ရႃႉၸဝၢင်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="shn">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီႇၶီႇပပ်ႉ</sitename>
    <dbname>shnwikibooks</dbname>
    <base>https://shn.wikibooks.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ၶိုၵ်ႉတွၼ်း</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီႇၶီႇပပ်ႉ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇပပ်ႉ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">ပပ်ႉတူမ်ႈႁုင်</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပပ်ႉတူမ်ႈႁုင်</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ထရၼ်ႇသ်ဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ထရၼ်ႇသ်ဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ဝီႇၶီႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ပၢႆး</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပၢႆး</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ရႃႉၸဝၢင်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4745</id>
    <revision>
      <id>11971</id>
      <timestamp>2026-07-02T05:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37780-41</username>
        <id>676</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;''&lt;u&gt;''''ပိုၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လူႈၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၾူႈသိုဝ် (“潞江安抚司 )&lt;/u&gt;   ''' မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင် သေ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ်လမ်ႇလွင...&quot;</comment>
      <origin>11971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138077" sha1="lz6d3r56u39g64n4apatdkquv6oa8fx" xml:space="preserve">''&lt;u&gt;''''ပိုၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လူႈၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၾူႈသိုဝ် (“潞江安抚司 )&lt;/u&gt; 

'''
မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင် သေ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ မႃး ၵူႊပၢၼ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဢဝ် သၢႆပိုၼ်း ဝႃႈလႄႈသင် ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝႃႈ လႄႈသင် လိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆပေႇ ဝႃႈလႄႈသင် ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မၢၵ်ႈမုၼ်း တုၼ်းတဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် မႃး ၼိူင်ႈၵၢပ်ႈၼိူင်ႈပၢၼ် ယူႇ တေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 
ၸင်ႇဝႃႈ မိူင်းၶိူဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ် မီးဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ႁဝ်းမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸွမ်းၵၼ်။ 
 
ၶေႃႈၼွမ်း ။။ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ် လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈၶႄႇ သေ ပိၼ်ႇပႅင်ႇ ဢဝ်မႃး ယဝ်ႉ ။ ၽိုၼ်ငဝ်ႈမၼ်း လႅပ်ႈတေပဵၼ် လိၵ်ႈတႆး ၵဝ်ႇ (တူဝ်ထူဝ်ႇငွၵ်ႈ )ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁႃလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈၶႄႇ ပိၼ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ ။ ၸိုဝ်ႈမိူင်း ၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ၸိုဝ်ႈတၼ်းႁဵင်း တႃႈၶုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႊ ၽိတ်းယူႇ ။ သင် ႁၼ်တီႈၽိတ်းၼႆ ယွၼ်းႁႂ်ႈ တႃႇမူၼ်ႉမႄးပၼ်ယူႇၶႃႈ ။ 

ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင် ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၶိူဝ်းၶုၼ်ယွၼ်ႇ(ၶႄႇမုၼ်ႇၵူဝ်း ) 元王朝 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ တႆး ၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၼၢင် 曩 ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ယွၼ်ႇ (1276 AD, ပီႊတႆး1370 ) ၼၼ်ႉ လႆႈတင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵႆယၢၼ် ရူဝ်ႇယွၼ်ႇ 柔远路, တီႈမိူင်းၶိူဝ်း ။ သဵၼ်ႈတၢင်းႁူၵ်းဢၼ် လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တီႈမိူင်းတႅၼ်ႈ (ပွတ်းတူၵ်း ယူႇၼၢၼ် )သေ မိူင်းၶိူဝ်း ပဵၼ် &quot;ႁူဝ်ၼႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းႁူၵ်းဢၼ် ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၵႂႃႇတီႈ ႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; တၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ပဵၼ် မိူင်းၶွၼ် (芒市)၊ မိူင်းလႃႈ (盈江)၊ မိူင်းဝၼ်း (陇川)၊ မိူင်းမၢဝ်း (瑞丽 )၊ မိူင်းၶႅင်( 镇康 ) ၊ ၼမ်ႉယဵၼ်း ( 南琰 ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ထဵင်ႈၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ် )သေ ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပွင် ဢၢၼ်းၾူႈသိုဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ 安抚使 သေ တေႃႇပေႃး ထိုင် ပၢၼ်ယႅၼ် 15 ပီႊ (1278) ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် မႃး သျွၼ်ႇၾူႇသိုဝ် 宣抚司 ယဝ်ႉ ။

လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၢၼ်းၾူသိုဝ်း မိူင်းၶိူဝ်း 

ၽွင်းပၢၼ်မိင်ႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ပဵၼ်ႁေႃမိူင်းယၢၼ် သေ ထိုင်ပၢၼ် ႁူင်ႈဝူႈ ထူၼ်ႈ 15ပီႊ (1382 ) ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၶုၼ်ပွင်သိုၵ်း မိူင်းၶႄႇမိင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈတႅင်ႇတင်ႈ ၼၢင်ပီႇၾႃႉ 曩璧法 ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၶိူဝ်း ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ လုမ်းႁေႃသႅင် မွပ်ႈယိုၼ်ႈ လိၵ်ႈယိုၼ်ယၼ် ၸုမ်ႈတွင်း လႄႈ ၶႅပ်းၶမ်းလၢႆးလႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ ယူင်ႈလေႃႈ 永乐 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉတီႈသၢမ် ၼၢင်ၸဵဝ်ႉၾႃႉ 曩旧法 ၶိုၼ်ႈထိုင် ႁေႃသႅင် သေ ပၢႆႈဝမ်ႇၵွမ်းၼွမ်း သၢၵ်ႈၸၢင်ႉ လႄႈ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈထုၵ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ် ဢၢၼ်ႇၽူႇသိုဝ် 安抚司 ။ ႁေႃသႅင် ထၢမ်ဝႃႈ “မႂ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး, ဢဝ်သင်မႃး” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈပိၼ်ႇပႅင်ႇ တွပ်ႇဝႃႈ သႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈဝွင်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပၼ်လိၵ်ႈပူင် တႃႇၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ် ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶိူဝ်းသႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽိတ်းပိူင်ႈ ၽၢႆႇပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ဢိတ်းဢွတ်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃ့မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸိုဝ်ႈၼၢင် 曩 ၼၼ်ႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသႅင် 線 သေယဝ်ႉ ။ တႄႇဢဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သႅင်ၽူႈ ၼႆသေလၢမ်းမႃး လုၵ်ႈလၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတေႃႇထူၼ်ႈ 22 တင်းမူတ်း လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ &quot;သႅင် &quot; ၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း သႅင် ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းၸဝ်ႈ ၶိူဝ်းၶုၼ် တႆး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသႅင် ဢၼ်မီႈဝႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႊ (တႆး )၊ မိူင်းလႃႈ ၊ မိူင်းတီး ၊ မိူင်းၶွၼ် တင်းလၢႆၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇ ၶိူဝ်းသႅင် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၽႄႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ လွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 

တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈ ၼၢင်ပီႇၾႃႉ 曩璧法 : ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်း ပိူင်ၽွင်း ငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ မႃး ၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈသင် ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈသင်ၸဝ်ႈၾႃႇ ၶဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဝႆႉ တင်းသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မီး &quot;ၸဝ်ႈလူး ? (召录) ဢၼ်ဢုပ်ႉသိုၵ်း 10,000 ၵေႃႉလိူဝ်၊ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉ မီး &quot;ၸဝ်ႈၵၢင်ႉ(召岗) ဢၼ်ၵွၼ်းသိုၵ်း 1,000 ၵေႃႉလိူဝ်၊ ထႅင်ႈ &quot;ၸဝ်ႈပၢၵ်ႇ ( 召伯) ဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵူၼ်းသိုၵ်း 100 ၵေႃႉလိူဝ်၊ လႄႈ(召哈西) &quot;/ၸဝ်ႈႁႃႈသိပ်း &quot; ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ၵူၼ်းသိုၵ်း 50 ၵေႃႉလိူဝ်။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ယူင်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တဵမ်တၼ်း ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ၶျိင်းၼၼ်ႉ မူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ် မႃး &quot;ပူႇၵၢင်ႉ (布㽘 ) ၊ ပူႇသိုင်ႇ (布幸 ) ၊ &quot;ပူႇၵႄႇ(布吉)၊ &quot;ထဝ်ႈမၢၼ်ႈ (陶芒),လႄႈ &quot;ထဝ်ႈမိူင်း&quot; (陶勐) သေ တႃႇ ၵမ်ႉထႅမ်လႄႈ ၸတ်းပွင် ၸွၺ်ႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၼႂ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် လႆႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ တီႈၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် သေၸတ်း ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ယဝ်ႉ ဢၼ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၼွပ်ႇယိုၼ်ႈထိုင် ၸဝ်ႈဝွင်ႉတႄႇႁေႃသႅင် ။ 
&quot;ၼႂ်းပိုၼ်း Daoguang Yunnan&quot; (道光云南志钞 )မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၶွၼ်ႇၶွင်မိူင်းၶိူဝ်း Lujiang Anfusi လႆႈပၼ် ထိုင် ၼၼ်ႉပဵၼ် ၼိူင်ႈပီႊ &quot;ငိုၼ်း ပႅတ်ႇသိပ်း ႁွင်ႈ (လႅင် 两 ) ၼႆယဝ်ႉ ။ မီး မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉသေတႃႉ ၶွၼ်ႇဢၼ်လႆႈၼၼ်ႉ တေ ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 2,500 ႁွင်ႈ ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈဢႄႇမၼ်း လႆႈ ပၼ် 40 တေႃႇ 50 ႁွင်ႈ ၵူၺ်း။ ၶွၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်လႂ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပဵၼ်ႁႃႊ လႂ် ၸိုင် ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢင်ႊ ပူတ်းဝၢင်း လႆႈယူႇ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶုၼ်ၽွင်းငမ်း ၵူႊၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၼိူဝ်သၼ်လွႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈဝႆႉမီးတပ်ႉသိုၵ်းသေ လႆႈယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ လႄႈ ၶွၼ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မၵ်းၶၢၼ်း ယဝ်ႉ သင်မီး တၢင်းလူဝ်ႇမႃး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်းယွၼ်းပၼ် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ၸွမ်းၼင်ႇ &quot;မၢႆတွင်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ယိင်ႈၼၢၼ်ႇ &quot; (云南蛮司志 )ၼၼ်ႉဝႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵူႊၵေႃႉ တေလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇငိုၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 2,500 ႁွင်ႈ (လႅင်) လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈဢေႇလိူဝ် 40 ဢမ်ႇၼၼ် 15 ႁွင်ႈ (လႅင်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; ၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း 80 ႁွင်ႈ ( လႅင် ) ၼႆယဝ်ႉ ။ 

လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈႁေႃၶုၼ်မိူင်း

ဝဵင်းမႂ်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးသူၼ်ႁႆႊၼႃး ၶဵဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ လိူၺ်ႈလွႆ 4 လုၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူႉၸၵ်းဝႃႈ ပဵၼ်တီႈႁၢင်ႊလီ မိူၼ် &quot;ၼူၵ်ႉယုင်းဢုမ်ႈၶႆႇ &quot; 孔雀抱蛋 ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း တူၼ်ထူၼ်ႈ 18 ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ႁေႃၶုၼ်မိူင်း တီႈၼႆႈ ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ၶျိင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ႁေႃၶုၼ် ၼႆႉ မီးႁွင်ႈပၢင်ၵုမ် လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် သၢမ်ယၢမ်း လႄႈ ႁွင်ႈ ႁူၵ်းႁွင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ် လုမ်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႊဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းသၢမ်ယၢမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယၢမ်း ၶုၼ်မိူင်း 官班 ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၽွင်းဝၢင်း 门爷 လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵွင်ႁၢမ် 卫士 ၼႆယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈ 6 ႁွင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈ1.လိၵ်ႈလၢႆး 2. ႁွင်ႈၼမ်ႉယိုဝ်ႉ 3.ႁွင်ႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇ 4.ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ 5.ႁွင်ႈသိုင်ႇယေး လႄႈ 6.ႁွင်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင် ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်း 官班 (ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်မီးၸၼ်ႉသုင်သုတ်း ၼႂ်းလုမ်း မိူင်းၶိူဝ်း ။ ၶဝ်မီး 10 ၵေႃႉလိူဝ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် ၵူႈလိူၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈလုမ်း 3 ႁွင်ႈ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ယူႇတီႈလုမ်းသေ ၵႂႃႇၵိၼ်ၶဝ်ႈၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်။ မိူဝ်ႈမီး လွင်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈလိူင်ႈၽိတ်းၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၸိုင် ပႅင်ႈၼင်ႇၵေႈလိတ်ႈၵေႃႈ ၵေႈလိတ်ႈသေ လိူင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၵေႈလိတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်ႇထိုင် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈၵေႈလိတ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ ။ လိူင်ႈလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈသေ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် မီးၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၽႅဝ်တီႈ ၵႆၼႆ ၸိုင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တေၼင်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ် ၵေႈၶႆ ပၼ် ဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းဝၢင်း 门爷(ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈပၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူၵ်ႊ &quot;吼 )ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် မူႉထၢမ်းဢွၼ်ႇၼႂ်း ႁၢင်ႈႁေႃ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ယဝ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ် တၢင်းၼိူဝ် ပူင်တမ်းဝၢင်းႁႂ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ သင် ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၶႂ်ႈႁၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆ တေလႆႈဢဝ် ၶေႃႈယိုၼ်ႈယွၼ်း တီႈ ၶဝ် ယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈထူပ်း ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မီးပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸုၵ်းယူႇ သွင်ၽၢၵ်ႇၶင်ႈသေ ပႂ်ႉႁပ်ႉဢဝ် ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၵွင်ႁၢမ် 卫士 (ႁွင်ႉဝႃႈ သိုၵ်းပႂ်ႉၸဝ်ႈ &quot;) ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈသိုၵ်းပႂ်ႉသုၼ်ႇတူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ။ ၼိုင်ႈၸုမ်းလႂ် မီးၵူၼ်း 10 ၵေႃႉလိူဝ်ယဝ်ႉ ။

1.ႁွင်ႈလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸတ်းၵၢၼ် ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်း သေ ၶပ်ႉၶိုင် ပၼ် ၼႃႈၵၢၼ်လုမ်း လႄႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လႄႈ ထိင်းသိမ်းဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။ တေမီး ၽူႈတႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၶႄႇ လႄႈ တႆး ဢၼ်တႅမ်ႈသူင်ႇ ၸူးၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႄႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸၢဝ်းၶႄႇႁၢၼ်ႊၶဝ် လႄႈ ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ သမ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းမိူင်း သေ တႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇ ထိုင်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ ထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းတႆး ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈလၢႆး ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇမေႃ &quot;ၼႆယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃ ၼႆႉ မီးသွင်ၸၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပူႇမေႃၵၼ်းလႅင်(ၵမ်လႅင် ) လႄႈပူႇမေႃ ၵၼ်းလမ်( ၵမ်လမ် )။ ပူႇမေႃၵၼ်းလႅင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot; ပူႇတတ်းသိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် &quot;မေႃလႅင် &quot; ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ပွင်မိူင်း ၊ ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႄႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇသေ တႅမ်ႈၶၼ်ႇ ၼမ်ႉမိုၵ်ႉလႅင်ယဝ်ႉ မႃးဢဝ်လိူင်ႈ တႅပ်းတတ်း တူၺ်းထိုင် လွင်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈ ပဵၼ်မႃး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းႁေႃၶုၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃၵၼ်းလမ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈမၢႆ ၼႆၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းတႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ပၼ်တၢင်းႁူႉ ၽိင်ႈထုင်း တီႈလုၵ်ႈလၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈၶုၼ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈပဵၼ် မေႃလႅင် လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ သိုင်ႇၽွင်းမိူင်း ၶဝ်ၵေႃႈ မီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်သေ ၵႆႉပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ။ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်းၸဝ်ႈၾႃႉသေ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ တၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၽိူၼ်လဵဝ်ၵၼ်လႆႈ တင်းၸဝ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ ။

2.ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ တႃႇႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၊ ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်မိုဝ်ႉ သေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ သွင်ဢၼ် ၼႂ်းဝၢင်းႁေႃ ၼၼ်ႉ။ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်တႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ မူႇၶဝ်ႈၽၵ်ႈ လဵၵ်ႉဢေႇသေတႃႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် မူႇၶဝ်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ် ဝၢၼ်လိူဝ် သေ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 

ထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ဢၼ်တူမ်ႈႁုင်တႃႇ မူႉထၢမ်းၼႂ်းႁေႃ လႄႈ ၵွင်ႁၢမ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ လုမ်းလၢင်းလႄႈ မူႉထၢမ်ႈ ၶဝ် ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၸွမ်ၶဝ် သေ ပိူင်(ၶဝ်ႈၽၵ်း ) တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်။

3.ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼမ်ႉယိုဝ်ႉ ( ၽူႈယႃႈယိုဝ်ႉ )ၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတင်ႈၼမ်ႉမႆႈ သေ ႁိုဝ်ႈၼမ်ႉယိုဝ်ႉတႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၶႅၵ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၼမ်ႉသုၵ်ႈၼႃႈ သုၵ်ႈတိၼ်လႂ် ပတ်းၽဵဝ်ႈ ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။

4.ၸုမ်း ႁၢၼ် ၶဝ်သမ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႉၺွပ်းၵူၼ်းလၵ်ႉ လႂ် ၵုမ်းၶင်ၵူၼ်းလႂ် ႁွင်ႉၵူၼ်းထဵတ်ႈထၢမ်လႂ် ပႂ်ႉၵူၼ်းၶွၵ်ႈလႂ် သူင်ႇလိၵ်ႈသူင်ႇလၢႆး လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆလွင်ႈယဝ်ႉ ။ ပဵၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လႄႈ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းတြႃးယဝ်ႉ ။ လိူင်ႈမၢင်ႊ လွင်ႈ ၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶွင်လုမ်းႁၢၼ် ၼၼ်ႉ ၵုမ်းၵမ်သေ လိူင်ႈလူင်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ထွမ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ်ၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶဝ် လႆႈယူႇဝႆႉၸွမ်း သေ မိူဝ်ႈတေမီးတႃႇလႆႈ ပၼ်တၢမ်ႇၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶဝ် ၶပ်းၶိုင်ပၼ်ယဝ်ႉ ။ ၵွပ်ႈ ၼၼ် ပူႇႁၢၼ် ၶဝ်ၼႆႉ &quot;ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ &quot; ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉ ယဝ်ႉ။

5.ႁွင်ႈၵၢၼ်ငိုၼ်း (သိုင်ႇယေး )လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လုမ်း ဢိၵ်ႇပႃး လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်း လႄႈ လေႃႉမႃႉ ၶဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယေးငိုၼ်း လႆႈႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းလူင် ယဝ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ၸတ်းၵၢၼ်လူင် သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸတ်းၵၢၼ် ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်းၸၢႆး ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။

6.လုမ်း ၽူႈၵွၼ်းလူင် လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႉၶၢၼ်း ၵူၼ်းထၢမ်းၵၢၼ် တႃႇ ႁၢင်ႈႁေႃ သေ ၸတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၶဝ် ၶၢဝ်းလုၵ်ႉ ၶၢဝ်းပႆ ၶၢဝ်းၵိၼ် ၶၢဝ်းၼွၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၽွင်းမီး ပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈ ပၢင်ၸႃႉ ပၢင်ပွႆးလူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈတွၺ်ႇႁွၵ်ႈ ႁႆႇၵွင်ႊ လႄႈ လႆႈၸုတ်ႇ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉပၢဝ်ႇ ပိုတ်ႇတၢင်း ႁူဝ်ၼႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ လုမ်းၽူႈၵွၼ်း လူင် ၼႆႉ ၾၢႆႇၶုၼ် ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶုၼ် ၵူၺ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ 

မိူဝ်ႈပၢၼ်ယႂၢၼ်ႇ လႄႈ ပၢၼ် မိင်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇ ပၢၼ်ႇပွင်ႇ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်းပွင်ၼၼ်ႉ မီး ပူႇၵၢင်ႉ ပူႇပၢၵ်ႇ ပူႇႁႃႈသိပ်း ပူႇသိပ်းၼိူင်ႈ ထဝ်ႈမိူင်း ထဝ်ႈမၢၼ်ႈ မႃး ၵွၼ်းပွင် ။ ထိုင်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶျိင်းလႄႈ ပၢၼ် မိူင်းမႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉ မႃး လုမ်းဢၢၼ်ႊၾူႊသိုဝ် မိူင်းၶိူဝ်း မီးဝႆႉ ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ 18 ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 18သိုင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုင်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ လႆႈၵွၼ်း ႁႃႈဝၢၼ်ႈ တေႃႇ ႁူၵ်းဝၢၼ်ႈသေ လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႃႇတေ တူၺ်းထိုင် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဝၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵဵပ်း ၶဝ်ႈၽုင်ႇ လႂ် ၵဵပ်းၵူၼ်း လႂ် ၸွၺ်ႈၸတ်းၵၢၼ် ပၢင်ၵူပ်ႉၵူႊလႂ် ပၢင်ၸႃႉလႂ် လႄႈ ပၢင်ပွႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 
တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်မီး ၼႃႈတီႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵွၼ်းပွင် လူင်ႊထိူၼ်ႇ ပႃႇၶိူဝ်း ပႃႇမႆႉ ၼမ်ႉႁွင်ႈ ၼမ်ႉၵႄး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵွၼ်း ( 伙头 ) ပူႇၵွၼ်း ၼႆ သေ 
ၸိူဝ်း ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵဵပ်းၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ် ႁူင်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ႁူဝ်ၼႃး ၼႆယဝ်ႉ။ 
ယူင်ႉၵၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် မီးဝႆႉ ဢႃႇၼႃႇ သၢမ်ထၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇၵၢင်ႉ ၊ ပူႇသိုင်ႇ လႄႈ ၽူႈၵွၼ်း ( 伙头) ဢမ်ႇၼၼ် ပူႇၵွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပူႇၵၢင်ႉ 布㽘
ပူႇၵၢင်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ။ မၼ်းတၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ် ၵူၼ်းပၢၼ်ၶၢဝ်ႉ ပၢၼ်ၵႄႇ ဢၼ်မီးၼႃႈမီးတႃ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ မီးတၢင်းႁူႉမေႃလႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃလၢတ်ႈ မေႃၸႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းမီး ပုၼ်ႈၽွၼ်း လိူဝ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ လႄႈ သူင်ႇၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇယဝ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶၢၼ်းငိုၼ်းလႂ် ပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်းလႂ် ၵေႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸႅၵ်ႇပၼ်တီႈလိၼ် ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ လႄႈ မၵ်းမၼ်ႈၵူၼ်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။
ပူႇသိုင်ႇ - 布幸
ပူႇသိုင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ၼႂ်းပိူင်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ ။ လိူဝ်သေႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပူႇၵၢင်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ ၶဝ်မီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တႃႇမၵ်းမၼ်ႈ လွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ။ တႅပ်းတတ်း မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းပၢင်ၵူပ်ႉၵူႊ၊ ပၢင်ၸႃႉ၊ ပၢင်ပွႆး လႄႈ ဝၼ်းၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းလႂ် လႄႈ ၵေႈၶႆ လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇထဵင်ထွင်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႂ် ၊ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႄႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ လႄႈ ၵဵပ်းၶဝ်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပူႇၵွၼ်း (伙头)
ပူႇ ၵွၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈပႂ်ႉပႃး ထိင်းသိမ်း လႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ဢႃႇၼႃႇၵၢၼ်မိူင်း ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း တႃႇပိူင်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼင်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ် မၼ်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊဝၼ်းဝၼ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇသူႈလႆႈထူပ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်။
ၸုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး - တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်းတြႃး လွတ်ႈလႅဝ်း မီးလုမ်းတြႃး လႄႈ ၶွၵ်ႈၶင် ဢၼ်ၸၢင်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်လႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်း။ ၸိူဝ်းမီးတၢင်းၽိတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ပၼ်တၢမ်ႇတီႈတူဝ်ၶိင်း တဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်း ယိုတ်းတီႈလိၼ် ထုၵ်ႇလိုပ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းတၢင်းၽိတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈမီးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ ထုၵ်ႇပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ်တၢႆဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလုမ်းတြႃး ၵေႃႈမီး ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်ႇလၢတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇဢဝ်တၢႆ ၵေႃႈမီး ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလုမ်းတြႃးသေ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၵေႃႈမီးယူႇ ယဝ်ႉ ။
တပ်ႉသိုၵ်းႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ 
တပ်ႉသိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းသုင်သုတ်းၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ တေထိင်းသိမ်း လွင်ႈၼိမ်သဝ်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိၵ်ႇတင်း တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄတိုၵ်းတေႃး သိုၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈၽွၼ်းသုင်သုတ်း ဢၼ်သိုၵ်းႁၢၼ် ၶဝ် လႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၵႅတ်ႇၶႄ ၼႃႈလိၼ်ၶဝ်သေ ပေႃးဝႃႈ မီးလွင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်း ၼႆ ၶဝ်တေ လႆႈထွမ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၵႂၢမ်း လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၶၢၼ်းႁွင်ႉၶဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တေမီးသိုၵ်းမွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉၵူၺ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်း 3 တပ်ႉ လႄႈ တပ်ႉၸုမ်းဢွၼ်ႇလၢႆလၢႆတပ်ႉ ဢၼ်မီးၶူဝ်းသိုၵ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵိုၵ်းႁွမ်းဝႆႉ ယဝ်ႉ ။ လိူဝ်သေဢဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပၼ်လုမ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ လႆႈပၵ်းသဝ်း တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁူင်းသူင်ႇလိၵ်ႈလႂ် တီႈၶူဝ်ၶၢမ်ႈလႂ် လႄႈ တီႈသုမ်တၢင်း ယႅၵ်ႉတၢင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း မီး ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးတၢင်းၼမ်လႆႈထုၵ်ႇၸုတုမ်ၵၼ်တွၼ်ႈတႃႇတေၶဝ်ႈပႃးၼ်ႂးတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၶွင်ၶဝ်တႄႉပဵၼ် &quot;လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၸဝ်ႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ယူႇယဝ်ႉ ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိင်ႈ လႄႈ ၶျိင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၶိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တိုၵ်းတေႃး မၢၼ်ႊ ၶဝ် သေ ၽၼ်းသိုၵ်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ တၢင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈတပ်ႉသိုၵ်း ၶႄႇ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ၼမ်မႃး ထိုင် 300 ၵေႃႉလိူဝ်သေ မီးၵွင်ႈလူင် ၵွင်ႈယၢဝ်း ၵွင်ႈသတ်ႉယၢမ်း မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ တၢင်ႇၸိူဝ်း ယူႇ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈၸၢႆး ဢၼ်မီး ဢႃႇယု 15-20 ပီႊ ၼၼ်ႉ တေလႆႈၶဝ်ႈပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ &quot;ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း သေတႃႇ မိူဝ်ႈၶဝ် မႃးၸုတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈၶဝ် ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ &quot;မိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မႅၵ်ႇသဵမ်ယဝ်ႉ ၵွၵ်ႇႁွင်ႈထႆၼႃး ။ မိူဝ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မႅၵ်ႇၵွင်ႈ ၶဝ်ႈပၢင် တိုၵ်း ။ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်း ၵၢၼ်ၼႃ တီႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်မီးတီႈၵႆ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉငိုၼ်း တႃႇတူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းသိုၵ်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။
လွၵ်းပိူင်တီႈလိၼ်
တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ပိူင်ႇငမ်းၼႆသေတႃႉ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ် လႆႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၵုင်ႇမုၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၼၼ်ႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ ပိူင်လိၼ် ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄ ပိူင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင် ဢၼ်ဢဝ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဝႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈလိၼ်- ႁွင်ႉဝႃႈ &quot; လိၼ်ၼႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး ၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈလိၼ်ၼႃး ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႃႈၶၢတ်ႇလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႊပီႊ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၼႃး ဢွၼ်တၢင်း ၼၼ်ႉ သင် ဢမ်ႇၸၢင်ႊ သိုပ်ႇႁဵတ်း ယွၼ်ႉ မီးၼီႈမီးၶွတ်ႇလႂ် ၼႆ ၶိုၼ်း ၸၢင်ႊ ၶၢတ်ႇပၼ်တၢင်ႇၵေႃႉ ၶၢဝ်းပွတ်း လႂ် လႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ် ၵႃႈၶၢတ်ႇ မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ ။
ၼႃးႁူဝ်ႁိူၼ်း ( ၼႃးၶၢတ်ႇ ? ) ( 门户田 )ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ် ဢၼ်ၸႅၵ်ႇပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈမီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈလိၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႆး လႄႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇငိုၼ်းၶဝ်ႈ တႃႇႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် လႆႈႁပ်ႉဢမူၺ်ႇၶူဝ်းပူၺ်ႈ မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေ ၶဝ်ၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇပၼ်ၶၢတ်ႇ တီႈလိၼ် သေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵႂႃႇယိုမ် ၵႂႃႇၵမ်ႉ ၵေႃႈလႆႈယူႇ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် တေလႆႈပၼ်ၵႃႈၶၢတ်ႇ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် မွၵ်ႈ 15% ၶွင်ငိုၼ်းၶဝ်ႈ တီႈလိၼ် တင်းမူတ်း တီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် သေပမ်ႇၵႃး ဢိင်ၼိူဝ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၶဝ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉသေ တေလႆႈ ၸွႆႈထႅမ် ပၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်း 10% ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶူဝ်းၽုင်ႇ တႃႇမူၵ်းသိမ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉၼႆ ယဝ်ႉ ။ ပေႃးပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းမႃးၼႆ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢၼ်သိမ်းဝႆႉၼႆႉ လႆႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း သေ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းၵဵပ်းႁွမ် မႂ်ႇမႂ်ႇ ယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၽေးသၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းတၢင်ႇလွင်ႈၼႆၸိုင် ၶဝ်ႈဢၼ်သိမ်ႈဝႆႉ မႃးၼၼ်ႉ ၶၢႆလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇဢၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။
ၼႃး ဢယႃႇ ? ( ၼႃးလၢႆ )( 薪俸田) - ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ်ဝႆႉ တႃႇႁူဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းလုမ်းၸၢႆး ႁၢင်ႈႁေႃ ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇပၼ်ၵႃႈႁႅင်းၵၢၼ် ၶဝ်သေ ပၼ်တီႈလိၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်တေ ဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇလႂ် ပၼ်ၵႃႊသင်သိင် တၢင်ႇဢၼ် ၼၼ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ၼႃႈတီႈ ၶုၼ်ၽွင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဝ်ႇၵႂႃႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉ တေဢဝ်ၶိုၼ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် တေၸၢင်ႊ ၶၢတ်ႇပၼ် ပိူၼ်ႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈယူႇ ယဝ်ႉ ။
ၼႃးဝၢၼ်း ? -(封赐田 ) ၼႆႉပဵၼ် တီႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉပၼ်ႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းၶႅပ်ႇၶင်ႈ ဢၼ်လႆႈ ယုမ်ႇယမ်ၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းပႃႈ တႂ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈလႆႈ ႁပ်ႉ ဢဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇလူဝ်ႇပၼ်ၵႃႊၶၢတ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လႄႈ ၸၢင်ႊၶိုၼ်းလေႃႇပၼ်ပိူၼ်ႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈ ယူႇ ယဝ်ႉ ။
ၼႃးၶွင်ဝၢၼ်ႈ ၼႃးၽုင်ႇ -(ၼႃးၵိုတ်ႈၼႃးထၢမ်း ? ) 寨公田 ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်တီႈလိၼ် ၼႃး ဢၼ်ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ပူင်သၢင်ႉ ဝႆႉပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းသၢႆႈတႅၼ်း ၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းသေတႃႉ ဝၢႆးမႃး ၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း လိုဝ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈ သေလပ်ႉဝႆႉလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉလႂ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းမူတ်း လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၼၼ်ႉလႂ် လိၼ်ၼႃး ၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းထင် ဝႆႉယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈလိၼ်ၶွင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းၶၢတ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ ငိုၼ်းၶၢတ်ႇဢၼ်ၵဵပ်းလႆႈမႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၼႂ်း ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
ၼႃးသုၼ်ႇတူဝ် ( ၼႃးၸဝ်ႈၼႃးၶုၼ် ? ) 私庄田- ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႂ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ သေ ဢၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈၾႃႉ လႂ် မႄႈၼၢင်းႁေႃၶမ်းလႂ် ၼၢင်းၸုမ်ႈလႂ် ၽူႈၵႅတ်ႇၶႄ လႄႈ ၽူႈၵုမ်းၵမ် ၶဝ်ၵူၺ်း တေၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်ၸတ်းပွင် လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပဵၼ်ၼႃးပူၺ်ႈ ဢမူၺ်ႇသေ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႃး ၸဝ်ႈလဵဝ် ၵေႃႉလဵဝ် ယဝ်ႉ ။ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ တေသိမ်းဢဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ ။
ၼႃးလိူၵ်ႈၵဵပ်း( ၼႃးတၢင် ? ) 抽放田 ပဵၼ်သူၼ်ၼႃး ဢၼ်ၶၢႆႉပုတ်ႈဝႆႉ ဢၼ်တႅပ်းတတ်းၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းလူဝ်ႇ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ႁုပ်ႈသိမ်း သေ ဢဝ်မိူဝ်းႁဵတ်းသူၼ်ၼႃး ၶွင်ဝၢၼ်ႈ ၵေႃႈလႆႈ ယူႇယဝ်ႉ ။သူၼ်ၼႃး ၸိူဝ်း ၼႆႉတေ မီးသၢမ်မဵဝ်း ။ၼႃး ၽူႈမီးၸၼ်ႉ လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၊ ၼႃး ၽူႈမၢႆ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလုမ်း လႄႈ ၼႃး တႃႇ ငိုၼ်းတွင်း ၵၢၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇ လုမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵၢတ်ႇ - ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇလႆႈ ႁဵတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶူဝ်းၶွင် ႁင်းၶဝ်သေ ပဵၼ်မႃး ၵၢတ်ႇယဝ်ႉ ။ ၼႂ်း ပပ်ႉပိုၼ်း ပၢႆယီႈၸွၼ် 百夷传 ၼၼ်ႉ ၼႆႉ မၢႆတွင်းဝႆႉ လွင်ႈ ႁႃႈဝၼ်း ၼိူင်ႈၵၢတ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် လွၵ်းၵၢတ်ႇၶဝ် ၼၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ法召干 လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် သမ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် &quot;ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼၼ်ႉ မီးၵၢတ်ႇ 9 လုၵ်ႈ ၊ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ၵၢတ်ႇႁူဝ်ၶူဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း သွင်ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵႆႉၵႆႉၵႂႃႇမႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇဝဵင်းမႂ်ႇမိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼႃႈ ႁေႃၶုၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽူႈပွင်သၢင်ႈ ၼႂ်းႁေႃၶုၼ် 
ၸဝ်ႈၾႃႉ 土司 ၊ ၼၢင်းၸုမ်ႈ印太 ၊ ၵွၼ်းၸုမ်ႈ护印 ၊ ၽူႈၵွၼ်းလူင် (ၽွင်းလူင် )总理 ၊ ၶုၼ်တၢင် 代办 ၊ ၶုၼ်ၵွၼ်းမိူင်း ? 护理၊ ၶုၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်း族官 ( အိမ်တော်စောင့် ? )။ 
ဢၼ်ၶႄႇႁွင်ႉ ထူႈသိုဝ်း 土司ၸဝ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၸွမ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ လိၼ်မိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တႆးၶဝ် ႁွင်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၼမ်ႉငမ်းလိၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီး ဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း ၵႃႊၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်ႈ တႂ်ႈၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ် တင်းသဵင်ႈတင်းလူင် ဢိၵ်ႇတင်း လွႆထိူၼ်ႇပႃႇၶိူဝ်း ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ ယဝ်ႉ ။ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽၢႆႇတတ်းသိၼ် ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းသေ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉယမ် ႁၵ်ႉသႃ လိူဝ်ပိူၼ်ႈ သေ တီႈၼႂ်းသၢႆ တႃၵူၼ်းမိူင်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈၶဝ်တႄႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ပဵၼ် &quot;ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူပ်ႉထူပ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ လႆႈဢဝ်မိုဝ်း ၵမ်ႉဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈ ၼႃႈဢူၵ်းသေ ၶုပ်ႇၶဝ်ႇပၢႆႈထိုင် ယဝ်ႉ။  
ယိင်ႊထၢႆႊ –印太 မေးၼၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ် ၵႂၢမ်းတႆး ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၸုမ်ႈ 召踪 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် &quot;ၼၢင်းႁေႃၶမ်း&quot; တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈ ၶဝ်ယဝ်ႉ ။ မၼ်းၼၢင်း ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ မဵတ်ႇမၢႆၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၶူဝ်းၶွင် ႁႃႈဢၼ် လႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ 印太 ၶိူင်ႈၶုၼ် ႁႃႈယိူင်ႈ (မင်းဝတ်တန်ဆာငါးပါး )ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၸုမ်ႈ ဢၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉ မွပ်ႇယိုၼ်ႈ ပၼ် ၼႆႉ ပဵၼ်မဵတ်ႇမၢႆ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႉ႞ ၼႆႉ တေၸၢင်ႊမီးလႆႈ မေးၼၢင်း သၢမ်ၵေႃႉ သီႇၵူၼ်း သေတႃႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းၸုမ်ႈ 印太 ၼႆႉ တေလႆႈ မီးၵေႃႉလဵဝ်သေ တေလႆႈ ၵူပ်ႉၵူႊ လိူၺ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတေလႆႈပဵၼ် &quot;ၸဝ်ႈယိင်း&quot; ႁိုဝ် လုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ တၢင်ႇမိူင်း သေ တေလႆႈ မီး တၢင်းႁူႉမေႃ လွင်ႈၽိင်ႈထုင်း လႄႈဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉသွၼ်မေႃ ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၢင်ႊလီ လႄႈ မီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်လႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လႂ် ၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၼပ်ႉယမ် ႁၵ်ႉသႃ မိူၼ်ၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ၼၢင်းၸုမ်ႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ႁူပ်းထူပ်းၸဝ်ႈ ၾႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် တေလႆႈ ၶုပ်ႉၶဝ်ႇ ၵမ်ႉမိုဝ်း ပၢႆႈထိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းၽၢႆႇၼႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။
ၵွၼ်းၸုမ်ႈ (护印 ) ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈၵွၼ်းထိင်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး သၢႆမၢႆ - 护印 ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၼွင်ႉ ၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉ ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် တီႈႁေႃဢွၼ်ႇ (ႁွင်ႉဝႃႈ ႁေႃၵၢင် ဢမ်ႇၼၼ် ႁေႃသွင် ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ၼႃႈတီႈသုင်သေတႃႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတေႉတေႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈႁၢင်ႈႁေႃ ၼၼ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇ မီး ၼႆ လႆႈႁပ်ႉ ပဵၼ် ၵႅမ်မိူင်း သေ တၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈ ၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
ၶုၼ်တၢင် ? -代办 သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယင်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ ၼုမ်ႇ (ဢႃႇယု 15 လူင်းတႂ်ႈ) ၼႆၸိုင် သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းမိူင်းၶဝ် တေၸၢင်ႊ တၢင်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ (ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ဢူႈဢၢဝ် ) ဢဝ်တၢင်း ၽွမ်ႉၸႂ် ဝွင်ႉၸဝ်ႈ သေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်း ယဝ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈႁႂ်ႈ တၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈယူႇ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ တေၸႂ်ႉဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ တေလႆႈၸတ်းပွင် ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽူႈတႅၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉသိပ်းၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် သေ ၸၢင်ႊလိူၵ်ႈ တၢင်ႇယိုၼ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈမႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵႅမ်တူဝ်သေ ပွင်ၵၢၼ်မိူင်း တေႃႇထိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပေႉတူဝ် ယဝ်ႉ ။
ၶုၼ်ၵွၼ်းမိူင်း ? 护理 ၼႆႉ လႆႈပဵၼ် မႃး ယွၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇမီးၼွင်ႉၸၢႆး လႂ် ဢမ်ႇမီးၵႅမ်မိူင်းလႂ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ် ဢူႈဢၢဝ် ပေႃႈၼႃႉ ၼႂ်း သၢႆႇသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼၼ်ႉ မႃး တႅၼ်းပုတ်ႈယဝ်ႉ ။ ၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈမီးၶေႃႈၽွမ်ႉ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။  
ၶုၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်း ? (族官) ၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ် ၽူႈၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉသၢႆႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း လဵဝ် ၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢူႈလုင်း ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈပီႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ဢႃႇၼႃႇ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ႁူဝ်ၼႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း သေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၸၼ်ႉမိူင်း 勐 ၊ ၸၼ်ႉၸႂဵၼ်ႊ 准 ( ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ? ) ၊ ၸၼ်ႉယိင်ႊ 印 (တွၵ်ႇၸုမ်ႈ ? )ၼႆသေ ၶဝ်မီးတီႈလိၼ် မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေ မီးသုၼ်ႇ ပၢၼ်ႇပွင် ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ႁင်းၶေႃၶေႃ ။ ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ် ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉလႂ် ၵၢၼ်ထွမ်ႇငိၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ လိူင်ႈၵူႊလွင်ႈလွင်ႈလႂ် လဵပ်ႈလၢဝ်းၸွမ်း ဝၢၼ်ႈသူၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလုမ်းၸၢႆး သၢမ်ႁွင်ႈ သေ မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပၼ်တၢင်းၶႆႊၸႂ် ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၸွႆႈထႅမ် ၸတ်းၵၢၼ် ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်း။
ၸွမ်ၽွင်းလူင်? -( 总管) ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ&quot; ၼႆၼၼ်ႉ ၼႃႈတီႈဢၼ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၽွင်းလူင် တီႈလုမ်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈ ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ပိုၼ်ႉတီႈ တႅပ်းတတ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်းလႂ် လွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈ လႄႈ လွင်ႈထွၼ်တူဝ် ၵူၼ်းတႂ်ႈမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၶဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိုဝ်းၶႂႃ ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ၵႆႉပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် လႄႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် မိူင်းမႂ်ႇ ၶႄႇလႅင် ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တႅင်ႇတင်ႈ ၵူၼ်းၶႄႇႁၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼၼ်ႉႁႂ်ႈလႆႈၼႃႈတီႈ ထၢမ်းၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁေႃလူင် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း လႆႈတႅင်ႇတင်ႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လဵဝ်ႊမိၼ်ႊတေႊ မိူင်းမႅၼ်း မႃး ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၶိူဝ်း ၽၢႆႇၸတ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယဝ်ႉ ။
ၼႃႈတီႈတၢင်ႇဢၼ်တႄႉ ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လႄႈ ၽူႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် (မေႃလူင် )ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႄႇႁၢၼ်ႇ (ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး မိူင်းမႅၼ်း ၾႅၼ်ႇတႄႇလင်ႈ လႄႈ လီႊၸီႊၸူဝ်ႊ) သွင်ၵေႃႉ ယဝ်ႉ ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ ၼႂ်းႁေႃလူင် မိူင်းၶိူဝ်း 
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ........... 
မီး ၾႃႉထိင်းမိူင်း ? (法听勐.) ၊ ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵုမ်းၵမ် မၢႆမီႈ ပဵၼ်ၾႃႉလႃႈမိူင်း ? ( 法拉勐) ။ ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း မၵ်းမၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ ၾႃႉလႃႈသႃး ? (法拉沙) ။ ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၽေးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ပဵၼ် ၾႃႉၵိုတ်ႈႁုင်ႉ ? ( 法够洪) မၼ်းၸဝ်ႈမီး သုၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၶဵဝ် ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ....
သမ်ႉ ပဵၼ် ၾႃႉပၢႆႇႁူင် ? 法拜洪 : မၼ်းပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉ ။ 
ၾႃႉပၢႆႇၶမ်း ? 法拜罕: ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်း။  
相继怀 သႅင်ၵီႈႁွၼ်ႈ? : ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇတိုၵ်းသိုၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇႁႅၼ်းသိုၵ်း ၊ 
သႅင်သီႊလႃ ? : 相细拉ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈပၢင်တိုၵ်းလႄႈ ဢၼ်မီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်း တႃႇ ၵွၼ်းထိင်း ပၼ်တၢမ်ႇ ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇသူပ်း ဢဝ်ၵႂၢမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 
ၾႃႉပဝ်ႈမိူင်း ? 法保勐 (ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်)ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းလႅၼ်ႊလိၼ် ။ 
ၾႃႉပႆၢႇသဵဝ်း 法拜休 ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ် မိူင်းၼွၵ်ႈ ။  
ၾႃႉၵၼ်းၶဵဝ်း 法干秋 ? : ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။
( #ယင်းၵႂႃႇ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈတႅမ်ႈၽိုၼ်ပိုၼ်း &quot; ၵျၢမ်းလူင်မိူင်းသုင် &quot; ၵေႃႉပဵၼ် မေႃလိၵ်ႈလူင် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃသႅၼ်ဝီ ၶိင်းလူင် #ၾႃႉၶဵၼ်ႇၶဵဝ်း ၼၼ်ႉ ယူႇ ။ တီႈတႄႉ ၾႃႉၶဵၼ်ႇၶဵဝ်း ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ပဵၼ် တၼ်းႁဵင်းတႃႈၶုၼ် (ရာထူး ) ၼႆ ၸင်ႇႁႃလႆႈႁူႉ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ )
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း ..........
မီး သႅင်ၸူင်းပူႈ ? 相种补 ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ 
သႅင်ၵၼ်းၶမ်း ? : 相干罕 ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈလုမ်း လိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
ၾႃႉၵိုင်ႇမိူင်း ? - 法更孟 ပဵၼ် ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈလုမ်းလိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
သႅင်ၵၼ်းၸိင်ႇ -相干景 ? ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈမၢႆ ယဝ်ႉ ။ 
သႅင်သူင်ႈဝၢင်း ? 相松汪 ပဵၼ် ၽူႈၼပ်ႉသၢင်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ။ 
ၾႃႉယိင်ဢဵင်း? -法允恩 ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း ၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းဝၼ်း (ၽူႈၵုမ်းငိုၼ်း) ယဝ်ႉ ။
ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း
မိူၼ်ၼင်ႇ ၾႃႇပၢႆႇမိူင်း ? 法摆勐. ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၢင်ပွႆး လႄႈ ပၢင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ပၢင်ၵႃႈဝႅၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။   
သႅင်ဝဵၼ်းႁဵင်ႈ ? 相温很 ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅမ်ႈမၢႆ လွင်ႈယႂ်ႇ လႄႈ လွင်ႈ ပိုၼ်း။  
ၾႃႉၶမ်းႁၢၼ် ? 法罕汉 ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသႃႇသၼႃ လႄႈ ၵၢၼ်လူႇ ၵၢၼ်တၢၼ်း ၶိုၼ်ႈလူင်ႊ ပၢႆႈၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ။  
သႅင်ၶႅၵ်ႇ ? 相克 ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထႅင်ႈဢၼ်႞သမ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၶူးၵၢၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉပၢင်ႇမိူင်း ? 法邦勐 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ 法召干။  
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၊ 
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼႃး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉဢေႃႈမိူင်း ? 法俄勐 ။  
ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၾၢႆႇႁွင်ႈၼမ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁႃပႃ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸၢၼ်ႇပႃ ? 法盏吧 ။ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ပႃႇမႆႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၶိူဝ်းသႅၼ် ? 法可相 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်ၸၢင်ႉ ? 闷盏 ။ ၵေႃႉ ဢၼ် ၵုမ်းၵမ် မႃႉ ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်မႃႉ ? 闷嘛ၼႆ ယဝ်ႉ ။
လွင်ႈပုတ်ႈသိုပ်ႇ သၢႆၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် 
ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉတႄႇႁေႃသႅင် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပၼ် လွင်ႈပွင်သၢင်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵွၼ်းပွင် ၶူဝ်းၶွင် ၶဝ်လႄႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်&quot; ၼၼ်ႉသေတႃႉ၊ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၵႅပ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉတွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈသိုပ်ႇပုတ်ႈတႅၼ်း တွၼ်ႈတႃႇတေႁႄႉၵၢင်ႈ လွင်ႈထဵင်ထွင်ၵၼ်လႄႈ လွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်ၼ်ႂးၵႄႈၼၢင်းမေး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ် ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပပ်ႉမၢႆ 12 ( 大清会典 )ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ထဝ်ႈၵႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇယူႇလီသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊဢုပ်ႉပိူင်ႇပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈၼၼ်ႉ &quot;လုၵ်ႈၸၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် လၢၼ်ၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၼၼ်ႉလႆႈၶႂၢင်ႉႁပ်ႉပုတ်ႈလၢႆႈ တီႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလၢၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼႆၸိုင် လုၵ်ႈလၢၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉမႃးႁပ်ႉပုတ်ႈလႆႈယူႇ ။ သင်ဢမ်ႇမီး ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလဵဝ် ဢၼ်တေ သိုပ်ႇပုတ်ႈလႆႈၸိုင် လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉ မႃးပုတ်ႈလႆႈယူႇ ။ သင်ဢမ်ႇၼၼ် မေးၼၢင်းလႂ် လုၵ်ႈယိင်းလႂ် သင်ၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉၸိုင် ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈ ႁပ်ႉပုတ်ႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ တေလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸႅင်ႈလႅင်း ဝႃႈ &quot;လုၵ်ႈလၢင်း သၢႆႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ် လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇ ။ တေဢမ်ႇ လႆႈ ၵဵပ်းလဵင်ႉ လုၵ်ႈလၢင်း ၼႂ်း လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ တႃႇမႃး ပုတ်ႈတႅၼ်း ။ သင် လႆႈ ထတ်းႁၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုတ်ႈတႅၼ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် သေ ၊ မီးဝႆႉ တၢင်းၽိတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁိမ်ယိုတ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင် တေလႆႈထုၵ်ႇထွၼ်ဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ ။&quot; ၶပ်ႉမၢႆ တႃႇတေသိုပ်ႇပုတ်ႈ ၼႃႈတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတမ်းဝၢင်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈယဝ်ႉ ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉပလၢင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဝၢႆးၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တေၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ် တႃႇတေႁဵတ်း &quot;ၸႂၢင်ႉၵၢဝ်ႇ&quot; 壮诰 (လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈ) ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသိပ်မိူင်း ယဝ်ႉ ။ ၼႆႉပဵၼ်ဝႂ်ဢၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၶဝ် တႅမ်ႈဝႆႉ တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းပွမ် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတႅၼ်းတၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝႆးၼၼ်ႉ လုမ်းဝွင်ႉႁေႃသႅင် တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈဢၼ်မ်ႂႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;Zhaoshu 诏書 (လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈ)&quot;ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင် ၽူႈပုတ်ႈတႅၼ်း ၼႃႈတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၼုမ်ႇလဵၵ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇမေႃပွင်ၵၢၼ်မိူင်းၸိုင် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၽူႈၵွၼ်းၸုမ်ႈလႂ် ၽူႈတႅၼ်း (ထဝ်ႈမိူင်း) လႂ် မႃး တၢင် တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ပွင်မိူင်း လႆႈ ယူႇယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ၼႆႉလႆႈႁူႉၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် &quot;ၽူႈတႅၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ( 大清会典 )ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ ဝႆႉၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ &quot;သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဝႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်း လႂ် မႄႈမၼ်း လႂ် ၵဵပ်းလဵင်ႉလႆႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈ ၼႆၸိုင် ထဝ်ႈမိူင်းလူင် ၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ၸတ်းၵၢၼ်လႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် သေ ပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တေႃႇ လုၵ်ႈၸၢႆးၼၼ်ႉ ထူၼ်ႈတဵမ် သိပ်းႁႃႈ ၶူပ်ႇယဝ်ႉ ပုတ်ႈတႅၼ်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉပၼ်သူးယုၵ်ႉယွင်ႈ လႄႈ ပၼ်တၢမ်ႇ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်
ၽွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပွင်မိူင်း ယူႇ ၼၼ်ႉ တူၺ်း လွင်ႈပွင်သၢင်ႈ ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၶဝ် ၼၼ်ႉ လႂ် လွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လွင်ႈပႂ်ႉၶႅပ်ႇလႅၼ်ႊမိူင်း လွင်ႈႁပ်ႉသတ်ႉၸႃႇ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၼၼ်ႉသေ သၢမ်ပီႊလႂ် ႁႃႈပီႊလႂ် ၼိူင်ႈပွၵ်ႈ ဝွၵ်ႉႁေႃသႅင် ၼႆႉ ၸၢင်ႊ ပၼ်သူး လႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇယဝ်ႉ ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသႅင်ၸူႈလူၺ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း သၢႆသိုပ်ႇ 17 မႅၼ်ႈၽွင်းၼႂ်းပီႊ တၢဝ်ႉၵႂၢင်းႁၢၼ်ၽူင်း (道光咸丰年 )ၼၼ်ႉ လႆႈပွင်သၢင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ လိူၺ်ႈ ၵၢၼ်ယဵပ်ႇယၼ် တၢင်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶႄႇပၢၼ်းသေး Hui-Han တီႈဝဵင်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ လႂ် လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ တၢင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸွမ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပႅၼ်ႊမိူင်း ၼၼ်ႉလႂ် တႃႇႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း မုၼ်းလႅင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ သေ မၼ်းလႆႈႁပ်ႉၸၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸေႊဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်း ၸၼ်ႉတီႈသၢမ် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆး မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ လႆႈၽင်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်း ၸၼ်ႉတီႈသၢမ် ဢၼ်မီး ႁူးၽၵ်းတူ ဢၼ်ဢဝ်ၶႅပ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ၶႅၵ်းတႅမ်ႈမၢႆ ဝႆႉ သေ သၢင်ႇသီႈႁိၼ် ၵေႃႈ ႁဵတ်းဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈ ၶုမ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ ။
ၵပ်းၵၢႆႇလိူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၼႆႉ ဢၼ်ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၶဝ် မႆႈၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇမီးသတ်ႉၸႃႇ လႄႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇၶဝ် ၼၼ်သေ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈပၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႊ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်း ပဵၼ်လွင်ႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၵူၺ်း ။ လွင်ႈ ပၼ်တၢမ်ႇ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်သမ်ႉ တႄႇဢဝ် လွင်ႈသူင်ႇသိုၵ်း တိုၵ်းတေႃး၊ လွင်ႈပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ တေႃႇထိုင် လွင်ႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ၊ ပူတ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လူတ်းယွမ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ လႄႈ ၶၢႆႉပႅတ်ႈ တီႈယူႇ ၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၶဝ်လႆႈပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်း တႃႇတေ ၵႄႈလိတ်ႈ တၢင်းၽိတ်း ၶဝ်သေတႃႉ ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းယွမ်း လိူဝ်သေ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶုၼ်ႁၢၼ်ႇၶႄႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်း တီႈၸဝ်ႈဝွင်ႉ သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႈမီး ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈလီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတီး လႄႈ မိူင်းမၢဝ်း ၶဝ် ႁွမ်းတင်းၸဝ်ႈၾႃႉ မၢၼ်ႈ သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၵိုတ်းယိုတ်းသေ လႆႈၽွမ်ႉၸႂ် လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၼႅင်ၸႂ် လႄႈ လွင်ႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ လိုၼ်းသုတ်းဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႆႈၶိုၼ်းဢဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႃးတႅင်ႇတင်ႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ 
ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈဢႃႇၼႃႇၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ မူၼ်ႉမႄးၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ
ၸွမ်းၼင်ႇ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလႄႈ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇႁႄႉႁၢမ်ႈ တတ်းၶွပ်ႇ မႃးသေ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ် ၼၼ်ႉ သေ တေမႃး တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႄႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်း တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။ လွၵ်းလၢႆးဢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇၽႄ ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်သေ မၵ်းမၼ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းၶဝ် လႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၶဝ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ တဵၵ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၶၢႆႉဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈလႂ် ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပၼ်လႂ် ႁႂ်ႈ ၶဝ်ၽႃႈဝၢင်း ၵူၼ်းၸွမ်းလင် ၶဝ်လႄႈ တီႈလိၼ် ၶဝ်လႂ် ၊ မၵ်းမၼ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ်၊ လႄႈ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းလၢႆလၢႆလွင်ႈသေ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လိုၼ်းသုတ်း လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်မူၼ်ႉမႄး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ထွၵ်ႇလၢႆႈၶၢႆႉပုတ်ႈတႅၼ်းတၢင်လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶျိင်း ၶၢဝ်းၵၢင်တေႃႇထိုင် ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸေႊမိူင်း ယိင်ႈၼၢၼ်ႇ လႄႈ ၵူၺ်ႇၸူဝ်း ဢူဝ်ႇဢႄထၢႆ 鄂尔泰 ယွၼ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ယူင်ႊၸဵင်ႇ 雍正 မၵ်းမၼ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ် ၶဝ်ယဝ်ႉ ။ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ် ယူင်ႊၸဵင်ႇၼၼ်ႉ မႃး ပိူင် ဢၼ်ၼႆႉ တႄႇပဵၼ်မႃးသေ ယႃႉပႅတ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တီႈသီႇသျွၼ်ႇ၊ ၵူၺ်ၸဵဝ်ႊ ၊ ၵႂၢင်သီႊ ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ ။ ႁေႃလူင် လီႇၵျၢင်းမူႇၽူႇ 丽江木府 ၼႆႉ ပဵၼ် ႁၢင်ႈႁေႃ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၵေႃႈ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ သေ ဢူဝ်ႇဢႄႇတၢႆႇ 鄂尔泰 ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၸေႊမိူင်း ယိၼ်ႈၼၢၼ်ႇ၊ ၵူၺ်ႇၸူဝ်း လႄႈ ၵႂၢင်းသီႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႆႈ ၾၢင်ႉထိုင်ဝႃႈ &quot;တီႈ ၶွပ်ႇၼွၵ်ႈထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် လီလိူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶဝ်သေ တီႈ ၶွပ်ႇၼႂ်းထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ သမ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶဝ် လီလိူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်&quot; ၼႆယဝ်ႉ ။ “江外宜土不宜流，江内宜流不宜土” ။ ဢူဝ်ႇဢႄႇတၢႆႇ鄂尔泰 ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိူင်ၽွင်းငမ်း ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၼႂ်းမိူင်း ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူင်ႈၵၼ်သေ ၼႃႈလိၼ်ၼႂ်းထုင်ႉ မႄႈၼမ်ႉၶွင် ၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်းပိူင် မႃးတႅၼ်းတၢင် ယဝ်ႉ ။ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးၼွၵ်ႈထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉၶွင် မိူၼ်ၼင်ႇ မူႇပၢင်ႇသႅၼ်ဝီ ၊ ၶျႄႇလီႇမိူင်းလိုဝ်ႉ ၊မိူင်းလႅမ်း ၊ မိူင်းၶိူဝ်း ၊ မိူင်းမၢဝ်း ၊ မိူင်းၶွၼ်ႈ ၊ မိူင်းဝၼ်း ၊ မိူင်းလႃႈ ယိင်းၵျိင်း၊ မိူင်းတီး ၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ပေႃးၽွင်းငမ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်မိူင်းၶႄႇ မႂ်ႇ ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶတ်းၸႂ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွမ်ႇမတီႇ သေ တႃႇ တႅၼ်းတၢင် ပိူင်ၽွင်းငမ်း လႄႈ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ သေတႃႉ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်လႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၶဝ် ၸႂ်လမ်မႃး။ မိူဝ်ႈပီႊ 1948 ၼၼ်ႉ လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ရူၺ်ႊလီႊ မိူင်းမၢဝ်း ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၼ် ဝႃႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈၼိူဝ်လွႆသေ ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်း ၸိင်ႇပူဝ်ႇ ၶၢင် ၵေႃႉ႞။ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၽၢႆႇလပ်ႉ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ရူဝ်ႇလီႇမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ် ဢဝ်ၾႆးၽဝ် လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇသေလိုပ်ႈဢွၵ်ႇ ၽူႈၵွၼ်းမၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းမႃး လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵႃႊလႆႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈပိုင်ႈဢိင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်း ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။  
ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၶဝ် ၶွၼ်ႈတုမ် ယူႇသၢင်ႈသဝ်ႈထင် ၼၼ်ႉ လႆႈသုတ်းယွတ်ႈၵႂႃႇ လူၺ်ႈ ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး တီႈလိၼ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တီႈၼႃႈလိၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1955 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၢႆးလင် ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
ၸင်ႇဝႃႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉပေႃးဢဝ် သၢႆပိုၼ်းဝႃႈ လႆႈမီးမႃး ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈ သေ ဢၼ်လႆႈၵိုတ်းယိုတ်း ၵႂႃႇၵေႃႈ တူၵ်းလႃႈသေပိူၼ်ႈ ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၽွင်းငမ်း ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင်သေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼိူင်ႈမိူင်း ၼႂ်း18 ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လႆႈသုတ်းယွတ်ႈၵႂႃႇ ဝၢႆးသေ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး တီႈလိၼ် လိူၺ်ႈလၢႆး ငမ်းယဵၼ် မိူဝ်ႈပီႊ 1955 ၼၼ်ႉၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ 
ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ - &quot;ၼႂ်းပိုၼ်းမိင်ႈ ပၢႆးတွၼ်ႊလိၼ်&quot; 《明史•地理志》 ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း) ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ယွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸေႊမိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်းယၢၼ် ( 柔运 Rouyuan) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်းပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း မႄႈၼမ်ႉၼူၵျၢင်းၵေႃႈႁွင်ႉ ၊ ႁူဝ်မၼ်းတႄႇမႃးတီႈ မိူင်းၽၢင်ႇ ( 吐蕃雍望甸 ) ၊ လႆလူင်းၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇ ၸဵင်ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁၢင်ႈႁေႃ ယဝ်ႉ ၽင်ႇပႃႈဢွၵ်ႈ ၼၼ်ႉပဵၼ် မိူင်းၶိူဝ်း ၊ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် Xidian 细甸 လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်းပဵၼ် ဝဵင်း （安）姚（关） ဢၼ်ၵႅၼ်ႇလွမ်ႉ ဝႆႉ ႁိူၼ်းယေးႁဵင်လင် လႄႈ မီးပႃး ၶူးဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
&quot; 潞江土司的管辖地界：《明史•地理志》记载：“潞江安抚司，元为柔远路，北有潞江，一名怒江，源出于吐蕃雍望甸，南流经此，折而东南府界。东岸有潞江关，北岸有细甸，又西有镇（安）姚（关）守御千户所，又有全胜关。
ၼႂ်းပပ်ႉ ”ၶျိင်းယီႇထူင်ႇၸိုဝ်ႊ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း )ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၸၢင်ႉ 130 လီႇ ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး 15 လီႇ တေႃႇထိုင်လႅၼ်ႊလိၼ် ၸေႊမိူင်းပဝ်းသၢၼ်း ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း 60 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် ထဵင်ႈယႄႈထိင် (ထဵင်ၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းၶွၼ်ႈ မင်ႈသီ ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပဝ်းသၢၼ်း ။&quot; 
《 清一统志》记载：“潞江安抚司，在（永昌）城南一百三十里，东至保山县界十五里；西至腾越厅界六十里；南至芒市界一百五十里；北至保山界一百五十里。
ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်း ပၢၼ် ၶျိင်း&quot; ၼၼ်ႉမၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်း ဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶွင်ၸေႊတွၼ်ႈ( မိူင်းၸၢင်ႉ )သၢမ်သိပ်းလီႇ ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီးလွႆလူၺ်ႈလူင် (雷弄山 ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီးလွႆၸၢင်ႉယွၼ်ႇ (掌元 ) လႄႈ လွႆၵၢဝ်းလိူၺ် 高论山 ၊ မႄႈၼမ်ႉၶွင် လႆၶဝ်ႈမႃးၼ်ႂးၸေႈတွၼ်ႈပဝ်းသၢၼ်း သေ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းလူင် (龙陵 ) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးလွၺ်ဝၢၼ်ႈႁေႃႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးဝၢၼ်ႈၸဵင်းၶမ်း ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး သျီးတႅၼ်ႉ ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး လႃႈတူ (ၵၢင်ႉ )ဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ။ 
《清史稿》记载：“潞江安抚司在府（永昌府）西南三十里。东雷弄山；南掌元山、高论山；潞江自保山入，南流入龙陵。北何寨坡；西南景罕寨；东南细甸；西为全胜关。
ၼႂ်းပပ်ႉ《新纂云南通志》ၽိုၼ်မၢႆတွင်းမႂ်ႇ ၶွင်ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်ႇဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ(မိူင်းၶိူဝ်း) ...ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ပဝ်းသၢၼ်း လႄႈ ထဵင်းၸူင်း&quot;( မိူင်းမႅၼ်း )ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိပ်းလီႇ တေႃႇထိုင်တႃႈတူႈ大渡 ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင်养流河草坝 ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ႁူၵ်းသိပ်းလၵ်း တေႃႇထိုင် 高良工（高黎贡山）分水岭 လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင် မႄႈၼမ်ႉ干党河烫袭 ၼႆယဝ်ႉ ။  
ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ၽိုၼ်ပိုၼ်း လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ တေၸၢင်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸွမ်း ဝႆႉယူႇ ။ ၼႆႉ ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ႁႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ၽတ်ႉၽဵင်ႇသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸိုင် ၼႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူင်းၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 2,000 လွၵ်းလၵ်း သေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝႆႉ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵိုင်ႇမီး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။
《新纂云南通志》记载：“潞江安抚司……其地在保山腾冲之间。东至大渡口十里，南至养流河草坝十八里，西至高良工（高黎贡山）分水岭六十里，北至干党河烫袭十八里。”可见各个历史时期有一定的变化，但变化不是很大，管辖范围大约2000平方公里，相当于一个县的范围。
ၼႂ်းပပ်ႉ ”ၶျိင်းယီႇထူင်ႇၸိုဝ်ႊ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း )ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၸၢင်ႉ 130 လီႇ ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး 15 လီႇ တေႃႇထိုင်လႅၼ်ႊလိၼ် ၸေႊမိူင်းပဝ်းသၢၼ်း ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း 60 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် ထဵင်ႈယႄႈထိင် (ထဵင်ၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းၶွၼ်ႈ မင်ႈသီ ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပဝ်းသၢၼ်း ။&quot; 
《 清一统志》记载：“潞江安抚司，在（永昌）城南一百三十里，东至保山县界十五里；西至腾越厅界六十里；南至芒市界一百五十里；北至保山界一百五十里。
ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်း ပၢၼ် ၶျိင်း&quot; ၼၼ်ႉမၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်း ဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶွင်ၸေႊတွၼ်ႈ( မိူင်းၸၢင်ႉ )သၢမ်သိပ်းလီႇ ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီးလွႆလူၺ်ႈလူင် (雷弄山 ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီးလွႆၸၢင်ႉယွၼ်ႇ (掌元 ) လႄႈ လွႆၵၢဝ်းလိူၺ် 高论山 ၊ မႄႈၼမ်ႉၶွင် လႆၶဝ်ႈမႃးၼ်ႂးၸေႈတွၼ်ႈပဝ်းသၢၼ်း သေ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းလူင် (龙陵 ) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးလွၺ်ဝၢၼ်ႈႁေႃႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးဝၢၼ်ႈၸဵင်းၶမ်း ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး သျီးတႅၼ်ႉ ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး လႃႈတူ (ၵၢင်ႉ )ဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ။ 
《清史稿》记载：“潞江安抚司在府（永昌府）西南三十里。东雷弄山；南掌元山、高论山；潞江自保山入，南流入龙陵。北何寨坡；西南景罕寨；东南细甸；西为全胜关。
ၼႂ်းပပ်ႉ《新纂云南通志》ၽိုၼ်မၢႆတွင်းမႂ်ႇ ၶွင်ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်ႇဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ(မိူင်းၶိူဝ်း) ...ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ပဝ်းသၢၼ်း လႄႈ ထဵင်းၸူင်း&quot;( မိူင်းမႅၼ်း )ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိပ်းလီႇ တေႃႇထိုင်တႃႈတူႈ大渡 ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင်养流河草坝 ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ႁူၵ်းသိပ်းလၵ်း တေႃႇထိုင် 高良工（高黎贡山）分水岭 လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင် မႄႈၼမ်ႉ干党河烫袭 ၼႆယဝ်ႉ ။  
ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ၽိုၼ်ပိုၼ်း လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ တေၸၢင်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸွမ်း ဝႆႉယူႇ ။ ၼႆႉ ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ႁႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ၽတ်ႉၽဵင်ႇသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸိုင် ၼႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူင်းၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 2,000 လွၵ်းလၵ်း သေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝႆႉ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵိုင်ႇမီး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။
《新纂云南通志》记载：“潞江安抚司……其地在保山腾冲之间。东至大渡口十里，南至养流河草坝十八里，西至高良工（高黎贡山）分水岭六十里，北至干党河烫袭十八里。”可见各个历史时期有一定的变化，但变化不是很大，管辖范围大约2000平方公里，相当于一个县的范围。
လူႊၵျၢင်းဢၢၼ်ႊၾူႈသိုဝ်း 潞江安抚司 ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် မၢႆဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢၵ်းဢႅၼ်ႇၾူႇသျီႇ&quot; “潞江安抚使” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆတွင်းဝႆႉၼ်ႂး &quot;ပိုၼ်းၶွင်ၶိူဝ်းၶုၼ်မိင်ႇ&quot; မိူၼ်ၼင်ႇ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသျီႇ၊ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးဢၼ်လႆႈပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈထူၼ်ႈသၢမ်တီႈၼ်ႂးႁၢင်ႈႁေႃ ဝွင်ႉၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉသွင် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ဢၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ မိင်ႇ တႅင်ႇတင်ႈဝႆႉသေ ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇထူၼ်ႈ သၢဝ်းသွင်ပၢၼ် တႄႇၸဵမ်ပၢၼ်ၶုၼ်မိင်ႇ တေႃႇထိုင် ပၢၼ်တူင်ႉၼိုင် လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈ ၾႃႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်ပဵၼ် သႅင်ၵႂၢင်းထႅၼ်း 缐光天 ၼၼ်ႉ ၵေႃႇတင်ႈ &quot;တပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းၶိူဝ်း တႃႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇ သေ သၢၼ်ၶတ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ တီႈမိူင်းတႅၼ်ႊသီး ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ပွတ်းတူၵ်း&quot; ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းလူင် သေ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇယွင်ႈယေႃး ယွၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလႂ် တေႃႇသူႈ ၽူႈၶဵၼ်လႂ် ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း တႃႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ 
（杨永明）ယၢင်ႈယူင်ႈမိင်ႈ 
ၽိုၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်း - ႁူင်းလိၵ်ႈမၢႆတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ သိမ်းဝႆႉတီႈႁူင်းပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း သႅင်သိုဝ်ႁၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 
注：档案保存于保山市档案馆，摘自线世海著《潞江安抚司》。
ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ : ၸိင်ႇယွင်ႇႁႂႃႇ
编辑：姜永华
ၽူႈၵုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ - ယၢင်းၶျိင်းၸူင်း
责任编辑：杨清宗
#ၵေႃႉပိၼ်ႇပႅင် ၵွၼ်းဢၢၺ်ႈ 
ၽိုၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်း ။။ 
https://www.360doc.cn/article/33367589_1052131318.html
တွၼ်ႊသိုပ်ႇလင် 
https://www.facebook.com/share/p/17L12RN2gf/
ထွၺ်ႈၵႂၢမ်း မိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၶႄႇပိၼ်ႇပႅင်ဝႆႉ မိူဝ်ႈ (AD 1736-1796 Qing Dynasty)
တွၼ်ႊ လိၼ်မိူင်း
လိၼ်၊ ပႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၊ ပႃႈဝၼ်းတူၵ်း ၊ ပႃႈလႃႈမိူင်း ၊ ပႃႈႁူဝ်မိူင်း ၊ ၵၢင်မိူင်း ၊ ၼမ်ႉၶႄး ၊ လွႆ၊ ၼမ်ႉ ၊ႁိၼ်၊ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ၊ ၼမ်ႉပၢင်လၢႆႇ ၊ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇ (ၼွင်ဢွၼ်ႇ )၊ ၼွင်ယႂ်ႇ ၊ ႁွင်ႈ ၊ ထၢင်ၼမ်ႉ ၊ ထၢင် ၊ ႁုၵ်း(လုၵ်း) ၊ တၢင်း၊ ၽင်ႇ ၊ ၽႃ ၊ ႁူး ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇ ( လိုမ်လူင် )၊ ၵွင်းလွႆ ၊ ပၢင် ၊ လူင်ႊႁူၺ်ႈ ၊ ပဵင်း ၊ ၵွင်းမူး ၊ ၶူဝ် ၊ လီႊပႃး (ႁူဝ်ႉ )၊ ႁႆႊပၢင်ႇ ၊ တႃႈၼမ်ႉ ၊ ၵၢတ်ႇ ။
တွၼ်ႊၶၢဝ်းယၢမ်း
သူၼ်ႊ ၊ ၶျႃႊ ၊ သႅဝ် ၊ တူင်း ၊ (ၽိင်ႈၶၢဝ်းၶႄႇသီႇၶၢဝ်း )။ ဢုၼ်ႇ၊ ယဵၼ်၊ ၵတ်း ၊ မႆႈ၊ ပီႊ ၊ လိူၼ် ၊ ဝၼ်း ၊ ယၢမ်း၊ လိူၼ်သီႇ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉလိူၼ်သၢမ် ။ လိူၼ်လွင်ႈ၊ ဝၼ်းႃံႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉဝၼ်းသၢမ်သိပ်း ။
တွၼ်ႊ မွၵ်ႇယႃႈ 
မူတၼ်း ၊ သေႃႈယေႃႈ ၊ မွၵ်ႇတၼ်ၸင်၊ မွၵ်ႇတွင်ၽိုၵ် ၊ ဝၢၼ်ၽႃလူမ်း၊ မွၵ်ႇၶမ်းသွၼ်ႊ ၊ မွၵ်ႇၵွင်ၶၢဝ် ၊ မွၵ်ႇၽႃႈ၊ မွၵ်ႇၵဝ်ၵိဝ် ၊ မွၵ်ႇမႆႇ ၊ မွၵ်ႇၸွံဝၼ် ၊ ယိၼ်သု ၊ သိဝ်ၶိဝ် ၊ မွၵ်ႇဝၼ်ဢွႆ ၊ မွၵ်ႇမူႉ ၊ ၶႆထင် ၊ မွၵ်ႇၸင်တေႃ ၊ မွၵ်ႇလၵ်လိုဝ် ၊ မွၵ်ႇယင်ၶတ် ၊ မွၵ်ႇၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ၊ မွၵ်ႇႁွၼ်ၵႆႇ ၊ မွၵ်ႇပိၺ် ၊ မွၵ်ႇၽီႁုင် ၊ မွၵ်ႇၵၢႆးလၢဝ်း ၊ မွၵ်ႇမူႈလႅင် ၊ ဝီႈတၢၼ်း ၊ မူႈၶျင်း ၊ တူၼ်ႈပႅၵ်ႇ ၊ ပႅၵ်ႇလီယွၵ် ၊ မႆႉယူမ်း ၊ မႆႉၶၢဝ် ၊ ပႅၵ်ႇႁွမ် ၊ မႆႉတွင်း ၊ ၶႂႆ ၊ မူႈထၢၼ် ၊ မႆႉဝၼ်း ၊ မႆႉမဵၼ် ၊ မႆႉၼႃႈႁဵဝ်ႇ ၊ ၶႆႂလႂႆ ၊ တူၼ်ႈၶႂႆ ၊ မႆႉမွၼ်း ၊ မႆႉ ႁၵ်ၽႃ ၊ မႆႉသႃ ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၽိူင်း ၊ တူၼ်ႈၽူင်ၽၢင် ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶွင်၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမၼ်ႉ ၊ ၸႂိဝ် ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၵေႃႇ ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇတုပ် ၊ မၢၵ်ႇႁူႈလႅင် ၊ မၢၵ်ႇတွႆႇ ၊ မၢၵ်ႇၵွၼ်၊ မၢၵ်ႇၸင်ႈ ၊ ၶႂႃးၶူင်ႈ ၊ ပိုဝ်ၵေႃ ၊ မၢၵ်ႇၶၢမ် ၊ မၢၵ်ႇႁုင် ၊ မၢၵ်ႇလုၵ် ၊ တူၼ်ႈၸွင်မွင်း ၊ မႆႉၸိုၵ်ႉ ၊ ပႅၵ်ႇႁၢင်မႃ ၊ မႆႉလဵမ် ၊ မၢၵ်ႇမူႉ ၊ မၢၵ်ႇၵုၼ်ပွင် ။
တွၼ်ႊ တူဝ်ထိူၼ်ႇ
ၵႆႇၵွင် ၊ လွၼ် ၊ ၵွၼ်ႇ ၊ လိုင်ၵႃလုင် ၊ ၵွၼ်ၵိၺ် ၊ ၵိၺ်ၵီး ၊ ၼူၵ်ႉယုင်း ၊ၼူၵ်ႉယၢင်း ၊ ပိုဝ်ၶိၺ် ၊ ၼူၵ်ႉႁၢင်ႊၵွင် ၊ ပဵတ်းလီ ၊ ၼူၵ်ႉၸိပ် ၊ ၼူၵ်ႉပႆႁွႆ ၊ ၼင်တႃ ( ၼၢင်းတႃႉ )၊ ႁုင်ႉ ၊ ယဵဝ် ၊ ပဵတ်းၼမ်ႉ ၊ ၼူၵ်ႉၶဵဝ်ၶမ်း ၊ ၼူၵ်ႉဝိတ် ၊ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ၊ ၼူၵ်ႉၵိင် ၊ ၼူၵ်ႉႁၢင်ယၢဝ်း ၊ ၼူၵ်ႉတူႈ ၊ ၵႃၸၵ် ၊ ၵႃလမ်၊ ၼူၵ်ႉႁွၼ်သၼ်ႇ ၊ ၵႃဝဝ်း ၊ ဢေႃႁေႃ ၊ တုတီ ၊ ၵႃၵႄ ၊ ၼူၵ်ႉဢၢႆႈလၢင်ႇ ၊ ၼူၵ်ႉၵဵဝ်ႇ ၊ ၼူၵ်ႉထူဝ်၊ ၼူၵ်ႉၼင်ပႃ ၊ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၊ ၵႆႇ ၊ ႁၢၼ်ႇ ၊ ပဵတ်း ၊ ၸၢမ်ႇမႃႉလီႈ ၊ ၶင်သီ ၊ ၸၢင်ႉ ၊ ၸၢင်ႉၸူင် ၊ ငုပင် ၊ သိူဝ်လူင် ၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ ၊ မႃၼၢႆး ၊ မီ ၊ သိူဝ်ၾႆး ၊ ငီးႁွမ် ၊ ၽၢၼ်း ၊ ပၢင်တၢႆး ၊ ၵႂင် ၊ ႁိၺ်ၼႃၸိၵ် ၊ ႁဵၼ်ၶႃ ၊ ၵၢင်ႈ ၊ လိင်း ၊ ၸိုဝ်ၵုၼ် (gorilla 猩猩) ၊ မႃႉသိင်းထေႃး ၊ မႃႉလူင် ၊ ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၊ ၵႂၢႆး ၊ မႃႉလေႃႈ ၊ မႃႉၼႃ ၊ မူ ၊ မေႈ ၊ မႃ ၊ မႅဝ်း ၊ ၼူ ။
တွၼ်ႊ ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၵူၼ်းမိူင်း
သိဝ်ဝုၼ် ၊ ယိၼ်ဝူး ၊ ၵိဝ်ၸႂႃ ၊ ပွင်တၢင်းၵႃႉ ၊ ဢဝ်လၢႆး၊ ထႆႁႆႊၼႃး ၊ တူင်ၶဝ်ႈၶႃ ၊ ထၢမ်းဢႃမု၊ ပုတ်မွၼ် ၊ လဵင်ႉၼင် ၊ ပုတ်မၢၵ်ႇ ၊ ပုတ်ပၼ်ႇ ၊ ပၼ်ႇၵုၺ် ၊ ႁွမ်ပၼ်ႇ ၊ တေႃးမၼ်ႈ ၊ လဵင်ႉတူဝ်ၶွင် ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၊ တႅမ်ႈၶႂႃႊ ၊ လေႃႇတွင်း ၊လေႃႇလဵၵ်း ၊ ပွတ်ႈသႅင်၊ တဝ်ၶမ်း ၊ ပွတ်ႈႁိၼ် ၊ ပဝ်ငိုၼ်း ၊ ၵၢႆႇႁိူၼ်း ၊ ပေႃၶူ ၊ တတ်းသိူဝ်ႈ ၊ သိင်မၼ် ၊ တႃးႁၵ်၊ ပွတ်ႈမူၵ်ႇ ၊ မႄးပႆႉ ၊ ႁုင်ၵိူဝ် ၊ ၶုတ်းမေႃႇ ၊ ၽဝ်ဢုတ်ႇ ၊ ၽဝ်မိူင်ႈ ၊ ၸၢႆႇၶႆၢ ၊ တေႃၵွင် ၊ ယႃႈယႃ ၊ တင်ၶွင်လိင် ၊ လွင်ႈႁိူဝ်း ၊ ၶီႇမႃႉ ၊ လိုင်ႁုင် ၊ ပေႃပတ် ၊ ၶုတ်းႁွင်ႈ ၊ မွင်ထၢင် ၊ ပုတ်ၽၵ် ၊ ႁူတ်းသူၼ် ၊ တေႃႉၽိုၼ်း ၊ တွတ်ပႃ ၊ ႁေႃႈထိူၼ်ႇ ၊ ႁၢင်ႈၼူၵ်ႉ ။
တွၼ်ႊ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်း
ဝွင်ႉတီႇ ၊ ဝၼ်လေပႃ ၊ ပူလွၼ်၊ ပူလိၺ် ၊ ပူႇဢွၵ်ႇ ၊ ပေႃႈ ၊ မႄႈ ၊ ပေႃႈလူင် ၊ မႄႈပႃႈ ၊ ပေႃႈဢၢဝ် ၊ မႄႈလူဝ်း ၊ ပီႈၸၢႆး ၊ ၼွင်ႉၸၢႆး ၊ ၽူဝ် ၊ မေး ၊ မေးလူင် ၊ မေးၼွႆႉ ၊ လိုဝ်ပီ (ပီႈမေး ) ၊ လိုဝ်ၼွင်ႉ (ၼွင်ႉမေး ) ၊ လုၵ်ႈၸၢႆး ၊ လုၵ်ႈယိင်း ၊ လၢၼ်ၸၢႆး ၊ လၢၼ်၊ ပူႇၼၢႆး ၊ ယႃႈၼၢႆး ၊ ပေႃႈလႃ ၊ မႄႈလႃ ၊ ပေႃႈမေး ၊ မႄႈမေး ၊ ပေႃႈၸဝ်ႈ ၊ မႄႈၸဝ်ႈ ၊ လုၵ်ႈၶူၺ် ၊ ပီႈယေႈ ၊ ၼွင်ႉယိင်း ၊ သႆမေ် ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ် ၊ မေႃလၢႆး ၊ ဝႆလွင် ၊ ၵေႃႉသေႈ ၊ လၵ်လိၵ် ၊ ၶႃႈတႆး ၊ လုၵ်ႈသိုၵ်း ၊ ပေႃႈၵႃႉ ၊ ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇ ၊ မေႃယႃ ၊ ပုင်ႇၼႃး ၊ သၢင်ႇၸၢႆး ၊ သၢင်ႇယိင်း ၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၊ ၶႃႈဢွၼ်ႇ ၊ ၸၢင်ႈပႃ ၊ ၵုၼ်မၼ်ၽိုၼ် (ၵူၼ်းႁွၼ်းၽိုၼ်း )၊ ၽူႈႁဵတ်းၼႃး ၊ ၽူႈလဵၵ်ႉၵႂၢႆး ၊ ၸၢင်ႈတႅမ်ႈ ၊ ၸၢင်ႈထိူဝ် ၊ ၸၢင်ႈယဵပ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈႁၵ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈယွမ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈလေႃႇ ၊ ၸၢင်ႈမိူင် ၊ ၸၢင်ႈၵူင် ၊ ၸၢင်ႈလႅမ်ႈပိုၼ် ၊ ၸၢင်ႈတွင်း ၊ ၸၢင်ႈလဵၵ်း ၊ ၸၢင်ႈႁဵၵ်ႇ ၊ ၸၢင်ႈၼင် ၊ ၸဝ်ႈပွၺ်း ၊ ၽူႈၸႂ်ႉ ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး ၊ ၸဝ်ႈၸွင်ႈ ၊ ႁေႃလူင် ၊ ၸဝ်ႈၵေႇ ၊ ၸဝ်ႈမၢၼ်ႈ ၊ ၸဝ်ႈႁိူဝ်း ၊ ၸင်ပီ ၊ ၸဝ်ႈမိုဝ်ႉ ၊ ၽူႈၽွင်း ၊ လိၵ်ယိင် ၊ လိၵ်ၸႆ ။
တွၼ်ႊ တူဝ်ၶိင်း
ၶိင်း ၊ ႁူဝ်၊ ၼႃႈ ၊ ၼႃႈၽၢၵ်ႇ ၊ ၵႅမ်ႈ ၊ ႁူ၊ တႃ၊ ၶူႈလင် ၊ သူပ်း ၊ ၵူင်ၶေႃး ၊ ၶေႃး ၊ ႁူဝ်ဢူၵ်း ၊ ဢူ ၊ မၵ်မႃႇ ၊ ၶႅၼ်မွင် ၊ မိုဝ်း၊ ၽႃႇမိုဝ်း၊ ၼိဝ်ႉမိုဝ်း၊ ၼဵပ်ႉမိုဝ်း ၊ တွင်ႉ ၊ ၼုတ်ၶင် ၊ သၢႆလီ ၊ ၶႃလူင် ၊ ႁူဝ်ၶဝ်ႇ ၊ တိၼ် ၊ ၼိဝ်ႉမိုဝ်းလူင် (ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း )၊ ၶဵဝ်ႈ ၊ ၽူမ်ႁူဝ် ၊ ၶူၼ်တႃ ၊ ၼူတ်ႇ ၊ ၼူတ်ႇၵၢင်း ၊ ပေလင် ၊ ၵုံႁႅဝ်( ဢႅဝ် )၊ လုတ်လင် (လုပ်ႇလင် )၊ ၵုမ်ႇၵူၼ်ႈ ၊ ၸႂ်၊ တပ်း ၊မမ်ႉ ၊ ပွတ်ႇ ၊ ပုမ် ၊ သႆႈ ၊ ၼီ ( လီႊ )၊ ၼႂံ ( မၢၵ်ႇလမ်း )၊ ၼိူဝ်ႉ ၊ ၼင် ၊ ၶူၼ် ၊ လိူတ်ႈ ၊ ၸႂ်မိုဝ်း (ဢဵၼ် )၊ သၢႆၸႂ် ။
တွၼ်ႊ ႁၢင်ႈႁေႃ
ႁေႃၶမ်း ၊ ႁေႃႁၢင်ႈ ၊ ႁေႃသိမ် ၊ ၶူင် ၊ သိုင်ႇၵုမ် ၊ ႁေႃၶႂင် ၊ ႁေႃႁုၼ် ( ႁေႃၽီ )၊ ႁေႃမွၵ်ႇယႃႈ၊ ႁေႃၶုၼ် ၊ ႁေႃလၢႆး ၊ ၸွင်းၼၢႆးၶၢဝ် ၊ ၸွင်းပုံၼႃး ၊ ၽူႈလဝ်ႈ ၊ ၽူႈယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ ၵိုဝ်သဝ် (ႁၢဝ်းၶူႈလႆ ) ၊ ၵၢင်မၢၼ်ႈ ၊ ၼႃႈပႃတူ ၊ ၶူဝ်ႉဝၢင်း (ႁူဝ်ႉဝၢင်း )၊ ၵၢင်ႁေႃ ၊ တၢင်းၵၢင် ၊ ၵႂႆၼႃ (ၽႃဝွင်ႇႁူးလႅင်း ) ၊ ၽူၺ်းႁိူၼ်း ၊ ၸၢမ်ႇႁိူၼ်း ၊ ႁိူၼ်းၵူၼ်း ၊ ယေးၶဝ်ႈ ၊ ယေးငိုၼ်း ၊ ပႄႁိူၼ်း ၊ သဝ်ႁိူၼ်း ၊ ၵွၼ်ႁိူၼ်း ၊ ၽြင် 枋 (ၶိုဝ်ႇ) ၊ လုၵ်ႈဢုတ်ႇ ၊ ၽၵ်မိုင် (ၶႅပ်းၸွၼ်ႇ ) ၊ လုံ ( ဢုင် )၊ ထုၼ် ။
ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းသွၺ်
ၶႂိၺ် 琴 ၊ လၢႆး ၊ လပ်ၶႃၶုံ ၊ တၢင်ႇထိုင် ၊ ၵၼ်ယိတ် (ၵမ်ပီႈ )၊ မိုၵ်ႉ ၊ ၽၵ်မိုၵ်ႉ ၊ၸေႈ ၊ ဢိူပ်ႇလၢႆး ၊ ဢိူပ်ႇမိုၵ်ႉ ၊ ပတ်းႁၢင်ၵႆႇ ၊ ၸႂမ်ႁင် (သိတ်းသိဝ်ႇ ၊ သားမြီးယပ် ) ၊ ဢိူပ်ႇသိူဝ်ႈ ၊ ဢိူပ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ် ၊ ဝီး ၊ မၢၵ်ႇႁုပ်ႈ ( chess ) ၊ ပီႇၽုင်ႉ ၊ ပီႇၸၼ် ၊ ပီႇၵိၺ် ၊ ပီႇၶႂင် ၊ ႁွၵ်ႈ ၊ ၵွင်ႊ ၊ တိင်ႇၵဝ်ႈၵမ် ၊ တိင်ႇ ၊ တိင်ႇၶႃၶႂႆ ၊ တိင်ႇတႂ်ဝ် ၊ လွင်ၼင် ၊ ပီႇလူင် ၊ ပုႁုင် ၊ ပႆႂႁိင် ၊ ႁွၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ လင်ၶႂင် ၊ တုတ်ႈ ၊ သႃပိတ် ၊ မႆတဝ်ႉ ၊ ဝီးဢေႃႁေႃ ၊ တွင်ႇမူၺ်း ၊ မၵ်ပုတီ (မၢၵ်ႇၼပ်ႉ ) ၊ ႁွၵ်ႇ ၊ လၢပ်ႇ ၊ မူၵ်ႇႁူဝ် ၊ ပႆႉ (ၶူဝ်းႁႄႉသိုၵ်း ) ၊ ၵူင်ႇၽၢင် (ၵၢင်ႇၵူင်ႇ) ၊ ၵၢင်ႇ ၊ လႅမ်ႈပိုၼ် ၊ ႁွၵ်ႇသၢမ်ငၢမ်ႈ ၊ ၶွၼ်ႉႁေႃလဵၵ်း ၊ ၶွၼ်ၾႃႉ ၊ ၵိၺ် ( ၵႅၼ်ႇႁႄႉ )၊ ထိင်မၼ် ( ထဵင်မၼ်ႈ ) ၊ၸွင်ႈ ၊ ဝေႃး ၊ ၶွၼ်ဢွၼ်ႇ ၊ သိဝ်ႇ ၊ လဵၵ်းလိူဝ်ႈ ၊ ၶွၼ်ႉၸၵ်း ၊ မႆႉတႅၵ်ႈ ၊ ၵူႈမီႈ ၊ တင်ႇလဵၵ်း ၊ သိဝ်ႇႁိၺ် ၊ ၵိမ်းလဵၵ်း ၊ ဝိၼ်တႂ်ဝ် ၊ လေႃထႆႂ ၊ ၸင်ႈငိုၼ်း ၊ ၸင်ႈၶႅၼ်ႈ ၊ တု ၊ သိုင် ၊ ယွၺ်း ၊ လုၵ်ႈၶၼ် ၊ ၵိမ်းၶုံ ၊ လုၵ်ႈၶင်ႇ （ပေတီး ） ၊ လူဝ်ႈ (ၸေႃးလူဝ်ႈ) ၊ ၶေႃ ၊ ထႆ ၊ ၽိူဝ်( ၽိူဝ်ၶႅင်း )၊ သုၼ်ၶိမ် ၊ ၶဵဝ်း ၊ ၸိင်ၶိႂင်( ၸႅင်ႈၶႅင်း )၊ ၶိႂၺ် ၊ ၵၼ်း ၊ ၸၢမ်ႇပႃ ၊ မွင်ပႃ ၊ မႆႉပႃငႃ ၊ ဢၢင်ႇယႃႈၽဝ် ၊ ၽိင်မွၵ်ႇယႃႈ ၊ ၸူင်း ၊ ၽႆႂ ၊ ႁႆ ၊ ထုင်ၼံ ၊ ႁႆၶဝ်ႈ ၊မေႃႈ ၊ ဝၢၼ်ႇ ၊ ပၢၼ်ႉ ၊ ၶိုင် ၊ လူင်ႈ ၊ တဝ်ႈယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ ၸႃတဵၼ်း ၊ ၵူႇ ၊ သုတ်း ၊ မွၼ်ႁူဝ် ၊ ၽုတ်ႈ (သၢတ်ႇၽုတ်ႈ ) ၊ ဝီႇႁၢင်ႇ ၊ ဝီႇထီႇ ၊ ၶတ်း၉ ၊ တွင်ႇႁူ ၊ သိဝ်ၸိတ် (သႅဝ်းၸဵတ်ႉ )၊ မေႃႈယႃႈ ၊ ၽိူၼ် ၊ တင်ႇငိုၼ်၊ တင်ႇပႅၼ်ႈ ၊ သွင်း ။
တွၼ်ႊ သီငဝ်း
လမ်၊ လိူင်၊ လႅင်၊ ၽိူၵ်ႇ ၊ ၶဵဝ် ၊ ၵမ်ႇ ၊သွမ်ႇ ။
တွၼ်ႊ တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ
ယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ လဝ်ႈ ၊ ၶဝ်ႈ ၊ မႂိၺ် (ၶဝ်ႈသွၺ်း )၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၊ ၼိူဝ်ႉ၊ ၽၵ်း ၊ ၼမ်ႉထင်း ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်း ၊ ၶဝ်ႈၶုတ်၊ ထူဝ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈသႃ ၊ ၼိူဝ်ႉၵႂၢင် ၊ မေႈဢွၼ်ႇ ၊ ၶႃမူ ၊ ငႅဝ်း ၊ ၼိူဝ်ႉၼႃ ၊ ပႃသွ် ၊ ႁေႃၽၵ် ၊ ၽၵ်းပိုဝ်သႂႆ ( ၽၵ်းၵၢတ်ႇၽိူၵ်ႇ )၊ ၽၵ်းမူဝ်ႇ ၊ ၽၵ်းပိၺ် ၊ ၽၵ်းႁေႃ ၊ ၶိင် ၊ မၢၵ်ႇၵၢတ်ႈ ၊ ၽၵ်းဢၢၼ် ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ် ၊ ၽၵ်းႁူမ် ၊ ၽၵ်းၵုတ်ႇ ၊ ၽၵ်းမုလုင် ၊ ႁေႃၽိူၵ်ႇ ၊ႁဵပ်းၵေႃ ၊ ႁဵပ်းႁူ ၊ သႂ်းၵေႃး ၊မၢၵ်ႇၽိတ်း ၊ ပၵ်ႉမူၼ်ႇ ၊ မၼ်းလံ ၊ မၢၵ်ႇငိင် ၊ ၶဝ်ၶီ ၊ မၼ်း ၊ ၵိူဝ် ၊ ၼမ်ႉၸၢင် ၊ ၼမ်ႉသူႇ ၊ ပႃႊၵေႃး ၊ ၽၵ်းၵီးၼႃး ။
တွၼ်ႊ သိူဝ်ႈၶူဝ်း 
သိူဝ်ႈ ၊ မႃႁေႃ (မၢၵ်ႇႁူဝ် )၊ သိူဝ်ႈၽၢဝ် ၊ သိူဝ်ႈၵႂႃႊ ၊ ၶြေ် ၊ ထူင်တိၼ် ၊ သိူဝ်ႈသၼ် ၊ ၵီၶေႂ် ၊ သိူဝ်ႈဢႂ်ဝ် ၊ သႅဝ်း ၊ ၶူလႂိ ၊ ၵူၼ် ၊ ႄၽးတွင်ၵုၺ် ၊ လေႃႈ ၊ ၽႄးယိင် ၊ ၽႄးလူင် ၊ ၽႄးၶွမ်ႇ ၊ ၵႂိၺ် ၊ မၼ်ႈ ၊ ၽႄးဢွၼ်ႇ ။
တွၼ်ႊ ၶူဝ်းႁႄႈငိုၼ်းၶမ်း
ၶမ်း ၊ ငိုၼ်း ၊ တွင်း၊ လဵၵ်း ၊ႁဵၵ်ႇ ၊ ၸိုၼ်ၸူး (ၶႆႇမုၵ်ႉ )၊ သႅင် ၊ ႁိၼ်ၶီ ၊ သၼ်ၶူ ၊ ႁိၼ်ပၢတ်ႇၼမ်ႉ ၊ ႁိၼ်လႅင် ၊ ပၢတ်ႇ ၊ ပၢတ်ႇသႅင် ၊ တႆႂမဝ် ၊ ႁိၼ်ၵမ်ႇ ၊ ငႃးၸၢင်ႉ ၊ ႁိၼ်ၶဵဝ် ၊ ၶဝ်ၸၢင်ႉၸူင် ၊ ႁိၼ်လိူင် ၊ ၶီႈၽိုင်ႈ ၊ ႁၢၼ်လႅင် ၊ ၼမ်ႉငိုၼ်းလႅင်း ။
တွၼ်ႊ လၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇႁိဝ်ႈၸင်ႈ
ႃံ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ႑႐႑ ၊ ပၢၵ်ႇ ၊ ႁဵင် ၊ မိုၼ်ႇ ၊ သိၺ် ၊ ၽွႆ ၊ လႂီ 里၊ ထေ钱 ၊ ႁွင်兩 ၊ ၽြႃၼ်分 ၊ ၶေႃၶြေ寸 ၊ သႂီ 尺၊ ၸင်丈 ၊ ႁိုင် 升၊ တု 斗၊ တၢင် ၊ ၶႂိၺ်（ ၶႂၢႆး） ။
တွၼ်ႊ လၢတ်ႈၸႃ
တၢင်ႇတမ်း ၊ ႁွင်ႁိၵ် ၊ လဵင်ႉထဝ်ႈ ၊ ထိၼ်သွၼ်၊ တၢင်းၵိၼ်၊ တၢင်းၼုင်ႈ ၊ ၶႃ (ဢဝ်လုၵ်ႈသၢဝ်တေႇၼႃႈႁိူၼ်းဢွၵ်ႇ) ၊ ထႂံ( ထၢမ်ၼၢင်း ဢဝ်မေး )၊ ၶွႆႈ ၊ ၽင် ၊ မၢၵ်ႈမီး ၊ ၵူၺ်ႊ(သထေး ) ၊ ယၢၵ်ႈၽၢၼ် ၊ ၸိၺ် ၊ ၸူမ်း ၊ ၸႃႉ ၊ မႆႈၶီ ၊ ငိၼ်းလီ ၊ ၼင်ႈ ၊ ၼွၼ်း ၊ လုၵ်ႉ ၊ ၸုၵ်း ၊ တၢၼ်ႈ ၊ ၶူဝ် ၊ ယုတ်ယေႃး ၊ ႁွင်ႉၸတ် ၊ ၼွၵ် ၊ ပၢႆႈ ၊ လႆႈ ၊ ႁၢႆ ၊ ဢွၵ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈ ၊ ၵႂႃႇ ၊ မႃး ၊ ႁပ်ႉႁွင်း ၊ သူင်ႇထေႃ ၊ ထၢမ်ၶွံ ၊ ၶိုၼ်ၶွံ ၊ ယွၼ်း ၊ ပၼ် ၊ သၵ်ၽြၵ် ၊ လူပၼ် ၊ လႂ်ေတိဝ်း (လေႇတဵဝ်း )၊ ႁွင်ႉၶွံ ၊ ၶၢၼ်ႉၶုၺ်ႈ ၊ ၵႆႉၽၢႆ ။
တွၼ်ႊ ၶူင်းၾႃႉ
ၾႃႉ ၊ လူမ်း ၊ မွၵ်ႇ ၊ ၽႃႈ ၊ ၾူၼ် ၊ ဝၼ်း ၊ လိူၼ် ၊ လၢဝ် ၊ လၢဝ်ၸၢင်ႉ ၊ ႁုင်း ၊ သၢႆၾႃႉ ၊ ၶႅင်ၶဝ်း ၊ ၼမ်ႉၼၢႆး ၊ ႁႃ ၊ ႁိပ်ထုၵ် ၊ မူၺ်ႁႃ ၊ မူၺ် ၊ ႁူမ်ႈ ၊ လႅတ်ႇ ၊ ၵၢင်းဝၼ်း ၊ ၵၢင်ၶိုၼ်း ၊ ၵၢင်ၼႂ်၊ ၵၢင်ၶမ်ႈ ။
https://www.facebook.com/share/p/1WTCPgijva/</text>
      <sha1>lz6d3r56u39g64n4apatdkquv6oa8fx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>