ရႃႉၸဝၢင်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="shn">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီႇၶီႇပပ်ႉ</sitename>
    <dbname>shnwikibooks</dbname>
    <base>https://shn.wikibooks.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ၶိုၵ်ႉတွၼ်း</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီႇၶီႇပပ်ႉ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇပပ်ႉ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">ပပ်ႉတူမ်ႈႁုင်</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပပ်ႉတူမ်ႈႁုင်</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ထရၼ်ႇသ်ဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ထရၼ်ႇသ်ဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ဝီႇၶီႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ပၢႆး</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပၢႆး</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ရႃႉၸဝၢင်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4745</id>
    <revision>
      <id>11973</id>
      <parentid>11972</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38210-20</username>
        <id>677</id>
      </contributor>
      <origin>11973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138207" sha1="3va53bwaii16gkni703ot71h14lq2vt" xml:space="preserve">==ပိုၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လူႈၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၾူႈသိုဝ် (“潞江安抚司 )==

'''
မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင် သေ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ မႃး ၵူႊပၢၼ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဢဝ် သၢႆပိုၼ်း ဝႃႈလႄႈသင် ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝႃႈ လႄႈသင် လိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆပေႇ ဝႃႈလႄႈသင် ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မၢၵ်ႈမုၼ်း တုၼ်းတဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် မႃး ၼိူင်ႈၵၢပ်ႈၼိူင်ႈပၢၼ် ယူႇ တေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 
ၸင်ႇဝႃႈ မိူင်းၶိူဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ် မီးဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ႁဝ်းမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸွမ်းၵၼ်။ 

ၶေႃႈၼွမ်း ။။ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ် လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈၶႄႇ သေ ပိၼ်ႇပႅင်ႇ ဢဝ်မႃး ယဝ်ႉ ။ ၽိုၼ်ငဝ်ႈမၼ်း လႅပ်ႈတေပဵၼ် လိၵ်ႈတႆး ၵဝ်ႇ (တူဝ်ထူဝ်ႇငွၵ်ႈ )ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁႃလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈၶႄႇ ပိၼ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ ။ ၸိုဝ်ႈမိူင်း ၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ၸိုဝ်ႈတၼ်းႁဵင်း တႃႈၶုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႊ ၽိတ်းယူႇ ။ သင် ႁၼ်တီႈၽိတ်းၼႆ ယွၼ်းႁႂ်ႈ တႃႇမူၼ်ႉမႄးပၼ်ယူႇၶႃႈ ။ 

ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင် ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၶိူဝ်းၶုၼ်ယွၼ်ႇ(ၶႄႇမုၼ်ႇၵူဝ်း ) 元王朝 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ တႆး ၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၼၢင် 曩 ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ယွၼ်ႇ (1276 AD, ပီႊတႆး1370 ) ၼၼ်ႉ လႆႈတင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵႆယၢၼ် ရူဝ်ႇယွၼ်ႇ 柔远路, တီႈမိူင်းၶိူဝ်း ။ သဵၼ်ႈတၢင်းႁူၵ်းဢၼ် လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တီႈမိူင်းတႅၼ်ႈ (ပွတ်းတူၵ်း ယူႇၼၢၼ် )သေ မိူင်းၶိူဝ်း ပဵၼ် &quot;ႁူဝ်ၼႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းႁူၵ်းဢၼ် ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၵႂႃႇတီႈ ႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; တၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ပဵၼ် မိူင်းၶွၼ် (芒市)၊ မိူင်းလႃႈ (盈江)၊ မိူင်းဝၼ်း (陇川)၊ မိူင်းမၢဝ်း (瑞丽 )၊ မိူင်းၶႅင်( 镇康 ) ၊ ၼမ်ႉယဵၼ်း ( 南琰 ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ထဵင်ႈၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ် )သေ ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပွင် ဢၢၼ်းၾူႈသိုဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ 安抚使 သေ တေႃႇပေႃး ထိုင် ပၢၼ်ယႅၼ် 15 ပီႊ (1278) ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် မႃး သျွၼ်ႇၾူႇသိုဝ် 宣抚司 ယဝ်ႉ ။

==လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၢၼ်းၾူသိုဝ်း မိူင်းၶိူဝ်း==

ၽွင်းပၢၼ်မိင်ႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ပဵၼ်ႁေႃမိူင်းယၢၼ် သေ ထိုင်ပၢၼ် ႁူင်ႈဝူႈ ထူၼ်ႈ 15ပီႊ (1382 ) ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၶုၼ်ပွင်သိုၵ်း မိူင်းၶႄႇမိင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈတႅင်ႇတင်ႈ ၼၢင်ပီႇၾႃႉ 曩璧法 ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၶိူဝ်း ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ လုမ်းႁေႃသႅင် မွပ်ႈယိုၼ်ႈ လိၵ်ႈယိုၼ်ယၼ် ၸုမ်ႈတွင်း လႄႈ ၶႅပ်းၶမ်းလၢႆးလႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ ယူင်ႈလေႃႈ 永乐 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉတီႈသၢမ် ၼၢင်ၸဵဝ်ႉၾႃႉ 曩旧法 ၶိုၼ်ႈထိုင် ႁေႃသႅင် သေ ပၢႆႈဝမ်ႇၵွမ်းၼွမ်း သၢၵ်ႈၸၢင်ႉ လႄႈ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈထုၵ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ် ဢၢၼ်ႇၽူႇသိုဝ် 安抚司 ။ ႁေႃသႅင် ထၢမ်ဝႃႈ “မႂ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး, ဢဝ်သင်မႃး” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈပိၼ်ႇပႅင်ႇ တွပ်ႇဝႃႈ သႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈဝွင်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပၼ်လိၵ်ႈပူင် တႃႇၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ် ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶိူဝ်းသႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽိတ်းပိူင်ႈ ၽၢႆႇပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ဢိတ်းဢွတ်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃ့မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸိုဝ်ႈၼၢင် 曩 ၼၼ်ႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသႅင် 線 သေယဝ်ႉ ။ တႄႇဢဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သႅင်ၽူႈ ၼႆသေလၢမ်းမႃး လုၵ်ႈလၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတေႃႇထူၼ်ႈ 22 တင်းမူတ်း လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ &quot;သႅင် &quot; ၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း သႅင် ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းၸဝ်ႈ ၶိူဝ်းၶုၼ် တႆး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသႅင် ဢၼ်မီႈဝႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႊ (တႆး )၊ မိူင်းလႃႈ ၊ မိူင်းတီး ၊ မိူင်းၶွၼ် တင်းလၢႆၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇ ၶိူဝ်းသႅင် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၽႄႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ လွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 

တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈ ၼၢင်ပီႇၾႃႉ 曩璧法 : ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်း ပိူင်ၽွင်း ငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ မႃး ၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈသင် ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈသင်ၸဝ်ႈၾႃႇ ၶဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဝႆႉ တင်းသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မီး &quot;ၸဝ်ႈလူး ? (召录) ဢၼ်ဢုပ်ႉသိုၵ်း 10,000 ၵေႃႉလိူဝ်၊ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉ မီး &quot;ၸဝ်ႈၵၢင်ႉ(召岗) ဢၼ်ၵွၼ်းသိုၵ်း 1,000 ၵေႃႉလိူဝ်၊ ထႅင်ႈ &quot;ၸဝ်ႈပၢၵ်ႇ ( 召伯) ဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵူၼ်းသိုၵ်း 100 ၵေႃႉလိူဝ်၊ လႄႈ(召哈西) &quot;/ၸဝ်ႈႁႃႈသိပ်း &quot; ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ၵူၼ်းသိုၵ်း 50 ၵေႃႉလိူဝ်။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ယူင်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တဵမ်တၼ်း ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ၶျိင်းၼၼ်ႉ မူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ် မႃး &quot;ပူႇၵၢင်ႉ (布㽘 ) ၊ ပူႇသိုင်ႇ (布幸 ) ၊ &quot;ပူႇၵႄႇ(布吉)၊ &quot;ထဝ်ႈမၢၼ်ႈ (陶芒),လႄႈ &quot;ထဝ်ႈမိူင်း&quot; (陶勐) သေ တႃႇ ၵမ်ႉထႅမ်လႄႈ ၸတ်းပွင် ၸွၺ်ႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၼႂ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် လႆႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ တီႈၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် သေၸတ်း ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ယဝ်ႉ ဢၼ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၼွပ်ႇယိုၼ်ႈထိုင် ၸဝ်ႈဝွင်ႉတႄႇႁေႃသႅင် ။ 
&quot;ၼႂ်းပိုၼ်း Daoguang Yunnan&quot; (道光云南志钞 )မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၶွၼ်ႇၶွင်မိူင်းၶိူဝ်း Lujiang Anfusi လႆႈပၼ် ထိုင် ၼၼ်ႉပဵၼ် ၼိူင်ႈပီႊ &quot;ငိုၼ်း ပႅတ်ႇသိပ်း ႁွင်ႈ (လႅင် 两 ) ၼႆယဝ်ႉ ။ မီး မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉသေတႃႉ ၶွၼ်ႇဢၼ်လႆႈၼၼ်ႉ တေ ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 2,500 ႁွင်ႈ ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈဢႄႇမၼ်း လႆႈ ပၼ် 40 တေႃႇ 50 ႁွင်ႈ ၵူၺ်း။ ၶွၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်လႂ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပဵၼ်ႁႃႊ လႂ် ၸိုင် ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢင်ႊ ပူတ်းဝၢင်း လႆႈယူႇ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶုၼ်ၽွင်းငမ်း ၵူႊၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၼိူဝ်သၼ်လွႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈဝႆႉမီးတပ်ႉသိုၵ်းသေ လႆႈယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ လႄႈ ၶွၼ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မၵ်းၶၢၼ်း ယဝ်ႉ သင်မီး တၢင်းလူဝ်ႇမႃး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်းယွၼ်းပၼ် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ၸွမ်းၼင်ႇ &quot;မၢႆတွင်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ယိင်ႈၼၢၼ်ႇ &quot; (云南蛮司志 )ၼၼ်ႉဝႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵူႊၵေႃႉ တေလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇငိုၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 2,500 ႁွင်ႈ (လႅင်) လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈဢေႇလိူဝ် 40 ဢမ်ႇၼၼ် 15 ႁွင်ႈ (လႅင်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; ၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း 80 ႁွင်ႈ ( လႅင် ) ၼႆယဝ်ႉ ။ 

==လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈႁေႃၶုၼ်မိူင်း==

ဝဵင်းမႂ်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးသူၼ်ႁႆႊၼႃး ၶဵဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ လိူၺ်ႈလွႆ 4 လုၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူႉၸၵ်းဝႃႈ ပဵၼ်တီႈႁၢင်ႊလီ မိူၼ် &quot;ၼူၵ်ႉယုင်းဢုမ်ႈၶႆႇ &quot; 孔雀抱蛋 ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း တူၼ်ထူၼ်ႈ 18 ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ႁေႃၶုၼ်မိူင်း တီႈၼႆႈ ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ၶျိင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ႁေႃၶုၼ် ၼႆႉ မီးႁွင်ႈပၢင်ၵုမ် လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် သၢမ်ယၢမ်း လႄႈ ႁွင်ႈ ႁူၵ်းႁွင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ် လုမ်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႊဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းသၢမ်ယၢမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယၢမ်း ၶုၼ်မိူင်း 官班 ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၽွင်းဝၢင်း 门爷 လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵွင်ႁၢမ် 卫士 ၼႆယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈ 6 ႁွင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈ1.လိၵ်ႈလၢႆး 2. ႁွင်ႈၼမ်ႉယိုဝ်ႉ 3.ႁွင်ႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇ 4.ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ 5.ႁွင်ႈသိုင်ႇယေး လႄႈ 6.ႁွင်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင် ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်း 官班 (ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်မီးၸၼ်ႉသုင်သုတ်း ၼႂ်းလုမ်း မိူင်းၶိူဝ်း ။ ၶဝ်မီး 10 ၵေႃႉလိူဝ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် ၵူႈလိူၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈလုမ်း 3 ႁွင်ႈ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ယူႇတီႈလုမ်းသေ ၵႂႃႇၵိၼ်ၶဝ်ႈၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်။ မိူဝ်ႈမီး လွင်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈလိူင်ႈၽိတ်းၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၸိုင် ပႅင်ႈၼင်ႇၵေႈလိတ်ႈၵေႃႈ ၵေႈလိတ်ႈသေ လိူင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၵေႈလိတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်ႇထိုင် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈၵေႈလိတ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ ။ လိူင်ႈလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈသေ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် မီးၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၽႅဝ်တီႈ ၵႆၼႆ ၸိုင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တေၼင်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ် ၵေႈၶႆ ပၼ် ဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းဝၢင်း 门爷(ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈပၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူၵ်ႊ &quot;吼 )ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် မူႉထၢမ်းဢွၼ်ႇၼႂ်း ႁၢင်ႈႁေႃ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ယဝ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ် တၢင်းၼိူဝ် ပူင်တမ်းဝၢင်းႁႂ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ သင် ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၶႂ်ႈႁၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆ တေလႆႈဢဝ် ၶေႃႈယိုၼ်ႈယွၼ်း တီႈ ၶဝ် ယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈထူပ်း ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မီးပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸုၵ်းယူႇ သွင်ၽၢၵ်ႇၶင်ႈသေ ပႂ်ႉႁပ်ႉဢဝ် ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၵွင်ႁၢမ် 卫士 (ႁွင်ႉဝႃႈ သိုၵ်းပႂ်ႉၸဝ်ႈ &quot;) ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈသိုၵ်းပႂ်ႉသုၼ်ႇတူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ။ ၼိုင်ႈၸုမ်းလႂ် မီးၵူၼ်း 10 ၵေႃႉလိူဝ်ယဝ်ႉ ။

#ႁွင်ႈလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸတ်းၵၢၼ် ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်း သေ ၶပ်ႉၶိုင် ပၼ် ၼႃႈၵၢၼ်လုမ်း လႄႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လႄႈ ထိင်းသိမ်းဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။ တေမီး ၽူႈတႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၶႄႇ လႄႈ တႆး ဢၼ်တႅမ်ႈသူင်ႇ ၸူးၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႄႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸၢဝ်းၶႄႇႁၢၼ်ႊၶဝ် လႄႈ ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ သမ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းမိူင်း သေ တႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇ ထိုင်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ ထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းတႆး ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈလၢႆး ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇမေႃ &quot;ၼႆယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃ ၼႆႉ မီးသွင်ၸၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပူႇမေႃၵၼ်းလႅင်(ၵမ်လႅင် ) လႄႈပူႇမေႃ ၵၼ်းလမ်( ၵမ်လမ် )။ ပူႇမေႃၵၼ်းလႅင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot; ပူႇတတ်းသိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် &quot;မေႃလႅင် &quot; ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ပွင်မိူင်း ၊ ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႄႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇသေ တႅမ်ႈၶၼ်ႇ ၼမ်ႉမိုၵ်ႉလႅင်ယဝ်ႉ မႃးဢဝ်လိူင်ႈ တႅပ်းတတ်း တူၺ်းထိုင် လွင်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈ ပဵၼ်မႃး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းႁေႃၶုၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃၵၼ်းလမ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈမၢႆ ၼႆၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းတႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ပၼ်တၢင်းႁူႉ ၽိင်ႈထုင်း တီႈလုၵ်ႈလၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈၶုၼ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈပဵၼ် မေႃလႅင် လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ သိုင်ႇၽွင်းမိူင်း ၶဝ်ၵေႃႈ မီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်သေ ၵႆႉပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ။ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်းၸဝ်ႈၾႃႉသေ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ တၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၽိူၼ်လဵဝ်ၵၼ်လႆႈ တင်းၸဝ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ ။

#ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ တႃႇႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၊ ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်မိုဝ်ႉ သေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ သွင်ဢၼ် ၼႂ်းဝၢင်းႁေႃ ၼၼ်ႉ။ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်တႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ မူႇၶဝ်ႈၽၵ်ႈ လဵၵ်ႉဢေႇသေတႃႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် မူႇၶဝ်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ် ဝၢၼ်လိူဝ် သေ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ဢၼ်တူမ်ႈႁုင်တႃႇ မူႉထၢမ်းၼႂ်းႁေႃ လႄႈ ၵွင်ႁၢမ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ လုမ်းလၢင်းလႄႈ မူႉထၢမ်ႈ ၶဝ် ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၸွမ်ၶဝ် သေ ပိူင်(ၶဝ်ႈၽၵ်း ) တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်။

#ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼမ်ႉယိုဝ်ႉ ( ၽူႈယႃႈယိုဝ်ႉ )ၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတင်ႈၼမ်ႉမႆႈ သေ ႁိုဝ်ႈၼမ်ႉယိုဝ်ႉတႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၶႅၵ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၼမ်ႉသုၵ်ႈၼႃႈ သုၵ်ႈတိၼ်လႂ် ပတ်းၽဵဝ်ႈ ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။

#ၸုမ်း ႁၢၼ် ၶဝ်သမ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႉၺွပ်းၵူၼ်းလၵ်ႉ လႂ် ၵုမ်းၶင်ၵူၼ်းလႂ် ႁွင်ႉၵူၼ်းထဵတ်ႈထၢမ်လႂ် ပႂ်ႉၵူၼ်းၶွၵ်ႈလႂ် သူင်ႇလိၵ်ႈသူင်ႇလၢႆး လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆလွင်ႈယဝ်ႉ ။ ပဵၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လႄႈ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းတြႃးယဝ်ႉ ။ လိူင်ႈမၢင်ႊ လွင်ႈ ၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶွင်လုမ်းႁၢၼ် ၼၼ်ႉ ၵုမ်းၵမ်သေ လိူင်ႈလူင်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ထွမ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ်ၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶဝ် လႆႈယူႇဝႆႉၸွမ်း သေ မိူဝ်ႈတေမီးတႃႇလႆႈ ပၼ်တၢမ်ႇၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶဝ် ၶပ်းၶိုင်ပၼ်ယဝ်ႉ ။ ၵွပ်ႈ ၼၼ် ပူႇႁၢၼ် ၶဝ်ၼႆႉ &quot;ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ &quot; ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉ ယဝ်ႉ။
#ႁွင်ႈၵၢၼ်ငိုၼ်း (သိုင်ႇယေး )လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လုမ်း ဢိၵ်ႇပႃး လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်း လႄႈ လေႃႉမႃႉ ၶဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယေးငိုၼ်း လႆႈႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းလူင် ယဝ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ၸတ်းၵၢၼ်လူင် သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸတ်းၵၢၼ် ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်းၸၢႆး ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
#လုမ်း ၽူႈၵွၼ်းလူင် လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႉၶၢၼ်း ၵူၼ်းထၢမ်းၵၢၼ် တႃႇ ႁၢင်ႈႁေႃ သေ ၸတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၶဝ် ၶၢဝ်းလုၵ်ႉ ၶၢဝ်းပႆ ၶၢဝ်းၵိၼ် ၶၢဝ်းၼွၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၽွင်းမီး ပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈ ပၢင်ၸႃႉ ပၢင်ပွႆးလူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈတွၺ်ႇႁွၵ်ႈ ႁႆႇၵွင်ႊ လႄႈ လႆႈၸုတ်ႇ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉပၢဝ်ႇ ပိုတ်ႇတၢင်း ႁူဝ်ၼႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ လုမ်းၽူႈၵွၼ်း လူင် ၼႆႉ ၾၢႆႇၶုၼ် ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶုၼ် ၵူၺ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

==ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ==

မိူဝ်ႈပၢၼ်ယႂၢၼ်ႇ လႄႈ ပၢၼ် မိင်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇ ပၢၼ်ႇပွင်ႇ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်းပွင်ၼၼ်ႉ မီး ပူႇၵၢင်ႉ ပူႇပၢၵ်ႇ ပူႇႁႃႈသိပ်း ပူႇသိပ်းၼိူင်ႈ ထဝ်ႈမိူင်း ထဝ်ႈမၢၼ်ႈ မႃး ၵွၼ်းပွင် ။ ထိုင်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶျိင်းလႄႈ ပၢၼ် မိူင်းမႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉ မႃး လုမ်းဢၢၼ်ႊၾူႊသိုဝ် မိူင်းၶိူဝ်း မီးဝႆႉ ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ 18 ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 18သိုင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုင်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ လႆႈၵွၼ်း ႁႃႈဝၢၼ်ႈ တေႃႇ ႁူၵ်းဝၢၼ်ႈသေ လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႃႇတေ တူၺ်းထိုင် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဝၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵဵပ်း ၶဝ်ႈၽုင်ႇ လႂ် ၵဵပ်းၵူၼ်း လႂ် ၸွၺ်ႈၸတ်းၵၢၼ် ပၢင်ၵူပ်ႉၵူႊလႂ် ပၢင်ၸႃႉလႂ် လႄႈ ပၢင်ပွႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 
တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်မီး ၼႃႈတီႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵွၼ်းပွင် လူင်ႊထိူၼ်ႇ ပႃႇၶိူဝ်း ပႃႇမႆႉ ၼမ်ႉႁွင်ႈ ၼမ်ႉၵႄး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵွၼ်း ( 伙头 ) ပူႇၵွၼ်း ၼႆ သေ 
ၸိူဝ်း ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵဵပ်းၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ် ႁူင်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ႁူဝ်ၼႃး ၼႆယဝ်ႉ။ 

ယူင်ႉၵၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် မီးဝႆႉ ဢႃႇၼႃႇ သၢမ်ထၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇၵၢင်ႉ ၊ ပူႇသိုင်ႇ လႄႈ ၽူႈၵွၼ်း ( 伙头) ဢမ်ႇၼၼ် ပူႇၵွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

===ပူႇၵၢင်ႉ 布㽘===

ပူႇၵၢင်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ။ မၼ်းတၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ် ၵူၼ်းပၢၼ်ၶၢဝ်ႉ ပၢၼ်ၵႄႇ ဢၼ်မီးၼႃႈမီးတႃ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ မီးတၢင်းႁူႉမေႃလႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃလၢတ်ႈ မေႃၸႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းမီး ပုၼ်ႈၽွၼ်း လိူဝ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ လႄႈ သူင်ႇၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇယဝ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶၢၼ်းငိုၼ်းလႂ် ပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်းလႂ် ၵေႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸႅၵ်ႇပၼ်တီႈလိၼ် ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ လႄႈ မၵ်းမၼ်ႈၵူၼ်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။

===ပူႇသိုင်ႇ - 布幸===

ပူႇသိုင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ၼႂ်းပိူင်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ ။ လိူဝ်သေႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပူႇၵၢင်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ ၶဝ်မီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တႃႇမၵ်းမၼ်ႈ လွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ။ တႅပ်းတတ်း မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းပၢင်ၵူပ်ႉၵူႊ၊ ပၢင်ၸႃႉ၊ ပၢင်ပွႆး လႄႈ ဝၼ်းၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းလႂ် လႄႈ ၵေႈၶႆ လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇထဵင်ထွင်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႂ် ၊ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႄႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ လႄႈ ၵဵပ်းၶဝ်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

===ပူႇၵွၼ်း (伙头)===

ပူႇ ၵွၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈပႂ်ႉပႃး ထိင်းသိမ်း လႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ဢႃႇၼႃႇၵၢၼ်မိူင်း ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း တႃႇပိူင်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼင်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ် မၼ်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊဝၼ်းဝၼ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇသူႈလႆႈထူပ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်။

===ၸုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး===

တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်းတြႃး လွတ်ႈလႅဝ်း မီးလုမ်းတြႃး လႄႈ ၶွၵ်ႈၶင် ဢၼ်ၸၢင်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်လႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်း။ ၸိူဝ်းမီးတၢင်းၽိတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ပၼ်တၢမ်ႇတီႈတူဝ်ၶိင်း တဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်း ယိုတ်းတီႈလိၼ် ထုၵ်ႇလိုပ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းတၢင်းၽိတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈမီးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ ထုၵ်ႇပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ်တၢႆဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလုမ်းတြႃး ၵေႃႈမီး ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်ႇလၢတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇဢဝ်တၢႆ ၵေႃႈမီး ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလုမ်းတြႃးသေ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၵေႃႈမီးယူႇ ယဝ်ႉ ။

===တပ်ႉသိုၵ်းႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ===

တပ်ႉသိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းသုင်သုတ်းၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ တေထိင်းသိမ်း လွင်ႈၼိမ်သဝ်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိၵ်ႇတင်း တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄတိုၵ်းတေႃး သိုၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈၽွၼ်းသုင်သုတ်း ဢၼ်သိုၵ်းႁၢၼ် ၶဝ် လႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၵႅတ်ႇၶႄ ၼႃႈလိၼ်ၶဝ်သေ ပေႃးဝႃႈ မီးလွင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်း ၼႆ ၶဝ်တေ လႆႈထွမ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၵႂၢမ်း လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၶၢၼ်းႁွင်ႉၶဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တေမီးသိုၵ်းမွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉၵူၺ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်း 3 တပ်ႉ လႄႈ တပ်ႉၸုမ်းဢွၼ်ႇလၢႆလၢႆတပ်ႉ ဢၼ်မီးၶူဝ်းသိုၵ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵိုၵ်းႁွမ်းဝႆႉ ယဝ်ႉ ။ လိူဝ်သေဢဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပၼ်လုမ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ လႆႈပၵ်းသဝ်း တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁူင်းသူင်ႇလိၵ်ႈလႂ် တီႈၶူဝ်ၶၢမ်ႈလႂ် လႄႈ တီႈသုမ်တၢင်း ယႅၵ်ႉတၢင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း မီး ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးတၢင်းၼမ်လႆႈထုၵ်ႇၸုတုမ်ၵၼ်တွၼ်ႈတႃႇတေၶဝ်ႈပႃးၼ်ႂးတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၶွင်ၶဝ်တႄႉပဵၼ် &quot;လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၸဝ်ႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ယူႇယဝ်ႉ ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိင်ႈ လႄႈ ၶျိင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၶိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တိုၵ်းတေႃး မၢၼ်ႊ ၶဝ် သေ ၽၼ်းသိုၵ်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ တၢင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈတပ်ႉသိုၵ်း ၶႄႇ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ၼမ်မႃး ထိုင် 300 ၵေႃႉလိူဝ်သေ မီးၵွင်ႈလူင် ၵွင်ႈယၢဝ်း ၵွင်ႈသတ်ႉယၢမ်း မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ တၢင်ႇၸိူဝ်း ယူႇ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈၸၢႆး ဢၼ်မီး ဢႃႇယု 15-20 ပီႊ ၼၼ်ႉ တေလႆႈၶဝ်ႈပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ &quot;ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း သေတႃႇ မိူဝ်ႈၶဝ် မႃးၸုတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈၶဝ် ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ &quot;မိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မႅၵ်ႇသဵမ်ယဝ်ႉ ၵွၵ်ႇႁွင်ႈထႆၼႃး ။ မိူဝ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မႅၵ်ႇၵွင်ႈ ၶဝ်ႈပၢင် တိုၵ်း ။ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်း ၵၢၼ်ၼႃ တီႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်မီးတီႈၵႆ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉငိုၼ်း တႃႇတူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းသိုၵ်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။

===လွၵ်းပိူင်တီႈလိၼ်===

တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ပိူင်ႇငမ်းၼႆသေတႃႉ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ် လႆႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၵုင်ႇမုၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၼၼ်ႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ ပိူင်လိၼ် ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄ ပိူင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင် ဢၼ်ဢဝ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဝႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈလိၼ်- ႁွင်ႉဝႃႈ &quot; လိၼ်ၼႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး ၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈလိၼ်ၼႃး ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႃႈၶၢတ်ႇလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႊပီႊ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၼႃး ဢွၼ်တၢင်း ၼၼ်ႉ သင် ဢမ်ႇၸၢင်ႊ သိုပ်ႇႁဵတ်း ယွၼ်ႉ မီးၼီႈမီးၶွတ်ႇလႂ် ၼႆ ၶိုၼ်း ၸၢင်ႊ ၶၢတ်ႇပၼ်တၢင်ႇၵေႃႉ ၶၢဝ်းပွတ်း လႂ် လႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ် ၵႃႈၶၢတ်ႇ မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ ။

ၼႃးႁူဝ်ႁိူၼ်း ( ၼႃးၶၢတ်ႇ ? ) ( 门户田 )ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ် ဢၼ်ၸႅၵ်ႇပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈမီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈလိၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႆး လႄႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇငိုၼ်းၶဝ်ႈ တႃႇႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် လႆႈႁပ်ႉဢမူၺ်ႇၶူဝ်းပူၺ်ႈ မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေ ၶဝ်ၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇပၼ်ၶၢတ်ႇ တီႈလိၼ် သေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵႂႃႇယိုမ် ၵႂႃႇၵမ်ႉ ၵေႃႈလႆႈယူႇ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် တေလႆႈပၼ်ၵႃႈၶၢတ်ႇ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် မွၵ်ႈ 15% ၶွင်ငိုၼ်းၶဝ်ႈ တီႈလိၼ် တင်းမူတ်း တီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် သေပမ်ႇၵႃး ဢိင်ၼိူဝ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၶဝ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉသေ တေလႆႈ ၸွႆႈထႅမ် ပၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်း 10% ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶူဝ်းၽုင်ႇ တႃႇမူၵ်းသိမ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉၼႆ ယဝ်ႉ ။ ပေႃးပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းမႃးၼႆ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢၼ်သိမ်းဝႆႉၼႆႉ လႆႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း သေ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းၵဵပ်းႁွမ် မႂ်ႇမႂ်ႇ ယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၽေးသၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းတၢင်ႇလွင်ႈၼႆၸိုင် ၶဝ်ႈဢၼ်သိမ်ႈဝႆႉ မႃးၼၼ်ႉ ၶၢႆလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇဢၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။

ၼႃး ဢယႃႇ ? ( ၼႃးလၢႆ )( 薪俸田) - ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ်ဝႆႉ တႃႇႁူဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းလုမ်းၸၢႆး ႁၢင်ႈႁေႃ ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇပၼ်ၵႃႈႁႅင်းၵၢၼ် ၶဝ်သေ ပၼ်တီႈလိၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်တေ ဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇလႂ် ပၼ်ၵႃႊသင်သိင် တၢင်ႇဢၼ် ၼၼ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ၼႃႈတီႈ ၶုၼ်ၽွင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဝ်ႇၵႂႃႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉ တေဢဝ်ၶိုၼ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် တေၸၢင်ႊ ၶၢတ်ႇပၼ် ပိူၼ်ႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈယူႇ ယဝ်ႉ ။

ၼႃးဝၢၼ်း ? -(封赐田 ) ၼႆႉပဵၼ် တီႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉပၼ်ႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းၶႅပ်ႇၶင်ႈ ဢၼ်လႆႈ ယုမ်ႇယမ်ၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းပႃႈ တႂ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈလႆႈ ႁပ်ႉ ဢဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇလူဝ်ႇပၼ်ၵႃႊၶၢတ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လႄႈ ၸၢင်ႊၶိုၼ်းလေႃႇပၼ်ပိူၼ်ႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈ ယူႇ ယဝ်ႉ ။
ၼႃးၶွင်ဝၢၼ်ႈ ၼႃးၽုင်ႇ -(ၼႃးၵိုတ်ႈၼႃးထၢမ်း ? ) 寨公田 ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်တီႈလိၼ် ၼႃး ဢၼ်ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ပူင်သၢင်ႉ ဝႆႉပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းသၢႆႈတႅၼ်း ၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းသေတႃႉ ဝၢႆးမႃး ၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း လိုဝ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈ သေလပ်ႉဝႆႉလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉလႂ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းမူတ်း လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၼၼ်ႉလႂ် လိၼ်ၼႃး ၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းထင် ဝႆႉယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈလိၼ်ၶွင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းၶၢတ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ ငိုၼ်းၶၢတ်ႇဢၼ်ၵဵပ်းလႆႈမႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၼႂ်း ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၼႃးသုၼ်ႇတူဝ် ( ၼႃးၸဝ်ႈၼႃးၶုၼ် ? ) 私庄田- ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႂ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ သေ ဢၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈၾႃႉ လႂ် မႄႈၼၢင်းႁေႃၶမ်းလႂ် ၼၢင်းၸုမ်ႈလႂ် ၽူႈၵႅတ်ႇၶႄ လႄႈ ၽူႈၵုမ်းၵမ် ၶဝ်ၵူၺ်း တေၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်ၸတ်းပွင် လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပဵၼ်ၼႃးပူၺ်ႈ ဢမူၺ်ႇသေ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႃး ၸဝ်ႈလဵဝ် ၵေႃႉလဵဝ် ယဝ်ႉ ။ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ တေသိမ်းဢဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ ။

ၼႃးလိူၵ်ႈၵဵပ်း( ၼႃးတၢင် ? ) 抽放田 ပဵၼ်သူၼ်ၼႃး ဢၼ်ၶၢႆႉပုတ်ႈဝႆႉ ဢၼ်တႅပ်းတတ်းၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းလူဝ်ႇ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ႁုပ်ႈသိမ်း သေ ဢဝ်မိူဝ်းႁဵတ်းသူၼ်ၼႃး ၶွင်ဝၢၼ်ႈ ၵေႃႈလႆႈ ယူႇယဝ်ႉ ။သူၼ်ၼႃး ၸိူဝ်း ၼႆႉတေ မီးသၢမ်မဵဝ်း ။ၼႃး ၽူႈမီးၸၼ်ႉ လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၊ ၼႃး ၽူႈမၢႆ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလုမ်း လႄႈ ၼႃး တႃႇ ငိုၼ်းတွင်း ၵၢၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇ လုမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵၢတ်ႇ - ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇလႆႈ ႁဵတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶူဝ်းၶွင် ႁင်းၶဝ်သေ ပဵၼ်မႃး ၵၢတ်ႇယဝ်ႉ ။ ၼႂ်း ပပ်ႉပိုၼ်း ပၢႆယီႈၸွၼ် 百夷传 ၼၼ်ႉ ၼႆႉ မၢႆတွင်းဝႆႉ လွင်ႈ ႁႃႈဝၼ်း ၼိူင်ႈၵၢတ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် လွၵ်းၵၢတ်ႇၶဝ် ၼၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ法召干 လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် သမ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် &quot;ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼၼ်ႉ မီးၵၢတ်ႇ 9 လုၵ်ႈ ၊ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ၵၢတ်ႇႁူဝ်ၶူဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း သွင်ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵႆႉၵႆႉၵႂႃႇမႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇဝဵင်းမႂ်ႇမိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼႃႈ ႁေႃၶုၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽူႈပွင်သၢင်ႈ ၼႂ်းႁေႃၶုၼ် 

ၸဝ်ႈၾႃႉ 土司 ၊ ၼၢင်းၸုမ်ႈ印太 ၊ ၵွၼ်းၸုမ်ႈ护印 ၊ ၽူႈၵွၼ်းလူင် (ၽွင်းလူင် )总理 ၊ ၶုၼ်တၢင် 代办 ၊ ၶုၼ်ၵွၼ်းမိူင်း ? 护理၊ ၶုၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်း族官 ( အိမ်တော်စောင့် ? )။ 

ဢၼ်ၶႄႇႁွင်ႉ ထူႈသိုဝ်း 土司ၸဝ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၸွမ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ လိၼ်မိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တႆးၶဝ် ႁွင်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၼမ်ႉငမ်းလိၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီး ဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း ၵႃႊၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်ႈ တႂ်ႈၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ် တင်းသဵင်ႈတင်းလူင် ဢိၵ်ႇတင်း လွႆထိူၼ်ႇပႃႇၶိူဝ်း ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ ယဝ်ႉ ။ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽၢႆႇတတ်းသိၼ် ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းသေ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉယမ် ႁၵ်ႉသႃ လိူဝ်ပိူၼ်ႈ သေ တီႈၼႂ်းသၢႆ တႃၵူၼ်းမိူင်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈၶဝ်တႄႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ပဵၼ် &quot;ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူပ်ႉထူပ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ လႆႈဢဝ်မိုဝ်း ၵမ်ႉဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈ ၼႃႈဢူၵ်းသေ ၶုပ်ႇၶဝ်ႇပၢႆႈထိုင် ယဝ်ႉ။  

ယိင်ႊထၢႆႊ –印太 မေးၼၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ် ၵႂၢမ်းတႆး ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၸုမ်ႈ 召踪 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် &quot;ၼၢင်းႁေႃၶမ်း&quot; တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈ ၶဝ်ယဝ်ႉ ။ မၼ်းၼၢင်း ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ မဵတ်ႇမၢႆၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၶူဝ်းၶွင် ႁႃႈဢၼ် လႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ 印太 ၶိူင်ႈၶုၼ် ႁႃႈယိူင်ႈ (မင်းဝတ်တန်ဆာငါးပါး )ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၸုမ်ႈ ဢၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉ မွပ်ႇယိုၼ်ႈ ပၼ် ၼႆႉ ပဵၼ်မဵတ်ႇမၢႆ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႉ႞ ၼႆႉ တေၸၢင်ႊမီးလႆႈ မေးၼၢင်း သၢမ်ၵေႃႉ သီႇၵူၼ်း သေတႃႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းၸုမ်ႈ 印太 ၼႆႉ တေလႆႈ မီးၵေႃႉလဵဝ်သေ တေလႆႈ ၵူပ်ႉၵူႊ လိူၺ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတေလႆႈပဵၼ် &quot;ၸဝ်ႈယိင်း&quot; ႁိုဝ် လုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ တၢင်ႇမိူင်း သေ တေလႆႈ မီး တၢင်းႁူႉမေႃ လွင်ႈၽိင်ႈထုင်း လႄႈဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉသွၼ်မေႃ ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၢင်ႊလီ လႄႈ မီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်လႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လႂ် ၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၼပ်ႉယမ် ႁၵ်ႉသႃ မိူၼ်ၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ၼၢင်းၸုမ်ႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ႁူပ်းထူပ်းၸဝ်ႈ ၾႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် တေလႆႈ ၶုပ်ႉၶဝ်ႇ ၵမ်ႉမိုဝ်း ပၢႆႈထိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းၽၢႆႇၼႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။

ၵွၼ်းၸုမ်ႈ (护印 ) ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈၵွၼ်းထိင်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး သၢႆမၢႆ - 护印 ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၼွင်ႉ ၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉ ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် တီႈႁေႃဢွၼ်ႇ (ႁွင်ႉဝႃႈ ႁေႃၵၢင် ဢမ်ႇၼၼ် ႁေႃသွင် ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ၼႃႈတီႈသုင်သေတႃႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတေႉတေႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈႁၢင်ႈႁေႃ ၼၼ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇ မီး ၼႆ လႆႈႁပ်ႉ ပဵၼ် ၵႅမ်မိူင်း သေ တၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈ ၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၶုၼ်တၢင် ? -代办 သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယင်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ ၼုမ်ႇ (ဢႃႇယု 15 လူင်းတႂ်ႈ) ၼႆၸိုင် သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းမိူင်းၶဝ် တေၸၢင်ႊ တၢင်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ (ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ဢူႈဢၢဝ် ) ဢဝ်တၢင်း ၽွမ်ႉၸႂ် ဝွင်ႉၸဝ်ႈ သေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်း ယဝ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈႁႂ်ႈ တၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈယူႇ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ တေၸႂ်ႉဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ တေလႆႈၸတ်းပွင် ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽူႈတႅၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉသိပ်းၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် သေ ၸၢင်ႊလိူၵ်ႈ တၢင်ႇယိုၼ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈမႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵႅမ်တူဝ်သေ ပွင်ၵၢၼ်မိူင်း တေႃႇထိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပေႉတူဝ် ယဝ်ႉ ။
ၶုၼ်ၵွၼ်းမိူင်း ? 护理 ၼႆႉ လႆႈပဵၼ် မႃး ယွၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇမီးၼွင်ႉၸၢႆး လႂ် ဢမ်ႇမီးၵႅမ်မိူင်းလႂ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ် ဢူႈဢၢဝ် ပေႃႈၼႃႉ ၼႂ်း သၢႆႇသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼၼ်ႉ မႃး တႅၼ်းပုတ်ႈယဝ်ႉ ။ ၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈမီးၶေႃႈၽွမ်ႉ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။  

ၶုၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်း ? (族官) ၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ် ၽူႈၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉသၢႆႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း လဵဝ် ၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢူႈလုင်း ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈပီႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ဢႃႇၼႃႇ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ႁူဝ်ၼႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း သေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၸၼ်ႉမိူင်း 勐 ၊ ၸၼ်ႉၸႂဵၼ်ႊ 准 ( ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ? ) ၊ ၸၼ်ႉယိင်ႊ 印 (တွၵ်ႇၸုမ်ႈ ? )ၼႆသေ ၶဝ်မီးတီႈလိၼ် မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေ မီးသုၼ်ႇ ပၢၼ်ႇပွင် ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ႁင်းၶေႃၶေႃ ။ ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ် ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉလႂ် ၵၢၼ်ထွမ်ႇငိၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ လိူင်ႈၵူႊလွင်ႈလွင်ႈလႂ် လဵပ်ႈလၢဝ်းၸွမ်း ဝၢၼ်ႈသူၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလုမ်းၸၢႆး သၢမ်ႁွင်ႈ သေ မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပၼ်တၢင်းၶႆႊၸႂ် ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၸွႆႈထႅမ် ၸတ်းၵၢၼ် ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်း။
ၸွမ်ၽွင်းလူင်? -( 总管) ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ&quot; ၼႆၼၼ်ႉ ၼႃႈတီႈဢၼ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၽွင်းလူင် တီႈလုမ်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈ ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ပိုၼ်ႉတီႈ တႅပ်းတတ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်းလႂ် လွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈ လႄႈ လွင်ႈထွၼ်တူဝ် ၵူၼ်းတႂ်ႈမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၶဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိုဝ်းၶႂႃ ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ၵႆႉပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် လႄႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် မိူင်းမႂ်ႇ ၶႄႇလႅင် ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တႅင်ႇတင်ႈ ၵူၼ်းၶႄႇႁၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼၼ်ႉႁႂ်ႈလႆႈၼႃႈတီႈ ထၢမ်းၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁေႃလူင် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း လႆႈတႅင်ႇတင်ႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လဵဝ်ႊမိၼ်ႊတေႊ မိူင်းမႅၼ်း မႃး ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၶိူဝ်း ၽၢႆႇၸတ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယဝ်ႉ ။

ၼႃႈတီႈတၢင်ႇဢၼ်တႄႉ ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လႄႈ ၽူႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် (မေႃလူင် )ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႄႇႁၢၼ်ႇ (ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး မိူင်းမႅၼ်း ၾႅၼ်ႇတႄႇလင်ႈ လႄႈ လီႊၸီႊၸူဝ်ႊ) သွင်ၵေႃႉ ယဝ်ႉ ။

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ ၼႂ်းႁေႃလူင် မိူင်းၶိူဝ်း 

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ........... 

မီး ၾႃႉထိင်းမိူင်း ? (法听勐.) ၊ 
ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵုမ်းၵမ် မၢႆမီႈ ပဵၼ်ၾႃႉလႃႈမိူင်း ? ( 法拉勐) ။ 
ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း မၵ်းမၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ ၾႃႉလႃႈသႃး ? (法拉沙) ။ 
ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၽေးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ပဵၼ် ၾႃႉၵိုတ်ႈႁုင်ႉ ? ( 法够洪) မၼ်းၸဝ်ႈမီး သုၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ ။

ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၶဵဝ် ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ....

သမ်ႉ ပဵၼ် ၾႃႉပၢႆႇႁူင် ? 法拜洪 : မၼ်းပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉ ။ 
ၾႃႉပၢႆႇၶမ်း ? 法拜罕: ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်း။  
相继怀 သႅင်ၵီႈႁွၼ်ႈ? : ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇတိုၵ်းသိုၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇႁႅၼ်းသိုၵ်း ၊ 
သႅင်သီႊလႃ ? : 相细拉ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈပၢင်တိုၵ်းလႄႈ ဢၼ်မီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်း တႃႇ ၵွၼ်းထိင်း ပၼ်တၢမ်ႇ ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇသူပ်း ဢဝ်ၵႂၢမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 
ၾႃႉပဝ်ႈမိူင်း ? 法保勐 (ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်)ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းလႅၼ်ႊလိၼ် ။ 
ၾႃႉပႆၢႇသဵဝ်း 法拜休 ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ် မိူင်းၼွၵ်ႈ ။  
ၾႃႉၵၼ်းၶဵဝ်း 法干秋 ? : ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။

( #ယင်းၵႂႃႇ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈတႅမ်ႈၽိုၼ်ပိုၼ်း &quot; ၵျၢမ်းလူင်မိူင်းသုင် &quot; ၵေႃႉပဵၼ် မေႃလိၵ်ႈလူင် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃသႅၼ်ဝီ ၶိင်းလူင် #ၾႃႉၶဵၼ်ႇၶဵဝ်း ၼၼ်ႉ ယူႇ ။ တီႈတႄႉ ၾႃႉၶဵၼ်ႇၶဵဝ်း ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ပဵၼ် တၼ်းႁဵင်းတႃႈၶုၼ် (ရာထူး ) ၼႆ ၸင်ႇႁႃလႆႈႁူႉ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ )

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း ..........

မီး သႅင်ၸူင်းပူႈ ? 相种补 ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ 
သႅင်ၵၼ်းၶမ်း ? : 相干罕 ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈလုမ်း လိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
ၾႃႉၵိုင်ႇမိူင်း ? - 法更孟 ပဵၼ် ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈလုမ်းလိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
သႅင်ၵၼ်းၸိင်ႇ -相干景 ? ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈမၢႆ ယဝ်ႉ ။ 
သႅင်သူင်ႈဝၢင်း ? 相松汪 ပဵၼ် ၽူႈၼပ်ႉသၢင်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ။ 
ၾႃႉယိင်ဢဵင်း? -法允恩 ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း ၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းဝၼ်း (ၽူႈၵုမ်းငိုၼ်း) ယဝ်ႉ ။

ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း

မိူၼ်ၼင်ႇ ၾႃႇပၢႆႇမိူင်း ? 法摆勐. ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၢင်ပွႆး လႄႈ ပၢင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ပၢင်ၵႃႈဝႅၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။   
သႅင်ဝဵၼ်းႁဵင်ႈ ? 相温很 ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅမ်ႈမၢႆ လွင်ႈယႂ်ႇ လႄႈ လွင်ႈ ပိုၼ်း။  
ၾႃႉၶမ်းႁၢၼ် ? 法罕汉 ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသႃႇသၼႃ လႄႈ ၵၢၼ်လူႇ ၵၢၼ်တၢၼ်း ၶိုၼ်ႈလူင်ႊ ပၢႆႈၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ။  
သႅင်ၶႅၵ်ႇ ? 相克 ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထႅင်ႈဢၼ်႞သမ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၶူးၵၢၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉပၢၼ်ႉမိူင်း ? 法邦勐 ။ 
ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ 法召干။  
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၊ 
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼႃး ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉဢေႃးမိူင်း ? 法俄勐 ။  
ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၾၢႆႇႁွင်ႈၼမ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁႃပႃ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸၢၼ်ႇပႃ ? 法盏吧 ။ 
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ပႃႇမႆႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၶိူဝ်းသႅၼ် ? 法可相 ။ 
ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်ၸၢင်ႉ ? 闷盏 ။ ၵေႃႉ ဢၼ် ၵုမ်းၵမ် မႃႉ ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်မႃႉ ? 闷嘛ၼႆ ယဝ်ႉ ။

'''လွင်ႈပုတ်ႈသိုပ်ႇ သၢႆၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် 
'''
ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉတႄႇႁေႃသႅင် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပၼ် လွင်ႈပွင်သၢင်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵွၼ်းပွင် ၶူဝ်းၶွင် ၶဝ်လႄႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်&quot; ၼၼ်ႉသေတႃႉ၊ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၵႅပ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉတွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈသိုပ်ႇပုတ်ႈတႅၼ်း တွၼ်ႈတႃႇတေႁႄႉၵၢင်ႈ လွင်ႈထဵင်ထွင်ၵၼ်လႄႈ လွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်ၼ်ႂးၵႄႈၼၢင်းမေး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ် ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပပ်ႉမၢႆ 12 ( 大清会典 )ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ထဝ်ႈၵႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇယူႇလီသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊဢုပ်ႉပိူင်ႇပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈၼၼ်ႉ &quot;လုၵ်ႈၸၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် လၢၼ်ၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၼၼ်ႉလႆႈၶႂၢင်ႉႁပ်ႉပုတ်ႈလၢႆႈ တီႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလၢၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼႆၸိုင် လုၵ်ႈလၢၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉမႃးႁပ်ႉပုတ်ႈလႆႈယူႇ ။ သင်ဢမ်ႇမီး ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလဵဝ် ဢၼ်တေ သိုပ်ႇပုတ်ႈလႆႈၸိုင် လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉ မႃးပုတ်ႈလႆႈယူႇ ။ သင်ဢမ်ႇၼၼ် မေးၼၢင်းလႂ် လုၵ်ႈယိင်းလႂ် သင်ၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉၸိုင် ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈ ႁပ်ႉပုတ်ႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ တေလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸႅင်ႈလႅင်း ဝႃႈ &quot;လုၵ်ႈလၢင်း သၢႆႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ် လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇ ။ တေဢမ်ႇ လႆႈ ၵဵပ်းလဵင်ႉ လုၵ်ႈလၢင်း ၼႂ်း လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ တႃႇမႃး ပုတ်ႈတႅၼ်း ။ သင် လႆႈ ထတ်းႁၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုတ်ႈတႅၼ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် သေ ၊ မီးဝႆႉ တၢင်းၽိတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁိမ်ယိုတ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင် တေလႆႈထုၵ်ႇထွၼ်ဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ ။&quot; ၶပ်ႉမၢႆ တႃႇတေသိုပ်ႇပုတ်ႈ ၼႃႈတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတမ်းဝၢင်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈယဝ်ႉ ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉပလၢင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဝၢႆးၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တေၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ် တႃႇတေႁဵတ်း &quot;ၸႂၢင်ႉၵၢဝ်ႇ&quot; 壮诰 (လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈ) ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသိပ်မိူင်း ယဝ်ႉ ။ ၼႆႉပဵၼ်ဝႂ်ဢၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၶဝ် တႅမ်ႈဝႆႉ တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းပွမ် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတႅၼ်းတၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝႆးၼၼ်ႉ လုမ်းဝွင်ႉႁေႃသႅင် တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈဢၼ်မ်ႂႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;Zhaoshu 诏書 (လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈ)&quot;ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင် ၽူႈပုတ်ႈတႅၼ်း ၼႃႈတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၼုမ်ႇလဵၵ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇမေႃပွင်ၵၢၼ်မိူင်းၸိုင် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၽူႈၵွၼ်းၸုမ်ႈလႂ် ၽူႈတႅၼ်း (ထဝ်ႈမိူင်း) လႂ် မႃး တၢင် တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ပွင်မိူင်း လႆႈ ယူႇယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ၼႆႉလႆႈႁူႉၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် &quot;ၽူႈတႅၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ( 大清会典 )ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ ဝႆႉၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ &quot;သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဝႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်း လႂ် မႄႈမၼ်း လႂ် ၵဵပ်းလဵင်ႉလႆႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈ ၼႆၸိုင် ထဝ်ႈမိူင်းလူင် ၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ၸတ်းၵၢၼ်လႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် သေ ပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တေႃႇ လုၵ်ႈၸၢႆးၼၼ်ႉ ထူၼ်ႈတဵမ် သိပ်းႁႃႈ ၶူပ်ႇယဝ်ႉ ပုတ်ႈတႅၼ်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

'''လွင်ႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉပၼ်သူးယုၵ်ႉယွင်ႈ လႄႈ ပၼ်တၢမ်ႇ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်'''

ၽွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပွင်မိူင်း ယူႇ ၼၼ်ႉ တူၺ်း လွင်ႈပွင်သၢင်ႈ ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၶဝ် ၼၼ်ႉ လႂ် လွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လွင်ႈပႂ်ႉၶႅပ်ႇလႅၼ်ႊမိူင်း လွင်ႈႁပ်ႉသတ်ႉၸႃႇ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၼၼ်ႉသေ သၢမ်ပီႊလႂ် ႁႃႈပီႊလႂ် ၼိူင်ႈပွၵ်ႈ ဝွၵ်ႉႁေႃသႅင် ၼႆႉ ၸၢင်ႊ ပၼ်သူး လႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇယဝ်ႉ ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသႅင်ၸူႈလူၺ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း သၢႆသိုပ်ႇ 17 မႅၼ်ႈၽွင်းၼႂ်းပီႊ တၢဝ်ႉၵႂၢင်းႁၢၼ်ၽူင်း (道光咸丰年 )ၼၼ်ႉ လႆႈပွင်သၢင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ လိူၺ်ႈ ၵၢၼ်ယဵပ်ႇယၼ် တၢင်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶႄႇပၢၼ်းသေး Hui-Han တီႈဝဵင်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ လႂ် လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ တၢင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸွမ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပႅၼ်ႊမိူင်း ၼၼ်ႉလႂ် တႃႇႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း မုၼ်းလႅင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ သေ မၼ်းလႆႈႁပ်ႉၸၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸေႊဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်း ၸၼ်ႉတီႈသၢမ် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆး မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ လႆႈၽင်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်း ၸၼ်ႉတီႈသၢမ် ဢၼ်မီး ႁူးၽၵ်းတူ ဢၼ်ဢဝ်ၶႅပ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ၶႅၵ်းတႅမ်ႈမၢႆ ဝႆႉ သေ သၢင်ႇသီႈႁိၼ် ၵေႃႈ ႁဵတ်းဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈ ၶုမ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ ။

ၵပ်းၵၢႆႇလိူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၼႆႉ ဢၼ်ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၶဝ် မႆႈၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇမီးသတ်ႉၸႃႇ လႄႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇၶဝ် ၼၼ်သေ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈပၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႊ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်း ပဵၼ်လွင်ႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၵူၺ်း ။ လွင်ႈ ပၼ်တၢမ်ႇ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်သမ်ႉ တႄႇဢဝ် လွင်ႈသူင်ႇသိုၵ်း တိုၵ်းတေႃး၊ လွင်ႈပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ တေႃႇထိုင် လွင်ႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ၊ ပူတ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လူတ်းယွမ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ လႄႈ ၶၢႆႉပႅတ်ႈ တီႈယူႇ ၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၶဝ်လႆႈပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်း တႃႇတေ ၵႄႈလိတ်ႈ တၢင်းၽိတ်း ၶဝ်သေတႃႉ ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းယွမ်း လိူဝ်သေ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶုၼ်ႁၢၼ်ႇၶႄႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်း တီႈၸဝ်ႈဝွင်ႉ သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႈမီး ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈလီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတီး လႄႈ မိူင်းမၢဝ်း ၶဝ် ႁွမ်းတင်းၸဝ်ႈၾႃႉ မၢၼ်ႈ သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၵိုတ်းယိုတ်းသေ လႆႈၽွမ်ႉၸႂ် လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၼႅင်ၸႂ် လႄႈ လွင်ႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ လိုၼ်းသုတ်းဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႆႈၶိုၼ်းဢဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႃးတႅင်ႇတင်ႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈဢႃႇၼႃႇၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ မူၼ်ႉမႄးၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ

ၸွမ်းၼင်ႇ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလႄႈ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇႁႄႉႁၢမ်ႈ တတ်းၶွပ်ႇ မႃးသေ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ် ၼၼ်ႉ သေ တေမႃး တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႄႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်း တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။ လွၵ်းလၢႆးဢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇၽႄ ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်သေ မၵ်းမၼ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းၶဝ် လႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၶဝ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ တဵၵ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၶၢႆႉဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈလႂ် ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပၼ်လႂ် ႁႂ်ႈ ၶဝ်ၽႃႈဝၢင်း ၵူၼ်းၸွမ်းလင် ၶဝ်လႄႈ တီႈလိၼ် ၶဝ်လႂ် ၊ မၵ်းမၼ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ်၊ လႄႈ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းလၢႆလၢႆလွင်ႈသေ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လိုၼ်းသုတ်း လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်မူၼ်ႉမႄး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ထွၵ်ႇလၢႆႈၶၢႆႉပုတ်ႈတႅၼ်းတၢင်လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶျိင်း ၶၢဝ်းၵၢင်တေႃႇထိုင် ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸေႊမိူင်း ယိင်ႈၼၢၼ်ႇ လႄႈ ၵူၺ်ႇၸူဝ်း ဢူဝ်ႇဢႄထၢႆ 鄂尔泰 ယွၼ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ယူင်ႊၸဵင်ႇ 雍正 မၵ်းမၼ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ် ၶဝ်ယဝ်ႉ ။ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ် ယူင်ႊၸဵင်ႇၼၼ်ႉ မႃး ပိူင် ဢၼ်ၼႆႉ တႄႇပဵၼ်မႃးသေ ယႃႉပႅတ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တီႈသီႇသျွၼ်ႇ၊ ၵူၺ်ၸဵဝ်ႊ ၊ ၵႂၢင်သီႊ ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ ။ ႁေႃလူင် လီႇၵျၢင်းမူႇၽူႇ 丽江木府 ၼႆႉ ပဵၼ် ႁၢင်ႈႁေႃ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၵေႃႈ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ သေ ဢူဝ်ႇဢႄႇတၢႆႇ 鄂尔泰 ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၸေႊမိူင်း ယိၼ်ႈၼၢၼ်ႇ၊ ၵူၺ်ႇၸူဝ်း လႄႈ ၵႂၢင်းသီႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႆႈ ၾၢင်ႉထိုင်ဝႃႈ &quot;တီႈ ၶွပ်ႇၼွၵ်ႈထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် လီလိူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶဝ်သေ တီႈ ၶွပ်ႇၼႂ်းထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ သမ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶဝ် လီလိူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်&quot; ၼႆယဝ်ႉ ။ “江外宜土不宜流，江内宜流不宜土” ။ ဢူဝ်ႇဢႄႇတၢႆႇ鄂尔泰 ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိူင်ၽွင်းငမ်း ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၼႂ်းမိူင်း ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူင်ႈၵၼ်သေ ၼႃႈလိၼ်ၼႂ်းထုင်ႉ မႄႈၼမ်ႉၶွင် ၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်းပိူင်ၼၼ်ႉ မႃးတႅၼ်းတၢင်ၼႆ ယဝ်ႉ ။ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးၼွၵ်ႈထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉၶွင် မိူၼ်ၼင်ႇ မူႇပၢင်ႇသႅၼ်ဝီ ၊ ၶျႄႇလီႇမိူင်းလိုဝ်ႉ ၊မိူင်းလႅမ်း ၊ မိူင်းၶိူဝ်း ၊ မိူင်းမၢဝ်း ၊ မိူင်းၶွၼ် ၊ မိူင်းဝၼ်း ၊ မိူင်းလႃႈ ယိင်းၵျိင်း၊ မိူင်းတီး ၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ပေႃးၽွင်းငမ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်မိူင်းၶႄႇ မႂ်ႇ ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶတ်းၸႂ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွမ်ႇမတီႇ သေ တႃႇ တႅၼ်းတၢင် ပိူင်ၽွင်းငမ်း လႄႈ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ သေတႃႉ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်လႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၶဝ် ၸႂ်လမ်မႃး။ မိူဝ်ႈပီႊ 1948 ၼၼ်ႉ လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ရူၺ်ႊလီႊ မိူင်းမၢဝ်း ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၼ် ဝႃႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈၼိူဝ်လွႆသေ ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်း ၸိင်ႇပူဝ်ႇ ၶၢင် ၵေႃႉ႞။ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၽၢႆႇလပ်ႉ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ရူဝ်ႇလီႇမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ် ဢဝ်ၾႆးၽဝ် လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇသေလိုပ်ႈဢွၵ်ႇ ၽူႈၵွၼ်းမၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းမႃး လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵႃႊလႆႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈပိုင်ႈဢိင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်း ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။  

ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၶဝ် ၶွၼ်ႈတုမ် ယူႇသၢင်ႈသဝ်ႈထင် ၼၼ်ႉ လႆႈသုတ်းယွတ်ႈၵႂႃႇ လူၺ်ႈ ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး တီႈလိၼ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တီႈၼႃႈလိၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1955 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၢႆးလင် ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ၸင်ႇဝႃႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉပေႃးဢဝ် သၢႆပိုၼ်းဝႃႈ လႆႈမီးမႃး ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈ သေ ဢၼ်လႆႈၵိုတ်းယိုတ်း ၵႂႃႇၵေႃႈ တူၵ်းလႃႈသေပိူၼ်ႈ ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၽွင်းငမ်း ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင်သေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼိူင်ႈမိူင်း ၼႂ်း18 ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လႆႈသုတ်းယွတ်ႈၵႂႃႇ ဝၢႆးသေ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး တီႈလိၼ် လိူၺ်ႈလၢႆး ငမ်းယဵၼ် မိူဝ်ႈပီႊ 1955 ၼၼ်ႉၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ 
ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ - &quot;ၼႂ်းပိုၼ်းမိင်ႈ ပၢႆးတွၼ်ႊလိၼ်&quot; 《明史•地理志》 ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း) ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ယွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸေႊမိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်းယၢၼ် ( 柔运 Rouyuan) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်းပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း မႄႈၼမ်ႉၼူၵျၢင်းၵေႃႈႁွင်ႉ ၊ ႁူဝ်မၼ်းတႄႇမႃးတီႈ မိူင်းၽၢင်ႇ ( 吐蕃雍望甸 ) ၊ လႆလူင်းၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇ ၸဵင်ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁၢင်ႈႁေႃ ယဝ်ႉ ၽင်ႇပႃႈဢွၵ်ႈ ၼၼ်ႉပဵၼ် မိူင်းၶိူဝ်း ၊ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် Xidian 细甸 လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်းပဵၼ် ဝဵင်း （安）姚（关） ဢၼ်ၵႅၼ်ႇလွမ်ႉ ဝႆႉ ႁိူၼ်းယေးႁဵင်လင် လႄႈ မီးပႃး ၶူးဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

&quot; 潞江土司的管辖地界：《明史•地理志》记载：“潞江安抚司，元为柔远路，北有潞江，一名怒江，源出于吐蕃雍望甸，南流经此，折而东南府界。东岸有潞江关，北岸有细甸，又西有镇（安）姚（关）守御千户所，又有全胜关。

ၼႂ်းပပ်ႉ ”ၶျိင်းယီႇထူင်ႇၸိုဝ်ႊ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း )ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၸၢင်ႉ 130 လီႇ ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး 15 လီႇ တေႃႇထိုင်လႅၼ်ႊလိၼ် ၸေႊမိူင်းပဝ်းသၢၼ်း ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း 60 လီ တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် ထဵင်ႈယႄႈထိင် (ထဵင်ၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး 150 လီး တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းၶွၼ်ႈ မင်ႈသီ ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး 150 လီ တေႃႇထိုင် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပဝ်းသၢၼ်း ။&quot; 

《 清一统志》记载：“潞江安抚司，在（永昌）城南一百三十里，东至保山县界十五里；西至腾越厅界六十里；南至芒市界一百五十里；北至保山界一百五十里。

ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်း ပၢၼ် ၶျိင်း&quot; ၼၼ်ႉမၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်း ဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶွင်ၸေႊတွၼ်ႈ( မိူင်းၸၢင်ႉ )သၢမ်သိပ်းလီႇ ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီးလွႆလူၺ်ႈလူင် (雷弄山 ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီးလွႆၸၢင်ႉယွၼ်ႇ (掌元 ) လႄႈ လွႆၵၢဝ်းလိူၺ် 高论山 ၊ မႄႈၼမ်ႉၶွင် လႆၶဝ်ႈမႃးၼ်ႂးၸေႈတွၼ်ႈပဝ်းသၢၼ်း သေ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းလူင် (龙陵 ) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးလွၺ်ဝၢၼ်ႈႁေႃႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးဝၢၼ်ႈၸဵင်းၶမ်း ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး သျီးတႅၼ်ႉ ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး လႃႈတူ (ၵၢင်ႉ )ဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ။ 

《清史稿》记载：“潞江安抚司在府（永昌府）西南三十里。东雷弄山；南掌元山、高论山；潞江自保山入，南流入龙陵。北何寨坡；西南景罕寨；东南细甸；西为全胜关。
ၼႂ်းပပ်ႉ《新纂云南通志》ၽိုၼ်မၢႆတွင်းမႂ်ႇ ၶွင်ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်ႇဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ(မိူင်းၶိူဝ်း) ...ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ပဝ်းသၢၼ်း လႄႈ ထဵင်းၸူင်း&quot;( မိူင်းမႅၼ်း )ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိပ်းလီႇ တေႃႇထိုင်တႃႈတူႈ大渡 ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင်养流河草坝 ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ႁူၵ်းသိပ်းလၵ်း တေႃႇထိုင် 高良工（高黎贡山）分水岭 လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင် မႄႈၼမ်ႉ干党河烫袭 ၼႆယဝ်ႉ ။  

ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ၽိုၼ်ပိုၼ်း လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ တေၸၢင်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸွမ်း ဝႆႉယူႇ ။ ၼႆႉ ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ႁႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ၽတ်ႉၽဵင်ႇသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸိုင် ၼႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူင်းၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 2,000 လွၵ်းလၵ်း သေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝႆႉ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵိုင်ႇမီး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။

《新纂云南通志》记载：“潞江安抚司……其地在保山腾冲之间。东至大渡口十里，南至养流河草坝十八里，西至高良工（高黎贡山）分水岭六十里，北至干党河烫袭十八里。”可见各个历史时期有一定的变化，但变化不是很大，管辖范围大约2000平方公里，相当于一个县的范围。

ၼႂ်းပပ်ႉ ”ၶျိင်းယီႇထူင်ႇၸိုဝ်ႊ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း )ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၸၢင်ႉ 130 လီႇ ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး 15 လီႇ တေႃႇထိုင်လႅၼ်ႊလိၼ် ၸေႊမိူင်းပဝ်းသၢၼ်း ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း 60 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် ထဵင်ႈယႄႈထိင် (ထဵင်ၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းၶွၼ်ႈ မင်ႈသီ ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပဝ်းသၢၼ်း ။&quot; 

《 清一统志》记载：“潞江安抚司，在（永昌）城南一百三十里，东至保山县界十五里；西至腾越厅界六十里；南至芒市界一百五十里；北至保山界一百五十里。

ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်း ပၢၼ် ၶျိင်း&quot; ၼၼ်ႉမၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်း ဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶွင်ၸေႊတွၼ်ႈ( မိူင်းၸၢင်ႉ )သၢမ်သိပ်းလီႇ ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီးလွႆလူၺ်ႈလူင် (雷弄山 ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီးလွႆၸၢင်ႉယွၼ်ႇ (掌元 ) လႄႈ လွႆၵၢဝ်းလိူၺ် 高论山 ၊ မႄႈၼမ်ႉၶွင် လႆၶဝ်ႈမႃးၼ်ႂးၸေႈတွၼ်ႈပဝ်းသၢၼ်း သေ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းလူင် (龙陵 ) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးလွၺ်ဝၢၼ်ႈႁေႃႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးဝၢၼ်ႈၸဵင်းၶမ်း ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး သျီးတႅၼ်ႉ ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး လႃႈတူ (ၵၢင်ႉ )ဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ။ 

《清史稿》记载：“潞江安抚司在府（永昌府）西南三十里。东雷弄山；南掌元山、高论山；潞江自保山入，南流入龙陵。北何寨坡；西南景罕寨；东南细甸；西为全胜关。
ၼႂ်းပပ်ႉ《新纂云南通志》ၽိုၼ်မၢႆတွင်းမႂ်ႇ ၶွင်ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်ႇဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ(မိူင်းၶိူဝ်း) ...ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ပဝ်းသၢၼ်း လႄႈ ထဵင်းၸူင်း&quot;( မိူင်းမႅၼ်း )ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိပ်းလီႇ တေႃႇထိုင်တႃႈတူႈ大渡 ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင်养流河草坝 ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ႁူၵ်းသိပ်းလၵ်း တေႃႇထိုင် 高良工（高黎贡山）分水岭 လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင် မႄႈၼမ်ႉ干党河烫袭 ၼႆယဝ်ႉ ။  

ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ၽိုၼ်ပိုၼ်း လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ တေၸၢင်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸွမ်း ဝႆႉယူႇ ။ ၼႆႉ ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ႁႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ၽတ်ႉၽဵင်ႇသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸိုင် ၼႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူင်းၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 2,000 လွၵ်းလၵ်း သေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝႆႉ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵိုင်ႇမီး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။

《新纂云南通志》记载：“潞江安抚司……其地在保山腾冲之间。东至大渡口十里，南至养流河草坝十八里，西至高良工（高黎贡山）分水岭六十里，北至干党河烫袭十八里。”可见各个历史时期有一定的变化，但变化不是很大，管辖范围大约2000平方公里，相当于一个县的范围。

လူႊၵျၢင်းဢၢၼ်ႊၾူႈသိုဝ်း 潞江安抚司 ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် မၢႆဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢၵ်းဢႅၼ်ႇၾူႇသျီႇ&quot; “潞江安抚使” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆတွင်းဝႆႉၼ်ႂး &quot;ပိုၼ်းၶွင်ၶိူဝ်းၶုၼ်မိင်ႇ&quot; မိူၼ်ၼင်ႇ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသျီႇ၊ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးဢၼ်လႆႈပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈထူၼ်ႈသၢမ်တီႈၼ်ႂးႁၢင်ႈႁေႃ ဝွင်ႉၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉသွင် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ဢၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ မိင်ႇ တႅင်ႇတင်ႈဝႆႉသေ ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇထူၼ်ႈ သၢဝ်းသွင်ပၢၼ် တႄႇၸဵမ်ပၢၼ်ၶုၼ်မိင်ႇ တေႃႇထိုင် ပၢၼ်တူင်ႉၼိုင် လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈ ၾႃႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်ပဵၼ် သႅင်ၵႂၢင်းထႅၼ်း 缐光天 ၼၼ်ႉ ၵေႃႇတင်ႈ &quot;တပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းၶိူဝ်း တႃႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇ သေ သၢၼ်ၶတ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ တီႈမိူင်းတႅၼ်ႊသီး ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ပွတ်းတူၵ်း&quot; ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းလူင် သေ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇယွင်ႈယေႃး ယွၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလႂ် တေႃႇသူႈ ၽူႈၶဵၼ်လႂ် ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း တႃႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ 

（杨永明）ယၢင်ႈယူင်ႈမိင်ႈ 
ၽိုၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်း - ႁူင်းလိၵ်ႈမၢႆတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ သိမ်းဝႆႉတီႈႁူင်းပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း သႅင်သိုဝ်ႁၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 
注：档案保存于保山市档案馆，摘自线世海著《潞江安抚司》。
ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ : ၸိင်ႇယွင်ႇႁႂႃႇ
编辑：姜永华
ၽူႈၵုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ - ယၢင်းၶျိင်းၸူင်း
责任编辑：杨清宗
#ၵေႃႉပိၼ်ႇပႅင် ၵွၼ်းဢၢၺ်ႈ 

ၽိုၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်း ။။ 
https://www.360doc.cn/article/33367589_1052131318.html

တွၼ်ႊသိုပ်ႇလင် 
https://www.facebook.com/share/p/17L12RN2gf/

ထွၺ်ႈၵႂၢမ်း မိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၶႄႇပိၼ်ႇပႅင်ဝႆႉ မိူဝ်ႈ (AD 1736-1796 Qing Dynasty)

တွၼ်ႊ လိၼ်မိူင်း

လိၼ်၊ ပႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၊ ပႃႈဝၼ်းတူၵ်း ၊ ပႃႈလႃႈမိူင်း ၊ ပႃႈႁူဝ်မိူင်း ၊ ၵၢင်မိူင်း ၊ ၼမ်ႉၶႄး ၊ လွႆ၊ ၼမ်ႉ ၊ႁိၼ်၊ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ၊ ၼမ်ႉပၢင်လၢႆႇ ၊ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇ (ၼွင်ဢွၼ်ႇ )၊ ၼွင်ယႂ်ႇ ၊ ႁွင်ႈ ၊ ထၢင်ၼမ်ႉ ၊ ထၢင် ၊ ႁုၵ်း(လုၵ်း) ၊ တၢင်း၊ ၽင်ႇ ၊ ၽႃ ၊ ႁူး ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇ ( လိုမ်လူင် )၊ ၵွင်းလွႆ ၊ ပၢင် ၊ လူင်ႊႁူၺ်ႈ ၊ ပဵင်း ၊ ၵွင်းမူး ၊ ၶူဝ် ၊ လီႊပႃး (ႁူဝ်ႉ )၊ ႁႆႊပၢင်ႇ ၊ တႃႈၼမ်ႉ ၊ ၵၢတ်ႇ ။

တွၼ်ႊၶၢဝ်းယၢမ်း

သူၼ်ႊ ၊ ၶျႃႊ ၊ သႅဝ် ၊ တူင်း ၊ (ၽိင်ႈၶၢဝ်းၶႄႇသီႇၶၢဝ်း )။ ဢုၼ်ႇ၊ ယဵၼ်၊ ၵတ်း ၊ မႆႈ၊ ပီႊ ၊ လိူၼ် ၊ ဝၼ်း ၊ ယၢမ်း၊ လိူၼ်သီႇ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉလိူၼ်သၢမ် ။ လိူၼ်လွင်ႈ၊ ဝၼ်းႃံႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉဝၼ်းသၢမ်သိပ်း ။

တွၼ်ႊ မွၵ်ႇယႃႈ 

မူတၼ်း ၊ သေႃႈယေႃႈ ၊ မွၵ်ႇတၼ်ၸင်၊ မွၵ်ႇတွင်ၽိုၵ် ၊ ဝၢၼ်ၽႃလူမ်း၊ မွၵ်ႇၶမ်းသွၼ်ႊ ၊ မွၵ်ႇၵွင်ၶၢဝ် ၊ မွၵ်ႇၽႃႈ၊ မွၵ်ႇၵဝ်ၵိဝ် ၊ မွၵ်ႇမႆႇ ၊ မွၵ်ႇၸွံဝၼ် ၊ ယိၼ်သု ၊ သိဝ်ၶိဝ် ၊ မွၵ်ႇဝၼ်ဢွႆ ၊ မွၵ်ႇမူႉ ၊ ၶႆထင် ၊ မွၵ်ႇၸင်တေႃ ၊ မွၵ်ႇလၵ်လိုဝ် ၊ မွၵ်ႇယင်ၶတ် ၊ မွၵ်ႇၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ၊ မွၵ်ႇႁွၼ်ၵႆႇ ၊ မွၵ်ႇပိၺ် ၊ မွၵ်ႇၽီႁုင် ၊ မွၵ်ႇၵၢႆးလၢဝ်း ၊ မွၵ်ႇမူႈလႅင် ၊ ဝီႈတၢၼ်း ၊ မူႈၶျင်း ၊ တူၼ်ႈပႅၵ်ႇ ၊ ပႅၵ်ႇလီယွၵ် ၊ မႆႉယူမ်း ၊ မႆႉၶၢဝ် ၊ ပႅၵ်ႇႁွမ် ၊ မႆႉတွင်း ၊ ၶႂႆ ၊ မူႈထၢၼ် ၊ မႆႉဝၼ်း ၊ မႆႉမဵၼ် ၊ မႆႉၼႃႈႁဵဝ်ႇ ၊ ၶႆႂလႂႆ ၊ တူၼ်ႈၶႂႆ ၊ မႆႉမွၼ်း ၊ မႆႉ ႁၵ်ၽႃ ၊ မႆႉသႃ ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၽိူင်း ၊ တူၼ်ႈၽူင်ၽၢင် ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶွင်၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမၼ်ႉ ၊ ၸႂိဝ် ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၵေႃႇ ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇတုပ် ၊ မၢၵ်ႇႁူႈလႅင် ၊ မၢၵ်ႇတွႆႇ ၊ မၢၵ်ႇၵွၼ်၊ မၢၵ်ႇၸင်ႈ ၊ ၶႂႃးၶူင်ႈ ၊ ပိုဝ်ၵေႃ ၊ မၢၵ်ႇၶၢမ် ၊ မၢၵ်ႇႁုင် ၊ မၢၵ်ႇလုၵ် ၊ တူၼ်ႈၸွင်မွင်း ၊ မႆႉၸိုၵ်ႉ ၊ ပႅၵ်ႇႁၢင်မႃ ၊ မႆႉလဵမ် ၊ မၢၵ်ႇမူႉ ၊ မၢၵ်ႇၵုၼ်ပွင် ။

တွၼ်ႊ တူဝ်ထိူၼ်ႇ

ၵႆႇၵွင် ၊ လွၼ် ၊ ၵွၼ်ႇ ၊ လိုင်ၵႃလုင် ၊ ၵွၼ်ၵိၺ် ၊ ၵိၺ်ၵီး ၊ ၼူၵ်ႉယုင်း ၊ၼူၵ်ႉယၢင်း ၊ ပိုဝ်ၶိၺ် ၊ ၼူၵ်ႉႁၢင်ႊၵွင် ၊ ပဵတ်းလီ ၊ ၼူၵ်ႉၸိပ် ၊ ၼူၵ်ႉပႆႁွႆ ၊ ၼင်တႃ ( ၼၢင်းတႃႉ )၊ ႁုင်ႉ ၊ ယဵဝ် ၊ ပဵတ်းၼမ်ႉ ၊ ၼူၵ်ႉၶဵဝ်ၶမ်း ၊ ၼူၵ်ႉဝိတ် ၊ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ၊ ၼူၵ်ႉၵိင် ၊ ၼူၵ်ႉႁၢင်ယၢဝ်း ၊ ၼူၵ်ႉတူႈ ၊ ၵႃၸၵ် ၊ ၵႃလမ်၊ ၼူၵ်ႉႁွၼ်သၼ်ႇ ၊ ၵႃဝဝ်း ၊ ဢေႃႁေႃ ၊ တုတီ ၊ ၵႃၵႄ ၊ ၼူၵ်ႉဢၢႆႈလၢင်ႇ ၊ ၼူၵ်ႉၵဵဝ်ႇ ၊ ၼူၵ်ႉထူဝ်၊ ၼူၵ်ႉၼင်ပႃ ၊ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၊ ၵႆႇ ၊ ႁၢၼ်ႇ ၊ ပဵတ်း ၊ ၸၢမ်ႇမႃႉလီႈ ၊ ၶင်သီ ၊ ၸၢင်ႉ ၊ ၸၢင်ႉၸူင် ၊ ငုပင် ၊ သိူဝ်လူင် ၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ ၊ မႃၼၢႆး ၊ မီ ၊ သိူဝ်ၾႆး ၊ ငီးႁွမ် ၊ ၽၢၼ်း ၊ ပၢင်တၢႆး ၊ ၵႂင် ၊ ႁိၺ်ၼႃၸိၵ် ၊ ႁဵၼ်ၶႃ ၊ ၵၢင်ႈ ၊ လိင်း ၊ ၸိုဝ်ၵုၼ် (gorilla 猩猩) ၊ မႃႉသိင်းထေႃး ၊ မႃႉလူင် ၊ ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၊ ၵႂၢႆး ၊ မႃႉလေႃႈ ၊ မႃႉၼႃ ၊ မူ ၊ မေႈ ၊ မႃ ၊ မႅဝ်း ၊ ၼူ ။

တွၼ်ႊ ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၵူၼ်းမိူင်း

သိဝ်ဝုၼ် ၊ ယိၼ်ဝူး ၊ ၵိဝ်ၸႂႃ ၊ ပွင်တၢင်းၵႃႉ ၊ ဢဝ်လၢႆး၊ ထႆႁႆႊၼႃး ၊ တူင်ၶဝ်ႈၶႃ ၊ ထၢမ်းဢႃမု၊ ပုတ်မွၼ် ၊ လဵင်ႉၼင် ၊ ပုတ်မၢၵ်ႇ ၊ ပုတ်ပၼ်ႇ ၊ ပၼ်ႇၵုၺ် ၊ ႁွမ်ပၼ်ႇ ၊ တေႃးမၼ်ႈ ၊ လဵင်ႉတူဝ်ၶွင် ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၊ တႅမ်ႈၶႂႃႊ ၊ လေႃႇတွင်း ၊လေႃႇလဵၵ်း ၊ ပွတ်ႈသႅင်၊ တဝ်ၶမ်း ၊ ပွတ်ႈႁိၼ် ၊ ပဝ်ငိုၼ်း ၊ ၵၢႆႇႁိူၼ်း ၊ ပေႃၶူ ၊ တတ်းသိူဝ်ႈ ၊ သိင်မၼ် ၊ တႃးႁၵ်၊ ပွတ်ႈမူၵ်ႇ ၊ မႄးပႆႉ ၊ ႁုင်ၵိူဝ် ၊ ၶုတ်းမေႃႇ ၊ ၽဝ်ဢုတ်ႇ ၊ ၽဝ်မိူင်ႈ ၊ ၸၢႆႇၶႆၢ ၊ တေႃၵွင် ၊ ယႃႈယႃ ၊ တင်ၶွင်လိင် ၊ လွင်ႈႁိူဝ်း ၊ ၶီႇမႃႉ ၊ လိုင်ႁုင် ၊ ပေႃပတ် ၊ ၶုတ်းႁွင်ႈ ၊ မွင်ထၢင် ၊ ပုတ်ၽၵ် ၊ ႁူတ်းသူၼ် ၊ တေႃႉၽိုၼ်း ၊ တွတ်ပႃ ၊ ႁေႃႈထိူၼ်ႇ ၊ ႁၢင်ႈၼူၵ်ႉ ။

တွၼ်ႊ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်း

ဝွင်ႉတီႇ ၊ ဝၼ်လေပႃ ၊ ပူလွၼ်၊ ပူလိၺ် ၊ ပူႇဢွၵ်ႇ ၊ ပေႃႈ ၊ မႄႈ ၊ ပေႃႈလူင် ၊ မႄႈပႃႈ ၊ ပေႃႈဢၢဝ် ၊ မႄႈလူဝ်း ၊ ပီႈၸၢႆး ၊ ၼွင်ႉၸၢႆး ၊ ၽူဝ် ၊ မေး ၊ မေးလူင် ၊ မေးၼွႆႉ ၊ လိုဝ်ပီ (ပီႈမေး ) ၊ လိုဝ်ၼွင်ႉ (ၼွင်ႉမေး ) ၊ လုၵ်ႈၸၢႆး ၊ လုၵ်ႈယိင်း ၊ လၢၼ်ၸၢႆး ၊ လၢၼ်၊ ပူႇၼၢႆး ၊ ယႃႈၼၢႆး ၊ ပေႃႈလႃ ၊ မႄႈလႃ ၊ ပေႃႈမေး ၊ မႄႈမေး ၊ ပေႃႈၸဝ်ႈ ၊ မႄႈၸဝ်ႈ ၊ လုၵ်ႈၶူၺ် ၊ ပီႈယေႈ ၊ ၼွင်ႉယိင်း ၊ သႆမေ် ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ် ၊ မေႃလၢႆး ၊ ဝႆလွင် ၊ ၵေႃႉသေႈ ၊ လၵ်လိၵ် ၊ ၶႃႈတႆး ၊ လုၵ်ႈသိုၵ်း ၊ ပေႃႈၵႃႉ ၊ ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇ ၊ မေႃယႃ ၊ ပုင်ႇၼႃး ၊ သၢင်ႇၸၢႆး ၊ သၢင်ႇယိင်း ၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၊ ၶႃႈဢွၼ်ႇ ၊ ၸၢင်ႈပႃ ၊ ၵုၼ်မၼ်ၽိုၼ် (ၵူၼ်းႁွၼ်းၽိုၼ်း )၊ ၽူႈႁဵတ်းၼႃး ၊ ၽူႈလဵၵ်ႉၵႂၢႆး ၊ ၸၢင်ႈတႅမ်ႈ ၊ ၸၢင်ႈထိူဝ် ၊ ၸၢင်ႈယဵပ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈႁၵ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈယွမ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈလေႃႇ ၊ ၸၢင်ႈမိူင် ၊ ၸၢင်ႈၵူင် ၊ ၸၢင်ႈလႅမ်ႈပိုၼ် ၊ ၸၢင်ႈတွင်း ၊ ၸၢင်ႈလဵၵ်း ၊ ၸၢင်ႈႁဵၵ်ႇ ၊ ၸၢင်ႈၼင် ၊ ၸဝ်ႈပွၺ်း ၊ ၽူႈၸႂ်ႉ ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး ၊ ၸဝ်ႈၸွင်ႈ ၊ ႁေႃလူင် ၊ ၸဝ်ႈၵေႇ ၊ ၸဝ်ႈမၢၼ်ႈ ၊ ၸဝ်ႈႁိူဝ်း ၊ ၸင်ပီ ၊ ၸဝ်ႈမိုဝ်ႉ ၊ ၽူႈၽွင်း ၊ လိၵ်ယိင် ၊ လိၵ်ၸႆ ။

တွၼ်ႊ တူဝ်ၶိင်း

ၶိင်း ၊ ႁူဝ်၊ ၼႃႈ ၊ ၼႃႈၽၢၵ်ႇ ၊ ၵႅမ်ႈ ၊ ႁူ၊ တႃ၊ ၶူႈလင် ၊ သူပ်း ၊ ၵူင်ၶေႃး ၊ ၶေႃး ၊ ႁူဝ်ဢူၵ်း ၊ ဢူ ၊ မၵ်မႃႇ ၊ ၶႅၼ်မွင် ၊ မိုဝ်း၊ ၽႃႇမိုဝ်း၊ ၼိဝ်ႉမိုဝ်း၊ ၼဵပ်ႉမိုဝ်း ၊ တွင်ႉ ၊ ၼုတ်ၶင် ၊ သၢႆလီ ၊ ၶႃလူင် ၊ ႁူဝ်ၶဝ်ႇ ၊ တိၼ် ၊ ၼိဝ်ႉမိုဝ်းလူင် (ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း )၊ ၶဵဝ်ႈ ၊ ၽူမ်ႁူဝ် ၊ ၶူၼ်တႃ ၊ ၼူတ်ႇ ၊ ၼူတ်ႇၵၢင်း ၊ ပေလင် ၊ ၵုံႁႅဝ်( ဢႅဝ် )၊ လုတ်လင် (လုပ်ႇလင် )၊ ၵုမ်ႇၵူၼ်ႈ ၊ ၸႂ်၊ တပ်း ၊မမ်ႉ ၊ ပွတ်ႇ ၊ ပုမ် ၊ သႆႈ ၊ ၼီ ( လီႊ )၊ ၼႂံ ( မၢၵ်ႇလမ်း )၊ ၼိူဝ်ႉ ၊ ၼင် ၊ ၶူၼ် ၊ လိူတ်ႈ ၊ ၸႂ်မိုဝ်း (ဢဵၼ် )၊ သၢႆၸႂ် ။

တွၼ်ႊ ႁၢင်ႈႁေႃ

ႁေႃၶမ်း ၊ ႁေႃႁၢင်ႈ ၊ ႁေႃသိမ် ၊ ၶူင် ၊ သိုင်ႇၵုမ် ၊ ႁေႃၶႂင် ၊ ႁေႃႁုၼ် ( ႁေႃၽီ )၊ ႁေႃမွၵ်ႇယႃႈ၊ ႁေႃၶုၼ် ၊ ႁေႃလၢႆး ၊ ၸွင်းၼၢႆးၶၢဝ် ၊ ၸွင်းပုံၼႃး ၊ ၽူႈလဝ်ႈ ၊ ၽူႈယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ ၵိုဝ်သဝ် (ႁၢဝ်းၶူႈလႆ ) ၊ ၵၢင်မၢၼ်ႈ ၊ ၼႃႈပႃတူ ၊ ၶူဝ်ႉဝၢင်း (ႁူဝ်ႉဝၢင်း )၊ ၵၢင်ႁေႃ ၊ တၢင်းၵၢင် ၊ ၵႂႆၼႃ (ၽႃဝွင်ႇႁူးလႅင်း ) ၊ ၽူၺ်းႁိူၼ်း ၊ ၸၢမ်ႇႁိူၼ်း ၊ ႁိူၼ်းၵူၼ်း ၊ ယေးၶဝ်ႈ ၊ ယေးငိုၼ်း ၊ ပႄႁိူၼ်း ၊ သဝ်ႁိူၼ်း ၊ ၵွၼ်ႁိူၼ်း ၊ ၽြင် 枋 (ၶိုဝ်ႇ) ၊ လုၵ်ႈဢုတ်ႇ ၊ ၽၵ်မိုင် (ၶႅပ်းၸွၼ်ႇ ) ၊ လုံ ( ဢုင် )၊ ထုၼ် ။

ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းသွၺ်

ၶႂိၺ် 琴 ၊ လၢႆး ၊ လပ်ၶႃၶုံ ၊ တၢင်ႇထိုင် ၊ ၵၼ်ယိတ် (ၵမ်ပီႈ )၊ မိုၵ်ႉ ၊ ၽၵ်မိုၵ်ႉ ၊ၸေႈ ၊ ဢိူပ်ႇလၢႆး ၊ ဢိူပ်ႇမိုၵ်ႉ ၊ ပတ်းႁၢင်ၵႆႇ ၊ ၸႂမ်ႁင် (သိတ်းသိဝ်ႇ ၊ သားမြီးယပ် ) ၊ ဢိူပ်ႇသိူဝ်ႈ ၊ ဢိူပ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ် ၊ ဝီး ၊ မၢၵ်ႇႁုပ်ႈ ( chess ) ၊ ပီႇၽုင်ႉ ၊ ပီႇၸၼ် ၊ ပီႇၵိၺ် ၊ ပီႇၶႂင် ၊ ႁွၵ်ႈ ၊ ၵွင်ႊ ၊ တိင်ႇၵဝ်ႈၵမ် ၊ တိင်ႇ ၊ တိင်ႇၶႃၶႂႆ ၊ တိင်ႇတႂ်ဝ် ၊ လွင်ၼင် ၊ ပီႇလူင် ၊ ပုႁုင် ၊ ပႆႂႁိင် ၊ ႁွၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ လင်ၶႂင် ၊ တုတ်ႈ ၊ သႃပိတ် ၊ မႆတဝ်ႉ ၊ ဝီးဢေႃႁေႃ ၊ တွင်ႇမူၺ်း ၊ မၵ်ပုတီ (မၢၵ်ႇၼပ်ႉ ) ၊ ႁွၵ်ႇ ၊ လၢပ်ႇ ၊ မူၵ်ႇႁူဝ် ၊ ပႆႉ (ၶူဝ်းႁႄႉသိုၵ်း ) ၊ ၵူင်ႇၽၢင် (ၵၢင်ႇၵူင်ႇ) ၊ ၵၢင်ႇ ၊ လႅမ်ႈပိုၼ် ၊ ႁွၵ်ႇသၢမ်ငၢမ်ႈ ၊ ၶွၼ်ႉႁေႃလဵၵ်း ၊ ၶွၼ်ၾႃႉ ၊ ၵိၺ် ( ၵႅၼ်ႇႁႄႉ )၊ ထိင်မၼ် ( ထဵင်မၼ်ႈ ) ၊ၸွင်ႈ ၊ ဝေႃး ၊ ၶွၼ်ဢွၼ်ႇ ၊ သိဝ်ႇ ၊ လဵၵ်းလိူဝ်ႈ ၊ ၶွၼ်ႉၸၵ်း ၊ မႆႉတႅၵ်ႈ ၊ ၵူႈမီႈ ၊ တင်ႇလဵၵ်း ၊ သိဝ်ႇႁိၺ် ၊ ၵိမ်းလဵၵ်း ၊ ဝိၼ်တႂ်ဝ် ၊ လေႃထႆႂ ၊ ၸင်ႈငိုၼ်း ၊ ၸင်ႈၶႅၼ်ႈ ၊ တု ၊ သိုင် ၊ ယွၺ်း ၊ လုၵ်ႈၶၼ် ၊ ၵိမ်းၶုံ ၊ လုၵ်ႈၶင်ႇ （ပေတီး ） ၊ လူဝ်ႈ (ၸေႃးလူဝ်ႈ) ၊ ၶေႃ ၊ ထႆ ၊ ၽိူဝ်( ၽိူဝ်ၶႅင်း )၊ သုၼ်ၶိမ် ၊ ၶဵဝ်း ၊ ၸိင်ၶိႂင်( ၸႅင်ႈၶႅင်း )၊ ၶိႂၺ် ၊ ၵၼ်း ၊ ၸၢမ်ႇပႃ ၊ မွင်ပႃ ၊ မႆႉပႃငႃ ၊ ဢၢင်ႇယႃႈၽဝ် ၊ ၽိင်မွၵ်ႇယႃႈ ၊ ၸူင်း ၊ ၽႆႂ ၊ ႁႆ ၊ ထုင်ၼံ ၊ ႁႆၶဝ်ႈ ၊မေႃႈ ၊ ဝၢၼ်ႇ ၊ ပၢၼ်ႉ ၊ ၶိုင် ၊ လူင်ႈ ၊ တဝ်ႈယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ ၸႃတဵၼ်း ၊ ၵူႇ ၊ သုတ်း ၊ မွၼ်ႁူဝ် ၊ ၽုတ်ႈ (သၢတ်ႇၽုတ်ႈ ) ၊ ဝီႇႁၢင်ႇ ၊ ဝီႇထီႇ ၊ ၶတ်း၉ ၊ တွင်ႇႁူ ၊ သိဝ်ၸိတ် (သႅဝ်းၸဵတ်ႉ )၊ မေႃႈယႃႈ ၊ ၽိူၼ် ၊ တင်ႇငိုၼ်၊ တင်ႇပႅၼ်ႈ ၊ သွင်း ။

တွၼ်ႊ သီငဝ်း

လမ်၊ လိူင်၊ လႅင်၊ ၽိူၵ်ႇ ၊ ၶဵဝ် ၊ ၵမ်ႇ ၊သွမ်ႇ ။

တွၼ်ႊ တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ

ယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ လဝ်ႈ ၊ ၶဝ်ႈ ၊ မႂိၺ် (ၶဝ်ႈသွၺ်း )၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၊ ၼိူဝ်ႉ၊ ၽၵ်း ၊ ၼမ်ႉထင်း ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်း ၊ ၶဝ်ႈၶုတ်၊ ထူဝ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈသႃ ၊ ၼိူဝ်ႉၵႂၢင် ၊ မေႈဢွၼ်ႇ ၊ ၶႃမူ ၊ ငႅဝ်း ၊ ၼိူဝ်ႉၼႃ ၊ ပႃသွ် ၊ ႁေႃၽၵ် ၊ ၽၵ်းပိုဝ်သႂႆ ( ၽၵ်းၵၢတ်ႇၽိူၵ်ႇ )၊ ၽၵ်းမူဝ်ႇ ၊ ၽၵ်းပိၺ် ၊ ၽၵ်းႁေႃ ၊ ၶိင် ၊ မၢၵ်ႇၵၢတ်ႈ ၊ ၽၵ်းဢၢၼ် ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ် ၊ ၽၵ်းႁူမ် ၊ ၽၵ်းၵုတ်ႇ ၊ ၽၵ်းမုလုင် ၊ ႁေႃၽိူၵ်ႇ ၊ႁဵပ်းၵေႃ ၊ ႁဵပ်းႁူ ၊ သႂ်းၵေႃး ၊မၢၵ်ႇၽိတ်း ၊ ပၵ်ႉမူၼ်ႇ ၊ မၼ်းလံ ၊ မၢၵ်ႇငိင် ၊ ၶဝ်ၶီ ၊ မၼ်း ၊ ၵိူဝ် ၊ ၼမ်ႉၸၢင် ၊ ၼမ်ႉသူႇ ၊ ပႃႊၵေႃး ၊ ၽၵ်းၵီးၼႃး ။

တွၼ်ႊ သိူဝ်ႈၶူဝ်း 

သိူဝ်ႈ ၊ မႃႁေႃ (မၢၵ်ႇႁူဝ် )၊ သိူဝ်ႈၽၢဝ် ၊ သိူဝ်ႈၵႂႃႊ ၊ ၶြေ် ၊ ထူင်တိၼ် ၊ သိူဝ်ႈသၼ် ၊ ၵီၶေႂ် ၊ သိူဝ်ႈဢႂ်ဝ် ၊ သႅဝ်း ၊ ၶူလႂိ ၊ ၵူၼ် ၊ ႄၽးတွင်ၵုၺ် ၊ လေႃႈ ၊ ၽႄးယိင် ၊ ၽႄးလူင် ၊ ၽႄးၶွမ်ႇ ၊ ၵႂိၺ် ၊ မၼ်ႈ ၊ ၽႄးဢွၼ်ႇ ။

တွၼ်ႊ ၶူဝ်းႁႄႈငိုၼ်းၶမ်း

ၶမ်း ၊ ငိုၼ်း ၊ တွင်း၊ လဵၵ်း ၊ႁဵၵ်ႇ ၊ ၸိုၼ်ၸူး (ၶႆႇမုၵ်ႉ )၊ သႅင် ၊ ႁိၼ်ၶီ ၊ သၼ်ၶူ ၊ ႁိၼ်ပၢတ်ႇၼမ်ႉ ၊ ႁိၼ်လႅင် ၊ ပၢတ်ႇ ၊ ပၢတ်ႇသႅင် ၊ တႆႂမဝ် ၊ ႁိၼ်ၵမ်ႇ ၊ ငႃးၸၢင်ႉ ၊ ႁိၼ်ၶဵဝ် ၊ ၶဝ်ၸၢင်ႉၸူင် ၊ ႁိၼ်လိူင် ၊ ၶီႈၽိုင်ႈ ၊ ႁၢၼ်လႅင် ၊ ၼမ်ႉငိုၼ်းလႅင်း ။

တွၼ်ႊ လၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇႁိဝ်ႈၸင်ႈ

ႃံ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ႑႐႑ ၊ ပၢၵ်ႇ ၊ ႁဵင် ၊ မိုၼ်ႇ ၊ သိၺ် ၊ ၽွႆ ၊ လႂီ 里၊ ထေ钱 ၊ ႁွင်兩 ၊ ၽြႃၼ်分 ၊ ၶေႃၶြေ寸 ၊ သႂီ 尺၊ ၸင်丈 ၊ ႁိုင် 升၊ တု 斗၊ တၢင် ၊ ၶႂိၺ်（ ၶႂၢႆး） ။

တွၼ်ႊ လၢတ်ႈၸႃ

တၢင်ႇတမ်း ၊ ႁွင်ႁိၵ် ၊ လဵင်ႉထဝ်ႈ ၊ ထိၼ်သွၼ်၊ တၢင်းၵိၼ်၊ တၢင်းၼုင်ႈ ၊ ၶႃ (ဢဝ်လုၵ်ႈသၢဝ်တေႇၼႃႈႁိူၼ်းဢွၵ်ႇ) ၊ ထႂံ( ထၢမ်ၼၢင်း ဢဝ်မေး )၊ ၶွႆႈ ၊ ၽင် ၊ မၢၵ်ႈမီး ၊ ၵူၺ်ႊ(သထေး ) ၊ ယၢၵ်ႈၽၢၼ် ၊ ၸိၺ် ၊ ၸူမ်း ၊ ၸႃႉ ၊ မႆႈၶီ ၊ ငိၼ်းလီ ၊ ၼင်ႈ ၊ ၼွၼ်း ၊ လုၵ်ႉ ၊ ၸုၵ်း ၊ တၢၼ်ႈ ၊ ၶူဝ် ၊ ယုတ်ယေႃး ၊ ႁွင်ႉၸတ် ၊ ၼွၵ် ၊ ပၢႆႈ ၊ လႆႈ ၊ ႁၢႆ ၊ ဢွၵ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈ ၊ ၵႂႃႇ ၊ မႃး ၊ ႁပ်ႉႁွင်း ၊ သူင်ႇထေႃ ၊ ထၢမ်ၶွံ ၊ ၶိုၼ်ၶွံ ၊ ယွၼ်း ၊ ပၼ် ၊ သၵ်ၽြၵ် ၊ လူပၼ် ၊ လႂ်ေတိဝ်း (လေႇတဵဝ်း )၊ ႁွင်ႉၶွံ ၊ ၶၢၼ်ႉၶုၺ်ႈ ၊ ၵႆႉၽၢႆ ။

တွၼ်ႊ ၶူင်းၾႃႉ

ၾႃႉ ၊ လူမ်း ၊ မွၵ်ႇ ၊ ၽႃႈ ၊ ၾူၼ် ၊ ဝၼ်း ၊ လိူၼ် ၊ လၢဝ် ၊ လၢဝ်ၸၢင်ႉ ၊ ႁုင်း ၊ သၢႆၾႃႉ ၊ ၶႅင်ၶဝ်း ၊ ၼမ်ႉၼၢႆး ၊ ႁႃ ၊ ႁိပ်ထုၵ် ၊ မူၺ်ႁႃ ၊ မူၺ် ၊ ႁူမ်ႈ ၊ လႅတ်ႇ ၊ ၵၢင်းဝၼ်း ၊ ၵၢင်ၶိုၼ်း ၊ ၵၢင်ၼႂ်၊ ၵၢင်ၶမ်ႈ ။

https://www.facebook.com/share/p/1WTCPgijva/</text>
      <sha1>3va53bwaii16gkni703ot71h14lq2vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Khuanhsaifah</title>
    <ns>2</ns>
    <id>4746</id>
    <revision>
      <id>11974</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;     === ''ပိုၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လူႈၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၾူႈသိုဝ် (“潞江安抚司 ) ===  မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင် သေ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်...&quot;</comment>
      <origin>11974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138061" sha1="n5j7p7fsu37vq9g7d7pa0tyuj7lyskq" xml:space="preserve">
 
 
=== ''ပိုၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လူႈၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၾူႈသိုဝ် (“潞江安抚司 ) ===

မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင် သေ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ မႃး ၵူႊပၢၼ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဢဝ် သၢႆပိုၼ်း ဝႃႈလႄႈသင် ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝႃႈ လႄႈသင် လိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆပေႇ ဝႃႈလႄႈသင် ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မၢၵ်ႈမုၼ်း တုၼ်းတဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် မႃး ၼိူင်ႈၵၢပ်ႈၼိူင်ႈပၢၼ် ယူႇ တေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၸင်ႇဝႃႈ မိူင်းၶိူဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ် မီးဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ႁဝ်းမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸွမ်းၵၼ်။

ၶေႃႈၼွမ်း ။။ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ် လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈၶႄႇ သေ ပိၼ်ႇပႅင်ႇ ဢဝ်မႃး ယဝ်ႉ ။ ၽိုၼ်ငဝ်ႈမၼ်း လႅပ်ႈတေပဵၼ် လိၵ်ႈတႆး ၵဝ်ႇ (တူဝ်ထူဝ်ႇငွၵ်ႈ )ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁႃလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈၶႄႇ ပိၼ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ ။ ၸိုဝ်ႈမိူင်း ၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ၸိုဝ်ႈတၼ်းႁဵင်း တႃႈၶုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႊ ၽိတ်းယူႇ ။ သင် ႁၼ်တီႈၽိတ်းၼႆ ယွၼ်းႁႂ်ႈ တႃႇမူၼ်ႉမႄးပၼ်ယူႇၶႃႈ ။

ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင် ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၶိူဝ်းၶုၼ်ယွၼ်ႇ(ၶႄႇမုၼ်ႇၵူဝ်း ) 元王朝 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ တႆး ၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၼၢင် 曩 ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ယွၼ်ႇ (1276 AD, ပီႊတႆး1370 ) ၼၼ်ႉ လႆႈတင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵႆယၢၼ် ရူဝ်ႇယွၼ်ႇ 柔远路, တီႈမိူင်းၶိူဝ်း ။ သဵၼ်ႈတၢင်းႁူၵ်းဢၼ် လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တီႈမိူင်းတႅၼ်ႈ (ပွတ်းတူၵ်း ယူႇၼၢၼ် )သေ မိူင်းၶိူဝ်း ပဵၼ် &quot;ႁူဝ်ၼႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းႁူၵ်းဢၼ် ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၵႂႃႇတီႈ ႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; တၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ပဵၼ် မိူင်းၶွၼ် (芒市)၊ မိူင်းလႃႈ (盈江)၊ မိူင်းဝၼ်း (陇川)၊ မိူင်းမၢဝ်း (瑞丽 )၊ မိူင်းၶႅင်( 镇康 ) ၊ ၼမ်ႉယဵၼ်း ( 南琰 ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ထဵင်ႈၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ် )သေ ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပွင် ဢၢၼ်းၾူႈသိုဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ 安抚使 သေ တေႃႇပေႃး ထိုင် ပၢၼ်ယႅၼ် 15 ပီႊ (1278) ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် မႃး သျွၼ်ႇၾူႇသိုဝ် 宣抚司 ယဝ်ႉ ။

လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၢၼ်းၾူသိုဝ်း မိူင်းၶိူဝ်း
ၽွင်းပၢၼ်မိင်ႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ပဵၼ်ႁေႃမိူင်းယၢၼ် သေ ထိုင်ပၢၼ် ႁူင်ႈဝူႈ ထူၼ်ႈ 15ပီႊ (1382 ) ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၶုၼ်ပွင်သိုၵ်း မိူင်းၶႄႇမိင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈတႅင်ႇတင်ႈ ၼၢင်ပီႇၾႃႉ 曩璧法 ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၶိူဝ်း ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ လုမ်းႁေႃသႅင် မွပ်ႈယိုၼ်ႈ လိၵ်ႈယိုၼ်ယၼ် ၸုမ်ႈတွင်း လႄႈ ၶႅပ်းၶမ်းလၢႆးလႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ ယူင်ႈလေႃႈ 永乐 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉတီႈသၢမ် ၼၢင်ၸဵဝ်ႉၾႃႉ 曩旧法 ၶိုၼ်ႈထိုင် ႁေႃသႅင် သေ ပၢႆႈဝမ်ႇၵွမ်းၼွမ်း သၢၵ်ႈၸၢင်ႉ လႄႈ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈထုၵ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ် ဢၢၼ်ႇၽူႇသိုဝ် 安抚司 ။ ႁေႃသႅင် ထၢမ်ဝႃႈ “မႂ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး, ဢဝ်သင်မႃး” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈပိၼ်ႇပႅင်ႇ တွပ်ႇဝႃႈ သႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈဝွင်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပၼ်လိၵ်ႈပူင် တႃႇၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ် ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶိူဝ်းသႅင် ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽိတ်းပိူင်ႈ ၽၢႆႇပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ဢိတ်းဢွတ်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃ့မိူင်းၶိူဝ်း ၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸိုဝ်ႈၼၢင် 曩 ၼၼ်ႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသႅင် 線 သေယဝ်ႉ ။ တႄႇဢဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သႅင်ၽူႈ ၼႆသေလၢမ်းမႃး လုၵ်ႈလၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတေႃႇထူၼ်ႈ 22 တင်းမူတ်း လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ &quot;သႅင် &quot; ၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း သႅင် ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းၸဝ်ႈ ၶိူဝ်းၶုၼ် တႆး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသႅင် ဢၼ်မီႈဝႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႊ (တႆး )၊ မိူင်းလႃႈ ၊ မိူင်းတီး ၊ မိူင်းၶွၼ် တင်းလၢႆၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇ ၶိူဝ်းသႅင် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၽႄႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ လွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ ။

တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈ ၼၢင်ပီႇၾႃႉ 曩璧法 : ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်း ပိူင်ၽွင်း ငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ မႃး ၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈသင် ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈသင်ၸဝ်ႈၾႃႇ ၶဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဝႆႉ တင်းသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မီး &quot;ၸဝ်ႈလူး ? (召录) ဢၼ်ဢုပ်ႉသိုၵ်း 10,000 ၵေႃႉလိူဝ်၊ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉ မီး &quot;ၸဝ်ႈၵၢင်ႉ(召岗) ဢၼ်ၵွၼ်းသိုၵ်း 1,000 ၵေႃႉလိူဝ်၊ ထႅင်ႈ &quot;ၸဝ်ႈပၢၵ်ႇ ( 召伯) ဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵူၼ်းသိုၵ်း 100 ၵေႃႉလိူဝ်၊ လႄႈ(召哈西) &quot;/ၸဝ်ႈႁႃႈသိပ်း &quot; ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ၵူၼ်းသိုၵ်း 50 ၵေႃႉလိူဝ်။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ယူင်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တဵမ်တၼ်း ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ၶျိင်းၼၼ်ႉ မူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ် မႃး &quot;ပူႇၵၢင်ႉ (布㽘 ) ၊ ပူႇသိုင်ႇ (布幸 ) ၊ &quot;ပူႇၵႄႇ(布吉)၊ &quot;ထဝ်ႈမၢၼ်ႈ (陶芒),လႄႈ &quot;ထဝ်ႈမိူင်း&quot; (陶勐) သေ တႃႇ ၵမ်ႉထႅမ်လႄႈ ၸတ်းပွင် ၸွၺ်ႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၼႂ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် လႆႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ တီႈၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် သေၸတ်း ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ယဝ်ႉ ဢၼ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၼွပ်ႇယိုၼ်ႈထိုင် ၸဝ်ႈဝွင်ႉတႄႇႁေႃသႅင် ။ &quot;ၼႂ်းပိုၼ်း Daoguang Yunnan&quot; (道光云南志钞 )မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၶွၼ်ႇၶွင်မိူင်းၶိူဝ်း Lujiang Anfusi လႆႈပၼ် ထိုင် ၼၼ်ႉပဵၼ် ၼိူင်ႈပီႊ &quot;ငိုၼ်း ပႅတ်ႇသိပ်း ႁွင်ႈ (လႅင် 两 ) ၼႆယဝ်ႉ ။ မီး မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉသေတႃႉ ၶွၼ်ႇဢၼ်လႆႈၼၼ်ႉ တေ ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 2,500 ႁွင်ႈ ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈဢႄႇမၼ်း လႆႈ ပၼ် 40 တေႃႇ 50 ႁွင်ႈ ၵူၺ်း။ ၶွၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်လႂ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပဵၼ်ႁႃႊ လႂ် ၸိုင် ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢင်ႊ ပူတ်းဝၢင်း လႆႈယူႇ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶုၼ်ၽွင်းငမ်း ၵူႊၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၼိူဝ်သၼ်လွႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈဝႆႉမီးတပ်ႉသိုၵ်းသေ လႆႈယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ လႄႈ ၶွၼ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မၵ်းၶၢၼ်း ယဝ်ႉ သင်မီး တၢင်းလူဝ်ႇမႃး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်းယွၼ်းပၼ် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ &quot;မၢႆတွင်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ယိင်ႈၼၢၼ်ႇ &quot; (云南蛮司志 )ၼၼ်ႉဝႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵူႊၵေႃႉ တေလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇငိုၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 2,500 ႁွင်ႈ (လႅင်) လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈဢေႇလိူဝ် 40 ဢမ်ႇၼၼ် 15 ႁွင်ႈ (လႅင်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; ၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း 80 ႁွင်ႈ ( လႅင် ) ၼႆယဝ်ႉ ။

လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈႁေႃၶုၼ်မိူင်း
ဝဵင်းမႂ်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးသူၼ်ႁႆႊၼႃး ၶဵဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ လိူၺ်ႈလွႆ 4 လုၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူႉၸၵ်းဝႃႈ ပဵၼ်တီႈႁၢင်ႊလီ မိူၼ် &quot;ၼူၵ်ႉယုင်းဢုမ်ႈၶႆႇ &quot; 孔雀抱蛋 ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း တူၼ်ထူၼ်ႈ 18 ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ႁေႃၶုၼ်မိူင်း တီႈၼႆႈ ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ၶျိင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ႁေႃၶုၼ် ၼႆႉ မီးႁွင်ႈပၢင်ၵုမ် လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် သၢမ်ယၢမ်း လႄႈ ႁွင်ႈ ႁူၵ်းႁွင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ် လုမ်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႊဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းသၢမ်ယၢမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယၢမ်း ၶုၼ်မိူင်း 官班 ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၽွင်းဝၢင်း 门爷 လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵွင်ႁၢမ် 卫士 ၼႆယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈ 6 ႁွင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈ1.လိၵ်ႈလၢႆး 2. ႁွင်ႈၼမ်ႉယိုဝ်ႉ 3.ႁွင်ႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇ 4.ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ 5.ႁွင်ႈသိုင်ႇယေး လႄႈ 6.ႁွင်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင် ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်း 官班 (ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်မီးၸၼ်ႉသုင်သုတ်း ၼႂ်းလုမ်း မိူင်းၶိူဝ်း ။ ၶဝ်မီး 10 ၵေႃႉလိူဝ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် ၵူႈလိူၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈလုမ်း 3 ႁွင်ႈ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ယူႇတီႈလုမ်းသေ ၵႂႃႇၵိၼ်ၶဝ်ႈၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်။ မိူဝ်ႈမီး လွင်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈလိူင်ႈၽိတ်းၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၸိုင် ပႅင်ႈၼင်ႇၵေႈလိတ်ႈၵေႃႈ ၵေႈလိတ်ႈသေ လိူင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၵေႈလိတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်ႇထိုင် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈၵေႈလိတ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ ။ လိူင်ႈလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈသေ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် မီးၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၽႅဝ်တီႈ ၵႆၼႆ ၸိုင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တေၼင်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ် ၵေႈၶႆ ပၼ် ဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းဝၢင်း 门爷(ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈပၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူၵ်ႊ &quot;吼 )ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် မူႉထၢမ်းဢွၼ်ႇၼႂ်း ႁၢင်ႈႁေႃ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ယဝ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ် တၢင်းၼိူဝ် ပူင်တမ်းဝၢင်းႁႂ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ သင် ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၶႂ်ႈႁၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆ တေလႆႈဢဝ် ၶေႃႈယိုၼ်ႈယွၼ်း တီႈ ၶဝ် ယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈထူပ်း ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မီးပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸုၵ်းယူႇ သွင်ၽၢၵ်ႇၶင်ႈသေ ပႂ်ႉႁပ်ႉဢဝ် ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၵွင်ႁၢမ် 卫士 (ႁွင်ႉဝႃႈ သိုၵ်းပႂ်ႉၸဝ်ႈ &quot;) ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈသိုၵ်းပႂ်ႉသုၼ်ႇတူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ။ ၼိုင်ႈၸုမ်းလႂ် မီးၵူၼ်း 10 ၵေႃႉလိူဝ်ယဝ်ႉ ။

ႁွင်ႈလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸတ်းၵၢၼ် ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်း သေ ၶပ်ႉၶိုင် ပၼ် ၼႃႈၵၢၼ်လုမ်း လႄႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လႄႈ ထိင်းသိမ်းဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။ တေမီး ၽူႈတႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၶႄႇ လႄႈ တႆး ဢၼ်တႅမ်ႈသူင်ႇ ၸူးၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႄႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸၢဝ်းၶႄႇႁၢၼ်ႊၶဝ် လႄႈ ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ သမ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းမိူင်း သေ တႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇ ထိုင်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ ထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းတႆး ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈလၢႆး ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇမေႃ &quot;ၼႆယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃ ၼႆႉ မီးသွင်ၸၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပူႇမေႃၵၼ်းလႅင်(ၵမ်လႅင် ) လႄႈပူႇမေႃ ၵၼ်းလမ်( ၵမ်လမ် )။ ပူႇမေႃၵၼ်းလႅင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot; ပူႇတတ်းသိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် &quot;မေႃလႅင် &quot; ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ပွင်မိူင်း ၊ ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႄႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇသေ တႅမ်ႈၶၼ်ႇ ၼမ်ႉမိုၵ်ႉလႅင်ယဝ်ႉ မႃးဢဝ်လိူင်ႈ တႅပ်းတတ်း တူၺ်းထိုင် လွင်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈ ပဵၼ်မႃး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းႁေႃၶုၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ ပူႇမေႃၵၼ်းလမ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈမၢႆ ၼႆၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းတႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ပၼ်တၢင်းႁူႉ ၽိင်ႈထုင်း တီႈလုၵ်ႈလၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈၶုၼ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈပဵၼ် မေႃလႅင် လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ သိုင်ႇၽွင်းမိူင်း ၶဝ်ၵေႃႈ မီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်သေ ၵႆႉပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ။ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်းၸဝ်ႈၾႃႉသေ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ တၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၽိူၼ်လဵဝ်ၵၼ်လႆႈ တင်းၸဝ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ ။
ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ တႃႇႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၊ ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်မိုဝ်ႉ သေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ သွင်ဢၼ် ၼႂ်းဝၢင်းႁေႃ ၼၼ်ႉ။ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်တႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ မူႇၶဝ်ႈၽၵ်ႈ လဵၵ်ႉဢေႇသေတႃႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် မူႇၶဝ်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ် ဝၢၼ်လိူဝ် သေ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈမိုဝ်ႉ ဢၼ်တူမ်ႈႁုင်တႃႇ မူႉထၢမ်းၼႂ်းႁေႃ လႄႈ ၵွင်ႁၢမ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ လုမ်းလၢင်းလႄႈ မူႉထၢမ်ႈ ၶဝ် ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၸွမ်ၶဝ် သေ ပိူင်(ၶဝ်ႈၽၵ်း ) တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်။
ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼမ်ႉယိုဝ်ႉ ( ၽူႈယႃႈယိုဝ်ႉ )ၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတင်ႈၼမ်ႉမႆႈ သေ ႁိုဝ်ႈၼမ်ႉယိုဝ်ႉတႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၶႅၵ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၼမ်ႉသုၵ်ႈၼႃႈ သုၵ်ႈတိၼ်လႂ် ပတ်းၽဵဝ်ႈ ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။
ၸုမ်း ႁၢၼ် ၶဝ်သမ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႉၺွပ်းၵူၼ်းလၵ်ႉ လႂ် ၵုမ်းၶင်ၵူၼ်းလႂ် ႁွင်ႉၵူၼ်းထဵတ်ႈထၢမ်လႂ် ပႂ်ႉၵူၼ်းၶွၵ်ႈလႂ် သူင်ႇလိၵ်ႈသူင်ႇလၢႆး လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆလွင်ႈယဝ်ႉ ။ ပဵၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လႄႈ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းတြႃးယဝ်ႉ ။ လိူင်ႈမၢင်ႊ လွင်ႈ ၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶွင်လုမ်းႁၢၼ် ၼၼ်ႉ ၵုမ်းၵမ်သေ လိူင်ႈလူင်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ထွမ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ်ၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶဝ် လႆႈယူႇဝႆႉၸွမ်း သေ မိူဝ်ႈတေမီးတႃႇလႆႈ ပၼ်တၢမ်ႇၼၼ်ႉ ပူႇႁၢၼ် ၶဝ် ၶပ်းၶိုင်ပၼ်ယဝ်ႉ ။ ၵွပ်ႈ ၼၼ် ပူႇႁၢၼ် ၶဝ်ၼႆႉ &quot;ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ &quot; ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉ ယဝ်ႉ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ငိုၼ်း (သိုင်ႇယေး )လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လုမ်း ဢိၵ်ႇပႃး လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်း လႄႈ လေႃႉမႃႉ ၶဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယေးငိုၼ်း လႆႈႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းလူင် ယဝ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ၸတ်းၵၢၼ်လူင် သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸတ်းၵၢၼ် ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်းၸၢႆး ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
လုမ်း ၽူႈၵွၼ်းလူင် လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႉၶၢၼ်း ၵူၼ်းထၢမ်းၵၢၼ် တႃႇ ႁၢင်ႈႁေႃ သေ ၸတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၶဝ် ၶၢဝ်းလုၵ်ႉ ၶၢဝ်းပႆ ၶၢဝ်းၵိၼ် ၶၢဝ်းၼွၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၽွင်းမီး ပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈ ပၢင်ၸႃႉ ပၢင်ပွႆးလူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈတွၺ်ႇႁွၵ်ႈ ႁႆႇၵွင်ႊ လႄႈ လႆႈၸုတ်ႇ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉပၢဝ်ႇ ပိုတ်ႇတၢင်း ႁူဝ်ၼႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ လုမ်းၽူႈၵွၼ်း လူင် ၼႆႉ ၾၢႆႇၶုၼ် ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶုၼ် ၵူၺ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ
မိူဝ်ႈပၢၼ်ယႂၢၼ်ႇ လႄႈ ပၢၼ် မိင်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇ ပၢၼ်ႇပွင်ႇ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်းပွင်ၼၼ်ႉ မီး ပူႇၵၢင်ႉ ပူႇပၢၵ်ႇ ပူႇႁႃႈသိပ်း ပူႇသိပ်းၼိူင်ႈ ထဝ်ႈမိူင်း ထဝ်ႈမၢၼ်ႈ မႃး ၵွၼ်းပွင် ။ ထိုင်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶျိင်းလႄႈ ပၢၼ် မိူင်းမႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉ မႃး လုမ်းဢၢၼ်ႊၾူႊသိုဝ် မိူင်းၶိူဝ်း မီးဝႆႉ ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ 18 ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 18သိုင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုင်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ လႆႈၵွၼ်း ႁႃႈဝၢၼ်ႈ တေႃႇ ႁူၵ်းဝၢၼ်ႈသေ လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႃႇတေ တူၺ်းထိုင် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဝၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵဵပ်း ၶဝ်ႈၽုင်ႇ လႂ် ၵဵပ်းၵူၼ်း လႂ် ၸွၺ်ႈၸတ်းၵၢၼ် ပၢင်ၵူပ်ႉၵူႊလႂ် ပၢင်ၸႃႉလႂ် လႄႈ ပၢင်ပွႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်မီး ၼႃႈတီႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵွၼ်းပွင် လူင်ႊထိူၼ်ႇ ပႃႇၶိူဝ်း ပႃႇမႆႉ ၼမ်ႉႁွင်ႈ ၼမ်ႉၵႄး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵွၼ်း ( 伙头 ) ပူႇၵွၼ်း ၼႆ သေ ၸိူဝ်း ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵဵပ်းၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ် ႁူင်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ႁူဝ်ၼႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ယူင်ႉၵၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် မီးဝႆႉ ဢႃႇၼႃႇ သၢမ်ထၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇၵၢင်ႉ ၊ ပူႇသိုင်ႇ လႄႈ ၽူႈၵွၼ်း ( 伙头) ဢမ်ႇၼၼ် ပူႇၵွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပူႇၵၢင်ႉ 布㽘
ပူႇၵၢင်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ။ မၼ်းတၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ် ၵူၼ်းပၢၼ်ၶၢဝ်ႉ ပၢၼ်ၵႄႇ ဢၼ်မီးၼႃႈမီးတႃ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ မီးတၢင်းႁူႉမေႃလႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃလၢတ်ႈ မေႃၸႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းမီး ပုၼ်ႈၽွၼ်း လိူဝ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ လႄႈ သူင်ႇၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇယဝ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶၢၼ်းငိုၼ်းလႂ် ပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်းလႂ် ၵေႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸႅၵ်ႇပၼ်တီႈလိၼ် ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ လႄႈ မၵ်းမၼ်ႈၵူၼ်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။

ပူႇသိုင်ႇ - 布幸
ပူႇသိုင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ၼႂ်းပိူင်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ ။ လိူဝ်သေႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပူႇၵၢင်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ ၶဝ်မီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တႃႇမၵ်းမၼ်ႈ လွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ။ တႅပ်းတတ်း မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းပၢင်ၵူပ်ႉၵူႊ၊ ပၢင်ၸႃႉ၊ ပၢင်ပွႆး လႄႈ ဝၼ်းၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းလႂ် လႄႈ ၵေႈၶႆ လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇထဵင်ထွင်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႂ် ၊ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႄႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ လႄႈ ၵဵပ်းၶဝ်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပူႇၵွၼ်း (伙头)
ပူႇ ၵွၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈပႂ်ႉပႃး ထိင်းသိမ်း လႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ဢႃႇၼႃႇၵၢၼ်မိူင်း ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း တႃႇပိူင်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼင်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ် မၼ်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊဝၼ်းဝၼ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇသူႈလႆႈထူပ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်။

ၸုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး
တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်းတြႃး လွတ်ႈလႅဝ်း မီးလုမ်းတြႃး လႄႈ ၶွၵ်ႈၶင် ဢၼ်ၸၢင်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်လႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်း။ ၸိူဝ်းမီးတၢင်းၽိတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ပၼ်တၢမ်ႇတီႈတူဝ်ၶိင်း တဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်း ယိုတ်းတီႈလိၼ် ထုၵ်ႇလိုပ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းတၢင်းၽိတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈမီးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ ထုၵ်ႇပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ်တၢႆဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလုမ်းတြႃး ၵေႃႈမီး ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်ႇလၢတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇဢဝ်တၢႆ ၵေႃႈမီး ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလုမ်းတြႃးသေ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၵေႃႈမီးယူႇ ယဝ်ႉ ။

တပ်ႉသိုၵ်းႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ
တပ်ႉသိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းသုင်သုတ်းၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ တေထိင်းသိမ်း လွင်ႈၼိမ်သဝ်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိၵ်ႇတင်း တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄတိုၵ်းတေႃး သိုၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈၽွၼ်းသုင်သုတ်း ဢၼ်သိုၵ်းႁၢၼ် ၶဝ် လႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၵႅတ်ႇၶႄ ၼႃႈလိၼ်ၶဝ်သေ ပေႃးဝႃႈ မီးလွင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်း ၼႆ ၶဝ်တေ လႆႈထွမ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၵႂၢမ်း လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၶၢၼ်းႁွင်ႉၶဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တေမီးသိုၵ်းမွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉၵူၺ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်း 3 တပ်ႉ လႄႈ တပ်ႉၸုမ်းဢွၼ်ႇလၢႆလၢႆတပ်ႉ ဢၼ်မီးၶူဝ်းသိုၵ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵိုၵ်းႁွမ်းဝႆႉ ယဝ်ႉ ။ လိူဝ်သေဢဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပၼ်လုမ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ လႆႈပၵ်းသဝ်း တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁူင်းသူင်ႇလိၵ်ႈလႂ် တီႈၶူဝ်ၶၢမ်ႈလႂ် လႄႈ တီႈသုမ်တၢင်း ယႅၵ်ႉတၢင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း မီး ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးတၢင်းၼမ်လႆႈထုၵ်ႇၸုတုမ်ၵၼ်တွၼ်ႈတႃႇတေၶဝ်ႈပႃးၼ်ႂးတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၶွင်ၶဝ်တႄႉပဵၼ် &quot;လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&quot; ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၸဝ်ႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ယူႇယဝ်ႉ ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိင်ႈ လႄႈ ၶျိင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၶိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တိုၵ်းတေႃး မၢၼ်ႊ ၶဝ် သေ ၽၼ်းသိုၵ်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ တၢင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈတပ်ႉသိုၵ်း ၶႄႇ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ၼမ်မႃး ထိုင် 300 ၵေႃႉလိူဝ်သေ မီးၵွင်ႈလူင် ၵွင်ႈယၢဝ်း ၵွင်ႈသတ်ႉယၢမ်း မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ တၢင်ႇၸိူဝ်း ယူႇ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈၸၢႆး ဢၼ်မီး ဢႃႇယု 15-20 ပီႊ ၼၼ်ႉ တေလႆႈၶဝ်ႈပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ &quot;ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း သေတႃႇ မိူဝ်ႈၶဝ် မႃးၸုတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈၶဝ် ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ &quot;မိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မႅၵ်ႇသဵမ်ယဝ်ႉ ၵွၵ်ႇႁွင်ႈထႆၼႃး ။ မိူဝ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မႅၵ်ႇၵွင်ႈ ၶဝ်ႈပၢင် တိုၵ်း ။ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်း ၵၢၼ်ၼႃ တီႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်မီးတီႈၵႆ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉငိုၼ်း တႃႇတူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းသိုၵ်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။

လွၵ်းပိူင်တီႈလိၼ်
တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ပိူင်ႇငမ်းၼႆသေတႃႉ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ် လႆႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၵုင်ႇမုၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၼၼ်ႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ ပိူင်လိၼ် ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄ ပိူင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင် ဢၼ်ဢဝ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဝႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈလိၼ်- ႁွင်ႉဝႃႈ &quot; လိၼ်ၼႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး ၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈလိၼ်ၼႃး ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႃႈၶၢတ်ႇလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႊပီႊ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၼႃး ဢွၼ်တၢင်း ၼၼ်ႉ သင် ဢမ်ႇၸၢင်ႊ သိုပ်ႇႁဵတ်း ယွၼ်ႉ မီးၼီႈမီးၶွတ်ႇလႂ် ၼႆ ၶိုၼ်း ၸၢင်ႊ ၶၢတ်ႇပၼ်တၢင်ႇၵေႃႉ ၶၢဝ်းပွတ်း လႂ် လႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ် ၵႃႈၶၢတ်ႇ မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ ။

ၼႃးႁူဝ်ႁိူၼ်း ( ၼႃးၶၢတ်ႇ ? ) ( 门户田 )ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ် ဢၼ်ၸႅၵ်ႇပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈမီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈလိၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႆး လႄႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇငိုၼ်းၶဝ်ႈ တႃႇႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် လႆႈႁပ်ႉဢမူၺ်ႇၶူဝ်းပူၺ်ႈ မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေ ၶဝ်ၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇပၼ်ၶၢတ်ႇ တီႈလိၼ် သေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵႂႃႇယိုမ် ၵႂႃႇၵမ်ႉ ၵေႃႈလႆႈယူႇ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် တေလႆႈပၼ်ၵႃႈၶၢတ်ႇ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် မွၵ်ႈ 15% ၶွင်ငိုၼ်းၶဝ်ႈ တီႈလိၼ် တင်းမူတ်း တီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် သေပမ်ႇၵႃး ဢိင်ၼိူဝ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၶဝ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉသေ တေလႆႈ ၸွႆႈထႅမ် ပၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်း 10% ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶူဝ်းၽုင်ႇ တႃႇမူၵ်းသိမ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉၼႆ ယဝ်ႉ ။ ပေႃးပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းမႃးၼႆ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢၼ်သိမ်းဝႆႉၼႆႉ လႆႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း သေ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းၵဵပ်းႁွမ် မႂ်ႇမႂ်ႇ ယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၽေးသၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းတၢင်ႇလွင်ႈၼႆၸိုင် ၶဝ်ႈဢၼ်သိမ်ႈဝႆႉ မႃးၼၼ်ႉ ၶၢႆလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇဢၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။

ၼႃး ဢယႃႇ ? ( ၼႃးလၢႆ )( 薪俸田) - ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ်ဝႆႉ တႃႇႁူဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းလုမ်းၸၢႆး ႁၢင်ႈႁေႃ ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇပၼ်ၵႃႈႁႅင်းၵၢၼ် ၶဝ်သေ ပၼ်တီႈလိၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်တေ ဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇလႂ် ပၼ်ၵႃႊသင်သိင် တၢင်ႇဢၼ် ၼၼ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ၼႃႈတီႈ ၶုၼ်ၽွင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဝ်ႇၵႂႃႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉ တေဢဝ်ၶိုၼ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် တေၸၢင်ႊ ၶၢတ်ႇပၼ် ပိူၼ်ႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈယူႇ ယဝ်ႉ ။

ၼႃးဝၢၼ်း ? -(封赐田 ) ၼႆႉပဵၼ် တီႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉပၼ်ႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းၶႅပ်ႇၶင်ႈ ဢၼ်လႆႈ ယုမ်ႇယမ်ၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းပႃႈ တႂ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈလႆႈ ႁပ်ႉ ဢဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇလူဝ်ႇပၼ်ၵႃႊၶၢတ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လႄႈ ၸၢင်ႊၶိုၼ်းလေႃႇပၼ်ပိူၼ်ႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈ ယူႇ ယဝ်ႉ ။ ၼႃးၶွင်ဝၢၼ်ႈ ၼႃးၽုင်ႇ -(ၼႃးၵိုတ်ႈၼႃးထၢမ်း ? ) 寨公田 ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်တီႈလိၼ် ၼႃး ဢၼ်ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ပူင်သၢင်ႉ ဝႆႉပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းသၢႆႈတႅၼ်း ၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းသေတႃႉ ဝၢႆးမႃး ၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း လိုဝ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈ သေလပ်ႉဝႆႉလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉလႂ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းမူတ်း လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၼၼ်ႉလႂ် လိၼ်ၼႃး ၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းထင် ဝႆႉယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈလိၼ်ၶွင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းၶၢတ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ ငိုၼ်းၶၢတ်ႇဢၼ်ၵဵပ်းလႆႈမႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၼႂ်း ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၼႃးသုၼ်ႇတူဝ် ( ၼႃးၸဝ်ႈၼႃးၶုၼ် ? ) 私庄田- ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႂ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ သေ ဢၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈၾႃႉ လႂ် မႄႈၼၢင်းႁေႃၶမ်းလႂ် ၼၢင်းၸုမ်ႈလႂ် ၽူႈၵႅတ်ႇၶႄ လႄႈ ၽူႈၵုမ်းၵမ် ၶဝ်ၵူၺ်း တေၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်ၸတ်းပွင် လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပဵၼ်ၼႃးပူၺ်ႈ ဢမူၺ်ႇသေ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႃး ၸဝ်ႈလဵဝ် ၵေႃႉလဵဝ် ယဝ်ႉ ။ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ တေသိမ်းဢဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ ။

ၼႃးလိူၵ်ႈၵဵပ်း( ၼႃးတၢင် ? ) 抽放田 ပဵၼ်သူၼ်ၼႃး ဢၼ်ၶၢႆႉပုတ်ႈဝႆႉ ဢၼ်တႅပ်းတတ်းၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းလူဝ်ႇ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ႁုပ်ႈသိမ်း သေ ဢဝ်မိူဝ်းႁဵတ်းသူၼ်ၼႃး ၶွင်ဝၢၼ်ႈ ၵေႃႈလႆႈ ယူႇယဝ်ႉ ။သူၼ်ၼႃး ၸိူဝ်း ၼႆႉတေ မီးသၢမ်မဵဝ်း ။ၼႃး ၽူႈမီးၸၼ်ႉ လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၊ ၼႃး ၽူႈမၢႆ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလုမ်း လႄႈ ၼႃး တႃႇ ငိုၼ်းတွင်း ၵၢၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇ လုမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵၢတ်ႇ - ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇလႆႈ ႁဵတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶူဝ်းၶွင် ႁင်းၶဝ်သေ ပဵၼ်မႃး ၵၢတ်ႇယဝ်ႉ ။ ၼႂ်း ပပ်ႉပိုၼ်း ပၢႆယီႈၸွၼ် 百夷传 ၼၼ်ႉ ၼႆႉ မၢႆတွင်းဝႆႉ လွင်ႈ ႁႃႈဝၼ်း ၼိူင်ႈၵၢတ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် လွၵ်းၵၢတ်ႇၶဝ် ၼၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ法召干 လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် သမ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် &quot;ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼၼ်ႉ မီးၵၢတ်ႇ 9 လုၵ်ႈ ၊ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ၵၢတ်ႇႁူဝ်ၶူဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း သွင်ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵႆႉၵႆႉၵႂႃႇမႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇဝဵင်းမႂ်ႇမိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼႃႈ ႁေႃၶုၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽူႈပွင်သၢင်ႈ ၼႂ်းႁေႃၶုၼ်

ၸဝ်ႈၾႃႉ 土司 ၊ ၼၢင်းၸုမ်ႈ印太 ၊ ၵွၼ်းၸုမ်ႈ护印 ၊ ၽူႈၵွၼ်းလူင် (ၽွင်းလူင် )总理 ၊ ၶုၼ်တၢင် 代办 ၊ ၶုၼ်ၵွၼ်းမိူင်း ? 护理၊ ၶုၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်း族官 ( အိမ်တော်စောင့် ? )။

ဢၼ်ၶႄႇႁွင်ႉ ထူႈသိုဝ်း 土司ၸဝ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၸွမ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ လိၼ်မိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တႆးၶဝ် ႁွင်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၼမ်ႉငမ်းလိၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီး ဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း ၵႃႊၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်ႈ တႂ်ႈၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ် တင်းသဵင်ႈတင်းလူင် ဢိၵ်ႇတင်း လွႆထိူၼ်ႇပႃႇၶိူဝ်း ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ ယဝ်ႉ ။ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽၢႆႇတတ်းသိၼ် ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းသေ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉယမ် ႁၵ်ႉသႃ လိူဝ်ပိူၼ်ႈ သေ တီႈၼႂ်းသၢႆ တႃၵူၼ်းမိူင်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈၶဝ်တႄႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ပဵၼ် &quot;ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူပ်ႉထူပ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ လႆႈဢဝ်မိုဝ်း ၵမ်ႉဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈ ၼႃႈဢူၵ်းသေ ၶုပ်ႇၶဝ်ႇပၢႆႈထိုင် ယဝ်ႉ။

ယိင်ႊထၢႆႊ –印太 မေးၼၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ် ၵႂၢမ်းတႆး ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၸုမ်ႈ 召踪 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် &quot;ၼၢင်းႁေႃၶမ်း&quot; တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈ ၶဝ်ယဝ်ႉ ။ မၼ်းၼၢင်း ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ မဵတ်ႇမၢႆၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၶူဝ်းၶွင် ႁႃႈဢၼ် လႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ 印太 ၶိူင်ႈၶုၼ် ႁႃႈယိူင်ႈ (မင်းဝတ်တန်ဆာငါးပါး )ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၸုမ်ႈ ဢၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉ မွပ်ႇယိုၼ်ႈ ပၼ် ၼႆႉ ပဵၼ်မဵတ်ႇမၢႆ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႉ႞ ၼႆႉ တေၸၢင်ႊမီးလႆႈ မေးၼၢင်း သၢမ်ၵေႃႉ သီႇၵူၼ်း သေတႃႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းၸုမ်ႈ 印太 ၼႆႉ တေလႆႈ မီးၵေႃႉလဵဝ်သေ တေလႆႈ ၵူပ်ႉၵူႊ လိူၺ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတေလႆႈပဵၼ် &quot;ၸဝ်ႈယိင်း&quot; ႁိုဝ် လုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ တၢင်ႇမိူင်း သေ တေလႆႈ မီး တၢင်းႁူႉမေႃ လွင်ႈၽိင်ႈထုင်း လႄႈဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉသွၼ်မေႃ ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၢင်ႊလီ လႄႈ မီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်လႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လႂ် ၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၼပ်ႉယမ် ႁၵ်ႉသႃ မိူၼ်ၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ၼၢင်းၸုမ်ႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ႁူပ်းထူပ်းၸဝ်ႈ ၾႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် တေလႆႈ ၶုပ်ႉၶဝ်ႇ ၵမ်ႉမိုဝ်း ပၢႆႈထိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းၽၢႆႇၼႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။

ၵွၼ်းၸုမ်ႈ (护印 ) ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈၵွၼ်းထိင်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး သၢႆမၢႆ - 护印 ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၼွင်ႉ ၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉ ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် တီႈႁေႃဢွၼ်ႇ (ႁွင်ႉဝႃႈ ႁေႃၵၢင် ဢမ်ႇၼၼ် ႁေႃသွင် ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မၼ်းယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ၼႃႈတီႈသုင်သေတႃႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတေႉတေႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈႁၢင်ႈႁေႃ ၼၼ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇ မီး ၼႆ လႆႈႁပ်ႉ ပဵၼ် ၵႅမ်မိူင်း သေ တၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈ ၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၶုၼ်တၢင် ? -代办 သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယင်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ ၼုမ်ႇ (ဢႃႇယု 15 လူင်းတႂ်ႈ) ၼႆၸိုင် သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းမိူင်းၶဝ် တေၸၢင်ႊ တၢင်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ (ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ဢူႈဢၢဝ် ) ဢဝ်တၢင်း ၽွမ်ႉၸႂ် ဝွင်ႉၸဝ်ႈ သေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်း ယဝ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈႁႂ်ႈ တၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈယူႇ ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ တေၸႂ်ႉဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ တေလႆႈၸတ်းပွင် ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽူႈတႅၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉသိပ်းၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် သေ ၸၢင်ႊလိူၵ်ႈ တၢင်ႇယိုၼ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈမႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵႅမ်တူဝ်သေ ပွင်ၵၢၼ်မိူင်း တေႃႇထိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပေႉတူဝ် ယဝ်ႉ ။ ၶုၼ်ၵွၼ်းမိူင်း ? 护理 ၼႆႉ လႆႈပဵၼ် မႃး ယွၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇမီးၼွင်ႉၸၢႆး လႂ် ဢမ်ႇမီးၵႅမ်မိူင်းလႂ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ် ဢူႈဢၢဝ် ပေႃႈၼႃႉ ၼႂ်း သၢႆႇသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼၼ်ႉ မႃး တႅၼ်းပုတ်ႈယဝ်ႉ ။ ၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈမီးၶေႃႈၽွမ်ႉ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။

ၶုၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်း ? (族官) ၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ် ၽူႈၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉသၢႆႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း လဵဝ် ၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢူႈလုင်း ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈပီႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ဢႃႇၼႃႇ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ႁူဝ်ၼႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း သေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၸၼ်ႉမိူင်း 勐 ၊ ၸၼ်ႉၸႂဵၼ်ႊ 准 ( ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ? ) ၊ ၸၼ်ႉယိင်ႊ 印 (တွၵ်ႇၸုမ်ႈ ? )ၼႆသေ ၶဝ်မီးတီႈလိၼ် မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေ မီးသုၼ်ႇ ပၢၼ်ႇပွင် ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ႁင်းၶေႃၶေႃ ။ ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ် ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉလႂ် ၵၢၼ်ထွမ်ႇငိၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ လိူင်ႈၵူႊလွင်ႈလွင်ႈလႂ် လဵပ်ႈလၢဝ်းၸွမ်း ဝၢၼ်ႈသူၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလုမ်းၸၢႆး သၢမ်ႁွင်ႈ သေ မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပၼ်တၢင်းၶႆႊၸႂ် ၼႂ်းလုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၸွႆႈထႅမ် ၸတ်းၵၢၼ် ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်း။ ၸွမ်ၽွင်းလူင်? -( 总管) ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ&quot; ၼႆၼၼ်ႉ ၼႃႈတီႈဢၼ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၽွင်းလူင် တီႈလုမ်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈ ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ပိုၼ်ႉတီႈ တႅပ်းတတ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇ လုမ်းလႂ် လွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈ လႄႈ လွင်ႈထွၼ်တူဝ် ၵူၼ်းတႂ်ႈမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၶဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိုဝ်းၶႂႃ ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ၵႆႉပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် လႄႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် မိူင်းမႂ်ႇ ၶႄႇလႅင် ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တႅင်ႇတင်ႈ ၵူၼ်းၶႄႇႁၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼၼ်ႉႁႂ်ႈလႆႈၼႃႈတီႈ ထၢမ်းၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁေႃလူင် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း လႆႈတႅင်ႇတင်ႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လဵဝ်ႊမိၼ်ႊတေႊ မိူင်းမႅၼ်း မႃး ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၶိူဝ်း ၽၢႆႇၸတ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယဝ်ႉ ။

ၼႃႈတီႈတၢင်ႇဢၼ်တႄႉ ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လႄႈ ၽူႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် (မေႃလူင် )ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႄႇႁၢၼ်ႇ (ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး မိူင်းမႅၼ်း ၾႅၼ်ႇတႄႇလင်ႈ လႄႈ လီႊၸီႊၸူဝ်ႊ) သွင်ၵေႃႉ ယဝ်ႉ ။

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ ၼႂ်းႁေႃလူင် မိူင်းၶိူဝ်း

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ...........

မီး ၾႃႉထိင်းမိူင်း ? (法听勐.) ၊ ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵုမ်းၵမ် မၢႆမီႈ ပဵၼ်ၾႃႉလႃႈမိူင်း ? ( 法拉勐) ။ ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း မၵ်းမၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ ၾႃႉလႃႈသႃး ? (法拉沙) ။ ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၽေးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ပဵၼ် ၾႃႉၵိုတ်ႈႁုင်ႉ ? ( 法够洪) မၼ်းၸဝ်ႈမီး သုၼ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ ။

ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၶဵဝ် ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ....

သမ်ႉ ပဵၼ် ၾႃႉပၢႆႇႁူင် ? 法拜洪 : မၼ်းပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁၢင်ႈႁေႃ ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉ ။ ၾႃႉပၢႆႇၶမ်း ? 法拜罕: ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်း။ 相继怀 သႅင်ၵီႈႁွၼ်ႈ? : ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇတိုၵ်းသိုၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇႁႅၼ်းသိုၵ်း ၊ သႅင်သီႊလႃ ? : 相细拉ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈပၢင်တိုၵ်းလႄႈ ဢၼ်မီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်း တႃႇ ၵွၼ်းထိင်း ပၼ်တၢမ်ႇ ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇသူပ်း ဢဝ်ၵႂၢမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၾႃႉပဝ်ႈမိူင်း ? 法保勐 (ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်)ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းလႅၼ်ႊလိၼ် ။ ၾႃႉပႆၢႇသဵဝ်း 法拜休 ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ် မိူင်းၼွၵ်ႈ ။ ၾႃႉၵၼ်းၶဵဝ်း 法干秋 ? : ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ ။

( #ယင်းၵႂႃႇ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈတႅမ်ႈၽိုၼ်ပိုၼ်း &quot; ၵျၢမ်းလူင်မိူင်းသုင် &quot; ၵေႃႉပဵၼ် မေႃလိၵ်ႈလူင် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃသႅၼ်ဝီ ၶိင်းလူင် #ၾႃႉၶဵၼ်ႇၶဵဝ်း ၼၼ်ႉ ယူႇ ။ တီႈတႄႉ ၾႃႉၶဵၼ်ႇၶဵဝ်း ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ပဵၼ် တၼ်းႁဵင်းတႃႈၶုၼ် (ရာထူး ) ၼႆ ၸင်ႇႁႃလႆႈႁူႉ ယဝ်ႉ ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ )

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း ..........

မီး သႅင်ၸူင်းပူႈ ? 相种补 ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ သႅင်ၵၼ်းၶမ်း ? : 相干罕 ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈလုမ်း လိၵ်ႈၸၢႆး ။ ၾႃႉၵိုင်ႇမိူင်း ? - 法更孟 ပဵၼ် ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈလုမ်းလိၵ်ႈၸၢႆး ။ သႅင်ၵၼ်းၸိင်ႇ -相干景 ? ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈမၢႆ ယဝ်ႉ ။ သႅင်သူင်ႈဝၢင်း ? 相松汪 ပဵၼ် ၽူႈၼပ်ႉသၢင်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ။ ၾႃႉယိင်ဢဵင်း? -法允恩 ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း ၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းဝၼ်း (ၽူႈၵုမ်းငိုၼ်း) ယဝ်ႉ ။

ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း

မိူၼ်ၼင်ႇ ၾႃႇပၢႆႇမိူင်း ? 法摆勐. ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၢင်ပွႆး လႄႈ ပၢင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ပၢင်ၵႃႈဝႅၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။ သႅင်ဝဵၼ်းႁဵင်ႈ ? 相温很 ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅမ်ႈမၢႆ လွင်ႈယႂ်ႇ လႄႈ လွင်ႈ ပိုၼ်း။ ၾႃႉၶမ်းႁၢၼ် ? 法罕汉 ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသႃႇသၼႃ လႄႈ ၵၢၼ်လူႇ ၵၢၼ်တၢၼ်း ၶိုၼ်ႈလူင်ႊ ပၢႆႈၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ။ သႅင်ၶႅၵ်ႇ ? 相克 ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ထႅင်ႈဢၼ်႞သမ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၶူးၵၢၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉပၢၼ်ႉမိူင်း ? 法邦勐 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ 法召干။ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၊ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼႃး ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉဢေႃးမိူင်း ? 法俄勐 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၾၢႆႇႁွင်ႈၼမ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁႃပႃ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸၢၼ်ႇပႃ ? 法盏吧 ။ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ပႃႇမႆႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၶိူဝ်းသႅၼ် ? 法可相 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်ၸၢင်ႉ ? 闷盏 ။ ၵေႃႉ ဢၼ် ၵုမ်းၵမ် မႃႉ ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်မႃႉ ? 闷嘛ၼႆ ယဝ်ႉ ။

လွင်ႈပုတ်ႈသိုပ်ႇ သၢႆၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉတႄႇႁေႃသႅင် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပၼ် လွင်ႈပွင်သၢင်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵွၼ်းပွင် ၶူဝ်းၶွင် ၶဝ်လႄႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်&quot; ၼၼ်ႉသေတႃႉ၊ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၵႅပ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉတွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈသိုပ်ႇပုတ်ႈတႅၼ်း တွၼ်ႈတႃႇတေႁႄႉၵၢင်ႈ လွင်ႈထဵင်ထွင်ၵၼ်လႄႈ လွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်ၼ်ႂးၵႄႈၼၢင်းမေး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ် ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပပ်ႉမၢႆ 12 ( 大清会典 )ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ထဝ်ႈၵႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇယူႇလီသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊဢုပ်ႉပိူင်ႇပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈၼၼ်ႉ &quot;လုၵ်ႈၸၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် လၢၼ်ၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၼၼ်ႉလႆႈၶႂၢင်ႉႁပ်ႉပုတ်ႈလၢႆႈ တီႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလၢၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼႆၸိုင် လုၵ်ႈလၢၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉမႃးႁပ်ႉပုတ်ႈလႆႈယူႇ ။ သင်ဢမ်ႇမီး ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလဵဝ် ဢၼ်တေ သိုပ်ႇပုတ်ႈလႆႈၸိုင် လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉ မႃးပုတ်ႈလႆႈယူႇ ။ သင်ဢမ်ႇၼၼ် မေးၼၢင်းလႂ် လုၵ်ႈယိင်းလႂ် သင်ၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉၸိုင် ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈ ႁပ်ႉပုတ်ႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ တေလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸႅင်ႈလႅင်း ဝႃႈ &quot;လုၵ်ႈလၢင်း သၢႆႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ် လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇ ။ တေဢမ်ႇ လႆႈ ၵဵပ်းလဵင်ႉ လုၵ်ႈလၢင်း ၼႂ်း လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ တႃႇမႃး ပုတ်ႈတႅၼ်း ။ သင် လႆႈ ထတ်းႁၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုတ်ႈတႅၼ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် သေ ၊ မီးဝႆႉ တၢင်းၽိတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁိမ်ယိုတ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင် တေလႆႈထုၵ်ႇထွၼ်ဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ ။&quot; ၶပ်ႉမၢႆ တႃႇတေသိုပ်ႇပုတ်ႈ ၼႃႈတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတမ်းဝၢင်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈယဝ်ႉ ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉပလၢင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဝၢႆးၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် တေၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ် တႃႇတေႁဵတ်း &quot;ၸႂၢင်ႉၵၢဝ်ႇ&quot; 壮诰 (လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈ) ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသိပ်မိူင်း ယဝ်ႉ ။ ၼႆႉပဵၼ်ဝႂ်ဢၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၶဝ် တႅမ်ႈဝႆႉ တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းပွမ် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတႅၼ်းတၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝႆးၼၼ်ႉ လုမ်းဝွင်ႉႁေႃသႅင် တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈဢၼ်မ်ႂႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;Zhaoshu 诏書 (လိၵ်ႈတႅင်ႇတင်ႈ)&quot;ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင် ၽူႈပုတ်ႈတႅၼ်း ၼႃႈတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၼုမ်ႇလဵၵ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇမေႃပွင်ၵၢၼ်မိူင်းၸိုင် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၽူႈၵွၼ်းၸုမ်ႈလႂ် ၽူႈတႅၼ်း (ထဝ်ႈမိူင်း) လႂ် မႃး တၢင် တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ပွင်မိူင်း လႆႈ ယူႇယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ၼႆႉလႆႈႁူႉၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် &quot;ၽူႈတႅၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ( 大清会典 )ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ ဝႆႉၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ &quot;သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဝႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်း လႂ် မႄႈမၼ်း လႂ် ၵဵပ်းလဵင်ႉလႆႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈ ၼႆၸိုင် ထဝ်ႈမိူင်းလူင် ၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ သေ ၸတ်းၵၢၼ်လႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် သေ ပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တေႃႇ လုၵ်ႈၸၢႆးၼၼ်ႉ ထူၼ်ႈတဵမ် သိပ်းႁႃႈ ၶူပ်ႇယဝ်ႉ ပုတ်ႈတႅၼ်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

လွင်ႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉပၼ်သူးယုၵ်ႉယွင်ႈ လႄႈ ပၼ်တၢမ်ႇ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်

ၽွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပွင်မိူင်း ယူႇ ၼၼ်ႉ တူၺ်း လွင်ႈပွင်သၢင်ႈ ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၶဝ် ၼၼ်ႉ လႂ် လွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လွင်ႈပႂ်ႉၶႅပ်ႇလႅၼ်ႊမိူင်း လွင်ႈႁပ်ႉသတ်ႉၸႃႇ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၼၼ်ႉသေ သၢမ်ပီႊလႂ် ႁႃႈပီႊလႂ် ၼိူင်ႈပွၵ်ႈ ဝွၵ်ႉႁေႃသႅင် ၼႆႉ ၸၢင်ႊ ပၼ်သူး လႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇယဝ်ႉ ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသႅင်ၸူႈလူၺ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း သၢႆသိုပ်ႇ 17 မႅၼ်ႈၽွင်းၼႂ်းပီႊ တၢဝ်ႉၵႂၢင်းႁၢၼ်ၽူင်း (道光咸丰年 )ၼၼ်ႉ လႆႈပွင်သၢင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ လိူၺ်ႈ ၵၢၼ်ယဵပ်ႇယၼ် တၢင်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶႄႇပၢၼ်းသေး Hui-Han တီႈဝဵင်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ လႂ် လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ တၢင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸွမ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပႅၼ်ႊမိူင်း ၼၼ်ႉလႂ် တႃႇႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း မုၼ်းလႅင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ သေ မၼ်းလႆႈႁပ်ႉၸၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸေႊဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်း ၸၼ်ႉတီႈသၢမ် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆး မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ လႆႈၽင်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်း ၸၼ်ႉတီႈသၢမ် ဢၼ်မီး ႁူးၽၵ်းတူ ဢၼ်ဢဝ်ၶႅပ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ၶႅၵ်းတႅမ်ႈမၢႆ ဝႆႉ သေ သၢင်ႇသီႈႁိၼ် ၵေႃႈ ႁဵတ်းဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈ ၶုမ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ ။

ၵပ်းၵၢႆႇလိူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၼႆႉ ဢၼ်ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၶဝ် မႆႈၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇမီးသတ်ႉၸႃႇ လႄႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇၶဝ် ၼၼ်သေ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈပၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႊ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်း ပဵၼ်လွင်ႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၵူၺ်း ။ လွင်ႈ ပၼ်တၢမ်ႇ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်သမ်ႉ တႄႇဢဝ် လွင်ႈသူင်ႇသိုၵ်း တိုၵ်းတေႃး၊ လွင်ႈပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ တေႃႇထိုင် လွင်ႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ၊ ပူတ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လူတ်းယွမ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ လႄႈ ၶၢႆႉပႅတ်ႈ တီႈယူႇ ၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၶဝ်လႆႈပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်း တႃႇတေ ၵႄႈလိတ်ႈ တၢင်းၽိတ်း ၶဝ်သေတႃႉ ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းယွမ်း လိူဝ်သေ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶုၼ်ႁၢၼ်ႇၶႄႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းႁေႃသႅင် ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်း တီႈၸဝ်ႈဝွင်ႉ သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႈမီး ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈလီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတီး လႄႈ မိူင်းမၢဝ်း ၶဝ် ႁွမ်းတင်းၸဝ်ႈၾႃႉ မၢၼ်ႈ သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ၵိုတ်းယိုတ်းသေ လႆႈၽွမ်ႉၸႂ် လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၼႅင်ၸႂ် လႄႈ လွင်ႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ လိုၼ်းသုတ်းဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႆႈၶိုၼ်းဢဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႃးတႅင်ႇတင်ႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ယူႇယဝ်ႉ ။

ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈဢႃႇၼႃႇၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ မူၼ်ႉမႄးၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ

ၸွမ်းၼင်ႇ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလႄႈ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇႁႄႉႁၢမ်ႈ တတ်းၶွပ်ႇ မႃးသေ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ် ၼၼ်ႉ သေ တေမႃး တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႄႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်း တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။ လွၵ်းလၢႆးဢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇၽႄ ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်သေ မၵ်းမၼ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းၶဝ် လႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၶဝ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ တဵၵ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၶၢႆႉဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈလႂ် ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပၼ်လႂ် ႁႂ်ႈ ၶဝ်ၽႃႈဝၢင်း ၵူၼ်းၸွမ်းလင် ၶဝ်လႄႈ တီႈလိၼ် ၶဝ်လႂ် ၊ မၵ်းမၼ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ်၊ လႄႈ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းလၢႆလၢႆလွင်ႈသေ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လိုၼ်းသုတ်း လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်မူၼ်ႉမႄး ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ထွၵ်ႇလၢႆႈၶၢႆႉပုတ်ႈတႅၼ်းတၢင်လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶျိင်း ၶၢဝ်းၵၢင်တေႃႇထိုင် ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸေႊမိူင်း ယိင်ႈၼၢၼ်ႇ လႄႈ ၵူၺ်ႇၸူဝ်း ဢူဝ်ႇဢႄထၢႆ 鄂尔泰 ယွၼ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ယူင်ႊၸဵင်ႇ 雍正 မၵ်းမၼ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ ပၼ် ၶဝ်ယဝ်ႉ ။ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ် ယူင်ႊၸဵင်ႇၼၼ်ႉ မႃး ပိူင် ဢၼ်ၼႆႉ တႄႇပဵၼ်မႃးသေ ယႃႉပႅတ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တီႈသီႇသျွၼ်ႇ၊ ၵူၺ်ၸဵဝ်ႊ ၊ ၵႂၢင်သီႊ ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ ။ ႁေႃလူင် လီႇၵျၢင်းမူႇၽူႇ 丽江木府 ၼႆႉ ပဵၼ် ႁၢင်ႈႁေႃ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝွင်ႉႁေႃသႅင် ၵေႃႈ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ သေ ဢူဝ်ႇဢႄႇတၢႆႇ 鄂尔泰 ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၸေႊမိူင်း ယိၼ်ႈၼၢၼ်ႇ၊ ၵူၺ်ႇၸူဝ်း လႄႈ ၵႂၢင်းသီႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႆႈ ၾၢင်ႉထိုင်ဝႃႈ &quot;တီႈ ၶွပ်ႇၼွၵ်ႈထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် လီလိူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶဝ်သေ တီႈ ၶွပ်ႇၼႂ်းထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉ သမ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶဝ် လီလိူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်&quot; ၼႆယဝ်ႉ ။ “江外宜土不宜流，江内宜流不宜土” ။ ဢူဝ်ႇဢႄႇတၢႆႇ鄂尔泰 ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိူင်ၽွင်းငမ်း ၼႃႈလိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၼႂ်းမိူင်း ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူင်ႈၵၼ်သေ ၼႃႈလိၼ်ၼႂ်းထုင်ႉ မႄႈၼမ်ႉၶွင် ၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်းပိူင်ၼၼ်ႉ မႃးတႅၼ်းတၢင်ၼႆ ယဝ်ႉ ။ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးၼွၵ်ႈထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉၶွင် မိူၼ်ၼင်ႇ မူႇပၢင်ႇသႅၼ်ဝီ ၊ ၶျႄႇလီႇမိူင်းလိုဝ်ႉ ၊မိူင်းလႅမ်း ၊ မိူင်းၶိူဝ်း ၊ မိူင်းမၢဝ်း ၊ မိူင်းၶွၼ် ၊ မိူင်းဝၼ်း ၊ မိူင်းလႃႈ ယိင်းၵျိင်း၊ မိူင်းတီး ၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ပေႃးၽွင်းငမ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်မိူင်းၶႄႇ မႂ်ႇ ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶတ်းၸႂ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွမ်ႇမတီႇ သေ တႃႇ တႅၼ်းတၢင် ပိူင်ၽွင်းငမ်း လႄႈ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ သေတႃႉ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်လႆႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၶဝ် ၸႂ်လမ်မႃး။ မိူဝ်ႈပီႊ 1948 ၼၼ်ႉ လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ရူၺ်ႊလီႊ မိူင်းမၢဝ်း ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၼ် ဝႃႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈၼိူဝ်လွႆသေ ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်း ၸိင်ႇပူဝ်ႇ ၶၢင် ၵေႃႉ႞။ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၽၢႆႇလပ်ႉ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ ရူဝ်ႇလီႇမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ် ဢဝ်ၾႆးၽဝ် လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇသေလိုပ်ႈဢွၵ်ႇ ၽူႈၵွၼ်းမၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းမႃး လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵႃႊလႆႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈပိုင်ႈဢိင် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်း ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၶဝ် ၶွၼ်ႈတုမ် ယူႇသၢင်ႈသဝ်ႈထင် ၼၼ်ႉ လႆႈသုတ်းယွတ်ႈၵႂႃႇ လူၺ်ႈ ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး တီႈလိၼ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တီႈၼႃႈလိၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1955 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၢႆးလင် ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸင်ႇဝႃႈ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉပေႃးဢဝ် သၢႆပိုၼ်းဝႃႈ လႆႈမီးမႃး ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈ သေ ဢၼ်လႆႈၵိုတ်းယိုတ်း ၵႂႃႇၵေႃႈ တူၵ်းလႃႈသေပိူၼ်ႈ ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၽွင်းငမ်း ဢၼ်ယိုၼ်းႁိုင်သေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉၼိူင်ႈမိူင်း ၼႂ်း18 ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လႆႈသုတ်းယွတ်ႈၵႂႃႇ ဝၢႆးသေ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး တီႈလိၼ် လိူၺ်ႈလၢႆး ငမ်းယဵၼ် မိူဝ်ႈပီႊ 1955 ၼၼ်ႉၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ - &quot;ၼႂ်းပိုၼ်းမိင်ႈ ပၢႆးတွၼ်ႊလိၼ်&quot; 《明史•地理志》 ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်းဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း) ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ယွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸေႊမိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်းယၢၼ် ( 柔运 Rouyuan) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်းပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း မႄႈၼမ်ႉၼူၵျၢင်းၵေႃႈႁွင်ႉ ၊ ႁူဝ်မၼ်းတႄႇမႃးတီႈ မိူင်းၽၢင်ႇ ( 吐蕃雍望甸 ) ၊ လႆလူင်းၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇ ၸဵင်ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁၢင်ႈႁေႃ ယဝ်ႉ ၽင်ႇပႃႈဢွၵ်ႈ ၼၼ်ႉပဵၼ် မိူင်းၶိူဝ်း ၊ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် Xidian 细甸 လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်းပဵၼ် ဝဵင်း （安）姚（关） ဢၼ်ၵႅၼ်ႇလွမ်ႉ ဝႆႉ ႁိူၼ်းယေးႁဵင်လင် လႄႈ မီးပႃး ၶူးဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

&quot; 潞江土司的管辖地界：《明史•地理志》记载：“潞江安抚司，元为柔远路，北有潞江，一名怒江，源出于吐蕃雍望甸，南流经此，折而东南府界。东岸有潞江关，北岸有细甸，又西有镇（安）姚（关）守御千户所，又有全胜关。

ၼႂ်းပပ်ႉ ”ၶျိင်းယီႇထူင်ႇၸိုဝ်ႊ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း )ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၸၢင်ႉ 130 လီႇ ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး 15 လီႇ တေႃႇထိုင်လႅၼ်ႊလိၼ် ၸေႊမိူင်းပဝ်းသၢၼ်း ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း 60 လီ တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် ထဵင်ႈယႄႈထိင် (ထဵင်ၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး 150 လီး တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းၶွၼ်ႈ မင်ႈသီ ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး 150 လီ တေႃႇထိုင် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပဝ်းသၢၼ်း ။&quot;

《 清一统志》记载：“潞江安抚司，在（永昌）城南一百三十里，东至保山县界十五里；西至腾越厅界六十里；南至芒市界一百五十里；北至保山界一百五十里。

ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်း ပၢၼ် ၶျိင်း&quot; ၼၼ်ႉမၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်း ဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶွင်ၸေႊတွၼ်ႈ( မိူင်းၸၢင်ႉ )သၢမ်သိပ်းလီႇ ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီးလွႆလူၺ်ႈလူင် (雷弄山 ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီးလွႆၸၢင်ႉယွၼ်ႇ (掌元 ) လႄႈ လွႆၵၢဝ်းလိူၺ် 高论山 ၊ မႄႈၼမ်ႉၶွင် လႆၶဝ်ႈမႃးၼ်ႂးၸေႈတွၼ်ႈပဝ်းသၢၼ်း သေ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းလူင် (龙陵 ) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးလွၺ်ဝၢၼ်ႈႁေႃႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးဝၢၼ်ႈၸဵင်းၶမ်း ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး သျီးတႅၼ်ႉ ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး လႃႈတူ (ၵၢင်ႉ )ဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ။

《清史稿》记载：“潞江安抚司在府（永昌府）西南三十里。东雷弄山；南掌元山、高论山；潞江自保山入，南流入龙陵。北何寨坡；西南景罕寨；东南细甸；西为全胜关。 ၼႂ်းပပ်ႉ《新纂云南通志》ၽိုၼ်မၢႆတွင်းမႂ်ႇ ၶွင်ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်ႇဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ(မိူင်းၶိူဝ်း) ...ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ပဝ်းသၢၼ်း လႄႈ ထဵင်းၸူင်း&quot;( မိူင်းမႅၼ်း )ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိပ်းလီႇ တေႃႇထိုင်တႃႈတူႈ大渡 ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင်养流河草坝 ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ႁူၵ်းသိပ်းလၵ်း တေႃႇထိုင် 高良工（高黎贡山）分水岭 လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင် မႄႈၼမ်ႉ干党河烫袭 ၼႆယဝ်ႉ ။

ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ၽိုၼ်ပိုၼ်း လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ တေၸၢင်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸွမ်း ဝႆႉယူႇ ။ ၼႆႉ ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ႁႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ၽတ်ႉၽဵင်ႇသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸိုင် ၼႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူင်းၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 2,000 လွၵ်းလၵ်း သေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝႆႉ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵိုင်ႇမီး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။

《新纂云南通志》记载：“潞江安抚司……其地在保山腾冲之间。东至大渡口十里，南至养流河草坝十八里，西至高良工（高黎贡山）分水岭六十里，北至干党河烫袭十八里。”可见各个历史时期有一定的变化，但变化不是很大，管辖范围大约2000平方公里，相当于一个县的范围。

ၼႂ်းပပ်ႉ ”ၶျိင်းယီႇထူင်ႇၸိုဝ်ႊ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသီႇ (မိူင်းၶိူဝ်း )ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၸၢင်ႉ 130 လီႇ ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး 15 လီႇ တေႃႇထိုင်လႅၼ်ႊလိၼ် ၸေႊမိူင်းပဝ်းသၢၼ်း ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း 60 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် ထဵင်ႈယႄႈထိင် (ထဵင်ၶျူင်း မိူင်းမႅၼ်း ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် လႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းၶွၼ်ႈ မင်ႈသီ ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး 150 လၵ်း တေႃႇထိုင် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပဝ်းသၢၼ်း ။&quot;

《 清一统志》记载：“潞江安抚司，在（永昌）城南一百三十里，东至保山县界十五里；西至腾越厅界六十里；南至芒市界一百五十里；北至保山界一百五十里。

ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်း ပၢၼ် ၶျိင်း&quot; ၼၼ်ႉမၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်း ဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶွင်ၸေႊတွၼ်ႈ( မိူင်းၸၢင်ႉ )သၢမ်သိပ်းလီႇ ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီးလွႆလူၺ်ႈလူင် (雷弄山 ) ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီးလွႆၸၢင်ႉယွၼ်ႇ (掌元 ) လႄႈ လွႆၵၢဝ်းလိူၺ် 高论山 ၊ မႄႈၼမ်ႉၶွင် လႆၶဝ်ႈမႃးၼ်ႂးၸေႈတွၼ်ႈပဝ်းသၢၼ်း သေ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းလူင် (龙陵 ) ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးလွၺ်ဝၢၼ်ႈႁေႃႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးဝၢၼ်ႈၸဵင်းၶမ်း ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး သျီးတႅၼ်ႉ ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး လႃႈတူ (ၵၢင်ႉ )ဝဵင်းဢွင်ႇပေႉ ။

《清史稿》记载：“潞江安抚司在府（永昌府）西南三十里。东雷弄山；南掌元山、高论山；潞江自保山入，南流入龙陵。北何寨坡；西南景罕寨；东南细甸；西为全胜关。 ၼႂ်းပပ်ႉ《新纂云南通志》ၽိုၼ်မၢႆတွင်းမႂ်ႇ ၶွင်ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢင်ႇဢၢၼ်ႇၽူႇသီႇ(မိူင်းၶိူဝ်း) ...ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ပဝ်းသၢၼ်း လႄႈ ထဵင်းၸူင်း&quot;( မိူင်းမႅၼ်း )ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိပ်းလီႇ တေႃႇထိုင်တႃႈတူႈ大渡 ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင်养流河草坝 ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ႁူၵ်းသိပ်းလၵ်း တေႃႇထိုင် 高良工（高黎贡山）分水岭 လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ သိပ်းပႅတ်ႇလၵ်း တေႃႇထိုင် မႄႈၼမ်ႉ干党河烫袭 ၼႆယဝ်ႉ ။

ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ၽိုၼ်ပိုၼ်း လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ တေၸၢင်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸွမ်း ဝႆႉယူႇ ။ ၼႆႉ ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ႁႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ၽတ်ႉၽဵင်ႇသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸိုင် ၼႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းၶိူင်းၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 2,000 လွၵ်းလၵ်း သေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝႆႉ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵိုင်ႇမီး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ။

《新纂云南通志》记载：“潞江安抚司……其地在保山腾冲之间。东至大渡口十里，南至养流河草坝十八里，西至高良工（高黎贡山）分水岭六十里，北至干党河烫袭十八里。”可见各个历史时期有一定的变化，但变化不是很大，管辖范围大约2000平方公里，相当于一个县的范围。

လူႊၵျၢင်းဢၢၼ်ႊၾူႈသိုဝ်း 潞江安抚司 ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် မၢႆဝႆႉဝႃႈ &quot;လူႇၵျၢၵ်းဢႅၼ်ႇၾူႇသျီႇ&quot; “潞江安抚使” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆတွင်းဝႆႉၼ်ႂး &quot;ပိုၼ်းၶွင်ၶိူဝ်းၶုၼ်မိင်ႇ&quot; မိူၼ်ၼင်ႇ &quot;လူႇၸိင်ႇဢႅၼ်ႇၽူႇသျီႇ၊ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးဢၼ်လႆႈပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈထူၼ်ႈသၢမ်တီႈၼ်ႂးႁၢင်ႈႁေႃ ဝွင်ႉၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉသွင် တီႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် ဢၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ မိင်ႇ တႅင်ႇတင်ႈဝႆႉသေ ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇထူၼ်ႈ သၢဝ်းသွင်ပၢၼ် တႄႇၸဵမ်ပၢၼ်ၶုၼ်မိင်ႇ တေႃႇထိုင် ပၢၼ်တူင်ႉၼိုင် လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈ ၾႃႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်ပဵၼ် သႅင်ၵႂၢင်းထႅၼ်း 缐光天 ၼၼ်ႉ ၵေႃႇတင်ႈ &quot;တပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းၶိူဝ်း တႃႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇ သေ သၢၼ်ၶတ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ တီႈမိူင်းတႅၼ်ႊသီး ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ပွတ်းတူၵ်း&quot; ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းလူင် သေ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇယွင်ႈယေႃး ယွၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလႂ် တေႃႇသူႈ ၽူႈၶဵၼ်လႂ် ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း တႃႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။

（杨永明）ယၢင်ႈယူင်ႈမိင်ႈ ၽိုၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်း - ႁူင်းလိၵ်ႈမၢႆတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ သိမ်းဝႆႉတီႈႁူင်းပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်း သႅင်သိုဝ်ႁၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 注：档案保存于保山市档案馆，摘自线世海著《潞江安抚司》。 ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ : ၸိင်ႇယွင်ႇႁႂႃႇ 编辑：姜永华 ၽူႈၵုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ - ယၢင်းၶျိင်းၸူင်း 责任编辑：杨清宗

ၵေႃႉပိၼ်ႇပႅင် ၵွၼ်းဢၢၺ်ႈ
ၽိုၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်း ။။ https://www.360doc.cn/article/33367589_1052131318.html

တွၼ်ႊသိုပ်ႇလင် https://www.facebook.com/share/p/17L12RN2gf/

ထွၺ်ႈၵႂၢမ်း မိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၶႄႇပိၼ်ႇပႅင်ဝႆႉ မိူဝ်ႈ (AD 1736-1796 Qing Dynasty)

တွၼ်ႊ လိၼ်မိူင်း

လိၼ်၊ ပႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၊ ပႃႈဝၼ်းတူၵ်း ၊ ပႃႈလႃႈမိူင်း ၊ ပႃႈႁူဝ်မိူင်း ၊ ၵၢင်မိူင်း ၊ ၼမ်ႉၶႄး ၊ လွႆ၊ ၼမ်ႉ ၊ႁိၼ်၊ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ၊ ၼမ်ႉပၢင်လၢႆႇ ၊ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇ (ၼွင်ဢွၼ်ႇ )၊ ၼွင်ယႂ်ႇ ၊ ႁွင်ႈ ၊ ထၢင်ၼမ်ႉ ၊ ထၢင် ၊ ႁုၵ်း(လုၵ်း) ၊ တၢင်း၊ ၽင်ႇ ၊ ၽႃ ၊ ႁူး ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇ ( လိုမ်လူင် )၊ ၵွင်းလွႆ ၊ ပၢင် ၊ လူင်ႊႁူၺ်ႈ ၊ ပဵင်း ၊ ၵွင်းမူး ၊ ၶူဝ် ၊ လီႊပႃး (ႁူဝ်ႉ )၊ ႁႆႊပၢင်ႇ ၊ တႃႈၼမ်ႉ ၊ ၵၢတ်ႇ ။

တွၼ်ႊၶၢဝ်းယၢမ်း

သူၼ်ႊ ၊ ၶျႃႊ ၊ သႅဝ် ၊ တူင်း ၊ (ၽိင်ႈၶၢဝ်းၶႄႇသီႇၶၢဝ်း )။ ဢုၼ်ႇ၊ ယဵၼ်၊ ၵတ်း ၊ မႆႈ၊ ပီႊ ၊ လိူၼ် ၊ ဝၼ်း ၊ ယၢမ်း၊ လိူၼ်သီႇ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉလိူၼ်သၢမ် ။ လိူၼ်လွင်ႈ၊ ဝၼ်းႃံႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉဝၼ်းသၢမ်သိပ်း ။

တွၼ်ႊ မွၵ်ႇယႃႈ

မူတၼ်း ၊ သေႃႈယေႃႈ ၊ မွၵ်ႇတၼ်ၸင်၊ မွၵ်ႇတွင်ၽိုၵ် ၊ ဝၢၼ်ၽႃလူမ်း၊ မွၵ်ႇၶမ်းသွၼ်ႊ ၊ မွၵ်ႇၵွင်ၶၢဝ် ၊ မွၵ်ႇၽႃႈ၊ မွၵ်ႇၵဝ်ၵိဝ် ၊ မွၵ်ႇမႆႇ ၊ မွၵ်ႇၸွံဝၼ် ၊ ယိၼ်သု ၊ သိဝ်ၶိဝ် ၊ မွၵ်ႇဝၼ်ဢွႆ ၊ မွၵ်ႇမူႉ ၊ ၶႆထင် ၊ မွၵ်ႇၸင်တေႃ ၊ မွၵ်ႇလၵ်လိုဝ် ၊ မွၵ်ႇယင်ၶတ် ၊ မွၵ်ႇၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ၊ မွၵ်ႇႁွၼ်ၵႆႇ ၊ မွၵ်ႇပိၺ် ၊ မွၵ်ႇၽီႁုင် ၊ မွၵ်ႇၵၢႆးလၢဝ်း ၊ မွၵ်ႇမူႈလႅင် ၊ ဝီႈတၢၼ်း ၊ မူႈၶျင်း ၊ တူၼ်ႈပႅၵ်ႇ ၊ ပႅၵ်ႇလီယွၵ် ၊ မႆႉယူမ်း ၊ မႆႉၶၢဝ် ၊ ပႅၵ်ႇႁွမ် ၊ မႆႉတွင်း ၊ ၶႂႆ ၊ မူႈထၢၼ် ၊ မႆႉဝၼ်း ၊ မႆႉမဵၼ် ၊ မႆႉၼႃႈႁဵဝ်ႇ ၊ ၶႆႂလႂႆ ၊ တူၼ်ႈၶႂႆ ၊ မႆႉမွၼ်း ၊ မႆႉ ႁၵ်ၽႃ ၊ မႆႉသႃ ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၽိူင်း ၊ တူၼ်ႈၽူင်ၽၢင် ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶွင်၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမၼ်ႉ ၊ ၸႂိဝ် ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၵေႃႇ ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇတုပ် ၊ မၢၵ်ႇႁူႈလႅင် ၊ မၢၵ်ႇတွႆႇ ၊ မၢၵ်ႇၵွၼ်၊ မၢၵ်ႇၸင်ႈ ၊ ၶႂႃးၶူင်ႈ ၊ ပိုဝ်ၵေႃ ၊ မၢၵ်ႇၶၢမ် ၊ မၢၵ်ႇႁုင် ၊ မၢၵ်ႇလုၵ် ၊ တူၼ်ႈၸွင်မွင်း ၊ မႆႉၸိုၵ်ႉ ၊ ပႅၵ်ႇႁၢင်မႃ ၊ မႆႉလဵမ် ၊ မၢၵ်ႇမူႉ ၊ မၢၵ်ႇၵုၼ်ပွင် ။

တွၼ်ႊ တူဝ်ထိူၼ်ႇ

ၵႆႇၵွင် ၊ လွၼ် ၊ ၵွၼ်ႇ ၊ လိုင်ၵႃလုင် ၊ ၵွၼ်ၵိၺ် ၊ ၵိၺ်ၵီး ၊ ၼူၵ်ႉယုင်း ၊ၼူၵ်ႉယၢင်း ၊ ပိုဝ်ၶိၺ် ၊ ၼူၵ်ႉႁၢင်ႊၵွင် ၊ ပဵတ်းလီ ၊ ၼူၵ်ႉၸိပ် ၊ ၼူၵ်ႉပႆႁွႆ ၊ ၼင်တႃ ( ၼၢင်းတႃႉ )၊ ႁုင်ႉ ၊ ယဵဝ် ၊ ပဵတ်းၼမ်ႉ ၊ ၼူၵ်ႉၶဵဝ်ၶမ်း ၊ ၼူၵ်ႉဝိတ် ၊ ၼူၵ်ႉၶုမ်ႈ၊ ၼူၵ်ႉၵိင် ၊ ၼူၵ်ႉႁၢင်ယၢဝ်း ၊ ၼူၵ်ႉတူႈ ၊ ၵႃၸၵ် ၊ ၵႃလမ်၊ ၼူၵ်ႉႁွၼ်သၼ်ႇ ၊ ၵႃဝဝ်း ၊ ဢေႃႁေႃ ၊ တုတီ ၊ ၵႃၵႄ ၊ ၼူၵ်ႉဢၢႆႈလၢင်ႇ ၊ ၼူၵ်ႉၵဵဝ်ႇ ၊ ၼူၵ်ႉထူဝ်၊ ၼူၵ်ႉၼင်ပႃ ၊ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၊ ၵႆႇ ၊ ႁၢၼ်ႇ ၊ ပဵတ်း ၊ ၸၢမ်ႇမႃႉလီႈ ၊ ၶင်သီ ၊ ၸၢင်ႉ ၊ ၸၢင်ႉၸူင် ၊ ငုပင် ၊ သိူဝ်လူင် ၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ ၊ မႃၼၢႆး ၊ မီ ၊ သိူဝ်ၾႆး ၊ ငီးႁွမ် ၊ ၽၢၼ်း ၊ ပၢင်တၢႆး ၊ ၵႂင် ၊ ႁိၺ်ၼႃၸိၵ် ၊ ႁဵၼ်ၶႃ ၊ ၵၢင်ႈ ၊ လိင်း ၊ ၸိုဝ်ၵုၼ် (gorilla 猩猩) ၊ မႃႉသိင်းထေႃး ၊ မႃႉလူင် ၊ ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၊ ၵႂၢႆး ၊ မႃႉလေႃႈ ၊ မႃႉၼႃ ၊ မူ ၊ မေႈ ၊ မႃ ၊ မႅဝ်း ၊ ၼူ ။

တွၼ်ႊ ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၵူၼ်းမိူင်း

သိဝ်ဝုၼ် ၊ ယိၼ်ဝူး ၊ ၵိဝ်ၸႂႃ ၊ ပွင်တၢင်းၵႃႉ ၊ ဢဝ်လၢႆး၊ ထႆႁႆႊၼႃး ၊ တူင်ၶဝ်ႈၶႃ ၊ ထၢမ်းဢႃမု၊ ပုတ်မွၼ် ၊ လဵင်ႉၼင် ၊ ပုတ်မၢၵ်ႇ ၊ ပုတ်ပၼ်ႇ ၊ ပၼ်ႇၵုၺ် ၊ ႁွမ်ပၼ်ႇ ၊ တေႃးမၼ်ႈ ၊ လဵင်ႉတူဝ်ၶွင် ၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၊ တႅမ်ႈၶႂႃႊ ၊ လေႃႇတွင်း ၊လေႃႇလဵၵ်း ၊ ပွတ်ႈသႅင်၊ တဝ်ၶမ်း ၊ ပွတ်ႈႁိၼ် ၊ ပဝ်ငိုၼ်း ၊ ၵၢႆႇႁိူၼ်း ၊ ပေႃၶူ ၊ တတ်းသိူဝ်ႈ ၊ သိင်မၼ် ၊ တႃးႁၵ်၊ ပွတ်ႈမူၵ်ႇ ၊ မႄးပႆႉ ၊ ႁုင်ၵိူဝ် ၊ ၶုတ်းမေႃႇ ၊ ၽဝ်ဢုတ်ႇ ၊ ၽဝ်မိူင်ႈ ၊ ၸၢႆႇၶႆၢ ၊ တေႃၵွင် ၊ ယႃႈယႃ ၊ တင်ၶွင်လိင် ၊ လွင်ႈႁိူဝ်း ၊ ၶီႇမႃႉ ၊ လိုင်ႁုင် ၊ ပေႃပတ် ၊ ၶုတ်းႁွင်ႈ ၊ မွင်ထၢင် ၊ ပုတ်ၽၵ် ၊ ႁူတ်းသူၼ် ၊ တေႃႉၽိုၼ်း ၊ တွတ်ပႃ ၊ ႁေႃႈထိူၼ်ႇ ၊ ႁၢင်ႈၼူၵ်ႉ ။

တွၼ်ႊ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်း

ဝွင်ႉတီႇ ၊ ဝၼ်လေပႃ ၊ ပူလွၼ်၊ ပူလိၺ် ၊ ပူႇဢွၵ်ႇ ၊ ပေႃႈ ၊ မႄႈ ၊ ပေႃႈလူင် ၊ မႄႈပႃႈ ၊ ပေႃႈဢၢဝ် ၊ မႄႈလူဝ်း ၊ ပီႈၸၢႆး ၊ ၼွင်ႉၸၢႆး ၊ ၽူဝ် ၊ မေး ၊ မေးလူင် ၊ မေးၼွႆႉ ၊ လိုဝ်ပီ (ပီႈမေး ) ၊ လိုဝ်ၼွင်ႉ (ၼွင်ႉမေး ) ၊ လုၵ်ႈၸၢႆး ၊ လုၵ်ႈယိင်း ၊ လၢၼ်ၸၢႆး ၊ လၢၼ်၊ ပူႇၼၢႆး ၊ ယႃႈၼၢႆး ၊ ပေႃႈလႃ ၊ မႄႈလႃ ၊ ပေႃႈမေး ၊ မႄႈမေး ၊ ပေႃႈၸဝ်ႈ ၊ မႄႈၸဝ်ႈ ၊ လုၵ်ႈၶူၺ် ၊ ပီႈယေႈ ၊ ၼွင်ႉယိင်း ၊ သႆမေ် ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ် ၊ မေႃလၢႆး ၊ ဝႆလွင် ၊ ၵေႃႉသေႈ ၊ လၵ်လိၵ် ၊ ၶႃႈတႆး ၊ လုၵ်ႈသိုၵ်း ၊ ပေႃႈၵႃႉ ၊ ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇ ၊ မေႃယႃ ၊ ပုင်ႇၼႃး ၊ သၢင်ႇၸၢႆး ၊ သၢင်ႇယိင်း ၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၊ ၶႃႈဢွၼ်ႇ ၊ ၸၢင်ႈပႃ ၊ ၵုၼ်မၼ်ၽိုၼ် (ၵူၼ်းႁွၼ်းၽိုၼ်း )၊ ၽူႈႁဵတ်းၼႃး ၊ ၽူႈလဵၵ်ႉၵႂၢႆး ၊ ၸၢင်ႈတႅမ်ႈ ၊ ၸၢင်ႈထိူဝ် ၊ ၸၢင်ႈယဵပ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈႁၵ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈယွမ်ႉ ၊ ၸၢင်ႈလေႃႇ ၊ ၸၢင်ႈမိူင် ၊ ၸၢင်ႈၵူင် ၊ ၸၢင်ႈလႅမ်ႈပိုၼ် ၊ ၸၢင်ႈတွင်း ၊ ၸၢင်ႈလဵၵ်း ၊ ၸၢင်ႈႁဵၵ်ႇ ၊ ၸၢင်ႈၼင် ၊ ၸဝ်ႈပွၺ်း ၊ ၽူႈၸႂ်ႉ ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး ၊ ၸဝ်ႈၸွင်ႈ ၊ ႁေႃလူင် ၊ ၸဝ်ႈၵေႇ ၊ ၸဝ်ႈမၢၼ်ႈ ၊ ၸဝ်ႈႁိူဝ်း ၊ ၸင်ပီ ၊ ၸဝ်ႈမိုဝ်ႉ ၊ ၽူႈၽွင်း ၊ လိၵ်ယိင် ၊ လိၵ်ၸႆ ။

တွၼ်ႊ တူဝ်ၶိင်း

ၶိင်း ၊ ႁူဝ်၊ ၼႃႈ ၊ ၼႃႈၽၢၵ်ႇ ၊ ၵႅမ်ႈ ၊ ႁူ၊ တႃ၊ ၶူႈလင် ၊ သူပ်း ၊ ၵူင်ၶေႃး ၊ ၶေႃး ၊ ႁူဝ်ဢူၵ်း ၊ ဢူ ၊ မၵ်မႃႇ ၊ ၶႅၼ်မွင် ၊ မိုဝ်း၊ ၽႃႇမိုဝ်း၊ ၼိဝ်ႉမိုဝ်း၊ ၼဵပ်ႉမိုဝ်း ၊ တွင်ႉ ၊ ၼုတ်ၶင် ၊ သၢႆလီ ၊ ၶႃလူင် ၊ ႁူဝ်ၶဝ်ႇ ၊ တိၼ် ၊ ၼိဝ်ႉမိုဝ်းလူင် (ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း )၊ ၶဵဝ်ႈ ၊ ၽူမ်ႁူဝ် ၊ ၶူၼ်တႃ ၊ ၼူတ်ႇ ၊ ၼူတ်ႇၵၢင်း ၊ ပေလင် ၊ ၵုံႁႅဝ်( ဢႅဝ် )၊ လုတ်လင် (လုပ်ႇလင် )၊ ၵုမ်ႇၵူၼ်ႈ ၊ ၸႂ်၊ တပ်း ၊မမ်ႉ ၊ ပွတ်ႇ ၊ ပုမ် ၊ သႆႈ ၊ ၼီ ( လီႊ )၊ ၼႂံ ( မၢၵ်ႇလမ်း )၊ ၼိူဝ်ႉ ၊ ၼင် ၊ ၶူၼ် ၊ လိူတ်ႈ ၊ ၸႂ်မိုဝ်း (ဢဵၼ် )၊ သၢႆၸႂ် ။

တွၼ်ႊ ႁၢင်ႈႁေႃ

ႁေႃၶမ်း ၊ ႁေႃႁၢင်ႈ ၊ ႁေႃသိမ် ၊ ၶူင် ၊ သိုင်ႇၵုမ် ၊ ႁေႃၶႂင် ၊ ႁေႃႁုၼ် ( ႁေႃၽီ )၊ ႁေႃမွၵ်ႇယႃႈ၊ ႁေႃၶုၼ် ၊ ႁေႃလၢႆး ၊ ၸွင်းၼၢႆးၶၢဝ် ၊ ၸွင်းပုံၼႃး ၊ ၽူႈလဝ်ႈ ၊ ၽူႈယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ ၵိုဝ်သဝ် (ႁၢဝ်းၶူႈလႆ ) ၊ ၵၢင်မၢၼ်ႈ ၊ ၼႃႈပႃတူ ၊ ၶူဝ်ႉဝၢင်း (ႁူဝ်ႉဝၢင်း )၊ ၵၢင်ႁေႃ ၊ တၢင်းၵၢင် ၊ ၵႂႆၼႃ (ၽႃဝွင်ႇႁူးလႅင်း ) ၊ ၽူၺ်းႁိူၼ်း ၊ ၸၢမ်ႇႁိူၼ်း ၊ ႁိူၼ်းၵူၼ်း ၊ ယေးၶဝ်ႈ ၊ ယေးငိုၼ်း ၊ ပႄႁိူၼ်း ၊ သဝ်ႁိူၼ်း ၊ ၵွၼ်ႁိူၼ်း ၊ ၽြင် 枋 (ၶိုဝ်ႇ) ၊ လုၵ်ႈဢုတ်ႇ ၊ ၽၵ်မိုင် (ၶႅပ်းၸွၼ်ႇ ) ၊ လုံ ( ဢုင် )၊ ထုၼ် ။

ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းသွၺ်

ၶႂိၺ် 琴 ၊ လၢႆး ၊ လပ်ၶႃၶုံ ၊ တၢင်ႇထိုင် ၊ ၵၼ်ယိတ် (ၵမ်ပီႈ )၊ မိုၵ်ႉ ၊ ၽၵ်မိုၵ်ႉ ၊ၸေႈ ၊ ဢိူပ်ႇလၢႆး ၊ ဢိူပ်ႇမိုၵ်ႉ ၊ ပတ်းႁၢင်ၵႆႇ ၊ ၸႂမ်ႁင် (သိတ်းသိဝ်ႇ ၊ သားမြီးယပ် ) ၊ ဢိူပ်ႇသိူဝ်ႈ ၊ ဢိူပ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ် ၊ ဝီး ၊ မၢၵ်ႇႁုပ်ႈ ( chess ) ၊ ပီႇၽုင်ႉ ၊ ပီႇၸၼ် ၊ ပီႇၵိၺ် ၊ ပီႇၶႂင် ၊ ႁွၵ်ႈ ၊ ၵွင်ႊ ၊ တိင်ႇၵဝ်ႈၵမ် ၊ တိင်ႇ ၊ တိင်ႇၶႃၶႂႆ ၊ တိင်ႇတႂ်ဝ် ၊ လွင်ၼင် ၊ ပီႇလူင် ၊ ပုႁုင် ၊ ပႆႂႁိင် ၊ ႁွၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ လင်ၶႂင် ၊ တုတ်ႈ ၊ သႃပိတ် ၊ မႆတဝ်ႉ ၊ ဝီးဢေႃႁေႃ ၊ တွင်ႇမူၺ်း ၊ မၵ်ပုတီ (မၢၵ်ႇၼပ်ႉ ) ၊ ႁွၵ်ႇ ၊ လၢပ်ႇ ၊ မူၵ်ႇႁူဝ် ၊ ပႆႉ (ၶူဝ်းႁႄႉသိုၵ်း ) ၊ ၵူင်ႇၽၢင် (ၵၢင်ႇၵူင်ႇ) ၊ ၵၢင်ႇ ၊ လႅမ်ႈပိုၼ် ၊ ႁွၵ်ႇသၢမ်ငၢမ်ႈ ၊ ၶွၼ်ႉႁေႃလဵၵ်း ၊ ၶွၼ်ၾႃႉ ၊ ၵိၺ် ( ၵႅၼ်ႇႁႄႉ )၊ ထိင်မၼ် ( ထဵင်မၼ်ႈ ) ၊ၸွင်ႈ ၊ ဝေႃး ၊ ၶွၼ်ဢွၼ်ႇ ၊ သိဝ်ႇ ၊ လဵၵ်းလိူဝ်ႈ ၊ ၶွၼ်ႉၸၵ်း ၊ မႆႉတႅၵ်ႈ ၊ ၵူႈမီႈ ၊ တင်ႇလဵၵ်း ၊ သိဝ်ႇႁိၺ် ၊ ၵိမ်းလဵၵ်း ၊ ဝိၼ်တႂ်ဝ် ၊ လေႃထႆႂ ၊ ၸင်ႈငိုၼ်း ၊ ၸင်ႈၶႅၼ်ႈ ၊ တု ၊ သိုင် ၊ ယွၺ်း ၊ လုၵ်ႈၶၼ် ၊ ၵိမ်းၶုံ ၊ လုၵ်ႈၶင်ႇ （ပေတီး ） ၊ လူဝ်ႈ (ၸေႃးလူဝ်ႈ) ၊ ၶေႃ ၊ ထႆ ၊ ၽိူဝ်( ၽိူဝ်ၶႅင်း )၊ သုၼ်ၶိမ် ၊ ၶဵဝ်း ၊ ၸိင်ၶိႂင်( ၸႅင်ႈၶႅင်း )၊ ၶိႂၺ် ၊ ၵၼ်း ၊ ၸၢမ်ႇပႃ ၊ မွင်ပႃ ၊ မႆႉပႃငႃ ၊ ဢၢင်ႇယႃႈၽဝ် ၊ ၽိင်မွၵ်ႇယႃႈ ၊ ၸူင်း ၊ ၽႆႂ ၊ ႁႆ ၊ ထုင်ၼံ ၊ ႁႆၶဝ်ႈ ၊မေႃႈ ၊ ဝၢၼ်ႇ ၊ ပၢၼ်ႉ ၊ ၶိုင် ၊ လူင်ႈ ၊ တဝ်ႈယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ ၸႃတဵၼ်း ၊ ၵူႇ ၊ သုတ်း ၊ မွၼ်ႁူဝ် ၊ ၽုတ်ႈ (သၢတ်ႇၽုတ်ႈ ) ၊ ဝီႇႁၢင်ႇ ၊ ဝီႇထီႇ ၊ ၶတ်း၉ ၊ တွင်ႇႁူ ၊ သိဝ်ၸိတ် (သႅဝ်းၸဵတ်ႉ )၊ မေႃႈယႃႈ ၊ ၽိူၼ် ၊ တင်ႇငိုၼ်၊ တင်ႇပႅၼ်ႈ ၊ သွင်း ။

တွၼ်ႊ သီငဝ်း

လမ်၊ လိူင်၊ လႅင်၊ ၽိူၵ်ႇ ၊ ၶဵဝ် ၊ ၵမ်ႇ ၊သွမ်ႇ ။

တွၼ်ႊ တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ

ယႃႈယိုဝ်ႉ ၊ လဝ်ႈ ၊ ၶဝ်ႈ ၊ မႂိၺ် (ၶဝ်ႈသွၺ်း )၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၊ ၼိူဝ်ႉ၊ ၽၵ်း ၊ ၼမ်ႉထင်း ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်း ၊ ၶဝ်ႈၶုတ်၊ ထူဝ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈသႃ ၊ ၼိူဝ်ႉၵႂၢင် ၊ မေႈဢွၼ်ႇ ၊ ၶႃမူ ၊ ငႅဝ်း ၊ ၼိူဝ်ႉၼႃ ၊ ပႃသွ် ၊ ႁေႃၽၵ် ၊ ၽၵ်းပိုဝ်သႂႆ ( ၽၵ်းၵၢတ်ႇၽိူၵ်ႇ )၊ ၽၵ်းမူဝ်ႇ ၊ ၽၵ်းပိၺ် ၊ ၽၵ်းႁေႃ ၊ ၶိင် ၊ မၢၵ်ႇၵၢတ်ႈ ၊ ၽၵ်းဢၢၼ် ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ် ၊ ၽၵ်းႁူမ် ၊ ၽၵ်းၵုတ်ႇ ၊ ၽၵ်းမုလုင် ၊ ႁေႃၽိူၵ်ႇ ၊ႁဵပ်းၵေႃ ၊ ႁဵပ်းႁူ ၊ သႂ်းၵေႃး ၊မၢၵ်ႇၽိတ်း ၊ ပၵ်ႉမူၼ်ႇ ၊ မၼ်းလံ ၊ မၢၵ်ႇငိင် ၊ ၶဝ်ၶီ ၊ မၼ်း ၊ ၵိူဝ် ၊ ၼမ်ႉၸၢင် ၊ ၼမ်ႉသူႇ ၊ ပႃႊၵေႃး ၊ ၽၵ်းၵီးၼႃး ။

တွၼ်ႊ သိူဝ်ႈၶူဝ်း

သိူဝ်ႈ ၊ မႃႁေႃ (မၢၵ်ႇႁူဝ် )၊ သိူဝ်ႈၽၢဝ် ၊ သိူဝ်ႈၵႂႃႊ ၊ ၶြေ် ၊ ထူင်တိၼ် ၊ သိူဝ်ႈသၼ် ၊ ၵီၶေႂ် ၊ သိူဝ်ႈဢႂ်ဝ် ၊ သႅဝ်း ၊ ၶူလႂိ ၊ ၵူၼ် ၊ ႄၽးတွင်ၵုၺ် ၊ လေႃႈ ၊ ၽႄးယိင် ၊ ၽႄးလူင် ၊ ၽႄးၶွမ်ႇ ၊ ၵႂိၺ် ၊ မၼ်ႈ ၊ ၽႄးဢွၼ်ႇ ။

တွၼ်ႊ ၶူဝ်းႁႄႈငိုၼ်းၶမ်း

ၶမ်း ၊ ငိုၼ်း ၊ တွင်း၊ လဵၵ်း ၊ႁဵၵ်ႇ ၊ ၸိုၼ်ၸူး (ၶႆႇမုၵ်ႉ )၊ သႅင် ၊ ႁိၼ်ၶီ ၊ သၼ်ၶူ ၊ ႁိၼ်ပၢတ်ႇၼမ်ႉ ၊ ႁိၼ်လႅင် ၊ ပၢတ်ႇ ၊ ပၢတ်ႇသႅင် ၊ တႆႂမဝ် ၊ ႁိၼ်ၵမ်ႇ ၊ ငႃးၸၢင်ႉ ၊ ႁိၼ်ၶဵဝ် ၊ ၶဝ်ၸၢင်ႉၸူင် ၊ ႁိၼ်လိူင် ၊ ၶီႈၽိုင်ႈ ၊ ႁၢၼ်လႅင် ၊ ၼမ်ႉငိုၼ်းလႅင်း ။

တွၼ်ႊ လၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇႁိဝ်ႈၸင်ႈ

ႃံ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ႑႐႑ ၊ ပၢၵ်ႇ ၊ ႁဵင် ၊ မိုၼ်ႇ ၊ သိၺ် ၊ ၽွႆ ၊ လႂီ 里၊ ထေ钱 ၊ ႁွင်兩 ၊ ၽြႃၼ်分 ၊ ၶေႃၶြေ寸 ၊ သႂီ 尺၊ ၸင်丈 ၊ ႁိုင် 升၊ တု 斗၊ တၢင် ၊ ၶႂိၺ်（ ၶႂၢႆး） ။

တွၼ်ႊ လၢတ်ႈၸႃ

တၢင်ႇတမ်း ၊ ႁွင်ႁိၵ် ၊ လဵင်ႉထဝ်ႈ ၊ ထိၼ်သွၼ်၊ တၢင်းၵိၼ်၊ တၢင်းၼုင်ႈ ၊ ၶႃ (ဢဝ်လုၵ်ႈသၢဝ်တေႇၼႃႈႁိူၼ်းဢွၵ်ႇ) ၊ ထႂံ( ထၢမ်ၼၢင်း ဢဝ်မေး )၊ ၶွႆႈ ၊ ၽင် ၊ မၢၵ်ႈမီး ၊ ၵူၺ်ႊ(သထေး ) ၊ ယၢၵ်ႈၽၢၼ် ၊ ၸိၺ် ၊ ၸူမ်း ၊ ၸႃႉ ၊ မႆႈၶီ ၊ ငိၼ်းလီ ၊ ၼင်ႈ ၊ ၼွၼ်း ၊ လုၵ်ႉ ၊ ၸုၵ်း ၊ တၢၼ်ႈ ၊ ၶူဝ် ၊ ယုတ်ယေႃး ၊ ႁွင်ႉၸတ် ၊ ၼွၵ် ၊ ပၢႆႈ ၊ လႆႈ ၊ ႁၢႆ ၊ ဢွၵ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈ ၊ ၵႂႃႇ ၊ မႃး ၊ ႁပ်ႉႁွင်း ၊ သူင်ႇထေႃ ၊ ထၢမ်ၶွံ ၊ ၶိုၼ်ၶွံ ၊ ယွၼ်း ၊ ပၼ် ၊ သၵ်ၽြၵ် ၊ လူပၼ် ၊ လႂ်ေတိဝ်း (လေႇတဵဝ်း )၊ ႁွင်ႉၶွံ ၊ ၶၢၼ်ႉၶုၺ်ႈ ၊ ၵႆႉၽၢႆ ။

တွၼ်ႊ ၶူင်းၾႃႉ

ၾႃႉ ၊ လူမ်း ၊ မွၵ်ႇ ၊ ၽႃႈ ၊ ၾူၼ် ၊ ဝၼ်း ၊ လိူၼ် ၊ လၢဝ် ၊ လၢဝ်ၸၢင်ႉ ၊ ႁုင်း ၊ သၢႆၾႃႉ ၊ ၶႅင်ၶဝ်း ၊ ၼမ်ႉၼၢႆး ၊ ႁႃ ၊ ႁိပ်ထုၵ် ၊ မူၺ်ႁႃ ၊ မူၺ် ၊ ႁူမ်ႈ ၊ လႅတ်ႇ ၊ ၵၢင်းဝၼ်း ၊ ၵၢင်ၶိုၼ်း ၊ ၵၢင်ၼႂ်၊ ၵၢင်ၶမ်ႈ ။

https://www.facebook.com/share/p/1WTCPgijva/</text>
      <sha1>n5j7p7fsu37vq9g7d7pa0tyuj7lyskq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Khuanhsaifah</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4747</id>
    <revision>
      <id>11975</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;== ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႇ ႁိုဝ် ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်းမူၼ်း   == == Heading text == ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်း ပိုၼ်းရႃႇၸဝၢင်ႇ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢင်းမူၼ်းလႃႈ ၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၵၢပ်ႈ...&quot;</comment>
      <origin>11975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84740" sha1="ci25hiqb9qiu0jfuljoqlpn0o1hgkfh" xml:space="preserve">== ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႇ ႁိုဝ် ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်းမူၼ်း 
 ==
== Heading text ==
ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်း ပိုၼ်းရႃႇၸဝၢင်ႇ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢင်းမူၼ်းလႃႈ ၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ်ၽႂ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉပဵၼ်ၽိုၼ်မႃး။ ၶွင်လၵ်း ပဵၼ်ပိုၼ်း လွင်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တႆးယႃႇယႃႇ  ဢမ်ႇမီးၽႂ် သူၼ်ၸႂ်တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉ လီယိၼ်းၶေႃးၶူမ်ဝႆႉ ယူႇ ။ 

ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ၶဝ်တႄႉ လွင်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉ ပပ်ႉမၼ်း ၸိုင် ပေႉမႃးလိူင်ႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဢၼ်ၶဝ်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢၼ် ၽိတ်း ဢၼ်ပိူင်ႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၽိုၼ်ဢိင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ သိုပ်ႇဢိင် ဢဝ် တၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ လၢမ်း ၵၼ် သိုပ်ႇတႅမ်ႈမႃး ၵူႊပၢၼ် ပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ပႃးၸဵမ် ၽိုၼ် လိၵ်ႈရႃႇၸဝၢင်ႇၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇ လႃႉ ဢၼ် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၶိူင်းၼိမ်း တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၼၢင်း ၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် သႆၢပိုၼ်းမႃး တႅၵ်ႈ ထွင်တူၺ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ၸေႊလၢၼ်ႉ ယင်း ပႆႇပႃႈလႆႈတင်ႈ ။ၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆႉ တင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ  ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ  13 AD သေ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း ၸူဝ်ႈ ပၢၵ်ႇ ပီႊ  11 AD  ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၼၢင်း မိူင်းလႂ်တေႉတေႉ ?

တီႈၼႆႈ ၼႆႉ ၶႃႈတေ ဢိင်ဢဝ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႉတႃႇ ၶိူဝ်းၼိမ်း တႅမ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်ငဝ်ႈသေ ဢၢင်ႈ ဢိင် ဢဝ် ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးသွၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢၼ်ၶႆႊလၢတ်ႈ ၼႂ်း KD Talk ၼၼ်ႉလႄႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တႅမ်ႈၼႄ ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢိင်ဢဝ် ရႃႇၸဝၢင်ႇၵၢင်းသိူဝ် သေ တႅမ်ႈဝႆႉၼႆလႄႈ တေပဵၼ်လႆႈ လိၵ်ႈပိုၼ်း တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ် သိုပ်ႇမၢႆတွင်းမႃး ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊ ပၢၼ် ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ လႄႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢဝ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်းယဝ်ႉ။ 

ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလိူၺ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဝ် ၶၢႆႉဝဵင်းသေ ပၢၼ်ၼိူင်ႈ လႄႈ ပၢၼ်ၼိူင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈတိုင်းၶမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းမၢဝ်း ၸေႊတွင်ႈလွၺ် မိူင်းတိုင်းၶေႃ ။ ထိုင်ပၢၼ်တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းမူၼ်း ။ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် ပႃးမႃးၼႂ်းၸုမ်း သိပ်းသၢမ် ၵေႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈတၢႆႇၶၢၼ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းႁီႉမိူင်းႁမ်း ၾင်ႇၶွင်မိူင်းလႃး ၼၼ်ႉသေ တႃႇမႃးၵွၼ်း မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ လႄႈ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ်ၼင်ႇ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈတႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် မင်းသိူၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈ မင်းၸိုၼ်ႈ  ။ မင်းၸိုၼ်ႈမီး ပီႈၼွင်ႉသီႇၵေႃႉ ။ မင်းသွင်ႇ မင်းသႂ် မင်း ၸိုၼ်ႈ လႄႈ ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်း ။ မိူဝ်ႈ မင်းသိူၼ်း ႁပ်ႉဢဝ် ၸုမ်ႈ သိူဝ် ဢုမ်ႈၾႃႉ သေ မႃးတင်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းဢဝ် မႄႈဢႃ မၼ်း ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်းသေ မီးမႃး လုၵ်ႈၸၢႆး မင်းၵုတ်ႈ လႄႈ  လုၵ်ႈယိင်း ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ။ ဝၢႆးတၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ )သဵင်ႈ ၵႂႃႇယဝ်ႉ လုၵ်ႈ ၸဝ်ႈ မင်းၵုတ်ႈ ႁပ်ႉၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈ သိူဝ်ၶမ်း သေၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉ ၼိူင်ႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ။ 
ၼွင်ႉယိင်း မၼ်းၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ပေႃႈၵႃႉ ၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈယဵဝ်ႈတႃသႅင်သေ မီးမႃးလုၵ်ႈၾႃၾႄ ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း လႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးႁဝ်းမႃး တူၺ်း ပီႊဢၼ် မၢႆဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် ပီႊဢၼ် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢဝ်းဝဵင်းမူၼ်း  ၼႆႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၃၁၇  တူဝ် ( AD 955 ) ။ ပီႊၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇသမ်ႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၀၂ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ ၃  ၶမ်ႈ ( AD 1040 ) ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 85  ပီႊၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ် ၶၢႆႉဝဵင်းလႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းဝဵင်းမူၼ်း ၼႆ လႅပ်ႈ တေဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။  ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်းဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ ယွၼ်ႉပၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိၼ် ဝဵင်းမူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇ ႁွင်ႉ ဝႃႈ ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်း မူၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ လုင်း ၸၢႆးၾႃႈ တႄႉ လၢတ်ႈ ဝႃႈ ဝဵင်းမူၼ်း ဢၼ်ၼၢင်း ၸေႃး ၵိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမူၼ်း ၽႆၢႇ ၸၢၼ်း မိူင်း သႅၼ်ၸေႊဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ မိူဝ်ႈ လဵဝ် ၼႆသေ ႁိမ်းၼၼ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈဝဵင်းလႅင် ဢၼ်ပၼ် ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၵိၼ်ၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း (မင်းၵုတ်ႈ) တၢႆဢွၼ်တၢင်း လုၵ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈ ပိူင်ႇၾႃႉ သေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ လႄႈ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် မိူဝ်းႁွင်ႉ 
ၼွင်ႉၶူၺ် ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်း မၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶမ်း တႅတ်ႈၾႃႉ ၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉသေ ၽွင်းငမ်း မိူင်း မၢဝ်း ယဝ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵေႃႈပၼ်ၸုမ်ႈ ႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႄလႈ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၶဝ် ပီႊၼွင်ႉ သၢမ်ၵေႃႉ ယူႇဢဵၼ်ႈ ၵေႃႉၵၼ် ယႂ်ႇမႃးၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်း သေ ပီႊၼိူင်ႈလၢမ်းထွင် သွင်ပီႊယၢမ်းတၢမ် သၢမ်ပီႊတႅၼ်းမႃး ထိုင်ပဵၼ်မၢဝ်ပဵၼ်သၢဝ်မႃး သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ပဵၼ်ၼေႃႇမိူင်းသေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈတင်း ၼၢင်းၸေႃး  ပၢၼ်းသိူင်းသွင်လမ်း ၸၢမ်ႇၶမ်းသွင်ၵေႃ ပွင်းၽေႃ ႁွမ်း ႁိူၼ်း ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ သွင်ပီႈၼွင်ႉ ၵူၺ်းၶႂ်ႈယူႇမိူၼ်ပီႈ မိူၼ်ၼွင်ႉ ၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ တိုၵ်းသူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ သွင်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇ ၽွမ်ႉ လႃး လႃး ။ 

ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းႁႅင်းႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼၢင်း ၶႂ်ႈယူႇလိူၺ်ႈ သိၼ်သီႇလ တြႃးၽႃႇဝၼႃႇ ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇသူၼ် ၸႂ်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေး  ။ ၽိုၵ်းႁေႃး ဢူမ်သူပ်း ၻမ်ႇမသၵ်ႉ ၷပဝတ်ႉတၼ သုတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈယူႇယဵၼ်ၸႂ်ယဵၼ်ၶေႃး တီႈၼႂ်းႁေႃသဝ် လဵဝ် ႁၢင်ႈသုင် ႁူၵ်းၶေႃးၸဵတ်းၸႆး တီႈဢၼ်မီး ပၢၼ်းလႃးလၢႆတေႃ ပၢၼ်းၵေႃလၢႆႁဵဝ်း မၢၵ်ႇတူၼ်ႈတိုၵ်ႉပူင်ႇ မၢၵ်ႇလူင်ႇပေႃးၵီႈ မၢင်ႊမီႈ ႁႃ တုမ်ႇ မၢင်ႊယုမ်ႇတၵ်းၸွပ်ႈ မၢင်ႊယွပ်ႈ ယင်းၼုမ်ႇ မွၵ်ႇမႅၼ်းတုမ်ႇသူပ်း ၼူၵ်ႉၵဵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁဵဝ်ႇဢမ်ႇႁႅင်ႈ သေပွၵ်ႈ သေၽဝ်ႇ တီႈဝဵင်းမူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ႁၢင်ႊၾၢင်ၼၢင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃပဵၼ်သၢဝ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉ ဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ တႄႉ  ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ဢဝ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းဝၢၵ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ  ။

ၼၢင်းၼႆႉ ၶူၼ်ႁူဝ်လမ်လီယၢဝ်းပူင်း ၽႅတ်းလူင်းထိုင်လိၼ် ပၢႆမၼ်း ပဵင်း သိၼ်ႈ ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်း ငဝ်းမၼ်းလမ်မိူၼ်ပိတူင်း သူင်းၵဵင် ဝႃႁွမ် ပၢၼ်းၽူး ပၢႆမၼ်းၵေႃႈ ၸူးငွၵ်ႈၶိုၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ် လီလိူဝ်သုတ်းၵွၼ်း တွၼ်း သေ ၼၢင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင် ၼိူဝ်ႉၼင်လုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇ ဢမ်ႇ ပေႃႇ ဢမ်ႇမႅၼ်း လဝ်းလႅၼ်းလႅပ်ႈၶေျႃး ပေႃးမိူၼ်ၼၢင်းၽီ လွၺ် ငိုၼ်း တႃလွမ်တူၺ်းမိုၼ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းယုမ်ႉ ပျႃးၶဵဝ်ႈသႂႃးၶၢဝ် တုငၢႆး ပလႄး လၢဝ်ဝၢင်း တႃၸႅၼ်ႇတီႇၽႅၼ်ႇ ၶၻီႇပႃႇမွၵ်ႇၶွင်ႇ ႁႅမ်းသူပ်းလႅင် လီ ၸွင်း ႁွင်း တုငၢႆးၺၢမ်ႉပၢၼ်း ၵျွၵ်ႉမိူင်းၵုတ်ႈ ငဝ်းသႂ် မိူဝ်ႈယၢမ်းလႂ် ပေႃးဢွၵ်ႇ ဢယွင်ႇဝႆႉ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ။ 

ၼၢင်းၼႆႉ ၶိင်ႇၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ တေႃႇဝၼ်းၸၢႆႉ မိူၼ် ပၢတ်ႇတမ်ႉမျႃး ၺူဝ်ႇယွင်ႇ ။ ဢဝ်ၵၢင်ဝၼ်းၸၢႆႉ တေႃႇ ၵၢင်ၶိုၼ်းၶွၼ်ႈ မိူၼ်ငိုၼ်း ၵွၼ်ႈ ၵဵဝ်မေႃႇ ။ လုၵ်ႉတဵင်ႈၶိုၼ်းတေႃႇ မိူင်းလႅင်းလႅတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉ ၼင် ၼၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇၶမ်း မွၵ်ႇမိူင်းၽီ ပဵၼ်ၼၢင်းမျၢတ်ႈ သၢၼ်ၽိဝ် ယဝ်ႉ။ 

ဢၢႆႊတူဝ်ဢၢႆႊၶိင်း ၼၢင်း ၵေႃႈၵၢင်ဝၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ၸၢမ်ငိုၼ်း ။ ၵၢင်ၶိုၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ပၢၼ်းသေး ၽၢၼ်မႂ်ႊ ၵၢၼ်ၼႂ် မိူၼ်ဢသဝတီႇ ၼွႆႇၽီႇ ၼတ်ႉ ပၢၼ်း ၽိဝ်တၢၼ်ႇၼူၼ်းၶမ်း ၼၢင်းႁွမ်သၢမ်ယၢမ်း ပၢၼ်းလမ်း မွၵ်ႇ ႁဵဝ်း လႃႈ ။ မိူၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈ သုံးပန်လှ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ယူႇမႃးၸိူင်ႉၼႆသေ တေႃႇပေႃး ထိုင်မႃး သၵ်ႉၵရိတ်ႉ  ၄၁၈ တူဝ်( AD 1056 )ၽွင်း ၼၢင်း လႆႈဢႃႇယု 16 ၶူပ်ႇ မႄႈၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ဝႃႈ ၶိင်ႇမွၵ်ႇ ဢမ်ႇမွၵ်ႇ ၵူဝ်ပဵၼ်တေႃႇလွၵ်ႇ   ။ၵၢင်ၸႂ် ၼၢင်း ၼေႃႇသႅင်ၸုမ်ႈ တႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ပျႃးငိုၼ်းသွင်ႁမ်း ပျႃးၶမ်း သွင်ၵဵၼ် တၵ်းလႆႈ ဢဝ်ပဵၼ် ပျႃးလဵဝ် ႁွမ်းၵဵဝ် သဝ်းၶၢင်း တင်းၶုၼ်တင်း ၼၢင်း ပၢင်းမုင်း မွၵ်ႇမူၺ် ဢၢႆႊ ၼႆ သေတႃႉ ထိုင်ပၢၼ်ၼၢင်းပဵၼ်သၢဝ် မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇ ပဵၼ်မႃး ။ 

ၼႂ်းပီႊ၄၁၈ ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း  ဢၼေႃႇရထႃႇ မိူင်းပူး ၵမ်ႇ ယွၼ်း လတ်းၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး သေယဝ်ႉဢၢၼ်း ၶိုၼ်ႈမိူဝ်း တၢင်း မိူင်း ၶႄႇ ပၢင်း ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ငႃးသႅင် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႆ သေတႃႉ ၸဝ်ႈမိူင်း ပူးၵမ်ႇ တမ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ၸူးဢဝ်လႆႈမႃး ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈၽႄႈ ( စွယ်တော်ပွား ) ဢၼ်သေႃႉ ႁူမ်ႈ ငဝ်းထၢတ်ႈၸႅတ်ႈ ၼၼ်ႉ သီႇသူႇ လႄႈ  ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် သေယဝ်ႉ ဝၢႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းမႃး ။ မိူဝ်ႈမိူဝ်းမႃး ၼၼ်ႉ မႃး ဝႄႉ ၶဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း သေ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇ ၸဝ်ႈလူင် မိူင်းမၢဝ်း ဢွၼ် ႁပ်ႉ တွၼ်ႊ ၸူမ်းဝႆႈသႃ ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ သွႆႇတေႃႇငႃးသႅင် သီႇသူႇ ႁဵတ်းပွၺ်းႁဵတ်းလၢမ်း ၸဵတ်းၶိုၼ်းၸဵတ်းဝၼ်း ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ဢဝ် သၢတ်ႇၶမ်း ႁႃႈၶႅပ်း လူႇတၢၼ်း ထိုင် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ သေ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇသမ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢဝ် သၢတ်ႇ ၶမ်း ၼၼ်ႉ ထႃႇပၼႃႇ ၵေႃႇၵွင်း မူးဝႆႉ သူႇၼိူင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးသၢတ်ႇ ၶမ်း ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ မိူင်းမၢဝ်း ဝူၼ်ႉတႃႇၶၢဝ်းၵႆ တႃႇသွင်မိူင်းတေ ပဵၼ်မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ဢမၢတ်ႈသိုင်ႇ ၶိူဝ်းမိူင်း ၶုၼ်ၶမ်းၵွတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၼၢင်းၸေႃး ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ပၢၼ်းလၢၼ်းသွၺ်ႈႁဵဝ်းမူဝ် တၵ်းလႆႈၺႃးၸဝ်ႈၶမ်းၽူဝ် ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ဢမ်ႇမီးၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ သေ ယွၼ်ႉၵႂႃႇမီးဝႆႉ တၢင်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ ပႅၼ်မိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈထွမ်ႇ သၢႆၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ တေလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်းႁၵ်ႉ ၼွင်ႉမၼ်း လိူဝ်သေ ဢူၵ်းၸႂ်မၼ်း။ ၵူဝ်မၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉသေ ၵူဝ်ပဵၼ်သူပ်း ပဵၼ် ၵႂၢမ်း ၵၼ် ယဝ်ႉ သွင်မိူင်း ၵူဝ်ပဵၼ်သိုၵ်းၶဵၼ်ၵၼ် ၼႆ  ။ 

ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ယွၼ်ႉ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇၼႅတ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊပႂ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း သေ ၸင်ႇ ဢဝ် ၼၢင်းၸေႃး ဢၢပ်ႈပၼ် ဢၼေႃႇရထႃႇ ယဝ်ႉ ။ 
ဢဝ်ၼၢင်းၸေႃး တၢင်ႇၸၢင်ႉငႃးႁၢင်ႈၶိူင်ႈပွင်ၶမ်း သႂ်ႇမွၵ်ႇငိုၼ်း မွၵ်ႇ ၶမ်းသေယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼၢင်း ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႄႈ ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းႁေႃ တႃႇလုမ်းလႃး ၸဝ်ႈၼၢင်း ၼၼ်ႉ ၂၄ ၵေႃႉ ။ တႃႇၵႅတ်ႇ ၶႄႇၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၼၼ်ႉ  ၵေႃႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ သိုၵ်းႁၢၼ် ၁၂ ၵေႃႉ ၸွမ်းၸဝ်ႈၼၢင်း လူင်းၸူးပူး ၵမ်ႇယဝ်ႉ။  
ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈၽၢတ်ႇ ၸဝ်ႈပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သေပွၵ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉ တီႈၸဝ်ႈပီႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ ဢမ်ႇလႆႈတေႃႇၼႃႈ တူၵ်ႉတၵ်ႉၵၼ် သေ လႆႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇမႃးလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၼၢင်း ပဵၼ်ဢၼ် ယိၼ်းၶေႃးၶူမ် ထိုင်ၸႂ်ဝႆႉၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယင်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႊလၢတ်ႈ ၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ 

ၸရေးၼၼ်တႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ

'''''ယၢမ်းမိူဝ်ႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇပြေႇတေႃႇ ၶိုၼ်းမေျႃႇ လွမ်မုင်ႈ ၵူၺ်းႁၼ်တူၼ်ႈ သုင် တေးပၢၼ်း လွၺ်ယၢၼ်း ပဵၼ်ထၢပ်ႈ မွၵ်ႇၶျၢပ်ႈၼၢႆးသုမ်ႇ ဝႅင်းဢုမ်ႇ တဵမ်တႃ ၼႃႈမိူင်းႁၼ်ဢူၼ် တူၼ်မိူင်းႁၼ်တိပ်ႇ ႁွမ်ႈႁိပ်ႇၵႅၼ်းၵိပ်ႇ တၢင်းလိပ်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇၵႆၶူင်း မိူင်းၸဝ်ႈၶၢဝ်ငူတ်ႈတူင်းလႅင် သႅၼ်ၵိင်ႇၽူၺ်း ၸု ၵႅၼ်ႇပဵၼ်မွၵ်ႇမု မွၵ်ႇမႆႇ ၶႆႇမွၵ်ႈပီးတွၵ်ႈ ၸူၵႃ ယင်မႃႇ သႃႇရၽီႇ ဢီႇလွပ်ႈသၶွပ်ႈမူဝ်းၸူၺ်ႇ သူၺ်ႇငူၺ်ႇတၸိၼ်ႇ ၵမူင်းဢိၼ်ႇ ၽၢင် သွတ်ႈ လီႇယွတ်ႈ မွၼ်းၶႆႇ သုပ်းၽႆႇႁၢင်ၸွၼ် မွၵ်ႇၵွၼ်ၶမ်းဝႃႇ ၼေႃႇ ၸႃႇတဝွႆႇ လူမ်းတွႆႇႁွမ်ႁိုင်ႈ တူဝ်ၽိုင်ႈၸႂ်းသူႇ မႅင်းပူႇၸႂ်းလေႃႇ တူဝ် တေႃႇၸႂ်းၵၢပ်ႈ တႅၼ်ၽၢပ်ႈတူပ်ႉပိၵ်ႇ သၢၵ်ႈသိၵ်ႇဝႃဢူၼ်ႈ ႁွမ်ထူၼ်ႈ မူၺ်းၵျိင်ႇ ယၢမ်းၶိင်ႇမိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် သၢပ်ႇသၼ်ၸွတ်ႇယၢၼ် ႁွမ်ၸၢင် ၵမူင်း ဢၢင်ႈမူၺ်းသိင်ႉႁွမ်ၼူဝ် သႅၼ်မွၵ်ႇပၢၼ်းဝႃႇ မျႃးၸွႃႇၶပ်ႉၵေႃႇ ၶွၼ်ႈ ၵွပ်ႈၸႂ်ၸူဝ်းရိင်ႇယ ပၼ်ႇႁွၼ်ႈၺူဝ်းၸွႃႇ သွၺ်ႈပၢၼ်းဝႃႇ ၼၢင်း ဢမ် ဢဝ်တႃမူၺ်းႁူဝ်သၢင်ႈ ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ၼၢင်းၶဝ် ၶျႃးပၢင်လၢႆၶၢဝ်း လတ်းၸွမ်းတူၼ်းယၢဝ်း သၼ်လွၺ် တီႈဢၼ်ၼၢင်းၵွႆပီၸဵဝ်း ၸပ်းႁဵဝ်း သၢင်းၶႅင် ဝႅၼ်းလႅင်တွင်ႉလေႃး မေႃးၵၼ်ၸွမ်းၵုင်း ၼူၵ်ႉယုင်းမေႃးလႃ ၶၼ်ႁႃၸွမ်းတူၼ်း ၵုင်းမူၼ်း လွၺ်ၶႂၢင် တိုင်ၵႂၢင်ယီးၽၢၼ်း တူဝ်ၵၢၼ်းတူဝ်မိၼ် ဢူၼ်ဢိၼ်မေႃးမႄး တင်းတၢင်း ဢၼ်သဵင်ဢေးၼၢင်း မိူင်းထီးႁိူင်းႁေႃ ၼင်ႈၸပ်းလင်ပႆ ၶၢင်း ဝၢင်းတမ်းတိၼ်ပႆ တူၵ်းၵႆမိူင်းဝူၺ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းတၢင်းလင် ၵူၺ်း ႁၼ်လွၺ်ၶႂၢင်ၶူတ်းဝိူင်း မိူင်းၼၢင်းယၢၼ်ၵႆ လမ်းပႆၶရီး ၸမ် ထိုင်တိူင်း ၵြီး မျၢၼ်ႇမႃႇ လတ်းႁႃႇၼႄၶျႃး ပႆမႃးႁဵတ်း ၼၼ်လွၺ်းလွၺ်း ။ ၼၢင်း ၵွၺ်း ပဵၼ်ဝႆႉ သွင်တႃၸိုမ်းယမ်း ၽမ်းၽမ်း တူၵ်းလႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ မုင်ႈတူၺ်း တေးလွၺ် မိူင်းတႆး ဝွႆးဝွႆးႁၼ်ၶဵဝ် တိုတ်း ၼဵဝ်သ ၽေႃး ၼႂ်းၶေႃးငိၼ်း ၶူမ်ပဵၼ်ၵမ်း လူမ်းႁမ်းၵၢင်ပုမ် ၾႆးသုမ်ၵၢင်ဢူၵ်း ၼၢင်းၸူၵ်းယႅင်းတႃ လွမ်ႁႃမိူင်းလႃၽေးဝုၼ်း ၼႄးၵႃႊၼႂ်း ႁၢင်ႊၶိင်း တူဝ် သွၺ်ႈပၢၼ်းမူဝ် ၺူဝ်းဢူၼ်ႈဢမ်ႇသႃႇ တူၺ်းၶိုၼ်ႈတၢင်းမိူင်းတၢင်းဝဵင်း ယႅၵ်ႉယဵင်း မုင်ႈ ၼၢၼ် ထၢၼ်ႈယိၼ်းၽၢၼ်ၸေႃးၸိၵ်ႉ ၵျႃႇပႃႇ တေႉယဝ်ႉ။'' 
'''
တင်းပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၼမ်ႉတႃ သေ ၵေႃႈ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽႅဝ်မႃး တီႈ ၼိူင်ႈ တီႈဢၼ်ၼၢင်းၸေႃး ၶိုၼ်းဝၢႆႇမုင်ႈတူၺ်း ႄမႈမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးတႄႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ် ႄတႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မျှော်တော် စေတီ  မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁွင်ႉ (ညံတောစေတီ )ၼႆယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈလႄႈၼၢင်း ဢွၼ်ၵၼ်ယၢၼ်သေ ၽွင်းမေႃး ထူဝ်းလႆ ၶဝ်ႈၸွမ်းၽိူဝ်ယႆ ၽူၺ်းမုင်း တူၼ်းၵုင်းတေးၼၢင် ပဵင်းပၢင် သၢင်းလၢင်း ဢတႂၢင်းလူင်ႊႁွမ်ပၢၼ်းတေႃး ၶေျႃးမေႃးၵႂၢင်ႈပဵင်း တီႈ ႁဵင်းဢၢပ်ႈထီး မျဵဝ်ႉၼၢၼ်းႁေႃ ထၢတ်ႈလူမ်းလေႃ ၶဝ်ႇတူၼ်ႈ မွၵ်ႇ သၼ်ႇပိင်း ယၢၼ်ပႃႈၸၢၼ်းႁမ်ႉႁဵတ်းႁႅၼ်လၢပ်ႈပွတ်း ပဵၼ်ၶၢႆးၶုမ်ႇ သုမ်ႇယၢၼ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽႅဝ်မႃး တီႈပၢင်တိုင် ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇၸင်ႇမႃးၵုမ်း ၵွင်းမူးသူႇၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေမြင်တင်စေတီ ၼၼ်ႉ ။ ပေႃးယဝ်ႉ သိုပ်ႇလူင်းမႃး ။ 

တီႈ ဢၼ်ၶဝ်ၽႅဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ထႅင်ႈ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

ၵုင်းလွၺ်မႃးၼၢင် ႁၢင်လွၺ်မႃးသုတ်း လွၺ်ပုတ်းတုပ်ႇႁၵ်း မိူၼ်မၵ်း ၶူဝ်လႆ တၢင်းပႆၵျိၼ်းမျွင်း ၵျွၵ်ႉၸွင်းၽႃႁိၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢမ်ႇပဵင်း တၼ်း ႁဵင်းတၢင်းပႆ  လွၺ်ယႆၵုင်းတေႃး မိူၼ်ၼေႃးဢၢင်ႇၶၢင်  ႁိုၵ်းႁၢင်ႁူၺ်ႈ ႁုၵ်း ပုၵ်းၶိတ်းမိတ်းၸွင် တူၼ်တွင်တေးယၢဝ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းမိူင်းလူင် တႆးႁဝ်း ၵူၺ်းႁၼ်တေးယၢဝ်းတွင်ႇၵုင်းသုင် ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။ 
မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈဢၼ်ၶဝ် ၽႅဝ်မႃးၼႆႉ ပဵၼ် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပႅၼ်ႊမိူင်းပူးၵမ်ႇ  ႁိမ်းၽင်ႇ ၼမ်ႉႄၵးၵဵဝ် မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမတ်ႉတရႃႇ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ထိုင်မႃးတီႈၼၼ်ႉ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ႁဵတ်း ၵွင်းမူး တွင်ႇပျူင်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ် သေ ၽႅဝ်ထိုင် ႁိမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉတီႈၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇၼိူဝ်သူပ်းပွင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးႄတႇထႅင်ႈၵွင်းမူး သွင်သူႇ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေကြက်ယက် ရွှေကြက်ကျ ဘုရား  ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးလႄႈ လုမ်းလၢင်း တင်းလၢႆ ဢဝ်တၢင်းၶီႇ တၢင်းမႆႈ သေ ၼင်ႇမီးၵႂၢမ်းဝႃႈ ပေႃးမေႃႈၼိုင်ႈလိူတ်ႇၵေႃႈ ႁႆၶဝ်ႈမႆႈ ၼႆၼၼ်ႉ ၵေႃႉ ၼိူင်ႈႁႆႈ ၵေႃႈ ၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢမ်ႇသႃႇ ၵျႃႇပႃႇၼင်ႇၵၼ်  ။ 

ႁဵတ်းၼႆသေ ထိုင်မႃးမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယူဝ်ဝႃႈတေလီ သမ်ႉလႆႈၶီ ယူဝ်ဝႃႈ တေသႃႇ ၼိူင်ႈၶႅၼ်းၼႃႇ လိူဝ်ၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇ ယွၼ်ႉ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် မေႃပွင်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၼၢင်းမူဝ်ငိုၼ်း ၼၼ်ႉ  ပၼ်ၼႃႈလီတေႃႇ ၼၢင်းၸေႃး ၶဝ်သေ တေႃႈၶုၼ် ဢၼေႃရထႃႇ ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈပွင်မိူင်း ၼင်ႇ ၼၢင်း ၸေႃး ၶဝ် ပၼ်တၢင်းၶႆႊၸႂ်ယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼၼ်ဝႆႉလႄႈ ၽွင်းမိူင်း တင်း ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် သၢမ်ၵေႃႉသီႇၵူၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် ပွင်ၵူတ်ႉ သူၼ်း
ၵဝ်း ၼႄးပဵၼ်ၽိူဝ်ႉ ပဵၼ်ၸုင်ႈ သေၵေႃႈ ဝၢႆးယူႇလႆႈႁူၵ်းပီႊ မိူဝ်ႈသၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၄၂၅  (AD 1063 )တႃႇ တေသိုပ်ႇ ယူႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ လႄႈ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉၵေႃႇၵွင်းမူးသၢႆး ၶုမ် ရွှေစည်းခုံ ( ၵွင်းမူးၼႆႉတႄႇ ၵေႃႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၂၁ ) ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ႄလႈ လုမ်း လၢင်း တင်းလၢႆ လႆႈၵွင်လင် ယၢၼ် ၽၢတ်ႇမိူင်းပူးၵမ်ႇသေ ဝၢႆႇပွၵ်ႈ ၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ယဝ်ႉ။ 

ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ႄလႈ သိုၵ်းႁၢၼ်ႁႃႈၵေႃႉ မိူဝ်းဢွၼ်တၢင်း တႃႇ မိူဝ်း ပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်းသေ ၼၢင်းၸေႃး ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၶုၼ်ၼေႃႇ ၶမ်းသွၺ်ႈ ၶဝ် မိူဝ်းမႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပဵင်း လတ်းမႃး ဝၢၼ်ႈ ညီရွာ ပလင်း လက်ထုပ် ငရုပ် ကောင်းစဥ◌်. ကျည်းပင် တုရွင်း တောင် ဝံပတေ. မြို.သစ် ကြံဖျား သိပ်းဝၢၼ်ႈ ။ ၼိူင်ႈဝၢၼ်ႈ ၼွၼ်း ၼိူင်ႈၶိုၼ်း ။ ပူၼ်ႉမႃးသိပ်းၶိုၼ်းသိပ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢမ်ႇၸမ် ဢမ်ႇၵႆ တင်း ၽင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းမႃး ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တီႈႄၵး ၼမ်ႉႁွင်ႈ (ပန်း ချောင်း ) ဢွၼ်ႇဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ သေ ပေႇႁူ ၼၢင်းလႆႈ တူၵ်း ၵႂႃႇ ၼႂ်းၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ  ။ ႁႃၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လႄႈ ၸင်ႇ ၵႂႃႇႁွင်ႉ လႃႈၼမ်ႉၶဝ် ႁႃ ပၼ် ။ ပေႃးႁႃလႆႈ တေပၼ် ငိုၼ်းသီႇၶၼ် ၼႆ ယဝ်ႉ။  ဝၢႆးမႃး လႆႈႁၼ် ထၢတ်ႈၸႅတ်ႈဢၼ် မီးယူႇၼႂ်း ပေႇႁူႇၼၼ်ႉ သၢၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈ ၾႃႉၵႂႃႇသေ ပၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလူင်း မႃး။  ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇဝႃႈ တေ ၵေႃႇၵွင်းမူး သေထႃႇပၼႃႇ ဝႆႉတီႈၼႆႈၼႆ သေ ပၢင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ၵွင်းမူး ၸဵတ်းသွၵ်ႇ ယဝ်ႉ။ဝၼ်း တၢင်ႇ ထီးၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇၼူၵ်ႉပိတ်ႇၶဝ် ဢွၼ် မႃး ဝႆႈသႃ လွမ်ႉႁွပ်ႈ လႄႈ  မၢၼ်ႊၶဝ်ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေစာရံ ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၵေႃႇၵွင်းမူးယဝ်ႉ ၽွင်းၶဵဝ် ဢၼ်ဢၼေႃႇရထထႃႇ (လႅပ်ႈ တေပဵၼ် ဢၼ်ၼၢင်းၾႃႉလူင်သီရိ မာလာဒေဝီ ) ပွၺ်ႇမႃး တႃႇၸွမ်း ၶႃႈတၢႆ ၸဝ်ႈၼၢင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ ၽႅဝ် မႃးသေ ယွၼ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႆႈႁူႉ ၶၢဝ်ႇ လပ်ႉဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ လႄႈ  ၶမ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းၼၢင်းၸေႃးၸင်ႇၶိုၼ်းဝၢႆႇ ပၢၵ်ႇ လိုင်ႇၵွင်းမူး  တေႃႇၼႃႈၸူး ၽၢႆႇမိူင်းပူးၵမ်ႇ သေ တႃႇၼႄ  ဝႃႈ  ၶုၵ်း ၵုၼ်း မုၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ၸင်ႇၶိုၼ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ထိုင် ၸဝ်ႈပူးၵမ်ႇသေ တီႈဢၼ်ၼၢင်းတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇ တႄႇ ဝႆႉ ထႅင်ႈ ၵွင်းမူးဢွၼ်ႇ သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်ႁွင်ႉ ( ရွှေစာပြန် စေတီ )ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶဝ်ႁႃႈၵေႃႉ ၽႅဝ် မႃးသေ လႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇ ၵူႊလွင်ႈယဝ်ႉႄလႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉပဵၼ်ဢၼ် ၸႂ် လမ် တေႃးသ ၸယူႇၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ၾႆးသဝ်ႇႁဵင်မုၵ်ႉ တၵ်းလုၵ်ႉလႄႈ ၵမ်းၼႆႉ သမ်ႉ ဢဝ် ၸေႈမႃးၽဝ် လူမ်းလဝ်ႁႅင်းထႅင်ႈ ပေႃးတၢၼ်ႇ ၶိင်ႇႁႅင်ႈ ၽႃးၽၢင်ႉ  ၾႆးလၢင်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ဝႆႉယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ် လီလီယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ယွၼ်းသိုၵ်း ထိုင် ၁၂ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၼိူဝ် ႄလႈ မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ တင်း သဵင်ႈ တႃႇလူင်းတိုၵ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇယဝ်ႉ။ မိူင်းမိတ်ႈႁႅၼ်းမႃး ၄၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းယၢင်း ၃၇ တပ်. ၊ ၵႃလိုဝ်း ၂၇ တပ်ႉ ၊ သႅၼ်ဝီ ၄၉ တပ်ႉ ၊ သီႉပေႃႉ ၂၇ တပ်ႉ ၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းၼၢႆး   ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းပၢႆး  ၃၇ တပ်ႉ ၊ လႄႈ  မိူင်းလႃႈၸၼ်းတႃ မိူင်းတီး မိူင်းဝၼ်း မိူင်းလႃႈ မိူင်း လိူၼ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ၶဝ် ႁႅၼ်းမႃး ၉၉  တပ်ႉ တင်း သဵင်ႈ ၄၀၃ တပ်ႉ ၊ ႁူဝ်သိုၵ်း ၄၀၃ ၶုၼ် ၊ ၸၢင်ႉ ၵဝ်ႈႁဵင် ၊ မႃႉ ၵဝ်ႈလၢၼ်ႉ ၊  လေႃႉ လႅင် ၵဝ်ႈသႅၼ် ၊ တပ်ႉတိၼ် ၵဝ်ႈၵုတေႇ ဢွၼ်လူင်းမႃးၶွၼ်ႈတီႈ ဢုင်း ပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ သဵင်ၵိပ်ႇမႃႉ သဵင်ၸၢင်ႉႁွင်ႉ ပေႃးဢူၼ်ပေႃးပၼ်း ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉ ဝၢင်းၽႅၼ် ႁၢင်ႈလွၵ်း ၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တႃႇၸႅၵ်ႇ ၽႄ ၼႃႈ သိုၵ်း ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း  ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ် တႃႇ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၶႂ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈၼႅၼ်ႇလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ၸင်ႇ လူင်းမႃး ၶႆႊႁႃ ဢွၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ 

မၼ်းၸဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သုမ်သၢႆႇ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢၼ်မီး တၢတ်ႇၼမ်ႉ ႄလႈ လူင်ႊထိူၼ်ႇၼႃလူင်တီႈၼိူင်ႈသေ ဢဝ်မႃးၵႂင် တၢင်းဢမ်ႇႁၼ် တၢင်း မိူဝ်းပႅတ်ႈ သေယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉ နတ်ကျုံး ၼႆယဝ်ႉ ။ 

မၼ်းၸဝ်ႈ ႁႃတၢင်းမိူဝ်းဢမ်ႇႁၼ် ယၢမ်းၼၼ်သမ်ႉ ၺႃးၽွင်း သွင်းဢူး (ဆောင်းဉီး ) ၵူးမႃးၶၢဝ်းၵတ်း မူၺ်တတ်းၵၢင်ၵုၼ် သၢႆၾူၼ်တၵ်းႁႃႇ ယိုတ်းၸၢႆး သၢႆၼၢႆးတၵ်းပိုၼ် လိုၵ်းလိုၼ်ဢေးၶျၢၼ်း ဢၶၢၼ်းၽွင်း ၼၼ် သမ်ႉဢၼ်ၺႃးၵိင်း ၾူၼ်သိင်းႁၢင်ပီႊ လူမ်းသီၵတ်းၶျၢၼ်း မူဝ်းၽျၢၼ်းပၢႆလွၺ်ၵုင်းတေး ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ငဝ်းဝၼ်းဢမ်ႇထွင်ႇ မိုတ်းမွင်ႇၸၢဝ်ႇငၢဝ်း ဝႆႉႁႂ်ႈၶုၼ်ႁဝ်း ၵတ်းၸႂ် ထီးဝႂ်မဝ်ႇပႃး ၸွမ်းမႃးတူဝ်လၢႆ သၢႆၾူၼ်တူၵ်းယမ်း မၢင်ႊၵမ်း ယိၼ်း ၽၢၼ် မၢင်ႊပၢၼ်ငဝ်သုင်း မၢင်ႊပွၵ်ႈၸွမ်းၵုင်းသၼ်လွၺ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ ပႆတိၼ် ၸွမ်းပဵင်း သဵင်ႁဵင်းၾႃႉလင် ၾူၼ်မင်မူဝ်းၶျူင်း ၼူင်းတၺူဝ်း ၺူဝ်း မိူင်းမူဝ်းလူၺ်းထူၺ် ၾူၼ်မူၺ်ၵတ်းဢေး မၢင်ႊပွၵ်ႈတူၺ်းလူ ၵုၼ်ၵၢင် ၵျူၼ်းထေး ႁၢင်ႊမၼ်းလႅပ်ႈမီးတၢၼ်ႇမႂ်ႊမၢၵ်ႇၸီးၶေႃ ႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။ 

ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵႂင်တၢင်းသေ မိူဝ်းၺႃးၾူၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း လႄႈ  ၼၢဝ် ဢဝ်ပေႃး သၼ်ႇ ။ ပၢႆသလိူဝ် ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်သင် ၵူၼ်းၵေႃႈႁိူဝ်ႉမွၺ်ႈ မွင်း တႃႇ ၶွၺ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈလႄႈ ၸိုၼ်ႇပႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉ 
ၸဝ်ႈၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၵေႃႉလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်မႃးၸဵမ် လဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်မိူဝ်းမီးၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃး လုၵ်ႉမိူင်းပူးၵမ်ႇ ပွၵ်ႈမႃးဝႆႉ  ။ 

တင်းႁွင်ႉႁႃတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ပီႈသႃႇ (ၼၢင်းၶမ်းသႃ) လႄႈ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၸိုၼ်ႇ ပႆမႃး ထိုင်မႃးတီႈသူၼ်ႁႆႊ တီႈၼိူင်ႈ ။ ၸဝ်ႈမႃး လူမ်ႉသေ တၢႆ လိုမ်းၵႂႃႇ ။ ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႊ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈဢဝ် မိူဝ်း လုမ်း လႃးတူၺ်းထိုင်ယူတ်ႈယႃ ပၼ်သေ လႆႈမႃး ဝူင်ႈၼိူင်ႈၵေႃႈ ၸိုၼ်ႈ ၶႅၼ်းမႃးလီလီယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ် ၸဝ်ႈတူၵ်ႇႁွင်ႉႁႃပီႈသႃ ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈ ႁွင်ႉ ဝၢၼ်ႈပီႈသႃႇ( ပြင်စာရွာ) ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွၺ်ႈၵၢၼ်ႁႆႊၼႃး ပေႃႈ ဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ တီႈဢၼ် လုၵ်ႉတီႈသူၼ်ႁႆႊ ၵႂႃႇ မွၵ်ႈႁၢင်ႈ ဝၼ်းပၢႆပၢႆ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလ ၶဝ် မႃးၽႅဝ်ဝႆႉသေ ဢဝ်ဢုတ်ႇ ဢၼ်လိူဝ်တီႈ သူၺ်ႇၸႃႇရၼ်ႇ ၼၼ်ႉမႃး ၵေႃႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ ဢွၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ အုတ်ကျန်ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ႁၼ်ၵၼ်သေ ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵႂႃႇပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် သိုပ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးသေ မႃးတႄႇ ဝႆႉထႅင်ႈၵွင်းမူးလိၼ်သူႇၼိူင်ႈ ။ ႁွင်ႉဝႃႈ မြေပုံဘု ရား ၼႆယဝ်ႉ။ 

လတ်းမႃး ထႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႆႉ ၼႃးလိၼ်း ၼႃးသေႃႉ သေးတူး သေ တႆႇ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉ တူႈ ။ တီႈၼႆႈ တႄႉ တေမႃးဢဝ် ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ ၼႄ  ၵႂႃႇ ၽၢင်ႁၢင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ သေၵွၼ်ႇ ။ ( တေၸၢၼ်ႈ သေ  ၶၢၼ်ႉလူၵႂႃႇ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလင်ႇၵႃႇႁိုဝ် ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်း သၢမ်ၵိဝ် ၵလူင်ႇ ပျၼ်ႇ ၸရေးၼၼ်ႇ တႃႇ ၼႆႉၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉဝႆႉ လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်မႃး တႅမ်ႈၼႄၶႃႈယဝ်ႉ ။ ၶႂၢင်း ပၼ်ဢိၼ်ႉၶႃႈ )

..................မၢင်ႊတီႈၸွမ်းၶူးၸွမ်းၶျွင်း ၼမ်ႉတွင်း ၽင်ႇႁွင်ႈ  ၼမ်ႉတွင်ႈ ၽင်ႁိုၵ်း ၼမ်ႉတိုၵ်းမၢၵ်ႇၽႃ ၼမ်ႉငႃတၢတ်ႇလၢၼ်း ၼမ်ႉသၢၼ်းပုင်ႈ တူၵ်း ၼမ်ႉ ၸူၵ်းႁူးလဝ် ၼမ်ႉတဝ်ၵုၼ်ဝၼ်ႇ ၼမ်ႉပၼ်ႇတႃဝူဝ်း ၼမ်ႉ တူဝ်း ပေႃး မိူၼ် ၵူင်းၵၵ်း ၼမ်ႉႁၵ်းပေႃးမိူၼ်ၼႃႈမူ ၼမ်ႉထူပေႃးမိူၼ် ၵႂၢႆးၼွၼ်း ၼမ်ႉသွၼ်းတူၵ်းလွၺ် လူင်းဢွၺ်ပေႃးမိူၼ်မူဝ်းၽွၺ်းၾူၼ် ယွၺ်းထွင်  တီႈဢၼ်ပႃၽွင် ပႃမုင်း ငၶူင်း ငမျိၼ်း ငသိၼ်ႇ ငၶူႇ ပႃပွၵ်း ပႃလမ် တမ် ၵၼ်ထူဝ်းဢီး ႁႃၵိၼ်ၸိတ်ႇၸီး ၼႂ်းတိုင်း ၽိုင်းၽိုင်းသဵင် လင် ၼမ်ႉမင် ပေႃးမိူၼ် ၵွင်ႊပေျႃး မၢင်ႊတီးမေႃးမိူၼ်မွင်းတူၼ်း မၢင်ႊ တီႈမိူၼ် ၵူၼ်း ဢုပ်ႇၵၼ် ၼမ်ႉလၼ်ၾင်ႇၽုတ်း ႁွင်ႈပုတ်းယေႇတႅင်ႇ ထူင်းဢႅင်ႇၶျွင်း ၶျွင်း တၢင်းပႆလႅၼ်ႊၽွင်း သၢပ်ႇၵႄးလႆ လႄႈ  ဢုၵ်ႉ တၵႄႇယေႇသၢၼ်ႇ ပၼ်ၽၼ် ဝတ်ႉတႅင်းသိၵႅင်း လေႃးလိင်ႇလိမ်ႇ လွမ်ႉ လႄႇလႆ လဵပ်ႈလူင်း လႄႇ လတ်းလုပ်ႇ လမ်လႂိၼ်ၼမ်ႉၶိုတ် တူၵ်း တၢတ်ႇ ႁၢတ်ႇသၢႆး ႁေႈႁၢႆး ၽိူၵ်ႇၽႅၼ်ၽူင်ႉလူင်း လူမ်ႇဢူမ် ဢဝ် မၢၵ်ႇ ႁိၼ် လိုင်ႇတူၵ်းတၢတ်ႇ သဵၼ် ႁူၵ်း ယေႇတၶုၼ်ႇ ၶျွင်းႁွင်ႈ ယမ်းၼမ်ႉ တမ်း ၶွၼ်ႇ ယွၼ်ႇလူင်း ယိူင်ႈ ငူင်းၸၢင်ႉပၢႆးတၢင်ႇပွင်ၶုၼ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ မိူၼ်ႁၢင်ႊ လီပေျႃႇလီမူၼ်ႊ တေႉ ယဝ်ႉ။

ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ပႆပႆလိုဝ်ႈလိုဝ်ႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ႁဵတ်းမေႃသေႃး ၵႂၢမ်း  ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ လၢတ်ႈယွၺ်ႈမူၼ်ႊၶူဝ် ယႃႁိူဝ်ႉယႃၸႂ် သေ ၵေႃႈ ဢွၼ်ထိုင်မႃး မိူင်းဢုင်းပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽႅဝ်ထိုင်ယဝ်ႉ ၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈပီႈ ၼေႃႇမိူင်း လူင်းမိူဝ်းႁပ်ႉ ၸွမ်းတၢင်း သေ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇလႄႈ  ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်သေ ယဝ်ႉ ယူဝ်ဝႃႈ တေလႆႈၸူမ်းသိူဝ်း သမ်ႉမႃးလႆႈပဵၼ်တၢင်းမႆႈၸႂ် ထႅင်ႈၽဝ်ႇၼိူင်ႈ ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းတင်း ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵၼ်ၸွမ်းတၢင်းၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ပွၺ်ႇၵူၼ်းၸွမ်းၶႆႊႁႃ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူင်ႈၵေႃႈ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးလႆႈပဵၼ် တီႈယႃၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးၵုမ်းၵေႃႇ ၵွင်းမူး မေႃႇၵိူဝ်ႇ ။ 
ၼၢင်းၸေႃး လႆႈႁၼ် သိုၵ်း တင်း ၼမ် တေလူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸ်ႂဢမ်ႇလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်း ၼိူင်ႈၵေႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းသိုၵ်း တေလႆႈလူႉ လႆႈတၢႆတင်းၼမ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈပေႃႈ တႃႇယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ် တင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႆႉပဵၼ် ၵၢၼ်လူင် ဢၼ်လူလၢႆၵၼ် ပဵၼ်သရေႇၼႃႈတႃ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၃၂ ၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇ သိုင်ႇၶိူဝ်းၶမ်းၵွတ်ႈ ၽွင်းမိူင်းလူင် ၶုၼ်ၶမ်းထွတ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းလီ ၶုၼ်မိူင်းၸိုၼ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၶမ်း ၶဝ် တိုၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉလႃးလႃး ။
 
ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢၼ်ၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃးၵႂႃႇထိုင်မိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁူႉမႃး လွင်ႈတၢင်းႄလႈ သၢႆငၢႆ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းပူးၵမ်ႇၵူႊလွင်ႈ လွင်ႈ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ မၼ်းတေၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ် သၢႆသိုၵ်း ႁူဝ်ၼႃႈသေ တေဢဝ်ၾႆးၽဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ တင်းၸဵပ်းၸႂ် တင်းႁိုၼ်ႇလႅတ်းသေ တၢင်ႇလဝ်ႊယဝ်ႉ ။ 

ၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်းၶဝ် ၸတ်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ သိုၵ်းၵႃလိုဝ်း ဝဵင်းသိူဝ် မိူင်းၵွင်း မိူင်းယၢင်း လူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ် ။ 
သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း မတ်ႉတရႃႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉတူႈ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်းၵျႂၵ်ႉသႄႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပႅင်ၸႃႇရီ ၺွင်ႇ လုၼ်ႇ ယမႄးတိတ်း ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပဵင်းမၢၵ်ႇၼႃႉ ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း ယေႇတႃႇသေျႇ ၵျုၼ်ၵုင်း ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း တွင်ႇငူႇ ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပႂ်ႉ ၶေႃႈပူင် ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၼွၼ်းၾၼ်ဝႃႈ မီးပူႇထဝ်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းၽိူၵ်ႇၸဝ်ႈၼိူင်ႈ သၵ်းၶွၼ်ႉတဝ်ႉသေ မႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ပွင်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သႃႇသထႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် လႄႈ  ဢမ်ႇလီလူင်း တိုၵ်း  ။ သင် ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းတင်း မိူင်းပူးၵမ်ႇၸိုင် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ တေၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းမႃးယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ဢဝ်လွင်ႈၾၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉဢုပ်ႇတင်း သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း ။ သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း တွပ်ႇလဝ်ႊ ဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽီယၢမ်ႈမႃး ပၼ်ၾၼ် ဝႃႈ တႃႇတႄႇမိူင်း ၵႃႊတီႈၼွင်ၵွင် ။ ၸဝ်ႈသိူဝ် ၶမ်း ဢမ်ႇထွမ်ႇ ။ ဝၢႆးပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇတႄႇ သေ မိူင်း ဢမ်ႇတၼ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း လႆႈသဵင်ႈၵႂႃႇ ။မိူင်းဢၼ်တႄႇ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၼမ်ႉမၢဝ်းထူမ်ႈသေ လႆႈလူႉပဵၼ် ႁၢတ်ႇသၢႆးၵႂႃႇ ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ် ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈၾၼ်ႁၼ်ဝႃႈ  လိူၼ်ငိုၼ်း ၵၢင် ႁၢဝ် ပႃးတင်းၽုင်လၢဝ်ဝုၼ်းဝႅင်း တူၵ်းမႃးၵႃႊၼ်ႂ်း ၼၢၼ်းသႅင် ႁေႃၶႂၢင် ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းမႆႇမႃးသၢၵ်ႈယိင်းၼၢင်းသႅင် သၢဝ် ၵၢင်းၶၢဝ်ၼူၼ်းၶေျႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၾၼ် ၼႆႉ ဢမ်ႇ လီ ဝႆႉမဝ် ၼႆ ပၼ်ၾၢင်ႉထိုင်ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၵေႃႈ လွင်ႈဢၼ်တေသေႃႇသိုၵ်း လူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇၼႆႉ ဝႆႉဝၢင်းပႅတ်ႈသေ တီႈဢၼ်တေဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႈလိတ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁႃ လၢႆးတၢင်း တၢင်ႇလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်ၵၼ် ၼႆၵေႃႈ ၼၢင်းၸေႃးပဵၼ်ဢၼ် ၸူမ်းလူင်ၸူမ်း လၢင်သေတႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇလႄႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ႄတႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇ ႁၢၼ်ႉၸႂ် သေဢိတ်း ဝၼ်းၼိူင်ႈမႃး တေ ဢၢၼ်းသူၼ်းႁူၺ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇ မိူင်းသေ တိုၵ်းလႅဝ်ၽႅပ်ႉပႅတ်ႈ မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ လွမ်လႅမ် မူမ်ႇသူၺ်ႈ ဝႆႉၼႂ်း ၸႂ်ၽႂ် မၼ်း ယူႇယဝ်ႉ ။

(လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃး ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ တႄႉၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ပိုၼ်း မၢၼ်ႊ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵႂၢႆးတေႃး သေ ၶုၼ်ဢၼေႃႇရထႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ (ကျွဲရိုင်း ခတ်၍ နတ်ရွာစံ  )ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵႆႉလႄႇငိၼ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ တႆးၵူႊပွၵ်ႈ ၶဝ် ၶႆႊတႄႉ  &quot;&quot;  တေၵႂႃႇၸႂ်ႈ ၵႂႆၢး တေႃးသင် ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ (ငကျွဲ )ၵႂႃႇၽၼ်းတၢႆ ဢိူဝ်ႈ &quot;&quot; ဝႃႈၼႆ လႄႈ ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ ၼႆႉ ၶႄးတေပဵၼ် ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လွမ်ဝူၼ်ႉတူၺ်း ၼႂ်းၸႂ် ယူႇ )

ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်လူင်းမိူဝ်းႁႃ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ် ၵႂႃႇတီႈ သူၼ်ႁႆႊ တီႈၸဝ်ႈၸၢႆးယူႇၼၼ်ႉ သေ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ႁူဝ်သိုၵ်း ႁူဝ်ႁၢၼ်ၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆလႄႈ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇၶဝ် ပေႃႈ လုၵ်ႈ ယိၼ်းၵူဝ်ပေႃးသၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆႇသၢႆႇ ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း မိူင်းမၢဝ်းသေၵေႃႈ  ၼိူင်ႈၶႅၼ်း ၵူဝ်ပေႃးဢမ်ႇ မီး တီႈ ဝႃႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ် ၶဝ်ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈမိူဝ်း ၸွမ်း မိူင်းမၢဝ်းသေယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၵေႃႈ ႁၵ်ႉပႅင်းၼိူဝ် ၼၢင်းဢေးၽိဝ်ႇ ဝႆႉသေ ဢၢၼ်းႁွင်ႉမိူဝ်းၼႄ ၸဝ်ႈပေႃႈ ၸဝ်ႈမႄႈ ၶဝ် ယဝ်ႉ။ 

ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဢၼ်ၸူမ်းသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ၼွင်ႉမၼ်းၼၢင်းၸေႃး ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵေႃႉႁၵ်ႉ ၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇ မီးတီႈဝႃႈယဝ်ႉ ။ ယူႇမႃးထႅင်ႈႁိုင် တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးတေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ လႂ် တႃႇႁႂ်ႈသၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း တေ ၽႄႈ တိူၼ်း ၼၼ်ႉလႂ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းၼၢင်းၸေႃး တႃႇၵူပ်ႉ ၵူႊ တင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉထႅင်ႈယဝ်ႉ ။

ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈၼၢင်းၸေႃးဢမ်ႇၽွမ်ႉ ။ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတႃႇ မိူဝ်းၵမ်သိၼ် ၃ လိူၼ် တီႈဢုင်းပွင်ႇ ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇ ယဝ်ႉ ။  မိူဝ်ႈပႆႇတၼ်းတဵမ် သၢမ်လိူၼ် ၽွင်းၼၢင်းလႆႈ ဢႃႇယု ၂၅  ၶူပ်ႇ သၵ်ႉ ၵရိတ်ႉ ၄၂၇ ( AD 1065 ) ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ် ဢၼေႃႇရထႃႇၶဝ် ဢဝ်တင်း ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်း ၶမ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ တေဢၢၼ်းၶိုၼ်းမႃးႁွင်ႉမိူဝ်း ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ၵေႃႈ ၵူၺ်းလႆႈမႃးၶဝ်ႈ ပၢင်မႃႇသႃႇၼၢင်း ၵူၺ်း ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ၼၢင်း ၽင် ဝႆႉတီႈၽင်ႉၼမ်ႉတူႈ ႁိမ်းၸမ်ၽြႃး ၵၢင်ႉမေႃ ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုဝ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈၶဝ် ဢဝ်တၢင်းၶီတၢင်းမွင် ၼႂ်းၸႂ်ႁူႉ ဝႃႈ တေ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈယဝ်ႉ ၼႆသေ တူင်ႉတၵ်ႉလိုၼ်း သုတ်း သေ ယဝ်ႉ  ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်း မိူင်းမၢဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။   ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈ သိူဝ်ႁုင်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်း မုၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ပိူင်ႇၾႃႉ (သိူဝ်ပၢင်ႇၾႃႉ )သေ သိုပ်ႇ ပုတ်ႈဢဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ လူႉႁၢႆ တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သၢႆ သိုပ်ႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ) သုတ်းၵႂႃႇ တီႈၼႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 
(လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ႁဵတ်းႁိုင် တၢႆၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လၢတ်ႈၽ်ႂ လၢတ်ႈမၼ်းဝႆႉ လႄႈ  ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း လမ်းတိုၼ်း တူၺ်း လီလီယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵၢပ်ႈပၢၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းၼႆႉ (955-1176)ယိုၼ်းႁိုင်မႃး ၂၂၁ ပီႊသေ ႄတႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း  ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ၼႆသေ မီးၵႂႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႃႈသိုပ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽၢင် ၶမ်း (မဵဝ်ႉပုင်ႇ) ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ဝၢၼ်ႇၾႃႉ သေ မႃးႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း မိူဝ်ႈ (AD 1177 ) ယဝ်ႉ ။ ပၢၼ်ၶုၼ်ၽၢင်ၶမ်း ၼႆႉ ၶႆၢႉဝဵင်း ၵႂႃႇတင်ႈမိူင်းတီႈ ဝဵင်းဝၢႆ လႄႈ ပဵၼ် မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းဝၢႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပိုၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉ တင်း ၽိုၼ်ပိုၼ်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉ ယၢမ်ႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေမီးတီႈပိူင်ႈတီႈ ပႅၵ်ႇ ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းမၢၼ်ႇ မႅၼ်ႈတင်းမူတ်းတင်းပိၵ်း ၼႆ ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶႃႈ ။ တီႈၽိတ်း တီႈပိူင်ႈႁူႉတေမီးယူႇ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ် ၽူႈတႅမ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတႅမ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈၽိတ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ တႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ မႃးသဵင်ႇတႅၵ်ႈတူၺ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်း ႁႃလႆႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်းမၼ်းၵူၺ်းၶႃႈ ။ 

လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉမၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇ ၵူၼ်းတႅမ်ႈမၼ်း ႁူႉႁၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇ လႆႈတႅမ်ႈမၢႆမႃးၵေႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ် ၼႂ်းႄၵႈ ပူးၵမ်ႇ ႄလႈ မိူင်းတႆး ၼႆႉ ၵွင်းမူးဢၼ်ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ၼႆႉ ယင်းၼမ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ။ 

( ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈႄတႉ ဢမ်ႇႁူႉ  ၵွင်းမူးဢၼ် မီးဝႆႉၸွမ်း ၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၼၢင်းၸေႃး လုၵ်ႉပူးၵမ်ႇ မိူဝ်းမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၵႆႉလႄႇ ဝႃႈ ပဵၼ် ၵွင်း မူး ဢၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်း ဢၼ် လႆႈ ပၢႆႊလိပ်းပၢႆႊတၢႆ   ၼႆႉ တမ်းၸႂ်တမ်းၶေႃး သေ တေၵေႃႇလႆႈ ၵွင်းမူး ၼမ်တၢၼ်ႇ ၼႆႉ ယူႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လီမီးၶေႃႈထၢမ်ယူႇ ) 

လွင်ႈပၢင်တိုၵ်း ပူးၵမ်ႇလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆး  ပိုၼ်းမၢၼ်ႊ တႅမ်ႈဝႃႈ  ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၵူႊပိူင်ပိူင် သေ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးၼႆ သေ တႃႉ ပၢင်တိုၵ်း ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ သိုၵ်းႁၢၼ်ၶဝ် တုမ်ႉ ၽႃႇ လေႃႇ တိုၵ်း ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယူႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ဢွၵ်ႇႁေႃ ပူးၵမ်ႇမႃး ၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇ ၸမ်ႁိမ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၵၼ်ယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ။ 

ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈလႂ် ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂင် ႁိၼ်ႉၼွၼ်းလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ တႃႇဢဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇ သွၼ်ႈတႂ်ႈၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း သေ မိူင်းပူးၵမ်ႇၵေႃႈ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇ တႃႇဢဝ် မိူင်းမၢဝ်း သွၼ်ႈတႂ်ႈ မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
( ပေႃးမႃးဢိင်ဢဝ်ပိုၼ်း သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ မိူင်းလႅမ်း (မြင်စိုင်း )ၼၼ်ႉ မႃး ထတ်းထွင်တူၺ်းၸိုင်  ယင်း ၸၢင်ႊလၢမ်းႁူႉလႆႈ ၽႅၼ် ၵၢၼ် တႃႇ ႁူမ်ႇလွမ်ႉလႆႈမိူင်းပူးၵမ်ႇ (ၼွင်ၵၢဝ် )ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး ၶဝ် မီးၽႅၼ် ၵၢၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ်ႇ( AD 955) ၼၼ်ႉၼႆ ယင်းၸၢင်ႊ လၢတ်ႈလႆႈၵွၼ်ႇ ။ ၵွပ်ႈသင် ၼႆ ပူႇမွၼ်ႇ သၢမ်ပီႈ ၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉၽင်ႇၶွင် မိူင်းလႃး ပႃးမႃး ၸွမ်း ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ် ၶဝ် ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၸုမ်း ၶဝ် ၼႆႉ လူင်းၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇ ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၼၼ်ႉ ၼႆ လႅပ်ႈတေ ဝႃႈ လႆႈယူႇ ။  ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်ဢၼ်ၼႆႉ ထိုင်ၽႅဝ် ပၢၼ် သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ (AD 1284 ) ၸင်ႇ ဢွင်ႇမၢၼ် ထိုင်တီႈၵႂႃႇ ၼႆ တေၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢူဢၢႆႊတႆးယႂ်ႇႁႅင်း ၼႅၼ်ႇ ။ ဝၢႆး ၸဝ်ႈတႆၢႇ ၶၢၼ်ႇ တင်ႈမိူင်းသႅၼ်ၸေႊ မိူဝ်ႈပီႊ AD 955 ယဝ်ႉ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၵႂၢင်ႈၶႂင် ။ ႁႅင်းသိုၵ်း ၵေႃႈၵႅၼ်ႇၶႅင် ။ ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ၶဵၼ်တႆးယူၼ်း လႄႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၄၃ တပ်ႉ မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၃၉၅ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ ၁၁ ၶမ်ႈ (AD 1034 ) ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ပႆႇ ၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး တႃႇပၢင်းၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈတီႈမိူင်းၶႄႇ ။ မၼ်းၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၈ ။ ၸင်ႇဝႃႈ ပိုၼ်းမၢင်ႊၽိုၼ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ၵူဝ်သိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလႄႈ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေ လႆႈၶိုၼ်း ထတ်းတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ တီႈလိၵ်ႈႁိၼ် ၽြႃး သူၺ်ႇ ၸႃႇရံ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ လူႇၼႃႈလိၼ်ႁဵင်တႃႇ (၇၀၀၀  သွၵ်ႇ)မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၆ လိူၼ်သိပ်းသွင်ႁႃသၢၼ်း သိပ်းဝၼ်း ၼႆ ႄလႈ ပေႃးဢဝ်ပီႊမၼ်းဝႃႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေဝႃႈတေတႄႇၵွင်းမူး တေႃႈဢ ၼေႃႇရထႃႇ ယင်းပႆႇၵႂႃႇမိူင်းတႆးၵွၼ်ႇ ။ ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း ထတ်း တူၺ်းယူႇ ။ လွင်ႈဢၼ် ပီႈၼွင်ႉ ၾႃၾႄ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း တၢႆ ၸွမ်း ၼၢင်းၸေႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်း ဢၼ်ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ် ပႃးသေ ယင်းပၢႆတႅမ်ႈဝႃႈ လႆႈမိူဝ်းပုတ်ႈႁၢင်ႈပုတ်ႈ ႁေႃ ယူႇ ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ 

ဢၼ်တေမီး လွင်ႈပိူင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ် ႁႅင်းၼႆႉ တေပဵၼ်သၵ်ႉၵရိတ်ႉ လႄႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈသၵ်ႉၵရိတ်ႉ တႄႉ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ လွင်ႈၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼႆႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ပိုၼ်း တႆးၵမ်ႈၼမ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဝၢႆးၶုၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (AD 955-1057 )ယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်တုမ်ႇ  ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း ( 1095 – 1177) မႃး ပုတ်ႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပီႊဢၼ်မၢႆဝႆႉၼႆႉ ဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း ၽွင်းငမ်း ၁၀၂ ပီႊ ။ ၶုၼ်တုမ်ႇ ၽွင်းငမ်း ၈၂ ပီႊ ။ ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း လႄႈ ၶုၼ်တုမ်ႇၼႆႉ ႁၢင်ႇဝႆႉ ၃၈ ပီႊၵွၼ်ႇ ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လီ ၶိုၼ်း ထတ်းႁႃတူၺ်းယူႇၶႃႈ ။ 

သမ်ႉထႅင်ႈ ပီႊၸၢမ်ႇႁေႃ ဢၼေႃႇရထႃႇ သမ်ႉပဵၼ် (AD 1044- 1077 ) ၼႆလႄႈ ၼႆႉ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း သမ်ႉပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းတင်း ၶုၼ်တုမ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႇ ဝႆႉ 38 ပီႊၼၼ်ႉဝႆႉ  ။  ၼႆႉ ၵေႃႈ လီမႃး တႅၵ်ႈၼိူင်း ထတ်းထွင်တူၺ်း ယူႇၶႃႈ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းသႅၼ်ဝီဝႃႈ ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလ ၶႃ သွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶုၼ်တုမ်ႇ (ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း) ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်း ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ဢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၵမ်ႈၼမ် ၼႆႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈ ၼေႃႇပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ။ ဢၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင် သၢင်ႇယီႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယဵဝ်ႈတႃသႅင် ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ် ၸွပ်ႇႁႃ ဢၼ်ၸႅတ်ႈဢၼ်မၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႈလႄႈ ၵႃႊ ပႆႇ လႆႈပိုၼ်းၸႅတ်ႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁူႉတေလႆႈထဵင်ထွင် ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ လမ်းတိုၼ်း ယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းယဝ်ႉ။ 

ၶႂၢၼ်သၢႆၾႃႉ ( မိူင်းငေႃႉ )
14.9.2024

ၽိုၼ်ဢိင် ။။ 
•	ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ။ 
•	ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးပူင်သွၼ် လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၼႂ်း KD Talk ။ 
•	ရႃႇတဝင်ႇတၢၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ ။ 
•	ပါရမီ ရှင် မိုင်းမောဝ်ဧကရီ / သီပေါကိုလတ် ။ 
•	ရှမ်းမင်းသမီးလေး စောမွန်လှ / စိမ်. (ပညာရေး )။ 
•	ရွှေစာရံ ဘုရားအမ စောမွန်လှ / ထူးခြားဆန်းကြယ်သော ဖြစ်ရပ်များ / စကြာကောင်းစံ ။  
•	ပိတ်ချင်းမြောင် ဧကရီ ဒေဝီရှင်မွန်လှ/ ဥတ္တရနေလ ။ . 
•	ရွှေစာရံ ဘုရားသမိုင်း ။ 
•	စောမွန်လ  / ဥ◌ီးအုန်းမြင်. (ရှမ်းပြည်)နဂါးနီ စာအုပ်တိုက် ၁၉၄၀ ။ 
•	အနော်ရထာမင်းစော နှင်. မိုင်းမောဝ်ဧကရီ စောမွန်လှ / သန်းထွန်း (လှည်းကူး )

ၶေႃႈပိုတ်ႇတႅတ်ႈ ။ ။ 
ၵႅမ်မိူင်း = ဢၼ်ၸွၺ်ႈၶုၼ်မိူင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸဝ်ႈ ၾႃႉၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈမိူင်း ။ ဢၼ်ပုတ်ႈလႆႈ တႅၼ်းတၢင်လႆႈၼၼ်ႉ။  
ၼေႃႇမိူင်း = ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵႅမ်ၶုၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းၼၼ်ႉ ။</text>
      <sha1>ci25hiqb9qiu0jfuljoqlpn0o1hgkfh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>11976</id>
      <parentid>11975</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <origin>11976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84773" sha1="qkhjfan1m14moyqr4v9piet86pv1o4m" xml:space="preserve">== ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႇ ႁိုဝ် ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်းမူၼ်း 
 ==
== Heading text ==
ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်း ပိုၼ်းရႃႇၸဝၢင်ႇ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢင်းမူၼ်းလႃႈ ၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ်ၽႂ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉပဵၼ်ၽိုၼ်မႃး။ ၶွင်လၵ်း ပဵၼ်ပိုၼ်း လွင်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တႆးယႃႇယႃႇ  ဢမ်ႇမီးၽႂ် သူၼ်ၸႂ်တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉ လီယိၼ်းၶေႃးၶူမ်ဝႆႉ ယူႇ ။ 

ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ၶဝ်တႄႉ လွင်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉ ပပ်ႉမၼ်း ၸိုင် ပေႉမႃးလိူင်ႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဢၼ်ၶဝ်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢၼ် ၽိတ်း ဢၼ်ပိူင်ႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၽိုၼ်ဢိင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ သိုပ်ႇဢိင် ဢဝ် တၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ လၢမ်း ၵၼ် သိုပ်ႇတႅမ်ႈမႃး ၵူႊပၢၼ် ပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ပႃးၸဵမ် ၽိုၼ် လိၵ်ႈရႃႇၸဝၢင်ႇၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇ လႃႉ ဢၼ် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၶိူင်းၼိမ်း တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၼၢင်း ၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် သႆၢပိုၼ်းမႃး တႅၵ်ႈ ထွင်တူၺ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ၸေႊလၢၼ်ႉ ယင်း ပႆႇပႃႈလႆႈတင်ႈ ။ၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆႉ တင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ  ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ  13 AD သေ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း ၸူဝ်ႈ ပၢၵ်ႇ ပီႊ  11 AD  ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၼၢင်း မိူင်းလႂ်တေႉတေႉ ?

တီႈၼႆႈ ၼႆႉ ၶႃႈတေ ဢိင်ဢဝ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႉတႃႇ ၶိူဝ်းၼိမ်း တႅမ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်ငဝ်ႈသေ ဢၢင်ႈ ဢိင် ဢဝ် ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးသွၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢၼ်ၶႆႊလၢတ်ႈ ၼႂ်း KD Talk ၼၼ်ႉလႄႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တႅမ်ႈၼႄ ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢိင်ဢဝ် ရႃႇၸဝၢင်ႇၵၢင်းသိူဝ် သေ တႅမ်ႈဝႆႉၼႆလႄႈ တေပဵၼ်လႆႈ လိၵ်ႈပိုၼ်း တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ် သိုပ်ႇမၢႆတွင်းမႃး ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊ ပၢၼ် ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ လႄႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢဝ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်းယဝ်ႉ။ 

ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလိူၺ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဝ် ၶၢႆႉဝဵင်းသေ ပၢၼ်ၼိူင်ႈ လႄႈ ပၢၼ်ၼိူင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈတိုင်းၶမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းမၢဝ်း ၸေႊတွင်ႈလွၺ် မိူင်းတိုင်းၶေႃ ။ ထိုင်ပၢၼ်တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းမူၼ်း ။ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် ပႃးမႃးၼႂ်းၸုမ်း သိပ်းသၢမ် ၵေႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈတၢႆႇၶၢၼ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းႁီႉမိူင်းႁမ်း ၾင်ႇၶွင်မိူင်းလႃး ၼၼ်ႉသေ တႃႇမႃးၵွၼ်း မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ လႄႈ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ်ၼင်ႇ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈတႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် မင်းသိူၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈ မင်းၸိုၼ်ႈ  ။ မင်းၸိုၼ်ႈမီး ပီႈၼွင်ႉသီႇၵေႃႉ ။ မင်းသွင်ႇ မင်းသႂ် မင်း ၸိုၼ်ႈ လႄႈ ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်း ။ မိူဝ်ႈ မင်းသိူၼ်း ႁပ်ႉဢဝ် ၸုမ်ႈ သိူဝ် ဢုမ်ႈၾႃႉ သေ မႃးတင်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းဢဝ် မႄႈဢႃ မၼ်း ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်းသေ မီးမႃး လုၵ်ႈၸၢႆး မင်းၵုတ်ႈ လႄႈ  လုၵ်ႈယိင်း ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ။ ဝၢႆးတၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ )သဵင်ႈ ၵႂႃႇယဝ်ႉ လုၵ်ႈ ၸဝ်ႈ မင်းၵုတ်ႈ ႁပ်ႉၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈ သိူဝ်ၶမ်း သေၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉ ၼိူင်ႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ။ 
ၼွင်ႉယိင်း မၼ်းၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ပေႃႈၵႃႉ ၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈယဵဝ်ႈတႃသႅင်သေ မီးမႃးလုၵ်ႈၾႃၾႄ ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း လႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးႁဝ်းမႃး တူၺ်း ပီႊဢၼ် မၢႆဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် ပီႊဢၼ် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢဝ်းဝဵင်းမူၼ်း  ၼႆႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၃၁၇  တူဝ် ( AD 955 ) ။ ပီႊၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇသမ်ႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၀၂ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ ၃  ၶမ်ႈ ( AD 1040 ) ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 85  ပီႊၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ် ၶၢႆႉဝဵင်းလႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းဝဵင်းမူၼ်း ၼႆ လႅပ်ႈ တေဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။  ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်းဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ ယွၼ်ႉပၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိၼ် ဝဵင်းမူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇ ႁွင်ႉ ဝႃႈ ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်း မူၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ လုင်း ၸၢႆးၾႃႈ တႄႉ လၢတ်ႈ ဝႃႈ ဝဵင်းမူၼ်း ဢၼ်ၼၢင်း ၸေႃး ၵိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမူၼ်း ၽႆၢႇ ၸၢၼ်း မိူင်း သႅၼ်ၸေႊဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ မိူဝ်ႈ လဵဝ် ၼႆသေ ႁိမ်းၼၼ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈဝဵင်းလႅင် ဢၼ်ပၼ် ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၵိၼ်ၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း (မင်းၵုတ်ႈ) တၢႆဢွၼ်တၢင်း လုၵ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈ ပိူင်ႇၾႃႉ သေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ လႄႈ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် မိူဝ်းႁွင်ႉ 
ၼွင်ႉၶူၺ် ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်း မၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶမ်း တႅတ်ႈၾႃႉ ၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉသေ ၽွင်းငမ်း မိူင်း မၢဝ်း ယဝ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵေႃႈပၼ်ၸုမ်ႈ ႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႄလႈ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၶဝ် ပီႊၼွင်ႉ သၢမ်ၵေႃႉ ယူႇဢဵၼ်ႈ ၵေႃႉၵၼ် ယႂ်ႇမႃးၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်း သေ ပီႊၼိူင်ႈလၢမ်းထွင် သွင်ပီႊယၢမ်းတၢမ် သၢမ်ပီႊတႅၼ်းမႃး ထိုင်ပဵၼ်မၢဝ်ပဵၼ်သၢဝ်မႃး သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ပဵၼ်ၼေႃႇမိူင်းသေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈတင်း ၼၢင်းၸေႃး  ပၢၼ်းသိူင်းသွင်လမ်း ၸၢမ်ႇၶမ်းသွင်ၵေႃ ပွင်းၽေႃ ႁွမ်း ႁိူၼ်း ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ သွင်ပီႈၼွင်ႉ ၵူၺ်းၶႂ်ႈယူႇမိူၼ်ပီႈ မိူၼ်ၼွင်ႉ ၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ တိုၵ်းသူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ သွင်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇ ၽွမ်ႉ လႃး လႃး ။ 

ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းႁႅင်းႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼၢင်း ၶႂ်ႈယူႇလိူၺ်ႈ သိၼ်သီႇလ တြႃးၽႃႇဝၼႃႇ ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇသူၼ် ၸႂ်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေး  ။ ၽိုၵ်းႁေႃး ဢူမ်သူပ်း ၻမ်ႇမသၵ်ႉ ၷပဝတ်ႉတၼ သုတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈယူႇယဵၼ်ၸႂ်ယဵၼ်ၶေႃး တီႈၼႂ်းႁေႃသဝ် လဵဝ် ႁၢင်ႈသုင် ႁူၵ်းၶေႃးၸဵတ်းၸႆး တီႈဢၼ်မီး ပၢၼ်းလႃးလၢႆတေႃ ပၢၼ်းၵေႃလၢႆႁဵဝ်း မၢၵ်ႇတူၼ်ႈတိုၵ်ႉပူင်ႇ မၢၵ်ႇလူင်ႇပေႃးၵီႈ မၢင်ႊမီႈ ႁႃ တုမ်ႇ မၢင်ႊယုမ်ႇတၵ်းၸွပ်ႈ မၢင်ႊယွပ်ႈ ယင်းၼုမ်ႇ မွၵ်ႇမႅၼ်းတုမ်ႇသူပ်း ၼူၵ်ႉၵဵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁဵဝ်ႇဢမ်ႇႁႅင်ႈ သေပွၵ်ႈ သေၽဝ်ႇ တီႈဝဵင်းမူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ႁၢင်ႊၾၢင်ၼၢင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃပဵၼ်သၢဝ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉ ဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ တႄႉ  ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ဢဝ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းဝၢၵ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ  ။

'''ၼၢင်းၼႆႉ ၶူၼ်ႁူဝ်လမ်လီယၢဝ်းပူင်း ၽႅတ်းလူင်းထိုင်လိၼ် ပၢႆမၼ်း ပဵင်း သိၼ်ႈ ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်း ငဝ်းမၼ်းလမ်မိူၼ်ပိတူင်း သူင်းၵဵင် ဝႃႁွမ် ပၢၼ်းၽူး ပၢႆမၼ်းၵေႃႈ ၸူးငွၵ်ႈၶိုၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ် လီလိူဝ်သုတ်းၵွၼ်း တွၼ်း သေ ၼၢင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင် ၼိူဝ်ႉၼင်လုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇ ဢမ်ႇ ပေႃႇ ဢမ်ႇမႅၼ်း လဝ်းလႅၼ်းလႅပ်ႈၶေျႃး ပေႃးမိူၼ်ၼၢင်းၽီ လွၺ် ငိုၼ်း တႃလွမ်တူၺ်းမိုၼ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းယုမ်ႉ ပျႃးၶဵဝ်ႈသႂႃးၶၢဝ် တုငၢႆး ပလႄး လၢဝ်ဝၢင်း တႃၸႅၼ်ႇတီႇၽႅၼ်ႇ ၶၻီႇပႃႇမွၵ်ႇၶွင်ႇ ႁႅမ်းသူပ်းလႅင် လီ ၸွင်း ႁွင်း တုငၢႆးၺၢမ်ႉပၢၼ်း ၵျွၵ်ႉမိူင်းၵုတ်ႈ ငဝ်းသႂ် မိူဝ်ႈယၢမ်းလႂ် ပေႃးဢွၵ်ႇ ဢယွင်ႇဝႆႉ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ။ 

ၼၢင်းၼႆႉ ၶိင်ႇၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ တေႃႇဝၼ်းၸၢႆႉ မိူၼ် ပၢတ်ႇတမ်ႉမျႃး ၺူဝ်ႇယွင်ႇ ။ ဢဝ်ၵၢင်ဝၼ်းၸၢႆႉ တေႃႇ ၵၢင်ၶိုၼ်းၶွၼ်ႈ မိူၼ်ငိုၼ်း ၵွၼ်ႈ ၵဵဝ်မေႃႇ ။ လုၵ်ႉတဵင်ႈၶိုၼ်းတေႃႇ မိူင်းလႅင်းလႅတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉ ၼင် ၼၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇၶမ်း မွၵ်ႇမိူင်းၽီ ပဵၼ်ၼၢင်းမျၢတ်ႈ သၢၼ်ၽိဝ် ယဝ်ႉ။ 

ဢၢႆႊတူဝ်ဢၢႆႊၶိင်း ၼၢင်း ၵေႃႈၵၢင်ဝၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ၸၢမ်ငိုၼ်း ။ ၵၢင်ၶိုၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ပၢၼ်းသေး ၽၢၼ်မႂ်ႊ ၵၢၼ်ၼႂ် မိူၼ်ဢသဝတီႇ ၼွႆႇၽီႇ ၼတ်ႉ ပၢၼ်း ၽိဝ်တၢၼ်ႇၼူၼ်းၶမ်း ၼၢင်းႁွမ်သၢမ်ယၢမ်း ပၢၼ်းလမ်း မွၵ်ႇ ႁဵဝ်း လႃႈ ။ မိူၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈ သုံးပန်လှ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။''' 

ယူႇမႃးၸိူင်ႉၼႆသေ တေႃႇပေႃး ထိုင်မႃး သၵ်ႉၵရိတ်ႉ  ၄၁၈ တူဝ်( AD 1056 )ၽွင်း ၼၢင်း လႆႈဢႃႇယု 16 ၶူပ်ႇ မႄႈၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ဝႃႈ ၶိင်ႇမွၵ်ႇ ဢမ်ႇမွၵ်ႇ ၵူဝ်ပဵၼ်တေႃႇလွၵ်ႇ   ။ၵၢင်ၸႂ် ၼၢင်း ၼေႃႇသႅင်ၸုမ်ႈ တႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ပျႃးငိုၼ်းသွင်ႁမ်း ပျႃးၶမ်း သွင်ၵဵၼ် တၵ်းလႆႈ ဢဝ်ပဵၼ် ပျႃးလဵဝ် ႁွမ်းၵဵဝ် သဝ်းၶၢင်း တင်းၶုၼ်တင်း ၼၢင်း ပၢင်းမုင်း မွၵ်ႇမူၺ် ဢၢႆႊ ၼႆ သေတႃႉ ထိုင်ပၢၼ်ၼၢင်းပဵၼ်သၢဝ် မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇ ပဵၼ်မႃး ။ 

ၼႂ်းပီႊ၄၁၈ ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း  ဢၼေႃႇရထႃႇ မိူင်းပူး ၵမ်ႇ ယွၼ်း လတ်းၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး သေယဝ်ႉဢၢၼ်း ၶိုၼ်ႈမိူဝ်း တၢင်း မိူင်း ၶႄႇ ပၢင်း ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ငႃးသႅင် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႆ သေတႃႉ ၸဝ်ႈမိူင်း ပူးၵမ်ႇ တမ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ၸူးဢဝ်လႆႈမႃး ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈၽႄႈ ( စွယ်တော်ပွား ) ဢၼ်သေႃႉ ႁူမ်ႈ ငဝ်းထၢတ်ႈၸႅတ်ႈ ၼၼ်ႉ သီႇသူႇ လႄႈ  ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် သေယဝ်ႉ ဝၢႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းမႃး ။ မိူဝ်ႈမိူဝ်းမႃး ၼၼ်ႉ မႃး ဝႄႉ ၶဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း သေ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇ ၸဝ်ႈလူင် မိူင်းမၢဝ်း ဢွၼ် ႁပ်ႉ တွၼ်ႊ ၸူမ်းဝႆႈသႃ ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ သွႆႇတေႃႇငႃးသႅင် သီႇသူႇ ႁဵတ်းပွၺ်းႁဵတ်းလၢမ်း ၸဵတ်းၶိုၼ်းၸဵတ်းဝၼ်း ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ဢဝ် သၢတ်ႇၶမ်း ႁႃႈၶႅပ်း လူႇတၢၼ်း ထိုင် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ သေ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇသမ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢဝ် သၢတ်ႇ ၶမ်း ၼၼ်ႉ ထႃႇပၼႃႇ ၵေႃႇၵွင်း မူးဝႆႉ သူႇၼိူင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးသၢတ်ႇ ၶမ်း ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ မိူင်းမၢဝ်း ဝူၼ်ႉတႃႇၶၢဝ်းၵႆ တႃႇသွင်မိူင်းတေ ပဵၼ်မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ဢမၢတ်ႈသိုင်ႇ ၶိူဝ်းမိူင်း ၶုၼ်ၶမ်းၵွတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၼၢင်းၸေႃး ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ပၢၼ်းလၢၼ်းသွၺ်ႈႁဵဝ်းမူဝ် တၵ်းလႆႈၺႃးၸဝ်ႈၶမ်းၽူဝ် ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ဢမ်ႇမီးၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ သေ ယွၼ်ႉၵႂႃႇမီးဝႆႉ တၢင်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ ပႅၼ်မိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈထွမ်ႇ သၢႆၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ တေလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်းႁၵ်ႉ ၼွင်ႉမၼ်း လိူဝ်သေ ဢူၵ်းၸႂ်မၼ်း။ ၵူဝ်မၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉသေ ၵူဝ်ပဵၼ်သူပ်း ပဵၼ် ၵႂၢမ်း ၵၼ် ယဝ်ႉ သွင်မိူင်း ၵူဝ်ပဵၼ်သိုၵ်းၶဵၼ်ၵၼ် ၼႆ  ။ 

ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ယွၼ်ႉ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇၼႅတ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊပႂ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း သေ ၸင်ႇ ဢဝ် ၼၢင်းၸေႃး ဢၢပ်ႈပၼ် ဢၼေႃႇရထႃႇ ယဝ်ႉ ။ 
ဢဝ်ၼၢင်းၸေႃး တၢင်ႇၸၢင်ႉငႃးႁၢင်ႈၶိူင်ႈပွင်ၶမ်း သႂ်ႇမွၵ်ႇငိုၼ်း မွၵ်ႇ ၶမ်းသေယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼၢင်း ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႄႈ ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းႁေႃ တႃႇလုမ်းလႃး ၸဝ်ႈၼၢင်း ၼၼ်ႉ ၂၄ ၵေႃႉ ။ တႃႇၵႅတ်ႇ ၶႄႇၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၼၼ်ႉ  ၵေႃႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ သိုၵ်းႁၢၼ် ၁၂ ၵေႃႉ ၸွမ်းၸဝ်ႈၼၢင်း လူင်းၸူးပူး ၵမ်ႇယဝ်ႉ။  
ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈၽၢတ်ႇ ၸဝ်ႈပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သေပွၵ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉ တီႈၸဝ်ႈပီႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ ဢမ်ႇလႆႈတေႃႇၼႃႈ တူၵ်ႉတၵ်ႉၵၼ် သေ လႆႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇမႃးလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၼၢင်း ပဵၼ်ဢၼ် ယိၼ်းၶေႃးၶူမ် ထိုင်ၸႂ်ဝႆႉၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယင်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႊလၢတ်ႈ ၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ 

ၸရေးၼၼ်တႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ

'''''ယၢမ်းမိူဝ်ႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇပြေႇတေႃႇ ၶိုၼ်းမေျႃႇ လွမ်မုင်ႈ ၵူၺ်းႁၼ်တူၼ်ႈ သုင် တေးပၢၼ်း လွၺ်ယၢၼ်း ပဵၼ်ထၢပ်ႈ မွၵ်ႇၶျၢပ်ႈၼၢႆးသုမ်ႇ ဝႅင်းဢုမ်ႇ တဵမ်တႃ ၼႃႈမိူင်းႁၼ်ဢူၼ် တူၼ်မိူင်းႁၼ်တိပ်ႇ ႁွမ်ႈႁိပ်ႇၵႅၼ်းၵိပ်ႇ တၢင်းလိပ်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇၵႆၶူင်း မိူင်းၸဝ်ႈၶၢဝ်ငူတ်ႈတူင်းလႅင် သႅၼ်ၵိင်ႇၽူၺ်း ၸု ၵႅၼ်ႇပဵၼ်မွၵ်ႇမု မွၵ်ႇမႆႇ ၶႆႇမွၵ်ႈပီးတွၵ်ႈ ၸူၵႃ ယင်မႃႇ သႃႇရၽီႇ ဢီႇလွပ်ႈသၶွပ်ႈမူဝ်းၸူၺ်ႇ သူၺ်ႇငူၺ်ႇတၸိၼ်ႇ ၵမူင်းဢိၼ်ႇ ၽၢင် သွတ်ႈ လီႇယွတ်ႈ မွၼ်းၶႆႇ သုပ်းၽႆႇႁၢင်ၸွၼ် မွၵ်ႇၵွၼ်ၶမ်းဝႃႇ ၼေႃႇ ၸႃႇတဝွႆႇ လူမ်းတွႆႇႁွမ်ႁိုင်ႈ တူဝ်ၽိုင်ႈၸႂ်းသူႇ မႅင်းပူႇၸႂ်းလေႃႇ တူဝ် တေႃႇၸႂ်းၵၢပ်ႈ တႅၼ်ၽၢပ်ႈတူပ်ႉပိၵ်ႇ သၢၵ်ႈသိၵ်ႇဝႃဢူၼ်ႈ ႁွမ်ထူၼ်ႈ မူၺ်းၵျိင်ႇ ယၢမ်းၶိင်ႇမိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် သၢပ်ႇသၼ်ၸွတ်ႇယၢၼ် ႁွမ်ၸၢင် ၵမူင်း ဢၢင်ႈမူၺ်းသိင်ႉႁွမ်ၼူဝ် သႅၼ်မွၵ်ႇပၢၼ်းဝႃႇ မျႃးၸွႃႇၶပ်ႉၵေႃႇ ၶွၼ်ႈ ၵွပ်ႈၸႂ်ၸူဝ်းရိင်ႇယ ပၼ်ႇႁွၼ်ႈၺူဝ်းၸွႃႇ သွၺ်ႈပၢၼ်းဝႃႇ ၼၢင်း ဢမ် ဢဝ်တႃမူၺ်းႁူဝ်သၢင်ႈ ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ၼၢင်းၶဝ် ၶျႃးပၢင်လၢႆၶၢဝ်း လတ်းၸွမ်းတူၼ်းယၢဝ်း သၼ်လွၺ် တီႈဢၼ်ၼၢင်းၵွႆပီၸဵဝ်း ၸပ်းႁဵဝ်း သၢင်းၶႅင် ဝႅၼ်းလႅင်တွင်ႉလေႃး မေႃးၵၼ်ၸွမ်းၵုင်း ၼူၵ်ႉယုင်းမေႃးလႃ ၶၼ်ႁႃၸွမ်းတူၼ်း ၵုင်းမူၼ်း လွၺ်ၶႂၢင် တိုင်ၵႂၢင်ယီးၽၢၼ်း တူဝ်ၵၢၼ်းတူဝ်မိၼ် ဢူၼ်ဢိၼ်မေႃးမႄး တင်းတၢင်း ဢၼ်သဵင်ဢေးၼၢင်း မိူင်းထီးႁိူင်းႁေႃ ၼင်ႈၸပ်းလင်ပႆ ၶၢင်း ဝၢင်းတမ်းတိၼ်ပႆ တူၵ်းၵႆမိူင်းဝူၺ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းတၢင်းလင် ၵူၺ်း ႁၼ်လွၺ်ၶႂၢင်ၶူတ်းဝိူင်း မိူင်းၼၢင်းယၢၼ်ၵႆ လမ်းပႆၶရီး ၸမ် ထိုင်တိူင်း ၵြီး မျၢၼ်ႇမႃႇ လတ်းႁႃႇၼႄၶျႃး ပႆမႃးႁဵတ်း ၼၼ်လွၺ်းလွၺ်း ။ ၼၢင်း ၵွၺ်း ပဵၼ်ဝႆႉ သွင်တႃၸိုမ်းယမ်း ၽမ်းၽမ်း တူၵ်းလႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ မုင်ႈတူၺ်း တေးလွၺ် မိူင်းတႆး ဝွႆးဝွႆးႁၼ်ၶဵဝ် တိုတ်း ၼဵဝ်သ ၽေႃး ၼႂ်းၶေႃးငိၼ်း ၶူမ်ပဵၼ်ၵမ်း လူမ်းႁမ်းၵၢင်ပုမ် ၾႆးသုမ်ၵၢင်ဢူၵ်း ၼၢင်းၸူၵ်းယႅင်းတႃ လွမ်ႁႃမိူင်းလႃၽေးဝုၼ်း ၼႄးၵႃႊၼႂ်း ႁၢင်ႊၶိင်း တူဝ် သွၺ်ႈပၢၼ်းမူဝ် ၺူဝ်းဢူၼ်ႈဢမ်ႇသႃႇ တူၺ်းၶိုၼ်ႈတၢင်းမိူင်းတၢင်းဝဵင်း ယႅၵ်ႉယဵင်း မုင်ႈ ၼၢၼ် ထၢၼ်ႈယိၼ်းၽၢၼ်ၸေႃးၸိၵ်ႉ ၵျႃႇပႃႇ တေႉယဝ်ႉ။'' 
'''
တင်းပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၼမ်ႉတႃ သေ ၵေႃႈ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽႅဝ်မႃး တီႈ ၼိူင်ႈ တီႈဢၼ်ၼၢင်းၸေႃး ၶိုၼ်းဝၢႆႇမုင်ႈတူၺ်း ႄမႈမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးတႄႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ် ႄတႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မျှော်တော် စေတီ  မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁွင်ႉ (ညံတောစေတီ )ၼႆယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈလႄႈၼၢင်း ဢွၼ်ၵၼ်ယၢၼ်သေ ၽွင်းမေႃး ထူဝ်းလႆ ၶဝ်ႈၸွမ်းၽိူဝ်ယႆ ၽူၺ်းမုင်း တူၼ်းၵုင်းတေးၼၢင် ပဵင်းပၢင် သၢင်းလၢင်း ဢတႂၢင်းလူင်ႊႁွမ်ပၢၼ်းတေႃး ၶေျႃးမေႃးၵႂၢင်ႈပဵင်း တီႈ ႁဵင်းဢၢပ်ႈထီး မျဵဝ်ႉၼၢၼ်းႁေႃ ထၢတ်ႈလူမ်းလေႃ ၶဝ်ႇတူၼ်ႈ မွၵ်ႇ သၼ်ႇပိင်း ယၢၼ်ပႃႈၸၢၼ်းႁမ်ႉႁဵတ်းႁႅၼ်လၢပ်ႈပွတ်း ပဵၼ်ၶၢႆးၶုမ်ႇ သုမ်ႇယၢၼ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽႅဝ်မႃး တီႈပၢင်တိုင် ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇၸင်ႇမႃးၵုမ်း ၵွင်းမူးသူႇၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေမြင်တင်စေတီ ၼၼ်ႉ ။ ပေႃးယဝ်ႉ သိုပ်ႇလူင်းမႃး ။ 

တီႈ ဢၼ်ၶဝ်ၽႅဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ထႅင်ႈ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

'''ၵုင်းလွၺ်မႃးၼၢင် ႁၢင်လွၺ်မႃးသုတ်း လွၺ်ပုတ်းတုပ်ႇႁၵ်း မိူၼ်မၵ်း ၶူဝ်လႆ တၢင်းပႆၵျိၼ်းမျွင်း ၵျွၵ်ႉၸွင်းၽႃႁိၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢမ်ႇပဵင်း တၼ်း ႁဵင်းတၢင်းပႆ  လွၺ်ယႆၵုင်းတေႃး မိူၼ်ၼေႃးဢၢင်ႇၶၢင်  ႁိုၵ်းႁၢင်ႁူၺ်ႈ ႁုၵ်း ပုၵ်းၶိတ်းမိတ်းၸွင် တူၼ်တွင်တေးယၢဝ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းမိူင်းလူင် တႆးႁဝ်း ၵူၺ်းႁၼ်တေးယၢဝ်းတွင်ႇၵုင်းသုင် ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။''' 
မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈဢၼ်ၶဝ် ၽႅဝ်မႃးၼႆႉ ပဵၼ် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပႅၼ်ႊမိူင်းပူးၵမ်ႇ  ႁိမ်းၽင်ႇ ၼမ်ႉႄၵးၵဵဝ် မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမတ်ႉတရႃႇ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ထိုင်မႃးတီႈၼၼ်ႉ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ႁဵတ်း ၵွင်းမူး တွင်ႇပျူင်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ် သေ ၽႅဝ်ထိုင် ႁိမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉတီႈၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇၼိူဝ်သူပ်းပွင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးႄတႇထႅင်ႈၵွင်းမူး သွင်သူႇ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေကြက်ယက် ရွှေကြက်ကျ ဘုရား  ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးလႄႈ လုမ်းလၢင်း တင်းလၢႆ ဢဝ်တၢင်းၶီႇ တၢင်းမႆႈ သေ ၼင်ႇမီးၵႂၢမ်းဝႃႈ ပေႃးမေႃႈၼိုင်ႈလိူတ်ႇၵေႃႈ ႁႆၶဝ်ႈမႆႈ ၼႆၼၼ်ႉ ၵေႃႉ ၼိူင်ႈႁႆႈ ၵေႃႈ ၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢမ်ႇသႃႇ ၵျႃႇပႃႇၼင်ႇၵၼ်  ။ 

ႁဵတ်းၼႆသေ ထိုင်မႃးမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယူဝ်ဝႃႈတေလီ သမ်ႉလႆႈၶီ ယူဝ်ဝႃႈ တေသႃႇ ၼိူင်ႈၶႅၼ်းၼႃႇ လိူဝ်ၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇ ယွၼ်ႉ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် မေႃပွင်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၼၢင်းမူဝ်ငိုၼ်း ၼၼ်ႉ  ပၼ်ၼႃႈလီတေႃႇ ၼၢင်းၸေႃး ၶဝ်သေ တေႃႈၶုၼ် ဢၼေႃရထႃႇ ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈပွင်မိူင်း ၼင်ႇ ၼၢင်း ၸေႃး ၶဝ် ပၼ်တၢင်းၶႆႊၸႂ်ယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼၼ်ဝႆႉလႄႈ ၽွင်းမိူင်း တင်း ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် သၢမ်ၵေႃႉသီႇၵူၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် ပွင်ၵူတ်ႉ သူၼ်း
ၵဝ်း ၼႄးပဵၼ်ၽိူဝ်ႉ ပဵၼ်ၸုင်ႈ သေၵေႃႈ ဝၢႆးယူႇလႆႈႁူၵ်းပီႊ မိူဝ်ႈသၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၄၂၅  (AD 1063 )တႃႇ တေသိုပ်ႇ ယူႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ လႄႈ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉၵေႃႇၵွင်းမူးသၢႆး ၶုမ် ရွှေစည်းခုံ ( ၵွင်းမူးၼႆႉတႄႇ ၵေႃႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၂၁ ) ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ႄလႈ လုမ်း လၢင်း တင်းလၢႆ လႆႈၵွင်လင် ယၢၼ် ၽၢတ်ႇမိူင်းပူးၵမ်ႇသေ ဝၢႆႇပွၵ်ႈ ၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ယဝ်ႉ။ 

ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ႄလႈ သိုၵ်းႁၢၼ်ႁႃႈၵေႃႉ မိူဝ်းဢွၼ်တၢင်း တႃႇ မိူဝ်း ပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်းသေ ၼၢင်းၸေႃး ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၶုၼ်ၼေႃႇ ၶမ်းသွၺ်ႈ ၶဝ် မိူဝ်းမႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပဵင်း လတ်းမႃး ဝၢၼ်ႈ ညီရွာ ပလင်း လက်ထုပ် ငရုပ် ကောင်းစဥ◌်. ကျည်းပင် တုရွင်း တောင် ဝံပတေ. မြို.သစ် ကြံဖျား သိပ်းဝၢၼ်ႈ ။ ၼိူင်ႈဝၢၼ်ႈ ၼွၼ်း ၼိူင်ႈၶိုၼ်း ။ ပူၼ်ႉမႃးသိပ်းၶိုၼ်းသိပ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢမ်ႇၸမ် ဢမ်ႇၵႆ တင်း ၽင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းမႃး ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တီႈႄၵး ၼမ်ႉႁွင်ႈ (ပန်း ချောင်း ) ဢွၼ်ႇဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ သေ ပေႇႁူ ၼၢင်းလႆႈ တူၵ်း ၵႂႃႇ ၼႂ်းၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ  ။ ႁႃၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လႄႈ ၸင်ႇ ၵႂႃႇႁွင်ႉ လႃႈၼမ်ႉၶဝ် ႁႃ ပၼ် ။ ပေႃးႁႃလႆႈ တေပၼ် ငိုၼ်းသီႇၶၼ် ၼႆ ယဝ်ႉ။  ဝၢႆးမႃး လႆႈႁၼ် ထၢတ်ႈၸႅတ်ႈဢၼ် မီးယူႇၼႂ်း ပေႇႁူႇၼၼ်ႉ သၢၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈ ၾႃႉၵႂႃႇသေ ပၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလူင်း မႃး။  ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇဝႃႈ တေ ၵေႃႇၵွင်းမူး သေထႃႇပၼႃႇ ဝႆႉတီႈၼႆႈၼႆ သေ ပၢင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ၵွင်းမူး ၸဵတ်းသွၵ်ႇ ယဝ်ႉ။ဝၼ်း တၢင်ႇ ထီးၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇၼူၵ်ႉပိတ်ႇၶဝ် ဢွၼ် မႃး ဝႆႈသႃ လွမ်ႉႁွပ်ႈ လႄႈ  မၢၼ်ႊၶဝ်ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေစာရံ ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၵေႃႇၵွင်းမူးယဝ်ႉ ၽွင်းၶဵဝ် ဢၼ်ဢၼေႃႇရထထႃႇ (လႅပ်ႈ တေပဵၼ် ဢၼ်ၼၢင်းၾႃႉလူင်သီရိ မာလာဒေဝီ ) ပွၺ်ႇမႃး တႃႇၸွမ်း ၶႃႈတၢႆ ၸဝ်ႈၼၢင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ ၽႅဝ် မႃးသေ ယွၼ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႆႈႁူႉ ၶၢဝ်ႇ လပ်ႉဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ လႄႈ  ၶမ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းၼၢင်းၸေႃးၸင်ႇၶိုၼ်းဝၢႆႇ ပၢၵ်ႇ လိုင်ႇၵွင်းမူး  တေႃႇၼႃႈၸူး ၽၢႆႇမိူင်းပူးၵမ်ႇ သေ တႃႇၼႄ  ဝႃႈ  ၶုၵ်း ၵုၼ်း မုၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ၸင်ႇၶိုၼ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ထိုင် ၸဝ်ႈပူးၵမ်ႇသေ တီႈဢၼ်ၼၢင်းတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇ တႄႇ ဝႆႉ ထႅင်ႈ ၵွင်းမူးဢွၼ်ႇ သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်ႁွင်ႉ ( ရွှေစာပြန် စေတီ )ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶဝ်ႁႃႈၵေႃႉ ၽႅဝ် မႃးသေ လႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇ ၵူႊလွင်ႈယဝ်ႉႄလႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉပဵၼ်ဢၼ် ၸႂ် လမ် တေႃးသ ၸယူႇၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ၾႆးသဝ်ႇႁဵင်မုၵ်ႉ တၵ်းလုၵ်ႉလႄႈ ၵမ်းၼႆႉ သမ်ႉ ဢဝ် ၸေႈမႃးၽဝ် လူမ်းလဝ်ႁႅင်းထႅင်ႈ ပေႃးတၢၼ်ႇ ၶိင်ႇႁႅင်ႈ ၽႃးၽၢင်ႉ  ၾႆးလၢင်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ဝႆႉယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ် လီလီယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ယွၼ်းသိုၵ်း ထိုင် ၁၂ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၼိူဝ် ႄလႈ မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ တင်း သဵင်ႈ တႃႇလူင်းတိုၵ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇယဝ်ႉ။ မိူင်းမိတ်ႈႁႅၼ်းမႃး ၄၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းယၢင်း ၃၇ တပ်. ၊ ၵႃလိုဝ်း ၂၇ တပ်ႉ ၊ သႅၼ်ဝီ ၄၉ တပ်ႉ ၊ သီႉပေႃႉ ၂၇ တပ်ႉ ၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းၼၢႆး   ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းပၢႆး  ၃၇ တပ်ႉ ၊ လႄႈ  မိူင်းလႃႈၸၼ်းတႃ မိူင်းတီး မိူင်းဝၼ်း မိူင်းလႃႈ မိူင်း လိူၼ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ၶဝ် ႁႅၼ်းမႃး ၉၉  တပ်ႉ တင်း သဵင်ႈ ၄၀၃ တပ်ႉ ၊ ႁူဝ်သိုၵ်း ၄၀၃ ၶုၼ် ၊ ၸၢင်ႉ ၵဝ်ႈႁဵင် ၊ မႃႉ ၵဝ်ႈလၢၼ်ႉ ၊  လေႃႉ လႅင် ၵဝ်ႈသႅၼ် ၊ တပ်ႉတိၼ် ၵဝ်ႈၵုတေႇ ဢွၼ်လူင်းမႃးၶွၼ်ႈတီႈ ဢုင်း ပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ သဵင်ၵိပ်ႇမႃႉ သဵင်ၸၢင်ႉႁွင်ႉ ပေႃးဢူၼ်ပေႃးပၼ်း ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉ ဝၢင်းၽႅၼ် ႁၢင်ႈလွၵ်း ၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တႃႇၸႅၵ်ႇ ၽႄ ၼႃႈ သိုၵ်း ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း  ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ် တႃႇ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၶႂ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈၼႅၼ်ႇလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ၸင်ႇ လူင်းမႃး ၶႆႊႁႃ ဢွၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ 

မၼ်းၸဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သုမ်သၢႆႇ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢၼ်မီး တၢတ်ႇၼမ်ႉ ႄလႈ လူင်ႊထိူၼ်ႇၼႃလူင်တီႈၼိူင်ႈသေ ဢဝ်မႃးၵႂင် တၢင်းဢမ်ႇႁၼ် တၢင်း မိူဝ်းပႅတ်ႈ သေယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉ နတ်ကျုံး ၼႆယဝ်ႉ ။ 

'''မၼ်းၸဝ်ႈ ႁႃတၢင်းမိူဝ်းဢမ်ႇႁၼ် ယၢမ်းၼၼ်သမ်ႉ ၺႃးၽွင်း သွင်းဢူး (ဆောင်းဉီး ) ၵူးမႃးၶၢဝ်းၵတ်း မူၺ်တတ်းၵၢင်ၵုၼ် သၢႆၾူၼ်တၵ်းႁႃႇ ယိုတ်းၸၢႆး သၢႆၼၢႆးတၵ်းပိုၼ် လိုၵ်းလိုၼ်ဢေးၶျၢၼ်း ဢၶၢၼ်းၽွင်း ၼၼ် သမ်ႉဢၼ်ၺႃးၵိင်း ၾူၼ်သိင်းႁၢင်ပီႊ လူမ်းသီၵတ်းၶျၢၼ်း မူဝ်းၽျၢၼ်းပၢႆလွၺ်ၵုင်းတေး ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ငဝ်းဝၼ်းဢမ်ႇထွင်ႇ မိုတ်းမွင်ႇၸၢဝ်ႇငၢဝ်း ဝႆႉႁႂ်ႈၶုၼ်ႁဝ်း ၵတ်းၸႂ် ထီးဝႂ်မဝ်ႇပႃး ၸွမ်းမႃးတူဝ်လၢႆ သၢႆၾူၼ်တူၵ်းယမ်း မၢင်ႊၵမ်း ယိၼ်း ၽၢၼ် မၢင်ႊပၢၼ်ငဝ်သုင်း မၢင်ႊပွၵ်ႈၸွမ်းၵုင်းသၼ်လွၺ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ ပႆတိၼ် ၸွမ်းပဵင်း သဵင်ႁဵင်းၾႃႉလင် ၾူၼ်မင်မူဝ်းၶျူင်း ၼူင်းတၺူဝ်း ၺူဝ်း မိူင်းမူဝ်းလူၺ်းထူၺ် ၾူၼ်မူၺ်ၵတ်းဢေး မၢင်ႊပွၵ်ႈတူၺ်းလူ ၵုၼ်ၵၢင် ၵျူၼ်းထေး ႁၢင်ႊမၼ်းလႅပ်ႈမီးတၢၼ်ႇမႂ်ႊမၢၵ်ႇၸီးၶေႃ ႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။ 
'''
ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵႂင်တၢင်းသေ မိူဝ်းၺႃးၾူၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း လႄႈ  ၼၢဝ် ဢဝ်ပေႃး သၼ်ႇ ။ ပၢႆသလိူဝ် ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်သင် ၵူၼ်းၵေႃႈႁိူဝ်ႉမွၺ်ႈ မွင်း တႃႇ ၶွၺ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈလႄႈ ၸိုၼ်ႇပႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉ 
ၸဝ်ႈၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၵေႃႉလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်မႃးၸဵမ် လဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်မိူဝ်းမီးၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃး လုၵ်ႉမိူင်းပူးၵမ်ႇ ပွၵ်ႈမႃးဝႆႉ  ။ 

တင်းႁွင်ႉႁႃတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ပီႈသႃႇ (ၼၢင်းၶမ်းသႃ) လႄႈ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၸိုၼ်ႇ ပႆမႃး ထိုင်မႃးတီႈသူၼ်ႁႆႊ တီႈၼိူင်ႈ ။ ၸဝ်ႈမႃး လူမ်ႉသေ တၢႆ လိုမ်းၵႂႃႇ ။ ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႊ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈဢဝ် မိူဝ်း လုမ်း လႃးတူၺ်းထိုင်ယူတ်ႈယႃ ပၼ်သေ လႆႈမႃး ဝူင်ႈၼိူင်ႈၵေႃႈ ၸိုၼ်ႈ ၶႅၼ်းမႃးလီလီယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ် ၸဝ်ႈတူၵ်ႇႁွင်ႉႁႃပီႈသႃ ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈ ႁွင်ႉ ဝၢၼ်ႈပီႈသႃႇ( ပြင်စာရွာ) ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွၺ်ႈၵၢၼ်ႁႆႊၼႃး ပေႃႈ ဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ တီႈဢၼ် လုၵ်ႉတီႈသူၼ်ႁႆႊ ၵႂႃႇ မွၵ်ႈႁၢင်ႈ ဝၼ်းပၢႆပၢႆ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလ ၶဝ် မႃးၽႅဝ်ဝႆႉသေ ဢဝ်ဢုတ်ႇ ဢၼ်လိူဝ်တီႈ သူၺ်ႇၸႃႇရၼ်ႇ ၼၼ်ႉမႃး ၵေႃႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ ဢွၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ အုတ်ကျန်ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ႁၼ်ၵၼ်သေ ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵႂႃႇပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် သိုပ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးသေ မႃးတႄႇ ဝႆႉထႅင်ႈၵွင်းမူးလိၼ်သူႇၼိူင်ႈ ။ ႁွင်ႉဝႃႈ မြေပုံဘု ရား ၼႆယဝ်ႉ။ 

လတ်းမႃး ထႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႆႉ ၼႃးလိၼ်း ၼႃးသေႃႉ သေးတူး သေ တႆႇ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉ တူႈ ။ တီႈၼႆႈ တႄႉ တေမႃးဢဝ် ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ ၼႄ  ၵႂႃႇ ၽၢင်ႁၢင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ သေၵွၼ်ႇ ။ ( တေၸၢၼ်ႈ သေ  ၶၢၼ်ႉလူၵႂႃႇ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလင်ႇၵႃႇႁိုဝ် ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်း သၢမ်ၵိဝ် ၵလူင်ႇ ပျၼ်ႇ ၸရေးၼၼ်ႇ တႃႇ ၼႆႉၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉဝႆႉ လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်မႃး တႅမ်ႈၼႄၶႃႈယဝ်ႉ ။ ၶႂၢင်း ပၼ်ဢိၼ်ႉၶႃႈ )

.'''.................မၢင်ႊတီႈၸွမ်းၶူးၸွမ်းၶျွင်း ၼမ်ႉတွင်း ၽင်ႇႁွင်ႈ  ၼမ်ႉတွင်ႈ ၽင်ႁိုၵ်း ၼမ်ႉတိုၵ်းမၢၵ်ႇၽႃ ၼမ်ႉငႃတၢတ်ႇလၢၼ်း ၼမ်ႉသၢၼ်းပုင်ႈ တူၵ်း ၼမ်ႉ ၸူၵ်းႁူးလဝ် ၼမ်ႉတဝ်ၵုၼ်ဝၼ်ႇ ၼမ်ႉပၼ်ႇတႃဝူဝ်း ၼမ်ႉ တူဝ်း ပေႃး မိူၼ် ၵူင်းၵၵ်း ၼမ်ႉႁၵ်းပေႃးမိူၼ်ၼႃႈမူ ၼမ်ႉထူပေႃးမိူၼ် ၵႂၢႆးၼွၼ်း ၼမ်ႉသွၼ်းတူၵ်းလွၺ် လူင်းဢွၺ်ပေႃးမိူၼ်မူဝ်းၽွၺ်းၾူၼ် ယွၺ်းထွင်  တီႈဢၼ်ပႃၽွင် ပႃမုင်း ငၶူင်း ငမျိၼ်း ငသိၼ်ႇ ငၶူႇ ပႃပွၵ်း ပႃလမ် တမ် ၵၼ်ထူဝ်းဢီး ႁႃၵိၼ်ၸိတ်ႇၸီး ၼႂ်းတိုင်း ၽိုင်းၽိုင်းသဵင် လင် ၼမ်ႉမင် ပေႃးမိူၼ် ၵွင်ႊပေျႃး မၢင်ႊတီးမေႃးမိူၼ်မွင်းတူၼ်း မၢင်ႊ တီႈမိူၼ် ၵူၼ်း ဢုပ်ႇၵၼ် ၼမ်ႉလၼ်ၾင်ႇၽုတ်း ႁွင်ႈပုတ်းယေႇတႅင်ႇ ထူင်းဢႅင်ႇၶျွင်း ၶျွင်း တၢင်းပႆလႅၼ်ႊၽွင်း သၢပ်ႇၵႄးလႆ လႄႈ  ဢုၵ်ႉ တၵႄႇယေႇသၢၼ်ႇ ပၼ်ၽၼ် ဝတ်ႉတႅင်းသိၵႅင်း လေႃးလိင်ႇလိမ်ႇ လွမ်ႉ လႄႇလႆ လဵပ်ႈလူင်း လႄႇ လတ်းလုပ်ႇ လမ်လႂိၼ်ၼမ်ႉၶိုတ် တူၵ်း တၢတ်ႇ ႁၢတ်ႇသၢႆး ႁေႈႁၢႆး ၽိူၵ်ႇၽႅၼ်ၽူင်ႉလူင်း လူမ်ႇဢူမ် ဢဝ် မၢၵ်ႇ ႁိၼ် လိုင်ႇတူၵ်းတၢတ်ႇ သဵၼ် ႁူၵ်း ယေႇတၶုၼ်ႇ ၶျွင်းႁွင်ႈ ယမ်းၼမ်ႉ တမ်း ၶွၼ်ႇ ယွၼ်ႇလူင်း ယိူင်ႈ ငူင်းၸၢင်ႉပၢႆးတၢင်ႇပွင်ၶုၼ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ မိူၼ်ႁၢင်ႊ လီပေျႃႇလီမူၼ်ႊ တေႉ ယဝ်ႉ။'''

ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ပႆပႆလိုဝ်ႈလိုဝ်ႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ႁဵတ်းမေႃသေႃး ၵႂၢမ်း  ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ လၢတ်ႈယွၺ်ႈမူၼ်ႊၶူဝ် ယႃႁိူဝ်ႉယႃၸႂ် သေ ၵေႃႈ ဢွၼ်ထိုင်မႃး မိူင်းဢုင်းပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽႅဝ်ထိုင်ယဝ်ႉ ၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈပီႈ ၼေႃႇမိူင်း လူင်းမိူဝ်းႁပ်ႉ ၸွမ်းတၢင်း သေ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇလႄႈ  ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်သေ ယဝ်ႉ ယူဝ်ဝႃႈ တေလႆႈၸူမ်းသိူဝ်း သမ်ႉမႃးလႆႈပဵၼ်တၢင်းမႆႈၸႂ် ထႅင်ႈၽဝ်ႇၼိူင်ႈ ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းတင်း ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵၼ်ၸွမ်းတၢင်းၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ပွၺ်ႇၵူၼ်းၸွမ်းၶႆႊႁႃ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူင်ႈၵေႃႈ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးလႆႈပဵၼ် တီႈယႃၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးၵုမ်းၵေႃႇ ၵွင်းမူး မေႃႇၵိူဝ်ႇ ။ 
ၼၢင်းၸေႃး လႆႈႁၼ် သိုၵ်း တင်း ၼမ် တေလူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸ်ႂဢမ်ႇလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်း ၼိူင်ႈၵေႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းသိုၵ်း တေလႆႈလူႉ လႆႈတၢႆတင်းၼမ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈပေႃႈ တႃႇယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ် တင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႆႉပဵၼ် ၵၢၼ်လူင် ဢၼ်လူလၢႆၵၼ် ပဵၼ်သရေႇၼႃႈတႃ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၃၂ ၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇ သိုင်ႇၶိူဝ်းၶမ်းၵွတ်ႈ ၽွင်းမိူင်းလူင် ၶုၼ်ၶမ်းထွတ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းလီ ၶုၼ်မိူင်းၸိုၼ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၶမ်း ၶဝ် တိုၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉလႃးလႃး ။
 
ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢၼ်ၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃးၵႂႃႇထိုင်မိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁူႉမႃး လွင်ႈတၢင်းႄလႈ သၢႆငၢႆ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းပူးၵမ်ႇၵူႊလွင်ႈ လွင်ႈ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ မၼ်းတေၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ် သၢႆသိုၵ်း ႁူဝ်ၼႃႈသေ တေဢဝ်ၾႆးၽဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ တင်းၸဵပ်းၸႂ် တင်းႁိုၼ်ႇလႅတ်းသေ တၢင်ႇလဝ်ႊယဝ်ႉ ။ 

ၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်းၶဝ် ၸတ်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ သိုၵ်းၵႃလိုဝ်း ဝဵင်းသိူဝ် မိူင်းၵွင်း မိူင်းယၢင်း လူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ် ။ 
သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း မတ်ႉတရႃႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉတူႈ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်းၵျႂၵ်ႉသႄႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပႅင်ၸႃႇရီ ၺွင်ႇ လုၼ်ႇ ယမႄးတိတ်း ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပဵင်းမၢၵ်ႇၼႃႉ ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း ယေႇတႃႇသေျႇ ၵျုၼ်ၵုင်း ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း တွင်ႇငူႇ ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပႂ်ႉ ၶေႃႈပူင် ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၼွၼ်းၾၼ်ဝႃႈ မီးပူႇထဝ်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းၽိူၵ်ႇၸဝ်ႈၼိူင်ႈ သၵ်းၶွၼ်ႉတဝ်ႉသေ မႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ပွင်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သႃႇသထႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် လႄႈ  ဢမ်ႇလီလူင်း တိုၵ်း  ။ သင် ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းတင်း မိူင်းပူးၵမ်ႇၸိုင် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ တေၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းမႃးယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ဢဝ်လွင်ႈၾၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉဢုပ်ႇတင်း သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း ။ သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း တွပ်ႇလဝ်ႊ ဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽီယၢမ်ႈမႃး ပၼ်ၾၼ် ဝႃႈ တႃႇတႄႇမိူင်း ၵႃႊတီႈၼွင်ၵွင် ။ ၸဝ်ႈသိူဝ် ၶမ်း ဢမ်ႇထွမ်ႇ ။ ဝၢႆးပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇတႄႇ သေ မိူင်း ဢမ်ႇတၼ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း လႆႈသဵင်ႈၵႂႃႇ ။မိူင်းဢၼ်တႄႇ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၼမ်ႉမၢဝ်းထူမ်ႈသေ လႆႈလူႉပဵၼ် ႁၢတ်ႇသၢႆးၵႂႃႇ ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ် ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈၾၼ်ႁၼ်ဝႃႈ  လိူၼ်ငိုၼ်း ၵၢင် ႁၢဝ် ပႃးတင်းၽုင်လၢဝ်ဝုၼ်းဝႅင်း တူၵ်းမႃးၵႃႊၼ်ႂ်း ၼၢၼ်းသႅင် ႁေႃၶႂၢင် ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းမႆႇမႃးသၢၵ်ႈယိင်းၼၢင်းသႅင် သၢဝ် ၵၢင်းၶၢဝ်ၼူၼ်းၶေျႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၾၼ် ၼႆႉ ဢမ်ႇ လီ ဝႆႉမဝ် ၼႆ ပၼ်ၾၢင်ႉထိုင်ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၵေႃႈ လွင်ႈဢၼ်တေသေႃႇသိုၵ်း လူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇၼႆႉ ဝႆႉဝၢင်းပႅတ်ႈသေ တီႈဢၼ်တေဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႈလိတ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁႃ လၢႆးတၢင်း တၢင်ႇလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်ၵၼ် ၼႆၵေႃႈ ၼၢင်းၸေႃးပဵၼ်ဢၼ် ၸူမ်းလူင်ၸူမ်း လၢင်သေတႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇလႄႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ႄတႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇ ႁၢၼ်ႉၸႂ် သေဢိတ်း ဝၼ်းၼိူင်ႈမႃး တေ ဢၢၼ်းသူၼ်းႁူၺ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇ မိူင်းသေ တိုၵ်းလႅဝ်ၽႅပ်ႉပႅတ်ႈ မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ လွမ်လႅမ် မူမ်ႇသူၺ်ႈ ဝႆႉၼႂ်း ၸႂ်ၽႂ် မၼ်း ယူႇယဝ်ႉ ။

(လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃး ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ တႄႉၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ပိုၼ်း မၢၼ်ႊ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵႂၢႆးတေႃး သေ ၶုၼ်ဢၼေႃႇရထႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ (ကျွဲရိုင်း ခတ်၍ နတ်ရွာစံ  )ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵႆႉလႄႇငိၼ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ တႆးၵူႊပွၵ်ႈ ၶဝ် ၶႆႊတႄႉ  &quot;&quot;  တေၵႂႃႇၸႂ်ႈ ၵႂႆၢး တေႃးသင် ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ (ငကျွဲ )ၵႂႃႇၽၼ်းတၢႆ ဢိူဝ်ႈ &quot;&quot; ဝႃႈၼႆ လႄႈ ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ ၼႆႉ ၶႄးတေပဵၼ် ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လွမ်ဝူၼ်ႉတူၺ်း ၼႂ်းၸႂ် ယူႇ )

ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်လူင်းမိူဝ်းႁႃ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ် ၵႂႃႇတီႈ သူၼ်ႁႆႊ တီႈၸဝ်ႈၸၢႆးယူႇၼၼ်ႉ သေ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ႁူဝ်သိုၵ်း ႁူဝ်ႁၢၼ်ၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆလႄႈ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇၶဝ် ပေႃႈ လုၵ်ႈ ယိၼ်းၵူဝ်ပေႃးသၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆႇသၢႆႇ ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း မိူင်းမၢဝ်းသေၵေႃႈ  ၼိူင်ႈၶႅၼ်း ၵူဝ်ပေႃးဢမ်ႇ မီး တီႈ ဝႃႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ် ၶဝ်ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈမိူဝ်း ၸွမ်း မိူင်းမၢဝ်းသေယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၵေႃႈ ႁၵ်ႉပႅင်းၼိူဝ် ၼၢင်းဢေးၽိဝ်ႇ ဝႆႉသေ ဢၢၼ်းႁွင်ႉမိူဝ်းၼႄ ၸဝ်ႈပေႃႈ ၸဝ်ႈမႄႈ ၶဝ် ယဝ်ႉ။ 

ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဢၼ်ၸူမ်းသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ၼွင်ႉမၼ်းၼၢင်းၸေႃး ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵေႃႉႁၵ်ႉ ၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇ မီးတီႈဝႃႈယဝ်ႉ ။ ယူႇမႃးထႅင်ႈႁိုင် တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးတေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ လႂ် တႃႇႁႂ်ႈသၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း တေ ၽႄႈ တိူၼ်း ၼၼ်ႉလႂ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းၼၢင်းၸေႃး တႃႇၵူပ်ႉ ၵူႊ တင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉထႅင်ႈယဝ်ႉ ။

ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈၼၢင်းၸေႃးဢမ်ႇၽွမ်ႉ ။ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတႃႇ မိူဝ်းၵမ်သိၼ် ၃ လိူၼ် တီႈဢုင်းပွင်ႇ ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇ ယဝ်ႉ ။  မိူဝ်ႈပႆႇတၼ်းတဵမ် သၢမ်လိူၼ် ၽွင်းၼၢင်းလႆႈ ဢႃႇယု ၂၅  ၶူပ်ႇ သၵ်ႉ ၵရိတ်ႉ ၄၂၇ ( AD 1065 ) ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ် ဢၼေႃႇရထႃႇၶဝ် ဢဝ်တင်း ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်း ၶမ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ တေဢၢၼ်းၶိုၼ်းမႃးႁွင်ႉမိူဝ်း ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ၵေႃႈ ၵူၺ်းလႆႈမႃးၶဝ်ႈ ပၢင်မႃႇသႃႇၼၢင်း ၵူၺ်း ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ၼၢင်း ၽင် ဝႆႉတီႈၽင်ႉၼမ်ႉတူႈ ႁိမ်းၸမ်ၽြႃး ၵၢင်ႉမေႃ ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုဝ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈၶဝ် ဢဝ်တၢင်းၶီတၢင်းမွင် ၼႂ်းၸႂ်ႁူႉ ဝႃႈ တေ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈယဝ်ႉ ၼႆသေ တူင်ႉတၵ်ႉလိုၼ်း သုတ်း သေ ယဝ်ႉ  ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်း မိူင်းမၢဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။   ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈ သိူဝ်ႁုင်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်း မုၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ပိူင်ႇၾႃႉ (သိူဝ်ပၢင်ႇၾႃႉ )သေ သိုပ်ႇ ပုတ်ႈဢဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ လူႉႁၢႆ တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သၢႆ သိုပ်ႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ) သုတ်းၵႂႃႇ တီႈၼႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 
(လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ႁဵတ်းႁိုင် တၢႆၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လၢတ်ႈၽ်ႂ လၢတ်ႈမၼ်းဝႆႉ လႄႈ  ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း လမ်းတိုၼ်း တူၺ်း လီလီယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵၢပ်ႈပၢၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းၼႆႉ (955-1176)ယိုၼ်းႁိုင်မႃး ၂၂၁ ပီႊသေ ႄတႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း  ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ၼႆသေ မီးၵႂႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႃႈသိုပ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽၢင် ၶမ်း (မဵဝ်ႉပုင်ႇ) ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ဝၢၼ်ႇၾႃႉ သေ မႃးႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း မိူဝ်ႈ (AD 1177 ) ယဝ်ႉ ။ ပၢၼ်ၶုၼ်ၽၢင်ၶမ်း ၼႆႉ ၶႆၢႉဝဵင်း ၵႂႃႇတင်ႈမိူင်းတီႈ ဝဵင်းဝၢႆ လႄႈ ပဵၼ် မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းဝၢႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပိုၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉ တင်း ၽိုၼ်ပိုၼ်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉ ယၢမ်ႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေမီးတီႈပိူင်ႈတီႈ ပႅၵ်ႇ ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းမၢၼ်ႇ မႅၼ်ႈတင်းမူတ်းတင်းပိၵ်း ၼႆ ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶႃႈ ။ တီႈၽိတ်း တီႈပိူင်ႈႁူႉတေမီးယူႇ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ် ၽူႈတႅမ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတႅမ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈၽိတ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ တႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ မႃးသဵင်ႇတႅၵ်ႈတူၺ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်း ႁႃလႆႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်းမၼ်းၵူၺ်းၶႃႈ ။ 

လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉမၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇ ၵူၼ်းတႅမ်ႈမၼ်း ႁူႉႁၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇ လႆႈတႅမ်ႈမၢႆမႃးၵေႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ် ၼႂ်းႄၵႈ ပူးၵမ်ႇ ႄလႈ မိူင်းတႆး ၼႆႉ ၵွင်းမူးဢၼ်ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ၼႆႉ ယင်းၼမ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ။ 

( ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈႄတႉ ဢမ်ႇႁူႉ  ၵွင်းမူးဢၼ် မီးဝႆႉၸွမ်း ၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၼၢင်းၸေႃး လုၵ်ႉပူးၵမ်ႇ မိူဝ်းမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၵႆႉလႄႇ ဝႃႈ ပဵၼ် ၵွင်း မူး ဢၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်း ဢၼ် လႆႈ ပၢႆႊလိပ်းပၢႆႊတၢႆ   ၼႆႉ တမ်းၸႂ်တမ်းၶေႃး သေ တေၵေႃႇလႆႈ ၵွင်းမူး ၼမ်တၢၼ်ႇ ၼႆႉ ယူႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လီမီးၶေႃႈထၢမ်ယူႇ ) 

လွင်ႈပၢင်တိုၵ်း ပူးၵမ်ႇလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆး  ပိုၼ်းမၢၼ်ႊ တႅမ်ႈဝႃႈ  ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၵူႊပိူင်ပိူင် သေ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးၼႆ သေ တႃႉ ပၢင်တိုၵ်း ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ သိုၵ်းႁၢၼ်ၶဝ် တုမ်ႉ ၽႃႇ လေႃႇ တိုၵ်း ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယူႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ဢွၵ်ႇႁေႃ ပူးၵမ်ႇမႃး ၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇ ၸမ်ႁိမ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၵၼ်ယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ။ 

ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈလႂ် ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂင် ႁိၼ်ႉၼွၼ်းလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ တႃႇဢဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇ သွၼ်ႈတႂ်ႈၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း သေ မိူင်းပူးၵမ်ႇၵေႃႈ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇ တႃႇဢဝ် မိူင်းမၢဝ်း သွၼ်ႈတႂ်ႈ မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
( ပေႃးမႃးဢိင်ဢဝ်ပိုၼ်း သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ မိူင်းလႅမ်း (မြင်စိုင်း )ၼၼ်ႉ မႃး ထတ်းထွင်တူၺ်းၸိုင်  ယင်း ၸၢင်ႊလၢမ်းႁူႉလႆႈ ၽႅၼ် ၵၢၼ် တႃႇ ႁူမ်ႇလွမ်ႉလႆႈမိူင်းပူးၵမ်ႇ (ၼွင်ၵၢဝ် )ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး ၶဝ် မီးၽႅၼ် ၵၢၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ်ႇ( AD 955) ၼၼ်ႉၼႆ ယင်းၸၢင်ႊ လၢတ်ႈလႆႈၵွၼ်ႇ ။ ၵွပ်ႈသင် ၼႆ ပူႇမွၼ်ႇ သၢမ်ပီႈ ၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉၽင်ႇၶွင် မိူင်းလႃး ပႃးမႃး ၸွမ်း ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ် ၶဝ် ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၸုမ်း ၶဝ် ၼႆႉ လူင်းၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇ ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၼၼ်ႉ ၼႆ လႅပ်ႈတေ ဝႃႈ လႆႈယူႇ ။  ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်ဢၼ်ၼႆႉ ထိုင်ၽႅဝ် ပၢၼ် သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ (AD 1284 ) ၸင်ႇ ဢွင်ႇမၢၼ် ထိုင်တီႈၵႂႃႇ ၼႆ တေၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢူဢၢႆႊတႆးယႂ်ႇႁႅင်း ၼႅၼ်ႇ ။ ဝၢႆး ၸဝ်ႈတႆၢႇ ၶၢၼ်ႇ တင်ႈမိူင်းသႅၼ်ၸေႊ မိူဝ်ႈပီႊ AD 955 ယဝ်ႉ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၵႂၢင်ႈၶႂင် ။ ႁႅင်းသိုၵ်း ၵေႃႈၵႅၼ်ႇၶႅင် ။ ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ၶဵၼ်တႆးယူၼ်း လႄႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၄၃ တပ်ႉ မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၃၉၅ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ ၁၁ ၶမ်ႈ (AD 1034 ) ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ပႆႇ ၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး တႃႇပၢင်းၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈတီႈမိူင်းၶႄႇ ။ မၼ်းၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၈ ။ ၸင်ႇဝႃႈ ပိုၼ်းမၢင်ႊၽိုၼ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ၵူဝ်သိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလႄႈ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေ လႆႈၶိုၼ်း ထတ်းတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ တီႈလိၵ်ႈႁိၼ် ၽြႃး သူၺ်ႇ ၸႃႇရံ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ လူႇၼႃႈလိၼ်ႁဵင်တႃႇ (၇၀၀၀  သွၵ်ႇ)မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၆ လိူၼ်သိပ်းသွင်ႁႃသၢၼ်း သိပ်းဝၼ်း ၼႆ ႄလႈ ပေႃးဢဝ်ပီႊမၼ်းဝႃႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေဝႃႈတေတႄႇၵွင်းမူး တေႃႈဢ ၼေႃႇရထႃႇ ယင်းပႆႇၵႂႃႇမိူင်းတႆးၵွၼ်ႇ ။ ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း ထတ်း တူၺ်းယူႇ ။ လွင်ႈဢၼ် ပီႈၼွင်ႉ ၾႃၾႄ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း တၢႆ ၸွမ်း ၼၢင်းၸေႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်း ဢၼ်ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ် ပႃးသေ ယင်းပၢႆတႅမ်ႈဝႃႈ လႆႈမိူဝ်းပုတ်ႈႁၢင်ႈပုတ်ႈ ႁေႃ ယူႇ ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ 

ဢၼ်တေမီး လွင်ႈပိူင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ် ႁႅင်းၼႆႉ တေပဵၼ်သၵ်ႉၵရိတ်ႉ လႄႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈသၵ်ႉၵရိတ်ႉ တႄႉ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ လွင်ႈၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼႆႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ပိုၼ်း တႆးၵမ်ႈၼမ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဝၢႆးၶုၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (AD 955-1057 )ယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်တုမ်ႇ  ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း ( 1095 – 1177) မႃး ပုတ်ႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပီႊဢၼ်မၢႆဝႆႉၼႆႉ ဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း ၽွင်းငမ်း ၁၀၂ ပီႊ ။ ၶုၼ်တုမ်ႇ ၽွင်းငမ်း ၈၂ ပီႊ ။ ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း လႄႈ ၶုၼ်တုမ်ႇၼႆႉ ႁၢင်ႇဝႆႉ ၃၈ ပီႊၵွၼ်ႇ ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လီ ၶိုၼ်း ထတ်းႁႃတူၺ်းယူႇၶႃႈ ။ 

သမ်ႉထႅင်ႈ ပီႊၸၢမ်ႇႁေႃ ဢၼေႃႇရထႃႇ သမ်ႉပဵၼ် (AD 1044- 1077 ) ၼႆလႄႈ ၼႆႉ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း သမ်ႉပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းတင်း ၶုၼ်တုမ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႇ ဝႆႉ 38 ပီႊၼၼ်ႉဝႆႉ  ။  ၼႆႉ ၵေႃႈ လီမႃး တႅၵ်ႈၼိူင်း ထတ်းထွင်တူၺ်း ယူႇၶႃႈ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းသႅၼ်ဝီဝႃႈ ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလ ၶႃ သွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶုၼ်တုမ်ႇ (ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း) ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်း ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ဢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၵမ်ႈၼမ် ၼႆႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈ ၼေႃႇပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ။ ဢၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင် သၢင်ႇယီႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယဵဝ်ႈတႃသႅင် ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ် ၸွပ်ႇႁႃ ဢၼ်ၸႅတ်ႈဢၼ်မၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႈလႄႈ ၵႃႊ ပႆႇ လႆႈပိုၼ်းၸႅတ်ႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁူႉတေလႆႈထဵင်ထွင် ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ လမ်းတိုၼ်း ယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းယဝ်ႉ။ 

ၶႂၢၼ်သၢႆၾႃႉ ( မိူင်းငေႃႉ )
14.9.2024

ၽိုၼ်ဢိင် ။။ 
•	ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ။ 

•	ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးပူင်သွၼ် လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၼႂ်း KD Talk ။ 

•	ရႃႇတဝင်ႇတၢၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ ။ 

•	ပါရမီ ရှင် မိုင်းမောဝ်ဧကရီ / သီပေါကိုလတ် ။ 

•	ရှမ်းမင်းသမီးလေး စောမွန်လှ / စိမ်. (ပညာရေး )။
 
•	ရွှေစာရံ ဘုရားအမ စောမွန်လှ / ထူးခြားဆန်းကြယ်သော ဖြစ်ရပ်များ / စကြာကောင်းစံ ။  

•	ပိတ်ချင်းမြောင် ဧကရီ ဒေဝီရှင်မွန်လှ/ ဥတ္တရနေလ ။ . 

•	ရွှေစာရံ ဘုရားသမိုင်း ။ 

•	စောမွန်လ  / ဥ◌ီးအုန်းမြင်. (ရှမ်းပြည်)နဂါးနီ စာအုပ်တိုက် ၁၉၄၀ ။ 

•	အနော်ရထာမင်းစော နှင်. မိုင်းမောဝ်ဧကရီ စောမွန်လှ / သန်းထွန်း (လှည်းကူး )

ၶေႃႈပိုတ်ႇတႅတ်ႈ ။ ။ 
ၵႅမ်မိူင်း = ဢၼ်ၸွၺ်ႈၶုၼ်မိူင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸဝ်ႈ ၾႃႉၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈမိူင်း ။ ဢၼ်ပုတ်ႈလႆႈ တႅၼ်းတၢင်လႆႈၼၼ်ႉ။  
ၼေႃႇမိူင်း = ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵႅမ်ၶုၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းၼၼ်ႉ ။</text>
      <sha1>qkhjfan1m14moyqr4v9piet86pv1o4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>11977</id>
      <parentid>11976</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <origin>11977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84779" sha1="7rj7ziz3e5w4tcoofzvnqzcrw2m97fm" xml:space="preserve">== == ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႇ ႁိုဝ် ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်းမူၼ်း 
 == ==
== Heading text ==
ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်း ပိုၼ်းရႃႇၸဝၢင်ႇ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢင်းမူၼ်းလႃႈ ၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ်ၽႂ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉပဵၼ်ၽိုၼ်မႃး။ ၶွင်လၵ်း ပဵၼ်ပိုၼ်း လွင်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တႆးယႃႇယႃႇ  ဢမ်ႇမီးၽႂ် သူၼ်ၸႂ်တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉ လီယိၼ်းၶေႃးၶူမ်ဝႆႉ ယူႇ ။ 

ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ၶဝ်တႄႉ လွင်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉ ပပ်ႉမၼ်း ၸိုင် ပေႉမႃးလိူင်ႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဢၼ်ၶဝ်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢၼ် ၽိတ်း ဢၼ်ပိူင်ႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၽိုၼ်ဢိင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ သိုပ်ႇဢိင် ဢဝ် တၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ လၢမ်း ၵၼ် သိုပ်ႇတႅမ်ႈမႃး ၵူႊပၢၼ် ပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ပႃးၸဵမ် ၽိုၼ် လိၵ်ႈရႃႇၸဝၢင်ႇၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇ လႃႉ ဢၼ် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၶိူင်းၼိမ်း တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၼၢင်း ၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် သႆၢပိုၼ်းမႃး တႅၵ်ႈ ထွင်တူၺ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ၸေႊလၢၼ်ႉ ယင်း ပႆႇပႃႈလႆႈတင်ႈ ။ၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆႉ တင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ  ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ  13 AD သေ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း ၸူဝ်ႈ ပၢၵ်ႇ ပီႊ  11 AD  ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၼၢင်း မိူင်းလႂ်တေႉတေႉ ?

တီႈၼႆႈ ၼႆႉ ၶႃႈတေ ဢိင်ဢဝ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႉတႃႇ ၶိူဝ်းၼိမ်း တႅမ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်ငဝ်ႈသေ ဢၢင်ႈ ဢိင် ဢဝ် ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးသွၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢၼ်ၶႆႊလၢတ်ႈ ၼႂ်း KD Talk ၼၼ်ႉလႄႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တႅမ်ႈၼႄ ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢိင်ဢဝ် ရႃႇၸဝၢင်ႇၵၢင်းသိူဝ် သေ တႅမ်ႈဝႆႉၼႆလႄႈ တေပဵၼ်လႆႈ လိၵ်ႈပိုၼ်း တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ် သိုပ်ႇမၢႆတွင်းမႃး ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊ ပၢၼ် ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ လႄႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢဝ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်းယဝ်ႉ။ 

ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလိူၺ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဝ် ၶၢႆႉဝဵင်းသေ ပၢၼ်ၼိူင်ႈ လႄႈ ပၢၼ်ၼိူင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈတိုင်းၶမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းမၢဝ်း ၸေႊတွင်ႈလွၺ် မိူင်းတိုင်းၶေႃ ။ ထိုင်ပၢၼ်တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းမူၼ်း ။ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် ပႃးမႃးၼႂ်းၸုမ်း သိပ်းသၢမ် ၵေႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈတၢႆႇၶၢၼ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းႁီႉမိူင်းႁမ်း ၾင်ႇၶွင်မိူင်းလႃး ၼၼ်ႉသေ တႃႇမႃးၵွၼ်း မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ လႄႈ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ်ၼင်ႇ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈတႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် မင်းသိူၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈ မင်းၸိုၼ်ႈ  ။ မင်းၸိုၼ်ႈမီး ပီႈၼွင်ႉသီႇၵေႃႉ ။ မင်းသွင်ႇ မင်းသႂ် မင်း ၸိုၼ်ႈ လႄႈ ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်း ။ မိူဝ်ႈ မင်းသိူၼ်း ႁပ်ႉဢဝ် ၸုမ်ႈ သိူဝ် ဢုမ်ႈၾႃႉ သေ မႃးတင်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းဢဝ် မႄႈဢႃ မၼ်း ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်းသေ မီးမႃး လုၵ်ႈၸၢႆး မင်းၵုတ်ႈ လႄႈ  လုၵ်ႈယိင်း ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ။ ဝၢႆးတၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ )သဵင်ႈ ၵႂႃႇယဝ်ႉ လုၵ်ႈ ၸဝ်ႈ မင်းၵုတ်ႈ ႁပ်ႉၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈ သိူဝ်ၶမ်း သေၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉ ၼိူင်ႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ။ 
ၼွင်ႉယိင်း မၼ်းၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ပေႃႈၵႃႉ ၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈယဵဝ်ႈတႃသႅင်သေ မီးမႃးလုၵ်ႈၾႃၾႄ ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း လႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးႁဝ်းမႃး တူၺ်း ပီႊဢၼ် မၢႆဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် ပီႊဢၼ် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢဝ်းဝဵင်းမူၼ်း  ၼႆႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၃၁၇  တူဝ် ( AD 955 ) ။ ပီႊၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇသမ်ႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၀၂ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ ၃  ၶမ်ႈ ( AD 1040 ) ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 85  ပီႊၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ် ၶၢႆႉဝဵင်းလႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းဝဵင်းမူၼ်း ၼႆ လႅပ်ႈ တေဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။  ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်းဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ ယွၼ်ႉပၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိၼ် ဝဵင်းမူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇ ႁွင်ႉ ဝႃႈ ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်း မူၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ လုင်း ၸၢႆးၾႃႈ တႄႉ လၢတ်ႈ ဝႃႈ ဝဵင်းမူၼ်း ဢၼ်ၼၢင်း ၸေႃး ၵိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမူၼ်း ၽႆၢႇ ၸၢၼ်း မိူင်း သႅၼ်ၸေႊဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ မိူဝ်ႈ လဵဝ် ၼႆသေ ႁိမ်းၼၼ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈဝဵင်းလႅင် ဢၼ်ပၼ် ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၵိၼ်ၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း (မင်းၵုတ်ႈ) တၢႆဢွၼ်တၢင်း လုၵ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈ ပိူင်ႇၾႃႉ သေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ လႄႈ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် မိူဝ်းႁွင်ႉ 
ၼွင်ႉၶူၺ် ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်း မၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶမ်း တႅတ်ႈၾႃႉ ၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉသေ ၽွင်းငမ်း မိူင်း မၢဝ်း ယဝ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵေႃႈပၼ်ၸုမ်ႈ ႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႄလႈ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၶဝ် ပီႊၼွင်ႉ သၢမ်ၵေႃႉ ယူႇဢဵၼ်ႈ ၵေႃႉၵၼ် ယႂ်ႇမႃးၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်း သေ ပီႊၼိူင်ႈလၢမ်းထွင် သွင်ပီႊယၢမ်းတၢမ် သၢမ်ပီႊတႅၼ်းမႃး ထိုင်ပဵၼ်မၢဝ်ပဵၼ်သၢဝ်မႃး သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ပဵၼ်ၼေႃႇမိူင်းသေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈတင်း ၼၢင်းၸေႃး  ပၢၼ်းသိူင်းသွင်လမ်း ၸၢမ်ႇၶမ်းသွင်ၵေႃ ပွင်းၽေႃ ႁွမ်း ႁိူၼ်း ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ သွင်ပီႈၼွင်ႉ ၵူၺ်းၶႂ်ႈယူႇမိူၼ်ပီႈ မိူၼ်ၼွင်ႉ ၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ တိုၵ်းသူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ သွင်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇ ၽွမ်ႉ လႃး လႃး ။ 

ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းႁႅင်းႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼၢင်း ၶႂ်ႈယူႇလိူၺ်ႈ သိၼ်သီႇလ တြႃးၽႃႇဝၼႃႇ ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇသူၼ် ၸႂ်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေး  ။ ၽိုၵ်းႁေႃး ဢူမ်သူပ်း ၻမ်ႇမသၵ်ႉ ၷပဝတ်ႉတၼ သုတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈယူႇယဵၼ်ၸႂ်ယဵၼ်ၶေႃး တီႈၼႂ်းႁေႃသဝ် လဵဝ် ႁၢင်ႈသုင် ႁူၵ်းၶေႃးၸဵတ်းၸႆး တီႈဢၼ်မီး ပၢၼ်းလႃးလၢႆတေႃ ပၢၼ်းၵေႃလၢႆႁဵဝ်း မၢၵ်ႇတူၼ်ႈတိုၵ်ႉပူင်ႇ မၢၵ်ႇလူင်ႇပေႃးၵီႈ မၢင်ႊမီႈ ႁႃ တုမ်ႇ မၢင်ႊယုမ်ႇတၵ်းၸွပ်ႈ မၢင်ႊယွပ်ႈ ယင်းၼုမ်ႇ မွၵ်ႇမႅၼ်းတုမ်ႇသူပ်း ၼူၵ်ႉၵဵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁဵဝ်ႇဢမ်ႇႁႅင်ႈ သေပွၵ်ႈ သေၽဝ်ႇ တီႈဝဵင်းမူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ႁၢင်ႊၾၢင်ၼၢင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃပဵၼ်သၢဝ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉ ဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ တႄႉ  ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ဢဝ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းဝၢၵ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ  ။

'''ၼၢင်းၼႆႉ ၶူၼ်ႁူဝ်လမ်လီယၢဝ်းပူင်း ၽႅတ်းလူင်းထိုင်လိၼ် ပၢႆမၼ်း ပဵင်း သိၼ်ႈ ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်း ငဝ်းမၼ်းလမ်မိူၼ်ပိတူင်း သူင်းၵဵင် ဝႃႁွမ် ပၢၼ်းၽူး ပၢႆမၼ်းၵေႃႈ ၸူးငွၵ်ႈၶိုၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ် လီလိူဝ်သုတ်းၵွၼ်း တွၼ်း သေ ၼၢင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင် ၼိူဝ်ႉၼင်လုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇ ဢမ်ႇ ပေႃႇ ဢမ်ႇမႅၼ်း လဝ်းလႅၼ်းလႅပ်ႈၶေျႃး ပေႃးမိူၼ်ၼၢင်းၽီ လွၺ် ငိုၼ်း တႃလွမ်တူၺ်းမိုၼ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းယုမ်ႉ ပျႃးၶဵဝ်ႈသႂႃးၶၢဝ် တုငၢႆး ပလႄး လၢဝ်ဝၢင်း တႃၸႅၼ်ႇတီႇၽႅၼ်ႇ ၶၻီႇပႃႇမွၵ်ႇၶွင်ႇ ႁႅမ်းသူပ်းလႅင် လီ ၸွင်း ႁွင်း တုငၢႆးၺၢမ်ႉပၢၼ်း ၵျွၵ်ႉမိူင်းၵုတ်ႈ ငဝ်းသႂ် မိူဝ်ႈယၢမ်းလႂ် ပေႃးဢွၵ်ႇ ဢယွင်ႇဝႆႉ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ။ 

ၼၢင်းၼႆႉ ၶိင်ႇၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ တေႃႇဝၼ်းၸၢႆႉ မိူၼ် ပၢတ်ႇတမ်ႉမျႃး ၺူဝ်ႇယွင်ႇ ။ ဢဝ်ၵၢင်ဝၼ်းၸၢႆႉ တေႃႇ ၵၢင်ၶိုၼ်းၶွၼ်ႈ မိူၼ်ငိုၼ်း ၵွၼ်ႈ ၵဵဝ်မေႃႇ ။ လုၵ်ႉတဵင်ႈၶိုၼ်းတေႃႇ မိူင်းလႅင်းလႅတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉ ၼင် ၼၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇၶမ်း မွၵ်ႇမိူင်းၽီ ပဵၼ်ၼၢင်းမျၢတ်ႈ သၢၼ်ၽိဝ် ယဝ်ႉ။ 

ဢၢႆႊတူဝ်ဢၢႆႊၶိင်း ၼၢင်း ၵေႃႈၵၢင်ဝၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ၸၢမ်ငိုၼ်း ။ ၵၢင်ၶိုၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ပၢၼ်းသေး ၽၢၼ်မႂ်ႊ ၵၢၼ်ၼႂ် မိူၼ်ဢသဝတီႇ ၼွႆႇၽီႇ ၼတ်ႉ ပၢၼ်း ၽိဝ်တၢၼ်ႇၼူၼ်းၶမ်း ၼၢင်းႁွမ်သၢမ်ယၢမ်း ပၢၼ်းလမ်း မွၵ်ႇ ႁဵဝ်း လႃႈ ။ မိူၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈ သုံးပန်လှ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။''' 

ယူႇမႃးၸိူင်ႉၼႆသေ တေႃႇပေႃး ထိုင်မႃး သၵ်ႉၵရိတ်ႉ  ၄၁၈ တူဝ်( AD 1056 )ၽွင်း ၼၢင်း လႆႈဢႃႇယု 16 ၶူပ်ႇ မႄႈၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ဝႃႈ ၶိင်ႇမွၵ်ႇ ဢမ်ႇမွၵ်ႇ ၵူဝ်ပဵၼ်တေႃႇလွၵ်ႇ   ။ၵၢင်ၸႂ် ၼၢင်း ၼေႃႇသႅင်ၸုမ်ႈ တႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ပျႃးငိုၼ်းသွင်ႁမ်း ပျႃးၶမ်း သွင်ၵဵၼ် တၵ်းလႆႈ ဢဝ်ပဵၼ် ပျႃးလဵဝ် ႁွမ်းၵဵဝ် သဝ်းၶၢင်း တင်းၶုၼ်တင်း ၼၢင်း ပၢင်းမုင်း မွၵ်ႇမူၺ် ဢၢႆႊ ၼႆ သေတႃႉ ထိုင်ပၢၼ်ၼၢင်းပဵၼ်သၢဝ် မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇ ပဵၼ်မႃး ။ 

ၼႂ်းပီႊ၄၁၈ ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း  ဢၼေႃႇရထႃႇ မိူင်းပူး ၵမ်ႇ ယွၼ်း လတ်းၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး သေယဝ်ႉဢၢၼ်း ၶိုၼ်ႈမိူဝ်း တၢင်း မိူင်း ၶႄႇ ပၢင်း ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ငႃးသႅင် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႆ သေတႃႉ ၸဝ်ႈမိူင်း ပူးၵမ်ႇ တမ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ၸူးဢဝ်လႆႈမႃး ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈၽႄႈ ( စွယ်တော်ပွား ) ဢၼ်သေႃႉ ႁူမ်ႈ ငဝ်းထၢတ်ႈၸႅတ်ႈ ၼၼ်ႉ သီႇသူႇ လႄႈ  ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် သေယဝ်ႉ ဝၢႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းမႃး ။ မိူဝ်ႈမိူဝ်းမႃး ၼၼ်ႉ မႃး ဝႄႉ ၶဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း သေ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇ ၸဝ်ႈလူင် မိူင်းမၢဝ်း ဢွၼ် ႁပ်ႉ တွၼ်ႊ ၸူမ်းဝႆႈသႃ ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ သွႆႇတေႃႇငႃးသႅင် သီႇသူႇ ႁဵတ်းပွၺ်းႁဵတ်းလၢမ်း ၸဵတ်းၶိုၼ်းၸဵတ်းဝၼ်း ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ဢဝ် သၢတ်ႇၶမ်း ႁႃႈၶႅပ်း လူႇတၢၼ်း ထိုင် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ သေ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇသမ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢဝ် သၢတ်ႇ ၶမ်း ၼၼ်ႉ ထႃႇပၼႃႇ ၵေႃႇၵွင်း မူးဝႆႉ သူႇၼိူင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးသၢတ်ႇ ၶမ်း ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ မိူင်းမၢဝ်း ဝူၼ်ႉတႃႇၶၢဝ်းၵႆ တႃႇသွင်မိူင်းတေ ပဵၼ်မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ဢမၢတ်ႈသိုင်ႇ ၶိူဝ်းမိူင်း ၶုၼ်ၶမ်းၵွတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၼၢင်းၸေႃး ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ပၢၼ်းလၢၼ်းသွၺ်ႈႁဵဝ်းမူဝ် တၵ်းလႆႈၺႃးၸဝ်ႈၶမ်းၽူဝ် ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ဢမ်ႇမီးၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ သေ ယွၼ်ႉၵႂႃႇမီးဝႆႉ တၢင်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ ပႅၼ်မိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈထွမ်ႇ သၢႆၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ တေလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်းႁၵ်ႉ ၼွင်ႉမၼ်း လိူဝ်သေ ဢူၵ်းၸႂ်မၼ်း။ ၵူဝ်မၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉသေ ၵူဝ်ပဵၼ်သူပ်း ပဵၼ် ၵႂၢမ်း ၵၼ် ယဝ်ႉ သွင်မိူင်း ၵူဝ်ပဵၼ်သိုၵ်းၶဵၼ်ၵၼ် ၼႆ  ။ 

ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ယွၼ်ႉ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇၼႅတ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊပႂ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း သေ ၸင်ႇ ဢဝ် ၼၢင်းၸေႃး ဢၢပ်ႈပၼ် ဢၼေႃႇရထႃႇ ယဝ်ႉ ။ 
ဢဝ်ၼၢင်းၸေႃး တၢင်ႇၸၢင်ႉငႃးႁၢင်ႈၶိူင်ႈပွင်ၶမ်း သႂ်ႇမွၵ်ႇငိုၼ်း မွၵ်ႇ ၶမ်းသေယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼၢင်း ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႄႈ ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းႁေႃ တႃႇလုမ်းလႃး ၸဝ်ႈၼၢင်း ၼၼ်ႉ ၂၄ ၵေႃႉ ။ တႃႇၵႅတ်ႇ ၶႄႇၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၼၼ်ႉ  ၵေႃႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ သိုၵ်းႁၢၼ် ၁၂ ၵေႃႉ ၸွမ်းၸဝ်ႈၼၢင်း လူင်းၸူးပူး ၵမ်ႇယဝ်ႉ။  
ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈၽၢတ်ႇ ၸဝ်ႈပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သေပွၵ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉ တီႈၸဝ်ႈပီႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ ဢမ်ႇလႆႈတေႃႇၼႃႈ တူၵ်ႉတၵ်ႉၵၼ် သေ လႆႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇမႃးလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၼၢင်း ပဵၼ်ဢၼ် ယိၼ်းၶေႃးၶူမ် ထိုင်ၸႂ်ဝႆႉၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယင်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႊလၢတ်ႈ ၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ 

ၸရေးၼၼ်တႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ

'''''ယၢမ်းမိူဝ်ႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇပြေႇတေႃႇ ၶိုၼ်းမေျႃႇ လွမ်မုင်ႈ ၵူၺ်းႁၼ်တူၼ်ႈ သုင် တေးပၢၼ်း လွၺ်ယၢၼ်း ပဵၼ်ထၢပ်ႈ မွၵ်ႇၶျၢပ်ႈၼၢႆးသုမ်ႇ ဝႅင်းဢုမ်ႇ တဵမ်တႃ ၼႃႈမိူင်းႁၼ်ဢူၼ် တူၼ်မိူင်းႁၼ်တိပ်ႇ ႁွမ်ႈႁိပ်ႇၵႅၼ်းၵိပ်ႇ တၢင်းလိပ်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇၵႆၶူင်း မိူင်းၸဝ်ႈၶၢဝ်ငူတ်ႈတူင်းလႅင် သႅၼ်ၵိင်ႇၽူၺ်း ၸု ၵႅၼ်ႇပဵၼ်မွၵ်ႇမု မွၵ်ႇမႆႇ ၶႆႇမွၵ်ႈပီးတွၵ်ႈ ၸူၵႃ ယင်မႃႇ သႃႇရၽီႇ ဢီႇလွပ်ႈသၶွပ်ႈမူဝ်းၸူၺ်ႇ သူၺ်ႇငူၺ်ႇတၸိၼ်ႇ ၵမူင်းဢိၼ်ႇ ၽၢင် သွတ်ႈ လီႇယွတ်ႈ မွၼ်းၶႆႇ သုပ်းၽႆႇႁၢင်ၸွၼ် မွၵ်ႇၵွၼ်ၶမ်းဝႃႇ ၼေႃႇ ၸႃႇတဝွႆႇ လူမ်းတွႆႇႁွမ်ႁိုင်ႈ တူဝ်ၽိုင်ႈၸႂ်းသူႇ မႅင်းပူႇၸႂ်းလေႃႇ တူဝ် တေႃႇၸႂ်းၵၢပ်ႈ တႅၼ်ၽၢပ်ႈတူပ်ႉပိၵ်ႇ သၢၵ်ႈသိၵ်ႇဝႃဢူၼ်ႈ ႁွမ်ထူၼ်ႈ မူၺ်းၵျိင်ႇ ယၢမ်းၶိင်ႇမိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် သၢပ်ႇသၼ်ၸွတ်ႇယၢၼ် ႁွမ်ၸၢင် ၵမူင်း ဢၢင်ႈမူၺ်းသိင်ႉႁွမ်ၼူဝ် သႅၼ်မွၵ်ႇပၢၼ်းဝႃႇ မျႃးၸွႃႇၶပ်ႉၵေႃႇ ၶွၼ်ႈ ၵွပ်ႈၸႂ်ၸူဝ်းရိင်ႇယ ပၼ်ႇႁွၼ်ႈၺူဝ်းၸွႃႇ သွၺ်ႈပၢၼ်းဝႃႇ ၼၢင်း ဢမ် ဢဝ်တႃမူၺ်းႁူဝ်သၢင်ႈ ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ၼၢင်းၶဝ် ၶျႃးပၢင်လၢႆၶၢဝ်း လတ်းၸွမ်းတူၼ်းယၢဝ်း သၼ်လွၺ် တီႈဢၼ်ၼၢင်းၵွႆပီၸဵဝ်း ၸပ်းႁဵဝ်း သၢင်းၶႅင် ဝႅၼ်းလႅင်တွင်ႉလေႃး မေႃးၵၼ်ၸွမ်းၵုင်း ၼူၵ်ႉယုင်းမေႃးလႃ ၶၼ်ႁႃၸွမ်းတူၼ်း ၵုင်းမူၼ်း လွၺ်ၶႂၢင် တိုင်ၵႂၢင်ယီးၽၢၼ်း တူဝ်ၵၢၼ်းတူဝ်မိၼ် ဢူၼ်ဢိၼ်မေႃးမႄး တင်းတၢင်း ဢၼ်သဵင်ဢေးၼၢင်း မိူင်းထီးႁိူင်းႁေႃ ၼင်ႈၸပ်းလင်ပႆ ၶၢင်း ဝၢင်းတမ်းတိၼ်ပႆ တူၵ်းၵႆမိူင်းဝူၺ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းတၢင်းလင် ၵူၺ်း ႁၼ်လွၺ်ၶႂၢင်ၶူတ်းဝိူင်း မိူင်းၼၢင်းယၢၼ်ၵႆ လမ်းပႆၶရီး ၸမ် ထိုင်တိူင်း ၵြီး မျၢၼ်ႇမႃႇ လတ်းႁႃႇၼႄၶျႃး ပႆမႃးႁဵတ်း ၼၼ်လွၺ်းလွၺ်း ။ ၼၢင်း ၵွၺ်း ပဵၼ်ဝႆႉ သွင်တႃၸိုမ်းယမ်း ၽမ်းၽမ်း တူၵ်းလႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ မုင်ႈတူၺ်း တေးလွၺ် မိူင်းတႆး ဝွႆးဝွႆးႁၼ်ၶဵဝ် တိုတ်း ၼဵဝ်သ ၽေႃး ၼႂ်းၶေႃးငိၼ်း ၶူမ်ပဵၼ်ၵမ်း လူမ်းႁမ်းၵၢင်ပုမ် ၾႆးသုမ်ၵၢင်ဢူၵ်း ၼၢင်းၸူၵ်းယႅင်းတႃ လွမ်ႁႃမိူင်းလႃၽေးဝုၼ်း ၼႄးၵႃႊၼႂ်း ႁၢင်ႊၶိင်း တူဝ် သွၺ်ႈပၢၼ်းမူဝ် ၺူဝ်းဢူၼ်ႈဢမ်ႇသႃႇ တူၺ်းၶိုၼ်ႈတၢင်းမိူင်းတၢင်းဝဵင်း ယႅၵ်ႉယဵင်း မုင်ႈ ၼၢၼ် ထၢၼ်ႈယိၼ်းၽၢၼ်ၸေႃးၸိၵ်ႉ ၵျႃႇပႃႇ တေႉယဝ်ႉ။'' 
'''
တင်းပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၼမ်ႉတႃ သေ ၵေႃႈ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽႅဝ်မႃး တီႈ ၼိူင်ႈ တီႈဢၼ်ၼၢင်းၸေႃး ၶိုၼ်းဝၢႆႇမုင်ႈတူၺ်း ႄမႈမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးတႄႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ် ႄတႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မျှော်တော် စေတီ  မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁွင်ႉ (ညံတောစေတီ )ၼႆယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈလႄႈၼၢင်း ဢွၼ်ၵၼ်ယၢၼ်သေ ၽွင်းမေႃး ထူဝ်းလႆ ၶဝ်ႈၸွမ်းၽိူဝ်ယႆ ၽူၺ်းမုင်း တူၼ်းၵုင်းတေးၼၢင် ပဵင်းပၢင် သၢင်းလၢင်း ဢတႂၢင်းလူင်ႊႁွမ်ပၢၼ်းတေႃး ၶေျႃးမေႃးၵႂၢင်ႈပဵင်း တီႈ ႁဵင်းဢၢပ်ႈထီး မျဵဝ်ႉၼၢၼ်းႁေႃ ထၢတ်ႈလူမ်းလေႃ ၶဝ်ႇတူၼ်ႈ မွၵ်ႇ သၼ်ႇပိင်း ယၢၼ်ပႃႈၸၢၼ်းႁမ်ႉႁဵတ်းႁႅၼ်လၢပ်ႈပွတ်း ပဵၼ်ၶၢႆးၶုမ်ႇ သုမ်ႇယၢၼ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽႅဝ်မႃး တီႈပၢင်တိုင် ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇၸင်ႇမႃးၵုမ်း ၵွင်းမူးသူႇၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေမြင်တင်စေတီ ၼၼ်ႉ ။ ပေႃးယဝ်ႉ သိုပ်ႇလူင်းမႃး ။ 

တီႈ ဢၼ်ၶဝ်ၽႅဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ထႅင်ႈ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

'''ၵုင်းလွၺ်မႃးၼၢင် ႁၢင်လွၺ်မႃးသုတ်း လွၺ်ပုတ်းတုပ်ႇႁၵ်း မိူၼ်မၵ်း ၶူဝ်လႆ တၢင်းပႆၵျိၼ်းမျွင်း ၵျွၵ်ႉၸွင်းၽႃႁိၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢမ်ႇပဵင်း တၼ်း ႁဵင်းတၢင်းပႆ  လွၺ်ယႆၵုင်းတေႃး မိူၼ်ၼေႃးဢၢင်ႇၶၢင်  ႁိုၵ်းႁၢင်ႁူၺ်ႈ ႁုၵ်း ပုၵ်းၶိတ်းမိတ်းၸွင် တူၼ်တွင်တေးယၢဝ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းမိူင်းလူင် တႆးႁဝ်း ၵူၺ်းႁၼ်တေးယၢဝ်းတွင်ႇၵုင်းသုင် ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။''' 
မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈဢၼ်ၶဝ် ၽႅဝ်မႃးၼႆႉ ပဵၼ် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပႅၼ်ႊမိူင်းပူးၵမ်ႇ  ႁိမ်းၽင်ႇ ၼမ်ႉႄၵးၵဵဝ် မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမတ်ႉတရႃႇ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ထိုင်မႃးတီႈၼၼ်ႉ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ႁဵတ်း ၵွင်းမူး တွင်ႇပျူင်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ် သေ ၽႅဝ်ထိုင် ႁိမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉတီႈၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇၼိူဝ်သူပ်းပွင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးႄတႇထႅင်ႈၵွင်းမူး သွင်သူႇ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေကြက်ယက် ရွှေကြက်ကျ ဘုရား  ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးလႄႈ လုမ်းလၢင်း တင်းလၢႆ ဢဝ်တၢင်းၶီႇ တၢင်းမႆႈ သေ ၼင်ႇမီးၵႂၢမ်းဝႃႈ ပေႃးမေႃႈၼိုင်ႈလိူတ်ႇၵေႃႈ ႁႆၶဝ်ႈမႆႈ ၼႆၼၼ်ႉ ၵေႃႉ ၼိူင်ႈႁႆႈ ၵေႃႈ ၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢမ်ႇသႃႇ ၵျႃႇပႃႇၼင်ႇၵၼ်  ။ 

ႁဵတ်းၼႆသေ ထိုင်မႃးမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယူဝ်ဝႃႈတေလီ သမ်ႉလႆႈၶီ ယူဝ်ဝႃႈ တေသႃႇ ၼိူင်ႈၶႅၼ်းၼႃႇ လိူဝ်ၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇ ယွၼ်ႉ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် မေႃပွင်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၼၢင်းမူဝ်ငိုၼ်း ၼၼ်ႉ  ပၼ်ၼႃႈလီတေႃႇ ၼၢင်းၸေႃး ၶဝ်သေ တေႃႈၶုၼ် ဢၼေႃရထႃႇ ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈပွင်မိူင်း ၼင်ႇ ၼၢင်း ၸေႃး ၶဝ် ပၼ်တၢင်းၶႆႊၸႂ်ယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼၼ်ဝႆႉလႄႈ ၽွင်းမိူင်း တင်း ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် သၢမ်ၵေႃႉသီႇၵူၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် ပွင်ၵူတ်ႉ သူၼ်း
ၵဝ်း ၼႄးပဵၼ်ၽိူဝ်ႉ ပဵၼ်ၸုင်ႈ သေၵေႃႈ ဝၢႆးယူႇလႆႈႁူၵ်းပီႊ မိူဝ်ႈသၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၄၂၅  (AD 1063 )တႃႇ တေသိုပ်ႇ ယူႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ လႄႈ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉၵေႃႇၵွင်းမူးသၢႆး ၶုမ် ရွှေစည်းခုံ ( ၵွင်းမူးၼႆႉတႄႇ ၵေႃႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၂၁ ) ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ႄလႈ လုမ်း လၢင်း တင်းလၢႆ လႆႈၵွင်လင် ယၢၼ် ၽၢတ်ႇမိူင်းပူးၵမ်ႇသေ ဝၢႆႇပွၵ်ႈ ၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ယဝ်ႉ။ 

ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ႄလႈ သိုၵ်းႁၢၼ်ႁႃႈၵေႃႉ မိူဝ်းဢွၼ်တၢင်း တႃႇ မိူဝ်း ပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်းသေ ၼၢင်းၸေႃး ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၶုၼ်ၼေႃႇ ၶမ်းသွၺ်ႈ ၶဝ် မိူဝ်းမႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပဵင်း လတ်းမႃး ဝၢၼ်ႈ ညီရွာ ပလင်း လက်ထုပ် ငရုပ် ကောင်းစဥ◌်. ကျည်းပင် တုရွင်း တောင် ဝံပတေ. မြို.သစ် ကြံဖျား သိပ်းဝၢၼ်ႈ ။ ၼိူင်ႈဝၢၼ်ႈ ၼွၼ်း ၼိူင်ႈၶိုၼ်း ။ ပူၼ်ႉမႃးသိပ်းၶိုၼ်းသိပ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢမ်ႇၸမ် ဢမ်ႇၵႆ တင်း ၽင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းမႃး ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တီႈႄၵး ၼမ်ႉႁွင်ႈ (ပန်း ချောင်း ) ဢွၼ်ႇဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ သေ ပေႇႁူ ၼၢင်းလႆႈ တူၵ်း ၵႂႃႇ ၼႂ်းၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ  ။ ႁႃၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လႄႈ ၸင်ႇ ၵႂႃႇႁွင်ႉ လႃႈၼမ်ႉၶဝ် ႁႃ ပၼ် ။ ပေႃးႁႃလႆႈ တေပၼ် ငိုၼ်းသီႇၶၼ် ၼႆ ယဝ်ႉ။  ဝၢႆးမႃး လႆႈႁၼ် ထၢတ်ႈၸႅတ်ႈဢၼ် မီးယူႇၼႂ်း ပေႇႁူႇၼၼ်ႉ သၢၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈ ၾႃႉၵႂႃႇသေ ပၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလူင်း မႃး။  ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇဝႃႈ တေ ၵေႃႇၵွင်းမူး သေထႃႇပၼႃႇ ဝႆႉတီႈၼႆႈၼႆ သေ ပၢင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ၵွင်းမူး ၸဵတ်းသွၵ်ႇ ယဝ်ႉ။ဝၼ်း တၢင်ႇ ထီးၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇၼူၵ်ႉပိတ်ႇၶဝ် ဢွၼ် မႃး ဝႆႈသႃ လွမ်ႉႁွပ်ႈ လႄႈ  မၢၼ်ႊၶဝ်ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေစာရံ ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၵေႃႇၵွင်းမူးယဝ်ႉ ၽွင်းၶဵဝ် ဢၼ်ဢၼေႃႇရထထႃႇ (လႅပ်ႈ တေပဵၼ် ဢၼ်ၼၢင်းၾႃႉလူင်သီရိ မာလာဒေဝီ ) ပွၺ်ႇမႃး တႃႇၸွမ်း ၶႃႈတၢႆ ၸဝ်ႈၼၢင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ ၽႅဝ် မႃးသေ ယွၼ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႆႈႁူႉ ၶၢဝ်ႇ လပ်ႉဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ လႄႈ  ၶမ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းၼၢင်းၸေႃးၸင်ႇၶိုၼ်းဝၢႆႇ ပၢၵ်ႇ လိုင်ႇၵွင်းမူး  တေႃႇၼႃႈၸူး ၽၢႆႇမိူင်းပူးၵမ်ႇ သေ တႃႇၼႄ  ဝႃႈ  ၶုၵ်း ၵုၼ်း မုၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ၸင်ႇၶိုၼ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ထိုင် ၸဝ်ႈပူးၵမ်ႇသေ တီႈဢၼ်ၼၢင်းတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇ တႄႇ ဝႆႉ ထႅင်ႈ ၵွင်းမူးဢွၼ်ႇ သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်ႁွင်ႉ ( ရွှေစာပြန် စေတီ )ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶဝ်ႁႃႈၵေႃႉ ၽႅဝ် မႃးသေ လႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇ ၵူႊလွင်ႈယဝ်ႉႄလႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉပဵၼ်ဢၼ် ၸႂ် လမ် တေႃးသ ၸယူႇၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ၾႆးသဝ်ႇႁဵင်မုၵ်ႉ တၵ်းလုၵ်ႉလႄႈ ၵမ်းၼႆႉ သမ်ႉ ဢဝ် ၸေႈမႃးၽဝ် လူမ်းလဝ်ႁႅင်းထႅင်ႈ ပေႃးတၢၼ်ႇ ၶိင်ႇႁႅင်ႈ ၽႃးၽၢင်ႉ  ၾႆးလၢင်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ဝႆႉယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ် လီလီယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ယွၼ်းသိုၵ်း ထိုင် ၁၂ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၼိူဝ် ႄလႈ မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ တင်း သဵင်ႈ တႃႇလူင်းတိုၵ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇယဝ်ႉ။ မိူင်းမိတ်ႈႁႅၼ်းမႃး ၄၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းယၢင်း ၃၇ တပ်. ၊ ၵႃလိုဝ်း ၂၇ တပ်ႉ ၊ သႅၼ်ဝီ ၄၉ တပ်ႉ ၊ သီႉပေႃႉ ၂၇ တပ်ႉ ၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းၼၢႆး   ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းပၢႆး  ၃၇ တပ်ႉ ၊ လႄႈ  မိူင်းလႃႈၸၼ်းတႃ မိူင်းတီး မိူင်းဝၼ်း မိူင်းလႃႈ မိူင်း လိူၼ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ၶဝ် ႁႅၼ်းမႃး ၉၉  တပ်ႉ တင်း သဵင်ႈ ၄၀၃ တပ်ႉ ၊ ႁူဝ်သိုၵ်း ၄၀၃ ၶုၼ် ၊ ၸၢင်ႉ ၵဝ်ႈႁဵင် ၊ မႃႉ ၵဝ်ႈလၢၼ်ႉ ၊  လေႃႉ လႅင် ၵဝ်ႈသႅၼ် ၊ တပ်ႉတိၼ် ၵဝ်ႈၵုတေႇ ဢွၼ်လူင်းမႃးၶွၼ်ႈတီႈ ဢုင်း ပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ သဵင်ၵိပ်ႇမႃႉ သဵင်ၸၢင်ႉႁွင်ႉ ပေႃးဢူၼ်ပေႃးပၼ်း ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉ ဝၢင်းၽႅၼ် ႁၢင်ႈလွၵ်း ၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တႃႇၸႅၵ်ႇ ၽႄ ၼႃႈ သိုၵ်း ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း  ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ် တႃႇ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၶႂ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈၼႅၼ်ႇလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ၸင်ႇ လူင်းမႃး ၶႆႊႁႃ ဢွၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ 

မၼ်းၸဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သုမ်သၢႆႇ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢၼ်မီး တၢတ်ႇၼမ်ႉ ႄလႈ လူင်ႊထိူၼ်ႇၼႃလူင်တီႈၼိူင်ႈသေ ဢဝ်မႃးၵႂင် တၢင်းဢမ်ႇႁၼ် တၢင်း မိူဝ်းပႅတ်ႈ သေယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉ နတ်ကျုံး ၼႆယဝ်ႉ ။ 

'''မၼ်းၸဝ်ႈ ႁႃတၢင်းမိူဝ်းဢမ်ႇႁၼ် ယၢမ်းၼၼ်သမ်ႉ ၺႃးၽွင်း သွင်းဢူး (ဆောင်းဉီး ) ၵူးမႃးၶၢဝ်းၵတ်း မူၺ်တတ်းၵၢင်ၵုၼ် သၢႆၾူၼ်တၵ်းႁႃႇ ယိုတ်းၸၢႆး သၢႆၼၢႆးတၵ်းပိုၼ် လိုၵ်းလိုၼ်ဢေးၶျၢၼ်း ဢၶၢၼ်းၽွင်း ၼၼ် သမ်ႉဢၼ်ၺႃးၵိင်း ၾူၼ်သိင်းႁၢင်ပီႊ လူမ်းသီၵတ်းၶျၢၼ်း မူဝ်းၽျၢၼ်းပၢႆလွၺ်ၵုင်းတေး ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ငဝ်းဝၼ်းဢမ်ႇထွင်ႇ မိုတ်းမွင်ႇၸၢဝ်ႇငၢဝ်း ဝႆႉႁႂ်ႈၶုၼ်ႁဝ်း ၵတ်းၸႂ် ထီးဝႂ်မဝ်ႇပႃး ၸွမ်းမႃးတူဝ်လၢႆ သၢႆၾူၼ်တူၵ်းယမ်း မၢင်ႊၵမ်း ယိၼ်း ၽၢၼ် မၢင်ႊပၢၼ်ငဝ်သုင်း မၢင်ႊပွၵ်ႈၸွမ်းၵုင်းသၼ်လွၺ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ ပႆတိၼ် ၸွမ်းပဵင်း သဵင်ႁဵင်းၾႃႉလင် ၾူၼ်မင်မူဝ်းၶျူင်း ၼူင်းတၺူဝ်း ၺူဝ်း မိူင်းမူဝ်းလူၺ်းထူၺ် ၾူၼ်မူၺ်ၵတ်းဢေး မၢင်ႊပွၵ်ႈတူၺ်းလူ ၵုၼ်ၵၢင် ၵျူၼ်းထေး ႁၢင်ႊမၼ်းလႅပ်ႈမီးတၢၼ်ႇမႂ်ႊမၢၵ်ႇၸီးၶေႃ ႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။ 
'''
ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵႂင်တၢင်းသေ မိူဝ်းၺႃးၾူၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း လႄႈ  ၼၢဝ် ဢဝ်ပေႃး သၼ်ႇ ။ ပၢႆသလိူဝ် ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်သင် ၵူၼ်းၵေႃႈႁိူဝ်ႉမွၺ်ႈ မွင်း တႃႇ ၶွၺ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈလႄႈ ၸိုၼ်ႇပႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉ 
ၸဝ်ႈၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၵေႃႉလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်မႃးၸဵမ် လဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်မိူဝ်းမီးၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃး လုၵ်ႉမိူင်းပူးၵမ်ႇ ပွၵ်ႈမႃးဝႆႉ  ။ 

တင်းႁွင်ႉႁႃတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ပီႈသႃႇ (ၼၢင်းၶမ်းသႃ) လႄႈ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၸိုၼ်ႇ ပႆမႃး ထိုင်မႃးတီႈသူၼ်ႁႆႊ တီႈၼိူင်ႈ ။ ၸဝ်ႈမႃး လူမ်ႉသေ တၢႆ လိုမ်းၵႂႃႇ ။ ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႊ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈဢဝ် မိူဝ်း လုမ်း လႃးတူၺ်းထိုင်ယူတ်ႈယႃ ပၼ်သေ လႆႈမႃး ဝူင်ႈၼိူင်ႈၵေႃႈ ၸိုၼ်ႈ ၶႅၼ်းမႃးလီလီယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ် ၸဝ်ႈတူၵ်ႇႁွင်ႉႁႃပီႈသႃ ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈ ႁွင်ႉ ဝၢၼ်ႈပီႈသႃႇ( ပြင်စာရွာ) ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွၺ်ႈၵၢၼ်ႁႆႊၼႃး ပေႃႈ ဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ တီႈဢၼ် လုၵ်ႉတီႈသူၼ်ႁႆႊ ၵႂႃႇ မွၵ်ႈႁၢင်ႈ ဝၼ်းပၢႆပၢႆ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလ ၶဝ် မႃးၽႅဝ်ဝႆႉသေ ဢဝ်ဢုတ်ႇ ဢၼ်လိူဝ်တီႈ သူၺ်ႇၸႃႇရၼ်ႇ ၼၼ်ႉမႃး ၵေႃႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ ဢွၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ အုတ်ကျန်ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ႁၼ်ၵၼ်သေ ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵႂႃႇပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် သိုပ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးသေ မႃးတႄႇ ဝႆႉထႅင်ႈၵွင်းမူးလိၼ်သူႇၼိူင်ႈ ။ ႁွင်ႉဝႃႈ မြေပုံဘု ရား ၼႆယဝ်ႉ။ 

လတ်းမႃး ထႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႆႉ ၼႃးလိၼ်း ၼႃးသေႃႉ သေးတူး သေ တႆႇ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉ တူႈ ။ တီႈၼႆႈ တႄႉ တေမႃးဢဝ် ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ ၼႄ  ၵႂႃႇ ၽၢင်ႁၢင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ သေၵွၼ်ႇ ။ ( တေၸၢၼ်ႈ သေ  ၶၢၼ်ႉလူၵႂႃႇ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလင်ႇၵႃႇႁိုဝ် ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်း သၢမ်ၵိဝ် ၵလူင်ႇ ပျၼ်ႇ ၸရေးၼၼ်ႇ တႃႇ ၼႆႉၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉဝႆႉ လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်မႃး တႅမ်ႈၼႄၶႃႈယဝ်ႉ ။ ၶႂၢင်း ပၼ်ဢိၼ်ႉၶႃႈ )

.'''.................မၢင်ႊတီႈၸွမ်းၶူးၸွမ်းၶျွင်း ၼမ်ႉတွင်း ၽင်ႇႁွင်ႈ  ၼမ်ႉတွင်ႈ ၽင်ႁိုၵ်း ၼမ်ႉတိုၵ်းမၢၵ်ႇၽႃ ၼမ်ႉငႃတၢတ်ႇလၢၼ်း ၼမ်ႉသၢၼ်းပုင်ႈ တူၵ်း ၼမ်ႉ ၸူၵ်းႁူးလဝ် ၼမ်ႉတဝ်ၵုၼ်ဝၼ်ႇ ၼမ်ႉပၼ်ႇတႃဝူဝ်း ၼမ်ႉ တူဝ်း ပေႃး မိူၼ် ၵူင်းၵၵ်း ၼမ်ႉႁၵ်းပေႃးမိူၼ်ၼႃႈမူ ၼမ်ႉထူပေႃးမိူၼ် ၵႂၢႆးၼွၼ်း ၼမ်ႉသွၼ်းတူၵ်းလွၺ် လူင်းဢွၺ်ပေႃးမိူၼ်မူဝ်းၽွၺ်းၾူၼ် ယွၺ်းထွင်  တီႈဢၼ်ပႃၽွင် ပႃမုင်း ငၶူင်း ငမျိၼ်း ငသိၼ်ႇ ငၶူႇ ပႃပွၵ်း ပႃလမ် တမ် ၵၼ်ထူဝ်းဢီး ႁႃၵိၼ်ၸိတ်ႇၸီး ၼႂ်းတိုင်း ၽိုင်းၽိုင်းသဵင် လင် ၼမ်ႉမင် ပေႃးမိူၼ် ၵွင်ႊပေျႃး မၢင်ႊတီးမေႃးမိူၼ်မွင်းတူၼ်း မၢင်ႊ တီႈမိူၼ် ၵူၼ်း ဢုပ်ႇၵၼ် ၼမ်ႉလၼ်ၾင်ႇၽုတ်း ႁွင်ႈပုတ်းယေႇတႅင်ႇ ထူင်းဢႅင်ႇၶျွင်း ၶျွင်း တၢင်းပႆလႅၼ်ႊၽွင်း သၢပ်ႇၵႄးလႆ လႄႈ  ဢုၵ်ႉ တၵႄႇယေႇသၢၼ်ႇ ပၼ်ၽၼ် ဝတ်ႉတႅင်းသိၵႅင်း လေႃးလိင်ႇလိမ်ႇ လွမ်ႉ လႄႇလႆ လဵပ်ႈလူင်း လႄႇ လတ်းလုပ်ႇ လမ်လႂိၼ်ၼမ်ႉၶိုတ် တူၵ်း တၢတ်ႇ ႁၢတ်ႇသၢႆး ႁေႈႁၢႆး ၽိူၵ်ႇၽႅၼ်ၽူင်ႉလူင်း လူမ်ႇဢူမ် ဢဝ် မၢၵ်ႇ ႁိၼ် လိုင်ႇတူၵ်းတၢတ်ႇ သဵၼ် ႁူၵ်း ယေႇတၶုၼ်ႇ ၶျွင်းႁွင်ႈ ယမ်းၼမ်ႉ တမ်း ၶွၼ်ႇ ယွၼ်ႇလူင်း ယိူင်ႈ ငူင်းၸၢင်ႉပၢႆးတၢင်ႇပွင်ၶုၼ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ မိူၼ်ႁၢင်ႊ လီပေျႃႇလီမူၼ်ႊ တေႉ ယဝ်ႉ။'''

ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ပႆပႆလိုဝ်ႈလိုဝ်ႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ႁဵတ်းမေႃသေႃး ၵႂၢမ်း  ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ လၢတ်ႈယွၺ်ႈမူၼ်ႊၶူဝ် ယႃႁိူဝ်ႉယႃၸႂ် သေ ၵေႃႈ ဢွၼ်ထိုင်မႃး မိူင်းဢုင်းပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽႅဝ်ထိုင်ယဝ်ႉ ၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈပီႈ ၼေႃႇမိူင်း လူင်းမိူဝ်းႁပ်ႉ ၸွမ်းတၢင်း သေ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇလႄႈ  ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်သေ ယဝ်ႉ ယူဝ်ဝႃႈ တေလႆႈၸူမ်းသိူဝ်း သမ်ႉမႃးလႆႈပဵၼ်တၢင်းမႆႈၸႂ် ထႅင်ႈၽဝ်ႇၼိူင်ႈ ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းတင်း ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵၼ်ၸွမ်းတၢင်းၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ပွၺ်ႇၵူၼ်းၸွမ်းၶႆႊႁႃ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူင်ႈၵေႃႈ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးလႆႈပဵၼ် တီႈယႃၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးၵုမ်းၵေႃႇ ၵွင်းမူး မေႃႇၵိူဝ်ႇ ။ 
ၼၢင်းၸေႃး လႆႈႁၼ် သိုၵ်း တင်း ၼမ် တေလူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸ်ႂဢမ်ႇလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်း ၼိူင်ႈၵေႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းသိုၵ်း တေလႆႈလူႉ လႆႈတၢႆတင်းၼမ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈပေႃႈ တႃႇယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ် တင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႆႉပဵၼ် ၵၢၼ်လူင် ဢၼ်လူလၢႆၵၼ် ပဵၼ်သရေႇၼႃႈတႃ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၃၂ ၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇ သိုင်ႇၶိူဝ်းၶမ်းၵွတ်ႈ ၽွင်းမိူင်းလူင် ၶုၼ်ၶမ်းထွတ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းလီ ၶုၼ်မိူင်းၸိုၼ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၶမ်း ၶဝ် တိုၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉလႃးလႃး ။
 
ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢၼ်ၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃးၵႂႃႇထိုင်မိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁူႉမႃး လွင်ႈတၢင်းႄလႈ သၢႆငၢႆ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းပူးၵမ်ႇၵူႊလွင်ႈ လွင်ႈ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ မၼ်းတေၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ် သၢႆသိုၵ်း ႁူဝ်ၼႃႈသေ တေဢဝ်ၾႆးၽဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ တင်းၸဵပ်းၸႂ် တင်းႁိုၼ်ႇလႅတ်းသေ တၢင်ႇလဝ်ႊယဝ်ႉ ။ 

ၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်းၶဝ် ၸတ်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ သိုၵ်းၵႃလိုဝ်း ဝဵင်းသိူဝ် မိူင်းၵွင်း မိူင်းယၢင်း လူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ် ။ 
သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း မတ်ႉတရႃႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉတူႈ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်းၵျႂၵ်ႉသႄႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပႅင်ၸႃႇရီ ၺွင်ႇ လုၼ်ႇ ယမႄးတိတ်း ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပဵင်းမၢၵ်ႇၼႃႉ ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း ယေႇတႃႇသေျႇ ၵျုၼ်ၵုင်း ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း တွင်ႇငူႇ ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပႂ်ႉ ၶေႃႈပူင် ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၼွၼ်းၾၼ်ဝႃႈ မီးပူႇထဝ်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းၽိူၵ်ႇၸဝ်ႈၼိူင်ႈ သၵ်းၶွၼ်ႉတဝ်ႉသေ မႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ပွင်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သႃႇသထႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် လႄႈ  ဢမ်ႇလီလူင်း တိုၵ်း  ။ သင် ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းတင်း မိူင်းပူးၵမ်ႇၸိုင် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ တေၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းမႃးယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ဢဝ်လွင်ႈၾၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉဢုပ်ႇတင်း သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း ။ သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း တွပ်ႇလဝ်ႊ ဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽီယၢမ်ႈမႃး ပၼ်ၾၼ် ဝႃႈ တႃႇတႄႇမိူင်း ၵႃႊတီႈၼွင်ၵွင် ။ ၸဝ်ႈသိူဝ် ၶမ်း ဢမ်ႇထွမ်ႇ ။ ဝၢႆးပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇတႄႇ သေ မိူင်း ဢမ်ႇတၼ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း လႆႈသဵင်ႈၵႂႃႇ ။မိူင်းဢၼ်တႄႇ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၼမ်ႉမၢဝ်းထူမ်ႈသေ လႆႈလူႉပဵၼ် ႁၢတ်ႇသၢႆးၵႂႃႇ ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ် ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈၾၼ်ႁၼ်ဝႃႈ  လိူၼ်ငိုၼ်း ၵၢင် ႁၢဝ် ပႃးတင်းၽုင်လၢဝ်ဝုၼ်းဝႅင်း တူၵ်းမႃးၵႃႊၼ်ႂ်း ၼၢၼ်းသႅင် ႁေႃၶႂၢင် ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းမႆႇမႃးသၢၵ်ႈယိင်းၼၢင်းသႅင် သၢဝ် ၵၢင်းၶၢဝ်ၼူၼ်းၶေျႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၾၼ် ၼႆႉ ဢမ်ႇ လီ ဝႆႉမဝ် ၼႆ ပၼ်ၾၢင်ႉထိုင်ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၵေႃႈ လွင်ႈဢၼ်တေသေႃႇသိုၵ်း လူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇၼႆႉ ဝႆႉဝၢင်းပႅတ်ႈသေ တီႈဢၼ်တေဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႈလိတ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁႃ လၢႆးတၢင်း တၢင်ႇလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်ၵၼ် ၼႆၵေႃႈ ၼၢင်းၸေႃးပဵၼ်ဢၼ် ၸူမ်းလူင်ၸူမ်း လၢင်သေတႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇလႄႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ႄတႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇ ႁၢၼ်ႉၸႂ် သေဢိတ်း ဝၼ်းၼိူင်ႈမႃး တေ ဢၢၼ်းသူၼ်းႁူၺ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇ မိူင်းသေ တိုၵ်းလႅဝ်ၽႅပ်ႉပႅတ်ႈ မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ လွမ်လႅမ် မူမ်ႇသူၺ်ႈ ဝႆႉၼႂ်း ၸႂ်ၽႂ် မၼ်း ယူႇယဝ်ႉ ။

(လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃး ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ တႄႉၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ပိုၼ်း မၢၼ်ႊ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵႂၢႆးတေႃး သေ ၶုၼ်ဢၼေႃႇရထႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ (ကျွဲရိုင်း ခတ်၍ နတ်ရွာစံ  )ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵႆႉလႄႇငိၼ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ တႆးၵူႊပွၵ်ႈ ၶဝ် ၶႆႊတႄႉ  &quot;&quot;  တေၵႂႃႇၸႂ်ႈ ၵႂႆၢး တေႃးသင် ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ (ငကျွဲ )ၵႂႃႇၽၼ်းတၢႆ ဢိူဝ်ႈ &quot;&quot; ဝႃႈၼႆ လႄႈ ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ ၼႆႉ ၶႄးတေပဵၼ် ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လွမ်ဝူၼ်ႉတူၺ်း ၼႂ်းၸႂ် ယူႇ )

ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်လူင်းမိူဝ်းႁႃ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ် ၵႂႃႇတီႈ သူၼ်ႁႆႊ တီႈၸဝ်ႈၸၢႆးယူႇၼၼ်ႉ သေ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ႁူဝ်သိုၵ်း ႁူဝ်ႁၢၼ်ၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆလႄႈ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇၶဝ် ပေႃႈ လုၵ်ႈ ယိၼ်းၵူဝ်ပေႃးသၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆႇသၢႆႇ ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း မိူင်းမၢဝ်းသေၵေႃႈ  ၼိူင်ႈၶႅၼ်း ၵူဝ်ပေႃးဢမ်ႇ မီး တီႈ ဝႃႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ် ၶဝ်ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈမိူဝ်း ၸွမ်း မိူင်းမၢဝ်းသေယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၵေႃႈ ႁၵ်ႉပႅင်းၼိူဝ် ၼၢင်းဢေးၽိဝ်ႇ ဝႆႉသေ ဢၢၼ်းႁွင်ႉမိူဝ်းၼႄ ၸဝ်ႈပေႃႈ ၸဝ်ႈမႄႈ ၶဝ် ယဝ်ႉ။ 

ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဢၼ်ၸူမ်းသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ၼွင်ႉမၼ်းၼၢင်းၸေႃး ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵေႃႉႁၵ်ႉ ၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇ မီးတီႈဝႃႈယဝ်ႉ ။ ယူႇမႃးထႅင်ႈႁိုင် တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးတေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ လႂ် တႃႇႁႂ်ႈသၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း တေ ၽႄႈ တိူၼ်း ၼၼ်ႉလႂ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းၼၢင်းၸေႃး တႃႇၵူပ်ႉ ၵူႊ တင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉထႅင်ႈယဝ်ႉ ။

ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈၼၢင်းၸေႃးဢမ်ႇၽွမ်ႉ ။ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတႃႇ မိူဝ်းၵမ်သိၼ် ၃ လိူၼ် တီႈဢုင်းပွင်ႇ ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇ ယဝ်ႉ ။  မိူဝ်ႈပႆႇတၼ်းတဵမ် သၢမ်လိူၼ် ၽွင်းၼၢင်းလႆႈ ဢႃႇယု ၂၅  ၶူပ်ႇ သၵ်ႉ ၵရိတ်ႉ ၄၂၇ ( AD 1065 ) ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ် ဢၼေႃႇရထႃႇၶဝ် ဢဝ်တင်း ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်း ၶမ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ တေဢၢၼ်းၶိုၼ်းမႃးႁွင်ႉမိူဝ်း ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ၵေႃႈ ၵူၺ်းလႆႈမႃးၶဝ်ႈ ပၢင်မႃႇသႃႇၼၢင်း ၵူၺ်း ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ၼၢင်း ၽင် ဝႆႉတီႈၽင်ႉၼမ်ႉတူႈ ႁိမ်းၸမ်ၽြႃး ၵၢင်ႉမေႃ ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုဝ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈၶဝ် ဢဝ်တၢင်းၶီတၢင်းမွင် ၼႂ်းၸႂ်ႁူႉ ဝႃႈ တေ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈယဝ်ႉ ၼႆသေ တူင်ႉတၵ်ႉလိုၼ်း သုတ်း သေ ယဝ်ႉ  ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်း မိူင်းမၢဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။   ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈ သိူဝ်ႁုင်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်း မုၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ပိူင်ႇၾႃႉ (သိူဝ်ပၢင်ႇၾႃႉ )သေ သိုပ်ႇ ပုတ်ႈဢဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ လူႉႁၢႆ တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သၢႆ သိုပ်ႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ) သုတ်းၵႂႃႇ တီႈၼႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 
(လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ႁဵတ်းႁိုင် တၢႆၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လၢတ်ႈၽ်ႂ လၢတ်ႈမၼ်းဝႆႉ လႄႈ  ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း လမ်းတိုၼ်း တူၺ်း လီလီယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵၢပ်ႈပၢၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းၼႆႉ (955-1176)ယိုၼ်းႁိုင်မႃး ၂၂၁ ပီႊသေ ႄတႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း  ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ၼႆသေ မီးၵႂႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႃႈသိုပ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽၢင် ၶမ်း (မဵဝ်ႉပုင်ႇ) ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ဝၢၼ်ႇၾႃႉ သေ မႃးႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း မိူဝ်ႈ (AD 1177 ) ယဝ်ႉ ။ ပၢၼ်ၶုၼ်ၽၢင်ၶမ်း ၼႆႉ ၶႆၢႉဝဵင်း ၵႂႃႇတင်ႈမိူင်းတီႈ ဝဵင်းဝၢႆ လႄႈ ပဵၼ် မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းဝၢႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပိုၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉ တင်း ၽိုၼ်ပိုၼ်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉ ယၢမ်ႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေမီးတီႈပိူင်ႈတီႈ ပႅၵ်ႇ ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းမၢၼ်ႇ မႅၼ်ႈတင်းမူတ်းတင်းပိၵ်း ၼႆ ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶႃႈ ။ တီႈၽိတ်း တီႈပိူင်ႈႁူႉတေမီးယူႇ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ် ၽူႈတႅမ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတႅမ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈၽိတ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ တႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ မႃးသဵင်ႇတႅၵ်ႈတူၺ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်း ႁႃလႆႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်းမၼ်းၵူၺ်းၶႃႈ ။ 

လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉမၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇ ၵူၼ်းတႅမ်ႈမၼ်း ႁူႉႁၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇ လႆႈတႅမ်ႈမၢႆမႃးၵေႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ် ၼႂ်းႄၵႈ ပူးၵမ်ႇ ႄလႈ မိူင်းတႆး ၼႆႉ ၵွင်းမူးဢၼ်ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ၼႆႉ ယင်းၼမ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ။ 

( ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈႄတႉ ဢမ်ႇႁူႉ  ၵွင်းမူးဢၼ် မီးဝႆႉၸွမ်း ၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၼၢင်းၸေႃး လုၵ်ႉပူးၵမ်ႇ မိူဝ်းမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၵႆႉလႄႇ ဝႃႈ ပဵၼ် ၵွင်း မူး ဢၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်း ဢၼ် လႆႈ ပၢႆႊလိပ်းပၢႆႊတၢႆ   ၼႆႉ တမ်းၸႂ်တမ်းၶေႃး သေ တေၵေႃႇလႆႈ ၵွင်းမူး ၼမ်တၢၼ်ႇ ၼႆႉ ယူႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လီမီးၶေႃႈထၢမ်ယူႇ ) 

လွင်ႈပၢင်တိုၵ်း ပူးၵမ်ႇလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆး  ပိုၼ်းမၢၼ်ႊ တႅမ်ႈဝႃႈ  ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၵူႊပိူင်ပိူင် သေ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးၼႆ သေ တႃႉ ပၢင်တိုၵ်း ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ သိုၵ်းႁၢၼ်ၶဝ် တုမ်ႉ ၽႃႇ လေႃႇ တိုၵ်း ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယူႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ဢွၵ်ႇႁေႃ ပူးၵမ်ႇမႃး ၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇ ၸမ်ႁိမ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၵၼ်ယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ။ 

ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈလႂ် ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂင် ႁိၼ်ႉၼွၼ်းလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ တႃႇဢဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇ သွၼ်ႈတႂ်ႈၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း သေ မိူင်းပူးၵမ်ႇၵေႃႈ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇ တႃႇဢဝ် မိူင်းမၢဝ်း သွၼ်ႈတႂ်ႈ မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
( ပေႃးမႃးဢိင်ဢဝ်ပိုၼ်း သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ မိူင်းလႅမ်း (မြင်စိုင်း )ၼၼ်ႉ မႃး ထတ်းထွင်တူၺ်းၸိုင်  ယင်း ၸၢင်ႊလၢမ်းႁူႉလႆႈ ၽႅၼ် ၵၢၼ် တႃႇ ႁူမ်ႇလွမ်ႉလႆႈမိူင်းပူးၵမ်ႇ (ၼွင်ၵၢဝ် )ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး ၶဝ် မီးၽႅၼ် ၵၢၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ်ႇ( AD 955) ၼၼ်ႉၼႆ ယင်းၸၢင်ႊ လၢတ်ႈလႆႈၵွၼ်ႇ ။ ၵွပ်ႈသင် ၼႆ ပူႇမွၼ်ႇ သၢမ်ပီႈ ၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉၽင်ႇၶွင် မိူင်းလႃး ပႃးမႃး ၸွမ်း ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ် ၶဝ် ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၸုမ်း ၶဝ် ၼႆႉ လူင်းၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇ ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၼၼ်ႉ ၼႆ လႅပ်ႈတေ ဝႃႈ လႆႈယူႇ ။  ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်ဢၼ်ၼႆႉ ထိုင်ၽႅဝ် ပၢၼ် သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ (AD 1284 ) ၸင်ႇ ဢွင်ႇမၢၼ် ထိုင်တီႈၵႂႃႇ ၼႆ တေၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢူဢၢႆႊတႆးယႂ်ႇႁႅင်း ၼႅၼ်ႇ ။ ဝၢႆး ၸဝ်ႈတႆၢႇ ၶၢၼ်ႇ တင်ႈမိူင်းသႅၼ်ၸေႊ မိူဝ်ႈပီႊ AD 955 ယဝ်ႉ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၵႂၢင်ႈၶႂင် ။ ႁႅင်းသိုၵ်း ၵေႃႈၵႅၼ်ႇၶႅင် ။ ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ၶဵၼ်တႆးယူၼ်း လႄႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၄၃ တပ်ႉ မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၃၉၅ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ ၁၁ ၶမ်ႈ (AD 1034 ) ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ပႆႇ ၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး တႃႇပၢင်းၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈတီႈမိူင်းၶႄႇ ။ မၼ်းၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၈ ။ ၸင်ႇဝႃႈ ပိုၼ်းမၢင်ႊၽိုၼ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ၵူဝ်သိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလႄႈ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေ လႆႈၶိုၼ်း ထတ်းတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ တီႈလိၵ်ႈႁိၼ် ၽြႃး သူၺ်ႇ ၸႃႇရံ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ လူႇၼႃႈလိၼ်ႁဵင်တႃႇ (၇၀၀၀  သွၵ်ႇ)မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၆ လိူၼ်သိပ်းသွင်ႁႃသၢၼ်း သိပ်းဝၼ်း ၼႆ ႄလႈ ပေႃးဢဝ်ပီႊမၼ်းဝႃႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေဝႃႈတေတႄႇၵွင်းမူး တေႃႈဢ ၼေႃႇရထႃႇ ယင်းပႆႇၵႂႃႇမိူင်းတႆးၵွၼ်ႇ ။ ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း ထတ်း တူၺ်းယူႇ ။ လွင်ႈဢၼ် ပီႈၼွင်ႉ ၾႃၾႄ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း တၢႆ ၸွမ်း ၼၢင်းၸေႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်း ဢၼ်ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ် ပႃးသေ ယင်းပၢႆတႅမ်ႈဝႃႈ လႆႈမိူဝ်းပုတ်ႈႁၢင်ႈပုတ်ႈ ႁေႃ ယူႇ ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ 

ဢၼ်တေမီး လွင်ႈပိူင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ် ႁႅင်းၼႆႉ တေပဵၼ်သၵ်ႉၵရိတ်ႉ လႄႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈသၵ်ႉၵရိတ်ႉ တႄႉ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ လွင်ႈၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼႆႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ပိုၼ်း တႆးၵမ်ႈၼမ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဝၢႆးၶုၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (AD 955-1057 )ယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်တုမ်ႇ  ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း ( 1095 – 1177) မႃး ပုတ်ႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပီႊဢၼ်မၢႆဝႆႉၼႆႉ ဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း ၽွင်းငမ်း ၁၀၂ ပီႊ ။ ၶုၼ်တုမ်ႇ ၽွင်းငမ်း ၈၂ ပီႊ ။ ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း လႄႈ ၶုၼ်တုမ်ႇၼႆႉ ႁၢင်ႇဝႆႉ ၃၈ ပီႊၵွၼ်ႇ ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လီ ၶိုၼ်း ထတ်းႁႃတူၺ်းယူႇၶႃႈ ။ 

သမ်ႉထႅင်ႈ ပီႊၸၢမ်ႇႁေႃ ဢၼေႃႇရထႃႇ သမ်ႉပဵၼ် (AD 1044- 1077 ) ၼႆလႄႈ ၼႆႉ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း သမ်ႉပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းတင်း ၶုၼ်တုမ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႇ ဝႆႉ 38 ပီႊၼၼ်ႉဝႆႉ  ။  ၼႆႉ ၵေႃႈ လီမႃး တႅၵ်ႈၼိူင်း ထတ်းထွင်တူၺ်း ယူႇၶႃႈ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းသႅၼ်ဝီဝႃႈ ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလ ၶႃ သွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶုၼ်တုမ်ႇ (ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း) ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်း ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ဢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၵမ်ႈၼမ် ၼႆႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈ ၼေႃႇပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ။ ဢၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင် သၢင်ႇယီႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယဵဝ်ႈတႃသႅင် ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ် ၸွပ်ႇႁႃ ဢၼ်ၸႅတ်ႈဢၼ်မၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႈလႄႈ ၵႃႊ ပႆႇ လႆႈပိုၼ်းၸႅတ်ႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁူႉတေလႆႈထဵင်ထွင် ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ လမ်းတိုၼ်း ယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းယဝ်ႉ။ 

ၶႂၢၼ်သၢႆၾႃႉ ( မိူင်းငေႃႉ )
14.9.2024

ၽိုၼ်ဢိင် ။။ 
•	ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ။ 

•	ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးပူင်သွၼ် လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၼႂ်း KD Talk ။ 

•	ရႃႇတဝင်ႇတၢၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ ။ 

•	ပါရမီ ရှင် မိုင်းမောဝ်ဧကရီ / သီပေါကိုလတ် ။ 

•	ရှမ်းမင်းသမီးလေး စောမွန်လှ / စိမ်. (ပညာရေး )။
 
•	ရွှေစာရံ ဘုရားအမ စောမွန်လှ / ထူးခြားဆန်းကြယ်သော ဖြစ်ရပ်များ / စကြာကောင်းစံ ။  

•	ပိတ်ချင်းမြောင် ဧကရီ ဒေဝီရှင်မွန်လှ/ ဥတ္တရနေလ ။ . 

•	ရွှေစာရံ ဘုရားသမိုင်း ။ 

•	စောမွန်လ  / ဥ◌ီးအုန်းမြင်. (ရှမ်းပြည်)နဂါးနီ စာအုပ်တိုက် ၁၉၄၀ ။ 

•	အနော်ရထာမင်းစော နှင်. မိုင်းမောဝ်ဧကရီ စောမွန်လှ / သန်းထွန်း (လှည်းကူး )

ၶေႃႈပိုတ်ႇတႅတ်ႈ ။ ။ 
ၵႅမ်မိူင်း = ဢၼ်ၸွၺ်ႈၶုၼ်မိူင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸဝ်ႈ ၾႃႉၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈမိူင်း ။ ဢၼ်ပုတ်ႈလႆႈ တႅၼ်းတၢင်လႆႈၼၼ်ႉ။  
ၼေႃႇမိူင်း = ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵႅမ်ၶုၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းၼၼ်ႉ ။</text>
      <sha1>7rj7ziz3e5w4tcoofzvnqzcrw2m97fm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>11978</id>
      <parentid>11977</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <origin>11978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84791" sha1="52ubnero22v8ped7dl28zhh1d73ne1k" xml:space="preserve">== == ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႇ ႁိုဝ် ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်းမူၼ်း 
 == ==
== Heading text ==
ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်း ပိုၼ်းရႃႇၸဝၢင်ႇ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢင်းမူၼ်းလႃႈ ၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ်ၽႂ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉပဵၼ်ၽိုၼ်မႃး။ ၶွင်လၵ်း ပဵၼ်ပိုၼ်း လွင်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တႆးယႃႇယႃႇ  ဢမ်ႇမီးၽႂ် သူၼ်ၸႂ်တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉ လီယိၼ်းၶေႃးၶူမ်ဝႆႉ ယူႇ ။ 

ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ၶဝ်တႄႉ လွင်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉ ပပ်ႉမၼ်း ၸိုင် ပေႉမႃးလိူင်ႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဢၼ်ၶဝ်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢၼ် ၽိတ်း ဢၼ်ပိူင်ႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၽိုၼ်ဢိင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ သိုပ်ႇဢိင် ဢဝ် တၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ လၢမ်း ၵၼ် သိုပ်ႇတႅမ်ႈမႃး ၵူႊပၢၼ် ပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ပႃးၸဵမ် ၽိုၼ် လိၵ်ႈရႃႇၸဝၢင်ႇၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇ လႃႉ ဢၼ် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၶိူင်းၼိမ်း တႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၼၢင်း ၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် သႆၢပိုၼ်းမႃး တႅၵ်ႈ ထွင်တူၺ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ၸေႊလၢၼ်ႉ ယင်း ပႆႇပႃႈလႆႈတင်ႈ ။ၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႆႉ တင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ  ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ  13 AD သေ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း ၸူဝ်ႈ ပၢၵ်ႇ ပီႊ  11 AD  ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ်ၼၢင်း မိူင်းလႂ်တေႉတေႉ ?

တီႈၼႆႈ ၼႆႉ ၶႃႈတေ ဢိင်ဢဝ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႉတႃႇ ၶိူဝ်းၼိမ်း တႅမ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်ငဝ်ႈသေ ဢၢင်ႈ ဢိင် ဢဝ် ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးသွၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢၼ်ၶႆႊလၢတ်ႈ ၼႂ်း KD Talk ၼၼ်ႉလႄႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ တႅမ်ႈၼႄ ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢိင်ဢဝ် ရႃႇၸဝၢင်ႇၵၢင်းသိူဝ် သေ တႅမ်ႈဝႆႉၼႆလႄႈ တေပဵၼ်လႆႈ လိၵ်ႈပိုၼ်း တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ် သိုပ်ႇမၢႆတွင်းမႃး ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊ ပၢၼ် ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ လႄႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢဝ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်းယဝ်ႉ။ 

ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလိူၺ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဝ် ၶၢႆႉဝဵင်းသေ ပၢၼ်ၼိူင်ႈ လႄႈ ပၢၼ်ၼိူင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈတိုင်းၶမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းမၢဝ်း ၸေႊတွင်ႈလွၺ် မိူင်းတိုင်းၶေႃ ။ ထိုင်ပၢၼ်တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းမူၼ်း ။ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် ပႃးမႃးၼႂ်းၸုမ်း သိပ်းသၢမ် ၵေႃႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈတၢႆႇၶၢၼ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းႁီႉမိူင်းႁမ်း ၾင်ႇၶွင်မိူင်းလႃး ၼၼ်ႉသေ တႃႇမႃးၵွၼ်း မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ လႄႈ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ်ၼင်ႇ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈတႅမ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် မင်းသိူၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈ မင်းၸိုၼ်ႈ  ။ မင်းၸိုၼ်ႈမီး ပီႈၼွင်ႉသီႇၵေႃႉ ။ မင်းသွင်ႇ မင်းသႂ် မင်း ၸိုၼ်ႈ လႄႈ ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်း ။ မိူဝ်ႈ မင်းသိူၼ်း ႁပ်ႉဢဝ် ၸုမ်ႈ သိူဝ် ဢုမ်ႈၾႃႉ သေ မႃးတင်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းဢဝ် မႄႈဢႃ မၼ်း ၼၢင်းၶမ်းၽွၺ်းသေ မီးမႃး လုၵ်ႈၸၢႆး မင်းၵုတ်ႈ လႄႈ  လုၵ်ႈယိင်း ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ။ ဝၢႆးတၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ )သဵင်ႈ ၵႂႃႇယဝ်ႉ လုၵ်ႈ ၸဝ်ႈ မင်းၵုတ်ႈ ႁပ်ႉၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈ သိူဝ်ၶမ်း သေၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉ ၼိူင်ႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ။ 
ၼွင်ႉယိင်း မၼ်းၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ပေႃႈၵႃႉ ၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈယဵဝ်ႈတႃသႅင်သေ မီးမႃးလုၵ်ႈၾႃၾႄ ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း လႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးႁဝ်းမႃး တူၺ်း ပီႊဢၼ် မၢႆဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် ပီႊဢၼ် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢဝ်းဝဵင်းမူၼ်း  ၼႆႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၃၁၇  တူဝ် ( AD 955 ) ။ ပီႊၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိူတ်ႇသမ်ႉ ပဵၼ် သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၀၂ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ ၃  ၶမ်ႈ ( AD 1040 ) ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 85  ပီႊၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇ ႁၼ် ၶၢႆႉဝဵင်းလႄႈ ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းဝဵင်းမူၼ်း ၼႆ လႅပ်ႈ တေဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။  ၼႂ်းၽိုၼ် ပိုၼ်းဢူၵၢင်သၢင်ႇယီႈ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ ယွၼ်ႉပၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၵိၼ် ဝဵင်းမူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇ ႁွင်ႉ ဝႃႈ ၼၢင်းၸေႃးဝဵင်း မူၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ လုင်း ၸၢႆးၾႃႈ တႄႉ လၢတ်ႈ ဝႃႈ ဝဵင်းမူၼ်း ဢၼ်ၼၢင်း ၸေႃး ၵိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမူၼ်း ၽႆၢႇ ၸၢၼ်း မိူင်း သႅၼ်ၸေႊဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ မိူဝ်ႈ လဵဝ် ၼႆသေ ႁိမ်းၼၼ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈဝဵင်းလႅင် ဢၼ်ပၼ် ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၵိၼ်ၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း (မင်းၵုတ်ႈ) တၢႆဢွၼ်တၢင်း လုၵ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈ ပိူင်ႇၾႃႉ သေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ လႄႈ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် မိူဝ်းႁွင်ႉ 
ၼွင်ႉၶူၺ် ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ မႃးၽွင်းငမ်းမိူင်း မၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶမ်း တႅတ်ႈၾႃႉ ၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉသေ ၽွင်းငမ်း မိူင်း မၢဝ်း ယဝ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ၵေႃႈပၼ်ၸုမ်ႈ ႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢင်းၼေႃႇသႅင် ၸုမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႄလႈ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ၶဝ် ပီႊၼွင်ႉ သၢမ်ၵေႃႉ ယူႇဢဵၼ်ႈ ၵေႃႉၵၼ် ယႂ်ႇမႃးၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်း မူၼ်း သေ ပီႊၼိူင်ႈလၢမ်းထွင် သွင်ပီႊယၢမ်းတၢမ် သၢမ်ပီႊတႅၼ်းမႃး ထိုင်ပဵၼ်မၢဝ်ပဵၼ်သၢဝ်မႃး သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ပဵၼ်ၼေႃႇမိူင်းသေ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈတင်း ၼၢင်းၸေႃး  ပၢၼ်းသိူင်းသွင်လမ်း ၸၢမ်ႇၶမ်းသွင်ၵေႃ ပွင်းၽေႃ ႁွမ်း ႁိူၼ်း ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ သွင်ပီႈၼွင်ႉ ၵူၺ်းၶႂ်ႈယူႇမိူၼ်ပီႈ မိူၼ်ၼွင်ႉ ၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ တိုၵ်းသူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ သွင်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇ ၽွမ်ႉ လႃး လႃး ။ 

ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းႁႅင်းႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼၢင်း ၶႂ်ႈယူႇလိူၺ်ႈ သိၼ်သီႇလ တြႃးၽႃႇဝၼႃႇ ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇသူၼ် ၸႂ်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေး  ။ ၽိုၵ်းႁေႃး ဢူမ်သူပ်း ၻမ်ႇမသၵ်ႉ ၷပဝတ်ႉတၼ သုတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈယူႇယဵၼ်ၸႂ်ယဵၼ်ၶေႃး တီႈၼႂ်းႁေႃသဝ် လဵဝ် ႁၢင်ႈသုင် ႁူၵ်းၶေႃးၸဵတ်းၸႆး တီႈဢၼ်မီး ပၢၼ်းလႃးလၢႆတေႃ ပၢၼ်းၵေႃလၢႆႁဵဝ်း မၢၵ်ႇတူၼ်ႈတိုၵ်ႉပူင်ႇ မၢၵ်ႇလူင်ႇပေႃးၵီႈ မၢင်ႊမီႈ ႁႃ တုမ်ႇ မၢင်ႊယုမ်ႇတၵ်းၸွပ်ႈ မၢင်ႊယွပ်ႈ ယင်းၼုမ်ႇ မွၵ်ႇမႅၼ်းတုမ်ႇသူပ်း ၼူၵ်ႉၵဵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁဵဝ်ႇဢမ်ႇႁႅင်ႈ သေပွၵ်ႈ သေၽဝ်ႇ တီႈဝဵင်းမူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ႁၢင်ႊၾၢင်ၼၢင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃပဵၼ်သၢဝ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉ ဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ တႄႉ  ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ဢဝ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းဝၢၵ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ  ။

'''ၼၢင်းၼႆႉ ၶူၼ်ႁူဝ်လမ်လီယၢဝ်းပူင်း ၽႅတ်းလူင်းထိုင်လိၼ် ပၢႆမၼ်း ပဵင်း သိၼ်ႈ ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်း ငဝ်းမၼ်းလမ်မိူၼ်ပိတူင်း သူင်းၵဵင် ဝႃႁွမ် ပၢၼ်းၽူး ပၢႆမၼ်းၵေႃႈ ၸူးငွၵ်ႈၶိုၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ် လီလိူဝ်သုတ်းၵွၼ်း တွၼ်း သေ ၼၢင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင် ၼိူဝ်ႉၼင်လုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇ ဢမ်ႇ ပေႃႇ ဢမ်ႇမႅၼ်း လဝ်းလႅၼ်းလႅပ်ႈၶေျႃး ပေႃးမိူၼ်ၼၢင်းၽီ လွၺ် ငိုၼ်း တႃလွမ်တူၺ်းမိုၼ်း မိူဝ်ႈၼၢင်းယုမ်ႉ ပျႃးၶဵဝ်ႈသႂႃးၶၢဝ် တုငၢႆး ပလႄး လၢဝ်ဝၢင်း တႃၸႅၼ်ႇတီႇၽႅၼ်ႇ ၶၻီႇပႃႇမွၵ်ႇၶွင်ႇ ႁႅမ်းသူပ်းလႅင် လီ ၸွင်း ႁွင်း တုငၢႆးၺၢမ်ႉပၢၼ်း ၵျွၵ်ႉမိူင်းၵုတ်ႈ ငဝ်းသႂ် မိူဝ်ႈယၢမ်းလႂ် ပေႃးဢွၵ်ႇ ဢယွင်ႇဝႆႉ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ။ 

ၼၢင်းၼႆႉ ၶိင်ႇၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ တေႃႇဝၼ်းၸၢႆႉ မိူၼ် ပၢတ်ႇတမ်ႉမျႃး ၺူဝ်ႇယွင်ႇ ။ ဢဝ်ၵၢင်ဝၼ်းၸၢႆႉ တေႃႇ ၵၢင်ၶိုၼ်းၶွၼ်ႈ မိူၼ်ငိုၼ်း ၵွၼ်ႈ ၵဵဝ်မေႃႇ ။ လုၵ်ႉတဵင်ႈၶိုၼ်းတေႃႇ မိူင်းလႅင်းလႅတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉ ၼင် ၼၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇၶမ်း မွၵ်ႇမိူင်းၽီ ပဵၼ်ၼၢင်းမျၢတ်ႈ သၢၼ်ၽိဝ် ယဝ်ႉ။ 

ဢၢႆႊတူဝ်ဢၢႆႊၶိင်း ၼၢင်း ၵေႃႈၵၢင်ဝၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ၸၢမ်ငိုၼ်း ။ ၵၢင်ၶိုၼ်း ႁွမ်မိူၼ်ပၢၼ်းသေး ၽၢၼ်မႂ်ႊ ၵၢၼ်ၼႂ် မိူၼ်ဢသဝတီႇ ၼွႆႇၽီႇ ၼတ်ႉ ပၢၼ်း ၽိဝ်တၢၼ်ႇၼူၼ်းၶမ်း ၼၢင်းႁွမ်သၢမ်ယၢမ်း ပၢၼ်းလမ်း မွၵ်ႇ ႁဵဝ်း လႃႈ ။ မိူၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈ သုံးပန်လှ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။''' 

ယူႇမႃးၸိူင်ႉၼႆသေ တေႃႇပေႃး ထိုင်မႃး သၵ်ႉၵရိတ်ႉ  ၄၁၈ တူဝ်( AD 1056 )ၽွင်း ၼၢင်း လႆႈဢႃႇယု 16 ၶူပ်ႇ မႄႈၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ဝႃႈ ၶိင်ႇမွၵ်ႇ ဢမ်ႇမွၵ်ႇ ၵူဝ်ပဵၼ်တေႃႇလွၵ်ႇ   ။ၵၢင်ၸႂ် ၼၢင်း ၼေႃႇသႅင်ၸုမ်ႈ တႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ပျႃးငိုၼ်းသွင်ႁမ်း ပျႃးၶမ်း သွင်ၵဵၼ် တၵ်းလႆႈ ဢဝ်ပဵၼ် ပျႃးလဵဝ် ႁွမ်းၵဵဝ် သဝ်းၶၢင်း တင်းၶုၼ်တင်း ၼၢင်း ပၢင်းမုင်း မွၵ်ႇမူၺ် ဢၢႆႊ ၼႆ သေတႃႉ ထိုင်ပၢၼ်ၼၢင်းပဵၼ်သၢဝ် မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇ ပဵၼ်မႃး ။ 

ၼႂ်းပီႊ၄၁၈ ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း  ဢၼေႃႇရထႃႇ မိူင်းပူး ၵမ်ႇ ယွၼ်း လတ်းၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး သေယဝ်ႉဢၢၼ်း ၶိုၼ်ႈမိူဝ်း တၢင်း မိူင်း ၶႄႇ ပၢင်း ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ငႃးသႅင် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႆ သေတႃႉ ၸဝ်ႈမိူင်း ပူးၵမ်ႇ တမ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ ၸူးဢဝ်လႆႈမႃး ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈၽႄႈ ( စွယ်တော်ပွား ) ဢၼ်သေႃႉ ႁူမ်ႈ ငဝ်းထၢတ်ႈၸႅတ်ႈ ၼၼ်ႉ သီႇသူႇ လႄႈ  ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် သေယဝ်ႉ ဝၢႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းမႃး ။ မိူဝ်ႈမိူဝ်းမႃး ၼၼ်ႉ မႃး ဝႄႉ ၶဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း သေ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇ ၸဝ်ႈလူင် မိူင်းမၢဝ်း ဢွၼ် ႁပ်ႉ တွၼ်ႊ ၸူမ်းဝႆႈသႃ ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ သွႆႇတေႃႇငႃးသႅင် သီႇသူႇ ႁဵတ်းပွၺ်းႁဵတ်းလၢမ်း ၸဵတ်းၶိုၼ်းၸဵတ်းဝၼ်း ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ဢဝ် သၢတ်ႇၶမ်း ႁႃႈၶႅပ်း လူႇတၢၼ်း ထိုင် ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈ သေ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇသမ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢဝ် သၢတ်ႇ ၶမ်း ၼၼ်ႉ ထႃႇပၼႃႇ ၵေႃႇၵွင်း မူးဝႆႉ သူႇၼိူင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးသၢတ်ႇ ၶမ်း ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ မိူင်းမၢဝ်း ဝူၼ်ႉတႃႇၶၢဝ်းၵႆ တႃႇသွင်မိူင်းတေ ပဵၼ်မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ဢမၢတ်ႈသိုင်ႇ ၶိူဝ်းမိူင်း ၶုၼ်ၶမ်းၵွတ်ႈ သေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၼၢင်းၸေႃး ၵူပ်ႉၵူႊတင်း ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ပၢၼ်းလၢၼ်းသွၺ်ႈႁဵဝ်းမူဝ် တၵ်းလႆႈၺႃးၸဝ်ႈၶမ်းၽူဝ် ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ဢမ်ႇမီးၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ သေ ယွၼ်ႉၵႂႃႇမီးဝႆႉ တၢင်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ ပႅၼ်မိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈထွမ်ႇ သၢႆၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ တေလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်းႁၵ်ႉ ၼွင်ႉမၼ်း လိူဝ်သေ ဢူၵ်းၸႂ်မၼ်း။ ၵူဝ်မၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉသေ ၵူဝ်ပဵၼ်သူပ်း ပဵၼ် ၵႂၢမ်း ၵၼ် ယဝ်ႉ သွင်မိူင်း ၵူဝ်ပဵၼ်သိုၵ်းၶဵၼ်ၵၼ် ၼႆ  ။ 

ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ယွၼ်ႉ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇၼႅတ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊပႂ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း သေ ၸင်ႇ ဢဝ် ၼၢင်းၸေႃး ဢၢပ်ႈပၼ် ဢၼေႃႇရထႃႇ ယဝ်ႉ ။ 
ဢဝ်ၼၢင်းၸေႃး တၢင်ႇၸၢင်ႉငႃးႁၢင်ႈၶိူင်ႈပွင်ၶမ်း သႂ်ႇမွၵ်ႇငိုၼ်း မွၵ်ႇ ၶမ်းသေယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼၢင်း ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႄႈ ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းႁေႃ တႃႇလုမ်းလႃး ၸဝ်ႈၼၢင်း ၼၼ်ႉ ၂၄ ၵေႃႉ ။ တႃႇၵႅတ်ႇ ၶႄႇၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၼၼ်ႉ  ၵေႃႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ သိုၵ်းႁၢၼ် ၁၂ ၵေႃႉ ၸွမ်းၸဝ်ႈၼၢင်း လူင်းၸူးပူး ၵမ်ႇယဝ်ႉ။  
ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈၽၢတ်ႇ ၸဝ်ႈပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သေပွၵ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉ တီႈၸဝ်ႈပီႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းသေ ဢမ်ႇလႆႈတေႃႇၼႃႈ တူၵ်ႉတၵ်ႉၵၼ် သေ လႆႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇမႃးလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၼၢင်း ပဵၼ်ဢၼ် ယိၼ်းၶေႃးၶူမ် ထိုင်ၸႂ်ဝႆႉၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယင်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႊလၢတ်ႈ ၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ 

ၸရေးၼၼ်တႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ

'''''ယၢမ်းမိူဝ်ႈယၢၼ်ၽၢတ်ႇပြေႇတေႃႇ ၶိုၼ်းမေျႃႇ လွမ်မုင်ႈ ၵူၺ်းႁၼ်တူၼ်ႈ သုင် တေးပၢၼ်း လွၺ်ယၢၼ်း ပဵၼ်ထၢပ်ႈ မွၵ်ႇၶျၢပ်ႈၼၢႆးသုမ်ႇ ဝႅင်းဢုမ်ႇ တဵမ်တႃ ၼႃႈမိူင်းႁၼ်ဢူၼ် တူၼ်မိူင်းႁၼ်တိပ်ႇ ႁွမ်ႈႁိပ်ႇၵႅၼ်းၵိပ်ႇ တၢင်းလိပ်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇၵႆၶူင်း မိူင်းၸဝ်ႈၶၢဝ်ငူတ်ႈတူင်းလႅင် သႅၼ်ၵိင်ႇၽူၺ်း ၸု ၵႅၼ်ႇပဵၼ်မွၵ်ႇမု မွၵ်ႇမႆႇ ၶႆႇမွၵ်ႈပီးတွၵ်ႈ ၸူၵႃ ယင်မႃႇ သႃႇရၽီႇ ဢီႇလွပ်ႈသၶွပ်ႈမူဝ်းၸူၺ်ႇ သူၺ်ႇငူၺ်ႇတၸိၼ်ႇ ၵမူင်းဢိၼ်ႇ ၽၢင် သွတ်ႈ လီႇယွတ်ႈ မွၼ်းၶႆႇ သုပ်းၽႆႇႁၢင်ၸွၼ် မွၵ်ႇၵွၼ်ၶမ်းဝႃႇ ၼေႃႇ ၸႃႇတဝွႆႇ လူမ်းတွႆႇႁွမ်ႁိုင်ႈ တူဝ်ၽိုင်ႈၸႂ်းသူႇ မႅင်းပူႇၸႂ်းလေႃႇ တူဝ် တေႃႇၸႂ်းၵၢပ်ႈ တႅၼ်ၽၢပ်ႈတူပ်ႉပိၵ်ႇ သၢၵ်ႈသိၵ်ႇဝႃဢူၼ်ႈ ႁွမ်ထူၼ်ႈ မူၺ်းၵျိင်ႇ ယၢမ်းၶိင်ႇမိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် သၢပ်ႇသၼ်ၸွတ်ႇယၢၼ် ႁွမ်ၸၢင် ၵမူင်း ဢၢင်ႈမူၺ်းသိင်ႉႁွမ်ၼူဝ် သႅၼ်မွၵ်ႇပၢၼ်းဝႃႇ မျႃးၸွႃႇၶပ်ႉၵေႃႇ ၶွၼ်ႈ ၵွပ်ႈၸႂ်ၸူဝ်းရိင်ႇယ ပၼ်ႇႁွၼ်ႈၺူဝ်းၸွႃႇ သွၺ်ႈပၢၼ်းဝႃႇ ၼၢင်း ဢမ် ဢဝ်တႃမူၺ်းႁူဝ်သၢင်ႈ ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႉ'''ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ ၼၢင်းၶဝ် ၶျႃးပၢင်လၢႆၶၢဝ်း လတ်းၸွမ်းတူၼ်းယၢဝ်း သၼ်လွၺ် တီႈဢၼ်ၼၢင်းၵွႆပီၸဵဝ်း ၸပ်းႁဵဝ်း သၢင်းၶႅင် ဝႅၼ်းလႅင်တွင်ႉလေႃး မေႃးၵၼ်ၸွမ်းၵုင်း ၼူၵ်ႉယုင်းမေႃးလႃ ၶၼ်ႁႃၸွမ်းတူၼ်း ၵုင်းမူၼ်း လွၺ်ၶႂၢင် တိုင်ၵႂၢင်ယီးၽၢၼ်း တူဝ်ၵၢၼ်းတူဝ်မိၼ် ဢူၼ်ဢိၼ်မေႃးမႄး တင်းတၢင်း ဢၼ်သဵင်ဢေးၼၢင်း မိူင်းထီးႁိူင်းႁေႃ ၼင်ႈၸပ်းလင်ပႆ ၶၢင်း ဝၢင်းတမ်းတိၼ်ပႆ တူၵ်းၵႆမိူင်းဝူၺ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းတၢင်းလင် ၵူၺ်း ႁၼ်လွၺ်ၶႂၢင်ၶူတ်းဝိူင်း မိူင်းၼၢင်းယၢၼ်ၵႆ လမ်းပႆၶရီး ၸမ် ထိုင်တိူင်း ၵြီး မျၢၼ်ႇမႃႇ လတ်းႁႃႇၼႄၶျႃး ပႆမႃးႁဵတ်း ၼၼ်လွၺ်းလွၺ်း ။ ၼၢင်း ၵွၺ်း ပဵၼ်ဝႆႉ သွင်တႃၸိုမ်းယမ်း ၽမ်းၽမ်း တူၵ်းလႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ မုင်ႈတူၺ်း တေးလွၺ် မိူင်းတႆး ဝွႆးဝွႆးႁၼ်ၶဵဝ် တိုတ်း ၼဵဝ်သ ၽေႃး ၼႂ်းၶေႃးငိၼ်း ၶူမ်ပဵၼ်ၵမ်း လူမ်းႁမ်းၵၢင်ပုမ် ၾႆးသုမ်ၵၢင်ဢူၵ်း ၼၢင်းၸူၵ်းယႅင်းတႃ လွမ်ႁႃမိူင်းလႃၽေးဝုၼ်း ၼႄးၵႃႊၼႂ်း ႁၢင်ႊၶိင်း တူဝ် သွၺ်ႈပၢၼ်းမူဝ် ၺူဝ်းဢူၼ်ႈဢမ်ႇသႃႇ တူၺ်းၶိုၼ်ႈတၢင်းမိူင်းတၢင်းဝဵင်း ယႅၵ်ႉယဵင်း မုင်ႈ ၼၢၼ် ထၢၼ်ႈယိၼ်းၽၢၼ်ၸေႃးၸိၵ်ႉ ၵျႃႇပႃႇ တေႉယဝ်ႉ။''''' 
'''
တင်းပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၼမ်ႉတႃ သေ ၵေႃႈ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽႅဝ်မႃး တီႈ ၼိူင်ႈ တီႈဢၼ်ၼၢင်းၸေႃး ၶိုၼ်းဝၢႆႇမုင်ႈတူၺ်း ႄမႈမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးတႄႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ် ႄတႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မျှော်တော် စေတီ  မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁွင်ႉ (ညံတောစေတီ )ၼႆယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈလႄႈၼၢင်း ဢွၼ်ၵၼ်ယၢၼ်သေ ၽွင်းမေႃး ထူဝ်းလႆ ၶဝ်ႈၸွမ်းၽိူဝ်ယႆ ၽူၺ်းမုင်း တူၼ်းၵုင်းတေးၼၢင် ပဵင်းပၢင် သၢင်းလၢင်း ဢတႂၢင်းလူင်ႊႁွမ်ပၢၼ်းတေႃး ၶေျႃးမေႃးၵႂၢင်ႈပဵင်း တီႈ ႁဵင်းဢၢပ်ႈထီး မျဵဝ်ႉၼၢၼ်းႁေႃ ထၢတ်ႈလူမ်းလေႃ ၶဝ်ႇတူၼ်ႈ မွၵ်ႇ သၼ်ႇပိင်း ယၢၼ်ပႃႈၸၢၼ်းႁမ်ႉႁဵတ်းႁႅၼ်လၢပ်ႈပွတ်း ပဵၼ်ၶၢႆးၶုမ်ႇ သုမ်ႇယၢၼ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽႅဝ်မႃး တီႈပၢင်တိုင် ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇၸင်ႇမႃးၵုမ်း ၵွင်းမူးသူႇၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေမြင်တင်စေတီ ၼၼ်ႉ ။ ပေႃးယဝ်ႉ သိုပ်ႇလူင်းမႃး ။ 

တီႈ ဢၼ်ၶဝ်ၽႅဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႄႉ တႅမ်ႈဝၢၵ်ႇဝႆႉ ထႅင်ႈ ၼင်ႇၼႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

'''ၵုင်းလွၺ်မႃးၼၢင် ႁၢင်လွၺ်မႃးသုတ်း လွၺ်ပုတ်းတုပ်ႇႁၵ်း မိူၼ်မၵ်း ၶူဝ်လႆ တၢင်းပႆၵျိၼ်းမျွင်း ၵျွၵ်ႉၸွင်းၽႃႁိၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢမ်ႇပဵင်း တၼ်း ႁဵင်းတၢင်းပႆ  လွၺ်ယႆၵုင်းတေႃး မိူၼ်ၼေႃးဢၢင်ႇၶၢင်  ႁိုၵ်းႁၢင်ႁူၺ်ႈ ႁုၵ်း ပုၵ်းၶိတ်းမိတ်းၸွင် တူၼ်တွင်တေးယၢဝ်း ၶိုၼ်းတူၺ်းမိူင်းလူင် တႆးႁဝ်း ၵူၺ်းႁၼ်တေးယၢဝ်းတွင်ႇၵုင်းသုင် ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။''' 
မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈဢၼ်ၶဝ် ၽႅဝ်မႃးၼႆႉ ပဵၼ် ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊပႅၼ်ႊမိူင်းပူးၵမ်ႇ  ႁိမ်းၽင်ႇ ၼမ်ႉႄၵးၵဵဝ် မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမတ်ႉတရႃႇ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ထိုင်မႃးတီႈၼၼ်ႉ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ႁဵတ်း ၵွင်းမူး တွင်ႇပျူင်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ် သေ ၽႅဝ်ထိုင် ႁိမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉတီႈၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇၼိူဝ်သူပ်းပွင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ မႃးႄတႇထႅင်ႈၵွင်းမူး သွင်သူႇ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေကြက်ယက် ရွှေကြက်ကျ ဘုရား  ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၼၢင်းၸေႃးလႄႈ လုမ်းလၢင်း တင်းလၢႆ ဢဝ်တၢင်းၶီႇ တၢင်းမႆႈ သေ ၼင်ႇမီးၵႂၢမ်းဝႃႈ ပေႃးမေႃႈၼိုင်ႈလိူတ်ႇၵေႃႈ ႁႆၶဝ်ႈမႆႈ ၼႆၼၼ်ႉ ၵေႃႉ ၼိူင်ႈႁႆႈ ၵေႃႈ ၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢမ်ႇသႃႇ ၵျႃႇပႃႇၼင်ႇၵၼ်  ။ 

ႁဵတ်းၼႆသေ ထိုင်မႃးမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယူဝ်ဝႃႈတေလီ သမ်ႉလႆႈၶီ ယူဝ်ဝႃႈ တေသႃႇ ၼိူင်ႈၶႅၼ်းၼႃႇ လိူဝ်ၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇ ယွၼ်ႉ ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် မေႃပွင်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၼၢင်းမူဝ်ငိုၼ်း ၼၼ်ႉ  ပၼ်ၼႃႈလီတေႃႇ ၼၢင်းၸေႃး ၶဝ်သေ တေႃႈၶုၼ် ဢၼေႃရထႃႇ ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈပွင်မိူင်း ၼင်ႇ ၼၢင်း ၸေႃး ၶဝ် ပၼ်တၢင်းၶႆႊၸႂ်ယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼၼ်ဝႆႉလႄႈ ၽွင်းမိူင်း တင်း ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် သၢမ်ၵေႃႉသီႇၵူၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် ပွင်ၵူတ်ႉ သူၼ်း
ၵဝ်း ၼႄးပဵၼ်ၽိူဝ်ႉ ပဵၼ်ၸုင်ႈ သေၵေႃႈ ဝၢႆးယူႇလႆႈႁူၵ်းပီႊ မိူဝ်ႈသၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၄၂၅  (AD 1063 )တႃႇ တေသိုပ်ႇ ယူႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ လႄႈ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉၵေႃႇၵွင်းမူးသၢႆး ၶုမ် ရွှေစည်းခုံ ( ၵွင်းမူးၼႆႉတႄႇ ၵေႃႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၂၁ ) ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ႄလႈ လုမ်း လၢင်း တင်းလၢႆ လႆႈၵွင်လင် ယၢၼ် ၽၢတ်ႇမိူင်းပူးၵမ်ႇသေ ဝၢႆႇပွၵ်ႈ ၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင် ယဝ်ႉ။ 

ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ႄလႈ သိုၵ်းႁၢၼ်ႁႃႈၵေႃႉ မိူဝ်းဢွၼ်တၢင်း တႃႇ မိူဝ်း ပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်းသေ ၼၢင်းၸေႃး ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၶုၼ်ၼေႃႇ ၶမ်းသွၺ်ႈ ၶဝ် မိူဝ်းမႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပဵင်း လတ်းမႃး ဝၢၼ်ႈ ညီရွာ ပလင်း လက်ထုပ် ငရုပ် ကောင်းစဥ◌်. ကျည်းပင် တုရွင်း တောင် ဝံပတေ. မြို.သစ် ကြံဖျား သိပ်းဝၢၼ်ႈ ။ ၼိူင်ႈဝၢၼ်ႈ ၼွၼ်း ၼိူင်ႈၶိုၼ်း ။ ပူၼ်ႉမႃးသိပ်းၶိုၼ်းသိပ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢမ်ႇၸမ် ဢမ်ႇၵႆ တင်း ၽင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းမႃး ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တီႈႄၵး ၼမ်ႉႁွင်ႈ (ပန်း ချောင်း ) ဢွၼ်ႇဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ သေ ပေႇႁူ ၼၢင်းလႆႈ တူၵ်း ၵႂႃႇ ၼႂ်းၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ  ။ ႁႃၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လႄႈ ၸင်ႇ ၵႂႃႇႁွင်ႉ လႃႈၼမ်ႉၶဝ် ႁႃ ပၼ် ။ ပေႃးႁႃလႆႈ တေပၼ် ငိုၼ်းသီႇၶၼ် ၼႆ ယဝ်ႉ။  ဝၢႆးမႃး လႆႈႁၼ် ထၢတ်ႈၸႅတ်ႈဢၼ် မီးယူႇၼႂ်း ပေႇႁူႇၼၼ်ႉ သၢၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈ ၾႃႉၵႂႃႇသေ ပၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလူင်း မႃး။  ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇဝႃႈ တေ ၵေႃႇၵွင်းမူး သေထႃႇပၼႃႇ ဝႆႉတီႈၼႆႈၼႆ သေ ပၢင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးၵေႃႇ ၵွင်းမူး ၸဵတ်းသွၵ်ႇ ယဝ်ႉ။ဝၼ်း တၢင်ႇ ထီးၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇၼူၵ်ႉပိတ်ႇၶဝ် ဢွၼ် မႃး ဝႆႈသႃ လွမ်ႉႁွပ်ႈ လႄႈ  မၢၼ်ႊၶဝ်ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ရွှေစာရံ ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၵေႃႇၵွင်းမူးယဝ်ႉ ၽွင်းၶဵဝ် ဢၼ်ဢၼေႃႇရထထႃႇ (လႅပ်ႈ တေပဵၼ် ဢၼ်ၼၢင်းၾႃႉလူင်သီရိ မာလာဒေဝီ ) ပွၺ်ႇမႃး တႃႇၸွမ်း ၶႃႈတၢႆ ၸဝ်ႈၼၢင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ ၽႅဝ် မႃးသေ ယွၼ်ႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႆႈႁူႉ ၶၢဝ်ႇ လပ်ႉဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ လႄႈ  ၶမ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းၼၢင်းၸေႃးၸင်ႇၶိုၼ်းဝၢႆႇ ပၢၵ်ႇ လိုင်ႇၵွင်းမူး  တေႃႇၼႃႈၸူး ၽၢႆႇမိူင်းပူးၵမ်ႇ သေ တႃႇၼႄ  ဝႃႈ  ၶုၵ်း ၵုၼ်း မုၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး ၸင်ႇၶိုၼ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ထိုင် ၸဝ်ႈပူးၵမ်ႇသေ တီႈဢၼ်ၼၢင်းတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇ တႄႇ ဝႆႉ ထႅင်ႈ ၵွင်းမူးဢွၼ်ႇ သူႇၼိူင်ႈ ။ မၢၼ်ႊၶဝ်ႁွင်ႉ ( ရွှေစာပြန် စေတီ )ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈ ၶဝ်ႁႃႈၵေႃႉ ၽႅဝ် မႃးသေ လႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇ ၵူႊလွင်ႈယဝ်ႉႄလႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉပဵၼ်ဢၼ် ၸႂ် လမ် တေႃးသ ၸယူႇၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ၾႆးသဝ်ႇႁဵင်မုၵ်ႉ တၵ်းလုၵ်ႉလႄႈ ၵမ်းၼႆႉ သမ်ႉ ဢဝ် ၸေႈမႃးၽဝ် လူမ်းလဝ်ႁႅင်းထႅင်ႈ ပေႃးတၢၼ်ႇ ၶိင်ႇႁႅင်ႈ ၽႃးၽၢင်ႉ  ၾႆးလၢင်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ဝႆႉယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ် လီလီယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ယွၼ်းသိုၵ်း ထိုင် ၁၂ ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၼိူဝ် ႄလႈ မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉ တင်း သဵင်ႈ တႃႇလူင်းတိုၵ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇယဝ်ႉ။ မိူင်းမိတ်ႈႁႅၼ်းမႃး ၄၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းယၢင်း ၃၇ တပ်. ၊ ၵႃလိုဝ်း ၂၇ တပ်ႉ ၊ သႅၼ်ဝီ ၄၉ တပ်ႉ ၊ သီႉပေႃႉ ၂၇ တပ်ႉ ၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းၼၢႆး   ၃၉ တပ်ႉ ၊ မိူင်းပၢႆး  ၃၇ တပ်ႉ ၊ လႄႈ  မိူင်းလႃႈၸၼ်းတႃ မိူင်းတီး မိူင်းဝၼ်း မိူင်းလႃႈ မိူင်း လိူၼ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ၶဝ် ႁႅၼ်းမႃး ၉၉  တပ်ႉ တင်း သဵင်ႈ ၄၀၃ တပ်ႉ ၊ ႁူဝ်သိုၵ်း ၄၀၃ ၶုၼ် ၊ ၸၢင်ႉ ၵဝ်ႈႁဵင် ၊ မႃႉ ၵဝ်ႈလၢၼ်ႉ ၊  လေႃႉ လႅင် ၵဝ်ႈသႅၼ် ၊ တပ်ႉတိၼ် ၵဝ်ႈၵုတေႇ ဢွၼ်လူင်းမႃးၶွၼ်ႈတီႈ ဢုင်း ပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ သဵင်ၵိပ်ႇမႃႉ သဵင်ၸၢင်ႉႁွင်ႉ ပေႃးဢူၼ်ပေႃးပၼ်း ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉ ဝၢင်းၽႅၼ် ႁၢင်ႈလွၵ်း ၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တႃႇၸႅၵ်ႇ ၽႄ ၼႃႈ သိုၵ်း ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း  ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ် တႃႇ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၶႂ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈၼႅၼ်ႇလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ၸင်ႇ လူင်းမႃး ၶႆႊႁႃ ဢွၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ 

မၼ်းၸဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သုမ်သၢႆႇ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢၼ်မီး တၢတ်ႇၼမ်ႉ ႄလႈ လူင်ႊထိူၼ်ႇၼႃလူင်တီႈၼိူင်ႈသေ ဢဝ်မႃးၵႂင် တၢင်းဢမ်ႇႁၼ် တၢင်း မိူဝ်းပႅတ်ႈ သေယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉ နတ်ကျုံး ၼႆယဝ်ႉ ။ 

'''မၼ်းၸဝ်ႈ ႁႃတၢင်းမိူဝ်းဢမ်ႇႁၼ် ယၢမ်းၼၼ်သမ်ႉ ၺႃးၽွင်း သွင်းဢူး (ဆောင်းဉီး ) ၵူးမႃးၶၢဝ်းၵတ်း မူၺ်တတ်းၵၢင်ၵုၼ် သၢႆၾူၼ်တၵ်းႁႃႇ ယိုတ်းၸၢႆး သၢႆၼၢႆးတၵ်းပိုၼ် လိုၵ်းလိုၼ်ဢေးၶျၢၼ်း ဢၶၢၼ်းၽွင်း ၼၼ် သမ်ႉဢၼ်ၺႃးၵိင်း ၾူၼ်သိင်းႁၢင်ပီႊ လူမ်းသီၵတ်းၶျၢၼ်း မူဝ်းၽျၢၼ်းပၢႆလွၺ်ၵုင်းတေး ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ 

ႉ'''ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ  ငဝ်းဝၼ်းဢမ်ႇထွင်ႇ မိုတ်းမွင်ႇၸၢဝ်ႇငၢဝ်း ဝႆႉႁႂ်ႈၶုၼ်ႁဝ်း ၵတ်းၸႂ် ထီးဝႂ်မဝ်ႇပႃး ၸွမ်းမႃးတူဝ်လၢႆ သၢႆၾူၼ်တူၵ်းယမ်း မၢင်ႊၵမ်း ယိၼ်း ၽၢၼ် မၢင်ႊပၢၼ်ငဝ်သုင်း မၢင်ႊပွၵ်ႈၸွမ်းၵုင်းသၼ်လွၺ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ ပႆတိၼ် ၸွမ်းပဵင်း သဵင်ႁဵင်းၾႃႉလင် ၾူၼ်မင်မူဝ်းၶျူင်း ၼူင်းတၺူဝ်း ၺူဝ်း မိူင်းမူဝ်းလူၺ်းထူၺ် ၾူၼ်မူၺ်ၵတ်းဢေး မၢင်ႊပွၵ်ႈတူၺ်းလူ ၵုၼ်ၵၢင် ၵျူၼ်းထေး ႁၢင်ႊမၼ်းလႅပ်ႈမီးတၢၼ်ႇမႂ်ႊမၢၵ်ႇၸီးၶေႃ ႉႉႉႉႉႉႉႉ  ။''' 
'''
ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵႂင်တၢင်းသေ မိူဝ်းၺႃးၾူၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း လႄႈ  ၼၢဝ် ဢဝ်ပေႃး သၼ်ႇ ။ ပၢႆသလိူဝ် ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်သင် ၵူၼ်းၵေႃႈႁိူဝ်ႉမွၺ်ႈ မွင်း တႃႇ ၶွၺ်ႈႁၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈလႄႈ ၸိုၼ်ႇပႆ ႉႉႉႉႉႉႉႉ 
ၸဝ်ႈၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၵေႃႉလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်မႃးၸဵမ် လဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်မိူဝ်းမီးၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃး လုၵ်ႉမိူင်းပူးၵမ်ႇ ပွၵ်ႈမႃးဝႆႉ  ။ 

တင်းႁွင်ႉႁႃတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ပီႈသႃႇ (ၼၢင်းၶမ်းသႃ) လႄႈ ၼၢင်းၸေႃး သေ ၸိုၼ်ႇ ပႆမႃး ထိုင်မႃးတီႈသူၼ်ႁႆႊ တီႈၼိူင်ႈ ။ ၸဝ်ႈမႃး လူမ်ႉသေ တၢႆ လိုမ်းၵႂႃႇ ။ ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႊ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈဢဝ် မိူဝ်း လုမ်း လႃးတူၺ်းထိုင်ယူတ်ႈယႃ ပၼ်သေ လႆႈမႃး ဝူင်ႈၼိူင်ႈၵေႃႈ ၸိုၼ်ႈ ၶႅၼ်းမႃးလီလီယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ် ၸဝ်ႈတူၵ်ႇႁွင်ႉႁႃပီႈသႃ ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈ ႁွင်ႉ ဝၢၼ်ႈပီႈသႃႇ( ပြင်စာရွာ) ၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွၺ်ႈၵၢၼ်ႁႆႊၼႃး ပေႃႈ ဢေးၽိဝ်ႇ ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ တီႈဢၼ် လုၵ်ႉတီႈသူၼ်ႁႆႊ ၵႂႃႇ မွၵ်ႈႁၢင်ႈ ဝၼ်းပၢႆပၢႆ ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလ ၶဝ် မႃးၽႅဝ်ဝႆႉသေ ဢဝ်ဢုတ်ႇ ဢၼ်လိူဝ်တီႈ သူၺ်ႇၸႃႇရၼ်ႇ ၼၼ်ႉမႃး ၵေႃႇဝႆႉၵွင်းမူး သူႇၼိူင်ႈ ။ ဢွၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ အုတ်ကျန်ဘုရား ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ႁၼ်ၵၼ်သေ ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵႂႃႇပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် သိုပ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးသေ မႃးတႄႇ ဝႆႉထႅင်ႈၵွင်းမူးလိၼ်သူႇၼိူင်ႈ ။ ႁွင်ႉဝႃႈ မြေပုံဘု ရား ၼႆယဝ်ႉ။ 

လတ်းမႃး ထႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႆႉ ၼႃးလိၼ်း ၼႃးသေႃႉ သေးတူး သေ တႆႇ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉ တူႈ ။ တီႈၼႆႈ တႄႉ တေမႃးဢဝ် ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ ၼႄ  ၵႂႃႇ ၽၢင်ႁၢင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတူႈ ၼၼ်ႉ သေၵွၼ်ႇ ။ ( တေၸၢၼ်ႈ သေ  ၶၢၼ်ႉလူၵႂႃႇ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလင်ႇၵႃႇႁိုဝ် ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ။ ယွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်း သၢမ်ၵိဝ် ၵလူင်ႇ ပျၼ်ႇ ၸရေးၼၼ်ႇ တႃႇ ၼႆႉၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉဝႆႉ လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်မႃး တႅမ်ႈၼႄၶႃႈယဝ်ႉ ။ ၶႂၢင်း ပၼ်ဢိၼ်ႉၶႃႈ )

.'''.................မၢင်ႊတီႈၸွမ်းၶူးၸွမ်းၶျွင်း ၼမ်ႉတွင်း ၽင်ႇႁွင်ႈ  ၼမ်ႉတွင်ႈ ၽင်ႁိုၵ်း ၼမ်ႉတိုၵ်းမၢၵ်ႇၽႃ ၼမ်ႉငႃတၢတ်ႇလၢၼ်း ၼမ်ႉသၢၼ်းပုင်ႈ တူၵ်း ၼမ်ႉ ၸူၵ်းႁူးလဝ် ၼမ်ႉတဝ်ၵုၼ်ဝၼ်ႇ ၼမ်ႉပၼ်ႇတႃဝူဝ်း ၼမ်ႉ တူဝ်း ပေႃး မိူၼ် ၵူင်းၵၵ်း ၼမ်ႉႁၵ်းပေႃးမိူၼ်ၼႃႈမူ ၼမ်ႉထူပေႃးမိူၼ် ၵႂၢႆးၼွၼ်း ၼမ်ႉသွၼ်းတူၵ်းလွၺ် လူင်းဢွၺ်ပေႃးမိူၼ်မူဝ်းၽွၺ်းၾူၼ် ယွၺ်းထွင်  တီႈဢၼ်ပႃၽွင် ပႃမုင်း ငၶူင်း ငမျိၼ်း ငသိၼ်ႇ ငၶူႇ ပႃပွၵ်း ပႃလမ် တမ် ၵၼ်ထူဝ်းဢီး ႁႃၵိၼ်ၸိတ်ႇၸီး ၼႂ်းတိုင်း ၽိုင်းၽိုင်းသဵင် လင် ၼမ်ႉမင် ပေႃးမိူၼ် ၵွင်ႊပေျႃး မၢင်ႊတီးမေႃးမိူၼ်မွင်းတူၼ်း မၢင်ႊ တီႈမိူၼ် ၵူၼ်း ဢုပ်ႇၵၼ် ၼမ်ႉလၼ်ၾင်ႇၽုတ်း ႁွင်ႈပုတ်းယေႇတႅင်ႇ ထူင်းဢႅင်ႇၶျွင်း ၶျွင်း တၢင်းပႆလႅၼ်ႊၽွင်း သၢပ်ႇၵႄးလႆ လႄႈ  ဢုၵ်ႉ တၵႄႇယေႇသၢၼ်ႇ ပၼ်ၽၼ် ဝတ်ႉတႅင်းသိၵႅင်း လေႃးလိင်ႇလိမ်ႇ လွမ်ႉ လႄႇလႆ လဵပ်ႈလူင်း လႄႇ လတ်းလုပ်ႇ လမ်လႂိၼ်ၼမ်ႉၶိုတ် တူၵ်း တၢတ်ႇ ႁၢတ်ႇသၢႆး ႁေႈႁၢႆး ၽိူၵ်ႇၽႅၼ်ၽူင်ႉလူင်း လူမ်ႇဢူမ် ဢဝ် မၢၵ်ႇ ႁိၼ် လိုင်ႇတူၵ်းတၢတ်ႇ သဵၼ် ႁူၵ်း ယေႇတၶုၼ်ႇ ၶျွင်းႁွင်ႈ ယမ်းၼမ်ႉ တမ်း ၶွၼ်ႇ ယွၼ်ႇလူင်း ယိူင်ႈ ငူင်းၸၢင်ႉပၢႆးတၢင်ႇပွင်ၶုၼ် မၢင်ႊပွၵ်ႈ မိူၼ်ႁၢင်ႊ လီပေျႃႇလီမူၼ်ႊ တေႉ ယဝ်ႉ။'''

ၸုမ်းၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ပႆပႆလိုဝ်ႈလိုဝ်ႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ႁဵတ်းမေႃသေႃး ၵႂၢမ်း  ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ လၢတ်ႈယွၺ်ႈမူၼ်ႊၶူဝ် ယႃႁိူဝ်ႉယႃၸႂ် သေ ၵေႃႈ ဢွၼ်ထိုင်မႃး မိူင်းဢုင်းပွင်ႇသီႇပေႃႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽႅဝ်ထိုင်ယဝ်ႉ ၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈပီႈ ၼေႃႇမိူင်း လူင်းမိူဝ်းႁပ်ႉ ၸွမ်းတၢင်း သေ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇလႄႈ  ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်သေ ယဝ်ႉ ယူဝ်ဝႃႈ တေလႆႈၸူမ်းသိူဝ်း သမ်ႉမႃးလႆႈပဵၼ်တၢင်းမႆႈၸႂ် ထႅင်ႈၽဝ်ႇၼိူင်ႈ ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းတင်း ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ၽိတ်ႈၽၢတ်ႈ ၵၼ်ၸွမ်းတၢင်းၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ပွၺ်ႇၵူၼ်းၸွမ်းၶႆႊႁႃ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူင်ႈၵေႃႈ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးလႆႈပဵၼ် တီႈယႃၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးၵုမ်းၵေႃႇ ၵွင်းမူး မေႃႇၵိူဝ်ႇ ။ 
ၼၢင်းၸေႃး လႆႈႁၼ် သိုၵ်း တင်း ၼမ် တေလူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸ်ႂဢမ်ႇလီ ။ ယွၼ်ႉမၼ်း ၼိူင်ႈၵေႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းသိုၵ်း တေလႆႈလူႉ လႆႈတၢႆတင်းၼမ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်း တိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈပေႃႈ တႃႇယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ် တင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႆႉပဵၼ် ၵၢၼ်လူင် ဢၼ်လူလၢႆၵၼ် ပဵၼ်သရေႇၼႃႈတႃ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၃၂ ၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇ သိုင်ႇၶိူဝ်းၶမ်းၵွတ်ႈ ၽွင်းမိူင်းလူင် ၶုၼ်ၶမ်းထွတ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းလီ ၶုၼ်မိူင်းၸိုၼ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၶမ်း ၶဝ် တိုၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉလႃးလႃး ။
 
ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ဢၼ်ၸွမ်းၼၢင်း ၸေႃးၵႂႃႇထိုင်မိူင်းပူးၵမ်ႇ ယဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁူႉမႃး လွင်ႈတၢင်းႄလႈ သၢႆငၢႆ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းပူးၵမ်ႇၵူႊလွင်ႈ လွင်ႈ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ မၼ်းတေၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ် သၢႆသိုၵ်း ႁူဝ်ၼႃႈသေ တေဢဝ်ၾႆးၽဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ တင်းၸဵပ်းၸႂ် တင်းႁိုၼ်ႇလႅတ်းသေ တၢင်ႇလဝ်ႊယဝ်ႉ ။ 

ၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်းၶဝ် ၸတ်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ သိုၵ်းၵႃလိုဝ်း ဝဵင်းသိူဝ် မိူင်းၵွင်း မိူင်းယၢင်း လူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ် ။ 
သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း မတ်ႉတရႃႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း သၢႆၼမ်ႉတူႈ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်းၵျႂၵ်ႉသႄႇ ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပႅင်ၸႃႇရီ ၺွင်ႇ လုၼ်ႇ ယမႄးတိတ်း ။ သၢႆၼိူင်ႈလူင်းတၢင်း ပဵင်းမၢၵ်ႇၼႃႉ ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း ယေႇတႃႇသေျႇ ၵျုၼ်ၵုင်း ။ သၢႆၼိူင်ႈ လူင်းတၢင်း တွင်ႇငူႇ ။ 

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပႂ်ႉ ၶေႃႈပူင် ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၼွၼ်းၾၼ်ဝႃႈ မီးပူႇထဝ်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းၽိူၵ်ႇၸဝ်ႈၼိူင်ႈ သၵ်းၶွၼ်ႉတဝ်ႉသေ မႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဢၼေႃႇရထႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ပွင်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သႃႇသထႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် လႄႈ  ဢမ်ႇလီလူင်း တိုၵ်း  ။ သင် ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းတင်း မိူင်းပူးၵမ်ႇၸိုင် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ တေၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းမႃးယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ 

ဢဝ်လွင်ႈၾၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉဢုပ်ႇတင်း သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း ။ သိုင်ႇၶိူဝ်းမိူင်း တွပ်ႇလဝ်ႊ ဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽီယၢမ်ႈမႃး ပၼ်ၾၼ် ဝႃႈ တႃႇတႄႇမိူင်း ၵႃႊတီႈၼွင်ၵွင် ။ ၸဝ်ႈသိူဝ် ၶမ်း ဢမ်ႇထွမ်ႇ ။ ဝၢႆးပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇတႄႇ သေ မိူင်း ဢမ်ႇတၼ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း လႆႈသဵင်ႈၵႂႃႇ ။မိူင်းဢၼ်တႄႇ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၼမ်ႉမၢဝ်းထူမ်ႈသေ လႆႈလူႉပဵၼ် ႁၢတ်ႇသၢႆးၵႂႃႇ ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ် ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈၾၼ်ႁၼ်ဝႃႈ  လိူၼ်ငိုၼ်း ၵၢင် ႁၢဝ် ပႃးတင်းၽုင်လၢဝ်ဝုၼ်းဝႅင်း တူၵ်းမႃးၵႃႊၼ်ႂ်း ၼၢၼ်းသႅင် ႁေႃၶႂၢင် ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းမႆႇမႃးသၢၵ်ႈယိင်းၼၢင်းသႅင် သၢဝ် ၵၢင်းၶၢဝ်ၼူၼ်းၶေျႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၾၼ် ၼႆႉ ဢမ်ႇ လီ ဝႆႉမဝ် ၼႆ ပၼ်ၾၢင်ႉထိုင်ယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉၵေႃႈ လွင်ႈဢၼ်တေသေႃႇသိုၵ်း လူင်းတိုၵ်းပူးၵမ်ႇၼႆႉ ဝႆႉဝၢင်းပႅတ်ႈသေ တီႈဢၼ်တေဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႈလိတ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁႃ လၢႆးတၢင်း တၢင်ႇလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်ၵၼ် ၼႆၵေႃႈ ၼၢင်းၸေႃးပဵၼ်ဢၼ် ၸူမ်းလူင်ၸူမ်း လၢင်သေတႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇလႄႈ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈ ႄတႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇ ႁၢၼ်ႉၸႂ် သေဢိတ်း ဝၼ်းၼိူင်ႈမႃး တေ ဢၢၼ်းသူၼ်းႁူၺ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇ မိူင်းသေ တိုၵ်းလႅဝ်ၽႅပ်ႉပႅတ်ႈ မိူင်းပူးၵမ်ႇၼႆ လွမ်လႅမ် မူမ်ႇသူၺ်ႈ ဝႆႉၼႂ်း ၸႂ်ၽႂ် မၼ်း ယူႇယဝ်ႉ ။

(လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃး ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ တႄႉၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ပိုၼ်း မၢၼ်ႊ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵႂၢႆးတေႃး သေ ၶုၼ်ဢၼေႃႇရထႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ (ကျွဲရိုင်း ခတ်၍ နတ်ရွာစံ  )ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵႆႉလႄႇငိၼ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ တႆးၵူႊပွၵ်ႈ ၶဝ် ၶႆႊတႄႉ  &quot;&quot;  တေၵႂႃႇၸႂ်ႈ ၵႂႆၢး တေႃးသင် ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ (ငကျွဲ )ၵႂႃႇၽၼ်းတၢႆ ဢိူဝ်ႈ &quot;&quot; ဝႃႈၼႆ လႄႈ ဢၢႆႈၸွၺ်ႉ ၼႆႉ ၶႄးတေပဵၼ် ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းသွၺ်ႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လွမ်ဝူၼ်ႉတူၺ်း ၼႂ်းၸႂ် ယူႇ )

ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်လူင်းမိူဝ်းႁႃ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ် ၵႂႃႇတီႈ သူၼ်ႁႆႊ တီႈၸဝ်ႈၸၢႆးယူႇၼၼ်ႉ သေ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ႁူဝ်သိုၵ်း ႁူဝ်ႁၢၼ်ၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆလႄႈ ပေႃႈဢေးၽိဝ်ႇၶဝ် ပေႃႈ လုၵ်ႈ ယိၼ်းၵူဝ်ပေႃးသၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆႇသၢႆႇ ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း မိူင်းမၢဝ်းသေၵေႃႈ  ၼိူင်ႈၶႅၼ်း ၵူဝ်ပေႃးဢမ်ႇ မီး တီႈ ဝႃႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ် ၶဝ်ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈမိူဝ်း ၸွမ်း မိူင်းမၢဝ်းသေယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၵေႃႈ ႁၵ်ႉပႅင်းၼိူဝ် ၼၢင်းဢေးၽိဝ်ႇ ဝႆႉသေ ဢၢၼ်းႁွင်ႉမိူဝ်းၼႄ ၸဝ်ႈပေႃႈ ၸဝ်ႈမႄႈ ၶဝ် ယဝ်ႉ။ 

ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဢၼ်ၸူမ်းသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼေႃႇမိူင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ် ၼွင်ႉမၼ်းၼၢင်းၸေႃး ၵေႃႈႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵေႃႉႁၵ်ႉ ၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇ မီးတီႈဝႃႈယဝ်ႉ ။ ယူႇမႃးထႅင်ႈႁိုင် တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈၼၢင်းၸေႃး ပေႃးတေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ လႂ် တႃႇႁႂ်ႈသၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း တေ ၽႄႈ တိူၼ်း ၼၼ်ႉလႂ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းၼၢင်းၸေႃး တႃႇၵူပ်ႉ ၵူႊ တင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉထႅင်ႈယဝ်ႉ ။

ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈၼၢင်းၸေႃးဢမ်ႇၽွမ်ႉ ။ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတႃႇ မိူဝ်းၵမ်သိၼ် ၃ လိူၼ် တီႈဢုင်းပွင်ႇ ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇ ယဝ်ႉ ။  မိူဝ်ႈပႆႇတၼ်းတဵမ် သၢမ်လိူၼ် ၽွင်းၼၢင်းလႆႈ ဢႃႇယု ၂၅  ၶူပ်ႇ သၵ်ႉ ၵရိတ်ႉ ၄၂၇ ( AD 1065 ) ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ် ဢၼေႃႇရထႃႇၶဝ် ဢဝ်တင်း ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်း ၶမ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ တေဢၢၼ်းၶိုၼ်းမႃးႁွင်ႉမိူဝ်း ၼၢင်းၸေႃး မုၼ်ႇလႃႉ ၵေႃႈ ၵူၺ်းလႆႈမႃးၶဝ်ႈ ပၢင်မႃႇသႃႇၼၢင်း ၵူၺ်း ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ၼၢင်း ၽင် ဝႆႉတီႈၽင်ႉၼမ်ႉတူႈ ႁိမ်းၸမ်ၽြႃး ၵၢင်ႉမေႃ ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုဝ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၼၢင်းၶမ်းသႃ ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းယွတ်ႈၶဝ် ဢဝ်တၢင်းၶီတၢင်းမွင် ၼႂ်းၸႂ်ႁူႉ ဝႃႈ တေ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈယဝ်ႉ ၼႆသေ တူင်ႉတၵ်ႉလိုၼ်း သုတ်း သေ ယဝ်ႉ  ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်း မိူင်းမၢဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။   ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈ သိူဝ်ႁုင်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်း မုၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ပိူင်ႇၾႃႉ (သိူဝ်ပၢင်ႇၾႃႉ )သေ သိုပ်ႇ ပုတ်ႈဢဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ လူႉႁၢႆ တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ၶုၼ်ၵေႃႇလၢင်း သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ မိူင်းမၢဝ်း သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သၢႆ သိုပ်ႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (သိူဝ်ဢုမ်ႈၾႃႉ) သုတ်းၵႂႃႇ တီႈၼႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 
(လွင်ႈဢၼ် ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း ႁဵတ်းႁိုင် တၢႆၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လၢတ်ႈၽ်ႂ လၢတ်ႈမၼ်းဝႆႉ လႄႈ  ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း လမ်းတိုၼ်း တူၺ်း လီလီယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵၢပ်ႈပၢၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းၼႆႉ (955-1176)ယိုၼ်းႁိုင်မႃး ၂၂၁ ပီႊသေ ႄတႇ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း  ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶမ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈ ၵေႃႇလၢင်း ၼႆသေ မီးၵႂႃႇၸဝ်ႈၾႃႉ ႁႃႈသိုပ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽၢင် ၶမ်း (မဵဝ်ႉပုင်ႇ) ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈ သိူဝ်ဝၢၼ်ႇၾႃႉ သေ မႃးႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်း မိူဝ်ႈ (AD 1177 ) ယဝ်ႉ ။ ပၢၼ်ၶုၼ်ၽၢင်ၶမ်း ၼႆႉ ၶႆၢႉဝဵင်း ၵႂႃႇတင်ႈမိူင်းတီႈ ဝဵင်းဝၢႆ လႄႈ ပဵၼ် မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူင်းမၢဝ်း ဝဵင်းဝၢႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပိုၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉ တင်း ၽိုၼ်ပိုၼ်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉ ယၢမ်ႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေမီးတီႈပိူင်ႈတီႈ ပႅၵ်ႇ ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းမၢၼ်ႇ မႅၼ်ႈတင်းမူတ်းတင်းပိၵ်း ၼႆ ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶႃႈ ။ တီႈၽိတ်း တီႈပိူင်ႈႁူႉတေမီးယူႇ ။ လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ် ၽူႈတႅမ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတႅမ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈၽိတ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ တႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ မႃးသဵင်ႇတႅၵ်ႈတူၺ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်း ႁႃလႆႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်းမၼ်းၵူၺ်းၶႃႈ ။ 

လိၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉမၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇ ၵူၼ်းတႅမ်ႈမၼ်း ႁူႉႁၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇ လႆႈတႅမ်ႈမၢႆမႃးၵေႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ် ၼႂ်းႄၵႈ ပူးၵမ်ႇ ႄလႈ မိူင်းတႆး ၼႆႉ ၵွင်းမူးဢၼ်ၼၢင်းၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ၼႆႉ ယင်းၼမ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ။ 

( ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈႄတႉ ဢမ်ႇႁူႉ  ၵွင်းမူးဢၼ် မီးဝႆႉၸွမ်း ၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၼၢင်းၸေႃး လုၵ်ႉပူးၵမ်ႇ မိူဝ်းမိူင်းမၢဝ်း ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၵႆႉလႄႇ ဝႃႈ ပဵၼ် ၵွင်း မူး ဢၼ် ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလႃႉ တႄႇ ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်း ဢၼ် လႆႈ ပၢႆႊလိပ်းပၢႆႊတၢႆ   ၼႆႉ တမ်းၸႂ်တမ်းၶေႃး သေ တေၵေႃႇလႆႈ ၵွင်းမူး ၼမ်တၢၼ်ႇ ၼႆႉ ယူႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လီမီးၶေႃႈထၢမ်ယူႇ ) 

လွင်ႈပၢင်တိုၵ်း ပူးၵမ်ႇလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆး  ပိုၼ်းမၢၼ်ႊ တႅမ်ႈဝႃႈ  ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၵူႊပိူင်ပိူင် သေ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးၼႆ သေ တႃႉ ပၢင်တိုၵ်း ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ သိုၵ်းႁၢၼ်ၶဝ် တုမ်ႉ ၽႃႇ လေႃႇ တိုၵ်း ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယူႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼၢင်းၸေႃးၶဝ် ဢွၵ်ႇႁေႃ ပူးၵမ်ႇမႃး ၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇ ၸမ်ႁိမ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၵၼ်ယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ။ 

ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈလႂ် ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂင် ႁိၼ်ႉၼွၼ်းလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ တႃႇဢဝ် မိူင်းပူးၵမ်ႇ သွၼ်ႈတႂ်ႈၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း သေ မိူင်းပူးၵမ်ႇၵေႃႈ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇ တႃႇဢဝ် မိူင်းမၢဝ်း သွၼ်ႈတႂ်ႈ မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
( ပေႃးမႃးဢိင်ဢဝ်ပိုၼ်း သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ မိူင်းလႅမ်း (မြင်စိုင်း )ၼၼ်ႉ မႃး ထတ်းထွင်တူၺ်းၸိုင်  ယင်း ၸၢင်ႊလၢမ်းႁူႉလႆႈ ၽႅၼ် ၵၢၼ် တႃႇ ႁူမ်ႇလွမ်ႉလႆႈမိူင်းပူးၵမ်ႇ (ၼွင်ၵၢဝ် )ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး ၶဝ် မီးၽႅၼ် ၵၢၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ်ႇ( AD 955) ၼၼ်ႉၼႆ ယင်းၸၢင်ႊ လၢတ်ႈလႆႈၵွၼ်ႇ ။ ၵွပ်ႈသင် ၼႆ ပူႇမွၼ်ႇ သၢမ်ပီႈ ၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉၽင်ႇၶွင် မိူင်းလႃး ပႃးမႃး ၸွမ်း ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ် ၶဝ် ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ၸုမ်း ၶဝ် ၼႆႉ လူင်းၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇ ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၼၼ်ႉ ၼႆ လႅပ်ႈတေ ဝႃႈ လႆႈယူႇ ။  ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်ဢၼ်ၼႆႉ ထိုင်ၽႅဝ် ပၢၼ် သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ (AD 1284 ) ၸင်ႇ ဢွင်ႇမၢၼ် ထိုင်တီႈၵႂႃႇ ၼႆ တေၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။ )

ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢူဢၢႆႊတႆးယႂ်ႇႁႅင်း ၼႅၼ်ႇ ။ ဝၢႆး ၸဝ်ႈတႆၢႇ ၶၢၼ်ႇ တင်ႈမိူင်းသႅၼ်ၸေႊ မိူဝ်ႈပီႊ AD 955 ယဝ်ႉ ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး ၵႂၢင်ႈၶႂင် ။ ႁႅင်းသိုၵ်း ၵေႃႈၵႅၼ်ႇၶႅင် ။ ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ၶဵၼ်တႆးယူၼ်း လႄႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ၄၃ တပ်ႉ မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵ ရိတ်ႉ ၃၉၅ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ ၁၁ ၶမ်ႈ (AD 1034 ) ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ပႆႇ ၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး တႃႇပၢင်းၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈတီႈမိူင်းၶႄႇ ။ မၼ်းၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၈ ။ ၸင်ႇဝႃႈ ပိုၼ်းမၢင်ႊၽိုၼ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဢၼေႃႇ ရထႃႇ ၵူဝ်သိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလႄႈ တင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေ လႆႈၶိုၼ်း ထတ်းတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ တီႈလိၵ်ႈႁိၼ် ၽြႃး သူၺ်ႇ ၸႃႇရံ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ လူႇၼႃႈလိၼ်ႁဵင်တႃႇ (၇၀၀၀  သွၵ်ႇ)မိူဝ်ႈ သၵ်ႉၵရိတ်ႉ ၄၁၆ လိူၼ်သိပ်းသွင်ႁႃသၢၼ်း သိပ်းဝၼ်း ၼႆ ႄလႈ ပေႃးဢဝ်ပီႊမၼ်းဝႃႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေဝႃႈတေတႄႇၵွင်းမူး တေႃႈဢ ၼေႃႇရထႃႇ ယင်းပႆႇၵႂႃႇမိူင်းတႆးၵွၼ်ႇ ။ ၼႆႉၵေႃႈ လီၶိုၼ်း ထတ်း တူၺ်းယူႇ ။ လွင်ႈဢၼ် ပီႈၼွင်ႉ ၾႃၾႄ ၸဝ်ႈၵေႃႇလၢင်း တၢႆ ၸွမ်း ၼၢင်းၸေႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်း ဢၼ်ၸရေး ၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ် ပႃးသေ ယင်းပၢႆတႅမ်ႈဝႃႈ လႆႈမိူဝ်းပုတ်ႈႁၢင်ႈပုတ်ႈ ႁေႃ ယူႇ ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ 

ဢၼ်တေမီး လွင်ႈပိူင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ် ႁႅင်းၼႆႉ တေပဵၼ်သၵ်ႉၵရိတ်ႉ လႄႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈသၵ်ႉၵရိတ်ႉ တႄႉ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ လွင်ႈၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၼႆႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ပိုၼ်း တႆးၵမ်ႈၼမ် တႅမ်ႈဝႃႈ ဝၢႆးၶုၼ် တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း (AD 955-1057 )ယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်တုမ်ႇ  ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း ( 1095 – 1177) မႃး ပုတ်ႈ ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပီႊဢၼ်မၢႆဝႆႉၼႆႉ ဝႃႈၸိုင် တၢဝ်ႉငႃး လူမ်း ၽွင်းငမ်း ၁၀၂ ပီႊ ။ ၶုၼ်တုမ်ႇ ၽွင်းငမ်း ၈၂ ပီႊ ။ ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်း လႄႈ ၶုၼ်တုမ်ႇၼႆႉ ႁၢင်ႇဝႆႉ ၃၈ ပီႊၵွၼ်ႇ ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လီ ၶိုၼ်း ထတ်းႁႃတူၺ်းယူႇၶႃႈ ။ 

သမ်ႉထႅင်ႈ ပီႊၸၢမ်ႇႁေႃ ဢၼေႃႇရထႃႇ သမ်ႉပဵၼ် (AD 1044- 1077 ) ၼႆလႄႈ ၼႆႉ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း သမ်ႉပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းတင်း ၶုၼ်တုမ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႇ ဝႆႉ 38 ပီႊၼၼ်ႉဝႆႉ  ။  ၼႆႉ ၵေႃႈ လီမႃး တႅၵ်ႈၼိူင်း ထတ်းထွင်တူၺ်း ယူႇၶႃႈ ။ 

ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းသႅၼ်ဝီဝႃႈ ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈၸဝ်ႈ ၼၢင်း ၸေႃးမုၼ်ႇလ ၶႃ သွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶုၼ်တုမ်ႇ (ၸဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႇမိူင်း) ယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်း ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ဢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၵမ်ႈၼမ် ၼႆႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈ ၼေႃႇပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁုင်ႉ ။ ဢၼ်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ဢိင်ဢဝ် ပပ်ႉ ဢူၵၢင် သၢင်ႇယီႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ယဵဝ်ႈတႃသႅင် ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ် ၸွပ်ႇႁႃ ဢၼ်ၸႅတ်ႈဢၼ်မၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႈလႄႈ ၵႃႊ ပႆႇ လႆႈပိုၼ်းၸႅတ်ႈပိုၼ်းမၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁူႉတေလႆႈထဵင်ထွင် ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ လမ်းတိုၼ်း ယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းယဝ်ႉ။ 

ၶႂၢၼ်သၢႆၾႃႉ ( မိူင်းငေႃႉ )
14.9.2024

ၽိုၼ်ဢိင် ။။ 
•	ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ရႃႇၸဝၢင်ႇၸေႃးမုၼ်ႇလ ၸရေးၼၼ်ႇတႃႇတႅမ်ႈ။ 

•	ၶေႃႈၶႆႊလၢတ်ႈ ၶူးပူင်သွၼ် လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၼႂ်း KD Talk ။ 

•	ရႃႇတဝင်ႇတၢၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ ။ 

•	ပါရမီ ရှင် မိုင်းမောဝ်ဧကရီ / သီပေါကိုလတ် ။ 

•	ရှမ်းမင်းသမီးလေး စောမွန်လှ / စိမ်. (ပညာရေး )။
 
•	ရွှေစာရံ ဘုရားအမ စောမွန်လှ / ထူးခြားဆန်းကြယ်သော ဖြစ်ရပ်များ / စကြာကောင်းစံ ။  

•	ပိတ်ချင်းမြောင် ဧကရီ ဒေဝီရှင်မွန်လှ/ ဥတ္တရနေလ ။ . 

•	ရွှေစာရံ ဘုရားသမိုင်း ။ 

•	စောမွန်လ  / ဥ◌ီးအုန်းမြင်. (ရှမ်းပြည်)နဂါးနီ စာအုပ်တိုက် ၁၉၄၀ ။ 

•	အနော်ရထာမင်းစော နှင်. မိုင်းမောဝ်ဧကရီ စောမွန်လှ / သန်းထွန်း (လှည်းကူး )

ၶေႃႈပိုတ်ႇတႅတ်ႈ ။ ။ 
ၵႅမ်မိူင်း = ဢၼ်ၸွၺ်ႈၶုၼ်မိူင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸဝ်ႈ ၾႃႉၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈမိူင်း ။ ဢၼ်ပုတ်ႈလႆႈ တႅၼ်းတၢင်လႆႈၼၼ်ႉ။  
ၼေႃႇမိူင်း = ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵႅမ်ၶုၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းၼၼ်ႉ ။</text>
      <sha1>52ubnero22v8ped7dl28zhh1d73ne1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4748</id>
    <revision>
      <id>11979</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;'''လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ( ႁိုဝ် ) ၸိူင်းရႃႇမယꧣ ''' == Heading text == ပေႃးဝႃႈ လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၼႆ တေဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ႁၼ်မႅၼ်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ႁွင်ႉဝႆႉ ဢၼ်ဝႃႈ * ပိူၼ်ႈဝ...&quot;</comment>
      <origin>11979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106709" sha1="ep6mgs1zrt9e7dbrhi7gvps4d1b86yo" xml:space="preserve">'''လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ( ႁိုဝ် ) ၸိူင်းရႃႇမယꧣ
'''
== Heading text ==
ပေႃးဝႃႈ လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၼႆ တေဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ႁၼ်မႅၼ်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ႁွင်ႉဝႆႉ ဢၼ်ဝႃႈ * ပိူၼ်ႈဝႃႈ ႉႉႉႉ လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၼႃႈမၼ်း ၼမ်ၼႃႇ ႉႉႉႉႉႉႉႉ * ၼၼ်ႉ ယူႇ ။ ၼႂ်းၽဵင်း ၼၼ်ႉ တႄႉ ဢဝ် လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် မႃးတႅၵ်ႈၼိူင်း တင်း ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉၸ်ႂၼမ် ဝႆႉ ၸူႉ လၢႆၵေႃႉ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ 

တီႈတေႉ ၼႂ်းၸိူင်း လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ဢၼ်ၵေႃႉ ၸိုဝ်ႈ ၻသၵီရိ ၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ႁူဝ် ( ၼႃႈ ) မၼ်းၼမ် မီးပဵၼ်သိပ်းလုၵ်ႈ သေတႃႉမၼ်း ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈ ၵူၼ်း( ၽၢႆး )ၸႂ်ၼမ် ။ မၼ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈဝွေုင်ႉ မိူင်းလင်ႇၵႃႇ ( မိူင်းၽၢႆး ) ဢၼ်မေႃႁၵ်ႉ မေႃဝႆႉ ၵႃႊၶၼ်ထိုင် ၵေႃႉဢၼ်မၼ်းႁၵ်ႉ ၼၢင်းသီႇတႃႇ ၼၼ်ႉ သေ ပႅၵ်ႉသမ်ႉ ဝႃႈ လႆႈထုၵ်ႇ ပိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ဝၢႆႇၽၢတ်ႈ ၵႂႃႇသေတႃႉ ဢမ်ႇဢဝ် လၢႆးႁၢဝ်ႈ လၢႆးၵျၢမ်း ။ ၵူၺ်း ဢဝ်လၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လၢႆးၵွမ်း ၼွမ်း သေ ႁူၺ်းသူၼ်း ဢုပ်ႇလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းႁၵ်ႉလႆႈမၼ်းမႃး ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ လိုၼ်းသုတ်း ၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉဢၼ်မၼ်းႁၵ်ႉၼၼ်ႉ သေ လႆႈၶၢမ်ႇပဵၼ်သိုၵ်း ပဵၼ်သိူဝ် ယဝ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပေႃး လႆႈပဵၼ်ၽိုၼ်း ပဵၼ်ၾႆး ၵႂႃႇသဵင်ႈၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ ။ 

ၸိူင်းလၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပေႃးတူၺ်း ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် တႆး ႁဝ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼႆ တေလႆႈႁၼ် ဝႃႈ ပဵၼ်ထမ်းတြႃးၸၢတ်ႈဢလွင်း ဢၼ်ၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁေႃး လၢတ်ႈမႃး ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 

တီႈတေႉ ၸိူင်း ရႃႇမယꧣ လၢင်ႇၵႃႇ သိပ်းႁူဝ် ၼႆႉ ၵေႃႉတႅမ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၵၿျႃႇၵဝိ ဝႃႇလႃႉမီႉၵီႇ ယဝ်ႉ ။ ငဝ်ႈပပ်ႉမၼ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇ သၵ်ႉၵတ သေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၵႃႇထႃႇ သွင်ႁဵင်သီႇပၢၵ်ႇ လႄႈ တွၼ်ႊၵၼ်ႊ ၸဵတ်းတွၼ်ႊ ယဝ်ႉ ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉ လႅပ်ႈတေတႅမ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈ ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ (BC 6 – BC 3 ) ၼၼ်ႉ ၼႆ ၸဝ်ႈ ႁူႉမေႃၶဝ် လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ ။ ၸိူင်းသၢင်း ရႃႇမယꧣ ၼႆႉ လုၵ်ႉမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ သေ လႅပ်ႈတေ ၽႄႈ တိူၼ်းမႃး ၽၢႆႇမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢေးသျႃး ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းႄၶႇ မိူင်းၽၢင်တီႉပႅတ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႊ မိူင်းတႆး မိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ (လၢဝ်း) မိူင်းလၢၼ်ႉၼႃး ( မိူင်း ထႆး) မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး မလေး ဢိၼ်ႇတူဝ် ဝႅတ်ႉၼမ်း ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၶဝ် မိူဝ်ႈၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ ၼိူင်ႈ ၼၼ်ႉ ၼႆဢွၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ ။ 

ဢိင်ဢဝ်ၸိူင်းရႃႇမသေ မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉဢဝ်ႁဵတ်း ပဵၼ် ၾူးၸိူင်း ၾၢင်ႁၢင်ႊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇသေ မႄးတႅင်ႇတႅမ်ႈ ပၢၼ်းပၢႆး ၸွမ်း ႄလႈ ပိူင်သၢင်ႇ ၸိူင်းရႃႇမ ၵေႃႈ မီးၵႂႃႇ ၵူႊပိူင် သေ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆး လၢင်ႇၵႃႇ ဝွၵ်းလႂ် ၽဵင်းၵႂၢမ်းလႂ် ၸိူင်း ၼႄႁၢင်ႊလႂ် တႅမ်ႈႁၢင်ႊ( ပၢၼ်းသီ) လႂ် ၸၢင်ႈမႆႉ ၶႅၵ်းမႆႉ သၢၼ်မႆႉ ၶိူင်ႈယူၼ်း ၶဝ်လႂ် ၸၢင်ႈလိၼ် ၶွၵ်းၶႅၵ်း ၶဝ်လႂ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ၵူႊသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်လွၵ်းၸိူင်း ရႃႇမၶဝ် ဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ 

တီႈၼႂ်း တႆးႁဝ်းၵေႃႈ လိၵ်ႈလူင်လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၼႆႉ လႆႈႁၼ်မီးဝႆႉ လၢႆလၢႆၽိုၼ်သေ ၵေႃႉတႅမ်ႈမၼ်းၵေႃႈ လိူဝ်သေ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ယင်း မီးထႅင်ႈလၢႆလၢႆၸဝ်ႈ တႅမ်ႈပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင်ဝႆႉ တင်းၼမ် သေ ပဵၼ် လၢႆးၽႂ် ပိူင်မၼ်းဝႆႉယူႇ ယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မိူင်းတႆးၶမ်ႈတီႈ မိူင်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး မိူင်းလၢဝ်း မိူင်းထႆးၵေႃႈ မီးၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ် တႅမ်ႈဝႆႆႉ ၸိူင်းလၢင်ႇ ၵႃသိပ်းႁူဝ်ၼႆႉ တင်းၼမ် တင်းလၢႆသေ ၽူႈ ၶူၼ်ႉ ၶႂႃႉ လမ်းတိုၼ်းလွင်ႈရႃႇမၵူႊမိူင်းမိူင်း ၶဝ် လႆႈ
လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢိင်ဢဝ် တႅၵ်ႈ ထွင်ၵၼ် မႃးယူႇ ယဝ်ႉ ။ 
ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လမ်းတိုၼ်း လွင်ႈရႃႇမယꧣ ၵေႃႈ ၼႂ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း မိူၼ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႊ ၶဝ် မီးပဵၼ်လၢႆႊလၢႆႊၽိုၼ် ၵူၼ်းလမ်းတိုၼ်း မၼ်း မီးပဵၼ်လၢႆလၢႆၵေႃႉ သေတႃႉ ၼႂ်းပႃႇလိၵ်ႈလၢႆး တႆး ႁဝ်း တႄႉ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်ၽႂ်တူၵ်ႇ ၽႂ်လၢတ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ တိူဝ်းသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ် ၸိူင်းရႃႇမ ဢၼ် ပဵၼ်လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်ၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၼင်ႇသူၼ်ၸႂ် ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈၸွပ်ႇထၢမ် ၸဝ်ႈၸရေး ၶဝ် လၢႆလၢႆ ၵေႃႉ လွင်ႈပပ်ႉ ၽိုၼ်လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် မႃးတင်းႁိုင်ယဝ်ႉ ။ သၢင်ႇတေႃႇ ႄလႈ မိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇၽရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင် တီႈမၢၼ်းတလေး ၼၼ်ႉ လႆႈထူပ်း တင်း ၸရေးမိူင်းၼၢႆး သေ လႆႈႁူႉဝႃႈ တီႈမိူင်းၼၢႆး မီးဝႆႉၼႆ လႄႈ ၸင်ႇ လႆႈပိုင်ႈၸရေး ၵၼ်ႇတမႃႇ ထုတ်ႇၵူးပၼ်ယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈ မႃး တီႈမိူင်းၼၢႆး ၼႆႉ ၵေႃႉတႅမ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၸရေး ပၢင်ႇ ပၢင်မူ တပႄး ၸဝ်ႈ မိူင်းၼွင် ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းသွင်ၵိဝ် ဢမ်ႇလီလူ ၼႆသေ မၼ်း ၸဝ်ႈၶိုၼ်း ဢဝ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းသၢမ်ၵိဝ် တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈၼႆ ၵူၺ်းႄလႈ ၵေႃႉတႅမ်ႈ ၽိုၼ် ငဝ်ႈမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ။ 

ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈလူ လႆႈႁူႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလိၵ်ႈလူင်လၢင်ႇၵႃႇ ၸိူင်းရႃႇမ ဢၼ်ပဵၼ်ၽႆၢႇတႆး ႄလႈ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈၸူမ်းသိူဝ်း သေ ၶႂ်ႈၶိုၼ်း ယိုၼ်ႈမႅင်ႇ ထိုင် ႄလႈ ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈပိုတ်ႇ ၼႆႉၶႃႈ ယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင် ၼၼ်ႉ ႄၽဝႆႉ သိပ်းသွင် ၵၼ်ႊတွၼ်ႊ( ၶၢၼ်း )သေ တႅမ်ႈၽွၺ်း ဝႆႉႄလႈ တီႈၼႆ ႈႄတႉဢမ်ႇၸႅၵ်ႇတွၼ်ႊၵၼ်ႊ တေႁုပ်ႈ သေတႅမ်ႈဢဝ် လၢႆးပွတ်း မၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈဝွေုင်ႉ ၶုၼ်မႁႃႇဝမ်ႇသ ယၵ်ႉၶႃႉပိူင်ၸိုင်ႈ ႄလႈ ၸၼ်ႇတႃႉမုၵ်ႉၶီႇ မႁႃႇတေႇဝီႇ ၶဝ် ၽွင်းငမ်းမိူင်းလင်ႇၵႃႇသိင်းၶူဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼိမ်ယဵၼ်ၵတ်းၸိုၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးလိုမ်လႂ်တၵ်းတွၼ်း ၵျွၼ်းလႂ်တၵ်းတိူင်း မိူင်းလႂ်တၵ်းပဵင်း ဝဵင်းလႂ်တၵ်းထူး ၶုၼ်ၽလူး ၵုင်ႇ ၽုင်း ၶဵင်ႈၶႅင်ဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ သွင်ၸဝ်ႈ မီးလုၵ်ႈယိင်း ၸိုဝ်ႈသီရိမၢၼ်ႇ လႃႇ ၵေႃႉ ၼူၵ်ႈၼိၵ်ႈၽူမ်ၼႃၵျႃၼီႇ သီႇသင်ႈသၢမ်သွၺ်ႇ ဢယွၺ်ႇၼုပျုဝ်ႇ ၵူဝ်ႇယဵၼ်ႇၶမ်းၶဵၼ်ႇ ၼ
တွင်းသွင်ႇပဵမ်ႇၵႅမ်ႈ လဝ်းႁၢၼ်ႇပၢၼ်း သပိင်းယွင်ႇ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶိူဝ်းသၢင် ၶူင်းၵၢင်လူင်းထုၼ်း တမ်ႈ ၵုၼ်ၵျွၼ်း သိင်းၶူဝ်ႇႄလႈ ပေႃႈႄမႈ ႁၼ်ၵႃႊလုၵ်ႈယႂ်ႇ ထူၼ်ႈဢူၼ်ဢိူၼ် ႁၢင်ႊၶိူင်ႇ ၼုပျူဝ်ႇ ပဵၼ်ၽႃလၢၼ်းမိူင်းဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်သၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း တၵ်း ႄၽႈ တိူၼ်းလိူင်ႇၼမ် မီးလုၵ်ႈယဝ်ႉၶႂ်ႈမီးလၢၼ် မီးလၢၼ်ယဝ်ႉ သမ်ႉၶႂ်ႈ မီးလိၼ်ပဵၼ်ၵေႃ တႅၼ်းႁေႃ ၶိူဝ်းမိူင်း သိုပ်ႇတူဝ်းပႂႃး တိုၵ်းသူၼ်း
ၼၢင်း ဢဝ်ၽူဝ်ၸူဝ်းသိူဝ်း သိုပ်ႇသၢႆၶိူဝ်း ပဵမ်ႇၶၢင်းသွင် ႁူမ်ႈမူၼ်ႊ ယဝ်ႉ ။ 

မိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ဢၵ်းတၵ်းဢိုင်တိုင် ထုၵ်ႇၶိုင်တၼ်းသႃႇ သီႇရိမၢၼ်ႇလႃႇ သပျႃႇၺူဝ်ႇၽူမ်ပျူဝ်ႇ ၵူဝ်ႇ ၼု ၼႃႈၶွင်ႇၸိုၼ်ႈလိူင်ႁမ်ႉတွၼ်းၵဝ်ႇႄလႈ ပႅင်း ၼၢင်းၵၢင်းၶၢဝ်သုတ်းႁုတ်း ၼုတ်းၵူမ်ယိင်းဝႅၼ်း ၵႅၼ်းတႃၵူၼ်း ၸၢႆး ငႃႈရၢႆးၽူမ်ၼၢင် သဝ်ႈပူႇမႆႈ ဝႆႉယဝ်ႉ ။ 

ၼေႃႇၸွၺ်ႉ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈယူႇမူၼ်ႊ မေႇထုင်ႇ ၵႃႇမၵုင်ႇ မုင်ႇယဵမ်ႈ ၸၢႆႉဝိၼ်ႇၼႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပူးဢိူၵ်ႇထင်ၼွၼ်း ငိၼ်းႁၢင်ႈ ဢဵတ်ႇသဵတ်ႇ လီႁင်ႈ မိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈ ၸင်းၸိုတ်ႇ ၵူၺ်းၶႂ်ႈပိုတ်ႇၸႂ် သဝ်း ၼၢင် ႁၢင်းၶိင်း ၼိူဝ်ႁေႃၼၼ်းလႃး ပုင်ၶျႃးယူႇဢိူမ်ႈ ၵွၺ်းတူဝ် တေႃႇထဝ်ႈ ၼႆသေ လႃးလႃး မဝ်ႇဢဝ် မဝ်ႇဢိူဝ်ႈ သၢႆၵႂၢမ်းႁၢင်းသႅင် သွင်ပႃး ။ 

လိုၼ်းလႃးဝၢႆးမႃး ၼၢင်းယွၼ်းၶႂၢင်ႉတီႈၸဝ်ႈပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈ တႃႇမိူဝ်း သဝ်းသၢင်ႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇပႃႇလူင်ႊတေႃး ၽိုၵ်းၵမ်ၽႃႇဝၼႃႇ ယူႇလိူၺ်ႈ သိၼ်ထမ်းတြႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶဝ်ႈ ထိူၼ်ႇ မိူဝ်းဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် တီႈ ရသေႉၵေႃးတမ်ႇ သေၵေႃႈ ၽိုၵ်းၵမ်ယူႇမႃးၶၢဝ်းႁိုဝ် ။ မီးဝၼ်းၼိူင်ႈ ၽီသၢင်လူင် လူင်းယၢၼ်တၼ်းသဝ်း ငဝ်းလၢႆၼၼ်းထီး 
ၽုင်ႇသၢင်မိူင်း လူင်းသူႇ ဢရွင်ႇသွင်ႇႁိူဝ်ႈ ၽိူဝ်ႈတူဝ်တူၼ်တွင်း တုမ်ႇတွၵ်ႇတဵၼ်းလႅင်း ၵႂႃႇသၢင်းဝၢင်း ။ 

ၼၢင်းၵေႃႈ ၸင်ႇပိတ်းဢဝ်မၢၵ်ႇမူင်ႈ သၢမ်ၵိင်ႇ ။ ၵိင်ႇၼိူင်ႈ မီးမၢၵ်ႇမၼ်း သိပ်းလုၵ်ႈ ။ ၵိင်ႇၼိူင်ႈ သမ်ႉမီးလုၵ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်လုၵ်ႈႁူၺ်ႇယႂ်ႇ ။ ထႅင်ႈၵိင်ႇ ၼိူင်ႈသမ်ႉ လုၵ်ႈလဵဝ်ႁွမ်ႁူၺ်း ႁၢင်ႊလီ ။ ၼၢင်းဢဝ်သၢၵ်ႈၶုၼ်သၢင် ႁႂ်ႈ ဢၼ် ၽီပူင်လူင်းပၼ် လၢင်း ၸၢႆး ၶမ်းႁၢႆး ၼေႃႇငဝ်းသႅင်မႅင်ႇ ႁႂ်ႈ ။ ပေႃးယဝ်ႉ ၼေႃႇၸွႆႉ ၸင်ႇတၵ်း ဝႆဝိၼ်ႇ ပိၼ်ႇဢဝ် ၸုတ်ႇလုတ်ႇလင် ၽူမ်ၼုၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ မိုၼ်ႈၼေႃႇၸူးၸဝ်ႈသၢင် မိူင်း ။ ၸင်ႇတၵ်း ပိုတ်ႇ ပၢၵ်ႈ သိူဝ်ႈမွၵ်ႇၶူဝ်းငဝ်း လွင်သၢင်းဝၢင်းႄလႈ မိုဝ်းၶႂႃၶုၼ်သၢင် ဝၢင်း ၽၢင်ၼိူဝ်လင်ၼုတ်းၶၢဝ်ၵူမ်ၼူၼ်း လုပ်ႈလင်ၽၢင်း သၢမ်ပွၵ်ႈ ။ 

ဢမ်ႇႁိုင် ၼၢင်း တႄႇသၼ်ႇထေႇ ၵိူတ်ႇမႃး လုၵ်ႈသၢမ်ၵေႃႉ ။ ၽွၼ်းပၢင်ႈ မၢၵ်ႇမူင်ႈသိပ်းလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇမႃး လုၵ်ႈၵေႃႉယႂ်ႇ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် တသၵီရိ ။ ၽွၼ်ႈပၢင်ႈ မၢၵ်ႇမူင်ႈလုၵ်ႈလူင် ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၵေႃႉၵၢင် ၵုင်ႇၽၵၼ်ႇၼႃႇ ၵေႃႉမႃႇမၼ်ႈႁႅင်းၵိုၼ်း ။ မၢၵ်ႇမူင်ႈႁူၺ်ႇႁွမ် ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မႃး ပီၸိရၼႃႇ ၵေႃႉၵွၺ် ၽူႈ မီးသိၼ်သီႇလသမႃႇထီႉ ပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ ။  

သၢမ်ၸဝ်ႈ ယႂ်ႇဝၢင်ႈထမ်ႈၵၢင်ဢူးမၢင်ႇ လုၵ်ႈၵူင်ႇပႄလွၺ်လႃးသေ ၼုတ်းၸွမ်းလိူၼ်ပီႊ လီၸွမ်းလိူၼ်လၢဝ် ၶၢဝ်ၸွမ်းဢုတူး ၼူးၸွမ်း ၼူမ်းဝၢၼ်လႃၶမ်း ယႂ်ႇသုင်မႃးဢိုင်တိုင် ။ ထၢမ်ႁႃဢူႈပေႃႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်သၢင်လႄႈ ၵၢဝ်ႇႁႃ ။ ၶုၼ်သၢင်လူင်းထိုင် သၢမ် ၸဝ်ႈ ယွၼ်းၽွၼ်း ။ သၢင်ၸင်ႇပၼ်သူး တီႈ ၵေႃႉပီႈ တသၵီရိ လိူဝ်သေ ၵူၼ်း ၊ လိင်း ႄလႈ လၢပ်ႇၸၢၵ်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈတၢႆယွၼ်ႉ ၶိူင်ႈၼၢၵ်ႈသင်သေ ႁႂ်ႈလႆႈ ပေႉ ပုၼ်ႈ ၵွၼ်းပွင်ႁူမ်ႇလွမ်ႉ ၶူင်းၵၢင် ။ တႃႇၵေႃႉယီႈသမ်ႉ ပၼ်ၽွၼ်း ယႃႇ ႁႂ်ႈလႆႈ မီးလွင်ႈၶီၸႂ် သုၵ်ႉၸႂ်သေ ႁႂ်ႈလႆႈလိုမ်းၸႂ်လိုမ်းၶေႃး ၼွၼ်းဝၢၼ် သိပ်းသွင်လိူၼ် ၸင်ႇတိုၼ်ႇ ၼိူင်ႈသွပ်ႉ ။ တႃႇ ၼွင်ႉသၢမ်သမ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈ ႁဵတ်းၵေႃႉ ၽူႈလီၵူၼ်းမျၢတ်ႈ သေ ႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်ပေႉ ႄၽးၶဵၼ်တင်းလၢႆ ၼႆ ယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးၼၼ်ႉ သၢမ်ၼေႃႇ ဢဝ်လင်ၸွပ်ႇ ႄမႈၸဝ်ႈယဝ်ႉ မိူင်းႁႃ ၸဝ်ႈပူႇ ၸဝ်ႈ ၼၢႆး ၶဝ်သေ ၸဝ်ႈလူင် လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၻသၵီရိ လႆႈၽွင်း ငမ်းႁဵတ်းဝွေႃင်ႉ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ သိင်းၶူင်ႇ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသၢမ် ပီႇၸိရၼႃႇ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းယဝ်ႉ ။ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၵွၼ်းပွင် မိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇ တင်းၵႃႊ သိပ်းပၢႆႁူၵ်းတိူင်း တင်းမိူင်းဢမ်ႇၵိုတ်း ဝၢင်းၼွမ်းၵွမ်းသဵင်ႈ ၽႅဝ်ၸဵမ် သၢင်လိၼ်တိၼ်လွၺ်သဝ်မိူင်း ၸိုင်ႈလိုမ်တိူင်းသူႇရႃႇ ၽႅဝ်ထိုင် ၼၵေႃႇ ဢူးရႃႇ ဝရုင်ႇၼႃႇ ၵူႊတီႈ
ၼမ်ၼႃႇမႃးၵွမ်း ။ 

ၸဝ်ႈၶုၼ်သူႇရႃႇ ဢဝ်လုၵ်ႈယိင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ ၼၢင်းဝိမႃႇလႃႇ ( မၼေႃႇ ႁရီ ) မႃးသၢၵ်ႈႄလႈ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ဢဝ်ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၼၢင်းတိုဝ်း ၸုမ်ႈ သေ မီးမႃးလုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉၸိုဝ်ႈ မေႇၷၼႃၻ (ၸၼ်ႇၻသူႇရႃႇ ) ။ 

မီးဝၼ်းၼိူင်ႈ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ၶီႇၽွင်ႇၸၵ်ႉၵျႃႇ မိၼ် ၵၢင်ႁၢဝ် ၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းသုၵိင်ႇတႃႇ တီႈၶုၼ်လိင်း မၵြꩪရႃႇၸႃႇ ၿႃႇလီႇ ၽွင်းငမ်း ၼၼ်ႉ ။ မႅၼ်ႈ မိူဝ်ႈ ၽွင်း ၶုၼ်လိင်းတိုၵ်ႉသၢႆႇႁူဝ်ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တီႈပၢင်ႇလၢႆႇယူႇ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇပူၼ်ႉၶၢမ်ႈႁူဝ်မၼ်းႄလႈ &quot; &quot; ဢရၵႃး ဢေႁေႉ ၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽီ သင် ၵူၼ်းသင် ယင်းမႃးၸွၵ်ႈၵႃး ၵၼ် မလေႇ မလႃႇ ၼပ်ႉတေႃႈၶီႇၽွင်ႇ ယွင်ႇၶိုၼ်ႈၾႃႉ ပႃႉၵႂႃႇၼိူဝ်ႁူဝ်ၵဝ် ၵဝ်တၵ်း မိူဝ်းငမ်ၵမ်ဢဝ် သိပ်း ႁူဝ်ၶိင်းမႂ်း တိုတ်ႉတွၼ်သေၶေႃး ထိုမ်ႈတူၵ်း လူင်းမိူဝ်းၸၢတ်ႈ ႁႂ်ႈမႂ်းသဵင်ႈၸူဝ်ႈ လႅဝ်လႅၵ်ႇ ႁူဝ်တႅၵ်ႇ ၽူင်ႉၸၢတ်ႈ ႁေႈႁၵ်းၶၢတ်ႇႁၢမ်းပွၵ်ႈထိုင် မိူင်းမႂ်း &quot;&quot; ၼႆသေ ၸင်ႇဢဝ် ႁၢင်မၼ်းၶဵၼ်း ၽွင်ႇၸၵ်ႇၵျႃႇ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇသေ ထိုမ်ႈပႅတ်ႈႄလႈ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်သၢင် ဢမ်ႇပၼ်သူး တႃႇပေႉလိင်း ၼႆႄလႈ ၸင်ႇယွၼ်းတွင်း ပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်း ဢူၺ်းလီၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ ။  

ၶုၼ်လိင်း မိူင်းသုႉၵိင်ႇတႃႇ ၵေႃႉၸိုဝ်ႈၿႃႇလီႇ ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ၵေႃႉၸိုဝ်ႈ ဢွင်ႇၵွတ်ႉ ႄလႈ ၼွင်ႉၸၢႆး သုၸိင်ႇၸၢမ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် သုၵျိၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် မိူဝ်းၵဝ်းမိူဝ်း ၽီႁူၵ်းၶူင်း ႄလႈ ၽီၶဝ် ၸင်ႇမိူဝ်း ၵၢဝ်ႇ ၶုၼ်သၢင်လူင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉဝႃႈ ၶုၼ်သၢင်လူင် ဢမ်ႇပၼ်ဝႆႉသူး ဢၼ်လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် တေပေႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းလႄႈ လိင်းၼႆႄလႈ ၶုၼ်ၽီ သီႇၸဝ်ႈ လူင်းတႄႇပဵၼ် ရႃႇမၶဝ်ပီႈၼွင်ႉသေ ႄလႈ ၽီၶဝ်တင်းၼမ် လူင်းႄတႇသၼ်ႇထေႇ ပဵၼ်လိင်း တီႈမိူင်း သုၵိင်ႇတႃႇ တႃႇဢဝ်ပေႉ လင်ႇ ၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၼႆ ယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းမိူင်းသုၵိင်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉ မီးလိင်းမႄႈ တူဝ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁၢင်ႊၾၢင် လႅတ်းသႅဝ်း ၼၼ်ႉ လႆႈယူႇလိူၺ်ႈၸွမ်း ၶုၼ်လူမ်းသေ ၵိူတ်ႇမီးမႃး လိင်း တူဝ် ၼိူင်ႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ ဢၼုမမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈမီႄမႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵေႃႉၵၼ် တင်းလိင်းမႄႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိူတ်ႇမႃး လုၵ်ႈ တူဝ်ၼိူင်ႈ ဢၼ် ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸမ်ႇပူႉမမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မေႃယႃသေးတမႃး ပိင်းတေႃး ၵျၢမ်း ႁေႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 

ဢၼုမမ်ႇ ( မႁႃႇၼုမမ်ႇ )လိင်းလူင် ၼႆႉ တူဝ်သုင် ၵျွၵ်းၽႂ်း ဝႅၼ်ၼိူင်ႈ ပွၵ်ႈ ထိုင်ပဵၼ် ႁဵင်ယူႇၸၼႃႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ယွၼ်ႉတူဝ်မၼ်း မေႃၽၢၼ်ႇ သၢင်ႈယႂ်ႇၼႃႇႄလႈ တူၺ်းႁၼ်ၵၢင် ဝၼ်း ၶီႁူဝ်လွၺ် ထၢင်ႇပဵၼ် မၢၵ်ႇၼွတ်ႈ သၽၢၼ်း ၼႆသေ ၶီႇ ဢဵၼ်ႈယူႇႄလႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဝၼ်း မိူဝ်းၵၢဝ်ႇ ၶုၼ်ၽီသိၵျႃး ။ သိၵျႃး ၵေႃႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ် လုၵ်ႈ ၶုၼ်လူမ်းႄလႈ ၸင်ႇဝၢင်းၶႂၢင်ႉပၼ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ႁႃႇၼုမမ်ႇ ၶႅၼ်းႁုၵ်ႉႁၢႆႉသေ မိူဝ်းၵဝ်း ထိူၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈ ရသေး ၶဝ်ယူႇ ထင် သဝ်း ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ 
ရသေး ဢဝ်ၵႃႇထႃႇပဝ်ႇသႂ်ႇလႄႈ ႁႃႇၼုမမ်ႇ ၶိုၼ်း ပဵၼ်တူဝ်လဵၵ်ႉ ႁႅင်းယွမ် ၶေႃႉၶႄႇ ဢမ်ႇၶႅင်မိူၼ်
ၵဝ်ႇႄလႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈ ဢၢႆႈၵေႃႉ မၼ်း မေႃယႃႇ မီလူင် ၸမ်ႇပူႈမမ်ႇ ယူတ်းယႃႇပၼ် ။ ႁဵတ်းႁိုဝ်ယႃ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႅၼ်းႄလႈ ၸမ်ႇပူမမ်ႇ ၸင်ႇႁွင်ႉၵႂႃႇ တွင်းပၢၼ်ႇၸဝ်ႈရသေး ။ ၸဝ်ႈရသေး မုင်ႈႁၼ်ၶၢဝ်းၼႃႈသေ လၢတ်ႈဝႃႈ သင်မီးၵေႃႉၸၢႆး ၵူၼ်းလီ မီးသိၼ်မီးထမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈရႃႇမ ၼၼ်ႉ လုပ်ႈပၼ်ၵွင်းလင် မႂ်းသၢမ် ၵမ်းၸိုင်ၸင်ႇၸၢင်ႊ ၶႅၼ်းၶိုၼ်း မိူၼ်ၵဝ်ႇ ၼႆ ပၼ်သူးထိုင် ယဝ်ႉ။  

ၽွင်းၼင်ႇၼၼ် မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၶုၼ်သူႇရႃႇ လႄႈ လႅင်လွၼ်သိၵျႃး ပဵၼ်သိုၵ်း ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်သူႇရႃႇဢမ်ႇပေႉ ႄလႈယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈ ထႅမ်မႃးတီႈ လုၵ်ႈ ၶူၺ်မၼ်း ၶုၼ်လင်ႇၵႃႇ ။ ၶုၼ်လင်ႇၵႃႇ ၵေႃႈ ၸင်ႇ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆး မၼ်းၵႂႃႇတိုၵ်းၸွၺ်ႈ ပူႇၶဝ်လႄႈ ပေႉၶုၼ်သိၵျႃး ၵႂႃႇ ။ ၶုၼ်သူႇရႃႇ ဢဝ် ၵၢင်ႇၶႃသႅင်တွၼ်ႈပၼ် လၢၼ်မၼ်းသေ ဢဝ် လဝ်ႈၶၢဝ် တွၼ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈ လင်ႇၵႃႇၻသၵီရိ ။ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇသိပ်း ႁူဝ် မဝ်းလဝ်ႈ သေ ယႃႉလူႉပႃႇထိူၼ်ႇႄလႈ ၸဝ်ႈသိၼ်ထမ်း ရသေးၶဝ် ပၢႆႊၶဝ်ႈမိူဝ်းသဝ်း မိူင်းဢယုၵ်ႉတရ ။

တီႈမိူင်းဢယုၵ်ႉတရ (မိူင်းၵိင်ႇၼလႃႇ )ၼၼ်ႉ ၶုၼ် ဢင်ႇၵုရႃႇၸႃႇ (ၻသႁတႃႇ )ၽွင်းငမ်း သေ မီးၼၢင်းမိူင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ ။ ၼၢင်းလူင်ပဵၼ် ၵေႃးသလႃႇ ။ ၼၢင်းၵၢင် ပဵၼ် ၵေႇၵေႇ ။ ၼၢင်းသၢမ်ပဵၼ် သုမတ်ႉတႃႇ ။ မိူဝ်ႈၶုၼ်သိၵျႃး တင်းၶုၼ်သူႇရႃႇ ပဵၼ်
သိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်သူႇရႃႇ ဢဝ် တၢင်း ၸွၺ်ႈထႅမ်လၢၼ်မၼ်းသေတိုၵ်းပေႉႄလႈ ၶုၼ်သိၵျႃး ၸင်ႇမႃး ယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်တီႈ ၸဝ်ႈဢင်ႇၵုရႃႇၸႃႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶုၼ် သိၵျႃး ၶိုၼ်းပေႉလႄႈ ၸင်ႇ ဢဝ် ပိုၼ်သွင်ႇၾႃႉ ၵၢင်ႇမႄႈႁူင်ၸၵျႃႇၶႃၶမ်း တွၼ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈမိူင်းၵိင်ၼလႃႇယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈ တိုၵ်းသိုၵ်း မိူဝ်းမႃး ႁိူဝ်ႉမွၺ်ႈ ဢူၼ်ႈၼူၼ်းၼႃႇလႄႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၼၢင်းၵၢင် ၵေႇၵေႇ လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင် ႄလႈ လႆႈၶႅၼ်းလီ လီသေ ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၸွမ် ယိၼ်းၸူမ်းၼႃႇႄလႈ ၶႂ်ႈလႆႈသင် ပဵၼ်သင် ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၼၢင်းယွၼ်းထိုင်ယဝ်ႉ။ ၼၢင်း ၵေႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ပႆႇၶႂ်ႈလႆႈ သင် ပေႃးမီးမိူဝ်ႈၶႂ်ႈလႆႈမႃးၸင်ႇယွၼ်းဢဝ် ၼႆသေ မၢႆဝႆႉၼႂ်းၸႂ်
ယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈမိူင်းၵိင်ႇၼလႃႇ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းမႃးလီလီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶႂ်ႈ ၸၢမ်းတူၺ်း ၵၢင်ၶႃၶမ်း ဢၼ်သိၵျႃးပၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၸူဝ်းတင်း ဢမၢတ်ႈ သုၸၼ်ႇတႃႇ ၵႂႃႇထိုင်ၼႂ်းလူင်ႊထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇ တီႈ ၼွင်ၼမ်ႉတီႈၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈငိၼ်းသဵင် တိၼ်ဢၼ်လူင်း မႃး ၵိၼ်ၼမ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈၵႆသေ ပိုတ်းယိုတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝႃႈ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵူၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈ ဢၼ်ယိုၼ်းၸပ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၼႆ သေ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ရသေး ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုမ်းလႃးႁႃလဵင်ႉ ရသေး ပူႇယႃႈဢၼ်တႃမွတ်ႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ 

( ၵၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆႉတႄႉ တင်းၽိုၼ်ပပ်ႉၽၢႆႇမၢၼ်ႊလႂ် ပပ်ႉဢၼ် ၸရေးလၢႆးသႂ်ၵဵင်းလူမ်းတႅမ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ယူႇသေတႃႉ ၼႂ်းပပ်ႉဢၼ် ၸရေးပၢင်ႇ ပၢင်မူ ( မိူင်းၼၢႆး )တႅမ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈဢင်ႇၵုရႃႇၸႃႇ ယိုဝ်းၸပ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼူၵ်ႉၵိင်ႇၼရႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ )

မိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ ရသေးဢွၼ်ႇတေတၢႆ ယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈ ပေႃႈမႄႈ ရသေႉ ၸင်ႇ ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈဢင်ႇၵုရႃႇၸႃႇ ၵေႃႈ လႆႈတၢႆယွၼ်ႉ လုၵ်ႈ ၸၢႆး ၼႆသေယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢင်ႇၵုရႃႇၸႃႇ ၸင်ႇဝႃႈ မၼ်း ဢမ်ႇ မီးလုၵ်ႈၸၢႆးၼႆလႄႈ ရသေး ၵေႃႈဝႃႈ သင်ၶႂ်ႈလႆႈလုၵ်ႈၸၢႆးၼႆ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸူး ရသေးလူင် တၢင်းလွၺ်ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးၸဝ်ႈ ဢယုၵ်ႉတယ ၵႂႃႇၸူး ရသေး ၵေႃႈ ၸဝ်ႈရသေး ၸင်ႇပၼ် ၵူၺ်ႈသွင်လုၵ်ႈတႃႇလဵင်ႉၼၢင်းမိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉ ။ ၼၢင်းမိူင်းသၢမ်ၼၢင်းၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးႄၽၵၼ် ၼၢင်းမိူင်းလူင် ႄၽဢဝ် ပွတ်းၼိူင်ႈ ပၼ်ၼၢင်းၵွၺ် ။ ၼၢင်းၵၢင်ၵေႃႈ ၽႄဢဝ်ပွတ်း ၼိူင်ႈပၼ် ၼၢင်းၵွၺ် ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၼၢင်းလူင် ၵိူတ်ႇမႃး ၸဝ်ႈရႃႇမ ။ ၼၢင်းၵၢင် ၵိူတ်ႇမႃး ၸဝ်ႈၿၿတႃႇ ။ ၼၢင်းၵွၺ် ၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇ လႄႈ ၸဝ်ႈဢရတႃႇ ။ ရႃႇမလႄႈ လၵ်ႇၶၼႃႇ ပဵၼ်ၵူၺ်ႈလုၵ်ႈလဵဝ် လႄႈ တိူဝ်း ႁၵ်ႉၵၼ် ။ ၿၿတႃႇႄလႈ ဢရတႃႇ ပဵၼ်လုၵ်ႈလဵဝ်ႄလႈ ၸႂ်ၶဝ် မိူၼ်ၵၼ် ။ 

မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈ ၸဝ်ႈလၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် မိူဝ်းၵဝ်းၼၢင်းၽီ ၵၼ်ႇၻၿ ႄလႈ ၼၢင်း ၽီၼၼ်ႉ ၵိၼ်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈၵဝ်မိူဝ်းတၢႆပဵၼ်ၵူၼ်းသေ ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းပဵၼ် မႄး ၼၢင်း ၸဝ်ႈၶုၼ်ၸၢႆး ဢၼ်လႆႈဢဝ်ပေႉ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်ၼႆသေ ဝႅၼ်ၶဝ်ႈၾႆး တၢႆယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ၼၢင်းဝႅၼ်ၶဝ်ႈၾႆးၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃး မွၵ်ႇ မူဝ်သေ ၵိူတ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးၼၢင်းဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိူင်ႈ ။ ၽီလူးၶဝ် ဢဝ်မိူဝ်း သၢၵ်ႈ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇသေ ယွၼ်ႉၵူဝ် ၵႂၢမ်းၵိၼ်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇသႂ်ႇ တိူၵ်ႈလဵၵ်း ယဝ်ႉ ၶၢတ်ႈပႄးသေ လွင်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ (ၸင်ႇဝႃႈ လိၵ်ႈမၢင်ႊ ၽိုၼ် ႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၼၢင်းပႄးသီႇတႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ) ပႄးၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၶင်ႉဝႆႉ တီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉ မိူင်း မိၵ်ႉထိလႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၼၵ ႄလႈ ၼၢင်းမိူင်း မႃႇလႃႇ ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈရသေး ႁၼ်မႃးၼႂ်းဢႃႇႁုင်ႇ ယဝ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈၸဝ်ႈမိၵ်ႉထိလႃႇ ႁဵတ်းပွၺ်း ထႆၼႃးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ လႄႈ ၸင်ႇထႆႁၼ်တိူၵ်ႈလဵၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽုၺ်ႇတူၺ်း ႁၼ်ၼၢင်းဢွၼ်ႇ လႄႈ ၸင်ႇဢဝ်မိူဝ်းလဵင်ႉယဝ်ႉ ။
 (တွၼ်ႊၵၼ်ႊၼႆႉ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈရႃႇမ မိူင်းလၢဝ်း ၼၼ်ႉတႅမ်ႈဝႆႇဝႃႈ ယွၼ်ႉၽုၺ်ႇတိူၵ်ႈႁၼ် ၼၢင်း ဢွၼ်ႇတိုၵ်ႉ သီတႃ ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈႁွင်ႉၼၢင်းသီတႃ ဝႃႈၼႆ ။)

 ပေႃးဝႃႈၼၢင်းသီႇတႃႇ ပဵၼ်သၢဝ်လဝ်းသုင် ၵၢင်ၽုင်ၵူၼ်းလိုဝ်းဢူၵ်း ပိုဝ်းၸုၼ်ၸွၼ် မိူၼ်လွၼ် ၼေႃးမူၼ်း လူၼ်းသိူဝ်းၵိုင်ႇၶင်းသွင် ၵေႃႇ ၸၢတ်ႈ ၼႆၸိုင် ပၢၵ်ႇၸဝ်ႈၸွင်ႈၵူႊမိူင်းမိူင်းၶဝ် မႃးတွင်ႈမႃးထၢမ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမိၵ်ႉထိလႃႇၵေႃႈ ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁိမ်ၼၢင်းႄလႈ ၸင်ႇႁဵတ်းပွၺ်း တၢင်ႇၵၢင်ႇ ၸၢၵ်ႈ ဢၼ် ၽီလူင် မႁေႇသရ ပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ယဝ် ႉ။ သင်ဝႃႈ ၽႂ်ၵေႃႉလႂ် ယုၵ်ႉဢဝ်လႆႈ ၵၢင်ႇၸၢၵ်ႈသေ ၸၼ်ယိုတ်ႈ ၵွင်ႉလႆႈသၢႆ မၼ်းယဝ်ႉ ယိုဝ်းပိုတ်းလႆႈ ပိုၼ်သၢမ်လႅမ်ႈၸိုင်တၵ်း ဢဝ်ၼၢင်း သွၼ်ႉမိင်ႈ ပၼ် မၼ်းၼႆယဝ်ႉ ။

ၽီ မႁေႇသရ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽီဢၼ် ပေႉလႆႈ ၽီတင်းလၢႆလႄႈ ၽုင်းတၼ်း ၶူဝ်းမၼ်းယႂ်ႇလူင်ယႂ်ႇလၢင်တေႉယဝ်ႉ။ မီးမိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်း ၶုၼ် ၽီသိၵျုး လႄႈ ၽီဝရုၼႃႇ ၽီၵုဝေရ ၽီငႃႈရၢႆး ၶဝ် တိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင် ၵုမ် ယူႇၼၼ်ႉ ၶုၼ်မႁေႇသရ ၶီဝူဝ်းဢုၵ်ႇသၿ ၽႅဝ်မႃးသေၵေႃႈ ၽီသိၵျႃး ၽၢၼ်ႇႁဵတ်း ၼူၵ်ႉယုင်းသေ ပၢႆႊပႅပ်ႉၼႂ်းမၼ်း ။ ၽီဝရုၼႃႇ ၽၢၼ်ႇ ႁဵတ်း ၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇ သေ ပၢႆႊပႅပ်ႉ။ ၽီၵုဝေရ သမ်ႉၽၢၼ်ႇႁဵတ်း ဢၢၵ်ႇၶၢင် သေ ပၢႆႊပႅပ်ႉ။ ၽီငႃႈရၢႆးၽၢၼ်ႇႁဵတ်း ၵႃၵဝၼ်ႇၼႃ ၵႃလမ်သေ ပၢႆႊပႅပ်ႉ။ ပေႃး ဝႃႈ ၽီလူင်မႁေႇသရ ပူၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ သၢမ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇပၼ် သူးတီႈ သတ်းသီႇတူဝ် ၼူၵ်ႉယုင်းႁႂ်ႈႁၢင်ႊလီၾၢင်ႁိူဝ်ႈ ။ ႁၢင်းသႃႇႁႂ်ႈ လႆႈယူႇၵတ်းယူႇယဵၼ်ၼင်ႇၼမ်ႉ ။ ဢၢၵ်ႇၶၢင် ႁႂ်ႈတၢင်းၵိၼ် လိူင်ႇၼမ် ၼင်ႇငွၵ်းႁူဝ် ။ ၵႃလမ် ထဝ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈၵႃလမ် လႆႈသူးၼင်ၼၼ်ယဝ်ႉ ၵေႃႈ မီးၸႂ်ၽႅၼ်သုင် သေ ၶဝ်ႈ ၵဝ်းၵိၼ်ယႃႉလူႉ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၸဝ်ႈ ရသေႉ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈရသေႉၷေႃးၻမ်ႇ ၵေႃႈ ဢဝ် ၺၢၼ်ႇ မုင်ႈ တူၺ်း ၵေႃႉဢၼ်တေယိုဝ်းလႆႈ ၵႃၵဝၼ်ႇၼႃႇ ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈ ရႃႇမလႄႈ ၸင်ႇမိူဝ်းႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၵေႃႈ ႁွင်ႉတင်း ၼွင်ႉ တမ်း ၸႂ် လၵ်ႉၶၼႃႇသေ မိူဝ်းသင်ႇသွၼ် ၵႃ လႄႈ လႆႈ ဢွင်ႇပေႉ ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈရသေးၵေႃႈ ၸူဝ်း ၸဝ်ႈရႃႇမ သွင်ပီႈ ၼွင်ႉသေ မိူဝ်းၶဝ်ႈတူၺ်းပွၺ်းတၢင်ႇၵၢင်ႇ မိူင်းမိၵ်ႇထိလႃႇယဝ်ႉ။ 
ပေႃးဝႃႈ ပွၺ်းယွင်ႈၵၢင်ႇ တႄႇယဝ်ႉၵေႃႈ ပၢၵ်ႇၸဝ်ႈ ၸွင်ႈတင်းလၢႆ မႃးယုၵ်ႉတူၺ်း ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇယုၵ်ႉလႆႈ ႁႂ်ႈၵၢင်ႇတူင်ႉလႆႈသေၵေႃႉ ။ 

မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၽႅဝ်မႃးလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ....... မီးယင်းလိၼ်လိူင်မၢၵ်ႈၼႃးမွၼ်း သူႈမီးၶဝ်ႈၵေႃႇသွၼ်း မဵတ်ႉမၢၵ်ႈ ၊  
မီးႁွင်ႈၵႂၢင်ႈၼမ်ႉၶေးသႂ်သႂၢင်ႇ သူႈမီးပႃၶမ်းၶွင်ႇ ၽုတ်းလုၺ်း ၊ မီးၵဝ်ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၽုင်းဢႃး သူႈမီး မေးၼၢင်းႁၢင်ႊလီ သီေၶျႃး ၶေႃးၶၢဝ် ၶႅပ်ႇၽႅင် ပႃးၵူပ်ႉၵူႊ ။ 
ၼၢင်းသီတႃႇၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၶွင်ၵဝ်ယဝ်ႉ ၼႆသေ ၶဝ်ႈယုၵ်ႉ ၵၢင်ႇၸၢၵ်ႈ ယဝ်ႉ။ ယုၵ်ႉလႆႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈယိုတ်ႈဢဝ်သၢႆၵူင်ႇ ႁဵတ်းႁိုဝ် ယိုတ်ႈ ၵေႃႈ ဢမ်ႇယိုတ်ႈလႆႈ ။ လႃးလႃး ဝၢႆးလိုၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်း ႁိုဝ်လႄႈ လႆႈယွမ်းၽႃႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႃႇမၶဝ်ၵေႃႈ ၽႅဝ်မႃးသေ ၸဝ်ႈရသေႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၵႂႃႇယုၵ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃး ၸဝ်ႈ ရႃႇမ ယုၵ်ႉလႆႈယဝ်ႉ ယိုတ်ႈသၢႆၵၢင်ႇ ယိုဝ်းပိုၼ် သၢမ်လႅမ်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွၺ်းယွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႆႉ သုတ်းယွတ်ႈ ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႃႇမ လႆႈ ၼၢင်း သီႇတႃႇ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် လႄႈ ပၢၵ်ႇၸဝ်ႈၸွင်ႈ တင်းလၢႆ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ပဵင်းပေႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊ ႁဵတ်းႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ 

လိူၵ်ႈမိူဝ်ႈလီဝၼ်းသႃႇ ႁဵတ်းပွၺ်းၵူပ်ႉၵူႊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ႁွင်ႉ ၼၢင်း သီႇတႃႇ မိူဝ်းမိူင်း ၵိင်ၼလႃႇ ဢယုၵ်ႉတယယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈထိုင်ပွတ်း တၢင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈရႃႇမ လႆႈၼၢင်းသီႇတႃႇမိူဝ်းလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵလိင်ႇၵလိတ်ႉ ၸိၵ်ႉတိရႃႇမ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ် တင်း ၸဝ်ႈရႃႇ မ ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၵဝ်းၸွမ်းႁိမ်ၼၢင်းႄလႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ဢဝ်လၢပ်ႇၸၢၵ်ႈ ထိမ်ႈသႂ်ႇသေၵေႃႈ ၸိၵ်ႉတိရႃႇမ ပၢႆႊသွင်ႉပႅတ်ႈၵႆၵႆယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ထိုင်ၶိုၼ်း မိူင်းဢယုၵ်ႉတယ ၵေႃႈ ၸဝ်ႈဢင်ႇၵု ရႃႇၸႃႇ ဢၢၼ်းယွင်ႈဢဝ် ၸဝ်ႈယႃႇမ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈယၢမ်း ၼၼ် မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၽွင်း ၼွင်ႉၸဝ်ႈသွင်ၵေႃႉ ၿၿတႃႇ လႄႈ ဢရတႃႇ ၵႂႃႇ ၸႂ်းပူႇၶဝ် မိူင်းၵေႃးၵႃႇရ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းမႄႈၶဝ် ၵေႇၵေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈ ဢင်ႇၵုရႃႇၸႃႇ တေပၼ်ၸဝ်ႈရႃႇမ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း ၼႆၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ်မႄႈ ၼႃႉ ၶဝ် ၵုၵ်ႉၿၸိ ၼွင်ႉယိင်းၼၢင်း မိူင်းၵေႇၵေႇ ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈလၢၼ်မၼ်း ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းလႄႈ ၸင်ႇတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈ လႆႈ ဢဝ်သုၼ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉသေ ယွၼ်းပိုင်ႈၵႂၢမ်းမၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈမီးဝႆႉ မိူဝ်ႈလုမ်းလႃး ၸဝ်ႈလူင်ၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈလႆႈ ဢဝ်လၢၼ်မၼ်း ၸဝ်ႈၿၿ တႃႇ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ 

မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈလိုပ်ႈၸဝ်ႈရႃႇမ ဢွၵ်ႇမိူင်း ယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ သိပ်းသွင် ပီႊ သေ ၸင်ႇၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး ၼႆယဝ်ႉ ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈလူင် လႆႈငိၼ်းယဝ်ႉ ၵေႃႈ ၸွမ်းလိူၺ်ႈ မီးဝႆႉၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵၼ် လႄႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်း ၸွမ်းၵေႃႈ ၵႃႊလႆႈလိုပ်ႈၸဝ်ႈရႃႇမ ဢွၵ်ႇမိူင်း ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႃႇမၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈပေႃႈ ယၢပ်ႇၸႂ်လႄႈ ႁွင်ႉဢဝ် ၼၢင်းသီႇတႃႇ ၼွင်ႉၸဝ်ႈ လၵ်ႉၶၼႃႇသေ ဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ။ 

ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈ လႆႈႁူႉၸဝ်ႈရႃႇမၶဝ် ဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇ ၵေႃႈ ၼင်ႇမီး ဝႆႉ ၵႂၢမ်းၵိၼ်ႇၸဝ်ႈရသေး မိူဝ်ႈၵႂႃႇၸၢမ်းယိုဝ်း ၵၢင်ႇၶႃၶမ်း ဢၼ်သိၵျႃး ပၼ်ၼၼ်ႉ သေ လႆႈလိူတ်ႇမႆႈၶေႃးၶူမ် ထိုင်ၸႂ်ထိုင်ၶေႃး ယိၼ်းဢီးလူ လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် ႄလႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵိၼ်ပဵၼ်ၼွၼ်းသေၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈပူၼွၼ်း ၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 

 ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈလူင်ၼွၼ်းၽေးယဝ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းမိူင်းလႄႈ ၼၢင်းမိူင်းၶဝ် မိူင်းႁွင်ႉ သွင်ၸဝ်ႈၿၿတႃႇတင်း ဢရတႃႇ ဢၼ်ၵႂႃႇမီးတၢင်းမိူင်းပူႇၶဝ် ၵေႃးၵႃႇရ ၼၼ်ႉ သေ သွင်ၸဝ်ႈလႆႈမိူဝ်း ၸွမ်းမႃး ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈပေႃႈ ၼွၼ်းၽႄး ၵႂႃႇယဝ်ႉ သေ လႆႈလိုပ်ႈၸဝ်ႈပီႈရႃႇမ ဢွၵ်ႇမိူင်း ၼႆသေၵေႃႈ ၸဝ်ႈၿၿတႃႇ ၸင်ႇ မိူဝ်းႁွင်ႉၸဝ်ႈရႃႇမ မႃးႁဵတ်းၸဝ်ႈၸွမ် မိူင်းဢယုၵ်ႉတယ ယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉလႆႈဢိူဝ်ႈဝႆႉၵႂၢမ်းၸဝ်ႈပေႃႈ ဝၢႆးသိပ်းသွင်ပီႊ ၸင်ႇတေပွၵ်ႈမိူင်းၼႆ လႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇပၼ် သွၵ်းတိၼ်ၸၵျႃႇ မၼ်း တႃႇတႅၼ်းတၢင် မၼ်း ၸဝ်ႈသေ ၽွင်းငမ်းမိူင်း ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈရႃႇမ လၵ်ႉၶၼ လႄႈ တင်း ၼၢင်းသီႇတႃႇ ယူႇသဝ်းၼ်ႂး လူင်ႊ ထိူၼ်ႇ တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈရသေး ထင်သဝ်းၼၼ်ႉသေ ဝၼ်းၼိူင်ႈ မီးၽၢႆးသွင်တူဝ် ၶဝ်ႈမႃးၵဝ်းယႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇဢဝ်လၢပ်ႇၸၢၵ်ႈ ယိုဝ်းသႂ်ႇလႄႈ ၽၢႆးဢွၼ်ႇသွင်တူဝ်လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ။ ၽၢႆးပီႈၼွင်ႉ သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼၢင်းၽၢႆး ဢသုတိၵတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉ လၢင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈရႃႇမ ဢဝ်တၢႆလုၵ်ႈမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် တုသ လႄႈ ၶရ ၼႆၵေႃႈ ၼၢင်းၽၢႆး မိူဝ်းတိူၵ်ႇ (ၵၢဝ်ႇ) ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼၢင်းၽၢႆးပွမ်ႁဵတ်း တိုင်ၶမ်းသေ ဢွၺ်ႇ ၸႂ် ၼၢင်းသီႇတႃႇ ယဝ်ႉ လိင်ႉလႅၼ်ဢဝ်ၸဝ်ႈရႃႇမ တင်းလၵ်ႇၶၼႃႇ ႁႂ်ႈၸွမ်းတီႉပၼ် တိုင်ၶမ်း ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ သိပ်းႁူဝ် ပွမ်ႁဵတ်းရသေး သေ လၵ်ႉဢဝ်ၼၢင်းသီႇတႃႇ မိူဝ်းမိူင်းသိင်း ၶူဝ်ႇယဝ်ႉ ။ 

မိူဝ်ႈၸဝ်ႈရႃႇမ တင်းလၵ်ႉၶၼႃႇ လမ်းလူၺ်း တိုင်ၶမ်း သေ ဝၢႆႇပွၵ်ႈမႃး ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၼၢင်းသီႇတႃႇ လႄႈ ၸင်ႇၼႅတ်ႈၸွမ်းၶႆႊႁႃ ၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်း ထိူၼ်ႇ မိူင်းၵိင်ႇတႃႇ ဢၼ်ၶုၼ်လိင်းမၵြꩪရႃႇၸႃႇဢမ်ႇ ၼၼ် ပႃႇလီ ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၶုၼ်လိင်းပႃႇလီႇ သိမ်း ဢဝ် ႄမးၼၢင်း ၼွင်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈသုၵျိၵ်ႈ သေ လိုပ်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇမိူင်းလႄႈ သုၵျိၵ်ႈ ၵေႃႈၽႅဝ်ဝႆႉၼႂ်းလူင်ႊထိူၼ်ႇ မိူင်းၵိင်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 

မိူဝ်ႈ ၽွင်း ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇဢဝ် ၼၢင်းသီႇတႃႇ ပၢႆႊ ၼၼ်ႉ သုၵျဵၵ်ႈ လႆႈႁၼ်သေ ၼၢင်းသီႇတႃႇ ၸင်ႇဢဝ် မင်းၵူၺ်းလင်ၸွပ်ႇဝုတ်ႉပၼ် သုၵျဵၵ်ႈ ႁႂ်ႈမိူဝ်း ပွင်ႇ ၶၢဝ်ႇ ပၼ်ၸဝ်ႈရႃႇမ ယဝ်ႉ။ 
ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ တဝ်သွၵ်ႈၼႂ်းလူင်ႇထိူၼ်ႇ သေ မႃးလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ တႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ် လိင်းသုၵျဵၵ်ႈ ယူႇထင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႃႇမ ႁိူဝ်ႉ မွၺ်ႈၼႃႇလႄႈ ၼွၼ်းသႂ်ႇၼိူဝ်တၵ်း ၼွင်ႉလၵ်ႉ ၶၼႃႇ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၼၼ်ႉမီး လိူၵ်ႇ တူဝ် ၼိူင်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇတၢၼ်ႇၵႆႇႄမႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶူပ်းၵွင်း လင် လၵ်ႇၶၼႃႇ လိူတ်ႈပေႃးယွၺ်ႉ လႆဝႆႉယူႇယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉၵူဝ် ၸဝ်ႈပီႈ ရႃႇမ တိုၼ်ႇလႄႈ လၵ်ႇၶၼႃႇ ၸဵပ်းၵႅၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇသိူဝ်း ၼိုင် သိူဝ်းတူင်ႉ ။ ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ သုၵျဵၵ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ ၼၼ်ႉ ႁၼ်သေ ယိၼ်းပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီ ယဝ်ႉ ၶွၺ်ဢၢမ်း တၢင်းႁၵ်ႉ သွင် ပီႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇပေႉမႃး ဢမ်ႇမိူၼ် ႁဝ်းပီႈၼွင်ႉ ၼႆသေ ၼမ်ႉတႃ ယွတ်ႉတူၵ်း လႆလူင်းသႂ်ႇ ၼႃႈဢူၵ်းၸဝ်ႈရႃႇမ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉ ၼၼ် ၸဝ်ႈရႃႇမတိုၼ်ႇမႃးသေ ထၢမ်လွင်ႈထၢမ်တၢင်းယဝ်ႉ သုၵျဵၵ်ႉၸင်ႇဢဝ် မင်းၵူၺ်း ၼၢင်းသီတႃ ပၼ် ၸဝ်ႈရႃႇမ ။ ယၢမ်ႈၼၼ် ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ လင်ႇၵႃႇသိပ်း ႁူဝ် ဢဝ်ပၢႆႊၼၢင်းသီႇတႃႇ မိူဝ်းမိူင်းမၼ်းၼႆ ယဝ်ႉ။ 

ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် တႃႇတေၽူတ်ႇဢဝ် ၼၢင်းသီတႃ ၼႆႉ တေလႆႈႁႅၼ်း သိုၵ်း သေ ႁႂ်ႈပေႃးတိုၵ်းလႆႈ မိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇ ၼၼ်ႉတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႆ သၢမ်ၸဝ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈသုၵျဵၵ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈရႃႇမ တိုၵ်း ၸွၺ်ႈမၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈမိူင်း ၵိင်ႇတႃႇ ဢၼ်ပီႈဢၢႆႈမၼ်းၵူတ်ႉဢဝ်ႄမးၼၢင်းမၼ်းၸိုင် မၼ်းတၵ်း တေ ၸွၺ်ႈၸဝ်ႈရႃႇမ တိုၵ်းသိမ်းဢဝ်မိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇသေ ၽူတ်ႇဢဝ် ၼၢင်းသီႇတႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႃႇမၵေႃႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈသုၵျဵၵ်ႉ သူၼ်းႁႂ်ႈပႃႇလီ ဢွၵ်ႇမႃး သေ ႁႂ်ႈလိင်းသွင်တူဝ်ၵွၺ်း တိုၵ်းၵၼ် ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ တေ ဢဝ်လၢပ်ႇၸၢၵ်ႈ ယိုဝ်းသႂ်ႇ ပႃႇလီႇၼႆ လၢတ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ။ 

ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈလိင်းသွင်တူဝ် မင်ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႃႇမ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇ ႁူႉလႆႈ ၽႂ်ပဵၼ်ၽႂ်လႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ယိုဝ်း ။ ဝၢႆးမႃး ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇဢဝ် ၼမ်ႉပူႉ လႅင်ထူမ်ႇသႂ်ႇ ၵူၼ်ႈသုၵျဵၵ်ႉ သေ မၢႆဝႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်လၢပ်ႇ ၸၢၵ်ႈ ယိုဝ်းသႂ်ႇ ႄလႈ ၶုၼ်လိင်းပႃႇလီႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ( ၵူၼ်ႈလိင်း ၵေႃႈၸင်ႇလႅင်ဝႆႉထိုင် ယၢမ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ )

ပေႃးဝႃႈ သုၵျဵၵ်ႉ လႆႈၽွင်းငမ်း မိူင်းၵိင်ႇတႃႇ ယဝ်ႉ ၼင်ႇၶုၼ်ၿႃႇလီ သင်ႇ ဝႆႉ မိူဝ်ႈမၼ်းတေတၢႆၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ် လုၵ်ႈမၼ်းဢွင်ႇၵွတ်ႉ ပဵၼ် ၵႅမ် မိူင်း ယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ တႃႇၵႂႃႇတိုၵ်း မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ သိင်းၶူဝ်ႇၼၼ်ႉ သိုၵ်း လိင်းၶဝ် ၵေႃႇတႅၼ်ႈၾၢႆ ၼိူင်ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ရႃႇမ ၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈ ၼၢင်းသီႇတႃႇ ၸင်ႇမီးတီႈ မိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇ တေႉ တေႉႁိုဝ်ၼႆ ၸင်ႇပၼ်မင်းၵူၺ်းလင်ၸွပ်ႇယဝ်ႉ ႁႂ်ႈ လိင်းႁႃၼုမမ်ႇ ဝႅၼ် ၶၢမ်ႈပွၵ်ႈလဵဝ် ႁႂ်ႈထိုင် မိူင်း လင်ႇၵႃႇ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁႃၼုမမ်ႇ ထိုင်ပွတ်း တၢင်း ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၽီမေႇၶလႃႇၽၢၼ်ႇႁဵတ်းၵုၼ်ဢွၼ်ႇ ပၼ် တႃႇႁႃၼု မမ်ႇလိုဝ်ႈ လႄႈ ႁႃၼုမမ်ၵေႃႈ လိုဝ်ႈၵမ်ႉသေ လႆႈႁဵတ်းၵေႃႉမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ် တင်း ပႃမႄႈ မိၵ်ႉသႃႇ ယဝ်ႉ ၸင်ႇမီးမႃး လုၵ်ႈၵေႃႉၼိူင်ႈ တၢင်း ႁၢင်ပဵၼ်ပႃ တၢင်းႁူဝ်ပဵၼ်လိင်း ၼၼ်ႉ ။ 
ပေႃးယဝ်ႉ ႁႃၼုမမ်ႇ သိုပ်ႇၶၢဝ်း တၢင်း ၽႅဝ်မိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇ ။ 

ႁႃၼုမမ် ႁႃ ၼၢင်းသီႇတႃႇ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ ၼႂ်းၶူး ၼႂ်းဝဵင်း တီႈလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်း ၸင်ႇၽၢၼ်ႇႁဵတ်းမႅဝ်းသေ မိူဝ်းႁႃ ၼႂ်းသူၼ် မွၵ်ႇ တေႃႇၵ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁၼ်ၼၢင်း ။ ႁႃၼုမမ်ႇ ႁၼ်ၼၢင်းယဝ်ႉ ၸင်ႇ ဢဝ်လင်ၸွပ်ႇ ၼႄယဝ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမႁႂ်ႈမၼ်းမႃးတူၺ်း ၼၢင်း ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈမိူဝ်းၸွမ်းမႃးၵမ်းလဵဝ် ။ ၼၢင်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ လိူဝ် သေ ၸဝ်ႈရႃႇမ မၼ်းဢမ်ႇတိူဝ်ႉလႆႈ ၽူႈၸၢႆး ၵေႃႉလႂ်ၼႆသေ ဢမ်ႇၸွမ်း ။ ၸင်ႇၸၼ်ဢဝ် ၶူၼ်ႁူဝ်မၼ်းၸဵတ်းသဵၼ်ႈ ပၼ်ႁႃၼုမမ်ႇယဝ်ႉ သင်ႇ ၵႂၢမ်းတီႈ ၸဝ်ႈရႃႇမဝႃႈ ႁႂ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇ သေ ၽူတ်ႇဢဝ်မၼ်း ၼၢင်း ၶၼ်ၶၼ်ၽႂ်းၽႂ်း ၼႆယဝ်ႉ။ 
ႁႃၼုမမ်ႇၵေႃႈ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းၽႅဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ပေႃးႁူႉ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇမိူဝ်းယႃႉမိူင်းယဝ်ႉ။ ၽီၽၢႆးၶဝ် ၸွမ်းၺွပ်းတိ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ႁႃၼုမမ်ႇၸင်ႇဝႃႈ သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းတၢႆ ၸိုင် ႁႂ်ႈ ၸုတ်ႇ ႁၢင်မၼ်းၼႆလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၽၢႆးၶဝ် ၸုတ်ႇႁၢင်မၼ်းၵေႃႈ မၼ်း လၢၵ်ႈႁၢင်မၼ်း ၸွမ်းမၢႆးၸွမ်းၽဝ်ပႅတ်ႈတင်းမိူင်းယဝ်ႉ ။ ပေႃးဝႃႈ မိူင်း သိင်းၶူဝ်ႇ ၾႆးမႆႈယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈ ႁႃၼုမမ်ႇ ၶိုၼ်းဝၢႆႇပွၵ်ႈဝႅၼ် မိူဝ်း ယဝ်ႉ။ 

တႃႇၵႂႃႇတိုၵ်း မိူင်းလင်ႇၵႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႃႇမၶဝ် ၵေႃႇတႅၼ်ႈၾၢႆ ယူႇတင်း ႁိုင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉလႆႈ ၵုမ်ႇၵူၼ်ႇယူႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ႁႃလွင်ႈတၢင်း မၼ်း ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ တီႈတႂ်ႈၼမ်ႉ ၼၼ်ႉမီးပူလူင်ၼိူင်ႈတူဝ် ၸွမ်းယႃႉဝႆႉ ၼႆလႄ ႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈႁႃၼုမမ်ႇ မိူဝ်းတိ ဢဝ်ယဝ်ႉ တႅပ်းဢဝ် ၵိမ်းပူမၼ်း မိူဝ်းႁဵတ်း ၵွင်ႊပႅင်ႊမိူင်း သေ ဝႆႉႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်း သွင်ၽၢၵ်ႇ ၶင်ႈ ၼိူင်ႈၽၢႆႇ ၼိူင်ႈလုၵ်ႈ ယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဝႃႈၵေႃႇတႅၼ်ႈၾၢႆယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ လၵ်ႉၶၼႃ ၸဝ်ႈသုၵျဵၵ်ႉ ၶဝ် ဢွၼ်ဢဝ် သိုၵ်းလိင်းတင်းလၢႆႇသေ တႆႇၸွမ်းတႅၼ်ႈၾၢႆ ယဝ်ႉ ၶီႇ သိုၵ်း တေႃႇမိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇ ယဝ်ႉ ။ ပေႃးဝႃႈ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် လႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶဝ် ႁႅၼ်းသိုၵ်းမႃးတိုၵ်းတေႃး ၼႆ ၸင်ႇႁႂ်ႈ ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၵုင်ႇၽၵၼ်ႇၼႃႇ ၵေႃႉလိုဝ်ႉဝိုဝ်ႉၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၶူႈလင်ၵီႈ သူပ်းယႂ်ႇ တႃလူင် ၶူၼ်လမ်ႁူၺ်းႁၢႆး ပဵၼ်ၽၢႆးၾၢင်ပီး မီးႁၢင်ႊယႂ်ႇ တႃသူတ်ႇ ၼူတ်ႇမွင်ႉ ငႃးၸွႆႇသွႆႇမၢင်ႈ ယၢင်ႈၸီႇလႅင်ၽီႇ ၼႂ်းႁိူၵ်ႇၶဵဝ် ၽိူၵ်ႇဝႆႉ ၵူႊသိၵ်ႈ သၢၵ်ႇ လၢၵ်ႇၵၢင်းယုၺ်း ၼွၼ်းၶုၺ်း ယေႈတိုၼ်ႇ ႁိုင်ပဵၼ်သိပ်းသွင်လိူၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၶီႇသိုၵ်း တိုၵ်းတေႃး ၸဝ်ႈရႃႇမ ။ ၸဝ်ႈရႃႇမ ဢဝ်လၢပ်ႈၸၢၵ်ႈ တိုၵ်းသေၵေႃႈ ၵုင်ႇၽ ၵၼ်ၼႃႇ ႄလႈ လုၵ်ႈမၼ်းသွင်ၵေႃႉ ၵုင်ႇၽီႇ ၵုင်ႇၿႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ။ 

ပေႃးဝႃႈ ပီႈၸၢႆး မၼ်းလႆႈတၢႆ ၵႂႃႇၸိုင် ၸဝ်ႈၼွင်ႉ ၵွၺ် ပီၸိရၼႃႇ ၵေႃႉမီးၸႂ်လီၸႂ်ဝၢၼ် မီးသိၼ်မီးထမ်း ၸင်ႇတိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ တႃႇ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်သိုၵ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းတေဢမ်ႇလႆႈတၢႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပွၺ်ႇပၼ် ၶိုၼ်းၼၢင်းသီႇတႃႇ ၼႆၸဝ်ႈလင်ႇ ၵႃႇဢမ်ႇၽွမ်ႉသေ လိုပ်းမၼ်း ဢွၵ်ႇမိူင်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းႁိုဝ် ၶိုင်လႄႈ မိူဝ်းႁွမ်းၸဝ်ႈရႃႇမသေ ယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၸိူဝ်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ပွၺ်ႇႁႂ်ႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၸၼ်ႇ တႃႇသူႇရႃႇ ၵႂႃႇတိုၵ်း ၸဝ်ႈရႃႇမၶဝ်ယဝ်ႉ ။ ပေႃးဝႃႈ ႁၼ် ၽၢႆးတူဝ်ၼိူင်ႈ ၶီႇၽွင်ႇၸၵ်ႇၵျႃႇမႃးၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶီႇလိင်းႁႃၼုမမ်ႇသေ လေႃႇ တိုၵ်း ။ ၸၼ်ႇတႃႇသူႇရႃႇ မေႃႁၢႆတူဝ် လႄႈ ၸဝ်ႈ ရႃႇမ ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ မၼ်း ။ ဝၢႆးမႃး ၸဝ်ႈရႃႇမ လႆႈထုၵ်ႇ ၺႃးတူင်ႇၸိူၵ်ႈၼၵႃး ၸၼ်ႇတႃႇသူႇရႃႇ လႄႈ မဝ်းလူမ်ႉၵႂႃႇ ။ ၸမ်ႉပူမမ်ႇ ၸဝ်ႈမေႃယႃ ၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးလႆႈ တူၼ်ႈယႃႈယႃ တီႈလွၺ်ဝူၺ်ႇပုင်ႇလ ၼၼ်ႉ သေ မႃးၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ် ၼႃႈမိူင်းပႆႇလႅင်းၸိုင် တၵ်းယႃၶႅၼ်းလႆႈ ၼႆ ယဝ်ႉ။ ႁႃၼုမမ်ႇ ၵေႃႉ ၵႂႃႇႁႃ ယႃႈယႃ ။ ယွၼ်ႉဝၼ်းၶမ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၸႅၵ်ႇလႆႈတူၼ်ႈမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇယွင်ႈဢဝ်မႃး တင်းလွၺ် ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸမ်ႇပုမမ်ႇ ၸင်ႇ လိူၵ်ႈဢဝ်တူၼ်ႈယႃႈယႃ သေ ယူတ်းယႃပၼ်သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶႅၼ်းၶိုၼ်း ။  

ၸဝ်ႈရႃႇမ ထၢမ် ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ ႁဵတ်းႁိုဝ် ၸင်ႇတေႁၼ်လႆႈ ၸၼ်ႇ တႃႇသူႇရႃႇ ။ ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈ သင်မီးၽူႈၸၢႆး ၵေႃႉဢမ်ႇ ႁွၼ်ႇတူၺ်းႁၼ် ၼႃႈၽူႈယိင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းသွင်ပီႊ ၸိုင် တၵ်း ႁၼ်လႆႈ ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈလၵ်ႇၶၼႃႇ ၼွင်ႉၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သိပ်းသွင်ပီႊ ၼႆႉ ပႃးၸဵမ်ပီႈလူဝ်းမၼ်း ၼၢင်းသီႇတႃ မၼ်းဢမ်ႇႁွၼ်ႇတူၺ်းႁၼ်ၼႃႈၽူႈယိင်း ၵေႃႉလႂ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈလၵ်ႇ ၶၼႃႇ ၼႄ သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ဢဝ် လၢပ်ႇၸၢၵ်ႈ ယိုဝ်းသႂ်ႇလႄႈ ၸၼ်ႇတႃသူႇရႃႇ လုၵ်ႈၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 

ထႅင်ႈသမ်ႉ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ၸင်ႇပွၺ်ႇ ၼွင်ႉၶူၺ်မၼ်း သူႇရႃႇၵုင်ႇမႃႇ ဢၼ်မေႃဢဵတ်ႇသဵတ်ႇ လွင်ႈဝူၺ်ႇႁင်ႈ ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း သူႇရႃႇၵုင်ႇမႃႇ တိုၵ်ႉလပ်ႉ လၢပ်ႇသၢမ်လႅမ် မၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ႁႃၼုမမ်ႇၸင်ႇ ၽၢၼ်ႇႁဵတ်း မႃတၢႆတူႇ သေ လွင်ႈၵႂႃႇႁိမ်းမၼ်းလႄႈ လပ်ႉၽႃႉ ဢမ်ႇတၼ်းယဝ်ႉ မၼ်းၶုၼ်ႇပၢႆႊ။ ၸဝ်ႈလၵ်ႇၶၼႃႇၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ် လၢပ်ႇၸၢၵ်ႈ ယိုဝ်းသႂ်ႇသေ ၵေႃႈ သူႇရႃႇၵုင်ႇမႃႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ယဝ်ႉ။ 

ပေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ၸင်ႇမိူဝ်းႁွင်ႉ ၽီလူးထွင်ႇမၢၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်း ။ ၸဝ်ႈရႃႇမ ထၢမ် ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃ ၼႆႉပဵၼ်ၽႂ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်တိုၵ်း ။ ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ၽီလူးထွင်ႇမၢၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵိူဝ်ႉတႃ တူၺ်း ၵူၺ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၾႆးၵႂႃႇယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ပေႉလႆႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ် မၢၼ်ႇ ၸမ်ႈ ယဝ်ႉ ။ သင်မၼ်းႁၼ်ၶိုၼ်း ငဝ်းမၼ်း ၼႂ်းမၢၼ်ႇၸမ်ႈ ၼၼ်ႉၸိုင် တၵ်းမႆႈၶိုၼ်းတူဝ်မၼ်း ဝႃႈၼႆလႄႈ ႁႃၼုမမ်ႇ ၸင်ႇဢဝ် မၢၼ်ႇ ႁၢင်ႈထွင်ႇသေၵေႃႈ ၽီလူး ၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ဢမ်ႇႁူႉတေလႆႈပွၺ်ႇၽႂ်တိုၵ်းလႄႈ မီးၼၢင်းၽၢႆးတူဝ်ၼိူင်ႈ ပၼ်ၶေႃႈၺၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းတေ ပွမ်တူဝ် ႁဵတ်းႁၢင်ႊ ၼၢင်းသီႇတႃႇတၢႆသေ လွင်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇၸူး ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶဝ် ။ သင်ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶဝ် ႁၼ် တူဝ်တၢႆၼၢင်းသီႇတႃႇၼႆ ၶဝ်တေ ယွမ်းသေ ႁူၼ်လင်ပွၵ်ႈမိူဝ်း ၵႂႃႇ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇၶိုင်သၢင်ႈယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈ ႁၼ်တူဝ်တၢႆၼၢင်းၽၢႆး ဢၼ်ပွမ်ႁဵတ်း ၼၢင်းသီႇတႃႇၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ ႁူႉၵမ်းလဵဝ် လွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ႁၢင်ႊပွမ် ၼႆသေ ၸင်ႇႁႂ်ႈ ဢဝ်တူဝ်တၢႆ ၼၼ်ႉၸုတ်ႇၾႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႇၼၼ် ၼၢင်းၾၢႆး ၵေႃႈ ၽၢၼ်ႇႁဵတ်းၵၢပ်ႇမိူဝ်ႈသေပႆၢႊ ။ႁႃၼုမမ်ႇ ၸွမ်းတိသေ တႅပ်းပႅတ်ႈ ႁူမၼ်းသွင်ၽၢႆႇလႄႈ ၶူႈၼင် မၼ်းသေ ၸင်ႇ ပွၺ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ 

ၵမ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ၸင်ႇပွၺ်ႇ ၵုင်ႇမႃႇၻီၿ ဢၼ်ပဵၼ်ၽီလူး မေႃ ၽၢၼ်ႇႁဵတ်း ဝၼ်းၶမ်ႈဝၼ်းလႅင်း ၼၼ်ႉၶိုၼ်ႈတိုၵ်းၸဝ်ႈရႃႇမၶဝ် ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလႆႈႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႈမၼ်းတေၵႂႃႇတိုၵ်း ၸဝ်ႈရႃႇမ ၼႆ ၼၼ်ႉ မႄႈမၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉမိူဝ်ႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်သၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းဝႆႉဝႃႈ တေ လႆႈတၢႆယွၼ်ႉလၢပ်ႇၸၢၵ်ႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၼႆလႄႈ ႁၢမ်ႈလုၵ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေၵႂႃႇ ၼႆယဝ်။ ၸဝ်ႈၵုင်ႇမႃႇၻီၿ ၵေႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်းမႄႈသေ ဢွၵ်ႇသိုၵ်းၵႂႃႇ တေဢၢၼ်းၺွပ်းတူဝ်လိပ်း ၸဝ်ႈရႃႇမ သေ တေဢၢၼ်းမႃးၼႄမႄႈၶဝ် လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇတၢႆယွၼ်ႉၸဝ်ႈရႃႇမ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
ပေႃးဝႃႈ ၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၵေႃႈ မၼ်းၽၢၼ်ႇႁဵတ်းဝၼ်းၶမ်ႈ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပီႇၸိ ရၼႃႇ ၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ပရိယႄႇ ၽီလူး ၼႆလႄႈ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၽၢင်ႉသတိၵၼ် ပႂ်ႉယၢမ်းလီလီ တေႃႇမိူင်းပေႃးလႅင်း ၼႆယဝ်ႉ ။ ႁႃၼုမမ်ႇဢဝ် ၸဝ်ႈရႃႇမ သိူင်ႇဝႆႉၼႂ်းၵူင်သူပ်းယဝ်ႉ။ ႁူႉဝႃႈတေဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်လႄႈ ၽီလူးၵုင်ႇမႃႇ ၻီၿ ၸင်ႇၽၢၼ်ႇႁဵတ်းမိူင်းလႅင်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။ လိင်းဢၼ်ပႂ်ႉယၢမ်း ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ထၢင်ႇဝႃႈမိူင်းလႅင်းယဝ်ႉၼႆသေ ၸင်ႇမိူဝ်းၼွၼ်းယဝ်ႉ ။ ႁႃၼုမမ်ႇၵေႃႈ ဢဝ်ၸဝ်ႈရႃမ ဢွၵ်ႇသူပ်းသေ မၼ်းၵေႃႈမိူဝ်းၼွၼ်း ယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ် ၸဝ်ႈၵုင်ႇမႃႇၻီၿ ဢၼ်တိုၵ်ႉ လွမ်ပႂ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ၺွပ်းဢဝ်ၸဝ်ႈရႃႇမ မိူဝ်းတီႈယူႇမၼ်း တႃႇမိူဝ်းၼႄ မႄႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ႁႃၼုမမ်ႇ ၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈရႃႇမ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ၸင်ႇၸွမ်း ၶႆႊႁႃ တင်းမိူင်းသိင်းၶူဝ်တင်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ် ။ ပေႃးယဝ်ႉ ဢၢၼ်း လူင်းႁႃ မိူင်းၼၵႃးလႄႈ ၽွင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇတႂ်ႈၼမ်ႉ ၼၼ်ႉလႆႈႁၼ် ၼမ်ႉ ၽင်ႇၽၢၵ်ႈသေ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးတူၺ်း ။ ႁၼ် လိင်းတူဝ်ၼိူင်ႈ ႁူဝ် မၼ်း ပဵၼ်လိင်း ႁၢင်မၼ်းပဵၼ်ပႃ ၼႆလႄႈ ထၢမ်လွင်ႈထွမ်တၢင်း ယဝ်ႉ ၸင်ႇ လႆႈ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈမၼ်း ဢၼ်တင်း ၼၢင်းပႃ မိၵ်ႉသႃႇ ၵိူတ်ႇဝႆႉ ၼႆ ။ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၵုင်ႇမႃႇၻီၿ ၸႂ်ႉၼၢင်း မႃးတဵၵ်းၼမ်ႉ တႃႇ သုၵ်ႈ ႁေႃ သေ တႃႇဢဝ်ၸဝ်ႈရႃႇမ မူးၸႃးၽီ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉ ၼၼ် ႁႃၼုမမ်ႇၵေႃႈ ဢဝ်တၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ် လုၵ်ႈမၼ်းသေ ၽၢၼ်ႇႁဵတ်းၸၢင်ႉႁိူၼ်း ၶဝ်ႈ ၵႂႃႇၸူး ၸဝ်ႈရႃႇမ ယဝ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈမူးၸႃး ၽီၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈရႃႇမၸႂ်ႉၸဝ်ႈ ၵုင်ႇမႃႇၻီၿ ၼႄ လၢႆးၵူမ်ႈႁူဝ်မူးၸႃး ၼႆလႄႈ ၽွင်း ၸဝ်ႈၵုင်ႇမႃႇၻီၿ တိုၵ်ႉၵူမ်ႈႁူဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ႁႃၼုမမ်ႇ ထႅပ်းဢဝ် ႁူဝ်မၼ်း မိူဝ်းၼႄ ၸဝ်ႈ လင်ႇၵႃႇယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈ ၽီလူးလူင် ၵုင်ႇမႃႊၻီၿ တၢႆယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ လုၵ်ႈမၼ်း ဢၼ် ၸင်ႇ ႁႃၵိူတ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉမိုၼ်ႈလၢတ်ႉလၢတ်ႉၼၼ် ႉတေၸွမ်းတွပ်ႇ တႅၼ်း တႃႇပေႃႈမၼ်းၼႆ သေ ၸွမ်းတိုၵ်းႁႃၼုမမ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမိုၼ်ႈ ၼႃႇလႄႈ ႁႃၼုမမ်ႇတီႉၺွပ်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ။ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇ ယွၼ်း တၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ် တီႈၸဝ်ႈပေႃႈၶုၼ်လူမ်း ႁႂ်ႈဢဝ်လူမ်း လႅင်ႉပဝ်ႇ ဢဝ်မုၼ်ႈၽွင်မႃးၸပ်းသႂ်ႇသေ ၺွပ်းႄလႈ ၸင်ႇပေႉလႆႈၽီ လူးလႅင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸင်ႇႁႃၵိူတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ 

ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ၵေႃႈ တႃႇတေတိုၵ်းပေႉလႆႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇ ႁႅၼ်း ပၢင်သွင်ႈတမ်းမူးၸႃး ၽီႁုင်း ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉ ယဝ်ႉ ၵေႃႈ ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉၸဝ်ႈ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်း တၢင်း သၢမ်ဝၼ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈယႃႉလႆႈ ပၢင်သွင်ႈတၢင်ႇတမ်း ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ သင်ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇတေၽုင်းယႂ်ႇ သေ တေဢမ်ႇတေႃႇသူႈလႆႈ ငၢႆႈ ၼႆလႄႈ ႁႃၼုမမ်ႇ ၸင်ႇၵႂႃႇဢဝ် ယဵဝ်ႈသိတ်းသေ ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ သဵင်ႈယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်လမ်သေ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶီႇၽွင်ႇ ၸၵ်ၵျႃႇ သေ ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၵေႃႈ ၶီႇႁႃၼုမမ်ႇသေ ဢဝ်လၢပ်ႇ ၸၢၵ်ႈတေႃႇသူႈတိုၵ်းတေႃးလႄႈ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ဢမ်ႇၶၢမ်ႇ လႆႈသေ ႁူဝ်မၼ်း ၵဝ်ႈလုၵ်ႈ ယၢတ်ႇတူၵ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ ။ ပေႃးယဝ်ႉ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၶိုၼ်းဢဝ် ၶိူင်ႈသမေႃးႁၼီႇ ၼၼ်ႉထိုမ်ႈသႂ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ မဝ်းလိုမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ႁႃၼုမမ်ႇ ဢဝ်မိုဝ်းမၼ်း ပေႃႉသႂ်ႇၵူၼ်ႈ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ သေ ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ၸဵပ်းႁႅင်းသေ ပၢႆႊမိူဝ်း ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ 

ၸမ်ႇပူႉမမ် မေႃယႃလူင် လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်လႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၶိုၼ်း ၶႅၼ်း မႃးသေၵေႃႈ ၸင်ႇထၢမ်ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် တႃႇ ဢဝ်ပေႉလႆႈ ၻသၵီရိ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ။ ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ ၸင်ႇလၢတ်ႈ ဝႃႈ သၢႆၸႂ်ၸဝ်ႈလင်ႇၵႃႇၼႆႉ သိူင်ႇဝႆႉၼႂ်းၵၢင်ႇၶႃသႅင်မၼ်းၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈ ၶိုၼ်း တိုၵ်း ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇဢဝ်လၢပ်ႇၸၢၵ်ႈမၼ်း ပိုဝ်သႂ်ႇ ၵၢင်ႇၶႃသႅင်မၼ်း လူႉတႅၵ်ႇၽူင်ႉယၢႆႈသေၵေႃႈ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၻသၵီရိ လႆႈတၢႆၵႂႃႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇ ဢဝ် မိူင်းသိင်းၶူဝ်ႇသီႇႁူဝ် ဢၢပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်း ၸဝ်ႈပီၸိရၼႃႇ သေ ၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၼၢင်းသီႇတႃႇ ယဝ်ႉ ဝၢႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းလင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇဝႃႈႁင်း ၼၢင်းသီႇတႃႇယွၼ်ႉလႆႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းမိုဝ်း ၽီလူးယၵ်ႉၶႃႉ ပဵၼ်လၢႆလၢႆဝၼ်းလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းတင်းလၢႆ ပေႃးတေ လွတ်ႈတၢင်းသႄႉၼႄး ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၼႄသၢၵ်ႈသေႇလွင်ႈၸိုၼ်ႈသႂ် ၼၼ်ႉၼႆ သေ ၸင်ႇႁႂ်ႈၼၢင်း ဝႅၼ်ၶဝ်ႈၾႆး ယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၵေႃႈ ဝႅၼ်ၶဝ်ႈၾႆး ၾႆး ဢမ်ႇ မႆႈလႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၵေႃႈ ၸင်ႇယုမ်ႇၸႂ်ၵႂႃႇသေ ယွၼ်ႉဢွၵ်ႇ မိူင်း မႃး ၵေႃႈ တဵမ်သိပ်းသွင်ပီႊယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် ၼၢင်းမိူဝ်း ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇမိူင်းလင်ယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်း ဢယုၵ်ႉတရ မိူင်းၵိင်ႇၼလႃႇ ၵေႃႈ ၼွင်ႉၸဝ်ႈ ၿၿတႃႇ လႄႈ ဢရတႃႇ ၶဝ် ၸင်ႇပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈရႃႇမ လႄႈ ၼၢင်းသီႇတႃႇ ႁဵတ်းၸဝ်ႈႁဵတ်းၸွမ်ယဝ်ႉႉ ။ ယူႇမႃးၸိူင်ႉၼႆသေ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်း ၶဝ်ၶႂ်ႈႁၼ် တူဝ်ၽီလူး လႄႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈ ၼၢင်းသီႇတႃႇ တႅမ်ႈၼႄႁၢင်ႊ ၽီလူး ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈရႃႇမ မႃးႁၼ်သေ ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၼၢင်းသီႇတႃႇဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈၽီယၵ်ႉၼၼ်ႉ ယူဝ်းၼႆ သေ ယူဝ်းယဵင်း ဝႆႉၼႂ်း ၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

မီးထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈ ၽွင်းၸဝ်ႈရႃႇမ ၵႂႃႇလဵပ်ႈၸွမ်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႇပႅၼ်ႇမိူင်း ၼၼ်ႉ ငိၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၽူဝ်မႄးၽိတ်းၵၼ် ။ မိူဝ်ႈ မႄးမၼ်းဝႃႈ တေမိူဝ်း ႁိူၼ်း ပေႃႈမႄႈ မၼ်းပႅတ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ ၽူဝ်မၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ၵႂႃႇႄလႈ ၼင်ႇၽူႈယိင်း ဢၼ်ၵႂႃႇယူႇၸွမ်းပိူၼ်ႈ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယႃႇထၢင်ႇ ဝႃႈ ၵဝ်တေၸွမ်းႁွင်ႉၶိုၼ်းၼင်ႇ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၼႆ ။ 

ႁဵတ်းၼႆသေ ယူႇမႃးထႅင်ႈတင်းႁိုင် ၽွင်းၼၢင်းသီႇတႃႇၸပ်းတွင်ႉဝႆႉ ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၸႂ်ၽႂ်ႇ ၶႂ်ႈၵိၼ် ၶဝ်ႈယႃႇၵု ၵျွင်းၸဝ်ႈယသေႉ ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ သင်ပဵၼ်ပေႃးတၢၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၵႂႃႇသေ လႄႈ ၼႆၸင်ႇလိုပ်ႈၼၢင်းသီႇတႃႇ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇ ယူႇၸွမ်း ၸဝ်ႈရသေး သေ ၵိူတ်ႇၽၢၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃး လုၵ်းသွင်ၵေႃႉ ။ လေႃးၼ လႄႈ ၵုသျ ယဝ်ႉ ။ သွင်ပီႈၼွင်ႉ လႆႈသွၼ်တၢင်းႁူႉမေႃ တမ်ႈ တီႈၸဝ်ႈရသေး လႄႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလႅၼ်ႇၽၢႆ ဝႆႉ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁူႉ သၢႆငၢႆမိူင်းၶႃႈမိူင်းႁၢႆးၶဝ် ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸင်ႇႁႂ်ႈပွၺ်ႇ မႃႉ သိင်းထေႃး သေ လူလွမ်ပွင်ၶၢဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ သင်ဢမ်ႇ မႃးၵူမ်ႈၵွမ်း သေ တီႉဢဝ်ဝႆႉမႃႉၸိုင် တၵ်းၶီသိုၵ်းတိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈ ၽွင်း မႃႉသိင်းထေႃး ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ၼႂ်းသူၼ်ဢူးယဵၼ်ႇ တီႈဢၼ်သွင်ပီႈ ၼွင်ႉယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမႃႉ မႃးယဵပ်ႇၽၵ်းယိူဝ်ႈလၢင်းၶဵဝ်လႄႈ ၸင်ႇတီႉ ဢဝ် ဝႆႉမႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉမႃႉထုၵ်ႇပိူၼ်ႈတီႉယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈ လၵ်ႉၶၼႃႇ ၸင်ႇၸွမ်း ၶႆႊသေ တီႉဢဝ် လေႃးၼ ႁွင်ႉၵႂႃႇၸႅတ်ႉထၢမ်ယဝ်ႉ။

 မိူဝ်ႈလႆႈႁူႉဝႃႈ ပိူၼ်ႈၺွပ်းၵႂႃႇ ပီႈဢၢႆႈမၼ်းၼၼ်ႉ ၵုသျ ၸွမ်းႁႃ ၶႆႊသေ ဢဝ်ၵၢင်ႇၸၢၵ်ႈ ဝတ်ႉသႂ်ႇလႄႈ လၵ်ႇၶၼႃႇမဝ်းလူမ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 
ၶုၼ်သိုၵ်းတင်းလၢႆၵေႃႈ မိူဝ်းပွင်ႇၶၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈရႃႇမ ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႃႇမ ၵေႃႈ ၸွမ်းမႃးသေ မိူဝ်ႈလႆႈႁၼ်သွင်ပီႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉတူၺ်းၼႃႈတႃ ပေႉမႃး မိူၼ်ၼၢင်းသီႇတႃႇၼႆသေ ထၢမ်လွင်ႈပေႃႈမႄႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ သွင်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတွပ်ႇသေ ဢဝ်ၵၢင်ႇၸၢၵ်ႈဝတ်ႉသႂ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇမၵေႃႈ မဝ်းလူမ်ႉ ၵႂႃႇ ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ သွင်ပီႈၼွင်ႉ ၸင်ႇဢဝ်တင်း ပၢၼ်းၵုမ်းၸဝ်ႈ ရႃႇမသေ ၺွပ်းဢဝ် ႁႃၼုမမ်ႇယဝ်ႉ မိူဝ်း ၸူးၸဝ်ႈမႄႈ ၼၢင်းသီႇတႃႇ ယဝ်ႉ။ 

ပေႃးဝႃႈ လႆႈႁၼ်ပၢၼ်းၵုမ်းလႄႈ ႁႃၼုမမ်ႇယဝ်ႉ ၵေႃႈ ၼၢင်းသီႇတႃႇ ႁူႉၵမ်းလဵဝ် လွင်ႈဝႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႃႇမ လႄႈ ၸင်ႇလၢတ်ႈၼႄ သွင် ပီႈၼွင်ႉ လွင်ႈဝႃႈၸဝ်ႈရႃႇမ ပဵၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈ ယဝ်ႉ ။ ပေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈ ရသေး ဢဝ် ၼမ်ႉၸိုမ်းသႅင် မႃးယူတ်းယႃပၼ်သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈ ရႃႇမ လႄႈ လၵ်ႉၶၼႃႇ ၶိုၼ်းႁူႉတူဝ်မႃးၶိုၼ်းသေၵေႃႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် ၼၢင်း သီႇတႃႇ ၶဝ်မႄႈလုၵ်ႈ ပွၵ်ႈသၢႆႇဝၢႆႇၶိုၼ်း မိူင်းဢယုၵ်ႉတရယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈ လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် လေႃးၼ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း သေ ၽွင်းငမ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ယဝ်ႉ။ 

မိူင်းဢယုၵ်ႉတယ ၼႆႉ တႄႇမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈဢင်ႇၵုရႃႇၸႃႇ သေ လၢမ်းမႃး ၸဝ်ႈရႃႇမ ၸဝ်ႈလေႃးၼ ၼႆသေ မီးၵႂႃႇထႅင်ႈ ၸဵတ်းသိုပ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မႃး မိူင်းၼႆႉ လႆႈလူႉ သေ ပဵၼ်ၵႂႃႇလၢၼ်းႁိၼ် လၢၼ်းၽႃ ပႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ ။ 

ပေႃးဢဝ် ၼင် ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလူပ်းလင် ဢၼ်ၸရေးပၢင်ႇ ပၢင်မူ တႅမ်ႈဝႃႈတႄႉ ** ဝတ္ထု ၼီးၼႃႇ ၸႃႇတၵၸၢတ်ႈၸဝ်ႈယႃႇမ ၻသၵီရိ လင်ႇၵႃႇသိပ်း ႁူဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တီႈထုၵ်ႇ တီႈၽေႃႇ ၸၢတ်ႈတေႃႇ ပွင်းပၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၼ်ႉမႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႆႉမႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈပုၼ်ႉ သမ်ႉၸိုင် ဢမ်ႇ ၽႂင်ႉ ဢမ်ႇႁေႃး သၽေႃး တီႈၼႆႈ လႆႈပြႃႉႁဵတ်း ၸွမ်း ရှေးရှေး သြႃႇ ၸဝ်ႈ ပိင်ႇၺႃႇရှိ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ သွၼ်ႇလူႁဵတ်း ၸွမ်း ၸရေးပၢင်ႇ ပၢင်မူ ႁဝ်းမႃး မႄးဢူၶျူဝ်း ၸွမ်း ၵႂၢမ်း ႁွမ်းသၢမ်ၵိဝ် လိဝ်ၵဵၼ်ၶဵၼ်းမႄး ႁိုဝ် တၵ်းႁတ်းလိူဝ်ၸွမ်းၼႄး သၢႆႇသေးသီ တူၵ်ႇဢွၵ်ႇမွၵ်ႇၼႄ ပီႈၼွင်ႉဢ မျႃးလႆႈၵျႃးသႂ်ႇၸႂ်မၢတ်ႈ မူႇလ ႁွင်းၵဝ်ႇ မဝ်ႇၶႆႊ မဝ်ႇႁေႃးၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႊ ၽေႃႇၼႄတီႈႁေႃးလၢတ်ႈ မီးဢၵျွင်းၼင်ႇၼႆလႄႈ ထိုင်ဢသုတ်းသၢတ်ႈတေႉယဝ်ႉ ** ၼႆ ။ 

ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉ ။ ပဵၼ်သင်ၼႆမိူဝ်ႈတႄႇႁူဝ်မၼ်း ၸိုင် သမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၸႃႇတၵ ၽြႃးႁေႃး ၸၢတ်ႈဢလွင်းရႃႇမ ၼႆသေတႃႉ ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈတႆး ၼင်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း မႃးၼႆႉ တွၼ်ႊလူပ်းလင် ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ ႁၼ် ၸရေး ၵေႃႉလႂ် တႅမ်ႈ ၸၢတ်ႈပွင်းၶၢၼ်း (ႁူမ်ႈႁုပ်ႈ)။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈရႃႇမ မႃးပဵၼ်ၵေႃးတမ ။လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် မႃးပဵၼ်တေႇဝတၢတ်ႈ ။လၵ်ႉၶၼ မႃးပဵၼ် ဢႃႇၼၼ်ႇ တႃႇ ၼႆၵေႃႈ မီးယူႇ ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸိူင်းရႃႇမ ၼႆႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ ၸႃႇတၵ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ တႃႉ တွၼ်ႊ ၵၼ်ႊ ဢၼ်မိူၼ်ဝႆႉ ၸႃႇတၵ ၵေႃႈမီးဝႆႉ တွၼ်ႊလႂ်တွၼ်ႊ ၼၼ်ႉယူႇ လႄႈ ယင်းတေဢမ်ႇလွတ်ႈ ဢူဢၢႆႊ ၸႃႇ တၵ ၼႆၵေႃႈ ဢွၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈ ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ ။ 

တီႈတေႉ ၾူးၸိူင်းရႃႇမ ၼႆႉ ပဵၼ်ဢႃႇၻီၷဝိ ၸဝ်ႈၶူးမေႃလူင် ဝႃႇလမီၵိ တႅမ်ႈသေ ၵွၼ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈပႆႇတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူင်းရႃႇမ ၼႆႉ ပေႃးမီးဝႆႉ ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူင်းရႃႇမ ၼႆႉ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ဝွၵ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်းပူၼ်ႉမႃး သွင် ႁဵင်ပီႊသေတႃႉ လွင်ႈႁူမ်ႉလွမ်ႉ လွင်ႈသူၼ်ၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်း တေႃႇ ပၢၼ်ၼႆႉ ၵေႃႈ ယင်းပႆႇယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇ ။ ၼႆႉ တေပဵၼ်ၵွပ်ႈ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပႃး ၼႂ်းမၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင် တိုၵ်းတေႃး လွင်ႈတြႃး ထမ်ႇမ လႄႈ ဢမ်ႇတြႃး ဢႃႉထမ်ႇမ ၼၼ်ႉသေ လိုၼ်းလၢႆးဝၢႆးမႃး ထမ်ႇမ ၼၼ်ႉလႆႈ တၢင်းဢွင်ႇပေႉၵႂႃ ႇ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ လွင်ႈပိူင်ပဵၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈ ပႃး ဝႆႉၼႂ်းၸိူင်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉ လွင်ႈႁၵ်ႉပႅင်းပီႈ ဢွၵ်ႇၼွင်ႉပဵၼ်ၵၼ် ၼၼ်ႉလႄႈသင် လွင်ႈႁၵ်ႉပႅင်း ၽူႈၸၢႆးတင်းၽူႈယိင်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လွင်ႈတိုဝ်းၵမ်သိၼ်ထမ်း လွင်ႈႁတ်းႁၢၼ် လွင်ႈဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း လွင်ႈတိုၵ်းတေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပၢၼ်းပၢႆး သၢင်ႈႁၢင်ႈ ဝႆႉႁႂ်ႈပဵၼ် ပၢႆးမွၼ်း ၸၼ်ႉသုင် ဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ ။

လိၵ်ႈလူင်လင်ႇၵႃႇ ၸိူင်းလင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ဢၼ် တႅမ်ႈဝႆႉၽၢႆႇတႆး ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းလႄႈသင် ၸိုဝ်ႈမိူင်းလႄႈသင် တင်း တၢင်ႇၽိုၼ်တေမီး တီႈ ပိူင်ႈပႅၵ်ႇ ၵၼ်ဢိတ်းဢီႈယူႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸိူင်းလင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇမၢၼ်ႊ ႄလႈသင် ၽၢႆႇလၢဝ်းႄလႈ သင် ငဝ်ႈတိုၼ်း မၼ်းမႃးတီႈလဵဝ် ၼႆသေ တႃႉ ႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၵၼ် ၵူႊတွၼ်ႊတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၢမ်းတၢမ်း သိုပ်ႇယိုၼ်ႈမိုဝ်း ၵၼ်မႃးသေၵေႃႈ တီႈပႅၵ်ႇတီႈပိူင်ႈမၼ်းၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မီးမႃး ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ၸိူင်းရႃႇမ ၼႆႉ မီးမႃးပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ မိူင်းၼိူင်ႈလႄႈ မိူင်းၼိူင်ႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိူင်ႈႄလႈ ၵေႃႉၼိူင်ႈ ၵေႃႈ တၢင်းႁပ်ႉႁၼ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁူႉမေႃ မၢင်ႊၸိူဝ်းဝႃႈ ၸိူင်းရႃႇမ ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈပၢင် တိုၵ်းႁိမ်ၼႃႈလိၼ်ၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသွင်ၶိူဝ်း ဢႃႇရိယၢၼ်ႇ (ၸဝ်ႈရႃႇမ) လႄႈ တြႃႇဝီတီႇယၢၼ်ႇ (လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်) ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ ။ မၢင်ႊၸိူဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူင်းရႃႇမၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပဵၼ်ၸိူင်း ဢၼ်ၸႅင်ႈ ၼႄ ပၢင်တိုၵ်း ထမ်ႇမ လႄႈ ဢႃႉထမ်ႇမ ၼၼ်ႉၵူၺ်း မၼ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် လိူဝ်ၼႆႉသေ လုၵ်ႉတီႈၸဵင်ႇမုင်ႈႁၼ် ၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ မႄႇၶႂၢၵ်ႈ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ ထွၵ်ႇၼႄ ပၢႆးဝူၼ်ႉၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼင်ႇၶိုတ်းတၢဝ်း လႆႈႄတႉ ဢိင်ဢဝ်ၸိူင်းရႃႇမ သေ တႅမ်ႈပဵၼ် ပပ်ႉ သၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၸဵင်ႇ သင်္ကေတဝါဒ ယုတ္တိဗေဒ ၼၼ်ႉတူၺ်းႁၼ် သေ ပၢၼ်းပၢႆးတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး (ဝတ္ထု လင်္ကာဒီပချစ်သူ) သေ ၵေႃႉတႅမ်ႈ မၼ်း ပဵၼ် (ချစ်ဦးညို ) ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်း( မိူင်း )ၼင်ႇၵၼ်တိုၵ်း ၵၼ် တေႉတေႉ သေ တႅမ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း ၶွပ်ႇ ယုၵ်ႉတိ ၿေၻ ၼၼ်ႉလႄႈ မီးၵူၼ်း ဢွၼ်ထတ်းသၢင် မႃးတင်းၼမ် ယူႇ ယဝ်ႉ ။ ပပ်ႉၼႆႉ ၵေႃႈလီပိၼ်ႇပဵၼ်ၽၢႆႇတႆးယူႇ ။ 

ၼင်ႇဝႃႈမႃးၼၼ်ႉ ပပ်ႉလင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်ၼႆႉ မၼ်း ၸၼ်ၸႂ် သုမ်ႇလွမ်ႉ ၼိူဝ် တႆးႁဝ်းမႃး ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင် သေ ၵူၼ်းတႅမ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈၶူးမေႃ ၶဝ်ၵေႃႈ တေမီးလၢႆလၢႆၵေႃႉယူႇ ။ ပပ်ႉဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၼင်ႇ ဢတ်ႉထူၵ်ႉပတိ ဝတ်ႉထု ၸႃႇၸၵ ၵူၺ်း ဢမ်ႇၵႃး ဢဝ်
တႅမ်ႈပဵၼ် ၸိူင်းၼႄႁၢင်ႊ သေ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းၼိူဝ်ၶဝ် ဢဝ်ၵႃႊၸိူင်း မႃး ယဝ်ႉ ဢွၼ်သူင်တူၺ်း ၵၼ် ပေႃးပဵၼ်ဝႆႉ ၸိူင်းယ်ႂးႁိုၼ် ဢၼ်လၢမ်းတၢမ်းပုတ်ႈမိုဝ်း ၵၼ်မႃး ပၢၼ် သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။  

လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လမ်းတိုၼ်း လွင်ႈလင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ဢၼ်ဝႃႈ တေဢဝ်လိၵ်ႈလူင်လင်ႇၵႃႇတႆးသေ ဢဝ် ၸုမ်ႈၶူး Ph.D ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် မီးမႃး ယူႇယဝ်ႉ ။ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၸၢႆးမႅၵ်း Sittichai panchon တေဢဝ် လိၵ်ႈလူင်လင်ႇၵႃႇတႆး ရာမယဏ လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ်တႅမ်ႈပဵၼ် Thesis သေ တေၶဝ်ႈတၢင်ႇ ၼႂ်းၸၼ်ႉ ၸွမ် Sipakorn University Bangok ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ လႆႈ ၸူမ်းသိူဝ်း ဢဝ်ၵုင်ႇ မုၼ်တေႉ တေႉယူႇၶႃႈ ။ 

မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃးၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းႁႂ်ႈမီးမႃးထႅင်ႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉလမ်းတိုၼ်း လွင်ႈလင်ႇၵႃသိပ်းႁူဝ်  လိၵ်ႈလူင်လင်ႇၵႃႇ တႆး တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ယူႇ ၼႆသေ ။ 

ၶႂၢၼ်သၢႆၾႃႉ ( မိူင်းငေႃႉ )
(5.9.2024)

ၽိုၼ်ဢိင် ။။ 
လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ပပ်ႉတူပ်ႉၸေႈသႃ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸရေး ပၢင်ႇ ပၢင်မူ တပႄးၸဝ်ႈမိူင်းၼွင် ။။
လင်ႇၵႃႇသိပ်းႁူဝ် ၽိုၼ် pdf ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸရေးလၢႆးသႂ် ၵဵင်းလူမ်း ။</text>
      <sha1>ep6mgs1zrt9e7dbrhi7gvps4d1b86yo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4749</id>
    <revision>
      <id>11980</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;လဵပ်ႈႁဵၼ်း တူၺ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၸၢႆ,ငိုၼ်း မိူ်ငႈၵွၼ်ႇ  ၶေႃႈယွမ်းၼွမ်း ။။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႄႉၼမ်း (မိတ်ဆက်စာတမ်း )ၵွၺ်းလႄႈ ယိူင်း...&quot;</comment>
      <origin>11980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63221" sha1="btd89jjyrvz7fbqaqonmp0wuv0g9tsm" xml:space="preserve">လဵပ်ႈႁဵၼ်း တူၺ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၸၢႆ,ငိုၼ်း မိူ်ငႈၵွၼ်ႇ 
ၶေႃႈယွမ်းၼွမ်း ။။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႄႉၼမ်း (မိတ်ဆက်စာတမ်း )ၵွၺ်းလႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇ ၽူႈသူၼ်ၸႂ် ၽူႈၶႂ်ႈႁူႉ ၶဝ် တေမႄႇၶႂၢၵ်ႈ သိုပ်ႇလမ်းတိုၼ်း ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵႂႃႇလႆႈ ထႅင်ႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၼပ်ႉယမ်ၵူႊၵေႃႉသေ ႉႉႉႉ ၽူႈႁႃၶဝ်ႈသႂ်ႇယွင် ) 
မိူင်းတႆး ၼႆႉ ပဵၼ်မိူ်ငး ႁူၺ်ႈ မိူင်းလွၺ် ၼႆသေတႃႉ မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇထင်သဝ်းၼမ် သေၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉမီးထုင်ႉၼမ်ႉ လႄႈ လိၼ်တီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂင် သေ ၶွၼ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလီၵေႃႈ လီႄလႈ ၶဝ်ႈၼႃး ၶဝ်ႈႁႆႈလႂ် ၽၵ်းယိူဝ်ႈလၢင်းၶဵဝ် မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ် ထူဝ်ႇတၵထူဝ်ႇ  ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ် ၼဵင်ႈႁႅင်ႈၼဵင်ႈယမ်းလ်ႂ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိၼ်ဢမ်ႇသဵင်ႈ သေ သမ်ႉပေႃး လႆႈဢဝ် ၶၢႆ ဢဝ်လႅၵ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း မိူင်း ၼၼ်ႉ မႃး ၸဵမ်မိူ်ငႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ ပုၼ်ႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉမိူ်ငးတႆးၼႆႉ တိတ်းၸပ်း မိူင်းၶႄႇ မိူင်းမၢၼ်ႊ သေ ၵူၼ်းၵႃႉ ၵူၼ်းၵူး ၶဝ်ၵေႃႈ လိူဝ်သေ ၵႃႉၸွမ်း ၵၢတ်ႇ မိူင်းတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ် ၼႂ်းမိူ်ငး တႆးၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းၵႂႃႇ ၵႃႉ ၶၢႆတေႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇသေ တေႃႉဢဝ် ၶူ်ဝးမိူင်းတႆး ၶၢႆတေႃႇမိူ်ငးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉ ဢဝ် ၶူ်ဝးၶွင်မိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၵႃႉၶၢႆပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ 
လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ၵႂႃႇမႃး မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေၸႂ်ႉတၢင်းသၢႆၵွင်းလိၼ် လႄႈ သၢႆ တၢင်းၼမ်ႉ သေ ၽၢႆႇၵွင်းလိၼ် ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉဝူဝ်းတၢင်ႇ မႃႉတၢင်ႇ လေႃႉဝူဝ်း လေႃႉၵႂၢႆး သေ ၽၢႆႇတၢင်းၼမ်ႉ သမ်ႉ တေၸႂ်ႉႁိူဝ်း ၽွင်ႇ ပႄး ၶဝ် ယဝ်ႉ။ 
တႃႇၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်းတႄႉ တေၸႂ်ႉပိူင် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶူဝ်းၶွင် ၵၼ် သေတႃႉ ဝၢႆးမႃး တေမီး မႃး ဢၼ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်သေဢၼ်ဢၼ် မႃးႁဵတ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၵၢင် တႅၼ်းတၢင်သေ ၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈၸႂ်ႉ ၸၢႆႇ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ငိုၼ်းၶႃ ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၶဝ် ၶမ်း ၶဝ် တွင်းၶဝ် ၸိုၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ  သေ ဢဝ်မႃး ၸင်ႈယဝ်ႉ တတ်းမၵ်း ပဵၼ် ၵႃႊၶၼ် ၼိူင်ႈဢၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ 
ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တေႃႇမိူ်ငးမၢၼ်ႊ 
ပေႃးမႃး တူၺ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတေႃႇမိူ်ငးမၢၼ်ႊ ၼႆႉ ၼႂ်းမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ တႄႉ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁၼ် မၢႆတွင်းသင်သေတႃႉ ထိုင်မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢႃႇဝႃ မၢၼ်းတလေး ၼၼ်ႉ တႄႉ လႆႈႁၼ် မီး မၢႆတွင်း ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ ၵၢတ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ မီးတီႈ မိူ်ငးဢႃႇဝႃမၢၼ်းတလေးလႄႈ ယင်းႁၼ်မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းတႆး ၶဝ် မႃး ၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉ မီး ဝႆႉ သီႇ ၵၢတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇပွၺ်း ၼႆသေ မီးဝႆႉ ကျွန်းတောရင်းပွဲ  ၊ ဇောင်းကလောပွဲ ၊ ပလိပ်ပွဲ ၊ မတဲပွဲ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇသီႇတီႈ ၼႆႉ ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆး ၶဝ် ၶႂ်ႈၵႃႉၶၢႆ တီႈလႂ်ၵေႃႈ ၵႃႉၶၢႆလႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းသေ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် ပျေႃ်ႇၸႂ် ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ယင်း ၸီႉသင်ဝႆႉ တီႈ သူၺ်ႇတႅၵ်ႉၸူဝ်း ( ရွှေတိုက်စိုး )ႁႂ်ႈတူၺ်းလူ ပၼ် ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ 
သၢႆတင်းဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆးၶဝ် လူင်းထိုင်မိူ်ငးမၢၼ်ႊဢႃႇဝ ၼၼ်ႉ ၸမ်ႉ 
တေလႆႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈသိုၵ်းမိူ်ဝႈၵွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃႉၵူး တေႃႉသူင်ႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ် ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၵႃႉ မၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ၶဝ် တႄႉ ဢဝ်ႁိူဝ်း ဢဝ်ပႄး လူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ် သေ ၵူၼ်းၵႃႉ ၽၢႆႇဝဵင်းသိူဝ် ႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း ၶမ်းတီႈ ၶဝ်တႄႉ လူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉတႃႈလူင်း ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆး မိူၼ် သီႇပေႃႉ သႅၼ်ဝီ ၶဝ်တႄႉ လူင်းၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း သုမ်သၢႆႇ မတ်ႉတရႃႇ သေ ဢဝ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ တၢင်ႇ ဝူဝ်းတၢင်ႇ မႃႉတၢင်ႇ သေ ၵႂႃႇၵႃႉထိုင် ဢႃႇဝ မၢၼ်းတလေး ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ တၢင်း ၽၢႆႇ မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင် ၵၢတ်ႇလေႃႉ ပၢင်းတယ ယွင်ႁူၺ်ႈ မိူင်းၼၢႆး ၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ သမ်ႉ လူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉတူႈ ၼမ်ႉၸေႃႇၵီႇ ၼမ်ႉပၢၼ်း (ပန်းလောင် ) သေ ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆး ၶဝ် ဢဝ်ၶူ်ဝးဢွၵ်ႇမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ၊ၼဵင်ႈယမ်း ၊ ႁၵ်ႉ ၊ ၼမ်ႉဢွၺ်ႈ ၊ ၶီႈၽိုင်ႈ ၊ သိူဝ်ႈတဵင်ၵုၺ် ၊ ၸေႈမိူင်းၵိုင် ၊ ၸိူၵ်ႈပေႃ ယႃႈၶၼ်းဝၢၼ် တွင်မၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်ႇမိူ်ဝးၶၢႆ မိူင်းမၢၼ်ႊ ယဝ်ႉ  ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉ ဢဝ် ပႃႁႅင်ႈ ၊ ပႃၼဝ်ႈ ၊ ၵိူဝ်၊ ၼမ်ႉမီႇၼမ်ႉမၼ်း ၼမ်ႉမဵၼ် လႄႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်မိူဝ်းၶၢႆ မိူ်ငးတႆး ယဝ်ႉ ။ 
မိူဝ်ႈၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် လႆႈပၼ် ၶွၼ်ႇတီႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ သေ  လႆႈႁၼ် မီးၶွၼ်ႇ သီႇမဵဝ်း ၼႆယဝ်ႉ  ။  ၼၼ်ႉတႄႉ ဆိပ်ခွန်  ပွဲခွန် ကူးတို.ခွန် လှေခွန် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈပၢၼ် ဗဒုံမင်း ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈပူင် ဢၼ်မီး မၢႆဝၼ်း ၁၈၀၆ ၸူႇလႅင်ႇ ၃ ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းသႅၼ်ဝီပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းဝ ၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆ သေ တႃႇ ၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် တေသိုဝ်ႉ ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၼၼ်ႉ ဗဒုံမင်း ယင်းၵူႈ ပၼ်ငိုၼ်း တီႈ ၶဝ် ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်  ၿတုံမိၼ်း ၼၼ်ႉ မိူ်ဝႈၸဝ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၶမ်းၵွၼ်ႈ ၸိုၼ်းၵွၼ်ႈ လႂ် ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶၼ် ငိုၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႆႉ ၶမ်း ၁ ၶၼ် ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇ ငိုၼ်း  ၁၈ ၶၼ် သေ ။ ငိုၼ်း ၁ ၶၼ် ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇ တွင်း ၁ ၸွႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၶၼ်ၸိုၼ်း တႄႉ ဢမ်ႇမီး ဢၼ်တတ်းမၵ်း သေ ဢိင်ငဝ်းလၢႆးသေ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ တၢင်း သုၵ်ႉယုင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ႁိဝ်ႈၸင်ႈ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ၼၼ်ႉသေ ၿတုံမိၼ်း ယၢမ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ငိုၼ်းတႅင်းၵႃး သေတႃႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် ဢမ်ႇသူင်ၵၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇလႄႈ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇ ပႅင်ႈၵဝ်ႇ ၵႂုႇ ယူႇၼႆယဝ်ႉ။ တႅၵ်းၵႃး ဢၼ်ၿၻုံမိၼ်း ယၢမ်ႈႁဵတ်း ဢွၵ်ႇမႃးတႄႉ မီး တႅင်းၵႃး ရၶႅင်ႇ ၊ တႅင်းၵႃးမၢၼ်ႊ ၊ တႅင်းၵႃး ဝေႇသႃႇလီႇ ၊ တႅင်းၵႃးၵလႃး ၼႆယဝ်ႉ။ တႅင်းၵႃး ၶႅပ်းငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၁၆၄ ၶႅပ်း ၼႆ မီးၼမ်ႉၼၵ်း ယေႈၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈမင်းတုင်း ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇ ငိုၼ်းၶႅပ်း တႅင်းၵႃး ၼႆႉ လႆႈလေႃႈလႆ သူင်ၵၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇ သေ သမ်ႉပေႃးလႆႈႁဵတ်း ယူင်ႇၸၢၵ်ႈတႅၵ်းၵႃး မႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ 
တီႈၼႂ်း ပွၺ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် ၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ မီး ဝႆႉ ၸဝ်ႈပွၺ်း ပူႇပွၺ်း (ပွၺ်းၸႃး)  (ပွဲစား )လႄႈ  ၵုၼ်ႇပႅၵ်ႈ (ကုန်ပြတ်) သေ ၶဝ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶုၼ်ဢၼ် ၵွၼ်းၵၢတ်ႇ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ပၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸွမ်းလိူၺ်ႈ မဵဝ်းလႂ်ၸႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ သင်ဢမ်ႇပၼ်ၼႆ တေလႆႈထုၵ်ႇသိမ်းဢဝ်ပဵၼ် ၶွင် ၸဝ်ႈၶုၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆတွင်း တီႈၼိူင်ႈ လႆႈႁၼ် မၢႆဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈ ပီႊ ၁၈၀၆ ၼၼ်ႉ တီႈၵၢတ်ႇ ၼၼ်ႉမီးၸဝ်ႈပွၺ်း (ပွၺ်းၸႃး)  ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢူးယႃႇ( ဥ◌ီးရာ )လႄႈ ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇပႅၵ်ႈ( ကုန်ပြတ် )ဢူးမႅင်ႇတူင်ႇ ( ဥ◌ီးမိုင်တုန် )ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၵူၼ်းၵႃႉ လႄႈ ၶွၼ်ႇဢၼ်လႆႈ ပၼ် မိူဝ်ႈၽွင်း ၼၼ်ႉ ၼႆႉ လႆႈႁၼ်မၢႆဝႆႉဝႃႈ 
မိူဝ်ႈ ၁၈၀၈ ၼၼ်ႉ ဢူးရႃႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၵုၼ်ႇ သႅင် လႄႈ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ သေ လႆႈ ပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
မိူဝ်ႈ ၁၈၁၁ ၼၼ်ႉ ဢူးၶျႅမ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၼဵင်ႈ သေ လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ၶမ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
မိူဝ်ႈ ၁၈၁၁ ၼၼ်ႉ ဢူးၶျႅမ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၵုၼ်ႇ ၵိူဝ်ႄလႈ ပႃႈႁႅင်ႈ ပႃၼဝ်ႈ သေ လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ။ ဢူးသူၺ်ႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇ ထူဝ်ႇ လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ သေ လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း ၄၅ ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
မိူဝ်ႈ ၁၈၁၂ ၼၼ်ႉ ဢူးသႂၢၼ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်း သေလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း သွင်ၸွၺ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉမၼ်း ၂၂၆ ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၼႂ်းၵူၼ်းၵႃႉ ဢၼ်မႃးၵႃႉၶၢႆတီႈ ဢႃႇဝ မၢၼ်းတလေႈ ၼႆႉ မီးၵူၼ်းၵႃႉ တႆးၵွၺ်း ဢမ်ႇၵႃး ယင်းမီးၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၶဝ် ၸႂ်ႉ မႃႉတၢင်ႇ သေ  လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇ တႃႈလီႈ ယူင်ႈၶျၢင်း (ဝဵင်းၸၢင်ႉ ) မႃးၵႃႉၶၢႆတီး ၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်ႇသေ ယဝ်ႉၶိုၼ်းလတ်း မိူင်းမိတ်ႈ သႅၼ်ဝီ သီႇပေႃႉ သေ လူင်းၵႃႉထိုင်မၢၼ်းတလေး ယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်း မိူင်းမၢၼ်ႊ လႄႈ မိူင်းၶႄႇ မိူင်းၵၢပ်ႈပၢၼ် မၢၼ်ႇၶျူး ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ လေႃႈတႃႈသႄ  ၼႆယဝ်ႉ။  
ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ် ဢဝ်မႃးၶၢႆ တေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၽိတ်.ပွမ်ႈ ၊ ၽႅၼ်ႇၽႄး ၊ ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ၊ မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢၼ်ၶဝ် ၶိုၼ်းလုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႊ သိုဝ်ႉမိူ်ဝးၼၼ်ႉမီး ၽႅၼ်ႇၵွင်ႉ ( ချိတ် )  ၊ ၶူၼ်ၼူၵ်ႉ ၊ ႁၢင်းၼူၵ်ႉ ၊ ၵိူဝ် ၊ မႆၽႅၼ်ႇလၢႆႈ ၊ ၵုၺ် လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူ်ဝႈၶဝ် လူင်းမႃး ၼၼ်ႉမၢင်ႊပွၵ်ႈ ယင်းၵႆႉၺႃး ၸူၼ်ၸွမ်းတၢင်း ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ လိၵ်ႈပူင် ၿၻုံမိၼ်း ဢၼ်တႅမ်ႈပူင် မိူဝ်ႈ ၁၈၀၆ လိူၼ်မတ်ႉ ၁   ဝၼ်း ၼၼ်ႉဝႃႈ ႉႉႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ သီႇပေႃႉ တီႉၺွပ်း ပၼ်ၵူၼ်းၸူၼ်ဢၼ် ၸူၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၶဝ် ၼၼ်ႉသေ သူင်ထိုင် ႁေႃၶမ်း ။  သူၺ်ႇတႅၵ်ႉဝုၼ် သမ်ႉ တေလႆႈ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ လူလွမ်ပႂ်ႉၵႅတ်ႇ ပၼ်ၶဝ် ၸွမ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ႊၸိူဝ်း ယင်းၵႂႃႇ ၵႃႉထိုင် ၽၢႆႇတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ ၸွမ်းၶႅပ်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇၼႆ ယဝ်ႉ။ 
ၵူၼ်းၵႃႉမၢၼ်ႊ 
ၼႂ်းၵူၼ်း ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ် ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ မီးၵူၼ်းၵႃႉ တႆးၶဝ် ၶႄႇ ၶဝ် လူင်းထိုင် မိူင်းမၢၼ်ႊ မၢၼ်းတလေး သေတႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႊ ၶိုၼ်ႈၵႃႉၶၢႆထိုင် မိူင်းတႆး ၵေႃႈ မီးယူႇၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵႃႉ ၵေႃႉၸိုဝ်ႈ ဢူးမွင်ႇၵလေး ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉမေႃႇလမႅင်ႇ သေ ၵႃႉၵူးၵုၼ်ႇသိၼ် ထိုင်မိူင်းၼၢႆး ယူႇထင်သဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ သမ်ႉပေႃးလႆႈတၢႆၵႂႃႇတီႈမိူင်းၼၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမၼ်းတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ တႃႇတေဢဝ်လႆႈၶိုၼ်း ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉတီႈမိူင်းၼၢႆး ၼၼ်ႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ၸႂ်ႉ ၵူဝ်ႇသလႄႇ ဢူးဢွင်ႇပၢၼ်း တၢင်ႇထိုင် လုမ်းၸၢႆး (လွတ်ရုံး ) ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ ။ 
ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ 
ၼႂ်းၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းတႆး တေႃႉၶၢႆတေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉ ၼဵင်ႈ  ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူ်ဝးပိူင်ယႂ်ႇ သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၻီႇပေႃးမိၼ်း ၼၼ်ႉ တႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢၼ်းဝႆႉ (ပွဲအုပ်  ၊ ပွဲစား ၊ စာရေးတော်)ၶဝ် သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် မၼ်းယဝ်ႉ ။ ၼႆ.ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူဝ်ႇသလႄႇ တေႃႇ ၶဝ် ယင်းပွႆႇ ၸဝ်ႈပွႆး (ပွႆးၸႃး )ၶဝ် ၶိုၼ်ႈသိုဝ်ႉၼဵင်ႈ ၽႅဝ် မိူ်ငးမိတ်ႈ မိူ်ငးလႅင်း ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ သိုဝ်ႉဢဝ်ၼဵင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေ တေႃႉၶၢႆတေႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  
ၶၼ်ၼဵင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ် ၼၼ်ႉၼႆႉ မီး မိူ်ဝႈၶိုၼ်ႈမိူ်ဝႈလူင်း ယူႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼဵင်ႈၼိူင်ႈတၢင် မီး ၃၂ ၵျၢပ်ႈ ( ပျႃး )သေ ၊ မိူဝ်ႈလူင်း ၼၼ်ႉ မီး ၂၀ ၵျၢပ်ႈ ( ပျႃး )ၼႆႉယဝ်ႉ ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ မီးမွၵ်ႈ ၃၀ ၵျၢပ်ႈ (ပျႃး ) ယဝ်ႉ။ ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ဢၼ် လုၵ်ႉမိူင်းတႆး တေႃႉၶၢႆ ပွႆးယူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႊ ၼႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် တေမီး ႁႃႈႁဵင် ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ ဢၼ် တေႃႉလူင်းထိုင် ပွႆးယူင်ႇဝူဝ်း တီႈဝဵင်းမတ်ႉတရႃႇ ၼၼ်ႉသမ်ႉတေမီး မွၵ်ႈ ႁႃႈႁဵင်ၸွၺ်ႉ သေ ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆတီႈ ပွႆးယူင်ႇမျႂၵ်ႉလၢၼ်း ၼၼ်ႉသမ်ႉ တေမီး မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင်ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတွင်ႇပႅင်ႇၼမ်ႉသၼ်ႇ တေႃႉၶၢႆထိုင် မၢၼ်းတလေး ၼၼ်ႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် တေမီး မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင် ၸွၺ်ႉ သေ ၼဵင်ႈယမ်းသမ်ႉ မီးမွၵ်ႈ မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင် ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼဵင်ႈႁႅင်ႈတင်းမူၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းတႆး လူင်းၼႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ်တေမီး သွင်သႅၼ်ၼိူင်ႈမိုၼ်ႇၸွၺ်ႉသေ ၼဵင်ႈယမ်းသမ်ႉ မီး မိုၼ်ႇပႅတ်ႇႁဵင် ဝူဝ်းတၢင်ႇ  ယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ၼဵင်ႈယမ်း ဢၼ် လုၵ်ႉ ပွတ်းယွမ်ႇ မိူင်းမိတ်ႈ  သေ လူင်းၵႃႉၶၢႆထိုင်  ရတနာသိင်္ဃ  ငစဥ◌်.ကူး တပယင်း မြေဒူး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေမီး မွၵ်ႈ မိုၼ်ႇႁူၵ်းႁဵင်ၸွၺ်ႉ ယူႇၼႆယဝ်ႉ  ။ ၸင်ႇဝႃႈ ၶွၼ်ႇၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ ဢၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၻီႇပေႃးမိၼ်း လႆႈ ၼႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် တေမီး မွၵ်ႈၸဵတ်းသႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼဵင်ႈဢၼ်လုၵ်ႉ မၢၼ်းတလေး ၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ် တၢင်ႇထိုင် မၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ၼၼ်ႉ သမ်ႉ လႆႈၶွၼ်ႇၼဵင်ႈ ၼိူင်ႈလိူၼ် ၸဵတ်းႁဵင် သေ ၼိူင်ႈပီႊ တေလႆႈ ပႅၼ်ႇမိုၼ်ႇသီႇႁဵင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ၼၼ်ႉၼႆ ႁၼ်ၸႅင်ႈလီယူႇယဝ်ႉ ။ 
ၸွမ်းလိူၺ်ႈ တီႈဢွၵ်ႇမၼ်း သေ ၼဵင်ႈ ၼႆႉ  ယင်းၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ သွင်ထၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼွၵ်ႈ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼႂ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဢွၵ်ႇၼဵင်ႈ လွၺ်ၼႂ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၼမ်ႉသၼ်ႇ ၊ ၸလၢမ်း ၊ ႁိၼ်ၽိူၵ်ႇ ၊ ၵွၼ်ႁၢႆ  ၊ မၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ၊ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၊ တွင်ႇမ ၊ တွင်ႇမႄး ၊ ၵုၼ်ႁွတ်ႈ ၊ ၵုၼ်ပွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼႂ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ၼဵင်ႈဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ ထၢၼ်ႈၼိူင်ႈ သေ ၶၼ်ၼဵင်ႈၵေႃႈလႆႈသုင်သေပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈ ၁၈၈၆-၁၈၉၀ ၼၼ်ႉ ၶၼ်ၼဵင်ႈလွၺ်ၼႂ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ လႆႈငိုၼ်း ပၢၵ်ႇၵျၢပ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈဢႄႇသုတ်း လႆႈ ပႅတ်ႇၶၼ် ယဝ်ႉ။ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼွၵ်ႈသမ်ႉ ႁွင်ႉ ၼဵင်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈ ပၢင်ၼိမ်း ၊ တူႉတွင်း ၊ ၼမ်ႉပေႃႉ ၊ တေႃႉၽႄႇ ၊ ၵုၼ်ၵေႃႈ ၊ ပၢင်လူမ်း ၊ ႁူးၵွတ်ႈ ၊ ႁူးသူၼ် ၊ တေႃႉသၢင်ႇ ၊ မၢၼ်ႈၵၢင် ၊ ၸၢင်ႉႁိူၼ်း ၊ ၵွၼ်မွၵ်ႇ  ဢၼ်ပဵၼ် လိၼ်မိူင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းလူင် သေ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼွၵ်ႈ ၼႆ ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ၵွၺ်းလႆႈၶၼ် မွၵ်ႈ ၸဵတ်းၶၼ် ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၼၼ်ႉၼႆႉ  ဒေါ်ကြန် (အကြီးတန်းသုတေသန မှူး ) ယၢမ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လက်ဖက်ရောင်းဝယ်ရေးနှင်. ရှမ်းပွဲဝိုင်းများ (၁၈၈၆-၁၈၉၁) ၼၼ်ႉယူႇလႄႈ ႁႃလူတူၺ်းလႆႈယူႇၶႃႈ ။ တီႈၼႆႈတႄႉ ဢမ်ႇတႅမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢၢၼ်းပိၼ်ႇပဵၼ်ၽၢႆႇတႆးယူႇ ။ 
ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈငိုၼ်း 
ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးမေႃႇၶုတ်းႁႄႈ တင်းၼမ် သေ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈမင်းတုင်းၼၼ်ႉ တီႈယွင်ႈႁူၺ်ႈ မီးၼိူင်ႈမေႃႇ ဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႈႁူၺ်ႈၵုမ်းၵမ် ။ လွၵ်ႉၸွၵ်ႉ မီး မေႃႇႁႄႈ ၼိူင်ႈမေႃ  မေႃႇၸိုၼ်း ၼိူင်ႈမေႃႇ ၊ မိူင်းၼၢႆး မီးမေႃႁႄႈ ၼိူင်ႈမေႃ ၊ ပေႃႇသႅင်း သွင် မေႃႇ ၊ ဝဵင်းတပႅတ်ႉ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ သွင် မေႃႇ ၊ ၵျွၵ်ႉထၢပ်ႉ သွင် မေႃႇ ၊ ပေႃႇၼိၼ်း ၼိူင်ႈမေႃႇ ၊ ရႂႃႇငၢၼ်ႇ ၼိူင်ႈမေႃႇ ၊ ပေႃႇသီႇဝၢၼ်ႈ ၼိူင်ႈမေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မေႃႇႁႄႈ ၼမ်ႉတူးပၢင်ႁၢႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၵုမ်းၵမ် ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇႄႁႈငိုၼ်းႁႄႈလဵၵ်း တင်းၼမ်သေ ပဵၼ် မေႃႇဢၼ် လိုဝ်းလင် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ 
ႁႄႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတေႃႉၶၢႆတေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ မၢၼ်းတလေး ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ လုၵ်ႉမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ တေႃႉၶၢႆတေႃႇ မိူင်းၶႄႇ ယဝ်ႉ။ 
ၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ 
တႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်သိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇ ၼႆႉ ၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇလူင် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ ၶႄႇၶဝ် တေႃႉဢဝ် ၶူဝ်းမိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢုမ်တွင်း ဢုမ်ဝေႈ တၢၼ်းသိူဝ်းၽႃႈၸဵၼ် လႄႈ ၶူဝ်းၼႃ ၶူဝ်းဢုၼ်ႇ သိူဝ်ႈသွၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးထိုင် တီႈၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ သေ  ၶိုၼ်းသိုပ်ႇတေႃႉၶၢႆထိုင် ပွတ်းထုင်ႉမိူင်း ၼမ်ႉတႃႈလူင်း ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၶဝ် တေႃႉဢဝ် ၶူဝ်းလၢႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ သႃႇၶဵဝ်သိင် (စာချိုစင် )  မႃးသေ သမ်ႉၶိုၼ်းသိုဝ်ႉ  ဢဝ် ၵုၺ်ၽူင်း လႄႈ သႅင်ၶဵဝ် သေတေႃႉမိူဝ်းယဝ်ႉ ။ ၶဝ် လုၵ်ႉမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ဢဝ်ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၊ မႃႉတၢင်ႇ လေႃႈတၢင်ႇ သေ တၢင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶဝ်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းသေ ပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၶဝ်လိုဝ်ႈသဝ်း  ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းမႅၼ်း ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ထိုင် မိူင်းမႅၼ်း လႆႈပႆၶၢဝ်းတၢင်း ၵဝ်ႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉမိူင်းမႅၼ်း ထိုင်တႃႈလီႈၾူး ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းသွင်ဝၼ်း ။ လုၵ်ႉတႃႈလီႈ ထိုင် ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ သိပ်းသွင်ဝၼ်း ။ လုၵ်ႉယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ထိုင် သႃႇၶဵဝ်သိင် ႁႃႈသိပ်းဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ် လုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႊ သိုဝ်ႉမိူဝ်းၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ တေမီးထႅင်ႈ သႅင်ၶဵဝ် လႂ် ၊ ႁႄႈလဵၵ်း လႂ် ၵၢၼ်ႉ လႄႈ ၶမ်း တင်း ငိုၼ်းႁႄႈ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 
ၵၢတ်ႇႁႃႈဝၼ်း မိူင်းတႆး 
ၼင်ႇႁူႉၵၼ်ယဝ်ႉ ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ဝၢၼ်ႈလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝၼ်းၵၢတ်ႇ ယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈပဵၼ်မႃး ႁႃႈဝၼ်းၼိူင်ႈၵၢတ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ လီၶဝ်ႈၸႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇမီးၵၢတ်ႇ ၼၼ်ႉၼႆႉ ၸွမ်းလိူၺ်ႈ တၢင်းၽႂ်ၶႂ်ႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ တႃႇတေလႆႈၶူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉ လႆႈၸွပ်ႇႁႃ တီႈမီး ၶူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိူင်ႉယၢမ်း  ဢမ်ႇငၢႆႈၸႂ်ငၢႆႈၶေႃး လႄႈ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇတတ်းမတ်း ဢွင်ႈၵၢတ်ႇ သေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉႄလႈ ၵူၼ်းၶၢႆ (ၵူၼ်းၶႂ်ႈလၢႆႈလႅၵ်ႈ )တေႁိုၵ်ႉၺႃးတေႃႇၵၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁႃႈဝၼ်းလႂ်ယေႈၵၢတ်ႇ ယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵၢတ်ႇဝဵင်းၼိူင်ႈလႄႈ ဝဵင်းၼိူင်ႈ ဢမ်ႇၺႃးဝၼ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ် ပဵၼ်မႃး ဝၼ်းၵၢတ်ႇဝၢၼ်ႈလႂ် ဝဵင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၽူႈမီးတၢင်းၶၢႆလႄႈ ၶႂ်ႈၶႆၢၵူႊဝၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃႈၶဝ်ႈၵၢတ်ႇတီႈၼိူင်ႈယဝ်ႉ သမ်ႉသိုပ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼိူင်ႈ ႁဵတ်းၼႆ လႆႈသိုဝ်ႉလႆႈၶၢႆတေႃႇပေႃးၶွပ်ႈဝူဝ်ႈ ယဝ်ႉ။ 
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶဝ်ႈၵၢတ်ႇ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းႁႆႊ ၼႂ်းသူၼ်ၶဝ် ၵႂႃႇႁႃလႅၵ်ႈလၢႆႈတေႃႇၵၼ် ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ဢၼ် လႅၵ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇထူၵ်းငိုၼ်း သိုဝ်ႉ ဢဝ် ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈပႆႇမီးငိုၼ်းၶႅပ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈတႅင်းၵႃး ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၸၢႆႇတေႃႇၵၼ် ။ လွင်ႈၸၢႆႇငိုၼ်းၸမ်ႉ ႉငိုၼ်းပၢၵ်ႇၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ယေႈၸွၺ်ႉ ။ ပႅတ်ႇသိပ်းၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈယေႈပၼ်း ။ သိပ်းၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈယေႈၶၼ် ။ ပႅတ်ႇၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈယေႈႁွၺ်ႉ ။ သီႇၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉယေႈတွင်ႇ ။ သွင်ၵျၢပ်ႈပၢႆၶိုင်ႈ ပဵၼ်ယေႈႁွင်ႈ ။ ယေႈၵျၢပ်ႈမီးသွင်ၶိုင်ႈ ။ ယေႈၶိုင်ႈမီး သွင်သိၵ်ႈ ။ ယေႈသိၵ်ႈမီး သွင်သဵဝ်ႈ ၊ ယေႈသဵဝ်ႈမီး သီႇတုမ်ႇ ။ ယေႈတုမ်ႇမီးသီႇၶႅၵ်း ။ ၶႂ်ႈၸၢႆႇၵႃႊႁိုဝ် ၵေႃႈ ဢဝ်ႁိပ်ႇႁိပ်ႇသေ သႂ်ႇၽၢင်ယွၺ်း ႁိဝ်ႈဢဝ် ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်းၸၢႆႇၵၼ် ။ 
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မႃး လွင်ႈၸၢႆႇငိုၼ်း ၼႆႉ ၼင်ႁိုဝ်ပေႃးတေငၢႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလေႃႇႁဵတ်းငိုၼ်းၶႅပ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တႅင်းၵႃး ၼၼ်ႉၸၢႆႇၵၼ် ။ ငိုၼ်းတႅင်းၵႃး ယေႈၶႅပ်းမီးသီႇမူး ။ ယေႈမူးတၢၼ်ႇ ပႅၵ်ႇသၢၼ်ႇလႅင် သိပ်းပႅၵ်ႉ ။ ပႅၵ်ႇသၢၼ်ႇ ႁႃႈပႅၵ်ႉ တၢၼ်ႇငိုၼ်း ယေႈပႄး ။ ႁႃႈပႄး ယေႈထေႈ ။ သွင်ထေႈပဵၼ် ယေႈၶိုင်ႈ ။ သွင်ၶိုင်ႈ ပဵၼ်ယေႈ ၵျၢပ်ႈ ။ 
ဝၢႆးၼၼ်ႉ  ငိုၼ်းတႅင်းၵႃး ယေႈၵျၢပ်ႈသမ်ႉ ဝႆႉပႅတ်ႇမူး ။ သီႇမူးယေႈၶိုင်ႈ ။ သွင်မူး ပဵၼ်ယေႈ ယေႈထေႈ ။ ယေႈမူးမီး သွင်ပႄး ။ ယေႈပႄး မီးသွင်တုမ်ႇ ။ ယေႈတုမ်ႇမီး သီႇပႅၵ်ႉ ။ ယေႈပႅၵ်ႉ ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇငိုၼ်းသွင်ၶႅၵ်း ။ တႅင်းၵႃး ယေႈ ၵျၢပ်ႈ မီးႁူၵ်းသိပ်းပၢႆသီႇပႅၵ်ႉ ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ငိုၼ်းယေႈၵျၢပ်ႈ သမ်ႉဝႆႉ ပၢၵ်ႇပႅၵ်ႉ ယဝ်ႉ။ 
ပုၼ်ႈတႃတေ လုမ်းလႃး ၵၢတ်ႇၸွမ်းပတ်းၽဵဝ်ႈယုပ်းယၢပ်း ယႃႇႁႂ်ႈႁူၵ်ႉႁၢမ်းၼၼ်ႉ ဝႆႉပၼ် ၽူႈလူၵၢတ်ႇၵေႃႉၼိူင်ႈ သွင်ၵေႃႉ ၊ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇပွၺ်း ။ ပူႇပွၺ်း ၼႆႉ မၼ်းလႆႈၵဵပ်းဢဝ် ၼိူဝ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးၶၢႆၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၶၢႆတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၵေႃႈ ဢဝ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉပၼ် ၊ ၽူႈၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၶူဝ်းတိုဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်းပၼ် တၢၼ်ႇမူးၵေႃႈမူး တၢၼ်ႇပႄးၵေႃႈပႄး ၊ တၢၼ်ႇပႅၵ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႉ ၊ ၵဵပ်းဢဝ်ႁႂ်ႈပေႃးၵိုင်ႇၸွမ်း တၢင်းၵႃႉတၢင်းၶၢႆၶဝ် ။ ပုၼ်ႈတႃႇၵဵပ်းၼိူဝ် ၵူၼ်းၶၢႆဝူဝ်းၵႂၢႆးလႄႈ မႃႉသမ်ႉ မီးဝႆႉထဵင်ၵၢင်လင်ၼိူင်ႈ ။ၽႂ်ဢဝ်မႃး လၢႆတူဝ်ၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇလၢတ်ႈတီႈ ၵူၼ်း ပႂ်ႉ ထဵင်ၵၢင်သေ ပေႃးၶၢႆၶၢတ်ႇယဝ်ႉ ငိုၼ်းႁူဝ်ၶၼ် ယေႈၵျၢပ်ႈ လႆႈၵႂႃႇပၼ်တီႈထဵင်ၵၢင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵဵပ်းၵၢင် ၼႆယဝ်ႉ ။ 
လၢႆးၸႂ်ႉၸၢႆႇ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ လႄႈ ပိူင်ႁိဝ်ႈၸင်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ 
ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူင်ႈဢၼ် ၸွမ်ႇၵႄႈ တၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ သိုဝ်ႉၶၢႆ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉတၢင်ႇဢၼ်လႂ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းလႂ် တႃႇပၼ်ၶွၼ်ႇလႂ် တႃႇထၢမ်းဢမု လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ သေ လိူဝ်သေ ငိုၼ်း ယင်းမီး ၶူဝ်းမီးၵႃႊၶၼ် တႄႇဢဝ် ၶမ်း ၼၼ်ႉတေႃႇထိုင် ၶူဝ်းဢမ်ႇပေႃးမီး ၵႃႊၶၼ် ၸိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ ၶမ်းလႄႈ ၸိုၼ်း ၼၼ်ႉ တေမီး ငိုၼ်းလႄႈ တွင်း ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ငိုၼ်းၼႆႉ တူၵ်းထုၵ်ႇတႃႇ ၸႂ်ႉပဵၼ် ၶူဝ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွင်း သမ်ႉ လီသေ ၸိုၼ်းလႄႈ လီဢဝ်မႃး လေႃးၸွမ်း ငိုၼ်းယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉလေႃး တွင်း ၼမ်သေ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈ ယွမ်း ၵႃႊၶၼ် ၵႂႃႇၵေႃႈမီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈတတ်းမၵ်း ၼမ်ႉၶၼ် တွင်း ဢၼ်လႆႈလေႃးၸွမ်းငိုၼ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ ။ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢမ်ႇငၢႆႈငႅမ်ႈလႄႈ တႃႇတေဢဝ် ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ မႃး ၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႆႉ မၼ်းသုၵ်ႉယုင်ႈဝႆႉလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈၸူးၵၼ် ဝႆႉပဵၼ် ပိူင်ယႂ်ႇ သေ ၸႂ်ႉ ၵၼ်မႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈႁိဝ်ႈၸင်ႈ တူင်သၢၼ် လႂ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈႁၼ် မီးပိူင်မၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ 
ပိူင်လႅၵ်ႈငိုၼ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ
ၼိူင်ႈၶႅၵ်း = ၼိူင်ႈပႅၵ်ႉ 
သီႇပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈပႄး 
ႁႃႈပႅၵ်ႉ = ၶိုင်ႈမူး 
သိပ်းပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈမူး 
ၼိူင်ႈမူး = သွင်ပႄး 
သွင်မူး = ၼိူင်ႈမၢတ်ႈ 
သွင်မၢတ်ႈ = ၼိူင်ႈၶႂၢႆး 
သၢဝ်းႁႃႈပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈမၢတ်ႈ 
ၼိူင်ႈမၢတ်ႈ = ၼိူင်ႈထေႈ 
ၼိူင်ႈထေႈ = သွင်မူးပႄး 
သွင်မၢတ်ႈ = ႁႃႈသိပ်းပႅၵ်ႉ 
ႁႃႈသိပ်းပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈၶႂၢႆး 
သွင်ၶႂၢႆး = ၼိူင်ႈၵျၢပ်ႈ ( ပျႃး )
သွင်ပျႃးၶႂၢႆး = ႁွင်ႈၼိူင်ႈ 
သီႇပျႃး = တွင်ႇၼိူင်ႈ 
သွင်ႇတွင်ႇ = ၼိူင်ႁွႆႉ 
ပႅတ်ႇပျႃး = ႁွႆႉၼိူင်ႈ 
သိပ်းသွင်ပျႃး = သၢမ်တွင်ႇ 
ၶိုင်ႈၸိတ်ႉ = သၢမ်တွင်ႇၶႂၢႆး 
သၢဝ်းပျႃး = ႁႃႈတွင်ႇ 
သၢဝ်းႁႃႈပျႃး = ၸိတ်ႉၼိူင်ႈ 
သီႇႁွႆႉ = သၢမ်ၶၼ်ပၢႆသွင် 
သိပ်းပျႃး = ၼိူင်ႈၶၼ် 
ပႅတ်ႇၶၼ် = ပၼ်းၼိူင်ႈ 
ပၢၵ်ႇပျႃး = ၸွႆႉၼိူင်ႈ 
သွင်ပၢၵ်ႇပျႃး = ၵူမ်းၼိူင်ႈ 
ၵူမ်းႁႃႈၶၼ် = သွႆးၼိူင်ႈ 
သၢမ်ပၢၵ်ႇ = သၢမ်ၸွႆႉ 
သိပ်းၸွႆႉ = ၼိူင်ႈႁဵင် 
သိပ်းႁဵင် = ၼိူင်ႈမိုၼ်ႇ 
သိပ်းမိုၼ်ႇ = ၼိူင်ႈသႅၼ်
သိပ်းသႅၼ် = ၼိူင်ႈလၢၼ်ႉ 
သိပ်းလၢၼ်ႉ = ၼိူင်ႈလၢၵ်ႈ 
သိပ်းလၢၵ်ႈ = ၼိူင်ႈၵုတေႇ ။ 
(ၼိူင်ႈဝၢတ်ႇ = ၼိူင်ႈၵျၢပ်ႈသီႇပႄး )(ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ် ၼႂ်းပပ်ႉၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉၸႂ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႉ )
ပိူင်တူင်သၢၼ် 
သွင်ႁူင်း = ၼိူင်ႈယွပ်း 
သွင်ယွပ်း = ၼိူင်ႈၵမ် 
သွင်ၵမ် = ၼိူင်ႈၵွပ်ႇ 
သွင်ၵွပ်ႇ = ၼိူင်ႈၸလႄႇ 
သွင်ၸလႄႇ = ၼိူင်ႈၶႂၵ်ႉ 
သွင်ၶႂၵ်ႉ = ၼိူင်ႈပႄႇ 
သီႇပႄႇ = ၼိူင်ႈၸိတ်ႉ 
သွင်ႉၸိတ်ႉ = ၼိူင်ႈၶႂၢႆး 
သွင်ၶႂၢႆး = ၼိူင်ႈတၢင် 
သွင်တၢင် = ၼိူင်ႈၶွၼ် 
သွင်ၶွၼ် = ၼိူင်ႈလင် 
သိပ်းတၢင် = ၼိူင်ႈၸေႃး ။ 
ပိူင်တူင်ၼမ်ႉမၼ်း 
သွင်ၵွၵ်းႁူ = ၼိူင်ႈတဝ်ႈဢွၼ်ႇ 
သွင်တဝ်ႈဢွၼ်ႇ = ၼိူင်ႈတဝ်ႈလူင် 
ႁူၵ်းတဝ်ႈလူင် = ၼိူင်ႈၵႃႇရၢၼ်ႇ 
သီႇၵႃႇရၢၼ်ႇ = ၼိူင်ႈပုင်းလူင် ။ 
ပိူင်ႁိဝ်ႈၸင်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉပိုတ်ႇ ၶႄႇ - တႆး မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ 
ၽွႆ ( ဢိတ်း ) ၊ ထေႈ ၊ လီ ၊ ႁွင်ႈ ၊ ၽြုၼ် ၊ သီ ၊ ၶေႃၶြေ ၊ ၸင် ၊ သိူင် ၊ တၢင် ၊ တိုဝ် (ပႄႇ) ၊ ၶႂိၺ် ၊ ႁၢပ်ႇ ၊ ၽႃ ၊ ဝၢၼ်ႇ ၊ ၵွပ်ႇ ၊ ၸိတ်ႇ ၊ သွပ်ႇ ။ 
ၵႂၢမ်းၵမ်းထုၵ်ႇ ၵပ်းၵၢႆႇႁိဝ်ႈၸင်ႈ 
ၶႅၵ်းၵမ်ႉတွင်ႇ ႁွင်ႇၵမ်ႉပၼ်း ။ 
ၸိူၵ်ႈသၢဝ်းဝႃး မႃးႁႃၵႃႊမွင်ႈ 
လုၵ်ႈႁႃႈတွင်ႇ မႃးႁႃၽၢင်ယွၺ်း ။ 
 ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇ လိူၺ်ႈတၢင်းၵႃႉ 
•	ၵႃႉၵႃႉ ၶၢႆၶၢႆ-ငိုၼ်းႁၢႆ ၵွပ်ႈဢမ်ႇၼပ်ႉ
•	ၵႃႉၵႅမ်ၵျွင်း-တွင်းတွင်းႁွမ်ၶဝ်ႈႁႅင်ႈ
•	ၵႃႉ ၵိူဝ်းတွၼ်း-ၼွၼ်း ၵိူဝ်းဢုၼ်ႇ
•	ၵႃႉ ၵိူဝ်းလႆႈ-ၶႆႈ ၵိူဝ်းၶိုတ်း-ပိုတ်း ၵိူဝ်းတိူဝ်ႉ
•	ၵႃႉၶိုၼ်ႈ ၵလွင်ႈ-ငိုၼ်းယေႈႁွင်ႈ ၵိုတ်းသၢမ်ပႄး
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းပွၵ်ႈ-ၵၢမ်ႇ မျွၵ်ႈပၼ်
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းမႃး-ၺႃးၵမ်းသုၼ်ႇ
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းမီး-ၵႂၢမ်းပီးၼႃႇ
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းမိူဝ်း-ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇ
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းယဝ်ႉ-ၶဝ်ႈ ၸဵဝ်းသုၵ်း
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းလႆႈ-ဢမ်ႇမႆႈၸႂ်
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းဝၢႆႇ-မႅၼ်ႈၽၢႆႇမၼ်း
•	ၵႃႉ သုမ်းတိုၼ်း-ၶႅၼ်းသေ ဢိုၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈ
•	ၵႃႉသုမ်း ပိူၼ်ႈၼႃႈတူႇ-ၵမျၢတ်ႈ ၶႂ်ႈယူႇၸမ်
•	ၵႃႉ  တွင်ႉတၼ်-ၶၢႆၶၼ်ပေႃးသေပိူၼ်ႈၵေႃႈလႆႈ
•	ၵႃႉ ထင်ႁိုင်-ၵိုတ်းမိုင်ယူႇမိူင်းပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉ ပုတ်းတိုၼ်း-ၶႅၼ်းသေ ၵူႈငိုၼ်းပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉ  မီးသုၼ်ႇ-ၵုၼ်ႇ ၺႃးပွႆး
•	ၵႃႉ မျၢတ်ႈ ယႃႇၸၢႆႇလူင်-ၸိုဝ်ႈႁူင် ယႃႇယွင်ႈၶိုၼ်ႈ
•	ၵႃႉ မျၢတ်ႈ ယႃႇၸူမ်း-ၵသုမ်း ယႃႇၶၢၼ်ႉ
•	ၵႃႉ မျၢတ်ႈဢႄႇ-ၶႅၼ်းသေ လေႇၸၢႆႇလူင်
•	ၵႃႉ ယေႈၵၢတ်ႇ ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ႁဵတ်းပွႆးလူင် မိူၼ်ပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉ ယေႈပွၵ်ႈ ၵိၼ်ယေႈဝၼ်း-ဢမ်ႇတၼ်းမီးမိူဝ်ႈလိုဝ်ႈ
•	ၵႃႉ ယေႈလၢႆး ၵိၼ်တေႃႇၸူဝ်ႈ-ႁိူၼ်းဢုတ်ႇတူဝ်ႈတဵမ်မိူင်း
•	ၵႃႉယေႈလိူၼ် ၵိၼ်ယေႈၵၢတ်ႇ-မၢတ်ႇၼီႈသမ်ႉပေႃးလၢႆး
•	ၵႃႉယေႈလိူၼ် ၵိၼ်ယေႈပီ-ဢမ်ႇလူဝ်ႇၶီၸႂ်ၵွပ်ႈ
•	ၵႃယေႈလိူၼ် ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ဝၢႆးလိုၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉယေႈဝၼ်း ၵိၼ်ယေႈၶူပ်ႇ-ၵႃႈပေႉတူပ်ႇ ဢမ်ႇမူတ်း
•	ၵႃႉယေႈဝၼ်း ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ၼွၼ်းဢိူၼ်လိူၼ်ၵေႃႈလႆႈ
•	ၵႃႉယေႈဝၼ်း ၵိၼ်ယေႈဝၼ်း-ႁဵတ်းသင် ဢမ်ႇတၼ်းပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉယေဝူင်ႈ ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ႁဵတ်းႁိူၼ်းလူင် မိူၼ်ပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉယွၵ်းယွၵ်း ၵယွင်ႇယွင်ႇ-ငိုၼ်းႁွႆႉၼိုင်ႈ တဵမ်တွင်ႇလွႆးလွႆး
•	ၵႃႉလၢႆလၢႆ ဝႃႈၵ-ငိုၼ်းၵဝ်ႇ ၶျလုမ်းၸွမ်း
•	ၵႃႉဢႄႇ ၸၢင်ႈၶေးႁူင်-ၵလူင် ၸၢင်ႈၶေးသုမ်း
•	ၵႃႉဢမ်ႇသုၼ်ႇ-ၼွၼ်း ဢမ်ႇဢုၼ်ႇ
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇသုၼ်ႇ-ၵုၼ်ႇၶမ် သမ်ႉငိုၼ်းမူတ်း
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇသွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼပ်ႉ-ၵုၼ်ႇၶမ်ၵပ်ႉ ငိုၼ်းမူတ်း
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇမၢၼ်-ၵၢၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇမျၢတ်ႈ ၸူးမေႃ-လေႃဢဝ်ငိုၼ်း ပေႃးသဵင်ႈ
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉ-ၶဝ်ႈ ဢမ်ႇသုၵ်း ။ 
ၵႂၢမ်းတႃႉ  ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ

သီႇတိၼ်ပႆယုင်ႈယၢင်ႈ ၊ သွင်ၽၢၵ်ႇၶၢင်ႈပႃးပႅမ်း ။ 

တႃႈၶုၼ်ၼႂ်းႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၵဵပ်းငိုၼ်း ၼၼ်ႉ 

ၼႂ်းႁေႃမိူင်းမိတ်ႈ ၼၼ်ႉ မီး တႃမိူင်းၶမ်း တႃမိူင်းငိုၼ်း ဢၼ် ၵွၼ်းၵၢၼ် ၶုတ်းၶမ်းၶုတ်းငိုၼ်း လႄႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၶွၼ်ႇၶမ်း ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွၵ်ႇၶိူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉတေမီးထႅင်ႈ တႃမိူင်းယွင် ဢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၼႃး လႄႈ ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈသူၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ပူႇႁဵင် ပူႇမူင် ထမူင် ပူႇပၢၵ်ႇ ပူႇၵႄႇ ၶဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵုမ်းၵၢၼ် ယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းမၢႆတွင်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ 

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း မီး သႅင်ၸူင်းပူႈ ? 相种补 ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ 
သႅင်ၵၼ်းၶမ်း ? : 相干罕 ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈလုမ်း လိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
ၾႃႉၵိုင်ႇမိူင်း ? - 法更孟 ပဵၼ် ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈလုမ်းလိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
သႅင်ၵၼ်းၸိင်ႇ -相干景 ? ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈမၢႆ ယဝ်ႉ ။ 
သႅင်သူင်ႈဝၢင်း ? 相松汪 ပဵၼ် ၽူႈၼပ်ႉသၢင်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ။ 
ၾႃႉယိင်ဢဵင်း? -法允恩 ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း ၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းဝၼ်း (ၽူႈၵုမ်းငိုၼ်း) ယဝ်ႉ ။

ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၾႃႇပၢႆႇမိူင်း ? 法摆勐. ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၢင်ပွႆး လႄႈ ပၢင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ပၢင်ၵႃႈဝႅၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။   
သႅင်ဝဵၼ်းႁဵင်ႈ ? 相温很 ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅမ်ႈမၢႆ လွင်ႈယႂ်ႇ လႄႈ လွင်ႈ ပိုၼ်း။  
ၾႃႉၶမ်းႁၢၼ် ? 法罕汉 ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသႃႇသၼႃ လႄႈ ၵၢၼ်လူႇ ၵၢၼ်တၢၼ်း ၶိုၼ်ႈလူင်ႊ ပၢႆႈၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ။  
သႅင်ၶႅၵ်ႇ ? 相克 ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထႅင်ႈဢၼ်႞သမ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၶူးၵၢၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉပၢၼ်ႇမိူင်း ? 法邦勐 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ 法召干။  
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၊ 
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼႃး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉဢေႃႈမိူင်း ? 法俄勐 ။  
ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၾၢႆႇႁွင်ႈၼမ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁႃပႃ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸၢၼ်ႇပႃ ? 法盏吧 ။ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ပႃႇမႆႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၶိူဝ်းသႅၼ် ? 法可相 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်ၸၢင်ႉ ? 闷盏 ။ ၵေႃႉ ဢၼ် ၵုမ်းၵမ် မႃႉ ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်မႃႉ ? 闷嘛ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 

ၵူၼ်းၵႃႉ ၼႂ်းပိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းၸိူင်းယႂ်းႁိုၼ် 
ၼႆႉတႄႉ တေဢွၼ်ႇၵၼ် ႁူႉလီလီယူႇ ။ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ လူင်  သၢမ်လေႃၵဵင်းတွင်း း ယဝ်ႉ ။ လွင်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉ သၢမ်လေႃး တႄႉ ဢမ်ႇၶႆႊ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ လွင်ႈသၢမ်လေႃး ဢူးပဵမ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လီမီး ၽိုၼ်လိၵ်ႈလမ်းတိုၼ်း ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ ၸိူင်းႁၵ်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ လွင်ႈယူႇၵိၼ်သဝ်း လွင်ႈၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇ  ။ သမ်ႉထႅင်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းၵႃႉ သႅင်လႅင် (ပၢတ်ႇတမျႃး )လႂ် သႅင်ၶဵဝ်လႂ်  ပၢတ်ႇယၢင်လႂ်  ၼဵင်ႈလႂ် ၼမ်ႉမီႇၼမ်ႉမၼ်း ၼမ်ႉမဵၼ် လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၼမ်ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽိုၼ်မၢႆတမ်းလႄႈ (ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇယိုၼ်းထိုင် လႄႈ )ဢမ်ႇၸၢင်ႊ ဢဝ်မႃးတႅမ်ႈၼႄႇ လႆႈ  ။ 

တွၼ်ႊလူပ်း 

ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈတႅမ်ႈဝႆႉ ႁိုင်တေႉတေႉ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ  ၶေႃႈမုၼ်း မၼ်းႁႃယၢပ်ႇၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉ မၢင်ႇၵိူဝ်း တေထူပ်းႁၼ်ၶေႃႈမုၼ်းမႂ်ႇ သေ တႂ်းမွင်း ဝႆႉ တင်းႁိုင် သေတႃႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မီးမႃးထႅင်ႈလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ လႆႈႁူႉၵႃႊႁိုဝ်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၼႄၵႂႃႇ ၶၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသေ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၸင်ႇႁႃထႅမ်ယဝ်ႉ ၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်လိၵ်ႈၼႆႉ တႅမ်ႈပိုၼ်ႊပၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ တီႈယူပ်ႈတီႈယွမ်း ဢၼ်လီထွၼ်လီထႅမ် မီးထႅင်ႈ တင်းၼမ်ယူႇၶႃႈ ။ မွင်းႁႂ်ႈ မီး ၵူၼ်းဢၼ် ယွင်ႇၼင်ႇဢၢႆႈႁႃး သေ ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ တဝ်ၽၢၼ်ႉ လမ်းတိုၼ်းမႃး သႂ်ႇ ယွင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၼၼ်ႉၵွၺ်းၶႃႈ ။ 
 
ၼပ်ႉယမ်ၵူႊၵေႃႉသေ 
ၶႂၢၼ်သၢႆၾႃႉ (မိူင်းငေႃႉ )
17.1.2026

ၽိုၼ်ဢိင် ။။ 
-	ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉႁႃႈ( ငဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး )
-	ခွန်ခမ်းခေါင် ၏ ရှမ်းဘာသာ သင်စာအုပ် 
-	ကုန်းဘောင်ခေတ် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန်သွယ်ရေး  (တင်နိုင်တိုး )
-	လက်ဖက်ရောင်းဝယ်ရေး နှင်. ရှမ်းပွဲဝိုင်းများ (၁၈၈၆-၁၈၉၁)ဒေါ်ကြန်</text>
      <sha1>btd89jjyrvz7fbqaqonmp0wuv0g9tsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>11981</id>
      <parentid>11980</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khuanhsaifah</username>
        <id>678</id>
      </contributor>
      <origin>11981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63287" sha1="8xq6gxujp5b3vs96sz6x81ip4yskt4o" xml:space="preserve">==
 '''လဵပ်ႈႁဵၼ်း တူၺ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၸၢႆ,ငိုၼ်း မိူ်ငႈၵွၼ်ႇ'''&lt;big&gt;Big text&lt;/big&gt;
 == 
ၶေႃႈယွမ်းၼွမ်း ။။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႄႉၼမ်း (မိတ်ဆက်စာတမ်း )ၵွၺ်းလႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇ ၽူႈသူၼ်ၸႂ် ၽူႈၶႂ်ႈႁူႉ ၶဝ် တေမႄႇၶႂၢၵ်ႈ သိုပ်ႇလမ်းတိုၼ်း ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵႂႃႇလႆႈ ထႅင်ႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၼပ်ႉယမ်ၵူႊၵေႃႉသေ ႉႉႉႉ ၽူႈႁႃၶဝ်ႈသႂ်ႇယွင် ) 

မိူင်းတႆး ၼႆႉ ပဵၼ်မိူ်ငး ႁူၺ်ႈ မိူင်းလွၺ် ၼႆသေတႃႉ မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇထင်သဝ်းၼမ် သေၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉမီးထုင်ႉၼမ်ႉ လႄႈ လိၼ်တီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂင် သေ ၶွၼ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလီၵေႃႈ လီႄလႈ ၶဝ်ႈၼႃး ၶဝ်ႈႁႆႈလႂ် ၽၵ်းယိူဝ်ႈလၢင်းၶဵဝ် မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ် ထူဝ်ႇတၵထူဝ်ႇ  ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ် ၼဵင်ႈႁႅင်ႈၼဵင်ႈယမ်းလ်ႂ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိၼ်ဢမ်ႇသဵင်ႈ သေ သမ်ႉပေႃး လႆႈဢဝ် ၶၢႆ ဢဝ်လႅၵ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း မိူင်း ၼၼ်ႉ မႃး ၸဵမ်မိူ်ငႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ ပုၼ်ႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉမိူ်ငးတႆးၼႆႉ တိတ်းၸပ်း မိူင်းၶႄႇ မိူင်းမၢၼ်ႊ သေ ၵူၼ်းၵႃႉ ၵူၼ်းၵူး ၶဝ်ၵေႃႈ လိူဝ်သေ ၵႃႉၸွမ်း ၵၢတ်ႇ မိူင်းတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ် ၼႂ်းမိူ်ငး တႆးၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းၵႂႃႇ ၵႃႉ ၶၢႆတေႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇသေ တေႃႉဢဝ် ၶူ်ဝးမိူင်းတႆး ၶၢႆတေႃႇမိူ်ငးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉ ဢဝ် ၶူ်ဝးၶွင်မိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၵႃႉၶၢႆပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ 

လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ၵႂႃႇမႃး မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေၸႂ်ႉတၢင်းသၢႆၵွင်းလိၼ် လႄႈ သၢႆ တၢင်းၼမ်ႉ သေ ၽၢႆႇၵွင်းလိၼ် ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉဝူဝ်းတၢင်ႇ မႃႉတၢင်ႇ လေႃႉဝူဝ်း လေႃႉၵႂၢႆး သေ ၽၢႆႇတၢင်းၼမ်ႉ သမ်ႉ တေၸႂ်ႉႁိူဝ်း ၽွင်ႇ ပႄး ၶဝ် ယဝ်ႉ။ 
တႃႇၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်းတႄႉ တေၸႂ်ႉပိူင် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶူဝ်းၶွင် ၵၼ် သေတႃႉ ဝၢႆးမႃး တေမီး မႃး ဢၼ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်သေဢၼ်ဢၼ် မႃးႁဵတ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၵၢင် တႅၼ်းတၢင်သေ ၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈၸႂ်ႉ ၸၢႆႇ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ငိုၼ်းၶႃ ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၶဝ် ၶမ်း ၶဝ် တွင်းၶဝ် ၸိုၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ  သေ ဢဝ်မႃး ၸင်ႈယဝ်ႉ တတ်းမၵ်း ပဵၼ် ၵႃႊၶၼ် ၼိူင်ႈဢၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တေႃႇမိူ်ငးမၢၼ်ႊ 

ပေႃးမႃး တူၺ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတေႃႇမိူ်ငးမၢၼ်ႊ ၼႆႉ ၼႂ်းမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ တႄႉ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁၼ် မၢႆတွင်းသင်သေတႃႉ ထိုင်မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢႃႇဝႃ မၢၼ်းတလေး ၼၼ်ႉ တႄႉ လႆႈႁၼ် မီး မၢႆတွင်း ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ ၵၢတ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ မီးတီႈ မိူ်ငးဢႃႇဝႃမၢၼ်းတလေးလႄႈ ယင်းႁၼ်မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းတႆး ၶဝ် မႃး ၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉ မီး ဝႆႉ သီႇ ၵၢတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇပွၺ်း ၼႆသေ မီးဝႆႉ ကျွန်းတောရင်းပွဲ  ၊ ဇောင်းကလောပွဲ ၊ ပလိပ်ပွဲ ၊ မတဲပွဲ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇသီႇတီႈ ၼႆႉ ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆး ၶဝ် ၶႂ်ႈၵႃႉၶၢႆ တီႈလႂ်ၵေႃႈ ၵႃႉၶၢႆလႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းသေ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် ပျေႃ်ႇၸႂ် ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ယင်း ၸီႉသင်ဝႆႉ တီႈ သူၺ်ႇတႅၵ်ႉၸူဝ်း ( ရွှေတိုက်စိုး )ႁႂ်ႈတူၺ်းလူ ပၼ် ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ 

သၢႆတင်းဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆးၶဝ် လူင်းထိုင်မိူ်ငးမၢၼ်ႊဢႃႇဝ ၼၼ်ႉ ၸမ်ႉ 

တေလႆႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈသိုၵ်းမိူ်ဝႈၵွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃႉၵူး တေႃႉသူင်ႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ် ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ ။ ၵူၼ်းၵႃႉ မၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ၶဝ် တႄႉ ဢဝ်ႁိူဝ်း ဢဝ်ပႄး လူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ် သေ ၵူၼ်းၵႃႉ ၽၢႆႇဝဵင်းသိူဝ် ႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း ၶမ်းတီႈ ၶဝ်တႄႉ လူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉတႃႈလူင်း ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆး မိူၼ် သီႇပေႃႉ သႅၼ်ဝီ ၶဝ်တႄႉ လူင်းၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း သုမ်သၢႆႇ မတ်ႉတရႃႇ သေ ဢဝ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ တၢင်ႇ ဝူဝ်းတၢင်ႇ မႃႉတၢင်ႇ သေ ၵႂႃႇၵႃႉထိုင် ဢႃႇဝ မၢၼ်းတလေး ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ တၢင်း ၽၢႆႇ မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင် ၵၢတ်ႇလေႃႉ ပၢင်းတယ ယွင်ႁူၺ်ႈ မိူင်းၼၢႆး ၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ သမ်ႉ လူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉတူႈ ၼမ်ႉၸေႃႇၵီႇ ၼမ်ႉပၢၼ်း (ပန်းလောင် ) သေ ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းတႆး ၶဝ် ဢဝ်ၶူ်ဝးဢွၵ်ႇမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ၊ၼဵင်ႈယမ်း ၊ ႁၵ်ႉ ၊ ၼမ်ႉဢွၺ်ႈ ၊ ၶီႈၽိုင်ႈ ၊ သိူဝ်ႈတဵင်ၵုၺ် ၊ ၸေႈမိူင်းၵိုင် ၊ ၸိူၵ်ႈပေႃ ယႃႈၶၼ်းဝၢၼ် တွင်မၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်ႇမိူ်ဝးၶၢႆ မိူင်းမၢၼ်ႊ ယဝ်ႉ  ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉ ဢဝ် ပႃႁႅင်ႈ ၊ ပႃၼဝ်ႈ ၊ ၵိူဝ်၊ ၼမ်ႉမီႇၼမ်ႉမၼ်း ၼမ်ႉမဵၼ် လႄႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်မိူဝ်းၶၢႆ မိူ်ငးတႆး ယဝ်ႉ ။ 

မိူဝ်ႈၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် လႆႈပၼ် ၶွၼ်ႇတီႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ သေ  လႆႈႁၼ် မီးၶွၼ်ႇ သီႇမဵဝ်း ၼႆယဝ်ႉ  ။  ၼၼ်ႉတႄႉ ဆိပ်ခွန်  ပွဲခွန် ကူးတို.ခွန် လှေခွန် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈပၢၼ် ဗဒုံမင်း ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈပူင် ဢၼ်မီး မၢႆဝၼ်း ၁၈၀၆ ၸူႇလႅင်ႇ ၃ ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉ မိူင်းသႅၼ်ဝီပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းဝ ၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆ သေ တႃႇ ၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် တေသိုဝ်ႉ ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၼၼ်ႉ ဗဒုံမင်း ယင်းၵူႈ ပၼ်ငိုၼ်း တီႈ ၶဝ် ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်  ၿတုံမိၼ်း ၼၼ်ႉ မိူ်ဝႈၸဝ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၶမ်းၵွၼ်ႈ ၸိုၼ်းၵွၼ်ႈ လႂ် ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶၼ် ငိုၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႆႉ ၶမ်း ၁ ၶၼ် ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇ ငိုၼ်း  ၁၈ ၶၼ် သေ ။ ငိုၼ်း ၁ ၶၼ် ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇ တွင်း ၁ ၸွႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ၶၼ်ၸိုၼ်း တႄႉ ဢမ်ႇမီး ဢၼ်တတ်းမၵ်း သေ ဢိင်ငဝ်းလၢႆးသေ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ တၢင်း သုၵ်ႉယုင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ႁိဝ်ႈၸင်ႈ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ၼၼ်ႉသေ ၿတုံမိၼ်း ယၢမ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ငိုၼ်းတႅင်းၵႃး သေတႃႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် ဢမ်ႇသူင်ၵၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇလႄႈ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇ ပႅင်ႈၵဝ်ႇ ၵႂုႇ ယူႇၼႆယဝ်ႉ။ တႅၵ်းၵႃး ဢၼ်ၿၻုံမိၼ်း ယၢမ်ႈႁဵတ်း ဢွၵ်ႇမႃးတႄႉ မီး တႅင်းၵႃး ရၶႅင်ႇ ၊ တႅင်းၵႃးမၢၼ်ႊ ၊ တႅင်းၵႃး ဝေႇသႃႇလီႇ ၊ တႅင်းၵႃးၵလႃး ၼႆယဝ်ႉ။ တႅင်းၵႃး ၶႅပ်းငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၁၆၄ ၶႅပ်း ၼႆ မီးၼမ်ႉၼၵ်း ယေႈၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈမင်းတုင်း ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇ ငိုၼ်းၶႅပ်း တႅင်းၵႃး ၼႆႉ လႆႈလေႃႈလႆ သူင်ၵၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇ သေ သမ်ႉပေႃးလႆႈႁဵတ်း ယူင်ႇၸၢၵ်ႈတႅၵ်းၵႃး မႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ 

တီႈၼႂ်း ပွၺ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉ ၶဝ် ၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ မီး ဝႆႉ ၸဝ်ႈပွၺ်း ပူႇပွၺ်း (ပွၺ်းၸႃး)  (ပွဲစား )လႄႈ  ၵုၼ်ႇပႅၵ်ႈ (ကုန်ပြတ်) သေ ၶဝ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶုၼ်ဢၼ် ၵွၼ်းၵၢတ်ႇ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ပၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸွမ်းလိူၺ်ႈ မဵဝ်းလႂ်ၸႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ သင်ဢမ်ႇပၼ်ၼႆ တေလႆႈထုၵ်ႇသိမ်းဢဝ်ပဵၼ် ၶွင် ၸဝ်ႈၶုၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆတွင်း တီႈၼိူင်ႈ လႆႈႁၼ် မၢႆဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈ ပီႊ ၁၈၀၆ ၼၼ်ႉ တီႈၵၢတ်ႇ ၼၼ်ႉမီးၸဝ်ႈပွၺ်း (ပွၺ်းၸႃး)  ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢူးယႃႇ( ဥ◌ီးရာ )လႄႈ ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇပႅၵ်ႈ( ကုန်ပြတ် )ဢူးမႅင်ႇတူင်ႇ ( ဥ◌ီးမိုင်တုန် )ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၵူၼ်းၵႃႉ လႄႈ ၶွၼ်ႇဢၼ်လႆႈ ပၼ် မိူဝ်ႈၽွင်း ၼၼ်ႉ ၼႆႉ လႆႈႁၼ်မၢႆဝႆႉဝႃႈ 
မိူဝ်ႈ ၁၈၀၈ ၼၼ်ႉ ဢူးရႃႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၵုၼ်ႇ သႅင် လႄႈ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ သေ လႆႈ ပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
မိူဝ်ႈ ၁၈၁၁ ၼၼ်ႉ ဢူးၶျႅမ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၼဵင်ႈ သေ လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ၶမ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
မိူဝ်ႈ ၁၈၁၁ ၼၼ်ႉ ဢူးၶျႅမ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၵုၼ်ႇ ၵိူဝ်ႄလႈ ပႃႈႁႅင်ႈ ပႃၼဝ်ႈ သေ လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ။ ဢူးသူၺ်ႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇ ထူဝ်ႇ လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ သေ လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း ၄၅ ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈ ၁၈၁၂ ၼၼ်ႉ ဢူးသႂၢၼ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်း သေလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ ငိုၼ်း သွင်ၸွၺ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉမၼ်း ၂၂၆ ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၼႂ်းၵူၼ်းၵႃႉ ဢၼ်မႃးၵႃႉၶၢႆတီႈ ဢႃႇဝ မၢၼ်းတလေႈ ၼႆႉ မီးၵူၼ်းၵႃႉ တႆးၵွၺ်း ဢမ်ႇၵႃး ယင်းမီးၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၶဝ် ၸႂ်ႉ မႃႉတၢင်ႇ သေ  လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇ တႃႈလီႈ ယူင်ႈၶျၢင်း (ဝဵင်းၸၢင်ႉ ) မႃးၵႃႉၶၢႆတီး ၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်ႇသေ ယဝ်ႉၶိုၼ်းလတ်း မိူင်းမိတ်ႈ သႅၼ်ဝီ သီႇပေႃႉ သေ လူင်းၵႃႉထိုင်မၢၼ်းတလေး ယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်း မိူင်းမၢၼ်ႊ လႄႈ မိူင်းၶႄႇ မိူင်းၵၢပ်ႈပၢၼ် မၢၼ်ႇၶျူး ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ လေႃႈတႃႈသႄ  ၼႆယဝ်ႉ။  

ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ် ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ် ဢဝ်မႃးၶၢႆ တေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၽိတ်.ပွမ်ႈ ၊ ၽႅၼ်ႇၽႄး ၊ ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ၊ မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢၼ်ၶဝ် ၶိုၼ်းလုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႊ သိုဝ်ႉမိူ်ဝးၼၼ်ႉမီး ၽႅၼ်ႇၵွင်ႉ ( ချိတ် )  ၊ ၶူၼ်ၼူၵ်ႉ ၊ ႁၢင်းၼူၵ်ႉ ၊ ၵိူဝ် ၊ မႆၽႅၼ်ႇလၢႆႈ ၊ ၵုၺ် လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူ်ဝႈၶဝ် လူင်းမႃး ၼၼ်ႉမၢင်ႊပွၵ်ႈ ယင်းၵႆႉၺႃး ၸူၼ်ၸွမ်းတၢင်း ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ လိၵ်ႈပူင် ၿၻုံမိၼ်း ဢၼ်တႅမ်ႈပူင် မိူဝ်ႈ ၁၈၀၆ လိူၼ်မတ်ႉ ၁   ဝၼ်း ၼၼ်ႉဝႃႈ ႉႉႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ သီႇပေႃႉ တီႉၺွပ်း ပၼ်ၵူၼ်းၸူၼ်ဢၼ် ၸူၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၶဝ် ၼၼ်ႉသေ သူင်ထိုင် ႁေႃၶမ်း ။  သူၺ်ႇတႅၵ်ႉဝုၼ် သမ်ႉ တေလႆႈ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ လူလွမ်ပႂ်ႉၵႅတ်ႇ ပၼ်ၶဝ် ၸွမ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ႊၸိူဝ်း ယင်းၵႂႃႇ ၵႃႉထိုင် ၽၢႆႇတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ ၸွမ်းၶႅပ်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇၼႆ ယဝ်ႉ။ 

ၵူၼ်းၵႃႉမၢၼ်ႊ 

ၼႂ်းၵူၼ်း ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ် ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ မီးၵူၼ်းၵႃႉ တႆးၶဝ် ၶႄႇ ၶဝ် လူင်းထိုင် မိူင်းမၢၼ်ႊ မၢၼ်းတလေး သေတႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႊ ၶိုၼ်ႈၵႃႉၶၢႆထိုင် မိူင်းတႆး ၵေႃႈ မီးယူႇၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵႃႉ ၵေႃႉၸိုဝ်ႈ ဢူးမွင်ႇၵလေး ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉမေႃႇလမႅင်ႇ သေ ၵႃႉၵူးၵုၼ်ႇသိၼ် ထိုင်မိူင်းၼၢႆး ယူႇထင်သဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ သမ်ႉပေႃးလႆႈတၢႆၵႂႃႇတီႈမိူင်းၼၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမၼ်းတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ တႃႇတေဢဝ်လႆႈၶိုၼ်း ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉတီႈမိူင်းၼၢႆး ၼၼ်ႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ၸႂ်ႉ ၵူဝ်ႇသလႄႇ ဢူးဢွင်ႇပၢၼ်း တၢင်ႇထိုင် လုမ်းၸၢႆး (လွတ်ရုံး ) ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ 

ၼႂ်းၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းတႆး တေႃႉၶၢႆတေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉ ၼဵင်ႈ  ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူ်ဝးပိူင်ယႂ်ႇ သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၻီႇပေႃးမိၼ်း ၼၼ်ႉ တႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢၼ်းဝႆႉ (ပွဲအုပ်  ၊ ပွဲစား ၊ စာရေးတော်)ၶဝ် သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် မၼ်းယဝ်ႉ ။ ၼႆ.ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူဝ်ႇသလႄႇ တေႃႇ ၶဝ် ယင်းပွႆႇ ၸဝ်ႈပွႆး (ပွႆးၸႃး )ၶဝ် ၶိုၼ်ႈသိုဝ်ႉၼဵင်ႈ ၽႅဝ် မိူ်ငးမိတ်ႈ မိူ်ငးလႅင်း ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ သိုဝ်ႉဢဝ်ၼဵင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေ တေႃႉၶၢႆတေႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  
ၶၼ်ၼဵင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ် ၼၼ်ႉၼႆႉ မီး မိူ်ဝႈၶိုၼ်ႈမိူ်ဝႈလူင်း ယူႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼဵင်ႈၼိူင်ႈတၢင် မီး ၃၂ ၵျၢပ်ႈ ( ပျႃး )သေ ၊ မိူဝ်ႈလူင်း ၼၼ်ႉ မီး ၂၀ ၵျၢပ်ႈ ( ပျႃး )ၼႆႉယဝ်ႉ ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ မီးမွၵ်ႈ ၃၀ ၵျၢပ်ႈ (ပျႃး ) ယဝ်ႉ။ ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ဢၼ် လုၵ်ႉမိူင်းတႆး တေႃႉၶၢႆ ပွႆးယူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႊ ၼႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် တေမီး ႁႃႈႁဵင် ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ ဢၼ် တေႃႉလူင်းထိုင် ပွႆးယူင်ႇဝူဝ်း တီႈဝဵင်းမတ်ႉတရႃႇ ၼၼ်ႉသမ်ႉတေမီး မွၵ်ႈ ႁႃႈႁဵင်ၸွၺ်ႉ သေ ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆတီႈ ပွႆးယူင်ႇမျႂၵ်ႉလၢၼ်း ၼၼ်ႉသမ်ႉ တေမီး မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင်ၸွၺ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတွင်ႇပႅင်ႇၼမ်ႉသၼ်ႇ တေႃႉၶၢႆထိုင် မၢၼ်းတလေး ၼၼ်ႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် တေမီး မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင် ၸွၺ်ႉ သေ ၼဵင်ႈယမ်းသမ်ႉ မီးမွၵ်ႈ မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင် ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼဵင်ႈႁႅင်ႈတင်းမူၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းတႆး လူင်းၼႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ်တေမီး သွင်သႅၼ်ၼိူင်ႈမိုၼ်ႇၸွၺ်ႉသေ ၼဵင်ႈယမ်းသမ်ႉ မီး မိုၼ်ႇပႅတ်ႇႁဵင် ဝူဝ်းတၢင်ႇ  ယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ၼဵင်ႈယမ်း ဢၼ် လုၵ်ႉ ပွတ်းယွမ်ႇ မိူင်းမိတ်ႈ  သေ လူင်းၵႃႉၶၢႆထိုင်  ရတနာသိင်္ဃ  ငစဥ◌်.ကူး တပယင်း မြေဒူး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေမီး မွၵ်ႈ မိုၼ်ႇႁူၵ်းႁဵင်ၸွၺ်ႉ ယူႇၼႆယဝ်ႉ  ။ ၸင်ႇဝႃႈ ၶွၼ်ႇၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ ဢၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၻီႇပေႃးမိၼ်း လႆႈ ၼႆႉ ၼိူင်ႈပီႊလႂ် တေမီး မွၵ်ႈၸဵတ်းသႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼဵင်ႈဢၼ်လုၵ်ႉ မၢၼ်းတလေး ၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ် တၢင်ႇထိုင် မၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ၼၼ်ႉ သမ်ႉ လႆႈၶွၼ်ႇၼဵင်ႈ ၼိူင်ႈလိူၼ် ၸဵတ်းႁဵင် သေ ၼိူင်ႈပီႊ တေလႆႈ ပႅၼ်ႇမိုၼ်ႇသီႇႁဵင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ၼၼ်ႉၼႆ ႁၼ်ၸႅင်ႈလီယူႇယဝ်ႉ ။ 

ၸွမ်းလိူၺ်ႈ တီႈဢွၵ်ႇမၼ်း သေ ၼဵင်ႈ ၼႆႉ  ယင်းၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ သွင်ထၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼွၵ်ႈ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼႂ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဢွၵ်ႇၼဵင်ႈ လွၺ်ၼႂ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၼမ်ႉသၼ်ႇ ၊ ၸလၢမ်း ၊ ႁိၼ်ၽိူၵ်ႇ ၊ ၵွၼ်ႁၢႆ  ၊ မၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ၊ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၊ တွင်ႇမ ၊ တွင်ႇမႄး ၊ ၵုၼ်ႁွတ်ႈ ၊ ၵုၼ်ပွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼႂ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ၼဵင်ႈဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ ထၢၼ်ႈၼိူင်ႈ သေ ၶၼ်ၼဵင်ႈၵေႃႈလႆႈသုင်သေပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈ ၁၈၈၆-၁၈၉၀ ၼၼ်ႉ ၶၼ်ၼဵင်ႈလွၺ်ၼႂ်း ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ လႆႈငိုၼ်း ပၢၵ်ႇၵျၢပ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈဢႄႇသုတ်း လႆႈ ပႅတ်ႇၶၼ် ယဝ်ႉ။ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼွၵ်ႈသမ်ႉ ႁွင်ႉ ၼဵင်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈ ပၢင်ၼိမ်း ၊ တူႉတွင်း ၊ ၼမ်ႉပေႃႉ ၊ တေႃႉၽႄႇ ၊ ၵုၼ်ၵေႃႈ ၊ ပၢင်လူမ်း ၊ ႁူးၵွတ်ႈ ၊ ႁူးသူၼ် ၊ တေႃႉသၢင်ႇ ၊ မၢၼ်ႈၵၢင် ၊ ၸၢင်ႉႁိူၼ်း ၊ ၵွၼ်မွၵ်ႇ  ဢၼ်ပဵၼ် လိၼ်မိူင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းလူင် သေ ၼဵင်ႈလွၺ်ၼွၵ်ႈ ၼႆ ပၢၵ်ႇၸွၺ်ႉ ၵွၺ်းလႆႈၶၼ် မွၵ်ႈ ၸဵတ်းၶၼ် ၼႆယဝ်ႉ ။ ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၼဵင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၼၼ်ႉၼႆႉ  ဒေါ်ကြန် (အကြီးတန်းသုတေသန မှူး ) ယၢမ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လက်ဖက်ရောင်းဝယ်ရေးနှင်. ရှမ်းပွဲဝိုင်းများ (၁၈၈၆-၁၈၉၁) ၼၼ်ႉယူႇလႄႈ ႁႃလူတူၺ်းလႆႈယူႇၶႃႈ ။ တီႈၼႆႈတႄႉ ဢမ်ႇတႅမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢၢၼ်းပိၼ်ႇပဵၼ်ၽၢႆႇတႆးယူႇ ။ 

ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈငိုၼ်း 

ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးမေႃႇၶုတ်းႁႄႈ တင်းၼမ် သေ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈမင်းတုင်းၼၼ်ႉ တီႈယွင်ႈႁူၺ်ႈ မီးၼိူင်ႈမေႃႇ ဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႈႁူၺ်ႈၵုမ်းၵမ် ။ လွၵ်ႉၸွၵ်ႉ မီး မေႃႇႁႄႈ ၼိူင်ႈမေႃ  မေႃႇၸိုၼ်း ၼိူင်ႈမေႃႇ ၊ မိူင်းၼၢႆး မီးမေႃႁႄႈ ၼိူင်ႈမေႃ ၊ ပေႃႇသႅင်း သွင် မေႃႇ ၊ ဝဵင်းတပႅတ်ႉ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ သွင် မေႃႇ ၊ ၵျွၵ်ႉထၢပ်ႉ သွင် မေႃႇ ၊ ပေႃႇၼိၼ်း ၼိူင်ႈမေႃႇ ၊ ရႂႃႇငၢၼ်ႇ ၼိူင်ႈမေႃႇ ၊ ပေႃႇသီႇဝၢၼ်ႈ ၼိူင်ႈမေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မေႃႇႁႄႈ ၼမ်ႉတူးပၢင်ႁၢႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၵုမ်းၵမ် ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇႄႁႈငိုၼ်းႁႄႈလဵၵ်း တင်းၼမ်သေ ပဵၼ် မေႃႇဢၼ် လိုဝ်းလင် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ 

ႁႄႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတေႃႉၶၢႆတေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ မၢၼ်းတလေး ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ လုၵ်ႉမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ တေႃႉၶၢႆတေႃႇ မိူင်းၶႄႇ ယဝ်ႉ။ 

ၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်
ႇ 
တႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်သိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇ ၼႆႉ ၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇလူင် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ ၶႄႇၶဝ် တေႃႉဢဝ် ၶူဝ်းမိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢုမ်တွင်း ဢုမ်ဝေႈ တၢၼ်းသိူဝ်းၽႃႈၸဵၼ် လႄႈ ၶူဝ်းၼႃ ၶူဝ်းဢုၼ်ႇ သိူဝ်ႈသွၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးထိုင် တီႈၵၢတ်ႇမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ သေ  ၶိုၼ်းသိုပ်ႇတေႃႉၶၢႆထိုင် ပွတ်းထုင်ႉမိူင်း ၼမ်ႉတႃႈလူင်း ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇ ၶဝ် တေႃႉဢဝ် ၶူဝ်းလၢႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ သႃႇၶဵဝ်သိင် (စာချိုစင် )  မႃးသေ သမ်ႉၶိုၼ်းသိုဝ်ႉ  ဢဝ် ၵုၺ်ၽူင်း လႄႈ သႅင်ၶဵဝ် သေတေႃႉမိူဝ်းယဝ်ႉ ။ ၶဝ် လုၵ်ႉမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ဢဝ်ဝူဝ်းတၢင်ႇ ၊ မႃႉတၢင်ႇ လေႃႈတၢင်ႇ သေ တၢင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶဝ်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းသေ ပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၶဝ်လိုဝ်ႈသဝ်း  ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းမႅၼ်း ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ ထိုင် မိူင်းမႅၼ်း လႆႈပႆၶၢဝ်းတၢင်း ၵဝ်ႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉမိူင်းမႅၼ်း ထိုင်တႃႈလီႈၾူး ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းသွင်ဝၼ်း ။ လုၵ်ႉတႃႈလီႈ ထိုင် ယိင်ႈၼၢၼ်ႈ သိပ်းသွင်ဝၼ်း ။ လုၵ်ႉယိင်ႈၼၢၼ်ႈ ထိုင် သႃႇၶဵဝ်သိင် ႁႃႈသိပ်းဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ် လုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႊ သိုဝ်ႉမိူဝ်းၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ တေမီးထႅင်ႈ သႅင်ၶဵဝ် လႂ် ၊ ႁႄႈလဵၵ်း လႂ် ၵၢၼ်ႉ လႄႈ ၶမ်း တင်း ငိုၼ်းႁႄႈ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
 
ၵၢတ်ႇႁႃႈဝၼ်း မိူင်းတႆး 

ၼင်ႇႁူႉၵၼ်ယဝ်ႉ ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸွမ်းလိူၺ်ႈ ဝၢၼ်ႈလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝၼ်းၵၢတ်ႇ ယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈပဵၼ်မႃး ႁႃႈဝၼ်းၼိူင်ႈၵၢတ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ လီၶဝ်ႈၸႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇမီးၵၢတ်ႇ ၼၼ်ႉၼႆႉ ၸွမ်းလိူၺ်ႈ တၢင်းၽႂ်ၶႂ်ႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ တႃႇတေလႆႈၶူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉ လႆႈၸွပ်ႇႁႃ တီႈမီး ၶူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိူင်ႉယၢမ်း  ဢမ်ႇငၢႆႈၸႂ်ငၢႆႈၶေႃး လႄႈ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇတတ်းမတ်း ဢွင်ႈၵၢတ်ႇ သေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉႄလႈ ၵူၼ်းၶၢႆ (ၵူၼ်းၶႂ်ႈလၢႆႈလႅၵ်ႈ )တေႁိုၵ်ႉၺႃးတေႃႇၵၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁႃႈဝၼ်းလႂ်ယေႈၵၢတ်ႇ ယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵၢတ်ႇဝဵင်းၼိူင်ႈလႄႈ ဝဵင်းၼိူင်ႈ ဢမ်ႇၺႃးဝၼ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ် ပဵၼ်မႃး ဝၼ်းၵၢတ်ႇဝၢၼ်ႈလႂ် ဝဵင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၽူႈမီးတၢင်းၶၢႆလႄႈ ၶႂ်ႈၶႆၢၵူႊဝၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃႈၶဝ်ႈၵၢတ်ႇတီႈၼိူင်ႈယဝ်ႉ သမ်ႉသိုပ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼိူင်ႈ ႁဵတ်းၼႆ လႆႈသိုဝ်ႉလႆႈၶၢႆတေႃႇပေႃးၶွပ်ႈဝူဝ်ႈ ယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶဝ်ႈၵၢတ်ႇ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းႁႆႊ ၼႂ်းသူၼ်ၶဝ် ၵႂႃႇႁႃလႅၵ်ႈလၢႆႈတေႃႇၵၼ် ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ဢၼ် လႅၵ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇထူၵ်းငိုၼ်း သိုဝ်ႉ ဢဝ် ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈပႆႇမီးငိုၼ်းၶႅပ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈတႅင်းၵႃး ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၸၢႆႇတေႃႇၵၼ် ။ လွင်ႈၸၢႆႇငိုၼ်းၸမ်ႉ ႉငိုၼ်းပၢၵ်ႇၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ယေႈၸွၺ်ႉ ။ ပႅတ်ႇသိပ်းၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈယေႈပၼ်း ။ သိပ်းၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈယေႈၶၼ် ။ ပႅတ်ႇၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈယေႈႁွၺ်ႉ ။ သီႇၵျၢပ်ႈ ႁွင်ႉယေႈတွင်ႇ ။ သွင်ၵျၢပ်ႈပၢႆၶိုင်ႈ ပဵၼ်ယေႈႁွင်ႈ ။ ယေႈၵျၢပ်ႈမီးသွင်ၶိုင်ႈ ။ ယေႈၶိုင်ႈမီး သွင်သိၵ်ႈ ။ ယေႈသိၵ်ႈမီး သွင်သဵဝ်ႈ ၊ ယေႈသဵဝ်ႈမီး သီႇတုမ်ႇ ။ ယေႈတုမ်ႇမီးသီႇၶႅၵ်း ။ ၶႂ်ႈၸၢႆႇၵႃႊႁိုဝ် ၵေႃႈ ဢဝ်ႁိပ်ႇႁိပ်ႇသေ သႂ်ႇၽၢင်ယွၺ်း ႁိဝ်ႈဢဝ် ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်းၸၢႆႇၵၼ် ။ 

ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မႃး လွင်ႈၸၢႆႇငိုၼ်း ၼႆႉ ၼင်ႁိုဝ်ပေႃးတေငၢႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလေႃႇႁဵတ်းငိုၼ်းၶႅပ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တႅင်းၵႃး ၼၼ်ႉၸၢႆႇၵၼ် ။ ငိုၼ်းတႅင်းၵႃး ယေႈၶႅပ်းမီးသီႇမူး ။ ယေႈမူးတၢၼ်ႇ ပႅၵ်ႇသၢၼ်ႇလႅင် သိပ်းပႅၵ်ႉ ။ ပႅၵ်ႇသၢၼ်ႇ ႁႃႈပႅၵ်ႉ တၢၼ်ႇငိုၼ်း ယေႈပႄး ။ ႁႃႈပႄး ယေႈထေႈ ။ သွင်ထေႈပဵၼ် ယေႈၶိုင်ႈ ။ သွင်ၶိုင်ႈ ပဵၼ်ယေႈ ၵျၢပ်ႈ ။ 
ဝၢႆးၼၼ်ႉ  ငိုၼ်းတႅင်းၵႃး ယေႈၵျၢပ်ႈသမ်ႉ ဝႆႉပႅတ်ႇမူး ။ သီႇမူးယေႈၶိုင်ႈ ။ သွင်မူး ပဵၼ်ယေႈ ယေႈထေႈ ။ ယေႈမူးမီး သွင်ပႄး ။ ယေႈပႄး မီးသွင်တုမ်ႇ ။ ယေႈတုမ်ႇမီး သီႇပႅၵ်ႉ ။ ယေႈပႅၵ်ႉ ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇငိုၼ်းသွင်ၶႅၵ်း ။ တႅင်းၵႃး ယေႈ ၵျၢပ်ႈ မီးႁူၵ်းသိပ်းပၢႆသီႇပႅၵ်ႉ ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ငိုၼ်းယေႈၵျၢပ်ႈ သမ်ႉဝႆႉ ပၢၵ်ႇပႅၵ်ႉ ယဝ်ႉ။ 
ပုၼ်ႈတႃတေ လုမ်းလႃး ၵၢတ်ႇၸွမ်းပတ်းၽဵဝ်ႈယုပ်းယၢပ်း ယႃႇႁႂ်ႈႁူၵ်ႉႁၢမ်းၼၼ်ႉ ဝႆႉပၼ် ၽူႈလူၵၢတ်ႇၵေႃႉၼိူင်ႈ သွင်ၵေႃႉ ၊ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇပွၺ်း ။ ပူႇပွၺ်း ၼႆႉ မၼ်းလႆႈၵဵပ်းဢဝ် ၼိူဝ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးၶၢႆၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၶၢႆတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၵေႃႈ ဢဝ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉပၼ် ၊ ၽူႈၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၶူဝ်းတိုဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်းပၼ် တၢၼ်ႇမူးၵေႃႈမူး တၢၼ်ႇပႄးၵေႃႈပႄး ၊ တၢၼ်ႇပႅၵ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႉ ၊ ၵဵပ်းဢဝ်ႁႂ်ႈပေႃးၵိုင်ႇၸွမ်း တၢင်းၵႃႉတၢင်းၶၢႆၶဝ် ။ ပုၼ်ႈတႃႇၵဵပ်းၼိူဝ် ၵူၼ်းၶၢႆဝူဝ်းၵႂၢႆးလႄႈ မႃႉသမ်ႉ မီးဝႆႉထဵင်ၵၢင်လင်ၼိူင်ႈ ။ၽႂ်ဢဝ်မႃး လၢႆတူဝ်ၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇလၢတ်ႈတီႈ ၵူၼ်း ပႂ်ႉ ထဵင်ၵၢင်သေ ပေႃးၶၢႆၶၢတ်ႇယဝ်ႉ ငိုၼ်းႁူဝ်ၶၼ် ယေႈၵျၢပ်ႈ လႆႈၵႂႃႇပၼ်တီႈထဵင်ၵၢင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵဵပ်းၵၢင် ၼႆယဝ်ႉ ။ 

လၢႆးၸႂ်ႉၸၢႆႇ ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ လႄႈ ပိူင်ႁိဝ်ႈၸင်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ
 
ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ ငိုၼ်းၵွၼ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူင်ႈဢၼ် ၸွမ်ႇၵႄႈ တၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ သိုဝ်ႉၶၢႆ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉတၢင်ႇဢၼ်လႂ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းလႂ် တႃႇပၼ်ၶွၼ်ႇလႂ် တႃႇထၢမ်းဢမု လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ သေ လိူဝ်သေ ငိုၼ်း ယင်းမီး ၶူဝ်းမီးၵႃႊၶၼ် တႄႇဢဝ် ၶမ်း ၼၼ်ႉတေႃႇထိုင် ၶူဝ်းဢမ်ႇပေႃးမီး ၵႃႊၶၼ် ၸိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ ၶမ်းလႄႈ ၸိုၼ်း ၼၼ်ႉ တေမီး ငိုၼ်းလႄႈ တွင်း ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ငိုၼ်းၼႆႉ တူၵ်းထုၵ်ႇတႃႇ ၸႂ်ႉပဵၼ် ၶူဝ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွင်း သမ်ႉ လီသေ ၸိုၼ်းလႄႈ လီဢဝ်မႃး လေႃးၸွမ်း ငိုၼ်းယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉလေႃး တွင်း ၼမ်သေ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈ ယွမ်း ၵႃႊၶၼ် ၵႂႃႇၵေႃႈမီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈတတ်းမၵ်း ၼမ်ႉၶၼ် တွင်း ဢၼ်လႆႈလေႃးၸွမ်းငိုၼ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ ။ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢမ်ႇငၢႆႈငႅမ်ႈလႄႈ တႃႇတေဢဝ် ငိုၼ်းၵိဝ်ႇ မႃး ၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႆႉ မၼ်းသုၵ်ႉယုင်ႈဝႆႉလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈၸူးၵၼ် ဝႆႉပဵၼ် ပိူင်ယႂ်ႇ သေ ၸႂ်ႉ ၵၼ်မႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈႁိဝ်ႈၸင်ႈ တူင်သၢၼ် လႂ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈႁၼ် မီးပိူင်မၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

ပိူင်လႅၵ်ႈငိုၼ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ
ၼိူင်ႈၶႅၵ်း = ၼိူင်ႈပႅၵ်ႉ 
သီႇပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈပႄး 
ႁႃႈပႅၵ်ႉ = ၶိုင်ႈမူး 
သိပ်းပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈမူး 
ၼိူင်ႈမူး = သွင်ပႄး 
သွင်မူး = ၼိူင်ႈမၢတ်ႈ 
သွင်မၢတ်ႈ = ၼိူင်ႈၶႂၢႆး 
သၢဝ်းႁႃႈပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈမၢတ်ႈ 
ၼိူင်ႈမၢတ်ႈ = ၼိူင်ႈထေႈ 
ၼိူင်ႈထေႈ = သွင်မူးပႄး 
သွင်မၢတ်ႈ = ႁႃႈသိပ်းပႅၵ်ႉ 
ႁႃႈသိပ်းပႅၵ်ႉ = ၼိူင်ႈၶႂၢႆး 
သွင်ၶႂၢႆး = ၼိူင်ႈၵျၢပ်ႈ ( ပျႃး )
သွင်ပျႃးၶႂၢႆး = ႁွင်ႈၼိူင်ႈ 
သီႇပျႃး = တွင်ႇၼိူင်ႈ 
သွင်ႇတွင်ႇ = ၼိူင်ႁွႆႉ 
ပႅတ်ႇပျႃး = ႁွႆႉၼိူင်ႈ 
သိပ်းသွင်ပျႃး = သၢမ်တွင်ႇ 
ၶိုင်ႈၸိတ်ႉ = သၢမ်တွင်ႇၶႂၢႆး 
သၢဝ်းပျႃး = ႁႃႈတွင်ႇ 
သၢဝ်းႁႃႈပျႃး = ၸိတ်ႉၼိူင်ႈ 
သီႇႁွႆႉ = သၢမ်ၶၼ်ပၢႆသွင် 
သိပ်းပျႃး = ၼိူင်ႈၶၼ် 
ပႅတ်ႇၶၼ် = ပၼ်းၼိူင်ႈ 
ပၢၵ်ႇပျႃး = ၸွႆႉၼိူင်ႈ 
သွင်ပၢၵ်ႇပျႃး = ၵူမ်းၼိူင်ႈ 
ၵူမ်းႁႃႈၶၼ် = သွႆးၼိူင်ႈ 
သၢမ်ပၢၵ်ႇ = သၢမ်ၸွႆႉ 
သိပ်းၸွႆႉ = ၼိူင်ႈႁဵင် 
သိပ်းႁဵင် = ၼိူင်ႈမိုၼ်ႇ 
သိပ်းမိုၼ်ႇ = ၼိူင်ႈသႅၼ်
သိပ်းသႅၼ် = ၼိူင်ႈလၢၼ်ႉ 
သိပ်းလၢၼ်ႉ = ၼိူင်ႈလၢၵ်ႈ 
သိပ်းလၢၵ်ႈ = ၼိူင်ႈၵုတေႇ ။ 
(ၼိူင်ႈဝၢတ်ႇ = ၼိူင်ႈၵျၢပ်ႈသီႇပႄး )(ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ် ၼႂ်းပပ်ႉၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉၸႂ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႉ )
ပိူင်တူင်သၢၼ် 
သွင်ႁူင်း = ၼိူင်ႈယွပ်း 
သွင်ယွပ်း = ၼိူင်ႈၵမ် 
သွင်ၵမ် = ၼိူင်ႈၵွပ်ႇ 
သွင်ၵွပ်ႇ = ၼိူင်ႈၸလႄႇ 
သွင်ၸလႄႇ = ၼိူင်ႈၶႂၵ်ႉ 
သွင်ၶႂၵ်ႉ = ၼိူင်ႈပႄႇ 
သီႇပႄႇ = ၼိူင်ႈၸိတ်ႉ 
သွင်ႉၸိတ်ႉ = ၼိူင်ႈၶႂၢႆး 
သွင်ၶႂၢႆး = ၼိူင်ႈတၢင် 
သွင်တၢင် = ၼိူင်ႈၶွၼ် 
သွင်ၶွၼ် = ၼိူင်ႈလင် 
သိပ်းတၢင် = ၼိူင်ႈၸေႃး ။ 
ပိူင်တူင်ၼမ်ႉမၼ်း 
သွင်ၵွၵ်းႁူ = ၼိူင်ႈတဝ်ႈဢွၼ်ႇ 
သွင်တဝ်ႈဢွၼ်ႇ = ၼိူင်ႈတဝ်ႈလူင် 
ႁူၵ်းတဝ်ႈလူင် = ၼိူင်ႈၵႃႇရၢၼ်ႇ 
သီႇၵႃႇရၢၼ်ႇ = ၼိူင်ႈပုင်းလူင် ။ 
ပိူင်ႁိဝ်ႈၸင်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉပိုတ်ႇ ၶႄႇ - တႆး မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ 

ၽွႆ ( ဢိတ်း ) ၊ ထေႈ ၊ လီ ၊ ႁွင်ႈ ၊ ၽြုၼ် ၊ သီ ၊ ၶေႃၶြေ ၊ ၸင် ၊ သိူင် ၊ တၢင် ၊ တိုဝ် (ပႄႇ) ၊ ၶႂိၺ် ၊ ႁၢပ်ႇ ၊ ၽႃ ၊ ဝၢၼ်ႇ ၊ ၵွပ်ႇ ၊ ၸိတ်ႇ ၊ သွပ်ႇ ။ 

ၵႂၢမ်းၵမ်းထုၵ်ႇ ၵပ်းၵၢႆႇႁိဝ်ႈၸင်ႈ 

ၶႅၵ်းၵမ်ႉတွင်ႇ ႁွင်ႇၵမ်ႉပၼ်း ။ 
ၸိူၵ်ႈသၢဝ်းဝႃး မႃးႁႃၵႃႊမွင်ႈ 
လုၵ်ႈႁႃႈတွင်ႇ မႃးႁႃၽၢင်ယွၺ်း ။ 
 ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇ လိူၺ်ႈတၢင်းၵႃႉ 
•	ၵႃႉၵႃႉ ၶၢႆၶၢႆ-ငိုၼ်းႁၢႆ ၵွပ်ႈဢမ်ႇၼပ်ႉ
•	ၵႃႉၵႅမ်ၵျွင်း-တွင်းတွင်းႁွမ်ၶဝ်ႈႁႅင်ႈ
•	ၵႃႉ ၵိူဝ်းတွၼ်း-ၼွၼ်း ၵိူဝ်းဢုၼ်ႇ
•	ၵႃႉ ၵိူဝ်းလႆႈ-ၶႆႈ ၵိူဝ်းၶိုတ်း-ပိုတ်း ၵိူဝ်းတိူဝ်ႉ
•	ၵႃႉၶိုၼ်ႈ ၵလွင်ႈ-ငိုၼ်းယေႈႁွင်ႈ ၵိုတ်းသၢမ်ပႄး
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းပွၵ်ႈ-ၵၢမ်ႇ မျွၵ်ႈပၼ်
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းမႃး-ၺႃးၵမ်းသုၼ်ႇ
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းမီး-ၵႂၢမ်းပီးၼႃႇ
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းမိူဝ်း-ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇ
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းယဝ်ႉ-ၶဝ်ႈ ၸဵဝ်းသုၵ်း
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းလႆႈ-ဢမ်ႇမႆႈၸႂ်
•	ၵႃႉ ၸဵဝ်းဝၢႆႇ-မႅၼ်ႈၽၢႆႇမၼ်း
•	ၵႃႉ သုမ်းတိုၼ်း-ၶႅၼ်းသေ ဢိုၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈ
•	ၵႃႉသုမ်း ပိူၼ်ႈၼႃႈတူႇ-ၵမျၢတ်ႈ ၶႂ်ႈယူႇၸမ်
•	ၵႃႉ  တွင်ႉတၼ်-ၶၢႆၶၼ်ပေႃးသေပိူၼ်ႈၵေႃႈလႆႈ
•	ၵႃႉ ထင်ႁိုင်-ၵိုတ်းမိုင်ယူႇမိူင်းပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉ ပုတ်းတိုၼ်း-ၶႅၼ်းသေ ၵူႈငိုၼ်းပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉ  မီးသုၼ်ႇ-ၵုၼ်ႇ ၺႃးပွႆး
•	ၵႃႉ မျၢတ်ႈ ယႃႇၸၢႆႇလူင်-ၸိုဝ်ႈႁူင် ယႃႇယွင်ႈၶိုၼ်ႈ
•	ၵႃႉ မျၢတ်ႈ ယႃႇၸူမ်း-ၵသုမ်း ယႃႇၶၢၼ်ႉ
•	ၵႃႉ မျၢတ်ႈဢႄႇ-ၶႅၼ်းသေ လေႇၸၢႆႇလူင်
•	ၵႃႉ ယေႈၵၢတ်ႇ ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ႁဵတ်းပွႆးလူင် မိူၼ်ပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉ ယေႈပွၵ်ႈ ၵိၼ်ယေႈဝၼ်း-ဢမ်ႇတၼ်းမီးမိူဝ်ႈလိုဝ်ႈ
•	ၵႃႉ ယေႈလၢႆး ၵိၼ်တေႃႇၸူဝ်ႈ-ႁိူၼ်းဢုတ်ႇတူဝ်ႈတဵမ်မိူင်း
•	ၵႃႉယေႈလိူၼ် ၵိၼ်ယေႈၵၢတ်ႇ-မၢတ်ႇၼီႈသမ်ႉပေႃးလၢႆး
•	ၵႃႉယေႈလိူၼ် ၵိၼ်ယေႈပီ-ဢမ်ႇလူဝ်ႇၶီၸႂ်ၵွပ်ႈ
•	ၵႃယေႈလိူၼ် ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ဝၢႆးလိုၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉယေႈဝၼ်း ၵိၼ်ယေႈၶူပ်ႇ-ၵႃႈပေႉတူပ်ႇ ဢမ်ႇမူတ်း
•	ၵႃႉယေႈဝၼ်း ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ၼွၼ်းဢိူၼ်လိူၼ်ၵေႃႈလႆႈ
•	ၵႃႉယေႈဝၼ်း ၵိၼ်ယေႈဝၼ်း-ႁဵတ်းသင် ဢမ်ႇတၼ်းပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉယေဝူင်ႈ ၵိၼ်ယေႈလိူၼ်-ႁဵတ်းႁိူၼ်းလူင် မိူၼ်ပိူၼ်ႈ
•	ၵႃႉယွၵ်းယွၵ်း ၵယွင်ႇယွင်ႇ-ငိုၼ်းႁွႆႉၼိုင်ႈ တဵမ်တွင်ႇလွႆးလွႆး
•	ၵႃႉလၢႆလၢႆ ဝႃႈၵ-ငိုၼ်းၵဝ်ႇ ၶျလုမ်းၸွမ်း
•	ၵႃႉဢႄႇ ၸၢင်ႈၶေးႁူင်-ၵလူင် ၸၢင်ႈၶေးသုမ်း
•	ၵႃႉဢမ်ႇသုၼ်ႇ-ၼွၼ်း ဢမ်ႇဢုၼ်ႇ
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇသုၼ်ႇ-ၵုၼ်ႇၶမ် သမ်ႉငိုၼ်းမူတ်း
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇသွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼပ်ႉ-ၵုၼ်ႇၶမ်ၵပ်ႉ ငိုၼ်းမူတ်း
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇမၢၼ်-ၵၢၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇမျၢတ်ႈ ၸူးမေႃ-လေႃဢဝ်ငိုၼ်း ပေႃးသဵင်ႈ
•	ၵႃႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉ-ၶဝ်ႈ ဢမ်ႇသုၵ်း ။ 

ၵႂၢမ်းတႃႉ  ႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉႉ

သီႇတိၼ်ပႆယုင်ႈယၢင်ႈ ၊ သွင်ၽၢၵ်ႇၶၢင်ႈပႃးပႅမ်း ။ 

တႃႈၶုၼ်ၼႂ်းႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၵဵပ်းငိုၼ်း ၼၼ်ႉ 

ၼႂ်းႁေႃမိူင်းမိတ်ႈ ၼၼ်ႉ မီး တႃမိူင်းၶမ်း တႃမိူင်းငိုၼ်း ဢၼ် ၵွၼ်းၵၢၼ် ၶုတ်းၶမ်းၶုတ်းငိုၼ်း လႄႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၶွၼ်ႇၶမ်း ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွၵ်ႇၶိူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉတေမီးထႅင်ႈ တႃမိူင်းယွင် ဢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၼႃး လႄႈ ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈသူၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ပူႇႁဵင် ပူႇမူင် ထမူင် ပူႇပၢၵ်ႇ ပူႇၵႄႇ ၶဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵုမ်းၵၢၼ် ယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းမၢႆတွင်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ 

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း မီး သႅင်ၸူင်းပူႈ ? 相种补 ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ။ 
သႅင်ၵၼ်းၶမ်း ? : 相干罕 ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈလုမ်း လိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
ၾႃႉၵိုင်ႇမိူင်း ? - 法更孟 ပဵၼ် ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈလုမ်းလိၵ်ႈၸၢႆး ။ 
သႅင်ၵၼ်းၸိင်ႇ -相干景 ? ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းသေ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈမၢႆ ယဝ်ႉ ။ 
သႅင်သူင်ႈဝၢင်း ? 相松汪 ပဵၼ် ၽူႈၼပ်ႉသၢင်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ။ 
ၾႃႉယိင်ဢဵင်း? -法允恩 ပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း ၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းဝၼ်း (ၽူႈၵုမ်းငိုၼ်း) ယဝ်ႉ ။

ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၾႃႇပၢႆႇမိူင်း ? 法摆勐. ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၢင်ပွႆး လႄႈ ပၢင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ပၢင်ၵႃႈဝႅၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။   
သႅင်ဝဵၼ်းႁဵင်ႈ ? 相温很 ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅမ်ႈမၢႆ လွင်ႈယႂ်ႇ လႄႈ လွင်ႈ ပိုၼ်း။  
ၾႃႉၶမ်းႁၢၼ် ? 法罕汉 ပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသႃႇသၼႃ လႄႈ ၵၢၼ်လူႇ ၵၢၼ်တၢၼ်း ၶိုၼ်ႈလူင်ႊ ပၢႆႈၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ။  
သႅင်ၶႅၵ်ႇ ? 相克 ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထႅင်ႈဢၼ်႞သမ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵၢၼ်ၶူးၵၢၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉပၢၼ်ႇမိူင်း ? 法邦勐 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ 法召干။  
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၼၢႆးၶွၼ်ႇ ? 法乃怀 ၊ 
ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼႃး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉဢေႃႈမိူင်း ? 法俄勐 ။  
ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၾၢႆႇႁွင်ႈၼမ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁႃပႃ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၸၢၼ်ႇပႃ ? 法盏吧 ။ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ပႃႇမႆႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႃႉၶိူဝ်းသႅၼ် ? 法可相 ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်ၸၢင်ႉ ? 闷盏 ။ ၵေႃႉ ဢၼ် ၵုမ်းၵမ် မႃႉ ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မူင်မႃႉ ? 闷嘛ၼႆ ယဝ်ႉ ။ 

ၵူၼ်းၵႃႉ ၼႂ်းပိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းၸိူင်းယႂ်းႁိုၼ် 
ၼႆႉတႄႉ တေဢွၼ်ႇၵၼ် ႁူႉလီလီယူႇ ။ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႃႉ လူင်  သၢမ်လေႃၵဵင်းတွင်း း ယဝ်ႉ ။ လွင်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉ သၢမ်လေႃး တႄႉ ဢမ်ႇၶႆႊ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ လွင်ႈသၢမ်လေႃး ဢူးပဵမ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လီမီး ၽိုၼ်လိၵ်ႈလမ်းတိုၼ်း ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ ၸိူင်းႁၵ်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵဵဝ်ႇလိူၺ်ႈ လွင်ႈယူႇၵိၼ်သဝ်း လွင်ႈၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇ  ။ သမ်ႉထႅင်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းၵႃႉ သႅင်လႅင် (ပၢတ်ႇတမျႃး )လႂ် သႅင်ၶဵဝ်လႂ်  ပၢတ်ႇယၢင်လႂ်  ၼဵင်ႈလႂ် ၼမ်ႉမီႇၼမ်ႉမၼ်း ၼမ်ႉမဵၼ် လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၼမ်ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽိုၼ်မၢႆတမ်းလႄႈ (ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇယိုၼ်းထိုင် လႄႈ )ဢမ်ႇၸၢင်ႊ ဢဝ်မႃးတႅမ်ႈၼႄႇ လႆႈ  ။ 

တွၼ်ႊလူပ်း 

ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈတႅမ်ႈဝႆႉ ႁိုင်တေႉတေႉ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ  ၶေႃႈမုၼ်း မၼ်းႁႃယၢပ်ႇၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း ယွၼ်ႉ မၢင်ႇၵိူဝ်း တေထူပ်းႁၼ်ၶေႃႈမုၼ်းမႂ်ႇ သေ တႂ်းမွင်း ဝႆႉ တင်းႁိုင် သေတႃႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မီးမႃးထႅင်ႈလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ လႆႈႁူႉၵႃႊႁိုဝ်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၼႄၵႂႃႇ ၶၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသေ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၸင်ႇႁႃထႅမ်ယဝ်ႉ ၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်လိၵ်ႈၼႆႉ တႅမ်ႈပိုၼ်ႊပၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ တီႈယူပ်ႈတီႈယွမ်း ဢၼ်လီထွၼ်လီထႅမ် မီးထႅင်ႈ တင်းၼမ်ယူႇၶႃႈ ။ မွင်းႁႂ်ႈ မီး ၵူၼ်းဢၼ် ယွင်ႇၼင်ႇဢၢႆႈႁႃး သေ ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ တဝ်ၽၢၼ်ႉ လမ်းတိုၼ်းမႃး သႂ်ႇ ယွင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၼၼ်ႉၵွၺ်းၶႃႈ ။ 
 
ၼပ်ႉယမ်ၵူႊၵေႃႉသေ 
ၶႂၢၼ်သၢႆၾႃႉ (မိူင်းငေႃႉ )
17.1.2026

ၽိုၼ်ဢိင် ။။ 
-	ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉႁႃႈ( ငဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး )
-	ခွန်ခမ်းခေါင် ၏ ရှမ်းဘာသာ သင်စာအုပ် 
-	ကုန်းဘောင်ခေတ် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန်သွယ်ရေး  (တင်နိုင်တိုး )
-	လက်ဖက်ရောင်းဝယ်ရေး နှင်. ရှမ်းပွဲဝိုင်းများ (၁၈၈၆-၁၈၉၁)ဒေါ်ကြန်</text>
      <sha1>8xq6gxujp5b3vs96sz6x81ip4yskt4o</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>