=":1" />
== 12 n twuriwin lli llanin f Yiraql ad tnt iskr ==
12 twuriwin mnɛanin lli d iqqan YIraql ad tnt ismd;<ref>''Mini encyclopedie: l'indispensable de la culture generale''</ref>
1) Ad inɣ izm n Unimi. 
2) Ad ig agʷri i waɣʷẓn n Ulirn (yan ulgmaḍ iṭṭafn mnnaw n iguyya).
3) Ad isli s tizzla Taẓnkḍt Taqrawnit.
4) Ad yamẓ ilf n udrar n Yirmant.
5) Ad issɣus [[Anẓiḍ|anẓiḍn]] n Ugyas.
6) Ad ifḍḍu d igḍaḍ n tamda n Stimfal.
7) Ad yamẓ azgr ur igridn n Krit.
8) Ad iɣʷi tiɣallin n ugllid Dyumid da xrazzaynin (cttanin) tifiyyi n ufgan.
9) Ad yawi taggʷst n Yippulit.
10) Ad inɣ Gryyu, yan manṭuṛan bu kṛaḍ n iguyya d kṛaḍ n igjjifn.
11) Ad nn yasi tatffaḥin (tidffuyin) n wurɣ n Yispirid.
12) Ad issdrfi Tiziy ssɣ urwass.
[[Afaylu:Heracles_and_the_Nemean_Lion,_150_AD,_AM_of_Isthmia,_202709.jpg|vignette|Yiraql lliɣ inɣa izm n Unimi]]
[[Afaylu:Mosaico_Trabajos_Hércules_(M.A.N._Madrid)_02.jpg|vignette|Yiqarl ittmmaɣn d waɣʷẓn n Ulirn]]
== Tisaɣulin ==
ato3zyrdjji52v189n3loo8pyi34e4n
78661
78659
2026-07-11T13:01:49Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* */
78661
wikitext
text/x-wiki
'''Iṛaɣl''' niɣ d '''Hiraql''' iga yan wawrik bahra ittyawssann, ig azarraf n tsnumiyyt tagrikit d tṛmmuyt acku ila yan udwas yutin akkʷ isqquln d tiktatin, ukan '''Iṛaɣl''' iga yus n wakuc [[Zus]] (agllid n id wakuc) d Walkmin, ɣayann af iga ntta azgn n Wakuc.<ref name=":0">''La vie d’Hercule ssɣ dar ssit n'' [https://www.worldhistory.org/trans/fr/2-733/la-vie-dhercule--mythes-et-legendes/ worldhistory]</ref>
[[Afaylu:Antonio_del_Pollaiolo_-_Ercole_e_l'Idra_e_Ercole_e_Anteo_-_Google_Art_Project.jpg|vignette|Iraql iga azgn n Wakuc.]]
== Tlalit nns ==
F mad ittini umiyy, ikka tt inn Zus ar ittiri yat tmɣart ism as Walkmin, ukan ntta ira ad srs izri, ad dis ismṛḍn, taɣarast lli iga ɣ ugayyu nns iga tt ad d dars yacki s ssift n urgaz nns lli mi ism "Amfitryyu" (Amphitryon), awa lliɣ gis ismd taɣawsa nns, tfk tmɣart ann tlalit i Yiraql, yan uzgn n wakuc mi ittyawfka yan udwas bahra iggutn d yan uẓẓiḍṛ ur ilin anaw nns. Ɣaylli ur issusmn Iṛa tamɣart n Zus lli rad sul tg tazngut nns akkʷ mqqurn.<ref name=":0" />
== Iṛa d Yiraql ==
Iṛa txrtm (tɣiyyr) s ma iggutn lliɣ tẓṛa takndawt n urgaz nns Zus, tiri s lḥsift ad tnɣ abiju-ad bḥra iluln. Yan wass lliɣ illa ɣ uddiy tssafḍ as ilgmaḍn imil ntta lliɣ tn iẓṛa iɣʷi tn s ifassn nns, ijiyyf tn aylliɣ mmutn. Bac ad t inn tariy innas ssɣ gar iskkirn n Yiṛa-ad, tssrks t inn ɣ wagns n ukccuḍ macc ittyafa sul, d talli t yufan tga Atiyna da t nit yiwin s dar Iṛa, tini as is d kra n igigil ayann ittfln ɣ ukccuḍ ira ukan igllin ma ictta.
Safi, dɣ ikk ann nit tssuṭeṭ Yiṛa iraql imikk ha nn issnti ar ictta ɣ tibbit nns, tluḥ t inn ssɣ ifassn nnsn, tffi nn akʷfay ann s ignna issillsn, ɣayann ad sul ifkan ism n "taɣarast n ukʷfay" S tfransist: Voie lactée, igan yan [[Amahllaw|umhallaw]] d lli s nttini nkkʷni "Asif n ignwan".<ref name=":0" />
D ɣaylli nit issaṭṣan is d s ukfay ann lli as tfka nttat bḥra as tzuyd tdusi nns.<ref name=":0" />
== Anufl n Yiraql ==
Lliɣ gis tlkm takat n tusmitin d uksan n Yiraql ttmi nns dffir takndawt n urgaz nns [[Zus]], tskr takuct Yiṛa ad trar Iraql ad ig amxlaw, war wallxf, ɣikann nit, ur izri ma iggutn aylliɣ sul ingara Yiraql d wallxf nns, ig ɣar aslhuf.<ref name=":1">[https://momes.parents.fr/les-12-travaux-dhercule-948510 momes.parents.fr]</ref>
Iraql ur sul yumẓ ɣ ugayyu nns ur issin ma iskar, inɣa akkʷ tamɣart nns d tarwa nns, d lliɣ d yiwrri s ugri nns, issn ukan ma iskr, tgʷṛaẓ as nit iɣama bahra gis lḥal, ukan idda ar dar ugzzan n wakuc Apulun ɣ Dilf s uẓuẓḍ ad as yaf kra n ufssay i tmukrist-ad nns, idwl (itub) f ɣaylli iskr. Ig t lḥal, yamṛ t ugzzan-lli inna as iɣ ira ad izgr udwal nns iqqan ad iftu dar yus n ɛmmis Uristi, ig dars asmg.
Uristi-ad lliɣ dars ifta yumṛ t ad as issufu '''12 n twuriwn mnɛanin.'''<ref name=":1" />
== 12 n twuriwin lli llanin f Yiraql ad tnt iskr ==
12 twuriwin mnɛanin lli d iqqan YIraql ad tnt ismd;<ref>''Mini encyclopedie: l'indispensable de la culture generale''</ref>
1) Ad inɣ izm n Unimi. 
2) Ad ig agʷri i waɣʷẓn n Ulirn (yan ulgmaḍ iṭṭafn mnnaw n iguyya).
3) Ad isli s tizzla Taẓnkḍt Taqrawnit.
4) Ad yamẓ ilf n udrar n Yirmant.
5) Ad issɣus [[Anẓiḍ|anẓiḍn]] n Ugyas.
6) Ad ifḍḍu d igḍaḍ n tamda n Stimfal.
7) Ad yamẓ azgr ur igridn n Krit.
8) Ad iɣʷi tiɣallin n ugllid Dyumid da xrazzaynin (cttanin) tifiyyi n ufgan.
9) Ad yawi taggʷst n Yippulit.
10) Ad inɣ Gryyu, yan manṭuṛan bu kṛaḍ n iguyya d kṛaḍ n igjjifn.
11) Ad nn yasi tatffaḥin (tidffuyin) n wurɣ n Yispirid.
12) Ad issdrfi Tiziy ssɣ urwass.
[[Afaylu:Heracles_and_the_Nemean_Lion,_150_AD,_AM_of_Isthmia,_202709.jpg|vignette|Yiraql lliɣ inɣa izm n Unimi]]
[[Afaylu:Mosaico_Trabajos_Hércules_(M.A.N._Madrid)_02.jpg|vignette|Yiqarl ittmmaɣn d waɣʷẓn n Ulirn]]
== Tisaɣulin ==
q41nijx0p8bfhqf6nrtdwhz8rkf6bxw
Asif n walim
0
15420
78651
78650
2026-07-11T12:14:49Z
Aɣaras iḍlan
2610
78651
wikitext
text/x-wiki
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran, lli izggrn ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Aɣaras n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnan ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n tawala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil ɣ uzray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln ɣid ɣilli ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
== Isuɣal ==
jhqz3mqcfl6evhuks87lzepi0bmle7j
78652
78651
2026-07-11T12:18:12Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar Imaziɣn: */
78652
wikitext
text/x-wiki
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran, lli izggrn ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Aɣaras n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnan ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln ɣid ɣilli ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
== Isuɣal ==
7g06ox73t0p3lvhouc4azoenm5wb0jc
78653
78652
2026-07-11T12:18:49Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar Imaziɣn: */
78653
wikitext
text/x-wiki
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran, lli izggrn ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Aɣaras n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln ɣid ɣilli ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
== Isuɣal ==
39iyiaq6busw8wo6it77289xsrhydfi
78654
78653
2026-07-11T12:22:51Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar Imaziɣn: */
78654
wikitext
text/x-wiki
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran, lli izggrn ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Aɣaras n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
== Isuɣal ==
mnpehi5i21ps1wtotl6lcbt5d8xymss
78655
78654
2026-07-11T12:24:48Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar Imaziɣn: */
78655
wikitext
text/x-wiki
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran, lli izggrn ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
== Isuɣal ==
cyg0sig1u8ypkurth7ljrui6qsom53n
78656
78655
2026-07-11T12:35:15Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* */
78656
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran, lli izggrn ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
== Isuɣal ==
m0sc6ednhh32ct0yjujy8jb8ew4s2bw
78657
78656
2026-07-11T12:56:34Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Tasnaẓuṛt n ism */
78657
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikiyn iqburn. Mqqar itahl "Zus" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin ɣ tantla. D yat gisn lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "iraɣl" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat tgrdi yutin tin ufgan, lli as yawsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.
== Isuɣal ==
4b47ofl9xi2lcu8hoak49bh4nac92by
78658
78657
2026-07-11T12:59:24Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78658
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">{{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>{{Bdr awib |title=لماذا سميت مجرة درب التبانة بهذا الاسم؟ |url=https://www.arabiaweather.com/content/%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7-%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%A8%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%9F |access-date=2026-07-11 |website=www.arabiaweather.com |language=ar}}</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.
== Isuɣal ==
lhqr2js5j5jpqcm28i3x8euaj5ias9q
78662
78658
2026-07-11T13:17:47Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78662
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
== Isu[[Iraql|rar]] ==
4qg13kjbpem8fprnc7mlfblxx0cq9rw
78663
78662
2026-07-11T13:18:08Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Isurar */
78663
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
== Isuɣal ==
bm3kl8ypf00b2ahjpcdiwpbyvi12d16
78664
78663
2026-07-11T13:27:09Z
Aɣaras iḍlan
2610
78664
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu "Akʷfay n tɣllalt". Tnkr d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuṭ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tiklit tis kraḍt, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann tnḍṛ d yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma "Aɣaras n ukʷfay".
8mf29xbozw0hku7fc4jdhkriseewhwd
78665
78664
2026-07-11T13:28:18Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78665
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu "Akʷfay n tɣllalt". Tnkr d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuṭ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tiklit tis kraḍt, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann tnḍṛ d yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
4e66szdqwqws7onxu19vve3yxlwgs4u
78666
78665
2026-07-11T13:29:14Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78666
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tnkr d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuṭ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tiklit tis kraḍt, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann tnḍṛ d yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
4w9um99fuma9fi5oq0kywb5w4iqfd7n
78667
78666
2026-07-11T13:30:01Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78667
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuṭ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tiklit tis kraḍt, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann tnḍṛ d yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
scii2l877pum90uyqn2vyasi2ygs3vv
78668
78667
2026-07-11T13:31:02Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78668
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuṭ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann tnḍṛ d yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
pwkrz4srds65i4urem98gcj1jnl23ox
78669
78668
2026-07-11T13:31:28Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78669
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuṭ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
t0mtl45az8dlmfqkvay2m920gvfcn8m
78671
78669
2026-07-12T10:25:40Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar ifransisn: */
78671
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar ifransisn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
m6xahgt2o6alwh4a0s6p5p9lnlp6ydh
78672
78671
2026-07-12T10:26:31Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Ism nns dar iṛmmuyn: */
78672
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn nafs ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
p1l0wpvgde0qbxls816o1h8yutp2tps
78673
78672
2026-07-12T10:30:16Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* */
78673
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Isuɣal==
boq7qubr2ps3aar9rzucfmq791nwnk0
78674
78673
2026-07-12T10:48:46Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Tasnaẓuṛt n ism */ Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn iẓṛ s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla Tfukt ɣ wammas n ungraw ad abaraw.
78674
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn iẓṛ s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla Tfukt ɣ wammas n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
6f4mc9a88en2fftbirbfp3tfyrfyu2g
78675
78674
2026-07-12T10:49:19Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Amzruy */
78675
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn izlm s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla Tfukt ɣ wammas n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
lkzfcpgy4jpw1o6rntnpfy11c4vcrau
78676
78675
2026-07-12T10:49:50Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Amzruy */
78676
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn izlm s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f kra n igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla Tfukt ɣ wammas n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
tlfduespddhh6r0zta87fz8dnckf1fj
78677
78676
2026-07-12T10:50:51Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Amzruy */
78677
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn izlm s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f kra n igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla Tfukt ɣammas-ka-t-inn n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
of8uptq9h7z0azxprfybc7odhnvv1el
78678
78677
2026-07-12T10:52:35Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Amzruy */
78678
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn izlm s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f kra n igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla Tafukt ɣammas-ka-t-inn n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
c5dcuwyssl68fcxu5om8fm1tkj8q8pb
78679
78678
2026-07-12T10:52:50Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Amzruy */
78679
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar ttllin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn izlm s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f kra n igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla [[Tafukt]] ɣammas-ka-t-inn n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
3qhqdyu5q06uypao1cxjxtbd4dt48zn
78680
78679
2026-07-12T10:57:14Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* */
78680
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar smlillin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad tt iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn izlm s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f kra n igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla [[Tafukt]] ɣammas-ka-t-inn n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
djeel3qern7jzt1b01maegq2aepspp6
78681
78680
2026-07-12T10:57:48Z
Aɣaras iḍlan
2610
/* Amzruy */
78681
wikitext
text/x-wiki
{{databox|en:milky way}}
'''Asif n walim''' niɣ d '''asif n ignna''' niɣ d '''aɣaras n walim''', iga ism n yat tmzzuɣrt. Ig nit ansa n [[Angraw anafuk|Ungraw Anafuk]] ɣ illa wakal, anaw nns iga uzlig (izlg), ilkm s tiɣzi nns ikʷti n 100.000 n usggʷas anafaw, ilin gis gr 100 ar 400 n id mlyar n itran. iqqan d ad asn ittyafas ɣunckad n wuṭṭun ad nit n imttiwgn iɣ akkʷ drusn.<ref name=":0">[[Iraql|iga]] {{Bdr awib |date=2022-09-06 |title=Astronomie : qu'est-ce que la Voie Lactée ? {{!}} Maxisciences |url=https://www.maxisciences.com/sciences/espace/voie-lactee_art47348.html |access-date=2026-07-11 |website=www.maxisciences.com |language=fr}}</ref>
Ar ittyawnna is d tamzzuɣrt ad tlul d ɣar kra n tizi nif abaqqay Mqqurn (Big Bang), attayn n 13,2 n id mlyar n usggʷas ayad. Itran, d imttiwgn, d tfkkiwin tisayrarin yaḍnin lli tt skarnin, ar smlillin f wammas nns, ɣilli ɣ illa yan ugḍay asggan anig-iẓẓay. Sɣ usmnu n Wakal, yaggug t ugḍay ad asggan s kra n 27.000 n usggʷas anafaw.<ref name=":0" />
Adjar nns akkʷ yaẓnn iga t tamzzuɣrt n Andṛumida lli yaggugn Tafukt s wattayn n 2,55 n umlyun n usggʷas anafaw, illa ɣ talayt n itran n Andṛumida. Ntta d wattayn n sḍiṣt tmrawin (60) n tmzzuɣar mẓẓiynin yaḍnin, lliɣ illa umdlu imqqurn n Majillan d umdlu imẓẓiyn n Majillan, ar kullu skarn "Tagrumma Tadɣrant", lli igan zaɣd nttat yan ugzzum sɣ "Ibr-Agdad n tgṣmaḍt". Yan umdaday ismmunn akkʷ timzzuɣar d-aẓnin i xtalli igan tinɣ.<ref name=":0" />
== Tasnaẓuṛt n ism ==
=== Ism nns dar Imaziɣn: ===
Dar imaziɣn n zikk, amjakrar ann umlil ifruzziyn n itran d ar izggr ignna n dyiḍ, irwas alim usdid lli illuzzan, iffarri ɣ waḍu. Aswingm ad nit ad yujjan aɛṛabn ad as fkin ism n « Darb al-Tabbana » (Tasukt n imzznza n walim).<ref>[[Iraql|ur ittmtatnrad]]
[[Iraql|ut y]]</ref> « Asif n walim » dar Imaziɣn d Waɛrabn irwas ma d iffal umkraz tiɣʷrdin nns, mk yusi yan waggʷa n walim ɣ kra n uzgaw ibbin.
Mgalan d waɛṛabn lli ddrnin ɣ yat twnnaḍt izwan, tsur f iɣarasn d iswak, Imaziɣn daɣ (slawan akkʷ ɣwilli gisn zdɣnin ɣ tmnaḍin tidraranin n Waṭlas) ifl gisn uggar ungraw n twala n waman d isaffn. Assfif ad agnnan ittlkikiḍn, ur asn d isskti kra n uɣaras, isskti asn d imil azray n yan wasif ingin, yasi d dids ifṛẓẓan sfawnin n walim imlluln aynna ittkka.
=== Ism nns dar iṛmmuyn: ===
Taguri n « Voie » tkka d tutlayt talatinit « Via » lli isnamkn: aɣaras, abrid, tin « Lactée » tkk d zaɣd nttat talatinit « Lacteus » lli isnamkn: mad izdin d ukʷfay, nɣ d kra irwasn akʷfay. S ɣmkad « La Voie Lactée » twats: Aɣaras n ukʷfay. Aẓuṛ n ism ad lli fkan i tmzzuɣrt n wasif n walim, ikka d Umiyn Igrikn iqburn. Mqqar itahl "[[Zus]]" (Zeus) s "Iṛa" (Héra), iṭṭaf snat d mrawt (12) n taldniwin s ma intln. D yat gisnt lli mi ismn "Alɣmin" (Alcmène), yuru dis yan yiwis, ism as "[[Iraql|iraɣl]]" (Hercule). Sɣ lliɣ d ilul warba ad, ila yat taẓẓiḍṛa yutin tin ufgan, lli as yiwsn ad issugr mnid n kra illan, amr Tamttant, acku innas tga tafgant d ar tettmttat.<ref>{{Bdr awib |title=La voie lactée {{!}} Espace des sciences |url=https://www.espace-sciences.org/archives/la-voie-lactee |access-date=2026-07-11 |website=www.espace-sciences.org}}</ref>
Afad ad irar iwis d yan ur ittmtatn, yut Zus tamlda ɣ yan dyiḍ lliɣ tdda tmɣart nns "Iṛa" ad tgn zikk f mad yadlli tmyar. Isiggl Zus "iṛaɣl", isrs t f tama n tɣssa n "iṛa" lli iṭṭaṣn, ur imaṭil ubijju ad yaf tibbit n "Hiṛa", issnti ar itteṭṭḍ s kigan n udurdu sɣ "Ukʷfay n tɣllalt". Tduy d ilmma "iṛa" sɣ iṭṣ s yan uṛmmaḍ ijfan ɣ idmarn nns. Tfrk is ar tssuṭuḍ yan urba ur igin wins. Tmmaɣ ad t inn fllas tsitti, macc yumẓ nit Iṛaɣl ɣ tibbit nns. Tmmaɣ tiklit tis snat s uggar n tammara, macc tggammi, imuqqn gis Iṛaɣl s yat tgrdi iggutn. Ɣ tis kraḍt n tikkal, tssus iṛaɣl sɣ tibbit nns s iɣnan, ɣakudann ad d tnḍṛ yat tmiẓẓṛt n ukʷfay aylliɣ innzwi ɣ Ignna, iskr d nit ilmma mayann "Aɣaras n ukʷfay".
== Amzruy ==
Galili ad igan walli izwarn ad t iẓr ɣ usggʷas n 1610 s twisi n tsmaqqalt nns tasnitrant. Yufa d is tettyawskar s tuggt n itran lli ur iẓḍaṛ ufgan ad tn izlm s tiṭṭ nns yazufn (« Iɣʷẓan mas d Asif n Walim ur igi amr yan ugudi n itran id war-uṭṭun lli lluzzanin f kra n igudiyn mẓẓiynin », Galili, Amazan agnnan, 1610). Assfif ad iflin, lli irwasn akʷfay, iga tamatart n tmzzuɣrt ɣ ignna, ɣmklli s ittyawmnad sɣ idis nns, sɣ udɣar ɣ tlla [[Tafukt]] ɣammas-ka-t-inn n ungraw ad abaraw.
== Isuɣal==
r0vteba66647mmn4l67zurjjq0gcno0
Iraql
0
15421
78660
2026-07-11T13:01:20Z
Aɣaras iḍlan
2610
ismatti Aɣaras iḍlan tasna [[Iraql]] s [[Iṛaɣl]]
78660
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[Iṛaɣl]]
fvlooxjre4yyxa16pozpka9aq55g9a8