တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈသုၶမ်း

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="shn">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</sitename>
    <dbname>shnwiki</dbname>
    <base>https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ၶိုၵ်ႉတွၼ်း</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ၵိူၼ်ႇတူ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၵိူၼ်ႇတူ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ပိူင်လိူင်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈသုၶမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1630</id>
    <revision>
      <id>125579</id>
      <parentid>124916</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ပိုၼ်းတူဝ် ၵူၼ်းတႆး]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>125579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34606" sha1="eimcbcs5u0fu0dtfotaafmkz22w6235" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = တူၼ်ၶူးၸဝ်ႈသုၶမိၼ်ႇတ သုၶမ်း
|image= Sao Su Kham.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = [[ဢၷ်ၷမႁႃၵမ်မꩦ်ꩧႃၼႃၸရိယ]]
|founder = {{Bulleted list|Shan Institute of Information of Technology (SIIT)|Pannaparami Foundation}}
|dharma name = ၸဝ်ႈသုၶမ်း
|monastic_name = သုၶမိၼ်ႇတ
|pen_name = [[ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် (တၢင်ႉယၢၼ်း)|ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်]]
|other_names = ၸၢႆးတဵင်းလုၼ်ႇ
|parents = လုင်းလႃႉသူၺ်ႇ (ႁွင်ႉ)၊&lt;br&gt; ၸဝ်ႈမၢဝ်းလူင်+&lt;br&gt;ပႃႈၶမ်းသႂ် (ပႃႈၺုၼ်ႉ)
|birth_date = {{Birth date and age|1961|05|26}}
|birth_place = [[ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸိုင်ႈတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{Bulleted list|ဝတ်ႉလွႆတိုင်ၶမ်း (မူၸႄႈ)|ဝတ်ႉဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇ (တၢင်ႉယၢၼ်း)}}
|education = {{Bulleted list|B.A. (Buddhism)|M.A (Buddhism)|M.A(Sri Lanka)}}
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = {{URL|http://shanviews.com}}
}}

ၼႂ်း [[21 ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီ]] ၼႆႉ သင်ႇၶႃႇတႆး ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈထမ်း (ၸဝ်ႈသုၶမ်း)၊ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈၸိူင်း၊ တႅမ်ႈဝွၵ်း၊ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်)၊ ပဵၼ်ၽူႈႁေႃးတြႃး၊ ပဵၼ်ၽူႈၼႄတြႃး၊ ပဵၼ်ၽူႈပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇသၼ်လွႆ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းၼမ်၊ ပဵၼ်ၽူႈၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၾွၼ်ႉလိၵ်ႈတႆး ၵေႃႉၸၢႆး Kawsai၊ ​ဢေယိင်း A Ying၊ ၸေႃႇၵျီႇတႆး Zawgyi-Tai လႄႈ ဢႃႇဝႃးယူႇၼီႇၶူတ်ႉ Our Unicode သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ၽူႈၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူင်းတိလၢႆႉ Android ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ လိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈတင်ႈၸုမ်း Shan Institute of Information of Technology (SIIT)၊ ပဵၼ်ၼႃႇယၵ တႄႇတင်ႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇ Paññāpārami Foundation ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်၊ ႁပ်ႉဢဝ်ဝႆႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး တီႈပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။

ၼေႃႇၶမ်း  ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းၼႆႉ  ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈတီႈ ပွၵ်ႉမၢႆ(4)- [[ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း]] မိူဝ်ႈ(26.5.[[1961]])။ ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းလသူၺ်ႇ (ၸဝ်ႈမၢဝ်းလူင် သၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ)+ပႃႈၶမ်းသႂ် (ႁွင်ႉ)တေႃႇၺုၼ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉႁွင်ႉ ဢၢႆႈၸၢႆး(ၸၢႆးတဵင်းလုၼ်ႇ)။ မီးပီႈၼၢင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၵျီႇတဵင်း (1959) ႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ်။ ၽၢႆႇၼႃႈ ၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မီးပီႈၼၢင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢင်းတိၼ်ႇဢူး (2ၶူပ်ႇ) သေ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ် တေၵိူတ်ႇ လူဝ်ႇထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼၢင်းတိၼ်ႇဢူး သမ်းၶဵမ်ၽိတ်းသေ တၢႆၵႂႃႇ။ 

ဢၢႆႈၸၢႆး(ၸၢႆးတဵင်းလုၼ်ႇ)ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ  ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင် (ဢ.လ.ၵ) တၢင်ႉယၢၼ်း တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉ 5 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးၸၼ်ႉ 6 ၸင်ႇမႃးသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉ 7။ မိူဝ်ႈဢွင်ႇၸၼ်ႉ 7 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း လႆႈမၢႆသွင်သေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၵွႃႇ။ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ 8, 9, 10 တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢႆ (4) တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး (မေႇမဵဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈဢွင်ႇၸၼ်ႉပႅတ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈလၢဝ်ၸွင်ႈၽၢႆႇ ပၢႆးၼပ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ယူႇတီႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး ပွၵ်ႉဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ ႁိူၼ်းလုင်းၶုၼ်လူႇ ပႃႈၼၢင်းလူင်ႇၶဝ် (ၼမ်ႉလဝ်း)ၼၼ်ႉ ၸွႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁိူၼ်းပိူၼ်ႈသေ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1977, 78 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) မႃးပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး မႁႃႈတူဝ် တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး ၶၢဝ်းမႆႈလႄႈ ၸၢႆးတဵင်းလုၼ်ႇ လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး မႁႃႈတူဝ်သေ မေႃလိၵ်ႈတႆးၵႂႃႇလီလီ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈႁဵၼ်းမႃး တီႈတၢင်ႉယၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ)ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်မႃး လူင်ႉလႅၼ်ႇလီၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶိုၼ်းမႃးႁဵၼ်းတီႈ ပၢင်ႇဢူး။ မိူဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းဝဵင်းပၢင်ႇဢူး လႆႈမၢႆၼိုင်ႈ၊ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး သမ်ႉလႆႈ မၢႆသွင်ယဝ်ႉ။ မေႃသွၼ် မႁႃႈတူဝ် ဢၼ်မႃးပူင်သွၼ်ပၼ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၢႆးၶုၼ်မိူင်း (မိူင်းၵိုင်)၊ ၸၢႆးၽူဝ်းဢွင်ႇ (ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းသွႆႈ-မူႇၸေႈ)၊ ၼၢင်းမျိၼ်ႉတဵင်း (မိူင်းၼၢႆး) လႄႈ ၼၢင်းမုၼ်ႇၶမ်းဢွင်ႇ (ၶမ်းတီႈ)ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မႁႃႈတူဝ်တႄႉ ပဵၼ် လုင်းၸၢႆးၾႃႈ။

တႄႇၽိုၵ်းတႅမ်ႈဝွၵ်း သႂ်ႇၼႂ်းပပ်ႉသၢႆၸႂ်ၶိူဝ်း (ၵဵင်းတုင်)သေ ဝွၵ်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈလိူၵ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဝွၵ်းဢၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ -
&lt;br&gt;
'''''ၾၼ်'''''
&lt;/br&gt;
&lt;poem&gt;
ၶမ်ႈဝႃးၼွၼ်းၾၼ်
လႆႈႁၼ်ၸွမ်ပိဝ်
လိဝ်ၼိူဝ်ပၢႆလူမ်း
ၸူမ်းတူၺ်းၸူမ်းႁၼ်
မိူဝ်ႈၵဝ်ၼွၼ်းၾၼ်။ 
ၾႃႉပၢင်ႇလႅင်းၵေႃႈ
တေႃႈဢမ်ႇႁၢႆလၢႆ
ၼႂ်းသၢႆတႃၵဝ်
တဝ်ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်
သီလိူင်ၶဵဝ်လႅင် ၶၢဝ်။

ၸၢႆးလၢဝ်ၵူပ်ႉ (တၢင်ႉယၢၼ်း)
&lt;/poem&gt;

1980 ၵႂႃႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၸေႊတွၼ်ႈ Regional College ပၢႆးၼပ်ႉသၢႆႊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း 35 လႄႈ 80။ မၼ်းပႃး ဝႃႇသၼႃႇ ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်၊ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇသွင်းၼင် basketball လႄႈ လဵၼ်ႈၽတ်ႉၶူၼ်ၵႆႇသေ သူင်ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူဝ်ႈဢိုတ်းႁဵၼ်း ၶၢဝ်းမႆႈၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆး တမ်ႈတီႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးသေ တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈဝၢၼ်ႈၼႃးၶေႃ ႁူမ်ႈၵၼ် တင်းမေႃသွၼ် ၸၢႆးယွတ်ႈၶိူဝ်း (လွႆလႅမ်)။ ၶၢဝ်းပၢင်သွၼ် ပႆႇတၼ်းယဝ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ၶိုၼ်းၽုၺ်ႇလႄႈ မေႃသွၼ် ၸၢႆးထုၼ်းလူႇ (သိူဝ်ၵွတ်ႇၶိူဝ်း၊ တၢင်ႉယၢၼ်း)ၶိုၼ်းမႃးပုတ်ႈ ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇ။ (ၸၢႆးထုၼ်းလူႇၼႆႉ ဝၢႆးမၼ်းမႃး ပဵၼ် ပၢႆးမိူင်း ၸဝ်ႈတိုၼ်းယႂ်ႇ ၼႂ်းၸုမ်း MTA ​ေသ ၺႃးၶႃႈႁႅမ်တၢႆပႅတ်ႈ တီႈလၢႆးၶႃႈ)

ဝၢႆးသေ တွပ်ႇလိၵ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းတၢင်ႉယၢၼ်း မိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်း။ သမ်ႉမိူဝ်းၺႃး ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ ၸဝ်ႈမၢဝ်းလူင် ဢဝ်ပိူၼ်ႈ ၶၢမ်ႇၸၢင်းတုင်ႇလၽလႄႈ ၸၢႆးတဵင်းလုၼ်ႇၵေႃႈ ၸင်ႇၶဝ်ႈ ဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇ 45 ဝၼ်းသေ ၼုင်ႈၸၢင်း ၸွမ်းပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈ 1342 လိူၼ် 12 မူၼ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း  တမ်ႈတီႈ  သိမ်ႇဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသုၶမိၼ်ႇတ။  ႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃး ဝိပတ်ႉသၼႃႇၸွမ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၶႅပ်းတြႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈသုၶမ်ႈႁေႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈၵႂႃႇၸႂ်း တႆးၵေႃႉမၼ်း မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸၢႆးတၢၼ်းလုၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃဝႆႉသေ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸၢႆးတၢၼ်းလုၼ်ႇ သမ်ႉတၢႆၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ သင်ႇဝေႇၵသေ မႃးၼုင်ႈရႁၢၼ်းၼႆယဝ်ႉ။

==ၸဝ်ႈသုၶမ်း==
ဝၢႆးသေ ၼုင်ႈၸၢင်းယဝ်ႉ လႆႈ 7 ဝၼ်း လႆးဢွၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇထဝ်ႈလွႆႁၢင်း ဢူးပၼ်ႇတဝ ၵွႃႇဝႆႈၽြႃး သူၺ်ႇတၵူင်ႇ (တႃႈၵုင်ႈ) သူၺ်ႇမေႃႇထေႃး (ပႃႇၵိူဝ်)၊ ၵျႅၵ်ႉထီးယူဝ်း၊ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသၢဝ်းဝၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃး ၶဝ်ႈၵၢၼ်တြႃး တမ်ႈတီႈ ၵျွင်းဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇ တၢင်ႉယၢၼ်း။ မၢႆဢွင်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ဢွင်ႇယူႇသေတႃႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈသေ သိုပ်ႇယူႇၵႂႃႇၼႂ်း သႃႇသၼႃႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇလူႁၼ်လုမ်းလႃး ၸဝ်ႈသြႃႇထဝ်ႈလွႆႁၢင်း ဢၼ်ဢႃႇယုလႆႈ 98 ၼၼ်ႉသေ ၽိုၵ်းၵျၢင်ႉၵမ် ၵၢၼ်ဝိပတ်ႉသၼႃႇ ၵမ်ႇမထၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈမၢဝ်းလူင် ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇထဝ်ႈ လွႆႁၢင်း ၸဝ်ႈပၼ်ႇတဝ လွၼ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1347 မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 103 သေ ၸဝ်ႈသုၶမ်း လႆႈႁဵတ်းပွႆးလိူမ် လုမ်းလႃးသၢင်းၵျူဝ်ႇပၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းၸႂ်ဝႃႈ တေၵႂႃႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇၼႆသေ မိူဝ်ႈလႆႈ 5 ဝႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉထမ်ႈၶမ်း (ၵျွင်းသူၺ်ႇၵူႇ) ဝဵင်းၺွင်ႇသူၺ်ႇ 5 ပီ တေႃႇပေႃးဢွင်ႇ ၸၼ်ႉမူႇလ၊ ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉလူင်ယဝ်ႉ။ (ၸၼ်ႉလူင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလႆးတွပ်ႇသွင်ပီ ၸင်ႇတေဢွင်ႇ)
မိူဝ်ႈၽွင်းလႆႈ 7 ဝႃႇ ဝၢႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉၵၢင်ယဝ်ႉသေ ပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်းတၢင်ႉယၢၼ်း မႃးၼၢဝ် ပဵၼ်သႆႈၵႂ်ႈလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းမႃးဢဝ်ဝႃႇတီႈ တၢင်ႉယၢၼ်း ယူတ်းယႃတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵိၼ်းၼႃႇသေ သမ်ႉပေႃးတၢႆလိုမ်းၵႂႃႇ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႃႇမႃး ၸင်ႇၶိုၼ်းၵႂႃႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉလူင် တီႈၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈၶၢတ်ႇ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵႂႃႇလႄႈ ၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉလူင်ၵေႃႉ ပီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွင်ႇ။ ထႅင်ႈပီၼိုင်ႈ ၸင်ႇတေဢွင်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇ တီႈၺွင်ႇသူၺ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလႆႈမၢႆၼိုင်ႈ တႃႇသေႇယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ဝိၼယႃႇၻိၼုၵ်ႉၵႁ ဝဵင်းၺွင်ႇသူၺ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလႆႈတွပ်ႇဢွင်ႇထိုင် ၸၼ်ႉတတိယ။ ၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇ တီႈၺွင်ႇသူၺ်ႇ 5 ပီ သေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉပထမၵျီးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉလူင် ပထမၵျီးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈမိူဝ်းယူႇသဝ်း တီႈၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်သေ ႁဵၼ်းဢဝ် လၢႆးတႅမ်ႈ ဢၽိထၢၼ်ႇ တမ်ႈတီႈ [[ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇ|ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ]]​သေ တႅမ်ႈဢၽိထၢၼ်ႇ တႆး၊ ဢႅင်းၵလဵတ်ႈ၊ မၢၼ်ႈ သၢမ်ၽႃႇသႃႇယဝ်ႉ။ 

1992 ၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်း လိၵ်ႈထမ်း ၸၼ်ႉၸွမ်သႃႇသၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်း (တႃႈၵုင်ႈ) 4 ပီ တႅမ်ႈၽိုၼ်ပွင် ကာယသံသဂသိကာပုဒ် လေ့လာသုံးသပ်ချက် သေ လႆႈၸုမ်ႈ တၵ်ၵသီလꩪမ်မႃၸရိယ B.A (Buddhism)၊
သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉမႁႃႇ 2 ပီ တႅမ်ႈၽိုၼ်ပွင် ({{Langx|my|&quot;ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ&quot;}}) သေ လႆႈၸုမ်ႈ  တၵ်ၵသီလ မႁႃꩪမ်မႃၸရိယ M.A (Buddhism) ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ် သႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း တီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် ပီသွင်ၵႂႃႇ သင်ႇၶႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် လိူၵ်ႈ ၸဝ်ႈသုၶမ်း ပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း class monitor ၼႂ်းၸၼ်ႉၵူႈပီပီ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉ ၸၼ်ႉမႁႃႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်း class monitor ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ လိူၵ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဝိၼီး သုတ်ႉတၢၼ်ႇ ဢၽိထမ်ႇမႃႇ ပၢႆးပိုၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈၶဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅမ်ႈမၢႆပၼ် ဢၼ်ၶူးပူင်သွၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း ၶိုၼ်းမႄးထတ်း မႄးပေႃႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၶွမ်း မႄးႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ် ႁႂ်ႈပေႃးငၢႆႈၸႂ် လုၵ်ႈႁဵၼ်း မိူဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုပ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈ ပီၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း 95 ၸဝ်ႈသေ မိူဝ်ႈဢွင်ႇ ပီသီႇၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇ 64 ၸဝ်ႈ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈၸၼ်ႉမႁႃႇ မီး 33 ၸဝ်ႈသေ ပဵၼ်ဢၼ်ဢွင်ႇ ပီသီႇၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ တႅမ်ႈၽိုၼ်ပွင် Thesis ၶၢဝ်းယၢမ်း လႆႈ 3 ပီလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်း တေဢမ်ႇသုမ်းလၢႆၼၼ်ႉ ပီ 1999 လႄႈ ပီ 2000 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢွၵ်ႇၵွႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ် ၵေႇလၼီႇယယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်ပွင် Thesis ၽၢႆမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈသီႇႁူဝ်ႇသေ သူင်ထိုင် ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ ၵူႈလိူၼ် တေႃႇပေႃးယဝ်ႉယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2001 ၵႂႃႇႁပ်ႉၸုမ်ႉ M.A  တမ်ႈတီႈ  ၸၼ်ႉၸွမ် ၵေႇလၼီႇယ မိူင်းသီႇရိ
လင်ႇၵႃႇယဝ်ႉသေ မႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်း တမ်ႈတီႈ လွႆႊတိုင်ၶမ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊယဝ်ႉ။ ၵျွင်းဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇ တီႈတၢင်ႉယၢၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵျွင်းၸဝ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ 

ပၵ်းသင်ႉပၵ်းသဝ် တမ်ႈတီႈမူႇၸေႊ ဝတ်ႉလွႆတိုင်ၶမ်းသေ တူၼ်ၸဝ်ႈ ၵႂႃႇပူၵ်းပွင် သႃႇသၼႃႇ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ၸဵမ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး မိူင်းထႆး မိူင်းလၢဝ်း မိူင်းၶႄႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၢင်တြႃးဝိပတ်ႉသၼႃႇ ႁေႃးထမ်းတြႃးထမ်ႇမႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ လႆႈႁၼ်သၢႆလႅင်း သႃႇသၼႃႇမႃးယူႇ။

== လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းၼမ် ==

ပီ 2012 ပူၵ်းတင်ႈ ၸုမ်းပၺ်ၺႃႇပႃႇရမီႇ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း တီႈဝတ်ႉလွႆတိုင်ၶမ်း ဝဵင်းမူႇၸႄႈသေ 1. ၸွႆႈထႅမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ငိုၼ်းတွင်း။ 2. ၸွႆႈထႅမ် ႁူင်းႁဵၼ်း ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ။ 3. ၸွႆႈထႅမ် ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ထ​လႄႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈသင်ႇၶႃႇတႆးၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈမိူင်းသီႇရိလင်ႇၵႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တႄႇဢဝ် ပီ 2003 မႃး ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တေႃႇထိုင် 2019ယ ၢမ်းလဵဝ် ၼိုင်ႈပီ တေႃႇလႃႇ ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်ပီ 1999 ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈမၢႆလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်သေ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵႂႃႇ ပီ 2019 ယဝ်ႉ။

==ၸုမ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈ လႆႈႁပ်ႉ==

* ယွၼ်ႉပူၵ်းပွင် သႃႇသၼႃႇၵွႃႇ ဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်းလႄႈ မိူဝ်ႈပီႈ 2007 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇၼွပ်ႇပၼ်  ၸုမ်ႈၽူႈၼႄတြႃးၵမ်ႇမတ်ႉထၢၼ်း “'''[[ၵမ်မꩦ်ꩧႃၼႃၸရိယ]]'''”၊ 

* ပီ  2012 သမ်ႉ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ်ထႅင်ႈ ၸုမ်ႈ “'''[[မႁႃၵမ်မꩦ်ꩧႃၼႃၸရိယ]]'''”၊ 

* ပီ 2016 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸုမ်ႈ '''[[ဢၷ်ၷမႁႃၵမ်မꩦ်ꩧႃၼႃၸရိယ|ဢၷ်ၷမႁႃၵမ်မတ်ႉထႃႇၼႃႇၸရိယ]]'''ယဝ်ႉ။ တီႈငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈမၢႆလူင်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။ 
* ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း ပဵၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ပၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼမ်မႃႈ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ႁဵတ်းၵၢၼ်ထိုင်တီႈ ၼႃႈၵီႈမဵတ်ႉတႃႇ ပုၼ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇသေ မီးၵုင်ႇမုၼ် ၼမ်တႄႉတႄႉလႄႈ  မိူဝ်ႈပီတႆး 2111 ပီမႂ်ႇတႆး (6.12.2016)မိူင်းမၢဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းလုမ်းဝိတ်ႉၸႃႇတႆး မိူင်းမၢဝ်း လႄႈ မူႇၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းမၢဝ်းလူင် ၸင်ႇလႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် '''ၸုမ်ႈၽူႈၵတ်ႉၵႃႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး'''ယဝ်ႉ။ ပီၼၼ်ႉ ၸၢႆးပၢၼ်း မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈႁပ်ႉလႆႈ ၸုမ်ႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇၵၼ်။
* ပီ 2019/07/07 မိုင်းထႆး ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸုမ်ႈၵုၼ်း '''Caja Jakra Award''' တီႈၼၶွၼ်းပထူမ်၊ ၿုတ်ꩪမုၼ်းထူၼ်း။
* ပီ 2019/07/24 ၸၼ်ႉၸွမ် International University of Morality ၾလေႃႇရီႇၻႃႇ၊ မိုင်းဢ​မေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸုမ်ႈၵုၼ်း လွင်ႈပူၵ်းသၢင်ႈ ၸႃႇရိတ်ႉတၵူၼ်းမိူင်း '''Ph.D''' (Honorary Doctoral of Philosophy Degree) တီႈမိူင်းၵျပၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ။

ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းၼႆႉ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၽၢႆႇႁေႃးလၢတ်ႈထမ်းတြႃးသေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈၽၢႆႇတႅမ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆးၼႆၵေႃႈ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ် ဝႃႈ “ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၸဝ်ႈသုၶမ်း (တၢင်ႇယၢၼ်း)”ၼႆႁေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸိူင်း လိၵ်ႈဝွၵ်း လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် လိၵ်ႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ လိၵ်ႈထမ်း တင်းၼမ်သေ  ၸွႆႈထႅမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ လွင်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးမႃးယူႇ။

==လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈမႃး==
# တၢင်းႁၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင် မၢႆၼိုင်ႈ (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) 1988 ၸိူင်းယၢဝ်း
# တၢင်းႁၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ မၢႆသွင် (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) 1991 ၸိူင်းယၢဝ်း
# တၢင်းႁၵ်ႉၼူၵ်ႇသႅဝ်းဢွၼ်ႇ (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းယၢဝ်း
# မွၵ်ႇလူင်ႇလဵဝ် (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းယၢဝ်း
# မွၵ်ႇၵွၼ်တေမွၵ်ႇၼႄယူႇ (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းယၢဝ်း
# လီၸင်းသေပိူၼ်ႈ (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းယၢဝ်း
# ၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ်ၵၼ် (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းယၢဝ်း
# [[ၶႅၵ်ႇ]] (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းယၢဝ်း
# ၵႅဝ်ႈ (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းယၢဝ်း
# ဝွၵ်းၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇႁၵ်ႉ မၢႆ 1-5 (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်)
# မူဝ်ႇသျေႇတႃးယၢၼ်း (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ
# ငရၢႆးမိူင်းၵူၼ်း (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ
# ၵေႃႉႁၵ်ႉဢွၼ်ႇလႅင်း (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းပွတ်း
# ယိင်းၼွင်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ် (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ၸိူင်းပွတ်း
# မွၼ်းထမ်း မၢႆၼိုင်ႈ (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) တြႃးပွတ်း
# မွၼ်းထမ်း မၢႆသွင် (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) တြႃးပွတ်း
# တြႃးပုတ်ထၽႃႇသႃႇ 3 ပပ်ႉ (ၸဝ်ႈသုၶမ်း)
# ၶၢဝ်းတၢင်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) 2002
# ၶၢဝ်းတၢင်း 2003 (ၸဝ်သုၶမ်း) 2003
# လိၵ်ႈပေႃႈပၼ်လုၵ်ႈ (ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်) ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ 
# သၢႆၼႅင်ႈ မၢႆ (1) ပပ်ႉ IT
# သၢႆၼႅင်ႈ မၢႆ (2) ပပ်ႉ IT
# ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဓ​လေ့ထုံးစံများ (M.A ကျမ်းစာ)
# တန်ခိုးပြခြင်း၏ အကျိုးနှင့် အပြစ်များ (M.A စုပေါင်းကျမ်းစာ)
# ကာယသံသဂသိကာပုဒ် လေ့လာသုံးသပ်ချက် စာတမ်း (B.A စာတမ်း)
# သပ်းလႅင်းပတိင်ႇၺိၼ်ႇ (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) (တြႃးဝိပတ်ႉသၼႃႇ)
# ဝိပတ်ႉသၼႃႇလႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) (တြႃးဝိပတ်ႉသၼႃႇ)

ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ  လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ ဢဝ်မႃးလိုဝ်ႈ ၸွမ်းတၢင်း သွင်ၶိုၼ်းသေ (1.5.2014) ၽွင်းပွႆးတၢင်ႇထီး ၵျွင်းၽြႃးလူင် တၢင်ႉယၢၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈဢွၼ်ႁူဝ် မႄးၵုမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပၢင်းႁွတ်ႈထိုင် တၢင်ႉယၢၼ်း ဢဝ်မိူဝ်းပၵ်းဝႆႉ တီႈဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၵျွင်းလွႆႊတိုင်ၶမ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊ တီႈႁိမ်းသိမ်ႇလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပၵ်းဝႆႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;အထနှေး၍ အပြေးသန်သူ။ သီပေါကိုလတ်။ &lt;/ref&gt;
}}
{{lifetime|1961}}
{{DEFAULTSORT:သုၶမ်း}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ် ၵူၼ်းတႆး]]</text>
      <sha1>eimcbcs5u0fu0dtfotaafmkz22w6235</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1951</id>
    <revision>
      <id>125552</id>
      <parentid>125545</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>125552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10638" sha1="ew994rigd0fyyppbb5wb2hupjoh3dr6" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date =
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1889|1995}}</text>
      <sha1>ew994rigd0fyyppbb5wb2hupjoh3dr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125554</id>
      <parentid>125552</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>125554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10708" sha1="hy9soiabwm912nugugsqm9nhverbzxb" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1889|1995}}</text>
      <sha1>hy9soiabwm912nugugsqm9nhverbzxb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125555</id>
      <parentid>125554</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>125555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10708" sha1="n54lqf0qy6emf5e3gpolvn6uw8bt9ej" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1890|1995}}</text>
      <sha1>n54lqf0qy6emf5e3gpolvn6uw8bt9ej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125556</id>
      <parentid>125555</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ဢမ်ႇဢွၵ်ႇယၢၼ် လွင်ႈပိၼ်ႇၽၢႆႇသေ Saimawnkham ၶၢႆႉဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ပိူင်လိူင်း:ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ]] တေႃႇ [[ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]: ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၸိုဝ်ႈ</comment>
      <origin>125555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10708" sha1="n54lqf0qy6emf5e3gpolvn6uw8bt9ej" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1890|1995}}</text>
      <sha1>n54lqf0qy6emf5e3gpolvn6uw8bt9ej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125558</id>
      <parentid>125556</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Saimawnkham ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]] တေႃႇ [[တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]</comment>
      <origin>125555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10708" sha1="n54lqf0qy6emf5e3gpolvn6uw8bt9ej" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1890|1995}}</text>
      <sha1>n54lqf0qy6emf5e3gpolvn6uw8bt9ej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125576</id>
      <parentid>125558</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>125576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10843" sha1="5l3pgrm31jtvvzlp26fexfrc950yh8t" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1890|1995}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>5l3pgrm31jtvvzlp26fexfrc950yh8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125577</id>
      <parentid>125576</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ပိုၼ်းတူဝ်]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>125577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10909" sha1="0mgoikpa07jm6frbx974o4ns66ziops" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1890|1995}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>0mgoikpa07jm6frbx974o4ns66ziops</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125578</id>
      <parentid>125577</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ပိုၼ်းတူဝ် ၵူၼ်းတႆး]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>125578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11000" sha1="njteznm9ym7bkp9aopjwzhh6ktfaqdg" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1890|1995}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ် ၵူၼ်းတႆး]]</text>
      <sha1>njteznm9ym7bkp9aopjwzhh6ktfaqdg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125580</id>
      <parentid>125578</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T00:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>125580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11009" sha1="6fnus6nzveyw06jpggyx32poqgewmmm" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃꧤဝံသ
|image= သြႃႇတေႃႇလူင် လႃꧤဝံသ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ
|founder = {{unbulleted list|}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးလူၼ်း
|parents = လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈ
|birth_date = {{Birth date|1890|01|22}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း၊  တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
|death_date = {{Death date and age|1995|09|13|1889|01|22}}
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ}}
|education = မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ တူၼ်ထိ (3)
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ''' မႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)&lt;br&gt;
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;
ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;

==ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ==

သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ 

ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း==

ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း 

ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ 

ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊ 

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊ 

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ 

ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

[[File:သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ.png|thumb|သြႃႇၸဝ်ႈလူင် လႃꧤဝမ်သ ၊ ၵျွင်းလူင်ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ]]
==ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး==

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း 

လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ&lt;br&gt;

# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ&lt;br&gt;
# လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ 

ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊ 

ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး 

ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။

ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး 

ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။

==ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ==

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] ယူႇယဝ်ႉ။

== လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ==

ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ 

လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{Lifetime|1890|1995}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ် ၵူၼ်းတႆး]]</text>
      <sha1>6fnus6nzveyw06jpggyx32poqgewmmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18044</id>
    <revision>
      <id>125581</id>
      <parentid>63347</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T02:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ဢမ်ႇဢွၵ်ႇယၢၼ် လွင်ႈပိၼ်ႇၽၢႆႇသေ Saimawnkham ၶၢႆႉဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[မူႇၵုၼ် ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ]] တေႃႇ [[မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ]]: ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၸိုဝ်ႈ</comment>
      <origin>63347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4835" sha1="eztivlavhq4uq4agqrf2iy26bv84a28" xml:space="preserve">{{Infobox dependency
| name = မူႇၵုၼ် ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ
| settlement_type = British Overseas Territory
| linking_name = the Falkland Islands
| image_flag = Flag of the Falkland Islands.svg
| flag_size = 153px
| flag_link = Flag of the Falkland Islands
| image_seal = Coat of arms of the Falkland Islands.svg
| seal_size = 72px
| seal_type = Coat of arms
| seal_link = Coat of arms of the Falkland Islands
| motto = &quot;[[Desire the Right]]&quot;
| anthem = &quot;[[God Save the Queen]]&quot;&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]&lt;/div&gt;
| song_type = Unofficial anthem
| song = &quot;[[Song of the Falklands]]&quot;
| image_map = Location map of the Falklands&amp;nbsp;– Alternative version 4.svg
| map_caption = Location of the Falkland Islands
| mapsize = 255px
| subdivision_type = [[Sovereign state]]
| subdivision_name = [[United Kingdom]]
| established_title = First settlement
| established_date = 1764
| established_title2 = [[Reassertion of British sovereignty over the Falkland Islands (1833)|British rule reasserted]]
| established_date2 = 3 January 1833
| established_title3 = [[Falklands War]]
| established_date3 = 2 April to&lt;br /&gt;14 June 1982
| established_title4 = [[Constitution of the Falkland Islands|Current constitution]]
| established_date4 = 1 January 2009
| official_languages = [[English language|English]]
| demonym = [[Falkland Islander]]
| capital = [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]]
| coordinates = {{Coord|51|42|S|57|51|W|type:city}}
| largest_settlement = capital
| largest_settlement_type = largest settlement
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| government_type = [[Devolution|Devolved]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[Dependent territory|dependency]] under a [[constitutional monarchy]]
| leader_title1 = ၼၢင်းႁေႃၶမ်း
| leader_name1 = [[Elizabeth II]]
| leader_title2 = Governor
| leader_name2 = [[Nigel Phillips]]
| leader_title3 = Chief Executive
| leader_name3 = [[Barry Rowland]]
| legislature = Legislative Assembly
| national_representation = [[Government of the United Kingdom]]
| national_representation_type1 = ၽွင်းလူင်
| national_representation1 = [[Christopher Pincher]]
| area_km2 = 12,200
| area_rank = &lt;!-- Area rank should match List of countries and dependencies by area:none --&gt;
| area_sq_mi = 4,700 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| elevation_max_m = 705
| percent_water = 0
| population_estimate = 
| population_census = 3,398&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fig.gov.fk/policy/index.php/component/jdownloads/finish/5-statistics/4788-falkland-islands-census-2016-report/0?Itemid=0#page=14|title=2016 Census Report|year=2017|publisher=Policy and Economic Development Unit, Falkland Islands Government|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124232820/http://www.fig.gov.fk/policy/index.php/component/jdownloads/finish/5-statistics/4788-falkland-islands-census-2016-report/0?Itemid=0|archive-date=24 January 2018|url-status=|accessdate=14 July 2020|archivedate=24 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180124232820/http://www.fig.gov.fk/policy/index.php/component/jdownloads/finish/5-statistics/4788-falkland-islands-census-2016-report/0?Itemid=0#page=14}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 
| population_census_rank = not ranked
| population_census_year = 2016
| population_density_km2 = 0.28
| population_density_rank = not ranked
| population_density_sq_mi = 0.72&lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| GDP_PPP = $228.5 million&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fiassociation.com/shopimages/pdfs/2015%2003%20State%20of%20the%20Falkland%20Islands%20Economy%20Report.pdf |title=State of the Falkland Islands Economy |date=March 2015 |accessdate=8 January 2017 |archive-date=9 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409070208/http://www.fiassociation.com/shopimages/pdfs/2015%2003%20State%20of%20the%20Falkland%20Islands%20Economy%20Report.pdf }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = 2013
| GDP_PPP_per_capita = $96,962
| GDP_PPP_per_capita_rank = 4th
| Gini = 34.17 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year = 2010
| Gini_ref = {{sfn|Avakov|2013|p=54}}
| Gini_rank = 64th
| HDI = 0.874 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = 2010
| HDI_change = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = {{sfn|Avakov|2013|p=47}}
| HDI_rank = 20th
| currency = [[Falklands pound]] (£)
| currency_code = FKP
| timezone = [[Falkland Islands Standard Time|FKST]]
| utc_offset = -03:00
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = မိုဝ်းသၢႆႉ
| calling_code = [[Telephone numbers in the Falkland Islands|+500]]
| postal_code_type = [[Postcodes in the United Kingdom#British Overseas Territories|UK postcode]]
| postal_code = FIQQ 1ZZ
| iso_code = [[ISO 3166-2:FK|FK]]
| cctld = [[.fk]]
}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>eztivlavhq4uq4agqrf2iy26bv84a28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125582</id>
      <parentid>125581</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T02:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>125582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6373" sha1="15tpiplt9rlay8z0nhpra05mo8oryg4" xml:space="preserve">{{Infobox dependency
| name = မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ
| settlement_type = [[:en:British Overseas Territory|ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ]]
| linking_name = the Falkland Islands
| image_flag = Flag of the Falkland Islands.svg
| flag_size = 145px
| flag_link = Flag of the Falkland Islands
| image_seal = Coat of Arms of the Falkland Islands (relief).svg
| seal_size = 75px
| seal_type = Coat of arms
| seal_link = Coat of arms of the Falkland Islands
| motto = &quot;[[Desire the Right]]&quot;
 | anthem = &quot;[[God Save the King]]&quot;{{efn-ua|&quot;God Save the King&quot; is the [[national anthem]] by custom, not statute, and there is no authorised version. Typically only the first verse is usually sung, although the second verse is also often sung as well at state and public events.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The words ''King, he, him, his'', used at present, are replaced by ''Queen, she, her'' when the monarch is female.}}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen &lt;!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. --&gt;]]&lt;/div&gt;
 | song_type = '''Territorial anthem'''
 | song = &quot;[[Song of the Falklands]]&quot;
| image_map = Location map of the Falklands&amp;nbsp;– Alternative version 4.svg
| map_caption = Location of the Falkland Islands
| mapsize = 255px
| subdivision_type = [[Sovereign state]]
| subdivision_name = {{flag|United Kingdom}}
| established_title = First settlement
| established_date = 1764
| established_title2 = [[Reassertion of British sovereignty over the Falkland Islands (1833)|British rule reasserted]]
| established_date2 = 3 January 1833&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gough |first=Barry M. |date=1990 |title=The British Reoccupation and Colonization of the Falkland Islands, or Malvinas, 1832–1843 |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0095139000031379/type/journal_article |journal=Albion |language=en |volume=22 |issue=2 |pages=261–287 |doi=10.2307/4049600 |jstor=4049600 |issn=0095-1390|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;
| established_title3 = [[Falklands War]]
| established_date3 = 2 April to&lt;br /&gt;14 June 1982
| established_title4 = [[Constitution of the Falkland Islands|Current constitution]]
| established_date4 = 1 January 2009
| official_languages = [[English language|English]]
| demonym = [[Falkland Islander]], Falklander
| capital = [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]]
| coordinates = {{Coord|51|41|43|S|57|50|58|W|type:city}}
| largest_settlement = capital
| largest_settlement_type = largest settlement
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| government_type = [[Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]]
| leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]]
| leader_name1 = {{Current UK monarch |Charles III}}
| leader_title2 = [[Governor of the Falkland Islands|Governor]]
| leader_name2 = [[Colin Martin-Reynolds]]
| leader_title3 = [[Chief Executive of the Falkland Islands|Chief Executive]]
| leader_name3 = [[Andrea Clausen (politician)|Andrea Clausen]]
| legislature = [[Legislative Assembly of the Falkland Islands|Legislative Assembly]]
| national_representation = [[Government of the United Kingdom]]
| national_representation_type1 = [[Minister of State for Europe, North America and Overseas Territories|Minister]]
| national_representation1 = [[Stephen Doughty]]
| area_km2 = 12,173
| area_rank = &lt;!-- Area rank should match List of countries and dependencies by area:none --&gt;
| area_sq_mi = 4,700 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| elevation_max_m = 705
| percent_water = negligible
| population_estimate = 
| population_census = 3,662&lt;ref name=&quot;census2021&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.falklands.gov.fk/policy/images/2021_Census_-_Preliminary_Data_Tables.xlsx |title=2021 Census Report |year=2022 |publisher=Policy and Economic Development Unit, Falkland Islands Government |format=XLSX}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 
| population_census_rank = not ranked
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = 0.30
| population_density_rank = not ranked
| population_density_sq_mi = 0.72&lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| GDP_PPP = $228.5&amp;nbsp;million&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fiassociation.com/shopimages/pdfs/2015%2003%20State%20of%20the%20Falkland%20Islands%20Economy%20Report.pdf |title=State of the Falkland Islands Economy |date=March 2015 |access-date=8 January 2017 |archive-date=9 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409070208/http://www.fiassociation.com/shopimages/pdfs/2015%2003%20State%20of%20the%20Falkland%20Islands%20Economy%20Report.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = 2013
| GDP_PPP_per_capita = $96,962
| GDP_PPP_per_capita_rank = 4th
| Gini = 36.0 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year = 2015
| Gini_change = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref =&lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient |publisher=CIA World Factbook |access-date=16 July 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| HDI = 0.874 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = 2010
| HDI_change = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = {{sfn|Avakov|2013|p=47}}
| HDI_rank = not ranked
| currency = [[Pound sterling]]&lt;br /&gt;[[Falkland Islands pound]] (£)
| currency_code = FKP
| timezone = [[FKST]]
| utc_offset = – 03:00
| calling_code = [[+500]]
| postal_code_type = [[Postcodes in the United Kingdom#British Overseas Territories|UK postcode]]
| postal_code = FIQQ 1ZZ
| iso_code = [[ISO 3166-2:FK|FK]]
| cctld = [[.fk]]
|website={{URL|https://www.falklands.gov.fk|falklands.gov.fk}}
}}

==ၶေႃႈမၢႆတွင်း==
{{reflist|group=&quot;upper-alpha&quot;}}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>15tpiplt9rlay8z0nhpra05mo8oryg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125583</id>
      <parentid>125582</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T02:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>125583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7069" sha1="hec3jgzy2squ96vqyoqf58v8h4bt4op" xml:space="preserve">{{Infobox dependency
| name = မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ
| settlement_type = [[:en:British Overseas Territory|ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ]]
| linking_name = the Falkland Islands
| image_flag = Flag of the Falkland Islands.svg
| flag_size = 145px
| flag_link = Flag of the Falkland Islands
| image_seal = Coat of Arms of the Falkland Islands (relief).svg
| seal_size = 75px
| seal_type = Coat of arms
| seal_link = Coat of arms of the Falkland Islands
| motto = &quot;[[Desire the Right]]&quot;
 | anthem = &quot;[[God Save the King]]&quot;{{efn-ua|&quot;God Save the King&quot; is the [[national anthem]] by custom, not statute, and there is no authorised version. Typically only the first verse is usually sung, although the second verse is also often sung as well at state and public events.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The words ''King, he, him, his'', used at present, are replaced by ''Queen, she, her'' when the monarch is female.}}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen &lt;!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. --&gt;]]&lt;/div&gt;
 | song_type = '''Territorial anthem'''
 | song = &quot;[[Song of the Falklands]]&quot;
| image_map = Location map of the Falklands&amp;nbsp;– Alternative version 4.svg
| map_caption = Location of the Falkland Islands
| mapsize = 255px
| subdivision_type = [[Sovereign state]]
| subdivision_name = {{flag|United Kingdom}}
| established_title = First settlement
| established_date = 1764
| established_title2 = [[Reassertion of British sovereignty over the Falkland Islands (1833)|British rule reasserted]]
| established_date2 = 3 January 1833&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gough |first=Barry M. |date=1990 |title=The British Reoccupation and Colonization of the Falkland Islands, or Malvinas, 1832–1843 |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0095139000031379/type/journal_article |journal=Albion |language=en |volume=22 |issue=2 |pages=261–287 |doi=10.2307/4049600 |jstor=4049600 |issn=0095-1390|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;
| established_title3 = [[Falklands War]]
| established_date3 = 2 April to&lt;br /&gt;14 June 1982
| established_title4 = [[Constitution of the Falkland Islands|Current constitution]]
| established_date4 = 1 January 2009
| official_languages = [[English language|English]]
| demonym = [[Falkland Islander]], Falklander
| capital = [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]]
| coordinates = {{Coord|51|41|43|S|57|50|58|W|type:city}}
| largest_settlement = capital
| largest_settlement_type = largest settlement
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| government_type = [[Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]]
| leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]]
| leader_name1 = {{Current UK monarch |Charles III}}
| leader_title2 = [[Governor of the Falkland Islands|Governor]]
| leader_name2 = [[Colin Martin-Reynolds]]
| leader_title3 = [[Chief Executive of the Falkland Islands|Chief Executive]]
| leader_name3 = [[Andrea Clausen (politician)|Andrea Clausen]]
| legislature = [[Legislative Assembly of the Falkland Islands|Legislative Assembly]]
| national_representation = [[Government of the United Kingdom]]
| national_representation_type1 = [[Minister of State for Europe, North America and Overseas Territories|Minister]]
| national_representation1 = [[Stephen Doughty]]
| area_km2 = 12,173
| area_rank = &lt;!-- Area rank should match List of countries and dependencies by area:none --&gt;
| area_sq_mi = 4,700 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| elevation_max_m = 705
| percent_water = negligible
| population_estimate = 
| population_census = 3,662&lt;ref name=&quot;census2021&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.falklands.gov.fk/policy/images/2021_Census_-_Preliminary_Data_Tables.xlsx |title=2021 Census Report |year=2022 |publisher=Policy and Economic Development Unit, Falkland Islands Government |format=XLSX}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 
| population_census_rank = not ranked
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = 0.30
| population_density_rank = not ranked
| population_density_sq_mi = 0.72&lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| GDP_PPP = $228.5&amp;nbsp;million&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fiassociation.com/shopimages/pdfs/2015%2003%20State%20of%20the%20Falkland%20Islands%20Economy%20Report.pdf |title=State of the Falkland Islands Economy |date=March 2015 |access-date=8 January 2017 |archive-date=9 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409070208/http://www.fiassociation.com/shopimages/pdfs/2015%2003%20State%20of%20the%20Falkland%20Islands%20Economy%20Report.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = 2013
| GDP_PPP_per_capita = $96,962
| GDP_PPP_per_capita_rank = 4th
| Gini = 36.0 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year = 2015
| Gini_change = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref =&lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient |publisher=CIA World Factbook |access-date=16 July 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| HDI = 0.874 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = 2010
| HDI_change = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = {{sfn|Avakov|2013|p=47}}
| HDI_rank = not ranked
| currency = [[Pound sterling]]&lt;br /&gt;[[Falkland Islands pound]] (£)
| currency_code = FKP
| timezone = [[FKST]]
| utc_offset = – 03:00
| calling_code = [[+500]]
| postal_code_type = [[Postcodes in the United Kingdom#British Overseas Territories|UK postcode]]
| postal_code = FIQQ 1ZZ
| iso_code = [[ISO 3166-2:FK|FK]]
| cctld = [[.fk]]
|website={{URL|https://www.falklands.gov.fk|falklands.gov.fk}}
}}

'''မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ''' ({{IPAc-en|ˈ|f|ɔː|(|l|)|k|l|ə|n|d|,_|ˈ|f|ɒ|l|k|-}};&lt;ref&gt;{{cite EPD|18}}&lt;/ref&gt; {{langx|es|Islas Malvinas|link=no}} {{IPA|es|ˈislas malˈβinas|}})၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ် မူႇၵုၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်း သမုတ်ႉတရႃႇ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိတ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်း တီႈၼိူဝ်ၶွပ်ႇၵုၼ်ပႃႇတႃႇၵူဝ်းၼီးယႃး (Patagonian Shelf) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ၶေႃႈမၢႆတွင်း==
{{reflist|group=&quot;upper-alpha&quot;}}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>hec3jgzy2squ96vqyoqf58v8h4bt4op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းလူင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19689</id>
    <revision>
      <id>125586</id>
      <parentid>41901</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Saaifa ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်း]] တေႃႇ [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းလူင်]]: ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၸိုဝ်ႈ</comment>
      <origin>41901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="brjjwbafau8h4bb6mh0ny7mkamfjmwo" xml:space="preserve">{{commonscat|Cities}}
{{Cat main|ဝဵင်း}}

[[Category:ဝဵင်း]]</text>
      <sha1>brjjwbafau8h4bb6mh0ny7mkamfjmwo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125588</id>
      <parentid>125586</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <origin>125588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="nn9ef60kbq08xhtttcqzehrnggqak1e" xml:space="preserve">{{commonscat|Cities}}
{{Cat main|ဝဵင်းလူင်}}

[[Category:ပၢႆးလိၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်]]</text>
      <sha1>nn9ef60kbq08xhtttcqzehrnggqak1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125589</id>
      <parentid>125588</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:ပၢႆးလိၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်]]; added [[Category:ပၢႆးလိၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>125589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="7iaosaab4xypfa9qvbcydl6jgejyrsn" xml:space="preserve">{{commonscat|Cities}}
{{Cat main|ဝဵင်းလူင်}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း]]</text>
      <sha1>7iaosaab4xypfa9qvbcydl6jgejyrsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26117</id>
    <revision>
      <id>125549</id>
      <parentid>125546</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raa Zaa Leng Saue</username>
        <id>1207</id>
      </contributor>
      <comment>/* (ၵ) ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ */</comment>
      <origin>125549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74384" sha1="99kzs5f685h7yr750t8xg7mgo3u6fv3" xml:space="preserve">တႆးၼႆႉမီးပိုၼ်း တႆးမီးလိၵ်ႈမီးလၢႆး မီးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း မႃးၶၢဝ်းႁိုင်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီ ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်တႆးသမ်ႉ ပႆႇႁၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မိူၼ်ပိူၼ်ႈ ပႆႇလႆႈၶၢမ်ႇၸေးၸိမ်ႇလွင်ႈလႆႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၵတ်းꧦ ယဵၼ်ꧦ မိူၼ်ပိူၼ်ႈ  တႆးၵုမ်ႇလႆႈၵူဝ်လႆႈပၢႆႈ လႆႈပဵၼ်ၶႃႈပိူၼ်ႈယူႇတိၵ်းꧦ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃးၵွပ်ႈသင် တႆးတိုၵ်ႉတႅၵ်ႇၵၼ် ၽိတ်းၵၼ် ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈꧦ  ဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ ၵုမ်ႇယႃႉၵၼ်ၸၼ်ၵၼ်လူင်းၵူၺ်း မၼ်းၸင်ႇ မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႃႈ '''ꧦငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ တၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးၼႆႉပဵၼ်သင်ꧦ''' တီႈၼႆႈတေဢဝ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်'''ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး'''လႆႈႁေႃးဝႆႉ ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ပုတ်ထသႃႇသၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်း (4 ) တီႈဝတ်ႉၸေႈၵဝ်ႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင် မိူဝ်ႈပီ 2013 ၼၼ်ႉ မႃးတႅမ်ႈၼေ လွင်ႈငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်း တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉ ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ် ႁၼ်တီႈၽိတ်းတီႈထုၵ်ႇႁဝ်းသေ သိုပ်ႇမူၼ်ႉမေးလႄႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸုင်ၸၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇဝၼ်းတမိူဝ်းၼႃႈ။


ၼႂ်းလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ႁူဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈယႂ်ႇသွင်ၶေႃႈ '''1.ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ 2.ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ''' ဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈသွင်ဢၼ်ၼႆႉသေသပ်းလႅင်းၵႂႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးႁူဝ်ၶေႃႈယွႆႈမၼ်းၸွမ်းမႃးထႅင်ႈ မၼ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈလူထွမ်ႇတူၺ်းလႄႈ ဝူၼ်ႉၶႆႈၸွမ်ႈတူၺ်းယဝ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႄႉꧦ ၸင်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်ထွတ်ႇဢဝ် ဢၼ်လႆႈထွမ်ႇမႃး မႃးပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈလူ လႆႈႁူႉ ၼမ်မႃးထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။

== (ၵ) ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉတႄႉ ==

ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး မၢႆၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးဝႃႈတိုၼ်းတႆးႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉတႆး ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ  ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသုင်ၼႆ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ၵူႈပိူင်ꧦ ၵေႃႈတေၸွမ်းမႃး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ - 

* လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း 
* 
* လွင်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ
* 
* လွင်ႈႁူႉၵႃႈၶၼ်းၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 
* 
* လွင်ႈမေႃၶူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ လွင်ႈမႂ်ႇꧦ
* 
* လွင်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ႇပၼ်ႁႅင်းၵၼ်၊ လွင်ႈမေႃယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈမေႃဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း
* 
* လွင်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽၢၼ် လွင်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် 
* 
* လွင်ႈမေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၸၵႂႃႇၸိူဝ်ႉၼႆႉ ၵေႃႈတေယူပ်ႈယွမ်းလူင်းၼႆယဝ်ႉ။


သင်ႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၵုမ်ႇထူၼ်ႈၵႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ၼမ်ႉၸႂ်ၼႆႉမၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇၼႃႇ '''ၵတ်ႉသေတပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၼႆ ပႆႇပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈ''' ၸဝ်ႈၶူးလႆႈလၢတ်ႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ '''လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလၢတ်ႈ လၢတ်ႈမႃးလၢႆပၢၵ်ႇႁဵင်ပီ ႁဝ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇမေႃၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈ လူဝ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇတေမေႃၽွမ်ႉၵၼ်ꧦ''' ပိူင်တႅၵ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းၶေႇ ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းၵေႃႈလီ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလီ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉသေ ဢၼ်ဢမ်ႇပွၵ်ႈမႃး ႁူမ်ႈသၢင်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၼမ်ၼႃႇ ၵွပ်ႈၶဝ်ၶၢတ်ႇလွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။


 &lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်းပိူင်ယႂ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼမ်ႉၸႂ်ၵေႃႈပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ'''&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;'''&lt;big&gt;မီးပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်း ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးဢမ်ႇမီးၸႂ်ၼႆ မၼ်းပႆႇပဵၼ်တႃႇတိုဝ်းႁဝ်းꧦ'''&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;'''- ၶူးဝႃးတိုၼ်းတႆး'''&lt;/center&gt;


=== ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇသူင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းတႄႉꧦ ===

ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီꧦၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ လႄႈႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ်လွင်ႈပၺ်ႇၺုႇ ႁဝ်းဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉတႄႉꧦ သင်ဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်း၊ မၼ်းပဵၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁႅင်းၶႂ်ႈၽိုၵ်းႁဵၼ်းႁဝ်း မၼ်းတေဢွၵ်ႇမႃးႁဝ်းတေမီးၼမ်ႉၸႂ် ထၢတ်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈၽိုၵ်းႁႅင်းမႃးၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ႁႂဝ်းတေမီးတၢင်ႈၶတ်းၸႂ် တေၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူႈလွင်ႈꧦ လႆႈ၊ သင်ပဵၼ်တႃႇတူဝ်ႁဝ်းၼႆ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵၼ်းၽွင်ႈဢမ်ႇႁဵၼ်းၽွင်ႈၵေႃႈလႆႈ မၼ်းတေဢမ်ႇမီးႁႅင်း တေဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၼ်းလိုၼ်းမိူဝ်းၼႃႈပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် လွင်ႈၽိုၵ်းလွင်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း မၼ်းၸင်ႇၽိုၵ်းလႆႈႁဵၼ်းလႆႈလီꧦ ၽိုၵ်းလႆႈၼမ်ꧦယဝ်ႉ။


ၼမ်ႉၸႂ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်း လႄႈၸၢဝ်ႈၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈသေယဝ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။

ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၵေႃႈလီ ၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵေႃႈလီ တေလႆႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၼႆ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ မိူၼ်ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးမီးဝႆႉဝႃႈ '''ꧦပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် ထုၵ်ႇမီးမုၼ်ပၺ်ႇၺႃႇꧦ
'''


ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးမၵ်းမႆၢဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈလိုဝ်ႈ ပႃႇမွၵ်ႇၶလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ  ꧦၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လူလိၵ်ႈတႃႇသေႇ ဢဝ်ပပ်ႉၸွမ်ႇထူင် ၸွမ်ႇထွင်းတႃႇသေႇ ထွမ်ႇလႄႈတူၺ်း ႁႃဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ၊ မၼ်းမိူၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမၼ်းသုင်ၵႂႃႇထႅင်ႈတိၵ်းꧦယဝ်ႉ၊  ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယင်ႉလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢမ်ႇႁႃလူႁႃတူၺ်း ႁႃထွမ်ႇတၢင်းႁူႉမႂ်ႇꧦ ထႅင်ႈၼႆ မိူၼ်မၼ်းတိုၵ်ႉ သုတ်ႉလူင်းၵႂႃႇၸူး ၸၼ်ႉဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၶီႈမုၵ်ႈယွႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။


ၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵၼ်းတေႃႇပေႃးထဝ်ႈပေႃးတႆၢ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵႃႈၼၢႆႉ တေလႆႈလိုဝ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း၊ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉထႅမ်ထႅင်ႈ လူၸွမ်း ထွမ်ႇၸွမ်း ဝူၼ်ႉၸွမ်း လွင်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈယဝ်ႉ။


ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ တေလႆႈႁႃလူပပ်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ဝႃႈလီ ဢၼ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းလႆႈၼၼ်ႉၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၸင်ႇလီမႃး။

&lt;center&gt;ꧦႁဝ်းဢမ်ႇႁဵၼ်းဢမ်ႇသွၼ် သမ်ႉမုင်ႈမွင်းတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မွင်းလွင်ႈမၢၵ်ႈမီး မွင်းလွင်ႈၵွၼ်းၶေႃ ၵႃႈလႆႈမွင်းလၢႆꧦ ၵူၺ်းꧦ&lt;/center&gt;


မိူင်းပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈမီးမိူင်းယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းၽိုၵ်းႁဵၼ်းတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ မီးလွင်ႈမၵ်းမၼ်းဝႃႈ ပေႃးဢႃႇယုဢမ်ႇထိုင်ၵႃႈၼၢႆႉ ၵႃႈၼၢႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။


ယႂ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်း ၵူႈဝၼ်း ၼိူဝ်ႉႁဝ်းၵူၺ်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်ႈႁူႉႁဝ်းသမ်ႇဢမ်ႇယႂ်ႇၸွမ်းၼႆ၊ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီသင်လႆႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်း လႄႈတႃႇဝၢၼ်ႈတႃႇမိူင်း တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႆႈ၊ ပၺ်ႇၺႃႇဢမ်ႇမီးသေၽွႆ ႁူႉလႆႈၶွႆဢၢမ်းပိူၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ တႆးၸင်ႇလႆႈတူၵ်းတႅမ်ႇယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈႁဝ်းၵူၺ်းပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလႆၢး  ===
ꧦဢၢႆႈသူးလၢႆး ၵတ်ႉယူႇႁႅင်းယူႇၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႇဢမ်ႇလႆႈ ၼၢင်းၸမ်းပူး ဢလွင်ႈသႅင်မိူင်းၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇꧦ
ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး လႆႈယုၵ်ႉဢဝ်ဢပုမ်ႇတႆးလွင်ႈၼၢင်းၸမ်းပူးၶိုၼ်ႈမႃး သပ်းလႅင်းပဵၼ်ပိူင်တႅၵ်ႈၼေႁဝ်း ပေႃးဢမ်ႇလႆႈလူဢပုမ်ႇၼၢင်းၸမ်းပူးမႃးၵေႃႈ တေၵင်ဝႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ တၢင်းမေႃဢၼ်ႁဝ်းၽိုၵ်းၼႆႉ ႁဝ်းႁူႉဢိတ်းႁူႉဢွတ်းၵူၺ်း ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၽိုၵ်းႁႂ်ႈထိုင်ဢွင်ႈထိုင်တီႈ ၽိုၵ်းထိုင်လွၼ်ႉထိုင်ၵႅၼ်မၼ်း မၼ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈတႄႉꧦ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်းမၼ်းတႄႉꧦ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်မၼ်းတႄႉꧦ  ၼႆႉပဵၼ်လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။


လွင်ႈတၢင်းယၢမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵၢႆပဵၼ်ၾိင်ႈယၢမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇႁဝ်းဝႃႈ ႁူႉၵူႈမဵဝ်း မေႃၵူႈမဵဝ်းၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉတႄႉꧦ၊  ၵူၺ်းမိူင်းတူၵ်းၶဝ်သမ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ၼမ် ဢဝ်ၼိုင်ႈဢၼ်ၵူၺ်း ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းသင်ၼႆ ၶဝ်တေပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇ ဢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း တၢင်ႇဢၼ်တေဢမ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ။


ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶဝ် ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵမ်ႉၼမ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ် ႁိူဝ်းမိၼ် ႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ ၽူင်း ၵႃး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶိူင်းဢၢႆႇထီႇၶဝ်တေၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵူၺ်းတေၽိုၵ်းမဵဝ်းလႂ်ၵေႃႈၽိုၵ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉႁႂ်ႈပေႃးလူင်ႉလႅၼ်ႇတႄႉꧦ လႄႈၸႂ်ႉလႆႈ။


ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်သတ်းတရိတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊ ၶဝ်တေပႃးဢဝ်ၶူဝ်းၶဝ် ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈယၢၼ်ႁိူၼ်း သေၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ သမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇယူႇၼိုင်ႈပီၵူၺ်း ၵႂႃႇယူႇပဵၼ်သိပ်းပီ သၢဝ်းပီ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ႁဵတ်ႈဝီႇတီႇဢူဝ်ႇမႃး ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇၶဝ်လႆႈႁဵၼ်းႁူႉၸွမ်း ၸင်ႇလႆႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၵႂႃႇတင်းၵမ်ႇၽႃႇၵမ်းလဵဝ်။
ႁဝ်းတေၽိုၵ်းသင် ႁဝ်းတေႁဵတ်းသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈလိူၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ် သွင်ဢၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈပေႃးယဝ်ႉ၊ ယႃႇလိူၵ်ႈၼမ် မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈယဝ်ႉ ၽိုၵ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ႁႂ်ႈပေႉလီꧦ  ယႃႇပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉလီꧦ သေဢၼ် ၼၢင်းၸမ်းပူးၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ဢလွင်ႈသႅင်မိူင်းၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇ။


'''သႅင်ၵူႇႁိူင်းသႅပ်းလႅင်းထႅမ်'''။ ။တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးသုၶမ်းၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ တႆးႁဝ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၵွပ်ႈယိၼ်ႊ (ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ) ႁဝ်းႁႃႉ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈမၼ်းတႄႉꧦ သေဢၼ်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းသေဢၼ်ꧦ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈသမ်ႉပေႃးဝႃႈႁင်းႁဝ်းဝႃႈ ယွင်ႇၸွမ်းမၼ်း (crazy about it) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႆႈ ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းပၢႆးၸၼ်ႁၢင်ႈၵေႃႈ ၸၼ်တေႃႇပေႃးတၢႆ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈတႅမ်ႈတေႃႇပေႃးတၢႆ ႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁူႉတႄႉꧦ ၼႆ ႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်သေၼႆႉၼႆယူႇ။


တီႈၼႆႈတေယွၼ်းထႅမ်ထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ လိူၵ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၸႂ် ၼၼ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်တေမီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ-
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''&quot;Try to learn something about everything and everything about something.&quot; 
ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉၵူႈမဵဝ်းꧦ ၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉႁႂ်ႈႁူႉၵူႈမဵဝ်းꧦ သေဢၼ်ꧦ ဢၼ်ၼိုင်ႈ'''
- Thomas Huxley &lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၸွမ်ႇၼင်ႇလႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး မၼ်းတေမီးဝႃႈ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ႁဵၼ်းတူၺ်းၵူႈဢၼ်ꧦ မိူဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႉယႂ်ႇၸၼ်ႉယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ ၽႃႇသႃႇဢၼ်လူဝ်ႇႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တေဢေႇလူင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းတေလႆႈ လိူၵ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသူၼ်ၸႂ်ဢၼ်လႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်တေလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈႁႂ်ႈပႄႉလီꧦ  မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႆႈသွၵ်ႈႁႃလွင်ႈဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် ယႂ်ႇမႃးၶဝ်ႈလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉꧦ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ၶဝ်ၸင်ႇႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းလႆႈထိုင်တီႈ ၼႆႉပဵၼ်တၢင်ႈႁၼ်ထိုင်ထႅမ်ထႅင်ႈၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈသပ်းလႅင်းမႃးၶႃႈယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉꧦ ===
ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ႁဝ်း ဢၼ်လႆႈမႃးၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလိၵ်ႈထမ်းတြႃး ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉၼၼ်ႉ၊ တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်ႈမႃးၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇဝႆႉယႂ်ႇ၊ ဢၼ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉꧦ  မိူင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းတႄႉꧦ။


တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁဝ်းလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပႃႇရမီႇ မႃး လၢႆၸၢတ်ႈ လၢႆပၢၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး၊ ဝၢႆးသေႁဝ်းတၢႆၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းတေၵႂႃႇပဵၼ်မဵဝ်းသင် တေမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ဢမ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ႁဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ 


ၵွပ်ႈႁဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းသေယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ်ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ် ၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းထႅင်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းမီးၵႃႈၶၼ် ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ႁဝ်ႈၸွင်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း ၵူႈၵေႃႉတေတွပ်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႇသၢၵ်ႈယၢဝ်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းၶိုၼ်းမႃးထၢမ်တူၺ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းယဝ်ႉသမ်ႉတေႁဵတ်ႈသင်။


မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းလုၵ်ႉလႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းၵၢင်ဝၼ်းတၢင်းဝၼ်း ဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းမႃးသေတႃႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉမီးဢႃႈသၢၵ်ႈတႃႇၵိၼ် လႄႈတႃႇၼွၼ်းၵူၺ်းၼႆ တၢင်းဢၼ်ႁဝ်းယွၼ်းသူးသေ ၶႂ်ႈလႆႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၵိုင်ႇတၢၼ်ႇၵၼ်၊ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁိုဝ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း မၼ်းထုၵ်ႇလီပဵၼ် တႃႇႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းမီး 24 ၸူဝ်ႈမူင်းပေႃးႁဝ်းၼွၼ်းသေ 12 ၵေႃႈၼႂ်းၸၢတ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းၵိူတ်ႇမႃးလႆႈၼွၼ်းပႅတ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၽိုၵ်းလုၵ်ႉၸဝ်ႉ ၼွၼ်းႁႂ်ႈပေႃးလီ ပေႃးၶႅမ်ႉတႃႇပၢႆးယူႇလီႁဝ်း ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ဢႃႈသၢၵ်ႈ ပေႃးႁဝ်းသေလႆၢဢႃႈသၢၵ်ႈ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇသေလၢႆၶၢဝ်းယၢမ်းꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵွပ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လႆႈလႆၢ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ၊ သင်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈတေမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းယူႇ၊ မဵဝ်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ႁဝ်းသမ်ႉဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း မဵဝ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်တႄႉꧦ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း။


တၢင်းဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ထၢင်ႇဝႃႈ ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉၸင်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ၼႂ်းၸႂ်ႁဝ်းထၢင်ႇၸိူင်ႉၼႆႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇငိုၼ်းသေသိုဝ်ႉဢဝ် ထမ်းတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ မီးၵႃႈၶၼ်တၢၼ်ႇႁိုဝ် ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈထွမ်ႇ ယိၼ်းလႆႈလၢႆꧦ ပေႃးပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ်သမ်ႉလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းသေထွမ်ႇ ၽွၼ်းလီမၼ်းသမ်ႉဢမ်ႇပေႃးလႆႈသင်၊ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉလႆႈၸႂ်။


သၢႆလူမ်းဢၼ်ပဝ်ႇမႃး ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းယႂ်ႇႁႃႉဢမ်ႇယႂ်ႇ ႁဝ်းလႆႈသုတ်ႇလႆႈထူၺ်ႈၸႂ် ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပဵင်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉမႃး လူမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ် သၢႆလႅတ်ႇဢၼ်ထွင်ႇမႃး တိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်ႁဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်ႈႁိုဝ်ႈ မႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸပ်းၽိဝ်ၼင်ႁဝ်းလႆႈတၢႆ ဢၼ်ႁဵတ်းႁိုဝ်ႈႁဝ်းယူႇလီပီးသၢၼ်း ငိုၼ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈမၼ်းသေလႆႈမႃး ဝႃႈၼႆသေတၵေႃႈ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်သေ ယိပ်းတိုဝ်းမၼ်း&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်သင်&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ငိုၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt; ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး &lt;/center&gt;


ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁႃငိုၼ်းၶမ်း ၵေႃႈတေလႆႈငိုၼ်းၶမ်း ပဵၼ်ငိုၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၽိုၵ်းၵျၢင်ႉၵမ်တြႃး ဝူၼ်ႉလွင်ႈလီ လၢတ်ႈလွင်ႈလီ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်လီ ၵေႃႈပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁဵၼ်းႁႃတၢင်းႁူႉ ၵေႃႈပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉ။

မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸင်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ငိုၼ်းတွင်း ၵုသူဝ်ႇ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ ၼႆႉတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈမၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်။


ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းထႅင်ႈ ဝႃႈလွင်ႈၵိၼ်ၸွမ်းသႅင်ႇၸွမ်းလၢၼ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်း ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းသႅင်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႇသင်ႇၼမ် လႄႈၵိၼ်ဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈၼႆ ပိူၼ်ႈမႂ်ႁဝ်းလႆႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းပႅတ်ႈလႆၢ ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ ၵိၼ်ၽႂ်း ပႆၽႂ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈႁဵတ်းတႄႉꧦ လိုဝ်းၵေႃႈလိုဝ်ႈတႄႉꧦ လႄႇမိူင်းၵေႃႈလေႇတႄႉꧦ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆႉယဝ်ႉ။


လွင်ႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈမီးယူႇ ၵွပ်ႈသင်တႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၸဝ်ႈၶူးလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁူႉၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႈ ႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ႉမၼ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉꧦ ၼႆႉယဝ်ႉ။


ပေႃးႁဝ်းပႆႇပူတ်းဢွၵ်ႇလႆႈလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈယၢပ်ႇဝႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလႄႈလၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ ===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ဢၼ်မေႃၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇလွင်ႈမႂ်ႇ ၸူးဢဝ်ပိူင်ၵဝ်ႇမၼ်းမႃး ပိူင်ၵဝ်ႇလၢႆးၵဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းဢဝ်ၸိူင်ႉၼၼ်၊ တေႃႉတေဝူၼ်ႉၸွမ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၸွမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး၊ တႃႇတေမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉလူဝ်ႇႁႃတူၺ်းလိၵ်ႈတူၺ်းလၢႆးၼမ်ꧦ လိၵ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉလူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်၊ ပပ်ႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးဢွၵ်းဢေႃပၢႆးဝူၼ်ႉ လႄႈၽဝႁဝ်းလႆႈ ပပ်ႉဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ၶဝ်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈလီ ဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁူဝ်မိုၼ်ႇႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ လၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ။


ပေႃးထွမ်ႇတြႃးၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈႁႃထွမ်ႇ ၸဝ်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈမၵ်းမၢႆတႄႉꧦ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇ ဢၼ်လွင်ႈႁေႃးလွင်ႈလၢတ်ႈ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၽဝၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈတႄႉ ထွမ်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇႁၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈ။


ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းယႃႇပေၵူၺ်း ဝူၼ်ႉယူႇတီႈၵဝ်ႇတီႈလဵဝ် ယႃႇပေၵပၼ်ႇယူႇတီႈပပ်ႉဝွၵ်းပပ်ႉၸိူင်းတၢင်းႁၵ်ႉၵူၺ်း လူဝ်ႇႁႃလူပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်ထမ်း ပပ်ႉတၢင်းႁူႉဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇမၼ်းၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်းႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလိုၵ်ႉလမ်ႇလႆႈ ပေႃးတူၺ်းၽိဝ်မၼ်းၵေႃႈ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတေႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦသင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


မိူင်းပိူၼ်ႈဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇတိၵ်းꧦ လႄႈၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇတေႃးထၢၵ်ႈ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဢွၵ်ႇႁေႃၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးဢွၵ်ႇႁႃတၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈၶူင်သင်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇ ၼႂ်းၸႃႇတၵ ၵေႃႈတေမီးယူႇဝႃႈ တေဢဝ်ၼူတၢႆတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၵႃႉၶၢႆႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်သထေးၵႂႃႇတေႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉယူႇ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ်===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလွင်ႈတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ် ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈမႅၼ်ႈတႄႉ၊ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းၸုမ်း ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ပုၵ်ႉၵူဝ်ႇတူဝ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ဝႆႉ၊ မိူင်းပိူၼ်ႈႁဝ်းတေၵႆႉႁၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၸုမ်ၵေႃ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်မိူင်းယိုၼ်ႈပၼ်၊ ၶဝ်တေေၸွႆႈငိုၼ်းၸွႆႈၵူႈလွင်ႈႁိုဝ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်း ၵႂႃႇလႆႈလီꧦ။


လွင်ႈၶူဝ်းၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵေႃႈၸွႆႈၵၼ် ၶုၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းၵေႃၶဝ် ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႆႈ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢတ်ႇ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁိုဝ်ႈၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်း ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထုၼ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶဝ် လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ၵႃႉၶႆၢမီးလၢႆးလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတေမႃးၶႆႈၼေ ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼိုင်ႈ၊ လွင်ႈဝႃႈတႆးႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ပၼ်ႁႅင်းၵၼ် လွင်ႈယုၵ်ႉယင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵႃႈႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။


ၼႂ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပွႆးၼၼ်ႉၶဝ်လႆႈၶၢႆပီႇယႃႇ လဝ်ႈ ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းဝႆႉတၢင်းၼမ် လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵေႃႈ လႆႈၽိတ်ႈဢဝ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ပီႈၼွင်ႉထႆးမႃးၶၢႆ ပဵၼ်တႄႉပဵၼ်ဝႃႈ မီးသုမ်ႉမီးတီႈပၼ်လီꧦ ႁႃဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢၼ်ႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈလဝ်း မႃးၶၢႆမႃးၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ တၢင်းၶၢႆတႆး ဢၼ်တႆးႁဝ်းႁဵတ်းၶၢႆမႃးၶၢဝ်းႁိုင် မိူၼ်ၸိူင်ႉၸင်ႇၶဝ်ႈမုၼ်းလၢမ် ၵုပ်းၵၢပ်ႇတႆး လႄႈတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈၼင်ႈၶၢႆတၢင်းတႂ်ႈ လႆႈတႆႈၾႆးတဵၼ်းသေၶၢႆ ၾႆးၵူၺ်းၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးသုမ်ႉမီးတီႈပၼ်ၶၢႆ ဢမ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းၵိၼ်တႆး လၢႆးမိုဝ်းတႆးဢၼ်ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်းဢွၼ်ႁဵတ်းမႃး၊ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ဝႃႈတေယုၵ်ႉယွင်ႈထိင်းသိမ်း ဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇဝႃႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႃႉၶၢႆၸွႆႈထႅမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းၵိၼ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းႁဝ်း၊ ယိုင်ႈလေႇပႆတူၺ်း ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီၶေႃးၶူမ်ၸႂ်လဵၵ်ႉၸွမ်းဝႆႉယူႇတႄႉꧦ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈပဵၼ်လွင်ႈထၢမ်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ၽူႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶဝ် မီးယိူင်းဢၢၼ်းသင်တႄႉꧦ လွင်ႈႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆး မၼ်းပဵၼ်ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈတႆးႁႃႉ ပဵၼ်ပွႆးႁဵတ်းႁၢႆႉတႆး မၼ်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၽႂ်၊ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ယွၼ်ႉႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇဢမ်ႇၸၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉꧦ===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈၼႆႈ [[ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်|ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ]] ၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ꧦယဝ်ႉၸၼ်ႉၶူးတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉသေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉမၼ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပိူၼ်ႈၵူၺ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ယွၼ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇတေယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၽိုၵ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽိုၵ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူဝ်ႇမီးတၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ꧦ ၸင်ႇပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီ ႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽၢၼ် လႄႈၼမ်ႉၸႂ်ၽူႈၼမ်း===
လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇ ၼႂ်းဢပုမ်ႇၸႃႇတၵၵေႃႈ မီးလွင်ႈဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးလွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဢဝ်ၼူတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သထေးၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးယူႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ သထေးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၼႃႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇလႆႈၼမ်၊ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽိတ်းသင် ပေႃးဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇတဵၵ်းတဵင်ၽႂ်သေမၢၵ်ႈမီး၊ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် လွင်ႈၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈပဵၼ်သထေး ပဵၼ်ၽူးၼမ်း ပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉၼႆႉၼမ်ꧦ သထေးတႆးႁဝ်းၸင်ႇဢေႇ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶမ်း ၵွပ်ႈၽၢၼ်သေ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၾိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ ၼႃႇသၼႃႇ ႁဝ်းလႆႈလီꧦ ငၢမ်းꧦ တဵမ်ꧦ ထူၼ်ႈꧦ ယဝ်ႉ။

== (ၶ) ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်းၸဝ်ႈတႄႉꧦ ==
ထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်း

=== တၢင်းၽိတ်းမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ===
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ငၢႆႈသေပိူၼ်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်ယဝ်ႉ၊ ၶုၼ်ၽီၶုၼ်သၢင်ၶဝ် မႃးထၢမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇသင်ႇလူဝ်ႇလႆႈၵျၢင်ႉၵမ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်? ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးပၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် တေႁၼ်ၵမ်ႉၼမ် တႆးႁဝ်းဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸွမ်း လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်းဝႃႈသင်တႄႉꧦ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈ ၸင်ႇဢမ်ႇႁၼ်ၽွၼ်းလီမၼ်း။


ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးဝႃႈ '''ꧦယႃႇႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇꧦ''' ႁိူၼ်းဢၼ်လႆႈလွတ်ႈႁေႃး မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ၊ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်သမ်ႉ တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ၵူၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈၵိၼ်ယႃႈ ၵူၼ်းမေႃတေႃႇမေႃလွင်း ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးသိၼ် ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ ယူႇၼႆ ၵူၼ်ႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိုဝ်ၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ ႁိုဝ်ၸၢင်ႈလႆႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်၊ ထႅင်းဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႃႈ ꧦတီႈၵိုင်ႇထိူၵ်ႈမူးၸႃး (မူးၸႃး = ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃ) ႁႂ်ႈမူးၸႃးလူႇဝႆႈꧦ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်သမ်ႉ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ် ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ်ပေႃႈမႄႈၵေးၸူး ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶဝ်မႃး ဢၼ်မီးၵုင်ႇမုၼ်တႄႉꧦ ဝႃႈꧦ ဢၼ်လဵင်ႉလူၶဝ်မႃး ၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလႆႈ။


ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉယိူင်းဢၢၼ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ မၼ်းဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈသင်တႄႉꧦ တီႈတႄႉꧦ မၼ်းဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ တႃႇဢဝ်မႃးလွတ်ႈႁေႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ မၼ်းပဵၼ်တႃႇဢဝ်မႃးႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းလီꧦ လႄႈႁႂ်ႈတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။


မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ '''ꧦႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈတီႈယူႇတၢၼ်းသဝ်းဢၼ်လီꧦ''' ၼၼ်ႉမၼ်းမၢႆထိုင် တီႈလႂ်မီးႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပေႃးၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈၵႃႉၶၢႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင် ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵႃႉၶၢႆလႆႈလီ၊ ပေႃးၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃး ၵေႃႈလူဝ်ႇၶဝ်ႈဝတ်ႉ ၶဝ်ႈၵျွင်း ၶဝ်ႈႁႃတီႈဢၼ်ၵတ်းဢၼ်ယဵၼ် ဢၼ်မီးသြႃႇၶူးသွၼ်လီ ဢၼ်ၸၢင်ႈသွၼ်ပၼ်ႁဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈတြႃးယဝ်ႉ။


မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈပုၵ်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ '''ꧦႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉတင်းႁၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ꧦ''' ႁဝ်းသမ်ႉ ၼွၼ်းဝၼ်း တေႃႇၽႆၢႉ လေႇႁႃၵိၼ်လဝ်ႈ လဵၼ်ႈၵဵမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းသဵင်ႈၸွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁႃႁဵၼ်းႁႃလူလိၵ်ႈ လူလၢႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈတေလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇသေပွၵ်ႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမဵဝ်းၼိုင်ႈႁဝ်းသမ်ႉႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ။


ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႆႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵေႃႈၵေႃႉၼၼ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ၊ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းပေႃးႁဝ်ႈတေၵႂႃႇမိူင်းပိူၼ်ႈ ႁဝ်ႈတေလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းႁဝ်း သၢင်းၶဝ်ႈယေးငိုၼ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်ၵွၼ်ႇ၊ ၸွမ်းဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈလႆႈ၊ ၼၼ်ႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁႃႁဵတ်းၵေႃႉဢူၺ်းၵေႃႉၵူၼ်းမီး ဢူၺ်းၵေႃႉလီမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇမိူင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၽၢၼ်ယူႇၼႆ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး မၼ်းၸင်ႇၽၢၼ် မၼ်းၸင်ႇဢမ်ႇသၢင်ႈငိုၼ်းလႆႈ မႂ်းမႃးယူႇမိူင်းၵဝ်ၵေႃႈ မႂ်းတေမႃးဢွၼ်ဢဝ်မိူင်းၵဝ်ၽၢၼ်ၵူၺ်းၼႆ ၸင်ႇဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း၊ ပေႃးမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ꧦမႂ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈသင်?ꧦ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈမႂ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင် ပေႃးႁဝ်းတွပ်ႇဝႃႈ ၶႃႈပီးႁူင်းၵၢၼ် (ၵုင်ႇမၼီႇ) ဝႆႉတီႈၼႆႈ တီႈၼႆႈ ၼေပိူၼ်ႈလႆႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢေႃမႂ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းသုင်သေတၵေႃႈသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉယူႇ ၶဝ်ႈမိူင်းၵဝ်လႆႈ၊ ပေႃးဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင် မီးငိုၼ်း မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈငၢႆး၊ ၵူၼ်းလီၵူၼ်းၵတ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇမိူင်းပိူၼ်ႈတိၵ်းꧦ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ ဝႃႈႁႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇ။


မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႆႉတၢင်းၼမ် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတႄႉꧦ ၼႆ တႃႇတေမႃးၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယၢပ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶဝ်တေပၼ်ဝတ်းပၼ်ဝႂ် ပၼ်ၵၢၼ်လီꧦ ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းၼမ်ꧦ ၵူၼ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယူႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ ၶေႇၶဝ်သမ်ႉပေႃးဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်ႈၵတ်ႉႁဝ်းဝႆႉတိၵ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။


ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇၽိတ်းယုမ်ႇပိူင်ႈ ၼိူဝ်မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ၊ မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ ႁေႃးသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ပေႃးပႆႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေဢဝ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈၼႆ မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇႁဝ်းလႆႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ မႂ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇၵူၺ်း မႂ်းတေပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ၊ ၵွပ်ႈႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်း၊ ႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းမူတ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈပႆႇဢဝ်မႃးတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈ ႁဝ်းၵေႃႈပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလႆႈ '''မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉပၼ်ႁဝ်း တႃႇႁႂ်ႈႁဝ်းတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းယဝ်ႉ'''။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ ႁေႃးသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပေႃးပႆႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေဢဝ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈၼႆ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇလႆႈꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;

=== ၵၢမ်ႇ ၺၢၼ်ႇ ဝိရိယ ===
ၵၢမ်ႇ ပွင်ႇဝႃႈ '''ꧦၵၢၼ်ꧦ''' တေလႆႈမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း ႁဵတ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉသေတၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပႃးၺႅၼ်ႇ (တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇ) ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ပီးၼွင်ႉတႆးႁဝ်းႁဵတ်းၼႃးယူႇတုၵ်းသုၵ်းꧦ တင်းပီꧦ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ၊ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈႁဵတ်းၼၼ်မႃး တေႁႂ်ႈမၼ်းလီထႅင်ႈတိူဝ်ႈထႅင်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇဝူၼ်ႉလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၼေ ၸုမ်းပီးၼွင်ႉတႆးၼႂ်းမိူင်းၶွၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉပႃးၺႅၼ်ႇ လႄႈဝိရိယတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းထႅင်ႈ။ 


ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုတ်ႉသႅင်ၶဝ်ႈၽၵ်း ၶဝ်တေၵဵပ်းငိုၼ်းၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈ ပၢၵ်ႇငိုၼ်းၶေႇသေ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈလွင်ႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇ တီႈလႆမီးလွင်ႈလူဝ်ႇၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉလႂ်လူဝ်ႇလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ၸူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၸွႆႈ ပေႃးယဝ်ႉယဝ်ႉ ထႆႇႁၢင်ႈ ထႆႇဝီးတီးဢူဝ်း သေမႃးတၢင်ႇၼေၵၼ် ၼေပိူၼ်ႈႁႂ်ႈလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈပေႃးႁဝ်းမီးၸုမ်းဝႆႉၼႆ ႁဝ်းတေၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်၊ ၸုမ်းၸင်ႇယႂ်ႇမႃး ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸင်ႇၼမ်မႃး၊ တင်ႈၸုမ်းယဝ်ႉ ၶဝ်သမ်ႉဝူၼ်ႉထႅင်ႈဝႃႈ ၶဝ်တေႁဵတ်းသင်ထႅင်ႈ ၵမ်းၼၼ်ႉလႆႈသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉ၊ တင်ႈယေးငိုၼ်း၊ ပၼ်ပိူၼ်ႈယိုမ် ဢဝ်ၶီႈမၼ်း သွၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈလၢႆးၵႃႉလၢႆးၶၢႆ၊ ၶဝ်လႆႈသၢင်ႈၵၢတ်ႇတႃႇၶၢႆၶူဝ်းဢၼ်ပီးၼွင်ႉတႆး လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးႁိုဝ်ႈၶဝ်မီးလႆၢးလႆႈ၊ သၢင်ႈႁိူၼ်းတႆးတႃႇပိူၼ်ႈလႆႈမႃးလေႇမႃးႁၼ်ၾိင်းထုင်းတႆး၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈမႅင်ႇၽၢႆႇမၼ်းသေ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်လုမ်း ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းပီ လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူဝ်ၵႅပ်ႉ ပေႃႈထႅင်ႈပီ ၸင်ႇမႃးၵုမ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁဵတ်းပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉ။
 

&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁိုဝ်ႈႁဵတ်း ပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


ပေႃးဝႃႈမီးၵၢမ်ႇ (ၵၢၼ်) မီးၺႅၼ်ႇ မီးဝိရိယ (တၢင်းၶတ်းၸႂ်) ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတူၵ်းၽၢၼ်၊ မီးၺႅၼ်ႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈ ၸုမ်းပီႈၼွင်ႈတႆးမိူင်းၶွၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶဝ်မီးတၢင်ႈၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၶဝ်သုမ်းလၢႆ ၶဝ်မီးပၺ်ႇၺႃႇ ၶဝ်မေႃၵပ်းသိုပ်ႇ၊ တႃႇတေမီးၵၢမ်ႇ ၺႅၼ်ႇ ဝိရိယ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်ႈတၢင်းၼမ် ၼႆႉၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်ထၢတ်ႈၸႂ်လွင်ႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉႁႅင်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

=== ဢုတ်ႉၸႃႇ ၵုသူဝ်ႇ ပၺ်ႇၺႃႇ ===
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ၊ ဢၼ်လႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ လႆႈတင်းသၢမ်ဢၼ်ၶႅၼ်ႈလီ 

# ဢုတ်ႉၸႃႇ (ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း)  
# ၵုသူဝ်ႇ  
# ပၺ်ႇၺႃႇ 

သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်၊ ပေႃးမႃးတူၺ်းၵူၼ်းၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ႁဝ်းတိုၼ်ႇမႃးဢွၼ်ၵၼ်ႁႃဢဝ်သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ တႃႇတေလႆႈမႃးသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ ႁဵတ်ႈဢဝ် လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢမ်ႇ မီးၺႅၼ်ႇ လႄႈမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈယဝ်ႉ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ-


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၽူႈၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢုတ်ႉၸႃႇ၊ ၵုသူဝ်ႇ၊ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ သေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ၊ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၵူၼ်းမိူၵ်ႈဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်သမ်ႉ သုမ်းဢုတ်ႉၸႃႇ၊ လႆႈဢၵုသူဝ်ႇ လႄႈ ႁၢမ်းပၺ်ႇၺႃႇသေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;


ၵွပ်ႈဢမ်ႇလႆႈသၢမ်ပိူင်ၼႆႉသေ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇမီးၵွင်ႉမီးၵွင်ႉမီးႁႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈမီးၶုၼ်၊ ၸင်ႇပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်ႈၽၢၼ်တႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။


ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈ သပ်းထႅမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁူႉလွင်ႈႁဝ်း ပိုၼ်းႁဝ်း ၾိင်ႈငေႈၾိင်ႈထုင်းႁဝ်း ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃႁဝ်း လွင်ႈမိူင်းႁဝ်းလီꧦ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းလူဝ်ႇႁူႉလွင်ႈပိူၼ်ႈ၊ မိူင်းပိူၼ်ႈဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶဝ်တေဝႆႉလွင်ႈယႂ်ႇ လွင်ႈလေႇမိူင်း ၶဝ်တေႁွမ်ငိုၼ်းဝႆႉတႃႇလေႇႁႃတၢင်းႁူႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တႃႇၵိၼ်ၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇပေႃးဝႆႉလွင်ႈယႂ်ႇ ၶဝ်တေၸူဝ်းလုၵ်ႈၸူဝ်းလၢၼ် ၸူဝ်းၵၼ်လေႇမိူင်း တႃႇတေပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈႁူႉပိူၼ်ႈႁူႉႁဝ်း တႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် တႃႇမီးတၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ တိူဝ်းမႃးထႅင်ႈ၊ ပေႃးႁဝ်းမီးတၢင်းႁူႉၼမ်မႃးၵႂၢင်ႈမႃး ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈၶုတ်းပႅတ်ႈ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းၽၢၼ် တၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ ႁူႉပွင်ႇၸႂ်ၶေႃႈသင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈတႄႉꧦ ႁဝ်းၸင်ႇ ၶုတ်းပႅတ်ႈငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်းလႆႈ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈယဝ်ႉ။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|&lt;ref&gt;ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး၊ 2013၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး၊ သိုပ်ႇထွမ်ႇလႆႈတီႈ -
https://www.youtube.com/watch?v=JBgG3TOi19A
&lt;/ref&gt;}}</text>
      <sha1>99kzs5f685h7yr750t8xg7mgo3u6fv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125550</id>
      <parentid>125549</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raa Zaa Leng Saue</username>
        <id>1207</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၵွပ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉꧦ */</comment>
      <origin>125550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74378" sha1="qqk8d9h8x9d8b4a8w6uugdc461tu1y8" xml:space="preserve">တႆးၼႆႉမီးပိုၼ်း တႆးမီးလိၵ်ႈမီးလၢႆး မီးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း မႃးၶၢဝ်းႁိုင်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီ ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်တႆးသမ်ႉ ပႆႇႁၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မိူၼ်ပိူၼ်ႈ ပႆႇလႆႈၶၢမ်ႇၸေးၸိမ်ႇလွင်ႈလႆႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၵတ်းꧦ ယဵၼ်ꧦ မိူၼ်ပိူၼ်ႈ  တႆးၵုမ်ႇလႆႈၵူဝ်လႆႈပၢႆႈ လႆႈပဵၼ်ၶႃႈပိူၼ်ႈယူႇတိၵ်းꧦ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃးၵွပ်ႈသင် တႆးတိုၵ်ႉတႅၵ်ႇၵၼ် ၽိတ်းၵၼ် ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈꧦ  ဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ ၵုမ်ႇယႃႉၵၼ်ၸၼ်ၵၼ်လူင်းၵူၺ်း မၼ်းၸင်ႇ မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႃႈ '''ꧦငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ တၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးၼႆႉပဵၼ်သင်ꧦ''' တီႈၼႆႈတေဢဝ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်'''ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး'''လႆႈႁေႃးဝႆႉ ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ပုတ်ထသႃႇသၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်း (4 ) တီႈဝတ်ႉၸေႈၵဝ်ႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင် မိူဝ်ႈပီ 2013 ၼၼ်ႉ မႃးတႅမ်ႈၼေ လွင်ႈငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်း တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉ ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ် ႁၼ်တီႈၽိတ်းတီႈထုၵ်ႇႁဝ်းသေ သိုပ်ႇမူၼ်ႉမေးလႄႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸုင်ၸၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇဝၼ်းတမိူဝ်းၼႃႈ။


ၼႂ်းလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ႁူဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈယႂ်ႇသွင်ၶေႃႈ '''1.ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ 2.ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ''' ဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈသွင်ဢၼ်ၼႆႉသေသပ်းလႅင်းၵႂႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးႁူဝ်ၶေႃႈယွႆႈမၼ်းၸွမ်းမႃးထႅင်ႈ မၼ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈလူထွမ်ႇတူၺ်းလႄႈ ဝူၼ်ႉၶႆႈၸွမ်ႈတူၺ်းယဝ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႄႉꧦ ၸင်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်ထွတ်ႇဢဝ် ဢၼ်လႆႈထွမ်ႇမႃး မႃးပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈလူ လႆႈႁူႉ ၼမ်မႃးထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။

== (ၵ) ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉတႄႉ ==

ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး မၢႆၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးဝႃႈတိုၼ်းတႆးႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉတႆး ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ  ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသုင်ၼႆ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ၵူႈပိူင်ꧦ ၵေႃႈတေၸွမ်းမႃး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ - 

* လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း 
* 
* လွင်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ
* 
* လွင်ႈႁူႉၵႃႈၶၼ်းၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 
* 
* လွင်ႈမေႃၶူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ လွင်ႈမႂ်ႇꧦ
* 
* လွင်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ႇပၼ်ႁႅင်းၵၼ်၊ လွင်ႈမေႃယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈမေႃဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း
* 
* လွင်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽၢၼ် လွင်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် 
* 
* လွင်ႈမေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၸၵႂႃႇၸိူဝ်ႉၼႆႉ ၵေႃႈတေယူပ်ႈယွမ်းလူင်းၼႆယဝ်ႉ။


သင်ႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၵုမ်ႇထူၼ်ႈၵႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ၼမ်ႉၸႂ်ၼႆႉမၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇၼႃႇ '''ၵတ်ႉသေတပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၼႆ ပႆႇပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈ''' ၸဝ်ႈၶူးလႆႈလၢတ်ႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ '''လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလၢတ်ႈ လၢတ်ႈမႃးလၢႆပၢၵ်ႇႁဵင်ပီ ႁဝ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇမေႃၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈ လူဝ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇတေမေႃၽွမ်ႉၵၼ်ꧦ''' ပိူင်တႅၵ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းၶေႇ ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းၵေႃႈလီ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလီ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉသေ ဢၼ်ဢမ်ႇပွၵ်ႈမႃး ႁူမ်ႈသၢင်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၼမ်ၼႃႇ ၵွပ်ႈၶဝ်ၶၢတ်ႇလွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။


 &lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်းပိူင်ယႂ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼမ်ႉၸႂ်ၵေႃႈပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ'''&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;'''&lt;big&gt;မီးပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်း ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးဢမ်ႇမီးၸႂ်ၼႆ မၼ်းပႆႇပဵၼ်တႃႇတိုဝ်းႁဝ်းꧦ'''&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;'''- ၶူးဝႃးတိုၼ်းတႆး'''&lt;/center&gt;


=== ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇသူင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းတႄႉꧦ ===

ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီꧦၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ လႄႈႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ်လွင်ႈပၺ်ႇၺုႇ ႁဝ်းဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉတႄႉꧦ သင်ဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်း၊ မၼ်းပဵၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁႅင်းၶႂ်ႈၽိုၵ်းႁဵၼ်းႁဝ်း မၼ်းတေဢွၵ်ႇမႃးႁဝ်းတေမီးၼမ်ႉၸႂ် ထၢတ်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈၽိုၵ်းႁႅင်းမႃးၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ႁႂဝ်းတေမီးတၢင်ႈၶတ်းၸႂ် တေၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူႈလွင်ႈꧦ လႆႈ၊ သင်ပဵၼ်တႃႇတူဝ်ႁဝ်းၼႆ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵၼ်းၽွင်ႈဢမ်ႇႁဵၼ်းၽွင်ႈၵေႃႈလႆႈ မၼ်းတေဢမ်ႇမီးႁႅင်း တေဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၼ်းလိုၼ်းမိူဝ်းၼႃႈပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် လွင်ႈၽိုၵ်းလွင်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း မၼ်းၸင်ႇၽိုၵ်းလႆႈႁဵၼ်းလႆႈလီꧦ ၽိုၵ်းလႆႈၼမ်ꧦယဝ်ႉ။


ၼမ်ႉၸႂ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်း လႄႈၸၢဝ်ႈၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈသေယဝ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။

ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၵေႃႈလီ ၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵေႃႈလီ တေလႆႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၼႆ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ မိူၼ်ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးမီးဝႆႉဝႃႈ '''ꧦပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် ထုၵ်ႇမီးမုၼ်ပၺ်ႇၺႃႇꧦ
'''


ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးမၵ်းမႆၢဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈလိုဝ်ႈ ပႃႇမွၵ်ႇၶလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ  ꧦၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လူလိၵ်ႈတႃႇသေႇ ဢဝ်ပပ်ႉၸွမ်ႇထူင် ၸွမ်ႇထွင်းတႃႇသေႇ ထွမ်ႇလႄႈတူၺ်း ႁႃဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ၊ မၼ်းမိူၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမၼ်းသုင်ၵႂႃႇထႅင်ႈတိၵ်းꧦယဝ်ႉ၊  ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယင်ႉလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢမ်ႇႁႃလူႁႃတူၺ်း ႁႃထွမ်ႇတၢင်းႁူႉမႂ်ႇꧦ ထႅင်ႈၼႆ မိူၼ်မၼ်းတိုၵ်ႉ သုတ်ႉလူင်းၵႂႃႇၸူး ၸၼ်ႉဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၶီႈမုၵ်ႈယွႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။


ၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵၼ်းတေႃႇပေႃးထဝ်ႈပေႃးတႆၢ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵႃႈၼၢႆႉ တေလႆႈလိုဝ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း၊ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉထႅမ်ထႅင်ႈ လူၸွမ်း ထွမ်ႇၸွမ်း ဝူၼ်ႉၸွမ်း လွင်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈယဝ်ႉ။


ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ တေလႆႈႁႃလူပပ်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ဝႃႈလီ ဢၼ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းလႆႈၼၼ်ႉၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၸင်ႇလီမႃး။

&lt;center&gt;ꧦႁဝ်းဢမ်ႇႁဵၼ်းဢမ်ႇသွၼ် သမ်ႉမုင်ႈမွင်းတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မွင်းလွင်ႈမၢၵ်ႈမီး မွင်းလွင်ႈၵွၼ်းၶေႃ ၵႃႈလႆႈမွင်းလၢႆꧦ ၵူၺ်းꧦ&lt;/center&gt;


မိူင်းပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈမီးမိူင်းယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းၽိုၵ်းႁဵၼ်းတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ မီးလွင်ႈမၵ်းမၼ်းဝႃႈ ပေႃးဢႃႇယုဢမ်ႇထိုင်ၵႃႈၼၢႆႉ ၵႃႈၼၢႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။


ယႂ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်း ၵူႈဝၼ်း ၼိူဝ်ႉႁဝ်းၵူၺ်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်ႈႁူႉႁဝ်းသမ်ႇဢမ်ႇယႂ်ႇၸွမ်းၼႆ၊ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီသင်လႆႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်း လႄႈတႃႇဝၢၼ်ႈတႃႇမိူင်း တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႆႈ၊ ပၺ်ႇၺႃႇဢမ်ႇမီးသေၽွႆ ႁူႉလႆႈၶွႆဢၢမ်းပိူၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ တႆးၸင်ႇလႆႈတူၵ်းတႅမ်ႇယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈႁဝ်းၵူၺ်းပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလႆၢး  ===
ꧦဢၢႆႈသူးလၢႆး ၵတ်ႉယူႇႁႅင်းယူႇၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႇဢမ်ႇလႆႈ ၼၢင်းၸမ်းပူး ဢလွင်ႈသႅင်မိူင်းၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇꧦ
ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး လႆႈယုၵ်ႉဢဝ်ဢပုမ်ႇတႆးလွင်ႈၼၢင်းၸမ်းပူးၶိုၼ်ႈမႃး သပ်းလႅင်းပဵၼ်ပိူင်တႅၵ်ႈၼေႁဝ်း ပေႃးဢမ်ႇလႆႈလူဢပုမ်ႇၼၢင်းၸမ်းပူးမႃးၵေႃႈ တေၵင်ဝႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ တၢင်းမေႃဢၼ်ႁဝ်းၽိုၵ်းၼႆႉ ႁဝ်းႁူႉဢိတ်းႁူႉဢွတ်းၵူၺ်း ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၽိုၵ်းႁႂ်ႈထိုင်ဢွင်ႈထိုင်တီႈ ၽိုၵ်းထိုင်လွၼ်ႉထိုင်ၵႅၼ်မၼ်း မၼ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈတႄႉꧦ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်းမၼ်းတႄႉꧦ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်မၼ်းတႄႉꧦ  ၼႆႉပဵၼ်လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။


လွင်ႈတၢင်းယၢမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵၢႆပဵၼ်ၾိင်ႈယၢမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇႁဝ်းဝႃႈ ႁူႉၵူႈမဵဝ်း မေႃၵူႈမဵဝ်းၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉတႄႉꧦ၊  ၵူၺ်းမိူင်းတူၵ်းၶဝ်သမ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ၼမ် ဢဝ်ၼိုင်ႈဢၼ်ၵူၺ်း ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းသင်ၼႆ ၶဝ်တေပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇ ဢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း တၢင်ႇဢၼ်တေဢမ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ။


ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶဝ် ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵမ်ႉၼမ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ် ႁိူဝ်းမိၼ် ႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ ၽူင်း ၵႃး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶိူင်းဢၢႆႇထီႇၶဝ်တေၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵူၺ်းတေၽိုၵ်းမဵဝ်းလႂ်ၵေႃႈၽိုၵ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉႁႂ်ႈပေႃးလူင်ႉလႅၼ်ႇတႄႉꧦ လႄႈၸႂ်ႉလႆႈ။


ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်သတ်းတရိတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊ ၶဝ်တေပႃးဢဝ်ၶူဝ်းၶဝ် ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈယၢၼ်ႁိူၼ်း သေၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ သမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇယူႇၼိုင်ႈပီၵူၺ်း ၵႂႃႇယူႇပဵၼ်သိပ်းပီ သၢဝ်းပီ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ႁဵတ်ႈဝီႇတီႇဢူဝ်ႇမႃး ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇၶဝ်လႆႈႁဵၼ်းႁူႉၸွမ်း ၸင်ႇလႆႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၵႂႃႇတင်းၵမ်ႇၽႃႇၵမ်းလဵဝ်။
ႁဝ်းတေၽိုၵ်းသင် ႁဝ်းတေႁဵတ်းသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈလိူၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ် သွင်ဢၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈပေႃးယဝ်ႉ၊ ယႃႇလိူၵ်ႈၼမ် မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈယဝ်ႉ ၽိုၵ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ႁႂ်ႈပေႉလီꧦ  ယႃႇပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉလီꧦ သေဢၼ် ၼၢင်းၸမ်းပူးၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ဢလွင်ႈသႅင်မိူင်းၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇ။


'''သႅင်ၵူႇႁိူင်းသႅပ်းလႅင်းထႅမ်'''။ ။တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးသုၶမ်းၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ တႆးႁဝ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၵွပ်ႈယိၼ်ႊ (ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ) ႁဝ်းႁႃႉ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈမၼ်းတႄႉꧦ သေဢၼ်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းသေဢၼ်ꧦ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈသမ်ႉပေႃးဝႃႈႁင်းႁဝ်းဝႃႈ ယွင်ႇၸွမ်းမၼ်း (crazy about it) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႆႈ ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းပၢႆးၸၼ်ႁၢင်ႈၵေႃႈ ၸၼ်တေႃႇပေႃးတၢႆ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈတႅမ်ႈတေႃႇပေႃးတၢႆ ႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁူႉတႄႉꧦ ၼႆ ႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်သေၼႆႉၼႆယူႇ။


တီႈၼႆႈတေယွၼ်းထႅမ်ထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ လိူၵ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၸႂ် ၼၼ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်တေမီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ-
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''&quot;Try to learn something about everything and everything about something.&quot; 
ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉၵူႈမဵဝ်းꧦ ၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉႁႂ်ႈႁူႉၵူႈမဵဝ်းꧦ သေဢၼ်ꧦ ဢၼ်ၼိုင်ႈ'''
- Thomas Huxley &lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၸွမ်ႇၼင်ႇလႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး မၼ်းတေမီးဝႃႈ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ႁဵၼ်းတူၺ်းၵူႈဢၼ်ꧦ မိူဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႉယႂ်ႇၸၼ်ႉယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ ၽႃႇသႃႇဢၼ်လူဝ်ႇႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တေဢေႇလူင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းတေလႆႈ လိူၵ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသူၼ်ၸႂ်ဢၼ်လႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်တေလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈႁႂ်ႈပႄႉလီꧦ  မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႆႈသွၵ်ႈႁႃလွင်ႈဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် ယႂ်ႇမႃးၶဝ်ႈလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉꧦ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ၶဝ်ၸင်ႇႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းလႆႈထိုင်တီႈ ၼႆႉပဵၼ်တၢင်ႈႁၼ်ထိုင်ထႅမ်ထႅင်ႈၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈသပ်းလႅင်းမႃးၶႃႈယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉꧦ ===
ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ႁဝ်း ဢၼ်လႆႈမႃးၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလိၵ်ႈထမ်းတြႃး ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉၼၼ်ႉ၊ တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်ႈမႃးၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇဝႆႉယႂ်ႇ၊ ဢၼ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉꧦ  မိူင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းတႄႉꧦ။


တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁဝ်းလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပႃႇရမီႇ မႃး လၢႆၸၢတ်ႈ လၢႆပၢၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး၊ ဝၢႆးသေႁဝ်းတၢႆၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းတေၵႂႃႇပဵၼ်မဵဝ်းသင် တေမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ဢမ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ႁဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ 


ၵွပ်ႈႁဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းသေယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ်ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ် ၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းထႅင်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းမီးၵႃႈၶၼ် ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ႁဝ်ႈၸွင်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း ၵူႈၵေႃႉတေတွပ်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႇသၢၵ်ႈယၢဝ်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းၶိုၼ်းမႃးထၢမ်တူၺ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းယဝ်ႉသမ်ႉတေႁဵတ်ႈသင်။


မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းလုၵ်ႉလႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းၵၢင်ဝၼ်းတၢင်းဝၼ်း ဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းမႃးသေတႃႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉမီးဢႃႈသၢၵ်ႈတႃႇၵိၼ် လႄႈတႃႇၼွၼ်းၵူၺ်းၼႆ တၢင်းဢၼ်ႁဝ်းယွၼ်းသူးသေ ၶႂ်ႈလႆႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၵိုင်ႇတၢၼ်ႇၵၼ်၊ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁိုဝ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း မၼ်းထုၵ်ႇလီပဵၼ် တႃႇႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းမီး 24 ၸူဝ်ႈမူင်းပေႃးႁဝ်းၼွၼ်းသေ 12 ၵေႃႈၼႂ်းၸၢတ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းၵိူတ်ႇမႃးလႆႈၼွၼ်းပႅတ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၽိုၵ်းလုၵ်ႉၸဝ်ႉ ၼွၼ်းႁႂ်ႈပေႃးလီ ပေႃးၶႅမ်ႉတႃႇပၢႆးယူႇလီႁဝ်း ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ဢႃႈသၢၵ်ႈ ပေႃးႁဝ်းသေလႆၢဢႃႈသၢၵ်ႈ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇသေလၢႆၶၢဝ်းယၢမ်းꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵွပ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လႆႈလႆၢ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ၊ သင်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈတေမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းယူႇ၊ မဵဝ်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ႁဝ်းသမ်ႉဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း မဵဝ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်တႄႉꧦ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း။


တၢင်းဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ထၢင်ႇဝႃႈ ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉၸင်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ၼႂ်းၸႂ်ႁဝ်းထၢင်ႇၸိူင်ႉၼႆႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇငိုၼ်းသေသိုဝ်ႉဢဝ် ထမ်းတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ မီးၵႃႈၶၼ်တၢၼ်ႇႁိုဝ် ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈထွမ်ႇ ယိၼ်းလႆႈလၢႆꧦ ပေႃးပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ်သမ်ႉလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းသေထွမ်ႇ ၽွၼ်းလီမၼ်းသမ်ႉဢမ်ႇပေႃးလႆႈသင်၊ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉလႆႈၸႂ်။


သၢႆလူမ်းဢၼ်ပဝ်ႇမႃး ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းယႂ်ႇႁႃႉဢမ်ႇယႂ်ႇ ႁဝ်းလႆႈသုတ်ႇလႆႈထူၺ်ႈၸႂ် ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပဵင်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉမႃး လူမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ် သၢႆလႅတ်ႇဢၼ်ထွင်ႇမႃး တိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်ႁဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်ႈႁိုဝ်ႈ မႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸပ်းၽိဝ်ၼင်ႁဝ်းလႆႈတၢႆ ဢၼ်ႁဵတ်းႁိုဝ်ႈႁဝ်းယူႇလီပီးသၢၼ်း ငိုၼ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈမၼ်းသေလႆႈမႃး ဝႃႈၼႆသေတၵေႃႈ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်သေ ယိပ်းတိုဝ်းမၼ်း&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်သင်&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ငိုၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt; ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး &lt;/center&gt;


ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁႃငိုၼ်းၶမ်း ၵေႃႈတေလႆႈငိုၼ်းၶမ်း ပဵၼ်ငိုၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၽိုၵ်းၵျၢင်ႉၵမ်တြႃး ဝူၼ်ႉလွင်ႈလီ လၢတ်ႈလွင်ႈလီ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်လီ ၵေႃႈပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁဵၼ်းႁႃတၢင်းႁူႉ ၵေႃႈပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉ။

မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸင်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ငိုၼ်းတွင်း ၵုသူဝ်ႇ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ ၼႆႉတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈမၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်။


ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းထႅင်ႈ ဝႃႈလွင်ႈၵိၼ်ၸွမ်းသႅင်ႇၸွမ်းလၢၼ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်း ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းသႅင်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႇသင်ႇၼမ် လႄႈၵိၼ်ဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈၼႆ ပိူၼ်ႈမႂ်ႁဝ်းလႆႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းပႅတ်ႈလႆၢ ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ ၵိၼ်ၽႂ်း ပႆၽႂ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈႁဵတ်းတႄႉꧦ လိုဝ်းၵေႃႈလိုဝ်ႈတႄႉꧦ လႄႇမိူင်းၵေႃႈလေႇတႄႉꧦ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆႉယဝ်ႉ။


လွင်ႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈမီးယူႇ ၵွပ်ႈသင်တႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၸဝ်ႈၶူးလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁူႉၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႈ ႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ႉမၼ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉꧦ ၼႆႉယဝ်ႉ။


ပေႃးႁဝ်းပႆႇပူတ်းဢွၵ်ႇလႆႈလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈယၢပ်ႇဝႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလႄႈလၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ ===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ဢၼ်မေႃၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇလွင်ႈမႂ်ႇ ၸူးဢဝ်ပိူင်ၵဝ်ႇမၼ်းမႃး ပိူင်ၵဝ်ႇလၢႆးၵဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းဢဝ်ၸိူင်ႉၼၼ်၊ တေႃႉတေဝူၼ်ႉၸွမ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၸွမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး၊ တႃႇတေမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉလူဝ်ႇႁႃတူၺ်းလိၵ်ႈတူၺ်းလၢႆးၼမ်ꧦ လိၵ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉလူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်၊ ပပ်ႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးဢွၵ်းဢေႃပၢႆးဝူၼ်ႉ လႄႈၽဝႁဝ်းလႆႈ ပပ်ႉဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ၶဝ်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈလီ ဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁူဝ်မိုၼ်ႇႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ လၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ။


ပေႃးထွမ်ႇတြႃးၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈႁႃထွမ်ႇ ၸဝ်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈမၵ်းမၢႆတႄႉꧦ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇ ဢၼ်လွင်ႈႁေႃးလွင်ႈလၢတ်ႈ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၽဝၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈတႄႉ ထွမ်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇႁၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈ။


ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းယႃႇပေၵူၺ်း ဝူၼ်ႉယူႇတီႈၵဝ်ႇတီႈလဵဝ် ယႃႇပေၵပၼ်ႇယူႇတီႈပပ်ႉဝွၵ်းပပ်ႉၸိူင်းတၢင်းႁၵ်ႉၵူၺ်း လူဝ်ႇႁႃလူပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်ထမ်း ပပ်ႉတၢင်းႁူႉဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇမၼ်းၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်းႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလိုၵ်ႉလမ်ႇလႆႈ ပေႃးတူၺ်းၽိဝ်မၼ်းၵေႃႈ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတေႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦသင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


မိူင်းပိူၼ်ႈဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇတိၵ်းꧦ လႄႈၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇတေႃးထၢၵ်ႈ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဢွၵ်ႇႁေႃၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးဢွၵ်ႇႁႃတၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈၶူင်သင်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇ ၼႂ်းၸႃႇတၵ ၵေႃႈတေမီးယူႇဝႃႈ တေဢဝ်ၼူတၢႆတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၵႃႉၶၢႆႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်သထေးၵႂႃႇတေႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉယူႇ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ်===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလွင်ႈတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ် ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈမႅၼ်ႈတႄႉ၊ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းၸုမ်း ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ပုၵ်ႉၵူဝ်ႇတူဝ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ဝႆႉ၊ မိူင်းပိူၼ်ႈႁဝ်းတေၵႆႉႁၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၸုမ်ၵေႃ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်မိူင်းယိုၼ်ႈပၼ်၊ ၶဝ်တေေၸွႆႈငိုၼ်းၸွႆႈၵူႈလွင်ႈႁိုဝ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်း ၵႂႃႇလႆႈလီꧦ။


လွင်ႈၶူဝ်းၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵေႃႈၸွႆႈၵၼ် ၶုၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းၵေႃၶဝ် ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႆႈ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢတ်ႇ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁိုဝ်ႈၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်း ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထုၼ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶဝ် လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ၵႃႉၶႆၢမီးလၢႆးလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတေမႃးၶႆႈၼေ ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼိုင်ႈ၊ လွင်ႈဝႃႈတႆးႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ပၼ်ႁႅင်းၵၼ် လွင်ႈယုၵ်ႉယင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵႃႈႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။


ၼႂ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပွႆးၼၼ်ႉၶဝ်လႆႈၶၢႆပီႇယႃႇ လဝ်ႈ ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းဝႆႉတၢင်းၼမ် လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵေႃႈ လႆႈၽိတ်ႈဢဝ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ပီႈၼွင်ႉထႆးမႃးၶၢႆ ပဵၼ်တႄႉပဵၼ်ဝႃႈ မီးသုမ်ႉမီးတီႈပၼ်လီꧦ ႁႃဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢၼ်ႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈလဝ်း မႃးၶၢႆမႃးၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ တၢင်းၶၢႆတႆး ဢၼ်တႆးႁဝ်းႁဵတ်းၶၢႆမႃးၶၢဝ်းႁိုင် မိူၼ်ၸိူင်ႉၸင်ႇၶဝ်ႈမုၼ်းလၢမ် ၵုပ်းၵၢပ်ႇတႆး လႄႈတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈၼင်ႈၶၢႆတၢင်းတႂ်ႈ လႆႈတႆႈၾႆးတဵၼ်းသေၶၢႆ ၾႆးၵူၺ်းၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးသုမ်ႉမီးတီႈပၼ်ၶၢႆ ဢမ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းၵိၼ်တႆး လၢႆးမိုဝ်းတႆးဢၼ်ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်းဢွၼ်ႁဵတ်းမႃး၊ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ဝႃႈတေယုၵ်ႉယွင်ႈထိင်းသိမ်း ဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇဝႃႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႃႉၶၢႆၸွႆႈထႅမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းၵိၼ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းႁဝ်း၊ ယိုင်ႈလေႇပႆတူၺ်း ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီၶေႃးၶူမ်ၸႂ်လဵၵ်ႉၸွမ်းဝႆႉယူႇတႄႉꧦ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈပဵၼ်လွင်ႈထၢမ်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ၽူႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶဝ် မီးယိူင်းဢၢၼ်းသင်တႄႉꧦ လွင်ႈႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆး မၼ်းပဵၼ်ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈတႆးႁႃႉ ပဵၼ်ပွႆးႁဵတ်းႁၢႆႉတႆး မၼ်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၽႂ်၊ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ယွၼ်ႉႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇဢမ်ႇၸၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉ===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈၼႆႈ [[ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ|ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ]] ၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ꧦယဝ်ႉၸၼ်ႉၶူးတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉသေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉမၼ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပိူၼ်ႈၵူၺ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ယွၼ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇတေယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၽိုၵ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽိုၵ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူဝ်ႇမီးတၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ꧦ ၸင်ႇပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီ ႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽၢၼ် လႄႈၼမ်ႉၸႂ်ၽူႈၼမ်း===
လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇ ၼႂ်းဢပုမ်ႇၸႃႇတၵၵေႃႈ မီးလွင်ႈဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးလွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဢဝ်ၼူတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သထေးၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးယူႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ သထေးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၼႃႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇလႆႈၼမ်၊ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽိတ်းသင် ပေႃးဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇတဵၵ်းတဵင်ၽႂ်သေမၢၵ်ႈမီး၊ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် လွင်ႈၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈပဵၼ်သထေး ပဵၼ်ၽူးၼမ်း ပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉၼႆႉၼမ်ꧦ သထေးတႆးႁဝ်းၸင်ႇဢေႇ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶမ်း ၵွပ်ႈၽၢၼ်သေ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၾိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ ၼႃႇသၼႃႇ ႁဝ်းလႆႈလီꧦ ငၢမ်းꧦ တဵမ်ꧦ ထူၼ်ႈꧦ ယဝ်ႉ။

== (ၶ) ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်းၸဝ်ႈတႄႉꧦ ==
ထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်း

=== တၢင်းၽိတ်းမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ===
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ငၢႆႈသေပိူၼ်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်ယဝ်ႉ၊ ၶုၼ်ၽီၶုၼ်သၢင်ၶဝ် မႃးထၢမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇသင်ႇလူဝ်ႇလႆႈၵျၢင်ႉၵမ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်? ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးပၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် တေႁၼ်ၵမ်ႉၼမ် တႆးႁဝ်းဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸွမ်း လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်းဝႃႈသင်တႄႉꧦ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈ ၸင်ႇဢမ်ႇႁၼ်ၽွၼ်းလီမၼ်း။


ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးဝႃႈ '''ꧦယႃႇႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇꧦ''' ႁိူၼ်းဢၼ်လႆႈလွတ်ႈႁေႃး မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ၊ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်သမ်ႉ တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ၵူၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈၵိၼ်ယႃႈ ၵူၼ်းမေႃတေႃႇမေႃလွင်း ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးသိၼ် ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ ယူႇၼႆ ၵူၼ်ႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိုဝ်ၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ ႁိုဝ်ၸၢင်ႈလႆႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်၊ ထႅင်းဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႃႈ ꧦတီႈၵိုင်ႇထိူၵ်ႈမူးၸႃး (မူးၸႃး = ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃ) ႁႂ်ႈမူးၸႃးလူႇဝႆႈꧦ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်သမ်ႉ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ် ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ်ပေႃႈမႄႈၵေးၸူး ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶဝ်မႃး ဢၼ်မီးၵုင်ႇမုၼ်တႄႉꧦ ဝႃႈꧦ ဢၼ်လဵင်ႉလူၶဝ်မႃး ၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလႆႈ။


ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉယိူင်းဢၢၼ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ မၼ်းဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈသင်တႄႉꧦ တီႈတႄႉꧦ မၼ်းဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ တႃႇဢဝ်မႃးလွတ်ႈႁေႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ မၼ်းပဵၼ်တႃႇဢဝ်မႃးႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းလီꧦ လႄႈႁႂ်ႈတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။


မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ '''ꧦႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈတီႈယူႇတၢၼ်းသဝ်းဢၼ်လီꧦ''' ၼၼ်ႉမၼ်းမၢႆထိုင် တီႈလႂ်မီးႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပေႃးၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈၵႃႉၶၢႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင် ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵႃႉၶၢႆလႆႈလီ၊ ပေႃးၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃး ၵေႃႈလူဝ်ႇၶဝ်ႈဝတ်ႉ ၶဝ်ႈၵျွင်း ၶဝ်ႈႁႃတီႈဢၼ်ၵတ်းဢၼ်ယဵၼ် ဢၼ်မီးသြႃႇၶူးသွၼ်လီ ဢၼ်ၸၢင်ႈသွၼ်ပၼ်ႁဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈတြႃးယဝ်ႉ။


မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈပုၵ်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ '''ꧦႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉတင်းႁၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ꧦ''' ႁဝ်းသမ်ႉ ၼွၼ်းဝၼ်း တေႃႇၽႆၢႉ လေႇႁႃၵိၼ်လဝ်ႈ လဵၼ်ႈၵဵမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းသဵင်ႈၸွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁႃႁဵၼ်းႁႃလူလိၵ်ႈ လူလၢႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈတေလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇသေပွၵ်ႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမဵဝ်းၼိုင်ႈႁဝ်းသမ်ႉႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ။


ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႆႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵေႃႈၵေႃႉၼၼ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ၊ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းပေႃးႁဝ်ႈတေၵႂႃႇမိူင်းပိူၼ်ႈ ႁဝ်ႈတေလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းႁဝ်း သၢင်းၶဝ်ႈယေးငိုၼ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်ၵွၼ်ႇ၊ ၸွမ်းဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈလႆႈ၊ ၼၼ်ႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁႃႁဵတ်းၵေႃႉဢူၺ်းၵေႃႉၵူၼ်းမီး ဢူၺ်းၵေႃႉလီမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇမိူင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၽၢၼ်ယူႇၼႆ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး မၼ်းၸင်ႇၽၢၼ် မၼ်းၸင်ႇဢမ်ႇသၢင်ႈငိုၼ်းလႆႈ မႂ်းမႃးယူႇမိူင်းၵဝ်ၵေႃႈ မႂ်းတေမႃးဢွၼ်ဢဝ်မိူင်းၵဝ်ၽၢၼ်ၵူၺ်းၼႆ ၸင်ႇဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း၊ ပေႃးမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ꧦမႂ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈသင်?ꧦ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈမႂ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင် ပေႃးႁဝ်းတွပ်ႇဝႃႈ ၶႃႈပီးႁူင်းၵၢၼ် (ၵုင်ႇမၼီႇ) ဝႆႉတီႈၼႆႈ တီႈၼႆႈ ၼေပိူၼ်ႈလႆႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢေႃမႂ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းသုင်သေတၵေႃႈသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉယူႇ ၶဝ်ႈမိူင်းၵဝ်လႆႈ၊ ပေႃးဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင် မီးငိုၼ်း မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈငၢႆး၊ ၵူၼ်းလီၵူၼ်းၵတ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇမိူင်းပိူၼ်ႈတိၵ်းꧦ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ ဝႃႈႁႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇ။


မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႆႉတၢင်းၼမ် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတႄႉꧦ ၼႆ တႃႇတေမႃးၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယၢပ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶဝ်တေပၼ်ဝတ်းပၼ်ဝႂ် ပၼ်ၵၢၼ်လီꧦ ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းၼမ်ꧦ ၵူၼ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယူႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ ၶေႇၶဝ်သမ်ႉပေႃးဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်ႈၵတ်ႉႁဝ်းဝႆႉတိၵ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။


ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇၽိတ်းယုမ်ႇပိူင်ႈ ၼိူဝ်မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ၊ မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ ႁေႃးသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ပေႃးပႆႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေဢဝ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈၼႆ မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇႁဝ်းလႆႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ မႂ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇၵူၺ်း မႂ်းတေပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ၊ ၵွပ်ႈႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်း၊ ႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းမူတ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈပႆႇဢဝ်မႃးတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈ ႁဝ်းၵေႃႈပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလႆႈ '''မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉပၼ်ႁဝ်း တႃႇႁႂ်ႈႁဝ်းတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းယဝ်ႉ'''။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ ႁေႃးသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပေႃးပႆႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေဢဝ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈၼႆ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇလႆႈꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;

=== ၵၢမ်ႇ ၺၢၼ်ႇ ဝိရိယ ===
ၵၢမ်ႇ ပွင်ႇဝႃႈ '''ꧦၵၢၼ်ꧦ''' တေလႆႈမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း ႁဵတ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉသေတၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပႃးၺႅၼ်ႇ (တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇ) ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ပီးၼွင်ႉတႆးႁဝ်းႁဵတ်းၼႃးယူႇတုၵ်းသုၵ်းꧦ တင်းပီꧦ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ၊ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈႁဵတ်းၼၼ်မႃး တေႁႂ်ႈမၼ်းလီထႅင်ႈတိူဝ်ႈထႅင်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇဝူၼ်ႉလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၼေ ၸုမ်းပီးၼွင်ႉတႆးၼႂ်းမိူင်းၶွၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉပႃးၺႅၼ်ႇ လႄႈဝိရိယတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းထႅင်ႈ။ 


ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုတ်ႉသႅင်ၶဝ်ႈၽၵ်း ၶဝ်တေၵဵပ်းငိုၼ်းၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈ ပၢၵ်ႇငိုၼ်းၶေႇသေ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈလွင်ႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇ တီႈလႆမီးလွင်ႈလူဝ်ႇၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉလႂ်လူဝ်ႇလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ၸူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၸွႆႈ ပေႃးယဝ်ႉယဝ်ႉ ထႆႇႁၢင်ႈ ထႆႇဝီးတီးဢူဝ်း သေမႃးတၢင်ႇၼေၵၼ် ၼေပိူၼ်ႈႁႂ်ႈလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈပေႃးႁဝ်းမီးၸုမ်းဝႆႉၼႆ ႁဝ်းတေၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်၊ ၸုမ်းၸင်ႇယႂ်ႇမႃး ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸင်ႇၼမ်မႃး၊ တင်ႈၸုမ်းယဝ်ႉ ၶဝ်သမ်ႉဝူၼ်ႉထႅင်ႈဝႃႈ ၶဝ်တေႁဵတ်းသင်ထႅင်ႈ ၵမ်းၼၼ်ႉလႆႈသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉ၊ တင်ႈယေးငိုၼ်း၊ ပၼ်ပိူၼ်ႈယိုမ် ဢဝ်ၶီႈမၼ်း သွၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈလၢႆးၵႃႉလၢႆးၶၢႆ၊ ၶဝ်လႆႈသၢင်ႈၵၢတ်ႇတႃႇၶၢႆၶူဝ်းဢၼ်ပီးၼွင်ႉတႆး လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးႁိုဝ်ႈၶဝ်မီးလႆၢးလႆႈ၊ သၢင်ႈႁိူၼ်းတႆးတႃႇပိူၼ်ႈလႆႈမႃးလေႇမႃးႁၼ်ၾိင်းထုင်းတႆး၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈမႅင်ႇၽၢႆႇမၼ်းသေ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်လုမ်း ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းပီ လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူဝ်ၵႅပ်ႉ ပေႃႈထႅင်ႈပီ ၸင်ႇမႃးၵုမ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁဵတ်းပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉ။
 

&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁိုဝ်ႈႁဵတ်း ပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


ပေႃးဝႃႈမီးၵၢမ်ႇ (ၵၢၼ်) မီးၺႅၼ်ႇ မီးဝိရိယ (တၢင်းၶတ်းၸႂ်) ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတူၵ်းၽၢၼ်၊ မီးၺႅၼ်ႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈ ၸုမ်းပီႈၼွင်ႈတႆးမိူင်းၶွၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶဝ်မီးတၢင်ႈၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၶဝ်သုမ်းလၢႆ ၶဝ်မီးပၺ်ႇၺႃႇ ၶဝ်မေႃၵပ်းသိုပ်ႇ၊ တႃႇတေမီးၵၢမ်ႇ ၺႅၼ်ႇ ဝိရိယ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်ႈတၢင်းၼမ် ၼႆႉၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်ထၢတ်ႈၸႂ်လွင်ႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉႁႅင်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

=== ဢုတ်ႉၸႃႇ ၵုသူဝ်ႇ ပၺ်ႇၺႃႇ ===
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ၊ ဢၼ်လႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ လႆႈတင်းသၢမ်ဢၼ်ၶႅၼ်ႈလီ 

# ဢုတ်ႉၸႃႇ (ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း)  
# ၵုသူဝ်ႇ  
# ပၺ်ႇၺႃႇ 

သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်၊ ပေႃးမႃးတူၺ်းၵူၼ်းၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ႁဝ်းတိုၼ်ႇမႃးဢွၼ်ၵၼ်ႁႃဢဝ်သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ တႃႇတေလႆႈမႃးသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ ႁဵတ်ႈဢဝ် လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢမ်ႇ မီးၺႅၼ်ႇ လႄႈမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈယဝ်ႉ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ-


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၽူႈၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢုတ်ႉၸႃႇ၊ ၵုသူဝ်ႇ၊ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ သေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ၊ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၵူၼ်းမိူၵ်ႈဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်သမ်ႉ သုမ်းဢုတ်ႉၸႃႇ၊ လႆႈဢၵုသူဝ်ႇ လႄႈ ႁၢမ်းပၺ်ႇၺႃႇသေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;


ၵွပ်ႈဢမ်ႇလႆႈသၢမ်ပိူင်ၼႆႉသေ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇမီးၵွင်ႉမီးၵွင်ႉမီးႁႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈမီးၶုၼ်၊ ၸင်ႇပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်ႈၽၢၼ်တႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။


ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈ သပ်းထႅမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁူႉလွင်ႈႁဝ်း ပိုၼ်းႁဝ်း ၾိင်ႈငေႈၾိင်ႈထုင်းႁဝ်း ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃႁဝ်း လွင်ႈမိူင်းႁဝ်းလီꧦ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းလူဝ်ႇႁူႉလွင်ႈပိူၼ်ႈ၊ မိူင်းပိူၼ်ႈဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶဝ်တေဝႆႉလွင်ႈယႂ်ႇ လွင်ႈလေႇမိူင်း ၶဝ်တေႁွမ်ငိုၼ်းဝႆႉတႃႇလေႇႁႃတၢင်းႁူႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တႃႇၵိၼ်ၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇပေႃးဝႆႉလွင်ႈယႂ်ႇ ၶဝ်တေၸူဝ်းလုၵ်ႈၸူဝ်းလၢၼ် ၸူဝ်းၵၼ်လေႇမိူင်း တႃႇတေပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈႁူႉပိူၼ်ႈႁူႉႁဝ်း တႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် တႃႇမီးတၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ တိူဝ်းမႃးထႅင်ႈ၊ ပေႃးႁဝ်းမီးတၢင်းႁူႉၼမ်မႃးၵႂၢင်ႈမႃး ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈၶုတ်းပႅတ်ႈ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းၽၢၼ် တၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ ႁူႉပွင်ႇၸႂ်ၶေႃႈသင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈတႄႉꧦ ႁဝ်းၸင်ႇ ၶုတ်းပႅတ်ႈငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်းလႆႈ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈယဝ်ႉ။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|&lt;ref&gt;ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး၊ 2013၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး၊ သိုပ်ႇထွမ်ႇလႆႈတီႈ -
https://www.youtube.com/watch?v=JBgG3TOi19A
&lt;/ref&gt;}}</text>
      <sha1>qqk8d9h8x9d8b4a8w6uugdc461tu1y8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125551</id>
      <parentid>125550</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raa Zaa Leng Saue</username>
        <id>1207</id>
      </contributor>
      <comment>/* (ၶ) ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်းၸဝ်ႈတႄႉꧦ */</comment>
      <origin>125551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74355" sha1="6mh5mlmrgdihs77bf9nabmjuzsfs9bf" xml:space="preserve">တႆးၼႆႉမီးပိုၼ်း တႆးမီးလိၵ်ႈမီးလၢႆး မီးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း မႃးၶၢဝ်းႁိုင်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီ ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်တႆးသမ်ႉ ပႆႇႁၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မိူၼ်ပိူၼ်ႈ ပႆႇလႆႈၶၢမ်ႇၸေးၸိမ်ႇလွင်ႈလႆႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၵတ်းꧦ ယဵၼ်ꧦ မိူၼ်ပိူၼ်ႈ  တႆးၵုမ်ႇလႆႈၵူဝ်လႆႈပၢႆႈ လႆႈပဵၼ်ၶႃႈပိူၼ်ႈယူႇတိၵ်းꧦ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃးၵွပ်ႈသင် တႆးတိုၵ်ႉတႅၵ်ႇၵၼ် ၽိတ်းၵၼ် ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈꧦ  ဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ ၵုမ်ႇယႃႉၵၼ်ၸၼ်ၵၼ်လူင်းၵူၺ်း မၼ်းၸင်ႇ မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႃႈ '''ꧦငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ တၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးၼႆႉပဵၼ်သင်ꧦ''' တီႈၼႆႈတေဢဝ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်'''ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး'''လႆႈႁေႃးဝႆႉ ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ပုတ်ထသႃႇသၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်း (4 ) တီႈဝတ်ႉၸေႈၵဝ်ႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင် မိူဝ်ႈပီ 2013 ၼၼ်ႉ မႃးတႅမ်ႈၼေ လွင်ႈငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်း တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉ ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ် ႁၼ်တီႈၽိတ်းတီႈထုၵ်ႇႁဝ်းသေ သိုပ်ႇမူၼ်ႉမေးလႄႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸုင်ၸၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇဝၼ်းတမိူဝ်းၼႃႈ။


ၼႂ်းလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ႁူဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈယႂ်ႇသွင်ၶေႃႈ '''1.ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ 2.ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ''' ဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈသွင်ဢၼ်ၼႆႉသေသပ်းလႅင်းၵႂႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးႁူဝ်ၶေႃႈယွႆႈမၼ်းၸွမ်းမႃးထႅင်ႈ မၼ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈလူထွမ်ႇတူၺ်းလႄႈ ဝူၼ်ႉၶႆႈၸွမ်ႈတူၺ်းယဝ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႄႉꧦ ၸင်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်ထွတ်ႇဢဝ် ဢၼ်လႆႈထွမ်ႇမႃး မႃးပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈလူ လႆႈႁူႉ ၼမ်မႃးထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။

== (ၵ) ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉတႄႉ ==

ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး မၢႆၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးဝႃႈတိုၼ်းတႆးႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉတႆး ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ  ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသုင်ၼႆ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ၵူႈပိူင်ꧦ ၵေႃႈတေၸွမ်းမႃး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ - 

* လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း 
* 
* လွင်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ
* 
* လွင်ႈႁူႉၵႃႈၶၼ်းၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 
* 
* လွင်ႈမေႃၶူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ လွင်ႈမႂ်ႇꧦ
* 
* လွင်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ႇပၼ်ႁႅင်းၵၼ်၊ လွင်ႈမေႃယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈမေႃဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း
* 
* လွင်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽၢၼ် လွင်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် 
* 
* လွင်ႈမေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၸၵႂႃႇၸိူဝ်ႉၼႆႉ ၵေႃႈတေယူပ်ႈယွမ်းလူင်းၼႆယဝ်ႉ။


သင်ႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၵုမ်ႇထူၼ်ႈၵႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ၼမ်ႉၸႂ်ၼႆႉမၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇၼႃႇ '''ၵတ်ႉသေတပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၼႆ ပႆႇပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈ''' ၸဝ်ႈၶူးလႆႈလၢတ်ႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ '''လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလၢတ်ႈ လၢတ်ႈမႃးလၢႆပၢၵ်ႇႁဵင်ပီ ႁဝ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇမေႃၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈ လူဝ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇတေမေႃၽွမ်ႉၵၼ်ꧦ''' ပိူင်တႅၵ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းၶေႇ ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းၵေႃႈလီ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလီ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉသေ ဢၼ်ဢမ်ႇပွၵ်ႈမႃး ႁူမ်ႈသၢင်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၼမ်ၼႃႇ ၵွပ်ႈၶဝ်ၶၢတ်ႇလွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။


 &lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်းပိူင်ယႂ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼမ်ႉၸႂ်ၵေႃႈပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ'''&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;'''&lt;big&gt;မီးပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်း ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးဢမ်ႇမီးၸႂ်ၼႆ မၼ်းပႆႇပဵၼ်တႃႇတိုဝ်းႁဝ်းꧦ'''&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;'''- ၶူးဝႃးတိုၼ်းတႆး'''&lt;/center&gt;


=== ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇသူင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းတႄႉꧦ ===

ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီꧦၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ လႄႈႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ်လွင်ႈပၺ်ႇၺုႇ ႁဝ်းဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉတႄႉꧦ သင်ဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်း၊ မၼ်းပဵၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁႅင်းၶႂ်ႈၽိုၵ်းႁဵၼ်းႁဝ်း မၼ်းတေဢွၵ်ႇမႃးႁဝ်းတေမီးၼမ်ႉၸႂ် ထၢတ်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈၽိုၵ်းႁႅင်းမႃးၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ႁႂဝ်းတေမီးတၢင်ႈၶတ်းၸႂ် တေၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူႈလွင်ႈꧦ လႆႈ၊ သင်ပဵၼ်တႃႇတူဝ်ႁဝ်းၼႆ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵၼ်းၽွင်ႈဢမ်ႇႁဵၼ်းၽွင်ႈၵေႃႈလႆႈ မၼ်းတေဢမ်ႇမီးႁႅင်း တေဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၼ်းလိုၼ်းမိူဝ်းၼႃႈပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် လွင်ႈၽိုၵ်းလွင်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း မၼ်းၸင်ႇၽိုၵ်းလႆႈႁဵၼ်းလႆႈလီꧦ ၽိုၵ်းလႆႈၼမ်ꧦယဝ်ႉ။


ၼမ်ႉၸႂ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်း လႄႈၸၢဝ်ႈၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈသေယဝ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။

ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၵေႃႈလီ ၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵေႃႈလီ တေလႆႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၼႆ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ မိူၼ်ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးမီးဝႆႉဝႃႈ '''ꧦပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် ထုၵ်ႇမီးမုၼ်ပၺ်ႇၺႃႇꧦ
'''


ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးမၵ်းမႆၢဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈလိုဝ်ႈ ပႃႇမွၵ်ႇၶလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ  ꧦၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လူလိၵ်ႈတႃႇသေႇ ဢဝ်ပပ်ႉၸွမ်ႇထူင် ၸွမ်ႇထွင်းတႃႇသေႇ ထွမ်ႇလႄႈတူၺ်း ႁႃဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ၊ မၼ်းမိူၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမၼ်းသုင်ၵႂႃႇထႅင်ႈတိၵ်းꧦယဝ်ႉ၊  ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယင်ႉလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢမ်ႇႁႃလူႁႃတူၺ်း ႁႃထွမ်ႇတၢင်းႁူႉမႂ်ႇꧦ ထႅင်ႈၼႆ မိူၼ်မၼ်းတိုၵ်ႉ သုတ်ႉလူင်းၵႂႃႇၸူး ၸၼ်ႉဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၶီႈမုၵ်ႈယွႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။


ၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵၼ်းတေႃႇပေႃးထဝ်ႈပေႃးတႆၢ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵႃႈၼၢႆႉ တေလႆႈလိုဝ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း၊ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉထႅမ်ထႅင်ႈ လူၸွမ်း ထွမ်ႇၸွမ်း ဝူၼ်ႉၸွမ်း လွင်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈယဝ်ႉ။


ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ တေလႆႈႁႃလူပပ်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ဝႃႈလီ ဢၼ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းလႆႈၼၼ်ႉၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၸင်ႇလီမႃး။

&lt;center&gt;ꧦႁဝ်းဢမ်ႇႁဵၼ်းဢမ်ႇသွၼ် သမ်ႉမုင်ႈမွင်းတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မွင်းလွင်ႈမၢၵ်ႈမီး မွင်းလွင်ႈၵွၼ်းၶေႃ ၵႃႈလႆႈမွင်းလၢႆꧦ ၵူၺ်းꧦ&lt;/center&gt;


မိူင်းပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈမီးမိူင်းယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းၽိုၵ်းႁဵၼ်းတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ မီးလွင်ႈမၵ်းမၼ်းဝႃႈ ပေႃးဢႃႇယုဢမ်ႇထိုင်ၵႃႈၼၢႆႉ ၵႃႈၼၢႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။


ယႂ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်း ၵူႈဝၼ်း ၼိူဝ်ႉႁဝ်းၵူၺ်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်ႈႁူႉႁဝ်းသမ်ႇဢမ်ႇယႂ်ႇၸွမ်းၼႆ၊ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီသင်လႆႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်း လႄႈတႃႇဝၢၼ်ႈတႃႇမိူင်း တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႆႈ၊ ပၺ်ႇၺႃႇဢမ်ႇမီးသေၽွႆ ႁူႉလႆႈၶွႆဢၢမ်းပိူၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ တႆးၸင်ႇလႆႈတူၵ်းတႅမ်ႇယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈႁဝ်းၵူၺ်းပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလႆၢး  ===
ꧦဢၢႆႈသူးလၢႆး ၵတ်ႉယူႇႁႅင်းယူႇၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႇဢမ်ႇလႆႈ ၼၢင်းၸမ်းပူး ဢလွင်ႈသႅင်မိူင်းၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇꧦ
ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး လႆႈယုၵ်ႉဢဝ်ဢပုမ်ႇတႆးလွင်ႈၼၢင်းၸမ်းပူးၶိုၼ်ႈမႃး သပ်းလႅင်းပဵၼ်ပိူင်တႅၵ်ႈၼေႁဝ်း ပေႃးဢမ်ႇလႆႈလူဢပုမ်ႇၼၢင်းၸမ်းပူးမႃးၵေႃႈ တေၵင်ဝႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ တၢင်းမေႃဢၼ်ႁဝ်းၽိုၵ်းၼႆႉ ႁဝ်းႁူႉဢိတ်းႁူႉဢွတ်းၵူၺ်း ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၽိုၵ်းႁႂ်ႈထိုင်ဢွင်ႈထိုင်တီႈ ၽိုၵ်းထိုင်လွၼ်ႉထိုင်ၵႅၼ်မၼ်း မၼ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈတႄႉꧦ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်းမၼ်းတႄႉꧦ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်မၼ်းတႄႉꧦ  ၼႆႉပဵၼ်လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။


လွင်ႈတၢင်းယၢမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵၢႆပဵၼ်ၾိင်ႈယၢမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇႁဝ်းဝႃႈ ႁူႉၵူႈမဵဝ်း မေႃၵူႈမဵဝ်းၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉတႄႉꧦ၊  ၵူၺ်းမိူင်းတူၵ်းၶဝ်သမ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ၼမ် ဢဝ်ၼိုင်ႈဢၼ်ၵူၺ်း ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းသင်ၼႆ ၶဝ်တေပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇ ဢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း တၢင်ႇဢၼ်တေဢမ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ။


ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶဝ် ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵမ်ႉၼမ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ် ႁိူဝ်းမိၼ် ႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ ၽူင်း ၵႃး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶိူင်းဢၢႆႇထီႇၶဝ်တေၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵူၺ်းတေၽိုၵ်းမဵဝ်းလႂ်ၵေႃႈၽိုၵ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉႁႂ်ႈပေႃးလူင်ႉလႅၼ်ႇတႄႉꧦ လႄႈၸႂ်ႉလႆႈ။


ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်သတ်းတရိတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊ ၶဝ်တေပႃးဢဝ်ၶူဝ်းၶဝ် ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈယၢၼ်ႁိူၼ်း သေၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ သမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇယူႇၼိုင်ႈပီၵူၺ်း ၵႂႃႇယူႇပဵၼ်သိပ်းပီ သၢဝ်းပီ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ႁဵတ်ႈဝီႇတီႇဢူဝ်ႇမႃး ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇၶဝ်လႆႈႁဵၼ်းႁူႉၸွမ်း ၸင်ႇလႆႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၵႂႃႇတင်းၵမ်ႇၽႃႇၵမ်းလဵဝ်။
ႁဝ်းတေၽိုၵ်းသင် ႁဝ်းတေႁဵတ်းသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈလိူၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ် သွင်ဢၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈပေႃးယဝ်ႉ၊ ယႃႇလိူၵ်ႈၼမ် မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈယဝ်ႉ ၽိုၵ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ႁႂ်ႈပေႉလီꧦ  ယႃႇပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉလီꧦ သေဢၼ် ၼၢင်းၸမ်းပူးၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ဢလွင်ႈသႅင်မိူင်းၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇ။


'''သႅင်ၵူႇႁိူင်းသႅပ်းလႅင်းထႅမ်'''။ ။တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးသုၶမ်းၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ တႆးႁဝ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၵွပ်ႈယိၼ်ႊ (ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ) ႁဝ်းႁႃႉ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈမၼ်းတႄႉꧦ သေဢၼ်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းသေဢၼ်ꧦ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈသမ်ႉပေႃးဝႃႈႁင်းႁဝ်းဝႃႈ ယွင်ႇၸွမ်းမၼ်း (crazy about it) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႆႈ ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းပၢႆးၸၼ်ႁၢင်ႈၵေႃႈ ၸၼ်တေႃႇပေႃးတၢႆ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈတႅမ်ႈတေႃႇပေႃးတၢႆ ႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁူႉတႄႉꧦ ၼႆ ႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်သေၼႆႉၼႆယူႇ။


တီႈၼႆႈတေယွၼ်းထႅမ်ထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ လိူၵ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၸႂ် ၼၼ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်တေမီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ-
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''&quot;Try to learn something about everything and everything about something.&quot; 
ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉၵူႈမဵဝ်းꧦ ၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉႁႂ်ႈႁူႉၵူႈမဵဝ်းꧦ သေဢၼ်ꧦ ဢၼ်ၼိုင်ႈ'''
- Thomas Huxley &lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၸွမ်ႇၼင်ႇလႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး မၼ်းတေမီးဝႃႈ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ႁဵၼ်းတူၺ်းၵူႈဢၼ်ꧦ မိူဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႉယႂ်ႇၸၼ်ႉယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ ၽႃႇသႃႇဢၼ်လူဝ်ႇႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တေဢေႇလူင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းတေလႆႈ လိူၵ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသူၼ်ၸႂ်ဢၼ်လႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်တေလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈႁႂ်ႈပႄႉလီꧦ  မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႆႈသွၵ်ႈႁႃလွင်ႈဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် ယႂ်ႇမႃးၶဝ်ႈလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉꧦ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ၶဝ်ၸင်ႇႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းလႆႈထိုင်တီႈ ၼႆႉပဵၼ်တၢင်ႈႁၼ်ထိုင်ထႅမ်ထႅင်ႈၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈသပ်းလႅင်းမႃးၶႃႈယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉꧦ ===
ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ႁဝ်း ဢၼ်လႆႈမႃးၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလိၵ်ႈထမ်းတြႃး ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉၼၼ်ႉ၊ တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်ႈမႃးၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇဝႆႉယႂ်ႇ၊ ဢၼ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉꧦ  မိူင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းတႄႉꧦ။


တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁဝ်းလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပႃႇရမီႇ မႃး လၢႆၸၢတ်ႈ လၢႆပၢၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး၊ ဝၢႆးသေႁဝ်းတၢႆၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းတေၵႂႃႇပဵၼ်မဵဝ်းသင် တေမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ဢမ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ႁဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ 


ၵွပ်ႈႁဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းသေယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ်ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ် ၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းထႅင်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းမီးၵႃႈၶၼ် ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ႁဝ်ႈၸွင်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း ၵူႈၵေႃႉတေတွပ်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႇသၢၵ်ႈယၢဝ်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းၶိုၼ်းမႃးထၢမ်တူၺ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းယဝ်ႉသမ်ႉတေႁဵတ်ႈသင်။


မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းလုၵ်ႉလႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းၵၢင်ဝၼ်းတၢင်းဝၼ်း ဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းမႃးသေတႃႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉမီးဢႃႈသၢၵ်ႈတႃႇၵိၼ် လႄႈတႃႇၼွၼ်းၵူၺ်းၼႆ တၢင်းဢၼ်ႁဝ်းယွၼ်းသူးသေ ၶႂ်ႈလႆႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၵိုင်ႇတၢၼ်ႇၵၼ်၊ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁိုဝ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း မၼ်းထုၵ်ႇလီပဵၼ် တႃႇႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းမီး 24 ၸူဝ်ႈမူင်းပေႃးႁဝ်းၼွၼ်းသေ 12 ၵေႃႈၼႂ်းၸၢတ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းၵိူတ်ႇမႃးလႆႈၼွၼ်းပႅတ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၽိုၵ်းလုၵ်ႉၸဝ်ႉ ၼွၼ်းႁႂ်ႈပေႃးလီ ပေႃးၶႅမ်ႉတႃႇပၢႆးယူႇလီႁဝ်း ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ဢႃႈသၢၵ်ႈ ပေႃးႁဝ်းသေလႆၢဢႃႈသၢၵ်ႈ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇသေလၢႆၶၢဝ်းယၢမ်းꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵွပ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လႆႈလႆၢ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ၊ သင်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈတေမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းယူႇ၊ မဵဝ်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ႁဝ်းသမ်ႉဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း မဵဝ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်တႄႉꧦ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း။


တၢင်းဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ထၢင်ႇဝႃႈ ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉၸင်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ၼႂ်းၸႂ်ႁဝ်းထၢင်ႇၸိူင်ႉၼႆႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇငိုၼ်းသေသိုဝ်ႉဢဝ် ထမ်းတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ မီးၵႃႈၶၼ်တၢၼ်ႇႁိုဝ် ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈထွမ်ႇ ယိၼ်းလႆႈလၢႆꧦ ပေႃးပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ်သမ်ႉလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းသေထွမ်ႇ ၽွၼ်းလီမၼ်းသမ်ႉဢမ်ႇပေႃးလႆႈသင်၊ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉလႆႈၸႂ်။


သၢႆလူမ်းဢၼ်ပဝ်ႇမႃး ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းယႂ်ႇႁႃႉဢမ်ႇယႂ်ႇ ႁဝ်းလႆႈသုတ်ႇလႆႈထူၺ်ႈၸႂ် ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပဵင်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉမႃး လူမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ် သၢႆလႅတ်ႇဢၼ်ထွင်ႇမႃး တိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်ႁဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်ႈႁိုဝ်ႈ မႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸပ်းၽိဝ်ၼင်ႁဝ်းလႆႈတၢႆ ဢၼ်ႁဵတ်းႁိုဝ်ႈႁဝ်းယူႇလီပီးသၢၼ်း ငိုၼ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈမၼ်းသေလႆႈမႃး ဝႃႈၼႆသေတၵေႃႈ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်သေ ယိပ်းတိုဝ်းမၼ်း&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်သင်&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ငိုၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt; ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး &lt;/center&gt;


ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁႃငိုၼ်းၶမ်း ၵေႃႈတေလႆႈငိုၼ်းၶမ်း ပဵၼ်ငိုၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၽိုၵ်းၵျၢင်ႉၵမ်တြႃး ဝူၼ်ႉလွင်ႈလီ လၢတ်ႈလွင်ႈလီ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်လီ ၵေႃႈပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁဵၼ်းႁႃတၢင်းႁူႉ ၵေႃႈပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉ။

မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸင်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ငိုၼ်းတွင်း ၵုသူဝ်ႇ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ ၼႆႉတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈမၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်။


ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းထႅင်ႈ ဝႃႈလွင်ႈၵိၼ်ၸွမ်းသႅင်ႇၸွမ်းလၢၼ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်း ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းသႅင်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႇသင်ႇၼမ် လႄႈၵိၼ်ဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈၼႆ ပိူၼ်ႈမႂ်ႁဝ်းလႆႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းပႅတ်ႈလႆၢ ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ ၵိၼ်ၽႂ်း ပႆၽႂ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈႁဵတ်းတႄႉꧦ လိုဝ်းၵေႃႈလိုဝ်ႈတႄႉꧦ လႄႇမိူင်းၵေႃႈလေႇတႄႉꧦ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆႉယဝ်ႉ။


လွင်ႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈမီးယူႇ ၵွပ်ႈသင်တႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၸဝ်ႈၶူးလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁူႉၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႈ ႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ႉမၼ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉꧦ ၼႆႉယဝ်ႉ။


ပေႃးႁဝ်းပႆႇပူတ်းဢွၵ်ႇလႆႈလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈယၢပ်ႇဝႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

=== ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလႄႈလၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ ===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ဢၼ်မေႃၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇလွင်ႈမႂ်ႇ ၸူးဢဝ်ပိူင်ၵဝ်ႇမၼ်းမႃး ပိူင်ၵဝ်ႇလၢႆးၵဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းဢဝ်ၸိူင်ႉၼၼ်၊ တေႃႉတေဝူၼ်ႉၸွမ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၸွမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး၊ တႃႇတေမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉလူဝ်ႇႁႃတူၺ်းလိၵ်ႈတူၺ်းလၢႆးၼမ်ꧦ လိၵ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉလူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်၊ ပပ်ႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးဢွၵ်းဢေႃပၢႆးဝူၼ်ႉ လႄႈၽဝႁဝ်းလႆႈ ပပ်ႉဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ၶဝ်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈလီ ဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁူဝ်မိုၼ်ႇႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ လၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ။


ပေႃးထွမ်ႇတြႃးၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈႁႃထွမ်ႇ ၸဝ်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈမၵ်းမၢႆတႄႉꧦ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇ ဢၼ်လွင်ႈႁေႃးလွင်ႈလၢတ်ႈ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၽဝၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈတႄႉ ထွမ်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇႁၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈ။


ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းယႃႇပေၵူၺ်း ဝူၼ်ႉယူႇတီႈၵဝ်ႇတီႈလဵဝ် ယႃႇပေၵပၼ်ႇယူႇတီႈပပ်ႉဝွၵ်းပပ်ႉၸိူင်းတၢင်းႁၵ်ႉၵူၺ်း လူဝ်ႇႁႃလူပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်ထမ်း ပပ်ႉတၢင်းႁူႉဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇမၼ်းၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်းႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလိုၵ်ႉလမ်ႇလႆႈ ပေႃးတူၺ်းၽိဝ်မၼ်းၵေႃႈ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတေႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ꧦသင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈꧦ&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


မိူင်းပိူၼ်ႈဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇတိၵ်းꧦ လႄႈၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇတေႃးထၢၵ်ႈ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဢွၵ်ႇႁေႃၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးဢွၵ်ႇႁႃတၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈၶူင်သင်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇ ၼႂ်းၸႃႇတၵ ၵေႃႈတေမီးယူႇဝႃႈ တေဢဝ်ၼူတၢႆတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၵႃႉၶၢႆႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်သထေးၵႂႃႇတေႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉယူႇ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ်===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလွင်ႈတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ် ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈမႅၼ်ႈတႄႉ၊ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းၸုမ်း ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ပုၵ်ႉၵူဝ်ႇတူဝ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ဝႆႉ၊ မိူင်းပိူၼ်ႈႁဝ်းတေၵႆႉႁၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၸုမ်ၵေႃ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်မိူင်းယိုၼ်ႈပၼ်၊ ၶဝ်တေေၸွႆႈငိုၼ်းၸွႆႈၵူႈလွင်ႈႁိုဝ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်း ၵႂႃႇလႆႈလီꧦ။


လွင်ႈၶူဝ်းၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵေႃႈၸွႆႈၵၼ် ၶုၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းၵေႃၶဝ် ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႆႈ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢတ်ႇ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁိုဝ်ႈၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်း ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထုၼ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶဝ် လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ၵႃႉၶႆၢမီးလၢႆးလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတေမႃးၶႆႈၼေ ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼိုင်ႈ၊ လွင်ႈဝႃႈတႆးႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ပၼ်ႁႅင်းၵၼ် လွင်ႈယုၵ်ႉယင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵႃႈႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။


ၼႂ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပွႆးၼၼ်ႉၶဝ်လႆႈၶၢႆပီႇယႃႇ လဝ်ႈ ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းဝႆႉတၢင်းၼမ် လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵေႃႈ လႆႈၽိတ်ႈဢဝ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ပီႈၼွင်ႉထႆးမႃးၶၢႆ ပဵၼ်တႄႉပဵၼ်ဝႃႈ မီးသုမ်ႉမီးတီႈပၼ်လီꧦ ႁႃဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢၼ်ႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈလဝ်း မႃးၶၢႆမႃးၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ တၢင်းၶၢႆတႆး ဢၼ်တႆးႁဝ်းႁဵတ်းၶၢႆမႃးၶၢဝ်းႁိုင် မိူၼ်ၸိူင်ႉၸင်ႇၶဝ်ႈမုၼ်းလၢမ် ၵုပ်းၵၢပ်ႇတႆး လႄႈတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈၼင်ႈၶၢႆတၢင်းတႂ်ႈ လႆႈတႆႈၾႆးတဵၼ်းသေၶၢႆ ၾႆးၵူၺ်းၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးသုမ်ႉမီးတီႈပၼ်ၶၢႆ ဢမ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းၵိၼ်တႆး လၢႆးမိုဝ်းတႆးဢၼ်ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်းဢွၼ်ႁဵတ်းမႃး၊ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ဝႃႈတေယုၵ်ႉယွင်ႈထိင်းသိမ်း ဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇဝႃႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႃႉၶၢႆၸွႆႈထႅမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းၵိၼ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းႁဝ်း၊ ယိုင်ႈလေႇပႆတူၺ်း ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီၶေႃးၶူမ်ၸႂ်လဵၵ်ႉၸွမ်းဝႆႉယူႇတႄႉꧦ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈပဵၼ်လွင်ႈထၢမ်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ၽူႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶဝ် မီးယိူင်းဢၢၼ်းသင်တႄႉꧦ လွင်ႈႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆး မၼ်းပဵၼ်ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈတႆးႁႃႉ ပဵၼ်ပွႆးႁဵတ်းႁၢႆႉတႆး မၼ်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၽႂ်၊ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ယွၼ်ႉႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇဢမ်ႇၸၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉ===
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈၼႆႈ [[ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ|ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ]] ၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ꧦယဝ်ႉၸၼ်ႉၶူးတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉသေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉမၼ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပိူၼ်ႈၵူၺ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ယွၼ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇတေယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၽိုၵ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽိုၵ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူဝ်ႇမီးတၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ꧦ ၸင်ႇပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီ ႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။

===ၵွပ်ႈဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽၢၼ် လႄႈၼမ်ႉၸႂ်ၽူႈၼမ်း===
လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇ ၼႂ်းဢပုမ်ႇၸႃႇတၵၵေႃႈ မီးလွင်ႈဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးလွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဢဝ်ၼူတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သထေးၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးယူႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ သထေးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၼႃႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇလႆႈၼမ်၊ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽိတ်းသင် ပေႃးဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇတဵၵ်းတဵင်ၽႂ်သေမၢၵ်ႈမီး၊ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် လွင်ႈၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈပဵၼ်သထေး ပဵၼ်ၽူးၼမ်း ပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉၼႆႉၼမ်ꧦ သထေးတႆးႁဝ်းၸင်ႇဢေႇ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶမ်း ၵွပ်ႈၽၢၼ်သေ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၾိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ ၼႃႇသၼႃႇ ႁဝ်းလႆႈလီꧦ ငၢမ်းꧦ တဵမ်ꧦ ထူၼ်ႈꧦ ယဝ်ႉ။

== (ၶ) ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်းၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ==
ထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်း

=== တၢင်းၽိတ်းမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ===
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ငၢႆႈသေပိူၼ်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်ယဝ်ႉ၊ ၶုၼ်ၽီၶုၼ်သၢင်ၶဝ် မႃးထၢမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇသင်ႇလူဝ်ႇလႆႈၵျၢင်ႉၵမ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်? ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးပၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် တေႁၼ်ၵမ်ႉၼမ် တႆးႁဝ်းဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸွမ်း လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်းဝႃႈသင်တႄႉꧦ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈ ၸင်ႇဢမ်ႇႁၼ်ၽွၼ်းလီမၼ်း။


ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးဝႃႈ '''&quot;ယႃႇႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇ&quot;''' ႁိူၼ်းဢၼ်လႆႈလွတ်ႈႁေႃး မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ၊ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်သမ်ႉ တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ၵူၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈၵိၼ်ယႃႈ ၵူၼ်းမေႃတေႃႇမေႃလွင်း ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးသိၼ် ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ ယူႇၼႆ ၵူၼ်ႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိုဝ်ၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ ႁိုဝ်ၸၢင်ႈလႆႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်၊ ထႅင်းဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႃႈ ꧦတီႈၵိုင်ႇထိူၵ်ႈမူးၸႃး (မူးၸႃး = ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃ) ႁႂ်ႈမူးၸႃးလူႇဝႆႈꧦ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်သမ်ႉ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ် ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ်ပေႃႈမႄႈၵေးၸူး ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶဝ်မႃး ဢၼ်မီးၵုင်ႇမုၼ်တႄႉꧦ ဝႃႈꧦ ဢၼ်လဵင်ႉလူၶဝ်မႃး ၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလႆႈ။


ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉယိူင်းဢၢၼ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ မၼ်းဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈသင်တႄႉꧦ တီႈတႄႉꧦ မၼ်းဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ တႃႇဢဝ်မႃးလွတ်ႈႁေႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ မၼ်းပဵၼ်တႃႇဢဝ်မႃးႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းလီꧦ လႄႈႁႂ်ႈတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။


မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ '''&quot;ႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈတီႈယူႇတၢၼ်းသဝ်းဢၼ်လီ&quot;''' ၼၼ်ႉမၼ်းမၢႆထိုင် တီႈလႂ်မီးႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပေႃးၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈၵႃႉၶၢႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင် ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵႃႉၶၢႆလႆႈလီ၊ ပေႃးၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃး ၵေႃႈလူဝ်ႇၶဝ်ႈဝတ်ႉ ၶဝ်ႈၵျွင်း ၶဝ်ႈႁႃတီႈဢၼ်ၵတ်းဢၼ်ယဵၼ် ဢၼ်မီးသြႃႇၶူးသွၼ်လီ ဢၼ်ၸၢင်ႈသွၼ်ပၼ်ႁဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈတြႃးယဝ်ႉ။


မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈပုၵ်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ '''&quot;ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉတင်းႁၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၼမ်&quot;''' ႁဝ်းသမ်ႉ ၼွၼ်းဝၼ်း တေႃႇၽႆၢႉ လေႇႁႃၵိၼ်လဝ်ႈ လဵၼ်ႈၵဵမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းသဵင်ႈၸွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁႃႁဵၼ်းႁႃလူလိၵ်ႈ လူလၢႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈတေလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇသေပွၵ်ႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမဵဝ်းၼိုင်ႈႁဝ်းသမ်ႉႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ။


ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႆႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵေႃႈၵေႃႉၼၼ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ၊ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းပေႃးႁဝ်ႈတေၵႂႃႇမိူင်းပိူၼ်ႈ ႁဝ်ႈတေလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းႁဝ်း သၢင်းၶဝ်ႈယေးငိုၼ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်ၵွၼ်ႇ၊ ၸွမ်းဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈလႆႈ၊ ၼၼ်ႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁႃႁဵတ်းၵေႃႉဢူၺ်းၵေႃႉၵူၼ်းမီး ဢူၺ်းၵေႃႉလီမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇမိူင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၽၢၼ်ယူႇၼႆ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး မၼ်းၸင်ႇၽၢၼ် မၼ်းၸင်ႇဢမ်ႇသၢင်ႈငိုၼ်းလႆႈ မႂ်းမႃးယူႇမိူင်းၵဝ်ၵေႃႈ မႂ်းတေမႃးဢွၼ်ဢဝ်မိူင်းၵဝ်ၽၢၼ်ၵူၺ်းၼႆ ၸင်ႇဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း၊ ပေႃးမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ꧦမႂ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈသင်?ꧦ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈမႂ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင် ပေႃးႁဝ်းတွပ်ႇဝႃႈ ၶႃႈပီးႁူင်းၵၢၼ် (ၵုင်ႇမၼီႇ) ဝႆႉတီႈၼႆႈ တီႈၼႆႈ ၼေပိူၼ်ႈလႆႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢေႃမႂ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းသုင်သေတၵေႃႈသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉယူႇ ၶဝ်ႈမိူင်းၵဝ်လႆႈ၊ ပေႃးဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင် မီးငိုၼ်း မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈငၢႆး၊ ၵူၼ်းလီၵူၼ်းၵတ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇမိူင်းပိူၼ်ႈတိၵ်းꧦ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ ဝႃႈႁႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇ။


မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႆႉတၢင်းၼမ် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတႄႉꧦ ၼႆ တႃႇတေမႃးၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယၢပ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶဝ်တေပၼ်ဝတ်းပၼ်ဝႂ် ပၼ်ၵၢၼ်လီꧦ ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းၼမ်ꧦ ၵူၼ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယူႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ ၶေႇၶဝ်သမ်ႉပေႃးဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်ႈၵတ်ႉႁဝ်းဝႆႉတိၵ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။


ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇၽိတ်းယုမ်ႇပိူင်ႈ ၼိူဝ်မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ၊ မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ ႁေႃးသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလီ ပေႃးပႆႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေဢဝ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈၼႆ မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇႁဝ်းလႆႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ မႂ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇၵူၺ်း မႂ်းတေပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ၊ ၵွပ်ႈႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်း၊ ႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းမူတ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈပႆႇဢဝ်မႃးတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈ ႁဝ်းၵေႃႈပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလႆႈ '''မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉပၼ်ႁဝ်း တႃႇႁႂ်ႈႁဝ်းတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းယဝ်ႉ'''။


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;&quot;မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ ႁေႃးသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပေႃးပႆႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေဢဝ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈၼႆ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇလႆႈ&quot;&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;

=== ၵၢမ်ႇ ၺၢၼ်ႇ ဝိရိယ ===
ၵၢမ်ႇ ပွင်ႇဝႃႈ '''&quot;ၵၢၼ်&quot;''' တေလႆႈမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း ႁဵတ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉသေတၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပႃးၺႅၼ်ႇ (တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇ) ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ပီးၼွင်ႉတႆးႁဝ်းႁဵတ်းၼႃးယူႇတုၵ်းသုၵ်းꧦ တင်းပီꧦ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ၊ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈႁဵတ်းၼၼ်မႃး တေႁႂ်ႈမၼ်းလီထႅင်ႈတိူဝ်ႈထႅင်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇဝူၼ်ႉလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၼေ ၸုမ်းပီးၼွင်ႉတႆးၼႂ်းမိူင်းၶွၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉပႃးၺႅၼ်ႇ လႄႈဝိရိယတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းထႅင်ႈ။ 


ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုတ်ႉသႅင်ၶဝ်ႈၽၵ်း ၶဝ်တေၵဵပ်းငိုၼ်းၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈ ပၢၵ်ႇငိုၼ်းၶေႇသေ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈလွင်ႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇ တီႈလႆမီးလွင်ႈလူဝ်ႇၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉလႂ်လူဝ်ႇလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ၸူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၸွႆႈ ပေႃးယဝ်ႉယဝ်ႉ ထႆႇႁၢင်ႈ ထႆႇဝီးတီးဢူဝ်း သေမႃးတၢင်ႇၼေၵၼ် ၼေပိူၼ်ႈႁႂ်ႈလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈပေႃးႁဝ်းမီးၸုမ်းဝႆႉၼႆ ႁဝ်းတေၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်၊ ၸုမ်းၸင်ႇယႂ်ႇမႃး ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸင်ႇၼမ်မႃး၊ တင်ႈၸုမ်းယဝ်ႉ ၶဝ်သမ်ႉဝူၼ်ႉထႅင်ႈဝႃႈ ၶဝ်တေႁဵတ်းသင်ထႅင်ႈ ၵမ်းၼၼ်ႉလႆႈသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉ၊ တင်ႈယေးငိုၼ်း၊ ပၼ်ပိူၼ်ႈယိုမ် ဢဝ်ၶီႈမၼ်း သွၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈလၢႆးၵႃႉလၢႆးၶၢႆ၊ ၶဝ်လႆႈသၢင်ႈၵၢတ်ႇတႃႇၶၢႆၶူဝ်းဢၼ်ပီးၼွင်ႉတႆး လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးႁိုဝ်ႈၶဝ်မီးလႆၢးလႆႈ၊ သၢင်ႈႁိူၼ်းတႆးတႃႇပိူၼ်ႈလႆႈမႃးလေႇမႃးႁၼ်ၾိင်းထုင်းတႆး၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈမႅင်ႇၽၢႆႇမၼ်းသေ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်လုမ်း ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းပီ လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူဝ်ၵႅပ်ႉ ပေႃႈထႅင်ႈပီ ၸင်ႇမႃးၵုမ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁဵတ်းပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉ။
 

&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;&quot;ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁိုဝ်ႈႁဵတ်း ပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉ&quot;&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး&lt;/center&gt;


ပေႃးဝႃႈမီးၵၢမ်ႇ (ၵၢၼ်) မီးၺႅၼ်ႇ မီးဝိရိယ (တၢင်းၶတ်းၸႂ်) ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတူၵ်းၽၢၼ်၊ မီးၺႅၼ်ႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈ ၸုမ်းပီႈၼွင်ႈတႆးမိူင်းၶွၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶဝ်မီးတၢင်ႈၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၶဝ်သုမ်းလၢႆ ၶဝ်မီးပၺ်ႇၺႃႇ ၶဝ်မေႃၵပ်းသိုပ်ႇ၊ တႃႇတေမီးၵၢမ်ႇ ၺႅၼ်ႇ ဝိရိယ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်ႈတၢင်းၼမ် ၼႆႉၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်ထၢတ်ႈၸႂ်လွင်ႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉႁႅင်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

=== ဢုတ်ႉၸႃႇ ၵုသူဝ်ႇ ပၺ်ႇၺႃႇ ===
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ၊ ဢၼ်လႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ လႆႈတင်းသၢမ်ဢၼ်ၶႅၼ်ႈလီ 

# ဢုတ်ႉၸႃႇ (ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း)  
# ၵုသူဝ်ႇ  
# ပၺ်ႇၺႃႇ 

သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်၊ ပေႃးမႃးတူၺ်းၵူၼ်းၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ႁဝ်းတိုၼ်ႇမႃးဢွၼ်ၵၼ်ႁႃဢဝ်သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ တႃႇတေလႆႈမႃးသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ ႁဵတ်ႈဢဝ် လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢမ်ႇ မီးၺႅၼ်ႇ လႄႈမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈယဝ်ႉ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ-


&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;&quot;ၽူႈၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢုတ်ႉၸႃႇ၊ ၵုသူဝ်ႇ၊ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ သေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ၊ &lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''&lt;big&gt;ၵူၼ်းမိူၵ်ႈဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်သမ်ႉ သုမ်းဢုတ်ႉၸႃႇ၊ လႆႈဢၵုသူဝ်ႇ လႄႈ ႁၢမ်းပၺ်ႇၺႃႇသေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ&quot;&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;


ၵွပ်ႈဢမ်ႇလႆႈသၢမ်ပိူင်ၼႆႉသေ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇမီးၵွင်ႉမီးၵွင်ႉမီးႁႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈမီးၶုၼ်၊ ၸင်ႇပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်ႈၽၢၼ်တႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။


ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈ သပ်းထႅမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁူႉလွင်ႈႁဝ်း ပိုၼ်းႁဝ်း ၾိင်ႈငေႈၾိင်ႈထုင်းႁဝ်း ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃႁဝ်း လွင်ႈမိူင်းႁဝ်းလီꧦ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းလူဝ်ႇႁူႉလွင်ႈပိူၼ်ႈ၊ မိူင်းပိူၼ်ႈဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶဝ်တေဝႆႉလွင်ႈယႂ်ႇ လွင်ႈလေႇမိူင်း ၶဝ်တေႁွမ်ငိုၼ်းဝႆႉတႃႇလေႇႁႃတၢင်းႁူႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တႃႇၵိၼ်ၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇပေႃးဝႆႉလွင်ႈယႂ်ႇ ၶဝ်တေၸူဝ်းလုၵ်ႈၸူဝ်းလၢၼ် ၸူဝ်းၵၼ်လေႇမိူင်း တႃႇတေပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈႁူႉပိူၼ်ႈႁူႉႁဝ်း တႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် တႃႇမီးတၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ တိူဝ်းမႃးထႅင်ႈ၊ ပေႃးႁဝ်းမီးတၢင်းႁူႉၼမ်မႃးၵႂၢင်ႈမႃး ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈၶုတ်းပႅတ်ႈ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းၽၢၼ် တၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ ႁူႉပွင်ႇၸႂ်ၶေႃႈသင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈတႄႉꧦ ႁဝ်းၸင်ႇ ၶုတ်းပႅတ်ႈငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်းလႆႈ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈယဝ်ႉ။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|&lt;ref&gt;ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး၊ 2013၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး၊ သိုပ်ႇထွမ်ႇလႆႈတီႈ -
https://www.youtube.com/watch?v=JBgG3TOi19A
&lt;/ref&gt;}}</text>
      <sha1>6mh5mlmrgdihs77bf9nabmjuzsfs9bf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢုပ်ႇၵုမ်:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>35834</id>
    <revision>
      <id>125557</id>
      <parentid>116614</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ဢမ်ႇဢွၵ်ႇယၢၼ် လွင်ႈပိၼ်ႇၽၢႆႇသေ Saimawnkham ၶၢႆႉဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း:ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ]] တေႃႇ [[ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]: ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၸိုဝ်ႈ</comment>
      <origin>116429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="svs0jn2x01ty2dzxedlcwjtt0glbxq7" xml:space="preserve">== တေလၢႆႈ ၸိုဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ဝီႇၶီႇ ==

မႂ်ႇသုင်
ၶႃႈႁဝ်း တေလၢႆႈၸိုဝ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ ၼႆႉ ၵႂႃႇၸူး တူၼ်ၶူးလူင် လႃၽဝမ်သ ၶႃႈ​ဢေႃႈ။ [[ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Raa Zaa Leng Saue|Raa Zaa Leng Saue]] ([[ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Raa Zaa Leng Saue|ဢုပ်ႇ]]) 09:37, 14 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2025 (UTC)

:တေၶၢႆႉပၼ်လႂ်။ [[ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Saimawnkham|Saimawnkham]] ([[ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Saimawnkham|ဢုပ်ႇ]]) 06:36, 15 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2025 (UTC)</text>
      <sha1>svs0jn2x01ty2dzxedlcwjtt0glbxq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125560</id>
      <parentid>125557</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Saimawnkham ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]] တေႃႇ [[ဢုပ်ႇၵုမ်:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]</comment>
      <origin>116429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="svs0jn2x01ty2dzxedlcwjtt0glbxq7" xml:space="preserve">== တေလၢႆႈ ၸိုဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ဝီႇၶီႇ ==

မႂ်ႇသုင်
ၶႃႈႁဝ်း တေလၢႆႈၸိုဝ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ ၼႆႉ ၵႂႃႇၸူး တူၼ်ၶူးလူင် လႃၽဝမ်သ ၶႃႈ​ဢေႃႈ။ [[ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Raa Zaa Leng Saue|Raa Zaa Leng Saue]] ([[ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Raa Zaa Leng Saue|ဢုပ်ႇ]]) 09:37, 14 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2025 (UTC)

:တေၶၢႆႉပၼ်လႂ်။ [[ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Saimawnkham|Saimawnkham]] ([[ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Saimawnkham|ဢုပ်ႇ]]) 06:36, 15 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2025 (UTC)</text>
      <sha1>svs0jn2x01ty2dzxedlcwjtt0glbxq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸွမ်းလူၺ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36915</id>
    <revision>
      <id>125584</id>
      <parentid>125501</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T09:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>125584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29566" sha1="1bhszvue1h0lja2mknjk12lh46nvj2w" xml:space="preserve">ၼႆႉပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆၶွင် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်း၊ ၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၸိုဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၼႃ ၼႂ်းၼႃႈလိၵ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၼ် လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်တူဝ်ၼႃ။ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ဝႆႉ လႄႈ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၵၢၼ်ႁပ်ႉႁူႉၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်းၶႃႈယဝ်ႉ။

{{compact ToC|side=yes|top=yes|num=yes}}__NOTOC__

== ၵ ==
[[File:Wonsan waterfront (2937890043).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]]]
[[File:Busan city.png|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း]]]]
*{{flagicon|Kazakhstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Kiribati}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၵိရိပတီႇ ၵိရိပတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵိရိပတီႇ]]''' - [[ၵိရိပတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵိရိပတီႇ]]
*{{flagicon|Cuba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူးပႃး]]''' - [[ၵူးပႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူးပႃး]]
*{{flagicon|Kosovo}}  '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Colombia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Kyrgyzstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Costa Rica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]''' - [[ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]
*{{flagicon|Cambodia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]''' - [[ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]
*{{flagicon|North Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]''' - [[ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၵၢဝ်းလီ ]]
*{{flagicon|South Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း (မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ)]]''' - [[ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢဝ်းလီ]]
*{{flagicon|Djibouti}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ]]''' - [[ၵျီႇပူးတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵျီႇပူးတီႇ]]
*{{flagicon|French Guiana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]

== ၶ ==
[[File:Toronto Bathurst Quay.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]]]
[[File:Vista Parcial de Santiago de Chile 2013.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]]]
[[File:Shanghai Skyline, Dec2014.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]]]
[[File:Kuwait City cropped.jpg|thumb|[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|Kuwait}} '''[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]''' - [[ၶူႇဝဵတ်ႈ|မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Kenya}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၺႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]
*{{flagicon|Cameroon}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]''' - [[ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]
*{{flagicon|Canada}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]
*{{flagicon|Cape Verde}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]''' - [[ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]
*{{flagicon|Cayman Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း|မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း (''ၼႃႈလိၼ် ပွတ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶွင် မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Chad}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျၢတ်ႈ]]''' - [[ၶျၢတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျၢတ်ႈ]]
*{{flagicon|Chile}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]''' - [[ၶျီႇလီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျီႇလီႇ]]
*{{flagicon|China}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]''' - [[မိူင်းၶႄႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၶႄႇ]]
*{{flagicon|Comoros}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]''' - [[ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Croatia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]''' - [[ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]
*{{flagicon|Czech Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]

== သ ==
*{{flagicon|Cyprus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]''' - [[သၢႆႉပရႅတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]

== တ ==
[[File:Kopenhagen Innenstadt.JPG|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Denmark by population|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]]]
*{{flagicon|East Timor}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]''' - [[တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]
*{{flagicon|Denmark}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ လူၺ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]''' - [[တႅၼ်းမၢၵ်ႈ|မိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]
*{{flagicon|Dominica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]''' - [[တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]
*{{flagicon|Dominican Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]

== ပ ==
[[File:Manama-nightview.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]]]
[[File:São Paulo city (Bela Vista).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]]]
*{{flagicon|Bahamas}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇႁႃးမႃး]]''' - [[ပႃႇႁႃးမႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ပႃႇႁႃးမႃး]]
*{{flagicon|Bahrain}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]''' - [[ပႃႇရဵၼ်း|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႃႇရဵၼ်း]]
*{{flagicon|Bangladesh}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]''' - [[ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Barbados}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]''' - [[ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belarus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]''' - [[ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belgium}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]''' - [[ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]
*{{flagicon|Belize}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Benin}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၼိၼ်း]]''' - [[ပႄႇၼိၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇၼိၼ်း]]
*{{flagicon|Bolivia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၺ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]''' - [[ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး|ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတင်းၼမ် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]
*{{flagicon|French Polynesia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]

*{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]''' - [[ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]
*{{flagicon|Botswana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]''' - [[ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]
*{{flagicon|Brazil}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်ယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Brunei}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး]]''' - [[ပရူႇၼၢႆး|ၸိုင်ႈမိူင်း ပရူႇၼၢႆး တႃႇရုသ်ႉသလမ်ႇ]]
*{{flagicon|Bulgaria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Bulgaria]]''' - [[ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Burkina Faso}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]''' - [[ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Burundi}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇရုၼ်းတီႇ]]''' - [[ပူႇရုၼ်းတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸ်ိုင်ႈ ပူႇရုၼ်းတီႇ]]

== ၽ ==
*{{flagicon|Bhutan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]''' - [[ၽူႇတၢၼ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]

== ၾ ==
[[File:Southern Waterfront, Suva.jpg|thumb|[[List of cities and towns in Fiji|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]]]
[[File:Le quartier de la Défense vu de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014.jpg|thumb|[[List of communes in France with over 20,000 inhabitants|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|France}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်း 20,000 လိူဝ်|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Faroe Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း (''မိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Fiji}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]''' - [[ၾီႇၵျီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မူႇၵုၼ်ၾီႇၵျီႇ]]
*{{flagicon|Finland}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]''' - [[ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Falkland Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ|မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]

== ဢ ==
[[File:Buenos Aires - Monserrat - Avenida 9 de Julio.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]]]
[[File:Gold Coast Convention and Exhibition Centre.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]]]
[[File:View from Cairo Tower 31march2007.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]]]
[[File:Tln1.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]]]
*{{flagicon|Afghanistan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိတ်ႉသလမ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Central African Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]
*{{flagicon|Albania}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇပႃးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Ethiopia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]''' - [[ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]
*{{flagicon|Egypt}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]''' - [[ဢီးၵျိပ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇရၢပ်ႈ ဢီးၵျိပ်ႈ]]
*{{flagicon|Equatorial Guinea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]''' - [[ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]
*{{flagicon|Ecuador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Eritrea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇရီႇထရီးယႃး|မိူင်းဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Estonia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]

*{{flagicon|El Salvador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Algeria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]''' - [[ဢႄးၵျီးရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]
*{{flagicon|Andorra}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ|မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]
*{{flagicon|Angola}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]
*{{flagicon|Antigua and Barbuda}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]
*{{flagicon|Argentina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]''' - [[ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]
*{{flagicon|Armenia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇမေးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Aruba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇရူးပႃး]]''' - [[ဢႃႇရူးပႃး|ဢႃႇရူးပႃး (''ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ႁေႃၶမ်းတၢတ်ႉၶ်ျ'')]]
*{{flagicon|Australia}} ''' [[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]''' - [[ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]
*{{flagicon|Austria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး]]''' - [[ဢေႃးသထရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃးသထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Azerbaijan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Côte d'Ivoire}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]''' - [[ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Eswatini}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ (သဝႃႇၸီႇလႅၼ်ႇ)]]''' - [[Eswatini|Kingdom of Eswatini]]</text>
      <sha1>1bhszvue1h0lja2mknjk12lh46nvj2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125585</id>
      <parentid>125584</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>125585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35235" sha1="kkckdmeldpxcvarqbdf2eqalminqy8h" xml:space="preserve">ၼႆႉပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆၶွင် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်း၊ ၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၸိုဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၼႃ ၼႂ်းၼႃႈလိၵ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၼ် လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်တူဝ်ၼႃ။ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ဝႆႉ လႄႈ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၵၢၼ်ႁပ်ႉႁူႉၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်းၶႃႈယဝ်ႉ။

{{compact ToC|side=yes|top=yes|num=yes}}__NOTOC__

== ၵ ==
[[File:Banjul-King-Fahad-Mosque-2007.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း The Gambia|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး]]]]
[[File:Frankfurt Skyline at night (Unsplash).jpg|thumb|[[List of cities and towns in Germany|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ]]]]
[[File:Wonsan waterfront (2937890043).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]]]
[[File:Busan city.png|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း]]]]
*{{flagicon|Kazakhstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Kiribati}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၵိရိပတီႇ ၵိရိပတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵိရိပတီႇ]]''' - [[ၵိရိပတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵိရိပတီႇ]]
*{{flagicon|Cuba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူးပႃး]]''' - [[ၵူးပႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူးပႃး]]
*{{flagicon|Kosovo}}  '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Colombia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Kyrgyzstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Costa Rica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]''' - [[ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]
*{{flagicon|Cambodia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]''' - [[ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]
*{{flagicon|North Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]''' - [[ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၵၢဝ်းလီ ]]
*{{flagicon|South Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း (မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ)]]''' - [[ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢဝ်းလီ]]
*{{flagicon|Djibouti}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ]]''' - [[ၵျီႇပူးတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵျီႇပူးတီႇ]]
*{{flagicon|French Guiana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Gabon}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႄးပုၼ်ႇ]]''' - [[ၵႄးပုၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႄးပုၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Gambia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး]]''' - [[ၵမ်ႇပီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵမ်ႇပီးယႃး]]
*''တူၺ်း [[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပႃးလဵတ်ႈသတၢႆးၽွင်းငမ်းဝႆႉ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပႃးလႅတ်ႈသတၢႆး]] တွၼ်ႈတႃႇၵႃႇၸႃႇ'' 
*{{flagicon|Georgia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းၵျေႃႇၵျႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Georgia]]''' - [[မိူင်းၵျေႃႇၵျႃႇ|ၵျေႃႇၵျႃႇ]]
*{{flagicon|Germany}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ]]''' - [[ၵျႃႇမၼီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၵျႃႇမၼီႇ]]
*{{flagicon|Ghana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၼႃႇ]]''' - [[ၵႃႇၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၼႃႇ]]
*{{flagicon|Gibraltar}} '''[[ၵျီႇပရေႃးတႃး#ၸႄႈတိူင်းၽႄ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျီႇပရေႃးတႃး]]''' - [[ၵျီႇပရေႃးတႃး|ၵျီႇပရေႃးတႃး (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ယူႇၶေႇ'')]]
*{{flagicon|Greece}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရိတ်ႈ]]''' - [[ၵရိတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႅတ်ႉလႅၼ်းၼိၵ်ႉ]]
*{{flagicon|Greenland}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵရိၼ်းလႅၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရိၼ်းလႅၼ်း]]''' - [[Greenland|Greenland (''မိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်းမိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Grenada}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရႄႇၼႃႇတႃႇ]]''' - [[ၵရႄႇၼႃႇတႃႇ]]
*{{flagicon|Guadeloupe}} '''[[ႁွင်ႈၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ]]''' - [[ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ|ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Guam}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ် ၼႂ်း ၵႂၢမ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂၢမ်ႇ]]''' - [[ၵႂၢမ်ႇ|ၼႃႈလိၼ် ၵႂၢမ်ႇ (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ယူႇဢႅတ်ႉသ်'')]]
*{{flagicon|Guatemala}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်း ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ]]''' - [[ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ]]
*{{flagicon|Guinea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵီးၼီး]]''' - [[ၵီးၼီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵီးၼီး]]
*{{flagicon|Guinea-Bissau}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ]]''' - [[ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Guyana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ]]''' - [[ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူမ်ႈတုမ် ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ]]

== ၶ ==
[[File:Toronto Bathurst Quay.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]]]
[[File:Vista Parcial de Santiago de Chile 2013.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]]]
[[File:Shanghai Skyline, Dec2014.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]]]
[[File:Kuwait City cropped.jpg|thumb|[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|Kuwait}} '''[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]''' - [[ၶူႇဝဵတ်ႈ|မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Kenya}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၺႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]
*{{flagicon|Cameroon}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]''' - [[ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]
*{{flagicon|Canada}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]
*{{flagicon|Cape Verde}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]''' - [[ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]
*{{flagicon|Cayman Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း|မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း (''ၼႃႈလိၼ် ပွတ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶွင် မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Chad}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျၢတ်ႈ]]''' - [[ၶျၢတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျၢတ်ႈ]]
*{{flagicon|Chile}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]''' - [[ၶျီႇလီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျီႇလီႇ]]
*{{flagicon|China}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]''' - [[မိူင်းၶႄႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၶႄႇ]]
*{{flagicon|Comoros}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]''' - [[ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Croatia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]''' - [[ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]
*{{flagicon|Czech Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]

== သ ==
*{{flagicon|Cyprus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]''' - [[သၢႆႉပရႅတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]

== တ ==
[[File:Kopenhagen Innenstadt.JPG|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Denmark by population|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]]]
*{{flagicon|East Timor}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]''' - [[တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]
*{{flagicon|Denmark}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ လူၺ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]''' - [[တႅၼ်းမၢၵ်ႈ|မိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]
*{{flagicon|Dominica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]''' - [[တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]
*{{flagicon|Dominican Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]

== ပ ==
[[File:Manama-nightview.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]]]
[[File:São Paulo city (Bela Vista).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]]]
*{{flagicon|Bahamas}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇႁႃးမႃး]]''' - [[ပႃႇႁႃးမႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ပႃႇႁႃးမႃး]]
*{{flagicon|Bahrain}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]''' - [[ပႃႇရဵၼ်း|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႃႇရဵၼ်း]]
*{{flagicon|Bangladesh}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]''' - [[ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Barbados}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]''' - [[ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belarus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]''' - [[ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belgium}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]''' - [[ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]
*{{flagicon|Belize}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Benin}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၼိၼ်း]]''' - [[ပႄႇၼိၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇၼိၼ်း]]
*{{flagicon|Bolivia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၺ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]''' - [[ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး|ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတင်းၼမ် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]
*{{flagicon|French Polynesia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]

*{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]''' - [[ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]
*{{flagicon|Botswana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]''' - [[ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]
*{{flagicon|Brazil}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်ယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Brunei}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး]]''' - [[ပရူႇၼၢႆး|ၸိုင်ႈမိူင်း ပရူႇၼၢႆး တႃႇရုသ်ႉသလမ်ႇ]]
*{{flagicon|Bulgaria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Bulgaria]]''' - [[ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Burkina Faso}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]''' - [[ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Burundi}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇရုၼ်းတီႇ]]''' - [[ပူႇရုၼ်းတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸ်ိုင်ႈ ပူႇရုၼ်းတီႇ]]

== ၽ ==
*{{flagicon|Bhutan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]''' - [[ၽူႇတၢၼ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]

== ၾ ==
[[File:Southern Waterfront, Suva.jpg|thumb|[[List of cities and towns in Fiji|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]]]
[[File:Le quartier de la Défense vu de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014.jpg|thumb|[[List of communes in France with over 20,000 inhabitants|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|France}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်း 20,000 လိူဝ်|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Faroe Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း (''မိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Fiji}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]''' - [[ၾီႇၵျီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မူႇၵုၼ်ၾီႇၵျီႇ]]
*{{flagicon|Finland}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]''' - [[ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Falkland Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ|မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]

== ဢ ==
[[File:Buenos Aires - Monserrat - Avenida 9 de Julio.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]]]
[[File:Gold Coast Convention and Exhibition Centre.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]]]
[[File:View from Cairo Tower 31march2007.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]]]
[[File:Tln1.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]]]
*{{flagicon|Afghanistan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိတ်ႉသလမ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Central African Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]
*{{flagicon|Albania}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇပႃးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Ethiopia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]''' - [[ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]
*{{flagicon|Egypt}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]''' - [[ဢီးၵျိပ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇရၢပ်ႈ ဢီးၵျိပ်ႈ]]
*{{flagicon|Equatorial Guinea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]''' - [[ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]
*{{flagicon|Ecuador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Eritrea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇရီႇထရီးယႃး|မိူင်းဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Estonia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]

*{{flagicon|El Salvador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Algeria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]''' - [[ဢႄးၵျီးရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]
*{{flagicon|Andorra}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ|မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]
*{{flagicon|Angola}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]
*{{flagicon|Antigua and Barbuda}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]
*{{flagicon|Argentina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]''' - [[ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]
*{{flagicon|Armenia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇမေးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Aruba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇရူးပႃး]]''' - [[ဢႃႇရူးပႃး|ဢႃႇရူးပႃး (''ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ႁေႃၶမ်းတၢတ်ႉၶ်ျ'')]]
*{{flagicon|Australia}} ''' [[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]''' - [[ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]
*{{flagicon|Austria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး]]''' - [[ဢေႃးသထရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃးသထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Azerbaijan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Côte d'Ivoire}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]''' - [[ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Eswatini}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ (သဝႃႇၸီႇလႅၼ်ႇ)]]''' - [[Eswatini|Kingdom of Eswatini]]</text>
      <sha1>kkckdmeldpxcvarqbdf2eqalminqy8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125593</id>
      <parentid>125585</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ဝဵင်းလူင်]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>125593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35299" sha1="tbwmn96zthv7o41wbwloj7h9fv67hdq" xml:space="preserve">ၼႆႉပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆၶွင် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်း၊ ၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၸိုဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၼႃ ၼႂ်းၼႃႈလိၵ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၼ် လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်တူဝ်ၼႃ။ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ဝႆႉ လႄႈ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၵၢၼ်ႁပ်ႉႁူႉၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်းၶႃႈယဝ်ႉ။

{{compact ToC|side=yes|top=yes|num=yes}}__NOTOC__

== ၵ ==
[[File:Banjul-King-Fahad-Mosque-2007.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း The Gambia|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး]]]]
[[File:Frankfurt Skyline at night (Unsplash).jpg|thumb|[[List of cities and towns in Germany|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ]]]]
[[File:Wonsan waterfront (2937890043).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]]]
[[File:Busan city.png|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း]]]]
*{{flagicon|Kazakhstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Kiribati}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၵိရိပတီႇ ၵိရိပတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵိရိပတီႇ]]''' - [[ၵိရိပတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵိရိပတီႇ]]
*{{flagicon|Cuba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူးပႃး]]''' - [[ၵူးပႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူးပႃး]]
*{{flagicon|Kosovo}}  '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Colombia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Kyrgyzstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Costa Rica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]''' - [[ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]
*{{flagicon|Cambodia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]''' - [[ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]
*{{flagicon|North Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]''' - [[ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၵၢဝ်းလီ ]]
*{{flagicon|South Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း (မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ)]]''' - [[ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢဝ်းလီ]]
*{{flagicon|Djibouti}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ]]''' - [[ၵျီႇပူးတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵျီႇပူးတီႇ]]
*{{flagicon|French Guiana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Gabon}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႄးပုၼ်ႇ]]''' - [[ၵႄးပုၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႄးပုၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Gambia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး]]''' - [[ၵမ်ႇပီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵမ်ႇပီးယႃး]]
*''တူၺ်း [[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပႃးလဵတ်ႈသတၢႆးၽွင်းငမ်းဝႆႉ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပႃးလႅတ်ႈသတၢႆး]] တွၼ်ႈတႃႇၵႃႇၸႃႇ'' 
*{{flagicon|Georgia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းၵျေႃႇၵျႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Georgia]]''' - [[မိူင်းၵျေႃႇၵျႃႇ|ၵျေႃႇၵျႃႇ]]
*{{flagicon|Germany}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ]]''' - [[ၵျႃႇမၼီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၵျႃႇမၼီႇ]]
*{{flagicon|Ghana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၼႃႇ]]''' - [[ၵႃႇၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၼႃႇ]]
*{{flagicon|Gibraltar}} '''[[ၵျီႇပရေႃးတႃး#ၸႄႈတိူင်းၽႄ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျီႇပရေႃးတႃး]]''' - [[ၵျီႇပရေႃးတႃး|ၵျီႇပရေႃးတႃး (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ယူႇၶေႇ'')]]
*{{flagicon|Greece}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရိတ်ႈ]]''' - [[ၵရိတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႅတ်ႉလႅၼ်းၼိၵ်ႉ]]
*{{flagicon|Greenland}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵရိၼ်းလႅၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရိၼ်းလႅၼ်း]]''' - [[Greenland|Greenland (''မိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်းမိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Grenada}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရႄႇၼႃႇတႃႇ]]''' - [[ၵရႄႇၼႃႇတႃႇ]]
*{{flagicon|Guadeloupe}} '''[[ႁွင်ႈၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ]]''' - [[ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ|ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Guam}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ် ၼႂ်း ၵႂၢမ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂၢမ်ႇ]]''' - [[ၵႂၢမ်ႇ|ၼႃႈလိၼ် ၵႂၢမ်ႇ (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ယူႇဢႅတ်ႉသ်'')]]
*{{flagicon|Guatemala}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်း ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ]]''' - [[ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ]]
*{{flagicon|Guinea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵီးၼီး]]''' - [[ၵီးၼီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵီးၼီး]]
*{{flagicon|Guinea-Bissau}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ]]''' - [[ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Guyana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ]]''' - [[ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူမ်ႈတုမ် ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ]]

== ၶ ==
[[File:Toronto Bathurst Quay.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]]]
[[File:Vista Parcial de Santiago de Chile 2013.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]]]
[[File:Shanghai Skyline, Dec2014.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]]]
[[File:Kuwait City cropped.jpg|thumb|[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|Kuwait}} '''[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]''' - [[ၶူႇဝဵတ်ႈ|မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Kenya}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၺႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]
*{{flagicon|Cameroon}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]''' - [[ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]
*{{flagicon|Canada}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]
*{{flagicon|Cape Verde}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]''' - [[ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]
*{{flagicon|Cayman Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း|မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း (''ၼႃႈလိၼ် ပွတ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶွင် မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Chad}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျၢတ်ႈ]]''' - [[ၶျၢတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျၢတ်ႈ]]
*{{flagicon|Chile}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]''' - [[ၶျီႇလီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျီႇလီႇ]]
*{{flagicon|China}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]''' - [[မိူင်းၶႄႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၶႄႇ]]
*{{flagicon|Comoros}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]''' - [[ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Croatia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]''' - [[ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]
*{{flagicon|Czech Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]

== သ ==
*{{flagicon|Cyprus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]''' - [[သၢႆႉပရႅတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]

== တ ==
[[File:Kopenhagen Innenstadt.JPG|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Denmark by population|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]]]
*{{flagicon|East Timor}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]''' - [[တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]
*{{flagicon|Denmark}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ လူၺ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]''' - [[တႅၼ်းမၢၵ်ႈ|မိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]
*{{flagicon|Dominica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]''' - [[တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]
*{{flagicon|Dominican Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]

== ပ ==
[[File:Manama-nightview.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]]]
[[File:São Paulo city (Bela Vista).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]]]
*{{flagicon|Bahamas}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇႁႃးမႃး]]''' - [[ပႃႇႁႃးမႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ပႃႇႁႃးမႃး]]
*{{flagicon|Bahrain}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]''' - [[ပႃႇရဵၼ်း|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႃႇရဵၼ်း]]
*{{flagicon|Bangladesh}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]''' - [[ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Barbados}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]''' - [[ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belarus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]''' - [[ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belgium}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]''' - [[ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]
*{{flagicon|Belize}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Benin}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၼိၼ်း]]''' - [[ပႄႇၼိၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇၼိၼ်း]]
*{{flagicon|Bolivia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၺ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]''' - [[ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး|ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတင်းၼမ် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]
*{{flagicon|French Polynesia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]

*{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]''' - [[ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]
*{{flagicon|Botswana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]''' - [[ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]
*{{flagicon|Brazil}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်ယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Brunei}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး]]''' - [[ပရူႇၼၢႆး|ၸိုင်ႈမိူင်း ပရူႇၼၢႆး တႃႇရုသ်ႉသလမ်ႇ]]
*{{flagicon|Bulgaria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Bulgaria]]''' - [[ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Burkina Faso}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]''' - [[ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Burundi}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇရုၼ်းတီႇ]]''' - [[ပူႇရုၼ်းတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸ်ိုင်ႈ ပူႇရုၼ်းတီႇ]]

== ၽ ==
*{{flagicon|Bhutan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]''' - [[ၽူႇတၢၼ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]

== ၾ ==
[[File:Southern Waterfront, Suva.jpg|thumb|[[List of cities and towns in Fiji|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]]]
[[File:Le quartier de la Défense vu de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014.jpg|thumb|[[List of communes in France with over 20,000 inhabitants|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|France}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်း 20,000 လိူဝ်|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Faroe Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း (''မိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Fiji}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]''' - [[ၾီႇၵျီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မူႇၵုၼ်ၾီႇၵျီႇ]]
*{{flagicon|Finland}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]''' - [[ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Falkland Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ|မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]

== ဢ ==
[[File:Buenos Aires - Monserrat - Avenida 9 de Julio.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]]]
[[File:Gold Coast Convention and Exhibition Centre.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]]]
[[File:View from Cairo Tower 31march2007.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]]]
[[File:Tln1.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]]]
*{{flagicon|Afghanistan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိတ်ႉသလမ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Central African Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]
*{{flagicon|Albania}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇပႃးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Ethiopia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]''' - [[ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]
*{{flagicon|Egypt}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]''' - [[ဢီးၵျိပ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇရၢပ်ႈ ဢီးၵျိပ်ႈ]]
*{{flagicon|Equatorial Guinea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]''' - [[ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]
*{{flagicon|Ecuador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Eritrea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇရီႇထရီးယႃး|မိူင်းဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Estonia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]

*{{flagicon|El Salvador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Algeria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]''' - [[ဢႄးၵျီးရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]
*{{flagicon|Andorra}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ|မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]
*{{flagicon|Angola}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]
*{{flagicon|Antigua and Barbuda}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]
*{{flagicon|Argentina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]''' - [[ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]
*{{flagicon|Armenia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇမေးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Aruba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇရူးပႃး]]''' - [[ဢႃႇရူးပႃး|ဢႃႇရူးပႃး (''ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ႁေႃၶမ်းတၢတ်ႉၶ်ျ'')]]
*{{flagicon|Australia}} ''' [[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]''' - [[ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]
*{{flagicon|Austria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး]]''' - [[ဢေႃးသထရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃးသထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Azerbaijan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Côte d'Ivoire}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]''' - [[ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Eswatini}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ (သဝႃႇၸီႇလႅၼ်ႇ)]]''' - [[Eswatini|Kingdom of Eswatini]]

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းလူင်]]</text>
      <sha1>tbwmn96zthv7o41wbwloj7h9fv67hdq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>125594</id>
      <parentid>125593</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>125594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36901" sha1="4gw7htzhib8qk149e4hj7fs23ircqhc" xml:space="preserve">ၼႆႉပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆၶွင် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်း၊ ၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၸိုဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၼႃ ၼႂ်းၼႃႈလိၵ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၼ် လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်တူဝ်ၼႃ။ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ဝႆႉ လႄႈ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၵၢၼ်ႁပ်ႉႁူႉၼၼ်ႉ တေတႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်းၶႃႈယဝ်ႉ။

{{compact ToC|side=yes|top=yes|num=yes}}__NOTOC__

== ၵ ==
[[File:Banjul-King-Fahad-Mosque-2007.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း The Gambia|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး]]]]
[[File:Frankfurt Skyline at night (Unsplash).jpg|thumb|[[List of cities and towns in Germany|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ]]]]
[[File:Wonsan waterfront (2937890043).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]]]
[[File:Busan city.png|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း]]]]
*{{flagicon|Kazakhstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Kiribati}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၵိရိပတီႇ ၵိရိပတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵိရိပတီႇ]]''' - [[ၵိရိပတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵိရိပတီႇ]]
*{{flagicon|Cuba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူးပႃး]]''' - [[ၵူးပႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူးပႃး]]
*{{flagicon|Kosovo}}  '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Colombia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]''' - [[ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်ႇလမ်ႇပီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Kyrgyzstan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]''' - [[ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Costa Rica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]''' - [[ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ]]
*{{flagicon|Cambodia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]''' - [[ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]
*{{flagicon|North Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ]]''' - [[ၵၢဝ်းလီႁွင်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၵၢဝ်းလီ ]]
*{{flagicon|South Korea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း (မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ)]]''' - [[ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢဝ်းလီ]]
*{{flagicon|Djibouti}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျီႇပူးတီႇ]]''' - [[ၵျီႇပူးတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵျီႇပူးတီႇ]]
*{{flagicon|French Guiana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ၵုၺ်ႇယႃႇၼႃႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Gabon}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႄးပုၼ်ႇ]]''' - [[ၵႄးပုၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႄးပုၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Gambia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵမ်ႇပီးယႃး]]''' - [[ၵမ်ႇပီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵမ်ႇပီးယႃး]]
*''တူၺ်း [[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပႃးလဵတ်ႈသတၢႆးၽွင်းငမ်းဝႆႉ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပႃးလႅတ်ႈသတၢႆး]] တွၼ်ႈတႃႇၵႃႇၸႃႇ'' 
*{{flagicon|Georgia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းၵျေႃႇၵျႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Georgia]]''' - [[မိူင်းၵျေႃႇၵျႃႇ|ၵျေႃႇၵျႃႇ]]
*{{flagicon|Germany}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျႃႇမၼီႇ]]''' - [[ၵျႃႇမၼီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၵျႃႇမၼီႇ]]
*{{flagicon|Ghana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႃႇၼႃႇ]]''' - [[ၵႃႇၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၼႃႇ]]
*{{flagicon|Gibraltar}} '''[[ၵျီႇပရေႃးတႃး#ၸႄႈတိူင်းၽႄ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵျီႇပရေႃးတႃး]]''' - [[ၵျီႇပရေႃးတႃး|ၵျီႇပရေႃးတႃး (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ယူႇၶေႇ'')]]
*{{flagicon|Greece}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရိတ်ႈ]]''' - [[ၵရိတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႅတ်ႉလႅၼ်းၼိၵ်ႉ]]
*{{flagicon|Greenland}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵရိၼ်းလႅၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရိၼ်းလႅၼ်း]]''' - [[Greenland|Greenland (''မိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်းမိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Grenada}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵရႄႇၼႃႇတႃႇ]]''' - [[ၵရႄႇၼႃႇတႃႇ]]
*{{flagicon|Guadeloupe}} '''[[ႁွင်ႈၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ]]''' - [[ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ|ၵႂႃးတီႇလုပ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Guam}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ် ၼႂ်း ၵႂၢမ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂၢမ်ႇ]]''' - [[ၵႂၢမ်ႇ|ၼႃႈလိၼ် ၵႂၢမ်ႇ (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ယူႇဢႅတ်ႉသ်'')]]
*{{flagicon|Guatemala}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်း ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ]]''' - [[ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ]]
*{{flagicon|Guinea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵီးၼီး]]''' - [[ၵီးၼီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵီးၼီး]]
*{{flagicon|Guinea-Bissau}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ]]''' - [[ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Guyana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ]]''' - [[ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူမ်ႈတုမ် ၵၢႆႇယႃးၼႃႇ]]

== ၶ ==
[[File:Toronto Bathurst Quay.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]]]
[[File:Vista Parcial de Santiago de Chile 2013.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]]]
[[File:Shanghai Skyline, Dec2014.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]]]
[[File:Kuwait City cropped.jpg|thumb|[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|Kuwait}} '''[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူႇဝဵတ်ႈ]]''' - [[ၶူႇဝဵတ်ႈ|မိူင်းၶူႇဝဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Kenya}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၺႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ]]
*{{flagicon|Cameroon}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]''' - [[ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း]]
*{{flagicon|Canada}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]''' - [[ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]
*{{flagicon|Cape Verde}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]''' - [[ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ]]
*{{flagicon|Cayman Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း|မူႇၵုၼ်ၶေးမႅၼ်း (''ၼႃႈလိၼ် ပွတ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶွင် မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Chad}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျၢတ်ႈ]]''' - [[ၶျၢတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျၢတ်ႈ]]
*{{flagicon|Chile}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶျီႇလီႇ]]''' - [[ၶျီႇလီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျီႇလီႇ]]
*{{flagicon|China}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ]]''' - [[မိူင်းၶႄႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၶႄႇ]]
*{{flagicon|Comoros}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]''' - [[ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ|မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Republic of the Congo}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Croatia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]''' - [[ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး]]
*{{flagicon|Czech Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျႅၵ်ႈ]]

== သ ==
*{{flagicon|Cyprus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]''' - [[သၢႆႉပရႅတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ သၢႆႉပရႅတ်ႈ]]

== တ ==
[[File:Kopenhagen Innenstadt.JPG|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Denmark by population|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]]]
*{{flagicon|East Timor}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]''' - [[တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]]
*{{flagicon|Denmark}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ လူၺ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]''' - [[တႅၼ်းမၢၵ်ႈ|မိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ]]
*{{flagicon|Dominica}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]''' - [[တူဝ်ႇမီႇၼိၵ|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼိၵ]]
*{{flagicon|Dominican Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ]]

== ပ ==
[[File:Manama-nightview.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]]]
[[File:São Paulo city (Bela Vista).jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]]]
*{{flagicon|Bahamas}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇႁႃးမႃး]]''' - [[ပႃႇႁႃးမႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ပႃႇႁႃးမႃး]]
*{{flagicon|Bahrain}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃႇရဵၼ်း]]''' - [[ပႃႇရဵၼ်း|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႃႇရဵၼ်း]]
*{{flagicon|Bangladesh}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]''' - [[ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Barbados}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]''' - [[ပႃးပေႇတူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belarus}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]''' - [[ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ]]
*{{flagicon|Belgium}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]''' - [[ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ပႄႇၵျီႇယမ်ႇ]]
*{{flagicon|Belize}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Benin}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပႄႇၼိၼ်း]]''' - [[ပႄႇၼိၼ်း|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႄႇၼိၼ်း]]
*{{flagicon|Bolivia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၺ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]''' - [[ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး|ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတင်းၼမ် ပူဝ်ႇလီးဝီးယႃး]]
*{{flagicon|French Polynesia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ပေႃႇလီႇၼေးသျႃး ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (''တူင်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ'')]]

*{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]''' - [[ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး]]
*{{flagicon|Botswana}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]''' - [[ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ]]
*{{flagicon|Brazil}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင်ယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်း ပရႃႇၸီး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရႃႇၸီး]]''' - [[ပရႃႇၸီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ပရႃႇၸီး]]
*{{flagicon|Brunei}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပရူႇၼၢႆး]]''' - [[ပရူႇၼၢႆး|ၸိုင်ႈမိူင်း ပရူႇၼၢႆး တႃႇရုသ်ႉသလမ်ႇ]]
*{{flagicon|Bulgaria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Bulgaria]]''' - [[ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ]]
*{{flagicon|Burkina Faso}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]''' - [[ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ]]
*{{flagicon|Burundi}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ပူႇရုၼ်းတီႇ]]''' - [[ပူႇရုၼ်းတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸ်ိုင်ႈ ပူႇရုၼ်းတီႇ]]

== ၽ ==
*{{flagicon|Bhutan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]''' - [[ၽူႇတၢၼ်ႇ|မိူင်းႁေႃၶမ်း ၽူႇတၢၼ်ႇ]]

== ၾ ==
[[File:Southern Waterfront, Suva.jpg|thumb|[[List of cities and towns in Fiji|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]]]
[[File:Le quartier de la Défense vu de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014.jpg|thumb|[[List of communes in France with over 20,000 inhabitants|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]]]
*{{flagicon|France}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်း 20,000 လိူဝ်|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]''' - [[ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]
*{{flagicon|Faroe Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း|မူႇၵုၼ်ၾႄးရူဝ်း (''မိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႂ်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်း တႅၼ်းမၢၵ်ႈ'')]]
*{{flagicon|Fiji}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾီႇၵျီႇ]]''' - [[ၾီႇၵျီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မူႇၵုၼ်ၾီႇၵျီႇ]]
*{{flagicon|Finland}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]''' - [[ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Falkland Islands}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ]]''' - [[မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ|မူႇၵုၼ်ၾွၵ်ႉလႅၼ်ႇ (''ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ'')]]

== ႁ ==
[[File:Volt Királyi palota (138. számú műemlék) 3.jpg|thumb|[[List of cities and towns in Hungary|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ႁၢင်ႇၵေႇရီႇ]]]]
*{{flagicon|Haiti}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ႁေးတီႇ]]''' - [[ႁေးတီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁေးတီႇ]]
*{{flagicon|Honduras}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ႁွၼ်ႇတူးရႅတ်ႈ]]''' - [[ႁွၼ်ႇတူးရႅတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁွၼ်ႇတူးရႅတ်ႈ]]
*{{flagicon|Hong Kong}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ၼႂ်း ႁွင်းၵွင်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း Hong Kong]]''' - [[ႁွင်းၵွင်း|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁွင်းၵွင်း ၶွင် မိူင်းၶႄႇ (''ၼႃႈလိၼ်ဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း'')]]
*{{flagicon|Hungary}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ႁၢင်ႇၵေႇရီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ႁၢင်ႇၵေႇရီႇ]]''' - [[ႁၢင်ႇၵေႇရီႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁၢင်ႇၵေႇရီႇ]]

== ဢ ==
[[File:Buenos Aires - Monserrat - Avenida 9 de Julio.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]]]
[[File:Gold Coast Convention and Exhibition Centre.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]]]
[[File:View from Cairo Tower 31march2007.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]]]
[[File:Tln1.jpg|thumb|[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]]]
*{{flagicon|Afghanistan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိတ်ႉသလမ်း ဢႃႇၾၵၢၼ်ႇၼီႇသတၢၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Central African Republic}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]''' - [[မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်]]
*{{flagicon|Albania}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇပႃးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇပႃးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Ethiopia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]''' - [[ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး]]
*{{flagicon|Egypt}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီးၵျိပ်ႈ]]''' - [[ဢီးၵျိပ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇရၢပ်ႈ ဢီးၵျိပ်ႈ]]
*{{flagicon|Equatorial Guinea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]''' - [[ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး]]
*{{flagicon|Ecuador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႇၵႂႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Eritrea}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇရီႇထရီးယႃး|မိူင်းဢႄႇရီႇထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Estonia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]''' - [[ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး]]

*{{flagicon|El Salvador}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]''' - [[ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ]]
*{{flagicon|Algeria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]''' - [[ဢႄးၵျီးရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢႄးၵျီးရီးယႃး]]
*{{flagicon|Andorra}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ|မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ]]
*{{flagicon|Angola}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ]]
*{{flagicon|Antigua and Barbuda}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]''' - [[ဢႅၼ်ႇထီႇၵႂႃႇ လႄႈ ပႃႇပူးတႃႇ]]
*{{flagicon|Argentina}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]''' - [[ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး]]
*{{flagicon|Armenia}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]''' - [[ဢႃႇမေးၼီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇမေးၼီးယႃး]]
*{{flagicon|Aruba}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇရူးပႃး]]''' - [[ဢႃႇရူးပႃး|ဢႃႇရူးပႃး (''ၼႃႈလိၼ်ပိုင်ႈဢိင် ႁေႃၶမ်းတၢတ်ႉၶ်ျ'')]]
*{{flagicon|Australia}} ''' [[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး လူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]''' - [[ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး|ၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈပူၺ်ႈ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]
*{{flagicon|Austria}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢေႃးသထရီးယႃး]]''' - [[ဢေႃးသထရီးယႃး|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃးသထရီးယႃး]]
*{{flagicon|Azerbaijan}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]''' - [[ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ]]
*{{flagicon|Côte d'Ivoire}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]''' - [[ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ|မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ]]
*{{flagicon|Eswatini}} '''[[သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ|သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၼႂ်း ဢႅတ်ႇသ်ဝႃႇတီးၼီႇ (သဝႃႇၸီႇလႅၼ်ႇ)]]''' - [[Eswatini|Kingdom of Eswatini]]

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းလူင်]]</text>
      <sha1>4gw7htzhib8qk149e4hj7fs23ircqhc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထႅမ်းပလဵတ်ႉ:Lifetime/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>36928</id>
    <revision>
      <id>125553</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{Documentation subpage}} &lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --&gt;  == လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း == {{Subst only}}  '''&lt;code&gt;{{Tl|Person categories}}&lt;/code&gt;''' or its shortcut '''&lt;code&gt;{{Tl|L}}&lt;/code&gt;''' (from the original name &quot;Lifetime&quot;) is for automatically generating all category tags related to birth and death years, including living people and missing or unkn...&quot;</comment>
      <origin>125553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4881" sha1="76oaqxxoaxr0ek4hkah3vwphmztvuxw" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --&gt;

== လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ==
{{Subst only}}

'''&lt;code&gt;{{Tl|Person categories}}&lt;/code&gt;''' or its shortcut '''&lt;code&gt;{{Tl|L}}&lt;/code&gt;''' (from the original name &quot;Lifetime&quot;) is for automatically generating all category tags related to birth and death years, including living people and missing or unknown values. The general DEFAULTSORT can be embedded as well. It should not be used to replace existing DEFAULTSORT and/or category tags.

: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:L|''year of birth''|''year of death''|''sort key''}}&lt;/code&gt;

will generate:

: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;DEFAULTSORT:''sort key''}}&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;Category:''BIRTH'' births]]&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;Category:''DEATH'' deaths]]&lt;/code&gt;

Other cases are handled with options, see below. As with the original, the embedded [[Help:Magic words|magic word]] DEFAULTSORT also applies to all categories on the page, no matter whether the lifetime template is before or after them.

Since the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; should occur [[WP:FOOTERS|before the categories]], the L template should generally be placed before the first Category tag, for example:

: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:L|''year of birth''|''year of death''|''sort key''}}&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;Category:ABC]]&lt;/code&gt;
:: &lt;nowiki&gt;:&lt;/nowiki&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;Category:XYZ]]&lt;/code&gt;

== တၢင်းလိူၵ်ႈ ==

For each option, the '''default value''' is displayed in bold and automatically assumed if the field is left blank.

''Please note that MISSING results in Categories that are '''''not displayed''''' on the page.''

; 1 (birth)
:* '''MISSING''' : when year seems possible to be found.
:*: [[:Category:Year of birth missing]] or [[:Category:Year of birth missing (living people)]]
:* ''year of birth'' : such as &quot;1899&quot; or known approximations such as &quot;1890s&quot; or &quot;19th-century&quot; (note the hyphen).
:*: [[:Category:1899 births]] or [[:Category:1890s births]] or [[:Category:19th-century births]]

; 2 (death)
:* '''LIVING''' : living or assumed living people.
:*: [[:Category:Living people]]
:* MISSING : believed dead and year seems possible to be found.
:*: [[:Category:Year of death missing]]
:* ''year of death'' : such as &quot;1986&quot; or known approximations such as  &quot;1980s&quot; or &quot;20th-century&quot; (note the hyphen).
:*: [[:Category:1986 deaths]] or [[:Category:1980s deaths]] or [[:Category:20th-century deaths]]

; 3 (sortkey)
:* '''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;PAGENAME}}''' : should almost never be left blank (especially with Asian names, it is hard to see the difference between a missing sortkey and a sortkey identical to the article name due to a family-first name).
:* ''Asian name, Honorific prefix (qualifier suffix)'' : for assertion of sortkey assessment.
:*: &quot;Mao, Zedong&quot; - &quot;Kim, Il-sung&quot; - &quot;Matsuo Bashō|Matsuo, Basho&quot; - &quot;[[U Nu|Nu, U]]&quot; - &quot;[[Li Wang|Wang, Li]] (politician)&quot;
:* ''Family name, Given name, Honorific-prefix (qualifier suffix)'' : for proper sorting.
:*: &quot;Newton, Isaac, Sir&quot; - &quot;[[Ove Karlsson|Karlsson, Ove]] (sports journalist)&quot;
:* For further details, see [[Wikipedia:Categorization of people#Ordering names in a category]].

Most values are case-insensitive (&quot;LIVING&quot; or &quot;LiVinG&quot; work the same), except when it matters (such as century names).

== တူဝ်ယၢင်ႇ ==
; For a living person
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:L|1899||Surname, Name}}&lt;/code&gt;
or
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:L|1899|LIVING|Surname, Name}}&lt;/code&gt;
will give:
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:Surname, Name}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Category:1899 births]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Category:Living people]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; For a missing birth and living person
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:L|||Surname, Name}}&lt;/code&gt;
or
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:L|MISSING|LIVING|Surname, Name}}&lt;/code&gt;
will give:
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:Surname, Name}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Category:Year of birth missing (living people)]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Category:Living people]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; For a dead person
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:L|1899|1986|Surname, Name}}&lt;/code&gt;
will give:
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:Surname, Name}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Category:1899 births]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Category:1986 deaths]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== တူၺ်းပႃး ==

* [[Help:Category#Default sort key]], about categories and DEFAULTSORT
* [[Help:Magic words#Parser functions]], about DEFAULTSORT technically

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||&lt;!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --&gt;

[[Category:Sorting templates|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Typing-aid templates|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Wikipedia templates to be automatically substituted]]

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>76oaqxxoaxr0ek4hkah3vwphmztvuxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ</title>
    <ns>118</ns>
    <id>36929</id>
    <redirect title="တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ" />
    <revision>
      <id>125559</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Saimawnkham ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]] တေႃႇ [[တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]</comment>
      <origin>125559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="44w0f6wnjnhbhgsd7h93plq0whxqde5" xml:space="preserve">#REDIRECT [[တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]</text>
      <sha1>44w0f6wnjnhbhgsd7h93plq0whxqde5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ</title>
    <ns>119</ns>
    <id>36930</id>
    <redirect title="ဢုပ်ႇၵုမ်:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ" />
    <revision>
      <id>125561</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Saimawnkham ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]] တေႃႇ [[ဢုပ်ႇၵုမ်:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]</comment>
      <origin>125561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="kb7klgc4jwphg5mw7r0wxukb0xxu3vz" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ဢုပ်ႇၵုမ်:တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈလႃၽဝမ်သ]]</text>
      <sha1>kb7klgc4jwphg5mw7r0wxukb0xxu3vz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1890</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36931</id>
    <revision>
      <id>125562</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=0|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="lfo9wmu5ra6vff44d85fkx8sqk8vf9u" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=0|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>lfo9wmu5ra6vff44d85fkx8sqk8vf9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1892</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36932</id>
    <revision>
      <id>125563</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=2|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="bpyr92464h3iultlhbr8d40ys9d6quo" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=2|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>bpyr92464h3iultlhbr8d40ys9d6quo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1894</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36933</id>
    <revision>
      <id>125564</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=4|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="o0u87s1moyrj12qu0ukjr3cefgzrkh8" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=4|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>o0u87s1moyrj12qu0ukjr3cefgzrkh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1895</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36934</id>
    <revision>
      <id>125565</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=5|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="37twvqrzxkgd9ww2giqw2zidvrsrfik" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=5|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>37twvqrzxkgd9ww2giqw2zidvrsrfik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1898</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36935</id>
    <revision>
      <id>125566</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=8|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="jrnv1rhoebnzlfnlcnvfj94scs0m0h3" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=8|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>jrnv1rhoebnzlfnlcnvfj94scs0m0h3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1899</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36936</id>
    <revision>
      <id>125567</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=9|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="irefr53z217x5j7d5sixvpi39qivauq" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=8|d=9|y=9|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>irefr53z217x5j7d5sixvpi39qivauq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1990</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36937</id>
    <revision>
      <id>125568</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=0|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="4mvv0kw18knb5y5trvkpbsp89b2ybfn" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=0|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>4mvv0kw18knb5y5trvkpbsp89b2ybfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1992</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36938</id>
    <revision>
      <id>125569</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=2|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="72r8vnywd267j0zumcg41fhccbdecva" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=2|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>72r8vnywd267j0zumcg41fhccbdecva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1993</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36939</id>
    <revision>
      <id>125570</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=3|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="iotc5suhlszcyhrxbpxnb4soobc3t7l" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=3|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>iotc5suhlszcyhrxbpxnb4soobc3t7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1995</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36940</id>
    <revision>
      <id>125571</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=5|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="qm51bj8t3wsnjgqvmmz1f1ed60p2ui1" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=5|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>qm51bj8t3wsnjgqvmmz1f1ed60p2ui1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1996</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36941</id>
    <revision>
      <id>125572</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=6|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="b9vdm6mcmdx2pk1yew46ccnzkyy5eg0" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=6|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>b9vdm6mcmdx2pk1yew46ccnzkyy5eg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1997</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36942</id>
    <revision>
      <id>125573</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=7|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="q5yauhhl32l5sifwqz9hujgkppm6rdf" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=7|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>q5yauhhl32l5sifwqz9hujgkppm6rdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1998</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36943</id>
    <revision>
      <id>125574</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:39:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=8|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="kxgiwusggjs02ft7m56l1k9wxovbd1q" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=8|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>kxgiwusggjs02ft7m56l1k9wxovbd1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 1999</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36944</id>
    <revision>
      <id>125575</id>
      <timestamp>2026-05-08T23:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=9|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>125575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="bk0osmurog4k6c6wocuha878vwpz9t3" xml:space="preserve">{{year by category|m=1|c=9|d=9|y=9|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>bk0osmurog4k6c6wocuha878vwpz9t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36945</id>
    <redirect title="ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းလူင်" />
    <revision>
      <id>125587</id>
      <timestamp>2026-05-09T10:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Saaifa ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်း]] တေႃႇ [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းလူင်]]: ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၸိုဝ်ႈ</comment>
      <origin>125587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="irvy0d39110z28mnhqbcaoghfly2agg" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းလူင်]]</text>
      <sha1>irvy0d39110z28mnhqbcaoghfly2agg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36946</id>
    <revision>
      <id>125590</id>
      <timestamp>2026-05-09T10:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ်ၵူၼ်း]]&quot;</comment>
      <origin>125590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="r75xuc5g212is0ashdtjkwq9n8xox7n" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ်ၵူၼ်း]]</text>
      <sha1>r75xuc5g212is0ashdtjkwq9n8xox7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ်ၵူၼ်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36947</id>
    <revision>
      <id>125591</id>
      <timestamp>2026-05-09T10:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်း]]&quot;</comment>
      <origin>125591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="87rc0vz780bfc68b4lsb2m6yi54sm49" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်း]]</text>
      <sha1>87rc0vz780bfc68b4lsb2m6yi54sm49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>36948</id>
    <revision>
      <id>125592</id>
      <timestamp>2026-05-09T10:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saaifa</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးၵူၼ်း]]&quot;</comment>
      <origin>125592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="h4er141oz42t3dikgxrt2phttc16ags" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးၵူၼ်း]]</text>
      <sha1>h4er141oz42t3dikgxrt2phttc16ags</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>