Wikipedija shwiki https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedija Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu Nacrt Razgovor o nacrtu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk 0 3209 42589239 42588762 2026-05-07T19:40:32Z Aca 108187 rv 42589239 wikitext text/x-wiki {{Oružani sukob |naziv=Vijetnamski rat |dio=[[Indokineski ratovi|Indokineskih ratova]] tokom [[Hladni rat|Hladnog rata]] |slika=[[Datoteka:Pavnbattle.jpg|310px]] |opis slike=Sjevernovijetnamske trupe u borbi, oko [[1966.]] godine. |datum=[[1. 11.]] [[1955]].<ref group=A name="start date" /> - [[30. 4.]] [[1975]].<br />(19 godina, 5 mjeseci, 4 sedmica i 1 dan) |mjesto= [[Južni Vijetnam]], [[Sjeverni Vijetnam]], [[Kambodža]], [[Laos]] |povod= |teritorij=Ujedinjenje Sjevernog i Južnog Vijetnama u jednu državu - [[Vijetnam]] |ishod= Pobjeda Sjevernog Vijetnama * povlačenje [[Američka vojska|američkih trupa]] * preuzimanje ovlasti [[Komunizam|komunističke vlade]] u Južnom Vijetnamu, Laosu i Kambodži * Južni Vijetnam ponovno se ujedinjuje sa Sjevernim Vijetnamom |sukobljeni1='''[[Antikomunizam|Antikomunističke sile]]''':<br />{{flag|Južni Vijetnam}}<br />{{flag|Sjedinjene Države}}<br />{{flag|Južna Koreja}}<br />{{flag|Tajland}}<br />{{flag|Australija}}<br />{{flag|Novi Zeland}}<br />{{flag|Filipini}}<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM">{{cite web|url=http://www.psywarrior.com/AlliesRepublicVietnam.html|title=ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM |accessdate=24. 9. 2011}}</ref> |sukobljeni2='''[[Komunizam|Komunističke sile]]''':<br />{{flag|Sjeverni Vijetnam}}<br />[[Datoteka:FNL Flag.svg|23px|border]] [[Việt Cộng]]<br />{{flag|Kina}}<br />{{flag|Sovjetski Savez}}<br />{{flag|Sjeverna Koreja}} |sukobljeni3= |zapovjednik1={{flagicon|SAD}} [[Lyndon B. Johnson]]<br />{{flagicon|SAD}} [[Richard Nixon]]<br />{{flagicon|SAD}} [[William Westmoreland]]<br />{{flagicon|SAD}} [[Creighton Abrams]]<br />{{flagicon|Južni Vijetnam}} [[Nguyễn Văn Thiệu]] |zapovjednik2={{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Le Duan]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Nguyen Chi Thanh]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Vo Nguyen Giap]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Van Tien Dung]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Tran Van Tra]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Ho Chi Minh]] |zapovjednik3= |jačina1=~1,830.000 (1968.) |jačina2=~461.000 (1968.) |jačina3= |posljedice1= [[Datoteka:Flag of South Vietnam.svg|23px|border]] [[Južni Vijetnam|J. Vijetnam]]<br />'''Mrtvih civila:''' 195.000 - 430.000<br />'''Mrtvih vojnika:''' 220.357 - 313.000<br />'''Ozlijeđenih:''' 1 170 000<br />{{flagicon|SAD}} [[SAD]]<br />'''Mrtvih:''' 58.220<br />'''Ozlijeđenih:''' 303.644<br />{{flagicon|JKO}} [[Južna Koreja|J. Koreja]]<br />'''Mrtvih:''' 5099<br />'''Ozlijeđenih:''' 10.962<br />'''Nestalih:''' 4<br />{{flagicon|AUS}}<br />'''Mrtvih:''' 500<br />'''Ozlijeđenih:''' 3.129<ref>{{cite web |url=http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp |title=Australian casualties in the Vietnam War, 1962–72 &#124; Australian War Memorial |publisher=Awm.gov.au |accessdate=29. 6. 2013 |archivedate=2013-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130516081613/http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp |deadurl=yes }}</ref>^*<br />{{flagicon|NZL}} [[Novi Zeland]]<br />'''Mrtvih:''' 37<br />'''Ozlijeđenih:''' 187<ref>{{cite web |url=http://www.vietnamwar.govt.nz/resources |title=Overview of the war in Vietnam &#124; VietnamWar.govt.nz, New Zealand and the Vietnam War |publisher=Vietnamwar.govt.nz |date=16. 7. 1965. |accessdate=29. 6. 2013. |archive-date=2013-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726010609/http://vietnamwar.govt.nz/resources |dead-url=yes }}</ref> |posljedice2= [[Datoteka:Flag_of_Vietnam.svg|23px|border]] [[Datoteka:FNL Flag.svg|23px|border]] [[Sjeverni Vijetnam|SVI]]/[[Việt Cộng|NFL]]<br />'''Mrtvih civila:''' 50.000 - 65.000<br />'''Mrtvih ili nestalih vojnika:''' 400.000 - 1,100.000<br />'''Ozlijeđenih:''' 600.000^*<br />[[Datoteka:Flag of the People's Republic of China.svg|23px|border]] [[NR Kina]]<br />'''Mrtvih:''' 1.100<br />'''Ozlijeđenih:''' 4200 |posljedice3='''Mrtvih Vijetnamskih civila:''' 245.000 – 4,000.000*<br />'''Mrtvih [[Kmeri|Kambodžanskih]] civila:''' 200.000 - 300.000*<br />'''Mrtvih civila [[Lao narod]]a:''' 20.000 - 200.000*<br />'''Ukupan broj civilnih žrtava:''' 465.000 - 2,500.000*<br />'''Ukupan broj mrtvih:''' 1.102.000 - 3.886.026<br/> (* = procjena) |bilješke= }} '''Rat u Vijetnamu''' ([[Vijetnamski jezik|vijetnamski]]: ''Chiến tranh Việt Nam'', poznat i pod nazivom ''Drugi indokineski rat''<ref>{{cite web|author=Factasy |url=http://www.prlog.org/10118782-the-vietnam-war-or-second-indochina-war.html |title=The Vietnam War or Second Indochina War |publisher=PRLog |accessdate=29. 6. 2013.}}</ref>, a u [[Vijetnam]]u poznat pod nazivima ''Rat za otpor protiv Amerike'' ili jednostavnije ''Američki rat'') je bio [[Rat|oružani sukob]] u eri [[Hladni rat|Hladnog rata]] koji se odvijao na prostorima država Vijetnama, [[Laos]]a i [[Kambodža|Kambodže]] u razdoblju od [[1. 11.]] [[1955]]. godine{{#tag:ref|Zbog rane prisutnosti [[Američka vojska|američkih trupa]] u [[Vijetnam]]u datum početka Vijetnamskog rata i danas je diskutabilan. Godine [[1998]]. nakon detaljnog pregleda od strane Ministarstva obrane SAD-a i kroz napore obitelji Richarda B. Fitzgibbona Jr., službeni datum početka Vijetnamskog rata prema Vladi SAD-a je promijenjen [[1. 11.]] [[1955]]. godine.<ref name="DoD p. ">{{harvnb|DoD|1998.|str.=}}</ref> Službeni dokumenti vlade SAD-a navode datum 1. 11. 1955. godine kao početak "Vijetnamskog sukoba" zbog toga što je ovaj datum označio trenutak kada je američka vojna savjetodavna jedinica u [[Indokina|Indokini]] (odaslana iz [[Jugoistočna Azija|jugoistične Azije]] pod naredbom [[Harry S. Truman|predsjednika Trumana]]) bila reogranizirana u specifičnu jedinicu, a osnovana je i posebna Vijetnamska vojna savjetodavna jedinica.<ref name = "Lawrence 2009 20">{{Harvnb|Lawrence|2009.|str.=20}}.</ref> Ostali datumi početka sukoba uključuju događaje kada je [[Hanoi]] ovlastio snage [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Vietkonga]] u Južnom Vijetnamu da započnu s manjim pobunama u decembru [[1956]]. godine,<ref name = "Olson Roberts 1991 67">{{Harvnb|Olson|Roberts|1991.|str.=67}}.</ref> dok neki smatraju datum [[26. 9.]] [[1959]]. godine kao službeni početak rata kada se odvila prva bitka između Vietkonga i vojske [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]].<ref name="WarBegan">[http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184424/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |date=2017-10-19 }}, The Pentagon Papers (Gravel Edition), Volume 1, Chapter 5, (Boston: Beacon Press, 1971), Section 3, str. 314. – 346.; International Relations Department, Mount Holyoke College.</ref> |group="A"|name="start date"}} pa sve do pada [[Sajgon]]a [[30. 4.]] [[1975]]. godine. Taj rat zapravo je nastavak [[Prvi indokineski rat|Prvog indokineskog rata]] (1946–1954), a vodio se između [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] - čiji su saveznici bili tadašnji [[Sovjetski Savez]], [[Kina]] i ostale [[Komunistička država|komunističke države]] - te vlade [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] - čiji su najjači saveznik bile [[Sjedinjene Američke Države]] i druge [[Antikomunizam|antikomunističke zemlje]].<ref>{{cite web |publisher=Encyclopædia Britannica |title=Vietnam War |quote=U međuvremenu su SAD sa svojom demoraliziranom vojskom i izrazito podijeljenim građanstvom započele proces mirenja s porazom u svojem najdužem i najkontroverzinijem ratu do tada |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/628478/Vietnam-War |accessdate=5. 3. 2008}}</ref> [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (Vietkong)]] koja je surađivala sa Sjevernim Vijetnamom učestalo je vodila [[gerilski rat]] protiv antikomunističkih snaga u regiji dok je vojska Sjevernog Vijetnama ulazila u konvencionalnije sukobe i često slala satnije s velikim brojem vojnika u bitke. Kako je rat trajao tako se uloga Vietkonga smanjivala, a uloga vojske Sjevernog Vijetnama povećavala. Američke snage i snage Južnog Vijetnama oslanjale su se na svoju zračnu superiornost i veliku borbenu moć zahvaljujući kojoj su pronalazili i uništavali razne operacije uključujući pješadiju, [[Artiljerija|artiljeriju]] i zračne napade. Tokom rata, SAD su se koristile strategijom [[Bombardiranje|bombardiranja]] Sjevernog Vijetnama, a kao posljedica toga zračni prostor te države postao je najstrože branjeno područje u svijetu. Američka vlada gledala je na američko uplitanje u rat kao na sprečavanje razvoja [[Komunizam|komunizma]] u Sjevernom Vijetnamu. To je bio dio veće strategije čiji je cilj bio spriječiti razvoj komunizma općenito. Prema američkoj domino teoriji, kada bi jedna zemlja postala komunistička, ostale zemlje regije bi je slijedile, a američka politika smatrala je komunističku prevlast nad cijelim Vijetnamom neprihvatljivom. S druge strane, vlada Sjevernog Vijetnama i Vietkong borili su se za ujedinjenje Vijetnama pod komunističkom vladavinom. Oni su na sukob gledali kao na kolonijalni rat kojeg su u početku morali voditi s [[Francuska|Francuskom]], a nakon toga sa SAD-om budući je Francusku podupirala vlada SAD-a, a kasnije i Južni Vijetnam koju su smatrali američkom [[Marionetska država|marionetskom državom]].<ref>{{cite web |author=Digital History, Steven Mintz |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/modules/vietnam/index.cfm |title=The Vietnam War |publisher=Digitalhistory.uh.edu |accessdate=31. 10. 2011 |archivedate=2011-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111030062649/http://www.digitalhistory.uh.edu/modules/vietnam/index.cfm |deadurl=yes }}</ref> Od [[1950]]. godine američki vojni savjetnici počeli su dolaziti u područje koje je tada bilo poznato kao [[Francuska Indokina]]. Ranih [[1960-ih]] godina američka umiješanost u sukob je eskalirala sa utrostručenjem vojnih trupa [[1961]]. te ponovno [[1962]]. godine.<ref>[http://25thaviation.org/facts/id430.htm Vietnam War Statistics and Facts 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006085906/http://25thaviation.org/facts/id430.htm |date=2009-10-06 }}, 25th Aviation Battalion website.</ref> Nakon [[Incident u Tonkinškom zaljevu|incidenta u Tonkinškom zaljevu]] [[1964]]. godine tokom kojeg se američki vojni brod sukobio s brzim gliserima Sjevernog Vijetnama, a nakon kojeg je donijeta Rezolucija o Tonkinškom zaljevu koja je [[Predsjednik SAD-a|američkom predsjedniku]] dala autorizaciju za povećanje vojne prisutnosti SAD-a u tom području, broj trupa SAD-a ponovno je povećan. Redovne američke borbene jedinice raspoređivane su od [[1965]]. godine. Operacije su prešle međunarodne granice: pogranična područja Laosa i Kambodže američke snage učestalo i snažno su bombardirale pogotovo na vrhuncu svoje umiješanosti u sukob [[1968]]. godine, iste godine kada su komunističke snage započele sa velikom [[Ofanziva Tet|Ofanzivom Tet]]. Ta ofanziva čiji je cilj bio svrgnuti vladu Južnog Vijetnama pokazala se neuspješnom, ali označila je prekretnicu rata budući je od tada američka javnost počela ozbiljno sumnjati u izjave svoje vlade o uspješnom progresu rata. Američka razočaranost ratom dovela je do velikog povlačenja američkih kopnenih snaga kao dio politike poznate pod nazivom ''Vijetnamizacija'' čiji je cilj bio okončanje američke umiješanosti u rat te prebacivanje borbe s komunistima na južne Vijetnamce. Unatoč [[Mirovni sporazum|mirovnom sporazumu]] iz [[Pariz]]a kojeg su potpisale sve zaraćene strane u januaru [[1973]]. godine, sukobi su se nastavili. U SAD-u i većem dijelu zapadnog svijeta razvio se veliki antiratni pokret. Taj pokret postao je dijelom [[Kontrakultura 60-ih|Kontrakulture 1960-ih]] godina. Direktna američka umiješanost u sukob službeno je završila [[15. 8.]] [[1973]]. godine kao rezultat novog zakona ''Case-Church'' kojeg je donio i proveo [[Kongres SAD-a|američki Kongres]].<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=457, 461ff}}.</ref> Nakon što su u aprilu 1975. godine snage Sjevernog Vijetnama zauzele Sajgon, sukob je službeno okončan, a sljedeće godine Sjeverni i Južni Vijetnam postali su ujedinjeni. Tokom rata ljudski gubitci na svim stranama [[Popis smrtnosti po ratovima i katastrofama|bili su masovni]]. Procjenjuje se da se broj poginulih Vijetnamaca (vojnika i civila) kreće između 800.000<ref name="Hirschman">Charles Hirschman et al., [http://faculty.washington.edu/charles/new%20PUBS/A77.pdf "Vietnamese Casualties During the American War: A New Estimate,"] Population and Development Review, decembar 1995.</ref> i 3,100.000.<ref name="AP">Associated Press, 3. 4. 1995., "Vijetnam kaže da je u borbi za sjever poginulo 1,100.000 ljudi."</ref><ref name=autogenerated3>{{cite news |title=20 Years After Victory, Vietnamese Communists Ponder How to Celebrate |first=Philip |last=Shenon |url=http://www.nytimes.com/1995/04/23/world/20-years-after-victory-vietnamese-communists-ponder-how-to-celebrate.html |date=23. 4. 1995. |newspaper=[[The New York Times]] |accessdate=24. 2. 2011}}</ref><ref>{{cite news |title=fifty years of violent war deaths: data analysis from the world health survey program: BMJ |url=http://www.bmj.com/content/336/7659/1482| date=23. 4. 2008.|accessdate=5. 1. 2013.}}</ref> Uz to procjenjuje se da je poginulo 200.000 do 300.000 [[Kmeri|Kmera]]<ref name="Heuveline, Patrick 2001">Heuveline, Patrick (2001). "The Demographic Analysis of Mortality in Cambodia." In ''Forced Migration and Mortality'', eds. Holly E. Reed and Charles B. Keely. Washington, D.C.: National Academy Press.</ref><ref name = "Sliwinski 1995">{{Harvnb|Sliwinski|1995.}}.</ref><ref name="Banister, Judith 1993">Banister, Judith, and Paige Johnson (1993.). "After the Nightmare: The Population of Cambodia." In ''Genocide and Democracy in Cambodia: The Khmer Rouge, the United Nations and the International Community'', ed. Ben Kiernan. New Haven, Conn.: Yale University Southeast Asia Studies.</ref>, 20.000 do 200.000 pripadnika [[Lao narod]]a<ref>Warner, Roger, ''Shooting at the Moon'' (1996.), str. 366, procjenjuje 30,000 Hmong.</ref><ref>Obermeyer, "Fifty years of violent war deaths from Vietnam to Bosnia", ''British Medical Journal'', 2008., procjenjuje ukupno 60,000 mrtvih.</ref><ref name="Lomperis">T. Lomperis, ''From People's War to People's Rule'', (1996.), procjenjuje 35,000 mrtvih.</ref><ref>Small, Melvin & Joel David Singer, ''Resort to Arms: International and Civil Wars 1816–1980'', (1982.), procjenjuje 20.000 mrtvih.</ref><ref>Taylor, Charles Lewis, ''The World Handbook of Political and Social Indicators'', procjenjuje 20,000 mrtvih.</ref><ref name = "Stuart-Fox 1997 144">{{Harvnb|Stuart-Fox|1997|p=[http://books.google.com/books?id=8VvvevRkX-EC&pg=PA144 144]}}, koji procjenjuje 200,000 žrtava do 1973.</ref> te preko 58.000 američkih vojnika.{{#Tag:Ref|Brojke od 58.220 i 303.644 ubijenih i ranjenih američkih vojnika dolazi iz odjela za statističku analizu [[Ministarstvo obrane Sjedinjenih Američkih Država|Ministarstva obrane SAD-a]], Ministarstva ratnih veterana iz maja [[2010]]. godine.<ref>{{cite web |date=maj 2010. |title=America's Wars |url=http://www1.va.gov/opa/publications/factsheets/fs_americas_wars.pdf |publisher=Department of Veterans Affairs |access-date=2014-11-02 |archive-date=2014-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124020810/http://www.va.gov/opa/publications/factsheets/fs_americas_wars.pdf }}</ref> kongresnog istraživačkog centra, listi i statistika o žrtvama američkih ratnih i vojnih operacija od [[26. 2.]] 2010. godine<ref>{{cite web |date=26. 2. 2010. |title=American War and Military Operations: Casualties: Lists and Statistics |url=http://www.fas.org/sgp/crs/natsec/RL32492.pdf |author1=Anne Leland |author2=Mari–Jana "M-J" Oboroceanu |publisher=[[Congressional Research Service]] |access-date=2014-11-02 |archive-date=2021-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310173522/https://fas.org/sgp/crs/natsec/RL32492.pdf }}</ref> i knjige ''Crucible Vietnam: Memoir of an Infantry Lieutenant''.<ref>{{Harvnb|Lawrence|2009.|str=65., 107., 154., 217.}}</ref> Neki drugi izvori barataju drugačijim brojkama (npr. u [[Dokumentarni film|dokumentarnom filmu]] iz 2005./2006. godine ''Heart of Darkness: The Vietnam War Chronicles 1945. - 1975.'' sveukupan broj američkih žrtava iznosi 58.159,<ref name="aaron">{{cite video |people = Aaron Ulrich (editor); Edward FeuerHerd (producer and director) |date=2005 & 2006 |title = Heart of Darkness: The Vietnam War Chronicles 1945–1975 |format = Box set, Color, Dolby, DVD-Video, Full Screen, NTSC, Dolby, Vision Software |medium = Documentary |publisher = Koch Vision |time = 321 minute |isbn = 1-4172-2920-9 }}</ref> dok u [[Knjiga|knjizi]] ''Vietnam Sons'' iz 2007. godine piše da je sveukupan broj američkih žrtava bio 58,226).<ref>Kueter, Dale. ''Vietnam Sons: For Some, the War Never Ended.'' AuthorHouse (21. 3. 2007.). {{ISBN|978-1425969318}}</ref>|name=USd&w|group=A}} == Nazivi sukoba == Ratni sukob u Vijetnamu ima nekoliko različitih imena. Najčešći u upotrebi na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]] je ''Vijetnamski rat'' ili ''Rat u Vijetnamu'' odnosno ''Vietnam War'' na [[Engleski jezik|engleskom jeziku]]. Rat se također naziva i ''Drugim indokineskim ratom'' te ''Vijetnamskim konfliktom''. Budući se u samoj [[Indokina|Indokini]] dogodilo nekoliko različitih sukoba, ovaj rat je prvenstveno poznat po imenima njegovih protagonista kako bi ga se razlikovalo od ostalih.<ref>Moore, Harold. G and Joseph L. Galloway ''We Are Soldiers Still: A Journey Back to the Battlefields of Vietnam'' (str. 57).</ref> Na [[Vijetnamski jezik|vijetnamskom jeziku]] rat je poznat pod imenom ''Kháng chiến chống Mỹ'' (''Rat za otpor protiv Amerike''). Također je poznat i pod nazivom ''Chiến tranh Việt Nam'' (''Vijetnamski rat'').<ref>{{cite web|title=Asian-Nation: Asian American History, Demographics, & Issues:: The American / Viet Nam War|quote=The Viet Nam War is also called 'The American War' by the Vietnamese |url=http://www.asian-nation.org/vietnam-war.shtml |accessdate=18. 8. 2008}}</ref> Primarne sukobljene strane u ratu su s jedne strane bile vojska Republike Vijetnam i [[američka vojska]] te, s druge strane, narodna vojska Vijetnama (najčešće nazivana vojska [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]]) i [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Vietkong]], južno-vijetnamska [[Komunizam|komunistička]] [[Gerila|gerilska vojska]]. == Pozadina sukoba do 1949. godine == [[Francuska]] je kasnih [[1850-ih]] godina započela s okupiranjem [[Indokina|Indokine]], a situacija se smirila tek [[1893]]. godine.<ref>Ooi, Keat Gin. ''[http://books.google.com/?id=QKgraWbb7yoC&pg=PA520 Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor]''. ABC-CLIO; 2004. {{ISBN|978-1-57607-770-2}}. str. 520.</ref><ref>Rai, Lajpat. ''[http://books.google.com/?id=QQ_nS6pTlDgC&pg=PA22 Social Science]{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. FK Publications; {{ISBN|978-81-89611-12-5}}. str. 22.</ref><ref>Dommen, Arthur J.. ''[http://books.google.com/?id=MauWlUjuWNsC&pg=PA4 The Indochinese experience of the French and the Americans: nationalism and communism in Cambodia, Laos, and Vietnam]''. Indiana University Press; 2001. {{ISBN|978-0-253-33854-9}}. str. 4–19.</ref> Prema mirovnom sporazumu Huế iz [[1884]]. godine Francuska je ustanovila kolonijalnu vlast nad [[Vijetnam]]om sljedećih sedam [[Desetljeće|dekada]]. Unatoč vojnom otporu, do [[1888]]. godine područja današnjih država [[Kambodža|Kambodže]] i Vijetnama postala su francuska kolonija pod imenom [[Francuska Indokina]] ([[Laos]] je kasnije također postao dijelom te kolonije).<ref name = "Neale 2001 3">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=3}}.</ref> Tokom ovog perioda oformilo se nekoliko različitih vijetnamskih pokreta otpora poput ''Vijetnamske nacionalističke stranke'' koja je pokrenula propalu pobunu ''Yên Bái'' [[1930]]. godine, ali nitko nije bio uspješan sve do pojave [[Viet Minh]]a, organizacije osnovane [[1941]]. godine koju je kontrolirala [[Komunistička stranka Vijetnama]], a koju su zajednički financirale SAD i [[Kuomintang]] u svojoj borbi profiv japanske okupacije.<ref name = "Neale 2001 17">{{Harvnb|Neale|2001.|str=17}}.</ref>{{#tag:Ref|''Vijetnamska nacionalistička stranka'' osnovana je ranije u [[Nanjing]]u ([[Kina]]) u nekom trenutku između augusta [[1935]]. i početka [[1936]]. godine kada su nekomunistička Vijetnamska nacionalistička stranka koju je vodio Nguyễn Thái Học, neki članovi Komunističke stranke Vijetnama i nekoliko drugih vijetnamskih nacionalističkih stranaka oformili anti-imperijalističku ujedinjenu organizaciju. Ova organizacija je, međutim, vrlo brzo prestala s radom, a oživio ju je ICP pod vodstvom [[Ho Ši Min]]a [[1941]]. godine.<ref>{{cite book|author=Sophie Quinn-Judge|title=Ho Chi Minh: the missing years, 1919–1941|url=http://books.google.com/?id=knErjpiKxQoC&pg=PA212|year=2003|publisher=C. Hurst|isbn=978-1-85065-658-6|pages=212. – 213.}}</ref>|group=A}} Godine [[1940]]., tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[Njemačka]] je porazila Francusku. Francuska država (u to vrijeme poznata pod nazivom [[Višijska Francuska]]) bila je [[marionetska država]] [[Nacistička Njemačka|Nacističke Njemačke]]. Francuske kolonijalne vlasti u Francuskoj Indokini brzo su se podložile Višijskom režimu. U septembru 1940. godine, [[Japan]] je napao Indokinu. Nakon prekida ratovanja i početka japanske okupacije, francuske kolonijalne vlasti počele su surađivati s Japanom. Iako je Francuska nastavila voditi poslove u Indokini, u konačnici se sva moć odlučivanja nalazila u rukama Japanaca.<ref name = "Neale 2001 17"/> Koalicija Viet Minh osnovana je kao organizacija koja će se boriti za [[neovisnost]] od Francuske, ali koja se također protivila i japanskoj okupaciji [[1945]]. godine iz istih razloga. [[SAD]] i Kuomintang podupirali su koaliciju u njihovoj borbi protiv Japana.<ref name = "Tucker 1999 42">{{Harvnb|Tucker|1999|p=[http://books.google.com/?id=WZry2NaH2_sC&pg=PA42 42]}}</ref> Međutim, u početku nisu imali dovoljno vojne snage kako bi se upuštali u prave bitke. Za vođu Viet Minha, [[Ho Ši Min]]a sumnjalo se da je [[Komunizam|komunist]] pa ga je Kuomintang pritvorio na godinu dana.<ref>{{Harvnb|Brocheux|2007.|str.=198}}</ref> Dvostruka okupacija Indokine od strane Francuske i Japana nastavila se sve dok njemačke trupe nisu bile izbačene iz Francuske pa su kolonijalne vlasti Francuske Indokine započele tajne razgovore sa slobodnim Francuzima. Bojeći se da više neće moći vjerovati francuskoj vlasti, japanska vojska zarobila je francuske vlasti i snage dana [[9. 3.]] 1945. godine<ref name = "Neale 2001 18">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=18}}.</ref> i kreirala marionetsku državu [[Vijetnamsko carstvo]] pod vladavinom Baoa Đaija. Tokom 1944. i 1945. godine [[Sjeverni Vijetnam]] pogodila je [[masovna glad]] uslijed kombinacije lošeg vremena i francusko-japanske eksploatacije (Francuska Indokina trebala je opskrbljivati Japan [[žito]]m).<ref>{{cite news |first=David |last=Koh |url=http://mailman.anu.edu.au/pipermail/hepr-vn/2008-August/000188.html |date=21. 8. 2008. |title=Vietnam needs to remember famine of 1945 |newspaper=The Straits Times |location=Singapore |access-date=2014-11-02 |archive-date=2017-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019142402/http://mailman.anu.edu.au/pipermail/hepr-vn/2008-August/000188.html |dead-url=yes }}</ref> Procjenjuje se da je u to vrijeme od gladi umrlo između 400.000 i 2,000.000 ljudi<ref name="Hirschman"/> (od sveukupne populacije od 10,000.000 ljudi na tom području).<ref name = "Neale 2001 18_19">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=18.–9.}}.</ref> Iskoristivši administracijsku rupu<ref name="Kolko, Gabriel page 36">{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=36}}.</ref> koja je nastala francuskim zarobljeništvom, organizacija Viet Minh je u martu 1945. godine nagovorila stanovništvo da započne s pljačkanjem skladišta hrane te odbijanjem plaćanja poreza.<ref name = "Neale 2001 19">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=19}}.</ref> Sve to rezultiralo je pljačkom između 75 i 100 skladišta.<ref name = "Neale 2001 20">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=20}}.</ref> Ova pobuna protiv masovne gladi i vlasti koja je dijelom bila odgovorna za njezin nastanak učvrstila je popularnost Viet Minha pa su u tom periodu prikupili izrazito veliki broj članova.<ref name="Kolko, Gabriel page 36"/> Dana [[22. 8.]] 1945. godine, nakon japanske [[Kapitulacija|kapitulacije]], agenti Ureda za strateške usluge Archimedes Patti i Carleton B. Swift Jr. u pratnji predstavnika francuske vlade Jeana Saintenyja došli su u [[Hanoi]] na milosnu misiju kako bi oslobodili zarobljene francuske vojnike.<ref>Interview with Carleton Swift, 1981, http://openvault.wgbh.org/catalog/vietnam-9dc948-interview-with-carleton-swift {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305210732/http://openvault.wgbh.org/catalog/vietnam-9dc948-interview-with-carleton-swift |date=2016-03-05 }}</ref> Iako su se japanske trupe neslužbeno predale (službena kapitulacija dogodit će se [[2. 9.]] 1945. godine u [[Tokio|Tokiju]]) oni su još uvijek bili jedina sposobna snaga koja je mogla održavati zakon i red pa su ostali na vlasti te zatvorili francuske kolonijalne trupe i Saintenyja. Tokom mjeseca [[august]]a japanske trupe ostale su neaktivne pa su Viet Minh i ostale nacionalističke skupine preuzele javne zgrade i oružja čime je započela revolucija. Agenti Ureda za strateške usluge nekoliko su se puta sastali sa Ho Ši Minom i drugim članovima Viet Minha tokom ovog razdoblja<ref>Interview with Archimedes L. A. Patti, 1981, http://openvault.wgbh.org/catalog/vietnam-bf3262-interview-with-archimedes-l-a-patti-1981 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301131857/https://openvault.wgbh.org/catalog/V_3267C58E4C104A54A0AFDF230D618AE6 |date=2021-03-01 }}</ref>, a dana 2. 9. 1945. godine Ho Ši Min je pred mnoštvom od 500.000 ljudi u Hanoiju proglasio ustanovljenje [[Sjeverni Vijetnam|Demokratske Republike Vijetnam]].<ref name = "Neale 2001 20"/> Na početku svog govora Ho Ši Min je parafrazirao [[Ustav SAD-a|američki Ustav]]: "Svi ljudi rođeni su jednakima. Kreator nam je svima dao nepovrediva prava: pravo na život, pravo na slobodu i pravo na ostvarenje sreće."<ref name = "Neale 2001 20"/> Revolucijom iz augusta Viet Minh je preuzela vlast u Vijetnamu.<ref name = "Neale 2001 20"/> Prema Gabrielu Kolku, Viet Minh je uživala veliku potporu javnosti<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=37}}.</ref>, premda je Arthur J. Dommen upozoravao na "romantični pogled" njihovog uspjeha: "Viet Minhovo korištenje terora je bilo sistematsko... Stranka je sastavila listu onih koji su trebali biti smaknuti bez čekanja."<ref>Dommen, Arthur J. (2001), ''The Indochinese Experience of the French and the Americans'', Indiana University Press, str. 120. "Prema jednoj procjeni, masakrirano je oko 15.000 nacionalista" u ljeto 1946. godine (str. 154). Uz to, do kraja [[Prvi indokineski rat|Prvog indokineskog rata]] "organizacija [[Viet Minh]] ubila je od 100.000 do 150.000 civila" (str. 252).</ref> Nakon poraza u ratu, japanska imperijalistička vojska dala je Vijetnamcima oružje, a službenike Višijske Francuske i njezine vojne zapovjednike držala je u zatočeništvu mjesec dana nakon kapitulacije. Viet Minh je regrutirala više od 600 japanskih vojnika i dala im zadatak obučiti Vijetnamske vojnike ili nad njima zapovijedati.<ref>{{cite web|title=ベトナム独立戦争参加日本人の事跡に基づく日越のあり方に関する研究|work = 井川 一久|publisher = Tokyo foundation|url = http://nippon.zaidan.info/seikabutsu/2005/01036/pdf/0001.pdf |date = oktobar 2005.|accessdate =10. 6. 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=日越関係発展の方途を探る研究 ヴェトナム独立戦争参加日本人―その実態と日越両国にとっての歴史的意味―|work = 井川 一久|publisher = Tokyo foundation|url = http://nippon.zaidan.info/seikabutsu/2006/00197/pdf/0001.pdf |date = maj 2006.|accessdate =10. 6. 2010}}</ref> [[Datoteka:RE-OCCUPATION OF FRENCH INDO-CHINA.jpg|thumb|upright|left|Japanski mornarički časnik predaje svoj mač britanskom poručniku u [[Sajgon]]u [[13. 9.]] [[1945]]. godine.]] Međutim, saveznici koji su izašli kao pobjednici u Drugom svjetskom ratu - [[Velika Britanija]], Sjedinjene Države i [[Sovjetski Savez]] - složili su se jednoglasno da područje i dalje pripada Francuskoj.<ref name="Neale 2001 20"/> Budući da Francuzi nisu imali snage odmah preuzeti Vijetnam, saveznici su se složili da će Britanske snage okupirati južni dio, dok će Kuomintang doći sa sjevera.<ref name = "Neale 2001 20"/> Trupe Kuomintanga ušle su u zemlju sjeverno od 16. paralele dana [[14. 9.]] 1945. godine kako bi razoružale japanske trupe.<ref>{{Harvnb|Willbanks|2009.|str.=8}}</ref> Kada su se Britanske trupe iskrcale na jugu, naoružale su zarobljene francuske snage kao i dio japanskih trupa koje su kapitulirale, a sve u svrhu ponovnog zauzimanja južnog Vijetnama budući to nisu mogle učiniti same.<ref name="Neale 2001 20"/> Na nagovor Sovjetskog Saveza, Ho Ši Min je u početku pokušao pregovarati s Francuzima koji su polako počinjali ponovno preuzimati kontrolu nad područjem.<ref name="Neale 2001 24">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=24}}.</ref> U januaru [[1946]]. godine organizacija Viet Minh pobijedila je na izborima diljem središnjeg i sjevernog Vijetnama.<ref name = "Neale 2001 23_24">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=23–4}}.</ref> Dana [[6. 3.]] 1946. godine Ho je potpisao sporazum kojim dopušta francuskim snagama da zamijene snage Kuomintanga u zamjenu za francusko priznavanje Demokratske Republike Vijetnam kao "slobodne" republike unutar francuske unije.<ref>{{Harvnb|Willbanks|2009.|str.=9}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vietnamgear.com/March6agreement.aspx |title=Franco-Vietnam Agreement of March 6th, 1946 |publisher=Vietnamgear.com |date=6. 3. 1946.|accessdate=29. 4. 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent2.htm |title=Pentagon Papers, Gravel Edition, Chapter !, Section 2 |publisher=Mtholyoke.edu |accessdate=29. 4. 2011 |archive-date=2015-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150902001955/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent2.htm |dead-url=yes }}</ref> Francuzi su došli u Hanoi u martu, a u novembru iste godine svrgnuli su i protjerali organizaciju Viet Minh iz grada.<ref name="Neale 2001 24" /> Britanske snage napustile su područje [[26. 3.]] 1946. ostavivši Vijetnam u potpunosti u rukama Francuza.<ref>{{cite book|author=Peter Dennis|title=Troubled days of peace: Mountbatten and South East Asia command, 1945. – 46.|url=http://books.google.com/?id=Inu7AAAAIAAJ&pg=PA179|year=1987.|publisher=Manchester University Press ND|isbn=978-0-7190-2205-0|page=179}}</ref> Uskoro poslije toga, Viet Minh je započela s [[Gerilski rat|gerilskim ratom]] protiv francuskih vojnih jedinica i tako je započeo [[Prvi indokineski rat]]. Rat se uskoro proširio na Laos i Kambodžu gdje su komunisti prema modelu Viet Minha organizirali pokrete [[Pathet Lao]] i ''Khmer Serei''.<ref name = "Neale 2001 25">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=25}}.</ref> U to je vrijeme u svijetu započela era [[Hladni rat|Hladnog rata]] što je, pak, značilo nemogućnost ponovnog zbližavanja velikih zapadnih sila i Sovjetskog Saveza - donedavnih saveznika u Drugom svjetskom ratu. Borba Viet Minha bila je otežana zbog nedostatka oružja; ova situacija promijenila se [[1949]]. godine kada je [[Komunistička stranka Kine]] pobijedila u [[Kineski građanski rat|Kineskom građanskom ratu]] te bila slobodna opskrbiti oružjem svoje saveznike u Vijetnamu.<ref name = "Neale 2001 25"/> == Odlazak Francuza (1950–1954) == U [[januar]]u [[1950]]. godine [[Kina]] i [[Sovjetski Savez]] priznali su [[Sjeverni Vijetnam|Demokratsku Republiku Vijetnam]] sa sjedištem u [[Hanoi]]ju kao legitimnu vladu [[Vijetnam]]a. Sljedećeg mjeseca [[SAD]] i [[Velika Britanija]] priznale su kao legitimnu vijetnamsku vladu Državu Vijetnam sa sjedištem u [[Sajgon]]u koja se nalazila pod patronatom [[Francuska|Francuske]], a na čijem je čelu bio bivši car Bao Đai.<ref name = "McNamara 1999 377_379">{{Harvnb|McNamara|1999.|str.=377–9}}.</ref><ref>{{cite web|title=The Vietnam War Seeds of Conflict 1945 – 1960|url=http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html|publisher=The History Place|accessdate=13. 5. 2013}}</ref> [[Korejski rat]] koji je započeo u junu 1950. godine uvjerio je mnoge u [[Washington]]u da je rat u [[Indokina|Indokini]] bio primjer [[Komunizam|komunističkog širenja]] pod vodstvom Sovjetskog Saveza.<ref>''Pentagon Papers'', Gravel, ed, Chapter 2, 'U.S. Involvement in the Franco-Viet Minh War', str. 54.</ref> [[Datoteka:French indochina 1953 12 1.png|thumb|left|Francuski vojnici bore se protiv [[Viet Minh]]a [[1952]]. godine.]] U julu 1950. godine kineski vojni savjetnici započeli su pomagati [[Viet Minh]]u.<ref name="OtherSide14">Ang, Cheng Guan, ''The Vietnam War from the Other Side'', str. 14. Routledge (2002.).</ref> Njihovo oružje, stručnost i radna disciplina preobratili su Viet Minh iz gerilske postrojbe u regularnu vojsku.<ref name="HistoryPlace">{{cite web|url = http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |title = The History Place – Vietnam War 1945–1960 |accessdate =11. 6. 2008.}}</ref> U septembru iste godine, SAD su oformile vojnu savjetodavnu jedinicu kao odgovor na francuski poziv za pomoć i savjete u vezi strategije, kao i za obučavanje vijetnamskih vojnika.<ref name = "Herring 2001 18">{{Harvnb|Herring|2001.|str.=18}}.</ref> Do [[1954]]. godine, SAD su potrošile bilijun [[Američki dolar|dolara]] pomažući francuskim vojnim naporima na taj način pokrivši gotovo 80% ukupnog troška rata.<ref>Zinn, ''A People's History of the United States'', str. 471.</ref> Tokom ovog razdoblja Francuzi i Amerikanci također su razgovarali i o mogućnosti korištenja tri [[Taktičko nuklearno oružje|taktička nuklearna oružja]], ali izvještaji o tome koliko su ti razgovori bili ozbiljni i između koga su se odvijali i danas su samo insinuacije.<ref name="Ten Thousand Day War 1981, page 57">Vietnam The Ten Thousand Day War, Thames 1981, Michael Maclear, str. 57.</ref><ref>[http://books.google.com/?id=seXWfsD46QQC&pg=PA263 Vietnam at War: The History: 1946–1975], {{ISBN|978-0-19-506792-7}}, str. 263.</ref> Prema jednoj verziji plana ''Operacije Strvinar'' (eng. ''Operation Vulture''), Amerikanci bi iz svojih baza u regiji poslali 60 [[B-29 Superfortress|bombardera B-29]] te još dodatnih 150 [[Borbeni zrakoplovi|borbenih zrakoplova]] s obližnje flote kako bi bombardirali pozicije zapovjednika Viet Minha [[Võ Nguyên Giáp|Võa Nguyêna Giápa]]. Plan je uključivao opciju korištenja tri atomska oružja koja bi se bacila na navedene pozicije. Admiral Arthur W. Radford, tadašnji predstojnik američkog združnog stožera, dao je svoju potporu korištenju nuklearnog oružja. Američki borbeni zrakoplovi B-29, [[B-36 Peacemaker|B-36]] i B-47 mogli su izvršiti nuklearni napad kao i nosač zrakoplova iz američke flote.<ref name=AirForceMagazine>[http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2004/August%202004/0804dien.aspx Dien Bien Phu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120706223700/http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2004/August%202004/0804dien.aspx |date=2012-07-06 }}, Air Force Magazine 87: 8. 8. 2004.</ref> Američki nosači zrakoplova došli su u [[Tonkinški zaljev]] tokom razgovora o korištenju nuklearnog oružja te od tamo slali zrakoplove u izviđanje iznad grada [[Điện Biên Phủ]]. Prema tadašnjem [[Potpredsjednik SAD|Potpredsjedniku SAD-a]] [[Richard Nixon|Richardu Nixonu]], plan je uključivao da članovi združnog stožera naprave nacrt korištenja tri mala taktička nuklearna oružja kao pomoć Francuzima.<ref name="Ten Thousand Day War 1981, page 57"/> Nixon, "ratni jastreb" za Vijetnam, predložio je da će SAD vjerojatno morati "slati svoje dečke".<ref name = "Tucker 1999 76">{{Harvnb|Tucker|1999.|p=[http://books.google.com/?id=WZry2NaH2_sC&pg=PA76 76]}}</ref> Tadašnji [[Predsjednik SAD-a]] [[Dwight D. Eisenhower]] smatrao je da se Amerika ne bi trebala miješati u sukob bez Britanske potpore koji su u to vrijeme bili protiv takvog plana.<ref name = "Tucker 1999 76"/> U konačnici, uvjeren da su politički rizici preveliki u odnosu na mogući dobitak, Eisenhower je odbio mogućnost nuklearne intervencije. Eisenhower je bio general s pet zvjezdica i bio je izrazito oprezan u vezi miješanja SAD-a u rat u [[Azija|Aziji]].<ref>[http://books.google.com/?id=3kUWAycjBsMC&pg=PA67 The U.S. Navy: a history], Naval Institute Press, 1997., Nathan Miller, {{ISBN|978-1-55750-595-8}}, str. [http://books.google.com/?id=3kUWAycjBsMC&pg=PA67 67. – 68.].</ref> U međuvremenu je Viet Minh dobila krucijalnu potporu od Sovjetskog Saveza i Kine. Kineska potpora tokom [[Prvi indokineski rat|Prvog indokineskog rata]] 1950. godine omogućila je slanje namirnica iz Kine direktno u Vijetnam. Tokom cijelog trajanja sukoba, američke obavještajne službe bile su skeptične oko francuskih šansi za uspjeh.<ref>''The Pentagon Papers.'' Gravel, ed. vol. 1, str. 391. – 404.</ref> [[Opsada Điện Biên Phủa]] označila je kraj francuske uključenosti u Indokini. Giapove snage Viet Minha snažno su porazile francusku vojsku pa se [[7. 5.]] [[1954]]. godine francuski vojni garnizon predao. Od 12.000 zarobljenih Francuza samo ih je 3000 preživjelo.<ref>"William C. Jeffries (2006). ''[http://books.google.com/?id=zCVrzwEErzgC&pg=PA388 Trap Door to the Dark Side]''". str. 388. {{ISBN|1-4259-5120-1}}</ref> Na [[Ženevska konvencija|Ženevskoj konvenciji]], Francuska je dogovorila prekid vatre s Viet Minhom, a [[Kambodža|Kambodži]], [[Laos]]u i Vijetnamu odobrena je [[nezavisnost]]. == Tranzicijski period == [[Datoteka:1954 Geneva Conference.jpg|thumb|right|[[Ženevska konvencija]], [[1954]]. godine]] [[Vijetnam]] je privremeno bio podijeljen na 17-oj paraleli, a po odredbama [[Ženevska konvencija|Ženevske konvencije]] civili su u razdoblju od 300 dana mogli neometano prelaziti granicu dvaju privremenih država. Planirano je da se [[1956]]. godine održe izbori u cijeloj državi nakon kojih bi se ustanovila jedinstvena vlada.<ref>Službena objava za medije Ambasade Republike Vijetnam, citirana iz odjela za informiranje u Washingtonu, vol I. br. 18 (od 22. 7. 1955.) i br. 20 (od 18. 8. 1955.), u 19. poglavlju knjige autora Gettleman, Franklin i Young, ''Vietnam and America: A Documented History'', str. 103–105.</ref> Oko 1,000.000 sjevernjaka, uglavnom manjinskih [[katolik]]a, pobjegla je na jug u strahu od progona [[Komunisti|komunista]]<ref>Jacobs, str. 45–55.</ref>, a njihovoj odluci o bijegu pomogla je i američka propaganda koja se koristila sloganima poput "[[Djevica Marija]] odlazi na jug"; SAD su također financirale 93,000.000 [[Američki dolar|dolara]] u program preseljenja koji je uključivao prijevoz izbjeglica s američkom flotom.<ref name="BSNMurti">''Vietnam Divided'' by B.S.N. Murti, Asian Publishing House, 1964.</ref> Prebjeglo bi još minimalno 2,000.000 ljudi da ih organizacija [[Viet Minh]] nije spriječila.<ref name = "Turner 1975 102">{{Harvnb|Turner|1975|p=102}}.</ref> Izbjeglice sa sjevera, uglavnom katolici, trebali su postati snažna [[Antikomunizam|antikomunistička]] izborna jedinica za režim Ngôa Đìnha Diệma.<ref name = "Karnow 1997 238">{{Harvnb|Karnow|1997.|str.=238}}.</ref> Diem je kasnije mjesta svoje administracije popunio uglavnom katolicima iz sjevernog i središnjeg dijela države. Osim katolika koji su odlazili na jug, oko 130.000 "revolucionara" počelo je dolaziti na sjever očekujući se vratiti na jug u roku od dvije godine.<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=98}}.</ref> Viet Minh ostavila je između 5000 i 10.000 profesionalnih revolucionara na jugu kao "političko-vojnu substrukturu čiji je cilj bio [[iredentizam]]".<ref>1 ''Pentagon Papers'' (The Senator Gravel Edition), 247, 328 (Boston, Beacon Press, 1971.).</ref> Posljednji francuski vojnici trebali su napustiti Vijetnam u [[april]]u 1956. godine.<ref name="HistoryPlace"/> U isto vrijeme [[Kina]] je završila s povlačenjem svojih trupa iz [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]].<ref name="OtherSide14"/> Oko 52.000 vijetnamskih civila preselilo se s juga na sjever.<ref>John Prados, ''The VVA Veteran'', januar/februar 2005. Preuzeto 21. 1. 2007.</ref> Između [[1953]]. i [[1956]]. godine vlada Sjevernog Vijetnama pokrenula je razne agrarne reforme uključujući "smanjenje najma" i "reformu posjeda". Te reforme donesene su kako bi se stalo na kraj zemljoposjednicima. Otkriveni dokumenti Politburoa potvrđuju da su barem jedan od 1000 sjevernih Vijetnamaca (otprilike 14.000 ljudi sveukupno) bili predviđeni za [[smaknuće]] zbog ranije kampanje "smanjenja najma"; broj poginulih tokom puno radikalnije "reforme posjeda" bio je znantno veći.<ref>Alec Holcombe, [http://www.jstor.org/discover/10.1525/vs.2010.5.2.243?searchUrl=%2Faction%2FdoBasicSearch%3Ffilter%3Djid%253A10.2307%252Fj50000660%26Query%3Drent%2Breduction%26wc%3Don%26Search.x%3D0%26Search.y%3D0&Search=yes&uid=3739656&uid=367529381&uid=2134&uid=2&uid=70&uid=3&uid=3739256&uid=60&sid=21101672198221 Politburo's Directive Issued on 4 May 1953, on Some Special Issues regarding Mass Mobilization] ''Journal of Vietnamese Studies'', Vol. 5, No. 2 (Summer 2010), pp. 243–247, quoting a translated Politburo directive from 4 May 1953. This directive was published in [http://www.jstor.org/discover/10.1525/vs.2010.5.2.225?uid=3739656&uid=367529381&uid=2134&uid=2&uid=70&uid=3&uid=3739256&uid=60&sid=21101672298091 Complete Collection of Party Documents] (Van Kien Dang Toan Tap), a 54 volume work authorized by the Vietnamese Communist Party.</ref> U to su vrijeme zemljoposjednici činili 5,68% ukupnog stanovništva, ali za većinu njih kazna je bila puno manja od smaknuća. Prema službenim dokumentima iz tog vremena, otprilike 172,008 ljudi pogubljeni su kao "zemljoposjednici" tokom "reforme posjeda" od kojih se za njih 123,266 (odnosno 71,66%) kasnije ustanovilo da su bili pogrešno klasificirani kao zemljoposjednici.<ref name="Rosefielde">{{cite book|last=Rosefielde|first=Stephen|title=Red Holocaust|publisher=Routledge|year=2009.|page=110}}</ref><ref>''The History of the Vietnamese Economy'' (2005.), Vol. 2, edited by Dang Phong of the Institute of Economy, Vietnamese Institute of Social Sciences.</ref> U međuvremenu je na jugu ustanovljena Država Vijetnam s Bao Đaijem kao njezinim carom i Ngôm Đìnhom Diệmom kao njezinim premijerom (imenovan u julu 1954. godine). Niti [[SAD]] niti Država Vijetnam nisu potpisali ništa 1954. godine na Ženevskoj konvenciji. Uz poštovanje prema pitanju ujedinjenja, nekomunistička vijetnamska delegacija snažno se protivila bilo kakvoj podjeli Vijetnama, ali su izgubili nakon što su Francuzi prihvatili prijedlog delegata Viet Minha Phạma Văna Đồnga<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 134.</ref> koji je predložio da Vijetnam ujedine izbori koji bi se održali pod nadzorom "lokalnih komisija".<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 119.</ref> Amerikanci su se tome usprotivili onime što danas zovemo "Američki plan", a koji su podržavali [[Južni Vijetnam]] i [[Velika Britanija]].<ref name="The Pentagon Papers 1971 p. 140">''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 140.</ref> Taj plan je podrazumijevao izbore za ujedinjenje pod nadzorom [[Ujedinjeni Narodi|Ujedinjenih Naroda]], ali ga je odbila [[Sovjetski Savez|sovjetska]] delegacija.<ref name="The Pentagon Papers 1971 p. 140"/> Američki [[Dwight D. Eisenhower|predsjednik Eisenhower]] 1954. godine je napisao: "Nikada nisam razgovarao niti se dopisivao s nekim tko je nešto znao o situaciji u [[Indokina|Indokini]], a tko nije mislio da bi, da su izbori održani u vrijeme borbi, vjerojatno osamdeset posto populacije radije glasalo za komunista [[Ho Ši Min]]a za svoga vođu nego za državnika Baa Đaija. Nedostatak vodstva i želje od strane Baa Đaija bio je najveći faktor osjećaja koji je prevladavao kod mnogih Vijetnamaca o tome da se nemaju za što zapravo boriti."<ref>[[Dwight D. Eisenhower]]. ''Mandate for Change.'' Garden City, New Jersey. Doubleday & Company, 1963., str. 372.</ref> Međutim, prema dokumentima iz [[Pentagon]]a u razdoblju od 1954. do 1956. godine "Ngô Đình Diệm je zbilja uspio učiniti čuda" u Južnom Vijetnamu<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 252.</ref>: "Gotovo je sigurno da bi do 1956. godine udio onih koji bi ranije možda glasali za Hoa - u slobodnim izborima protiv Diema - bio puno manji od osamdeset posto."<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 246.</ref> Godine [[1957]]. nezavisni promatrači iz [[Indija|Indije]], [[Poljska|Poljske]] i [[Kanada|Kanade]] koji su radili pod okriljem međunarodne kontrolne komisije ustanovili su da pošteni, nepristrani izbori nisu mogući, a također su naveli da se niti Sjeverni niti Južni Vijetnam ne pridržavaju potpisanog sporazuma o primirju.<ref>{{harvnb|Woodruff|2005.|str.=6}} navodi: "''Izbori nisu održani. Južni Vijetnam, koji nije potpisao Ženevski sporazum, nije vjerovao komunistima Sjevernog Vijetnama u njihovom obećanju da će održati pravedne izbore. U januaru 1957. godine, međunarodna kontrolna komisija koja se sastojala od promatrača iz Indije, Poljske i Kanade jednoglasno se složila u svom izvještaju da se niti Južni niti Sjeverni Vijetnam nisu pridržavali potpisanog sporazuma o primirju. Nakon odlaska Francuske, tradicionalna borba za prevlast između sjevera i juga ponovno se nastavila.''"</ref> Diem je skupa sa svojim bratom Ngôm Đìnhom Nhuom namjestio rezultate referenduma o budućnosti Države Vijetnam održanog [[23. 10.]] [[1955]]. godine i sebi pripisao 98,2% glasova, uključujući čak 133% iz [[Sajgon]]a. Njegovi američki savjetnici predložili su mu da mu margina pobjede bude između "60 i 70 posto". Diem je, međutim, gledao na izbore kao na test autoriteta.<ref name = "Karnow 1997 224">{{Harvnb|Karnow|1997.|str.=224}}.</ref> Tri dana kasnije proglasio je Južni Vijetnam nezavisnom državom pod imenom ''Republika Vijetnam'' te proglasio sebe njezinim predsjednikom.<ref>Gerdes (ed.) ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 19.</ref> Nešto slično napravili su Ho Ši Min i ostali komunistički službenici koji su dobili 99% glasova na "izborima" u Sjevernom Vijetnamu.<ref>{{Harvnb|Turner|1975|pp=193–4, 202–3, 215–7}}</ref> Administracija Predsjednika Eisenhowera bila je prva koja je predložila teoriju "domino efekta" čija je definicija bila da bi sve države regije slijedile onu koja bi prva pala pod sistem [[Komunizam|komunizma]].<ref name = "McNamara 1999 19">{{Harvnb|McNamara|1999.|str.=19}}.</ref> [[John F. Kennedy]], tadašnji američki senator, u svom govoru američkim prijateljima Vijetnama je rekao: "[[Burma]], [[Tajland]], Indija, [[Japan]], [[Filipini]] te očigledno [[Laos]] i [[Kambodža]] su među onim državama čija bi sigurnost bila ugrožena kada bi se crvena plima komunizma prelila u Vijetnam."<ref>John F. Kennedy. "[http://www.jfklibrary.org/Research/Ready-Reference/JFK-Speeches/Remarks-of-Senator-John-F-Kennedy-at-the-Conference-on-Vietnam-Luncheon-in-the-Hotel-Willard-Washing.aspx America's Stakes in Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626125802/http://www.jfklibrary.org/Research/Ready-Reference/JFK-Speeches/Remarks-of-Senator-John-F-Kennedy-at-the-Conference-on-Vietnam-Luncheon-in-the-Hotel-Willard-Washing.aspx |date=2012-06-26 }}". Govor američkim prijateljima Vijetnama iz juna 1956. godine.</ref> == Razdoblje predsjednika Diema (1955–1963) == [[Datoteka:Ngo Dinh Diem at Washington - ARC 542189.jpg|thumb|right|Američki predjednik [[Dwight D. Eisenhower]] i državni tajnik John Foster Dulles dočekuju predsjednika Ngôa Đìnha Diệma iz [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] u [[Washington]]u dana [[8. 5.]] [[1957]]. godine.]] === Vladavina === Kao pobožni [[Rimokatolička Crkva|rimokatolik]], Diem je bio gorljivi [[Antikomunizam|antikomunist]], [[nacionalist]] i društveni [[Konzervativizam|konzervativac]]. Historičar Luu Doan Huynh napisao je da je "Diem predstavljao uskogrudni i ekstremistički nacionalizam pomiješan s [[Autokracija|autokracijom]] i [[Nepotizam|nepotizmom]]".<ref name = "McNamara 1999 200_201">{{Harvnb|McNamara|1999.|str.=200.–1.}}.</ref> Zbog toga što su bili [[Budisti]], mnogo Vijetnamaca izražavalo je svoju zabrinutost Diemovoj posvećenosti zemlje [[Djevica Marija|Djevici Mariji]]. Početkom [[Ljeto|ljeta]] [[1955]]. godine, Diem je lansirao kampanju "Odbacimo komunizam" tokom koje su svi oni za koje se sumnjalo da su [[komunisti]] ili na bilo koji način protiv nove vlade bili uhićeni, zatvoreni, mučeni ili [[smaknuće|pogubljeni]]. Organizirao je [[Smrtna kazna|smrtne kazne]] za sve one koji su sudjelovali u "komunističkim akcijama" u augustu [[1956]]. godine.<ref>{{cite web |url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |title=The Pentagon Papers Gravel Edition Volume 1, Chapter 5, "Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960" |publisher=Mtholyoke.edu |accessdate=31. 10. 2011 |archive-date=2017-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019184424/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |dead-url=yes }}</ref> Historičar Gabriel Kolko napisao je da je otprilike 12.000 ljudi za koje se sumnjalo da djeluju protiv Diema [[Ubojstvo|ubijeno]] između 1955. i [[1957]]. godine, a da se do kraja [[1958]]. godine otprilike 40.000 političkih zatvorenika nalazilo u [[zatvor]]ima.<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=89}}.</ref> Međutim, drugi historičar Guenter Lewy smatra da su ove brojke pretjerane te da se u zatvorima u cijeloj državi nije nalazilo više od 35.000 ljudi okrivljenih za sve zločine, a ne samo komunističke.<ref name = "Lewy 1978 294_295">{{Harvnb|Lewy|1978.|str.=294–5}}.</ref> U maju 1957. godine Diem je otišao u desetodnevni posjed [[SAD|SAD-u]]. [[Dwight D. Eisenhower|Predsjednik Eisenhower]] dao mu je svoju podršku, a u [[New York]]u je čak organizirana parada u Diemovu čast. Premda je Diem javno bio veličan, državni tajnik John Foster Dulles je u privatnosti iznosio tvrdnje da je Diem izabran isključivo radi nedostatka bolje alternative.<ref name = "Karnow 1997 230">{{Harvnb|Karnow|1997.|str.=230}}.</ref> Bivši Ministar obrane Robert McNamara u knjizi ''Argument Without End'' iz [[1999]]. godine napisao je da novi američki zaštitnici Republike Vijetnam nisu imali blagog pojma o vijetnamskoj kulturi. Znali su jako malo o njihovom [[Vijetnamski jezik|jeziku]] i generalno [[Historija Vijetnama|dugoj historiji]] te zemlje.<ref name = "McNamara 1999 377_379"/> Postojala je tendencija priključenja američkih motiva vijetnamskim akcijama, ali je Diem upozoravao da je iluzija vjerovati da će slijepo kopiranje zapadnjačkih metoda riješiti probleme u Vijetnamu.<ref name = "McNamara 1999 377_379"/> === Pobune na jugu (1954–1960) === [[Datoteka:HoCMT.png|thumb|right|upright=.9|[[Ho Ši Minov put]] kojim se opskrbljivao [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Vietkong]].]] Između [[1954]]. i [[1957]]. godine događao se veliki broj pobuna u selima na jugu koje je Diemova vlada uspjela ugušiti. U prvoj polovici 1957. godine u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] vladao je mir prvi put nakon više od deset godina. Međutim, od sredine te godine pa sve do [[1959]]., nasilje se povećavalo premda ga vlada "nije smatrala organiziranom kampanjom zbog toga što je neposluh bio previše raštrkan kako bi ugrozio glavne vladine izvore". Ipak, rane 1959. godine Diem je počeo smatrati navedeno nasilje organiziranom kampanjom i donio je Zakon 10/59 koji je bilo kakav oblik "političkog nasilja" kažnjavao [[Smrt|smrću]] ili oduzimanjem imovine.<ref>[http://vietnam.vassar.edu/doc6.html Excerpts from Law 10/59, 6. 5. 1959] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723163835/http://vietnam.vassar.edu/doc6.html |date=2008-07-23 }}.</ref> Postojali su neki ogranci bivše organizacije [[Viet Minh]] čiji je glavni cilj bio održati izbore obećane [[Ženevska konvencija|Ženevskom konvencijom]], a koji su doveli do neodobrenih štrajkova koji nisu bili povezani s drugim komunističkim i antivladinim akcijama.<ref name="WarBegan" /> U decembru [[1960]]. godine službeno je osnovana [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama]] s ciljem ujedinjenja svih antivladinih aktivista, uključujući i one koji se nisu izjašnjavali komunistima. Prema izvještajima iz [[Pentagon]]a, Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN) "stavila je naglasak na povlačenje američkih savjetnika i općenito američkog utjecaja iz Južnog Vijetnama, na zemljišne reforme i oslobođenje od trenutne Vlade te na koaliciju vlade i neutralizaciju cijelog Vijetnama". Imena vođa ove organizacije uglavnom su držana u tajnosti.<ref name="WarBegan"/> Razlog konstantnog oživljavanja FLN-a bili su klasni odnosi na selima. Velika većina populacije [[Vijetnam]]a živjela je na selima gdje je najveći problem bila zemljišna reforma. Organizacija Viet Minh smanjila je najam i dugove te zakupljivala komunalna zemljišta uglavnom siromašnijim seljacima. Diemova vlada vratila je zemljoposjednike u sela. Ljudi koji su do tada obrađivali zemlju na kojoj su se godinama nalazili morali su je vratiti zemljoposjednicima i uz to platiti najam za nekoliko godina unatrag dok zemljoposjednika nije bilo. Vojska Južnog Vijetnama se brinula za to da seljaci plate najam. ==== Uključenost Sjevernog Vijetnama u pobune ==== Historičari imaju različita tumačenja u vezi direktne umiješanosti [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] u organiziranju i pomoći kod pobuna u Južnom Vijetnamu prije [[1960]]. godine. Kahin i Lewis o tome pišu: {{izdvojeni citat|Suprotno američkim političkim pretpostavkama, svi dostupni dokazi pokazuju da su za buđenje građanskog rata na jugu [[1958]]. godine odgovorni isključivo južnjaci te da inicijativa nije došla iz [[Hanoi]]ja. Pobunjeničke aktivnosti protiv vlade [[Sajgon]]a na jugu počele su isključivo pod južnjačkom ovlasti, ne kao posljedica bilo kakve naredbe iz Hanoija, već upravo suprotno.<ref name="WarBegan" />|Kahin i Lewis}} Sa Kahinom i Lewisom se slaže i historičar Arthur Schlesinger Jr. koji ističe da je "Komunistička stranka Sjevernog Vijetnama tek u septembru 1960. godine dala svoj službeni blagoslov za pobune i nazvala ih oslobođenjem juga od američkog imperijalizma".<ref name="WarBegan" /> Za razliku od gore navedenog, Jeffery Race je intervjuirao nekoliko komunističkih prebjega koji su ovakve demante smatrali "vrlo zabavnima" i koji su "uz humor komentirali da je Komunistička stranka Sjevernog Vijetnama očigledno bila pretjerano uspješna u skrivanju svoje uloge u pobunama".<ref>Jeffrey Race, War Comes to Long An (University of California Press, 1972), str. 107., 122.</ref> James Olson i Randy Roberts ističu da je Sjeverni Vijetnam odobrio malu pobunu u decembru 1956. godine.<ref name = "Olson Roberts 1991 67"/> Kako bi se suzbila optužba da je Sjeverni Vijetnam prekršio odredbe Ženevske konvencije, tokom komunističke propagande neovisnost FLN-a je konstantno bila naglašavana.<ref name="Ang16">{{cite book |first=Cheng Guan |last=Ang |title=The Vietnam War from the Other Side |url=http://books.google.com/?id=4OgLBUXHikIC|year=2002. |publisher=RoutledgeCurzon |isbn=0-7007-1615-7 |pages=16, 58, 76}}</ref> U martu 1956. godine južnjački komunistički vođa Le Duan predstavio je ostalim članovima Politburoa u Hanoiju plan oživljavanja pobune pod nazivom "Put do Juga" (''The Road to the South''), ali budući su se u to vrijeme i [[Kina]] i [[Sovjetski Savez]] protivili konfrontaciji, njegov je plan bio odbijen.<ref name="Ang16"/> Međutim, vodstvo Sjevernog Vijetnama odobrilo je privremene mjere da se oživi južnjačka pobuna u decembru 1956. godine.<ref name = "Olson Roberts 1991 67+comment">{{Harvnb|Olson|Roberts|1991.|str.=67}}</ref> Komunističke snage nalazile su se pod jednom komandnom strukturom sve do 1958. godine.<ref name="Victory68">Military History Institute of Vietnam,(2002) ''Victory in Vietnam: The Official History of the People's Army of Vietnam, 1954–1975'', translated by Merle L. Pribbenow. University Press of Kansas. str. 68. {{ISBN|0-7006-1175-4}}.</ref> Komunistička stranka Sjevernog Vijetnama na svojoj sjednici u januaru [[1959]]. godine odobrila je "rat ljudi" na jugu<ref name="HistPlace">{{cite web |title= The History Place&nbsp;– Vietnam War 1945–1960 |url= http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |accessdate =11. 6. 2008}}</ref>, a u maju iste godine osnovala je Grupu 559 koja bi održala i proširila [[Ho Ši Minov put]] koji je obuhvaćao i područje [[Laos]]a. Prve godine navedene operacije tim putem poslano je oko pet stotina ljudi.<ref name="Victory-xi">''Victory in Vietnam'', p. xi.</ref> Prva isporuka oružja tim putem ostvarena je u augustu 1959. godine.<ref name = "Prados 2006">{{Harvnb|Prados|2006.}}.</ref> Te iste godine Sjeverni Vijetnam je napao Laos, a do [[1961]]. godine koristio je gotovo 30.000 ljudi koji su trebali sagraditi puteve invazije kroz Laos i [[Kambodža|Kambodžu]].<ref>''The Economist'', 26. 2. 1983.</ref> Oko 40.000 komunističkih vojnika infiltriralo se na jug u razdoblju od 1961. do [[1963]]. godine.<ref name="Ang16"/> Sjeverni Vijetnam poslao je 10.000 vojnika svoje vojske da napadnu jug [[1964]]. godine, a do sljedeće godine ova brojka popela se na 100.000 vojnika.<ref>''Washington Post'', 23. 4. 1985.</ref> == Razdoblje predsjednika Kennedyja (1961–1963) == Na američkim predsjedničkim izborima [[1960]]. godine senator [[John F. Kennedy]] porazio je tadašnjeg [[Potpredsjednik SAD|potpredsjednika]] [[Richard Nixon|Richarda Nixona]]. Premda je [[Dwight D. Eisenhower|predsjednik Eisenhower]] upozoravao Kennedyja na [[Laos]] i [[Vijetnam]], u to vrijeme [[Europa]] i [[Latinska Amerika]] "bili su mu u većem vidokrugu nego [[Azija]]".<ref name = "Karnow 1997 264">{{Harvnb|Karnow|1997|p=264}}.</ref> Tokom svog prvog obraćanja naciji za vrijeme inauguracije, Kennedy je dao ambicioznu zakletvu da će "platiti bilo koju cijenu, nositi bilo kakav teret, suočiti se s bilo kakvim poteškoćama, podržati svakog prijatelja i usprotiviti se svakom neprijatelju kako bi osigurao opstanak i uspjeh slobode".<ref>The Avalon Project at Yale Law School. ''[http://avalon.law.yale.edu/20th_century/kennedy.asp Inauguracija Predsjednika Johna F. Kennedyja].''</ref> U junu [[1961]]. godine vodio je žestoke pregovore sa sovjetskim premijerom [[Nikita Hruščov|Nikitom Hruščovom]] tokom njihovog sastanka u [[Beč]]u na kojem su razgovarali o glavnim problemima između [[SAD|SAD-a]] i [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]]. [[Datoteka:South Vietnam Map.jpg|thumb|right|Prikaz vojnih regija [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] 1967. godine.]] Kennedyjeva administracija uglavnom je ostala privržena vanjskoj politici [[Hladni rat|Hladnog rata]] koju je naslijedila od [[Harry S. Truman|Trumanove]] i Eisenhowerove administracije. Godine 1961. SAD su imale oko 50.000 trupa u [[Koreja|Koreji]], a Kennedy se suočio s krizom na tri različite fronte - neuspjeh [[Invazija u Zaljevu svinja|Invazije u Zaljevu svinja]], izrada [[Berlinski zid|Berlinskog zida]] i pregovorima između prozapadnjačke vlade Laosa i komunističkog pokreta [[Pathet Lao]].<ref>{{Harvnb|Karnow|1997|p=265}}: "Kennedy je zaobišao Laos čiji neravan teren nije bio bojišnica za američke vojnike."</ref> Ove krize uvjerile su Kennedyja da bi još jedan poraz SAD-a u pokušaju dobivanja kontrole i sprečavanja razvoja [[Komunizam|komunizma]] mogao dokrajčiti američki kredibilitet kod njegovih saveznika te uništiti američku reputaciju. Zbog toga je Kennedy bio prisiljen "povuči crtu u pijesku" i spriječiti komunističku pobjedu u Vijetnamu. Odmah nakon sastanka sa Hruščevom u Beču, Kennedy je Jamesu Restonu iz [[New York Times]]a izjavio: "Sada imamo problem učiniti našu moć vjerodostojnom, a Vijetnam izgleda kao pravo mjesto za to."<ref>[http://mcadams.posc.mu.edu/goldzwig.htm The case of John F. Kennedy and Vietnam Presidential Studies Quarterly].</ref><ref>Mann, Robert. ''A Grand Delusion'', Basic Books, 2002.</ref> U maju 1961. godine američki potpredsjednik [[Lyndon B. Johnson]] posjetio je [[Sajgon]] i entuzijastično proglasio Diema "[[Winston Churchill|Winstonom Churchillom]] Azije".<ref name = "Karnow 1997 267">{{Harvnb|Karnow|1997|p=267}}.</ref> Upitan zbog čega je dao taj komentar, Johnson je odgovorio: "Diem je naš jedini dečko kojeg tamo imamo".<ref name = "Karnow 1997 230"/> Johnson je uvjerio Diema da će mu osigurati još više borbenih snaga kako bi se odupro [[komunisti]]ma. Kennedyjeva politika prema [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] ležala je na pretpostavci da će Diem i njegove snage u konačnici sami poraziti [[Gerila|gerilu]]. Bio je protiv slanja američkih borbenih snaga te izjavio da bi "slanje velikog broja američkih postrojbi u taj dio svijeta danas, premda bi u početku moglo imati pozitivne vojne učinke, u godinama koje slijede moglo dovesti do štetnih političkih i vojnih posljedica".<ref>{{Harvnb|VTF|1969|loc=IV. B. 4., pp.&nbsp;[http://media.nara.gov/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-B-4.pdf 1–2]}}</ref> Međutim, kvaliteta vojske Južnog Vijetnama nije se podigla. Loše rukovodstvo, [[korupcija]] i političke promocije igrale su veliku ulogu u slabljenju vojske Južnog Vijetnama. Učestalost gerilskih napada samo je bilo dodatno ulje na vatru. Dok je podrška [[Vietkong]]u iz [[Hanoi]]ja igrala značajnu ulogu, nesposobnost vlade Južnog Vijetnama ipak je bila najviše odgovorna za nastalu krizu.<ref name = "McNamara 1999 369">{{Harvnb|McNamara|1999|p=369}}.</ref> Kennedyjevi savjetnici Maxwell Taylor i Walt Rostow predložili su mu da pošalje američke snage u Južni Vijetnam prerušene u radnike koji se bore protiv poplava. On je tu ideju odbio, ali je ponovno pojačao vojnu pomoć. U aprilu [[1962]]. godine John Kenneth Galbraith upozorio je Kennedyja na "opasnost da ćemo zamijeniti [[Francuzi|Francuze]] kao nova kolonijalna sila u tom dijelu svijeta i krvariti kao što su krvarili i Francuzi".<ref>John Kenneth Galbraith. "Memorandum Predsjedniku Kennedyju od Johna Kennetha Galbraitha u vezi Vijetnama, poslan 4. 4. 1962. ''The Pentagon Papers.'' Gravel. ed. Boston, Massachusetts Beacon Press, 1971., vol. 2. str. 669. – 671.</ref> Do novembra [[1963]]. godine u Južnom Vijetnamu nalazilo se 16.000 pripadnika američkog vojnog osoblja, dok je u razdoblju Eisenhowerove administracije tamo bilo svega njih 900.<ref>{{cite web|url=http://www.swarthmore.edu/library/peace/conscientiousobjection/OverviewVietnamWar.htm|title=Vietnam War |publisher=Swarthmore College Peace Collection |ref=harv}}</ref> Kasne 1961. godine pokrenut je ''Strategic Hamlet Program''. Radilo se o programu kojeg su zajedno pokušali provesti SAD i Južni Vijetnam, a čiji je cilj bio pokušaj preseljenja populacije iz zaselaka u izgrađene kampove. Program je započeo početkom 1962. godine, a uključivao je nekoliko prisilnih preseljenja i segregaciju ruralnih stanovnika Južnog Vijetnama u nove zajednice gdje bi seljaci bili izolirani od komunističkih pobuna. SAD i Južni Vijetnam nadali su se da će ove nove zajednice pružiti sigurnost seljacima i pojačati vezu između njih i centralne vlade. Međutim, do novembra 1963. godine program je oslabio, a službeno je okončan [[1964]]. godine.{{sfn|Tucker|2011|p=1070}} Dana [[23. 7.]] [[1962]]. godine četrnaest nacija uključujući [[Kina|Kinu]], Južni Vijetnam, Sovjetski Savez, [[Sjeverni Vijetnam]] i SAD potpisalo je sporezum kojim se obećava poštivanje neutralnosti Laosa.<ref name=laos35k>[http://www.answers.com/topic/international-agreement-on-the-neutrality-of-laos-35k Međunarodni sporazum o neutralnosti Laosa].</ref> === Svrgnuće i atentat na predsjednika Diema === [[Datoteka:ACAV and M48 Convoy Vietnam War.jpg|thumb|right|Konvoj američkih [[tenk]]ova tokom Vijetnamskog rata.]] Nesposobnost vojske [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] najbolje se vidjela na primjeru izgubljene bitke kod Ap Baca dana [[2. 1.]] [[1963]]. godine u kojoj je mala skupina pripadnika [[Vietkong]]a uspjela odbiti puno veće i bolje opremljene snage Južnog Vijetnama čiji mnogi zapovjednici uopće nisu niti željeli stupiti u borbu.<ref>{{Harvnb|Sheehan|1989|pp=201–66}}.</ref> Historičar James Gibson zaključio je: "Strategijski plan zaselaka je propao... Režim Južnog Vijetnama bio je nesposoban pridobiti seljake zbog svoje povezanosti sa zemljoposjednicima. U smislu relativno stabilnog političkog saveza i funkcionalne birokracije, "režim" nije postojao. Umjesto toga građanska vlada i vojne operacije su praktički prestale. Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (Vietkong) napravila je veliki pomak unaprijed i bila je blizu proglašenja privremene revolucionarne vlade u velikim područjima."<ref>James Gibson, ''The Perfect War: Technowar in Vietnam'' (Boston/New York: The Atlantic Monthly Press, 1986.), str. 88.</ref> U spomenutoj bitci snage Južnog Vijetnama prevodio je general Huỳnh Văn Cao, najodaniji Diemov čovjek. Cao je bio [[katolik]] koji je do čina generala više stigao zbog religije i vjernosti nego zbog svojih vlastitih sposobnosti, a njegov glavni posao je bio suzbiti pobune; tokom jednog komunističkog napada čak je i povraćao. Neki političari u [[Washington]]u počeli su zaključivati da je Diem nesposoban poraziti [[Komunisti|komuniste]] te da bi čak mogao sklopiti i sporazum s [[Ho Ši Min]]om. Činilo se da je jedino što želi suzbiti pobune, a postao je i paranoičan nakon pokušaja atentata [[1960]]. i [[1962]]. godine koje je znao donekle pripisivati i samom SAD-u. [[Robert F. Kennedy]] je izjavio: "Diem nije želio napraviti niti najmanji ustupak. Postao je čovjek kojeg je bilo teško urazumiti..."<ref>Intervju uživo Johna Bartlowa Martina. ''Was Kennedy Planning to Pull out of Vietnam?'' New York City. John F. Kennedy Library, 1964., Vrpca br. V, čin 1.</ref> Nezadovoljstvo Diemovom politikom još više je došlo do izražaja nakon pucnjave u gradu Huếu tokom koje je ubijeno devetero [[Budisti|Budista]] koji su protestirali protiv zabrane postavljanja Budističke zastave na [[Buda|Budin]] rođendan. Rezultat pucnjave bili su masovni prosvjedi protiv diskriminatorske politike koja je davala prednost [[Katolička Crkva|Katoličkoj Crkvi]] i njezinim sljedbenicima. Diemov stariji brat Ngô Đình Thục bio je [[Nadbiskup]] Huếa koji je agresivno "zamaglio" odvojenost Crkve i države. Thucove proslave raznih obljetnica prije Budinog rođendana uglavnom je financirala vlada, a Vatikanske zastave bile su ponosno podignute. Tokom Diemove vladavine također su postojali izvještaji i svjedočanstva o uništavanju budističkih [[Pagoda]] koje su počinjavali katolički paramilitarci. Diem je, međutim, odbio ustupiti budstičkoj većini ili preuzeti odgovornost za njihovu [[smrt]]. Dana [[21. 8.]] [[1963]]. specijalne postrojbe vojske Južnog Vijetnama pukovnika Lêa Quanga Tunga, odane Diemovom mlađem bratu Ngôu Đìnhu Nhuu pretresale su pagode diljem [[Vijetnam]]a uzrokujući oštećenja i uništenja tih građevina te smrt stotina ljudi. [[Datoteka:President Kennedy and Secretary McNamara 1962.png|right|thumb|[[John F. Kennedy]] i Robert McNamara.]] [[Datoteka:Corpse of Ngô Đình Diệm in the 1963 coup.jpg|thumb|Fotografija Ngôa Đìnha Diệma nakon [[Smaknuće|smaknuća]] u pobuni [[1963]]. godine.]] [[Datoteka:M48A3 Detonates Mine Vietnam.jpg|thumb|left|Uništeni tenk [[M48 Patton|M48A3 Patton]].]] Sredinom 1963. godine američki dužnosnici počeli su razmatrati mogućnost promjene režima. [[Državno tajništvo Sjedinjenih Američkih Država]] uglavnom je bilo za podizanje puča, dok je [[Ministarstvo obrane SAD-a|Ministarstvo obrane]] i dalje favoriziralo Diema. Kao glavna stvar u predloženim promjenama postavljeno je uklanjanje Diemovog mlađeg brata Nhua koji je kontrolirao tajnu policiju i specijalne postrojbe, a na kojeg se gledalo kao na glavnog i odgovornog čovjeka za budističku represiju te kao na arhitekta Ngoove obiteljske vladavine. Ovaj prijedlog prenijet je američkoj ambasadi u [[Sajgon]]u putem ''Telegrama 243''. [[CIA|Centralna obavještajna agencija (CIA)]] nalazila se u kontaktu s generalima koji su planirali ukloniti Diema. Rečeno im je da se [[SAD]] neće protiviti takvom potezu niti će kazniti generale prekidanjem pomoći. Predsjednik Diem je uklonjen s vlasti i [[Smaknuće|smaknut]] skupa sa svojim bratom dana [[2. 11.]] [[1963]]. godine. Kada je predsjednik Kennedy o navedenom bio obaviješten, prema izjavi Maxwella Taylora "samo je izjurio iz sobe sa šokiranim i zaprepaštenim izrazom na licu."<ref name = "Karnow 1997 326">{{Harvnb|Karnow|1997|p=326}}.</ref> On nije odoborio Diemovo [[ubojstvo]]. Američki ambasador u Južnom Vijetnamu, Henry Cabor Lodge, pozvao je vođe pobune u ambasadu i čestitao im. Ambasador Lodge obavijestio je Kennedyja da "su trenutačni izgledi da rat neće još dugo trajati".<ref name = "Karnow 1997 327">{{Harvnb|Karnow|1997|p=327}}.</ref> Nakon puča uslijedio je kaos. [[Hanoi]] je iskoristio priliku i pojačao svoju potporu [[Gerila|gerilskim borcima]]. Južni Vijetnam ušao je u period ekstremne političke nestabilnosti budući je u brzoj sukcesiji jedna vojna vlada smijenjivala drugu. Komunisti su na svaki novi režim u Južnom Vijetnamu gledali kao na novu američku [[Marionetska država|marionetu]]; bez obzira na Diemove nedostatke, njegova reputacija kao [[nacionalist]]a (kako je Robert McNamara kasnije ustvrdio) bila je besprijekorna.<ref name = "McNamara 1999 328">{{Harvnb|McNamara|1999|p=328}}.</ref> Američki vojni savjetnici nalazili su se na svakom nivou vojnih snaga Južnog Vijetnama. Međutim, bili su kritizirani zbog ignoriranja političke prirode pobune.<ref name = "Demma 1989">{{Harvnb|Demma|1989}}.</ref> Kennedyjeva administracija željela se fokusirati na pomirenje i "pobjedu korištenjem srca i uma" naroda. Ipak, vojni stratezi u Washingtonu bili su protivnici bilo kakve druge uloge američkih savjetnika osim one konvencionalne - obučavanjem vojnih trupa.<ref>{{Harvnb|Blaufarb|1977|p=119}}.</ref> General Paul Harkins, zapovjednik američkih snaga u Južnom vijetnamu, povjerljivo je prognozirao pobjedu do [[Božić]]a 1963. godine.<ref name = "Herring 2001 103">{{Harvnb|Herring|2001|p=103}}.</ref> CIA je, međutim, bila manje optimistična upozoravajući da je "Vietkong de facto i dalje u većinskoj kontroli sela Južnog Vijetnama te da postepeno povećava i uspijeva u svojim naporima".<ref name = "Schandler 2009 36">{{Harvnb|Schandler|2009|p=[http://books.google.com/books?id=L4EFU7_Z_74C&pg=PA36 36]}}</ref> Paravojni službenici iz Odjela za posebne aktivnosti CIA-e trenirali su i predvodili Hmong plemena iz [[Laos]]a u Vijetnam. Domaće snage brojale su se u desetinama hiljada i vodile su direktne misije, vođene paravojnim službenicima, protiv komunističkih snaga [[Pathet Lao]]a i njihovih pristalica iz [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]].<ref>U.S. Special Forces: A Guide to America's Special Operations Units : the World's Most Elite Fighting Force, By Samuel A. Southworth, Stephen Tanner, Published by Da Capo Press, 2002., {{ISBN|978-0-306-81165-4}}.</ref> CIA je također vodila i ''Phoenix Program'' te posebnu vojnu skupinu čije je originalno ime bilo ''Special Operations Group'', ali koje je kasnije promijenjeno zbog tajnosti njihovih misija.<ref>Shooting at the Moon by Roger Warner – The history of CIA/IAD'S 15-year involvement in conducting the secret war in Laos, 1960.– 1975., and the career of CIA PMCO (paramilitary case officer) Bill Lair.</ref> == Razdoblje predsjednika Johnsona (1963–1969) == [[Datoteka:Bombing in Vietnam.jpg|thumb|left|upright|Američki [[B-66 Destroyer|B-66 razarač]] i četiri [[F-105 Thunderchief]]a bacaju bombe na [[Sjeverni Vijetnam]] tokom operacije ''Rolling Thunder''.]] Nakon što je [[22. 11.]] [[1963]]. godine [[Atentat|ubijen]] predsjednik [[JFK|Kennedy]], dotadašnji [[Potpredsjednik SAD|potpredsjednik]] [[Lyndon B. Johnson]] preuzeo je predsjedničke ovlasti i u početku svog mandata pitanje [[Vijetnam]]a nije smatrao prioritetom budući je više pažnje posvećivao svojim programima "Veliko društvo" (eng. ''Great Society'') te drugim društvenim reformama. Predsjednički pomoćnik Jack Valenti se prisjeća: "U to vrijeme pitanje Vijetnama nije bilo veće od ljudske šake na obzoru. Jedva da smo i diskutirali u vezi Vijetnama budući tada to još nije bila velika stvar."<ref name="Karnow 1997 336_339">{{Harvnb|Karnow|1997|pp=336–9}}.<br />Johnson nije imao povjerenja u mnoge članove iz Kennedyjevog kabineta zbog toga što ih nije upoznao u ranoj fazi Kenneyjevog predsjedništva; za njega, ljudi poput W. Averella Harrimana i Deana Achesona govorili su nekim drugim jezikom.</ref><ref>Nedugo nakon atentata na Predsjednika Kennedyja, kada je McGeorge Bundy nazvao LBJ-a na telefon, ovaj mu je uzvratio: "K vragu, Bundy. Rekao sam ti da ću te zvati kada ću te trebati". Brian VanDeMark, ''Into the Quagmire'' (New York: Oxford University Press, 1995.), 13.</ref> Dana [[24. 11.]] 1963. godine Johnson je izjavio da "bitka protiv [[Komunizam|komunizma]]... mora biti udružena... snagom i odlučnošću."<ref>{{Harvnb|Karnow|1997|p=339}}.<br />Pred malom skupinom koja je uključivala i Henryja Cabota Lodgea Jr.-a, novi Predsjednik također je rekao: "Moramo se prestati igrati policajaca i provalnika (referenca na Diemovo propalo vodstvo) i vratiti se... dobivanju rata... recite generalima u Sajgonu da Lyndon namjerava ostati pri našoj riječi... ostvarivanja pobjede protiv komunističke urote."</ref> Ta zakletva došla je u vrijeme kada se situacija u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] počela pogoršavati, pogotovo na mjestima poput Mekong Delte uslijed posljednje pobune protiv Diema.<ref name = "Karnow 1997 339">{{Harvnb|Karnow|1997|p=339}}: "U mjestu imena Hoa Phu, na primjer, strateški program zaselaka koji je prethodnog ljeta stvoren sada je izgledao kao da ga je pogodio uragan. Razgovarajući putem prevoditelja, lokalni čuvar mi je objasnio da je šačica agenata Vietkonga ušla jedne noći u zaselak i rekla seljacima da ga unište te da se vrate u svoja rodna sela. Seljaci su poslušali naredbe bez pitanja."</ref> Johnson je obrnuo Kennedyjevu politiku distanciranja od Vijetnama pa je umjesto povlačenja 1000 vojnih snaga do kraja 1963. godine (Kennedyjeva rezolucija od [[11. 10.]])<ref>[http://www.jfklancer.com/NSAM263.html National Security Action Memorandum NSAM 263 &nbsp; (11. 10. 1963.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803124810/http://www.jfklancer.com/NSAM263.html |date=2016-08-03 }}.</ref> dana [[26. 11.]] donio svoju rezoluciju<ref>[http://www.jfklancer.com/NSAM273.html NSAM 273 &nbsp; (26. 11. 1963.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141212072837/http://jfklancer.com/NSAM273.html |date=2014-12-12 }}.</ref><ref>{{cite web|title=NSAM 273: South Vietnam|url=http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/NSAMs/nsam273.asp|accessdate=23. 6. 2011|archivedate=2016-08-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803125146/http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/NSAMs/nsam273.asp|deadurl=yes}}</ref> kojom je proširio ratno djelovanje. Vojno revolucionarno vijeće koje se sastalo umjesto snažnih vođa Južnog Vijetnama sastojalo se od 12 članova čiji je voditelj bio general Duong Van Minh kojeg je novinar Stanley Karnow kasnije opisao kao "oličenje letargije".<ref name = "Karnow 1997 340">{{Harvnb|Karnow|1997|p=340}}.</ref> Američki ambasador u Južnom Vijetnamu Lodge, frustriran završetkom godine, poslao je telegram u vezi Minha: "Hoće li on biti dovoljno jak da preuzme stvar u svoje ruke?" Već u januaru [[1964]]. godine general Nguyễn Khánh svrgnuo je režim generala Minha.<ref name = "Karnow 1997 341">{{Harvnb|Karnow|1997|p=341}}.</ref> U kratkom vremenu dogodilo se još nekoliko što uspješnih, što neuspješnih pučeva koji su doprinosili vojnoj nestabilnosti države. [[Datoteka:Vietconginterrogation.jpg|thumb|upright|Navodni aktivist [[Viet Cong|Vietkonga]] na ispitivanju, zarobljen tokom napada na američku bazu blizu granice s [[Kambodža|Kambodžom]].]] Dana [[2. 8.]] [[1964]]. godine američki vojni [[razarač]] ''USS Maddox'' je, tokom obavještajne misije uzduž obale [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]], navodno zapucao i oštetio nekoliko torpedo brodova koji su se nalazili na misiji uhođenja u Tonkinškom zaljevu.<ref name = "Kolko 1985 124">{{Harvnb|Kolko|1985|p=124}}.</ref> Dva dana kasnije prijavljen je drugi napad u istom području, ali ovaj put na američke razarače ''USS Turner Joy'' i ''USS Maddox''. Okolnosti napada bile su mutne. Lyndon Johnson rekao je državnom podtajniku Georgeu Ballu da su "ti mornari možda pucali na leteće ribe."<ref>{{Harvnb|Kutler|1996|p=249}}.</ref> Navodni drugi napad na američku mornaricu doveo je do osvetničkog zračnog napada, pa je [[Kongres SAD-a|američki Kongres]] odobrio rezoluciju Tonkinškog zaljeva dana [[7. 8.]] 1964. godine<ref>{{Harvnb|Moïse|1996|p=78}}.</ref> koju je potpisao Johnson, a koja mu je dala ovlast da može krenuti s vojnim operacijama duž [[Jugoistočna Azija|jugoistočne Azije]] bez prethodne [[Objava rata|objave rata]].<ref name="Hp91">{{harvnb|Healy|2009|p=91}}.</ref> Premda su članovi Kongresa u to vrijeme nijekali da se radi o službenoj objavi rata, Tonkinška rezolucija dala je Predsjedniku jednostranu moć kretanja u rat, ako bi on to smatrao neophodnim.<ref name="Hp91"/> Istoga mjeseca, Johnson je izjavio da on "...ne šalje američke dečke da vode rat za koji smatram da ga trebaju voditi dečki iz Azije kojima je zadatak očuvati vlastitu zemlju."<ref name = "Palmer 1978 882">{{Harvnb|Palmer|1978|p=882}}.</ref> Otvoreni dosjei [[National Security Agency|Nacionalne agencije za sigurnost]] iz [[2005]]. godine, međutim, otkrili su da nije bilo nikakvog napada [[4. 8.]].<ref name = "NYT 2005.10.31">{{cite news|author=Scott Shane|date=31. 10. 2005.|title = Vietnam Study, Casting Doubts, Remains Secret|url=http://www.nytimes.com/2005/10/31/politics/31war.html|work=[[The New York Times]]|accessdate=13. 9. 2013}}</ref> Već ranije je cijeli događaj doveden u pitanje. Louise Gerdes je napisala: "Incident u Tonkinškom zaljevu je često citirani primjer načina na koji je Johnson obmanjivao američki narod kako bi od njih dobio potporu za vanjsku politiku Vijetnama."<ref>Gerdes (ed.) ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 25.</ref> Ipak, George C. Herring ističe da McNamara i [[Pentagon]] "nisu svjesno lagali o navodnim napadima, već da su očigledno bili raspoloženi za odmazdu te da su djelovali na temelju dostupnih 'dokaza' koji su ukazivali na ono u što su oni u tom trenutku željeli vjerovati da se dogodilo."<ref name = "Herring 2001 121">{{Harvnb|Herring|2001|p=121}}.</ref> Početkom [[1959]]. godine snage [[Vietkong]]a brojale su 5000 ljudi, a do kraja [[1964]]. godine taj broj narastao je na gotovo 100.000 vojnika... Samo između [[1961]]. i 1964. godine vojna snaga podigla se s oko 850.000 na gotovo 1,000.000 ljudi.<ref name = "Demma 1989">{{Harvnb|Demma|1989}}.</ref> Brojke poslanih američkih vojnika u istom periodu su bile potpuno drugačije; s početnih 2000 godine 1961. broj se naglo podigao na 16,500 1964. godine.<ref name="USvietAnalysis">The United States in Vietnam: An analysis in depth of the history of America's involvement in Vietnam by George McTurnan Kahin and John W. Lewis, Delta Books, 1967.</ref> Početkom [[1965]]. godine, Vietkong je uništio otprilike 7559 vijetnamskih zaselaka.<ref name="Reader's Digest"/> Vijeće za nacionalnu sigurnost predložilo je [[bombardiranje]] Sjevernog Vijetnama u tri čina. Dana [[2. 3.]] 1965. godine, nakon napada na američke barake u kojima su bili stacionirani [[Američki marinci|Marinci]] u Pleikuu<ref name="DennisSimon">{{cite web |last =Simon |first =Dennis M. |title =The War in Vietnam,1965. – 1968. |date =august 2002. |url =http://faculty.smu.edu/dsimon/Change-Viet2.html |accessdate =7. 5. 2009. |archivedate =2009-04-26 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20090426064833/http://faculty.smu.edu/dsimon/Change-Viet2.html |deadurl =yes }}</ref> započele su operacije ''Flaming Dart'', ''Rolling Thunder'' i ''Arc Light''.<ref>Nalty 1998., str. 97., 261.</ref> Namjera navedenih bombaških kampanja kojima se prijetilo uništiti zračnu obranu Sjevernog Vijetnama i njegovu industrijsku infrastrukturu, a koje će u konačnici trajati pune tri godine, bila je prisiliti snage Sjevernog Vijetnama da prestanu davati svoju podršku Vietkongu. Bombardiranje je također služilo i u svrhu podizanja morala trupa Južnog Vijetnama.<ref name = "Tilford 89">Earl L. Tilford, ''Setup: What the Air Force did in Vietnam and Why''. Maxwell Air Force Base AL: Air University Press, 1991., str. 89.</ref> U razdoblju između [[mart]]a 1965. i [[Novembar|novembra]] [[1968]]. godine, samo operacija ''Rolling Thunder'' potapala je sjeverni dio države s milijunima projektila, raketa i bombi.<ref name = "Karnow 1997 468">{{Harvnb|Karnow|1997|p=468}}.</ref> Sjeverni Vijetnam nije bilo jedino područje bombardiranja. Tokom navedenog razdoblja provedene su i druge operacije na drugim područjima, poput operacija ''Commando Hunt'' čiji su cilj bili drugi dijelovi Vietkonga i infrastrukture vojske Sjevernog Vijetnama. Ta područja uključivala su [[Ho Ši Minov put]] koji je prolazio kroz [[Laos]] i [[Kambodža|Kambodžu]]. Međutim, cilj sprečavanja Sjevernog Vijetnama i Vietkonga nikada nije postignut. Jedan zapovjednik je napisao "da se ovdje radi o političkom ratu za koji je potrebno diskriminirati ubojstva. Najbolje oružje... bio bi nož... Najgore oružje je zrakoplov."<ref name = "Courtwright 2005 210">{{Harvnb|Courtwright|2005|p=210}}.</ref> Tadašnji Predsjednik združnog stožera američkog ratnog zrakoplovstva Curtis LeMay, međutim, dugo vremena zagovarao je nanošenje poražavajućeg udara Vijetnamu bombardiranjem te napisao da bi "[[Komunisti|Komuniste]] trebalo bombardirati sve dok ih ne vratimo u [[Kameno doba]]."<ref>[http://www.giga-usa.com/quotes/authors/curtis_e_lemay_a001.htm Gen. Curtis E LeMay].</ref> === Eskalacija sukoba === [[Datoteka:1965-02-08 Showdown in Vietnam.ogv|thumb|Vijesti u filmu o napadu na američku zračnu bazu te američki odgovor na napad iz [[1965]]. godine.]] [[Datoteka:Vietnamese villagers suspected of being communists by the US Army - 1966.jpg|thumb|upright|Seljaci za koje se sumnja da su pripadnici [[Viet Cong|Vietkonga]] nalaze se u zarobljeništvu američke vojske 1966. godine.]] Nakon nekoliko uzastopnih napada odlučeno je da baze američkog ratnog zrakoplovstva trebaju veću zaštitu budući se činilo da im vojska [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] sama ne može pružiti sigurnost. Dana [[8. 3.]] [[1965]]. godine u Južni Vijetnam poslano je 3000 [[Američki marinci|Američkih marinaca]]. Ovo je ujedno označilo početak američkog ratovanja u [[Vijetnam]]u. U to vrijeme američko javno mnijenje većinski je bilo za slanje trupa u [[Jugoistočna Azija|jugoistočnu Aziju]]. U izjavi sličnoj onoj koju je dao [[Francuzi]]ma gotovo dvije [[Desetljeće|dekade]] ranije, [[Ho Ši Min]] je upozorio da ako "[[Amerikanci]] žele ratovati narednih dvadeset godina, tada ćemo ratovati narednih dvadeset godina. Ako žele mir, sklopit ćemo mir i pozvati ih na poslijepodnevni čaj".<ref>{{Harvnb|Young|1991|p=172}}.</ref> Prema očitovanju prvog zamjenika ministra vanjskih poslova Trana Quanga Coa, primarni cilj rata bio je ujediniti Vijetnam i osigurati njegovu nezavisnost. Drugi su smatrali da politika [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] nije bila srušiti ostale [[Antikomunizam|nekomunističke]] vlade jugoistočne Azije.<ref name = "McNamara 1999 48">{{Harvnb|McNamara|1999|p=48}}.</ref> Međutim, izvještaji iz [[Pentagon]]a upozoravali su na "opasan period vijetnamskog širenja... [[Laos]] i [[Kambodža]] bile su lake mete takvog Vijetnama... [[Tajland]], [[Malezija]], [[Singapur]] pa čak i [[Indonezija]] mogli bi biti sljedeći."<ref>The Pentagon Papers (Beacon Press, 1971.), vol. 1, str. 52.</ref> Početni zadatak Marinaca bio je striktno obrambeni. U martu 1965. godine poslano je 3,500 marinaca, a ta brojka je samo do decembra iste godine narasla na čak 200.000.<ref name = "McNamara 1999 349_351">{{Harvnb|McNamara|1999|pp=349–51}}.</ref> Američka vojska dugi niz godina obučavala se isključivo za ofenzivno ratovanje. Bez obzira na politiku, zbog svog vojničkog obrazovanja američki zapovjednici nisu bili prikladni za vođenje obrambenih misija.<ref name = "McNamara 1999 349_351"/> U decembru [[1964]]. godine snage Južnog Vijetnama teško su poražene u bitci kod Bình Giã.<ref name = "Moyar 2006 339">{{Harvnb|Moyar|2006|p=[http://books.google.com/?id=phJrZ87RwuAC&pg=PA339 339]}}</ref> Iako su ranije [[Komunizam|komunističke]] snage provodile [[Gerilsko ratovanje|gerilske taktike]], u ovoj bitci porazile su jake južnovijetnamske trupe konvencionalnim načinom ratovanja.<ref>{{Harvnb|McNeill|1993|p=58}}.</ref> Kasnije je vojska Južnog Vijetnama ponovno poražena u junu 1965. godine u bitci kod Đồng Xoàija.<ref>{{Harvnb|McNeill|1993|p=94}}.</ref> [[Datoteka:Checking house during patrol.jpg|right|thumb|Američki vojnici u selu traže pripadnike [[Viet Cong|Vietconga]].]] Dezerterstvo se pojačavalo, a moral vojnika je opadao. General [[William Westmoreland]] izvijestio je američkog admirala Granta Sharpa Jr-a. da je situacija kritična.<ref name = "McNamara 1999 349_351"/> Izjavio je: "Uvjeren sam da američke trupe sa svojom energijom, mobilnošću i borbenom moći mogu uspješno preuzeti bitku protiv [[Vietkong]]a".<ref>U.S. Department of Defense, ''U.S.-Vietnam Relations'' vol. 4, str. 7.</ref> Uz ovaj prijedlog, Westmoreland je zagovarao još agresivnije slanje američkih trupa te stavljanje vojske Južnog Vijetnama "sa strane" kako bi Amerikanci preuzeli stvar u svoje ruke. Ignorirajući vojsku Južnog Vijetnama, američka involviranost u sukob postala je puno jača.<ref name = "McNamara 1999 353">{{Harvnb|McNamara|1999|p=353}}.</ref> Westmoreland je zamislio plan dobivanja rata u tri faze: *Prva faza - predanost američkih snaga (i ostalih snaga slobodnog svijeta) radi zaustavljanja gubitničkog trenda do kraja 1965. godine. *Druga faza - snažne ofenzivne akcije američkih trupa i njihovih saveznika kako bi se uništila [[gerila]] i druge organizirane neprijateljske snage. Ova faza završila bi nakon što bi neprijatelj postao istrošen, stavljen u obrambenu poziciju i izbačen iz velikih naseljenih područja. *Treća faza - za slučaj neprijateljske ustrajnosti, uslijedio bi period od dvanaest do osamnaest mjeseci nakon druge faze kako bi se konačno uništile sve neprijateljske snage u ostalim manje naseljenim područjima.<ref>U.S. Department of Defense, ''U.S.-Vietnam Relations'' vol. 5, str. 8. – 9.</ref> [[Lyndon B. Johnson|Predsjednik Johnson]] je navedeni plan odobrio, a njegovo odobravanje značilo je veliko odstupanje od inzistiranja prijašnje administracije da je vlada Južnog Vijetnama sama odgovorna za poražavanje gerile. Westmoreland je predvidio pobjedu do kraja [[1967]]. godine.<ref>U.S. Department of Defense, ''U.S.-Vietnam Relations'' vol. 4, str. 117. – 119. i vol. 5, str. 8. – 12.</ref> Johnson, međutim, o navedenoj promjeni u strategiji ratovanja nije obavijestio medije već je umjesto toga naglašavao kontinuitet.<ref>''Public Papers of the Presidents, 1965.'' Washington, D.C. Government Printing Office, 1966., vol. 2, str. 794. – 799.</ref> [[Datoteka:Glassboro-meeting1967.jpg|thumb|right|Sovjetski premijer Alexei Kosygin s američkim predsjednikom [[Lyndon B. Johnson|Lyndonom B. Johnsononm]] na konferenciji u Glassborou tokom koje su razgovarali o mogućnosti postizanja [[Mirovni sporazum|mirovnog sporazuma]].]] Uskoro su američki vojnici krenuli na odrađivanje jednogodišnjih tura u Vijetnamu bez pretjerano iskusnog vodstva. Jedan promatrač je napisao: "Nismo bili u Vijetnamu 10 godina, već tokom jedne godine 10 puta."<ref name = "Courtwright 2005 210"/> Kao rezultat vremenskog trajanja vojnog roka, programi obučavanja vojnika bili su skraćeni. [[Datoteka:HoCMT.png|thumb|left|[[Ho Ši Minov put]] koji prolazi kroz [[Laos]], [[1967]]. godine.]] Washington je počeo ohrabrivati svoje saveznike da i oni pošalju trupe pa su [[Australija]], [[Novi Zeland]], [[Južna Koreja]], [[Tajland]] i [[Filipini]]<ref name = "Karnow 1997 556">{{Harvnb|Karnow|1997|p=556}}.</ref> to i učinili. Međutim, veliki [[NATO]] saveznici [[Kanada]] i [[Velika Britanija]] odbili su zahtjev iz Washingtona za slanjem svojih trupa u Vijetnam.<ref>Peter Church. ed. ''A Short History of South-East Asia.'' Singapore, John Wiley & Sons, 2006., str. 193.</ref> Amerikanci i njihovi saveznici uskoro su započeli s nizom kompleksnih vojnih operacija poput operacija ''Masher'', ''Attleboro'', ''Cedar Falls'' i ''Junction City''. Međutim, komunistički pobunjenici ostali su jaki i demonstrirali su veliku taktičku fleksibilnost. U međuvremenu se dolaskom na čelo države premijera Nguyena Caoa Kyja politička situacija u Južnom Vijetnamu počela stabilizirati. S njim je na čelo došao i šef države general Nguyễn Văn Thiệu. Njihovim dolaskom završila je serija pučeva koji su se znali događati i po par puta godišnje. Godine 1967. Thieu je postao predsjednik, a Ky njegov zamjenik nakon namještenih izbora. Premda su nominalno bili građanska vlada, Ky je trebao održati moć koristeći vojsku. Ipak, Theiu ga je nadmudrio tako što je vojničke činove davao generalima iz svoje frakcije. Thieu je također bio osumnjičen za ubojstva Kyjevih lojalista, premda je tvrdio da se radilo o vojnim nesrećama. Nepovjerljivi i neodlučni Thieu je ostao predsjednik sve do [[1975]]. godine, nakon što je pobijedio na izborima [[1971]]. godine na kojima je bio jedini kandidat.<ref name = "Karnow 1997 706">{{Harvnb|Karnow|1997|p=706}}.</ref> Johnsonova administracija se prema vlastitim medijima koristila "politikom minimalne iskrenosti".<ref name = "Karnow 1997 18">{{Harvnb|Karnow|1997|p=18}}.</ref> Državni službenici koji su obavještavali medije o vojnim operacijama uglavnom su davali priče koje su naglasak stavljale na progres samog rata. Tokom vremena, upravo je ova politika snažno utjecala na promjenu mišljenja javnosti o samom ratu. Postepeno su se vijesti o ratu u medijima i vijesti koje su dolazile iz Pentagona u mnogome počele razlikovati, a sve to počelo je stvarati rupu u kredibilitetu američke javnosti prema vlastitoj vladi.<ref name = "Karnow 1997 18"/> [[Datoteka:Sgt. Ronald H. Payne Tunnel Rat Vietnam War 1967.jpg|thumb|left|Američki vojnik priprema se ući u tunel [[Viet Cong|Vietkonga]].]] === Ofanziva Tet === Krajem [[1967]]. godine [[Komunisti|komunističke snage]] namamile su američke u zaleđe sela Đắk Tô u bitku za Khe Sanh, mjesto na kojem su se [[SAD]] željele boriti zbog toga što su tamo mogle u potpunosti upotrijebiti svoju borbenu moć ne bojeći se za eventualne civilne žrtve. Međutim, dana [[31. 1.]] [[1968]]. godine vojske [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] i [[Vietkong]]a prekršile su primirje koje je tradicionalno bilo povezano s blagdanom Tet (vijetnamskom [[Nova godina|Novom godinom]]) i krenule u najveću bitku Vijetnamskog rata, [[Ofanziva Tet|Ofanzivu Tet]] u nadi da će njome izazvati narodni ustanak.<ref name="robertankony.com">{{cite web|url=http://www.robertankony.com/ |title=Robert C. Ankony, '&#39;Lurps: A Ranger's Diary of Tet, Khe Sanh, A Shau, and Quang Tri'&#39;, revised ed., Rowman & Littlefield Publishing Group, Landham, MD (2009.) |publisher=Robertankony.com |accessdate=24. 2. 2014}}</ref> Preko 85.000 trupa napalo je preko 100 gradova uključujući napade na sjedište generala [[William Westmoreland|Williama Westmorelanda]] i američku ambasadu u [[Sajgon]]u.<ref name = "McNamara 1999 363_365">{{Harvnb|McNamara|1999|pp=363–5}}.</ref> [[Datoteka:U.S. Marines in Operation Allen Brook (Vietnam War) 001.jpg|thumb|right|[[Američki marinci]] tokom operacije ''Allen Brook'' [[1968]]. godine.]] Premda su američke snage i snage [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] u početku bile šokirane razmjerom urbane ofanzive, vrlo brzo su uzvratile i desetkovale redove Vietkonga. U bivšem glavnom gradu Hueu, zajedničke trupe Vietkonga i vojske Sjevernog Vijetnama zauzele su imperijalističku tvrđavu i većinu grada te [[masakr]]irali preko 3000 nenaoružanih tamošnjih civila. Kasnije u bitci kod Huea, američke snage koristile su masivnu borbenu moć i ostavile 80 posto grada u potpunim ruševinama.<ref>{{Harvnb|Kolko|1985|pp=308–9}}.</ref> Niže na jugu, u gradu Quảng Trị, članovi američke vojske ubili su preko 600 pripadnika vojske Sjevernog Vijetnama i Vietconga u i oko grada. Za to vrijeme u Sajgonu 1000 pripadnika Vietkonga tri tjedna je odolijevalo napadima američke i južno-vijetnamske vojske od 11.000 vojnika. Međutim, Ofanziva Tet imala je drugu posljedicu koja u početku nije bila razmatrana. General Westmoreland postao je javno lice Vijetnamskog rata u SAD-u. Tri puta se nalazio na naslovnici časopisa ''Time'', a [[1965]]. godine proglašen je "Osobom godine" (eng. ''Man of the Year'').<ref name="Time">"The Guardians at the Gate", ''Time'' 7. 1. 1966., vol. 87, br.1.</ref> Časopis ''Time'' ga je opisao kao "snažnu personifikaciju američkog vojnika... koji je pisao historiju, smišljao planove bitaka i ulio... svojim podređenima vlastitu ideologiju u vezi američke pomoći i odgovornosti".<ref name="Time"/> Šest tjedana nakon početka Ofanzive Tet "podrška javnosti u vezi njegovog ratnog učinka pala je s 48 na 36 posto i, što je još dramatičnije, podrška njegovom načinu ratovanja pala je s 40 na 26 posto".<ref>Stanley Karnow, Vietnam: A History (New York: Penguin, 1986), p. 546</ref> Još u novembru 1967. godine Westmoreland je javnim nastupima pokušao poboljšati klonulu javnu podršku [[Lyndon B. Johnson|Johnsonovoj administraciji]].<ref name="Witz">Witz ''The Tet Offensive: Intelligence Failure in War'' str. 1. – 2.</ref> Tako je u govoru pred nacionalnom novinarskim klubom rekao da je postignuta točka rata "u kojoj se kraj nazire".<ref>Larry Berman. ''Lyndon Johnson's War.'' New York, W.W. Norton, 1991., str. 116.</ref> Upravo zbog toga javnost je bila još više šokirana i zbunjena kada je te njegove izjave Ofanziva Tet u potpunosti opovrgnula. Zahvaljujući upravo toj ofanzivi, američki mediji i javnost koji su do tada u većini slučajeva podržavali američke napore u [[Vijetnam]]u sada su se okrenuli protiv Johnsonove administracije, jer se stvorila rupa u kredibilitetu prema vlastitoj vladi. Premda je Ofanziva Tet u smislu žrtava i kontrole teritorija označila veliku pobjedu savezničkih trupa, u smislu strateških posljedica značila je čisti poraz: postala je prekretnica američkog uplitanja u Vijetnamski rat zbog toga što je imala duboki utjecaj na (ne)podržavanje sukoba u samom SAD-u.<ref name="robertankony.com"/> Unatoč vojnom porazu komunističkih snaga, Ofanziva Tet postala je njihova politička pobjeda i označila je kraj ere predsjednika Lyndona B. Johnsona koji je - zbog toga što mu je podrška javnosti pala s 48 na 36 posto - odlučio ne izaći na sljedeće predsjedničke izbore.<ref name="Witz"/> James Witz je napisao: "Ofanziva Tet je bila kontradiktorna izjavama Johnsonove administracije i vojske o progresu rata".<ref name="Witz"/> Ofanziva je također označila i obavještajni neuspjeh na razini [[Pearl Harbor]]a.<ref name = "Karnow 1997 556" /><ref>Harold P. Ford. ''CIA and the Vietnam Policymakers'' str. 104. – 123.</ref> Novinar Peter Arnett, međutim, citirao je službenika kojeg nije htio identificirati<ref>{{cite book|last=Keyes|first=Ralph|title=The Quote Verifier: Who Said What, Where, and When|url=https://archive.org/details/quoteverifierwho00keye|year=2006|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-34004-9}}</ref>, a koji je za selo Ben Tre<ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0D1FFA3F541B7B93CAA91789D85F4C8685F9 Survivors Hunt Dead of Bentre, Turned to Rubble in Allied Raids] nytimes.com.</ref> izjavio: "Bilo je potrebno uništiti to selo kako bi ga se spasilo."<ref>[http://www.jewishworldreview.com/cols/charen040103.asp "Peter Arnett: Whose Man in Baghdad?"], [[Mona Charen]], ''Jewish World Review'', 1. 4. 2003.</ref> [[Datoteka:Deadvietcong2.jpg|thumb|right|Pripadnici [[Viet Cong|Vietkonga]] i vojske [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] koje su ubili vojnici američkih zračnih snaga u napadu na zračnu bazu Tan Son Nhut tokom [[Ofanziva Tet|Ofanzive Tet]].]] Walter Conkite je u svom editorijalu rekao: "Reći da smo danas bliže pobjedi je, sukladno dokazima, vjerovati optimistima koji su griješili u prošlosti. Predložiti da smo na rubu poraza je odlazak u neopravdani pesimizam. Međutim, reći da se nalazimo u pat poziciji čini se kao jedini realističan, iako ne i zadovoljavajući, zaključak".<ref name="Moore">{{cite news|last=Moore|first=Frazier|title=Cronkite, who defined the role of anchor, dies at 92|agency=Associated Press|publisher=News Observer|date=18. 7. 2009.|url=http://www.newsobserver.com/2009/07/18/73490/cronkite-who-defined-the-role.html|accessdate=31. 10. 2013|archive-date=2013-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131106042844/http://www.newsobserver.com/2009/07/18/73490/cronkite-who-defined-the-role.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Harvnb|Oberdorfer|2001|p=251}}.</ref> Nakon Cronkiteovog javljanja na [[Televizija|televiziji]], predsjednik Johnson je navodno rekao: "Ako sam izgubio Cronkitea, izgubio sam srednju Ameriku".<ref name="Philly">{{cite web|title=Walter Cronkite dies|publisher=Philadelphia Inquirer|date=17. 7. 2009.|url=http://articles.philly.com/2009-07-17/news/24985744_1_walter-cronkite-united-press-wire-service-marlene-adler|accessdate=18. 7. 2009|first=Lee|last=Winfrey|first2=Michael D.|last2=Schaffer|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416100044/http://articles.philly.com/2009-07-17/news/24985744_1_walter-cronkite-united-press-wire-service-marlene-adler}}</ref><ref>{{cite news|title=Broadcast News|url=http://www.nytimes.com/books/97/01/26/reviews/970126.26wickert.html|publisher=New York Times|author=Wicker, Tom|date=26. 1. 1997.|accessdate=1. 5. 2009}}</ref> Westmoreland je postao načelnik glavnog vojnog stožera u martu 1968. godine nakon što je svaki otpor bio ugašen. Tehnički se radilo o promociji, ali je njegova pozicija postala neodrživa zbog navedene ofanzive te zbog činjenice što je u medije procurio njegov zahtjev za slanje dodatnih 200.000 vojnika. Westmorelanda je naslijedio njegov zamjenik [[Creighton Abrams]], zapovjednik manje sklon istupima u medijima.<ref>Sorely 1999., str. 11. – 16.</ref> Dana [[10. 5.]] [[1968]]. godine, unatoč malim očekivanjima, započeli su mirovni pregovori između SAD-a i Sjevernog Vijetnama u [[Pariz]]u. Pregovori su se odugovlačili pet mjeseci, sve dok Johnson nije dao naredbu za prestanak [[Bombardiranje|bombardiranja]] Sjevernog Vijetnama. Historičar Robert Dallek je napisao: "Johnsonova eskalacija sukoba u Vijetnamu podijelila je [[Amerikanci|Amerikance]] u dva ratna stožera... koštala 30.000 američkih života do trenutka dok on nije izašao iz predsjedničkog ureda i praktički uništila njegovo predsjedništvo...".<ref>Gerdes (ed.) ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 27.</ref> Njegovo odbijanje slanja dodatnih trupa u Vijetnam viđeno je kao priznanje da je rat izgubljen.<ref name="Command Magazine Issue 18, page 15">Command Magazine Issue 18, str. 15.</ref> S druge strane gledišta, može se reći da je odbijanje slanja trupa bio i taktički potez kojim se htjelo reći da se rat nije mogao dobiti dodatnom eskalacijom, barem ne po cijenu koja bi bila prihvatljiva američkom narodu.<ref name="Command Magazine Issue 18, page 15"/> Ministar obrane Robert McNamara je rekao: "Opasna iluzija američke pobjede u tom trenutku bila je mrtva."<ref name = "McNamara 1999 366_367">{{Harvnb|McNamara|1999|pp=366–7}}.</ref> Rat u Vijetnamu bilo je glavno političko pitanje tokom predsjedničkih izbora 1968. godine. Te izbore dobio je [[Republikanska stranka (SAD)|republikanski kandidat]] [[Richard Nixon]]. == Razdoblje predsjednika Nixona (1969–1972) == === Vijetnamizacija === Veliki gubitci komunističkih trupa tokom [[Ofanziva Tet|Ofanzive Tet]] omogućile su [[Predsjednik SAD-a|američkom predsjedniku]] [[Richard Nixon|Richardu Nixonu]] da započne s povlačenjem američkih snaga iz [[Vijetnam]]a. Njegov plan, nazvan [[Nixonova doktrina]], uključivao je obučavanje vojske [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] kako bi oni samostalno mogli obraniti svoju državu. Takva politika uskoro je postala poznata pod drugim imenom - ''Vijetnamizacija''. Vijetnamizacija je imala mnogo sličnosti s politikom [[John F. Kennedy|Kennedyjeve administracije]] uz jednu bitnu iznimku: dok je Kennedy inzistirao da se vojska Južnog Vijetnama bori sama, Nixon je pokušao limitirati opseg konflikta. Nixon je izjavio: "Večeras najavljujem planove za povlačenje dodatnih 150.000 američkih trupa čiji povratak se očekuje do proljeća sljedeće godine. Na taj način smanjit ćemo naše prisustvo u Vijetnamu za sveukupno 265.500 vojnika - puno ispod broja vojnika koji je postojao kada smo prije 15 mjeseci preuzeli predsjedništvo." Dana [[10. 10.]] [[1969]]. godine Nixon je naredio zrakoplovnoj eskadrili [[B-52 Stratofortress|B-52]] naoružanoj [[Nuklearno oružje|nuklearnim oružjem]] da odlete do sovjetske granice, a sve u cilju kako bi - koristeći se svojom ''teorijom luđaka'' (eng. ''Madman Theory'') - uvjerio [[Sovjetski Savez]] da je sposoban učiniti sve što je potrebno ne bi li okončao rat u Vijetnamu. Nixon je također tražio pregovore. Glavni zapovjednik oružanih snaga na bojišnici [[Creighton Abrams]] zbog toga je radio na malim vojnim operacijama, usmjerenim prema komunističkoj logistici te na bolji način koristio vlastitu borbenu moć i bolje surađivao s vojskom Južnog Vijetnama. Nixon je također započeo s [[detant]]om sa Sovjetskim Savezom te [[Kina|Kinom]]. Takav način vođenja politike pomogao je smanjenju globalnih tenzija te smanjenju prijetnji upotrebe nuklearnih oružja obiju supersila. Međutim, Nixon je bio razočaran što Sovjetski Savez i Kina nastavljaju s opskrbljavanjem vojske [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]]. U septembru 1969. godine [[Ho Ši Min]] je [[smrt|umro]] u 79. godini života. Cijelo to vrijeme antiratni pokret u [[SAD|SAD-u]] dobiva na sve jačoj snazi. Nixon je pokušao utjecati na američku "tihu većinu" za koju je mislio da i dalje podržava rat bez da to izjavljuje u javnosti. Međutim, nakon medijskog otkrića masakra u Mai Laiju tokom kojeg je američki vod silovao i ubio nedužne civile, te nakon incidenta s osmoricom vojnika iz specijalnih postrojbi koji su uhićeni zbog ubojstva navodnog dvostrukog agenta, izbili su novi nacionalni i međunarodni protesti protiv rata. Početkom [[1970]]. godine američke vojne trupe počele su se povlačiti iz pograničnih područja gdje se odvijalo najviše bitaka te su stacionirane na obali i u unutrašnjosti, a sve to uzrokovalo je pad u broju žrtava te godine u odnosu na 1969. godinu za više od 50 posto. === Kambodža i Laos === Još od [[1955]]. godine princ [[Norodom Sihanouk]] proglasio je [[Kambodža|Kambodžu]] neutralnom, ali su [[komunisti]] koristili njezino tlo kao bazu pa je Sihanouk tolerirao njihovu prisutnost zbog toga što nije želio biti uvučen u širi sukob u regiji. Međutim, pod pritiskom [[Washington]]a ovu politiku promijenio je [[1969]]. godine pa vijetnamski komunisti više nisu bili dobrodošli. Predsjednik [[Richard Nixon|Nixon]] iskoristio je tu priliku za masivnu bombašku kampanju naziva ''Operacija Menu'' usmjerenu protiv komunističkih utočišta uzduž kambodžanske i vijetnamske granice. Samo je pet visoko odlikovanih dužnosnika znalo za navedenu operaciju. Godine [[1970]]. princa Sihanouka svrgnuo je proamerički premijer Lon Nol. Na zahtjev zamjenika vođe [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] Nuona Chee [[Sjeverni Vijetnam]] napao je Kambodžu 1970. godine. [[SAD]] i vojska [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] nakon toga ušli su u Kambodžu kako bi napali vojsku Sjevernog Vijetnama i [[Vietkong]] te pokušali zaustaviti komunističko okruženje u glavnom gradu [[Phnom Penh]]u. Ovaj upad označio je početak antiratnih protesta diljem SAD-a zbog toga što je Nixon ranije obećao smanjenje američke angažiranosti u sukobu. Pripadnici nacionalne garde ubili su četvero studenata tokom protesta u državi [[Ohio]] na [[Sveučilište|sveučilištu]] Kent State što je uzrokovalo daljnju javnu srdžbu u SAD-u. Budući da Nixonova administracija nije reagirala na navedeni incident onako kako je javnost to očekivala, antiratni pokret uzeo je sve više maha. Za to vrijeme, američke zračne snage nastavile su sa žestokim bombardiranjem Kambodže kao podrška tamošnjoj vladi, a sve kao dio operacije naziva ''Freedom Deal''. Godine [[1971]]. [[New York Times]] se domogao izvještaja iz Pentagona (tzv. ''Pentagon Papers''). Tajni dokumenti otkrili su kompletnu historiju američke upletenosti u sukob u [[Vijetnam]]u, a sve uz odobrenje [[Ministarstvo obrane Sjedinjenih Američkih Država|Ministarstva obrane]] čime se došlo do zaključka da je američka javnost godinama bila izložena zabludi. [[Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država|Vrhovni sud SAD-a]] presudio je da je objava tajnih dokumenata bila legalna. U februaru 1971. godine vojska Južnog Vijetnama krenula je u operaciju ''Lam Son 719'' čiji je cilj bilo presijecanje [[Ho Ši Minov put|Ho Ši Minovog puta]] u [[Laos]]u. U prividno neutralnom Laosu dugo je trajao građanski rat u kojem su se sukobili pripadnici [[Lao narod]]a koje su podupirale SAD i [[Pathet Lao]] sa svojim saveznicima iz Sjevernog Vijetnama. Nakon što su naišli na otpor tokom operacije, snage Južnog Vijetnama povukle su se u konfuziji. Počeli su bježati preko polja koja su bila prekrivena njihovim vlastitim mrtvim vojnicima. Kada su potrošili rezerve goriva, vojnici su napustili svoja vozila i pokušali se ukrcati na američke [[helikopter]]e koji su poslani kako bi pokupili ranjene. Mnogo vojnika Južnog Vijetnama vješalo se za skije helikoptera u očajničkom pokušaju da spase vlastite živote. Američke letjelice morale su uništiti ostavljenu vojnu opremu, uključujući i [[tenk]]ove, kako ista ne bi došla u neprijateljske ruke. Polovica trupa vojske Južnog Vijetnama je u navedenoj operaciji ubijena ili zarobljena. Sama operacija bila je totalni fijasko i označila je potpuni potop ''Vijetnamizacije''. Karnow je napisao: "Ovdje se radilo o zabludi monumentalne prirode. Vrhovni zapovjednici oružanih snaga Južnog Vijetnama obučavani su od strane Amerikanaca deset, pa čak i petnaest godina od kojih su mnogi otišli na obučavanje u Sjedinjene Države, ali na kraju se ispostavilo da nisu puno naučili." Godine 1971. [[Australija]] i [[Novi Zeland]] povukli su svoje vojnike iz Vijetnama. Američke trupe dodatno su se smanjile na 196,700 vojnika uz rok od povlačenja još 45.000 vojnika do februara [[1972]]. godine. Kako su se antiratni prosvjedi širili SAD-om, u vojnim redovima širila se razočaranost i loša disciplina uključujući konzumiranje [[Droga|droge]] i [[dezerter]]stvo. ''Vijetnamizacija'' je ponovno testirana 1972. godine za vrijeme ''Uskršnje ofanzive'' kada je vojska Sjevernog Vijetnama napala Južni Vijetnam. Vojska Sjevernog Vijetnama skupa s Vietkongom brzo je osvojila sjeverne provincije i u koordinaciji s ostalim snagama iz Kambodže prijetila prepoloviti zemlju na pola. Za to vrijeme povlačenje američkih trupa se nastavilo, ali američke zračne snage odradile su ''Operaciju Linebacker'' i bombaškim napadima uspjele zaustaviti ofanzivu. Međutim, u tom trenutku postalo je jasno da bez američke zračne potpore Južni Vijetnam nije mogao preživjeti. Posljednje američke trupe na tlu povučene su do kraja marta [[1973]]. godine; [[američka mornarica]] i zračne snage ostale su u Tonkinškom zaljevu kao i u [[Tajland]]u i [[Guam]]u. === Predsjednički izbori 1972. i mirovni pregovori u Parizu === Vijetnamski rat bio je glavna tema predsjedničkih izbora [[1972]]. godine. [[Richard Nixon|Nixonov]] suparnik [[George McGovern]] u svojoj je kampanji bio za povlačenje svih snaga iz [[Vijetnam]]a. Nixonov savjetnik za nacionalnu sigurnost, [[Henry Kissinger]], nastavio je s tajnim pregovorima s Le Ducom Thoom iz [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]]. U oktobru 1972. godine postigli su dogovor. Međutim, predsjednik [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] Thieu zahtijevao je goleme izmjene [[Mirovni sporazum|mirovnog sporazuma]]. Kada su detalji sporazuma postali javni u Sjevernom Vijetnamu, Nixonova administracija smatrala je da Sjever želi osramotiti predsjednika. Pregovori su stali na mrtvoj točki, a [[Hanoi]] je tražio nove izmjene. Kako bi pokazao svoju potporu Južnom Vijetnamu i prisilio Hanoi da se vrati za pregovarački stol, Nixon je naredio novu ''Operaciju Linebacker II'' koja se sastojala od žestokog [[Bombardiranje|bombardiranja]] gradova Hanoi i Haiphong u razdoblju od [[18. 12.|18.]] do [[29. 12.]] [[1972]]. godine. U ofanzivi je uništen veliki dio preostale gospodarstvene i industrijalne moći Sjevernog Vijetnama. Paralelno s ovim napadima, Nixon je vršio pritisak na Thieua da pristane na uvjete dogovora, prijeteći da će prekršiti jednostrani mir i u potpunosti prestati davati toliko potrebnu američku pomoć. Dana [[15. 1.]] [[1973]]. godine Nixon je najavio prestanak ofanzivnih akcija protiv Sjevernog Vijetnama. Mirovni sporazum u Parizu o "završetku rata i ponovnom postizanju mira u Vijetnamu" potpisan je [[27. 1.]] 1973. godine te je na taj način službeno okončana američka upletenost u Vijetnamski sukob. Prekid vatre obznanjen je i u Sjevernom i u Južnom Vijetnamu, a američki ratni zarobljenici pušteni su na slobodu. Dogovor je garantirao teritorijalni integritet Vijetnama (poput onoga koje je garantirala [[Ženevska konvencija]] iz [[1954.]] godine) te nacionalne izbore na sjeveru i jugu zemlje. Prema potpisanom mirovnom dogovoru, američke snage imale su period od šezdeset dana za potpuno povlačenje s teritorija Vijetnama. "Ovaj članak", ističe Peter Church "zapravo je jedini u cijelom pariškom mirovnom sporazumu koji je u potpunosti ispoštovan". == Protivljenje američkom uplitanju u Vijetnamski rat (1962–1973) == [[Datoteka:A female demonstrator offers a flower to military police on guard at the Pentagon during an anti-Vietnam demonstration. Arlington, Virginia, USA.jpg|left|thumb|Antiratne demonstracije [[1967]]. godine.]] [[Datoteka:Vietnam War protest in Washington DC April 1971.jpg|thumb|Protesti protiv rata u Washingtonu dana [[24. 4.]] [[1971]]. godine.]] Tokom trajanja Vijetnamskog rata veliki dio američke populacije protivio se američkom uplitanju u sukob u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]]. Javno mnijenje u vezi uplitanja u sukob snažno se okrenulo protiv [[rat]]a nakon [[1967]]. godine, a do [[1970]]. tek trećina Amerikanaca vjerovala je da [[SAD]] nisu pogriješile sa slanjem vlastitih trupa da se bore u [[Vijetnam]]u.<ref>Lunch, W. & Sperlich, P. (1979). The Western Political Quarterly. 32(1). str. 21. – 44.</ref> Gotovo trećina američke populacije snažno se protivila ratu. Danas je moguće specificirati točno određene grupe koje su predvodile antiratni pokret i njihove razloge zbog čega su to radili. Mnogi mladi ljudi protestirali su zbog toga što su upravo oni bili ti koji su mogli biti unovačeni i otići u taj dio [[Jugoistočna Azija|jugoistočne Azije]], dok su ostali bili protiv rata zbog rasta popularnosti samog antiratnog pokreta u smislu [[Kontrakultura 60-ih|Kontrakulture 60-ih]] i općenite kulture konzumiranja [[Droga|droge]] u američkom društvu tog doba te slušanja glazbe koja je u to vrijeme bila na vrhuncu popularnosti.<ref>{{cite web|url=http://www.robertankony.com/publications/perspectives/ |title=Robert C. Ankony, "Perspectives," '&#39;Vietnam'&#39; magazine, Aug. 2002, 58–61 |publisher=Robertankony.com |date=27. 10. 2013.|accessdate=24. 2. 2014}}</ref> Neki zagovornici mirovnog pokreta tražili su jednostrano povlačenje američkih snaga iz Vijetnama. Jedan od glavnih razloga tog mišljenja bilo je to da bi povlačenje trupa pridonijelo stabilizaciji regije, a samim time bi se automatski smanjilo krvoproliće. Rano protivljenje američkom uplitanju u Vijetnamski sukob svoju je inspiraciju crpilo iz [[Ženevska konvencija|Ženevske konvencije]] [[1954]]. godine. Na američku potporu Diemovom režimu gledalo se kao na osujećivanje [[Demokracija|demokracije]] kakvom se Amerika inače ponosi. [[John F. Kennedy]], dok je još bio senator, protivio se američkom uplitanju u Vijetnam.<ref name="USvietAnalysis"/> Protivljenje uplitanju u Vijetnamski sukob ujedinilo je grupe koje su se protivile američkom [[Antikomunizam|antikomunizmu]] i imperijalizmu.<ref>Louis B. Zimmer, ''The Vietnam War Debate''; str. 54. –55.; Hardcover: 430 pages; Publisher: Lexington Books (13. 10. 2011.); {{ISBN| 0739137697}}.</ref> Ostali, poput Stephena Spira protivili su se ratu na temelju [[Teorija pravednog rata|Teorije pravednog rata]]. Neki su pokušavali pokazati solidarnost prema ljudima iz Vijetnama, poput Normana Morrisona koji je imitirao djela [[Thích Quảng Đức|Thícha Quảnga Đứca]]. U televizijskom programu od [[15. 5.]] [[1965]]. godine, Eric Severeid je, javljajući se za [[CBS]], održao debatu između McGeorgea Bundyja i Hansa Morgenthaua čiji je cilj bio ukazati na glavne ratne interese SAD-a u to vrijeme s pitanjima: "1. Koje je opravdanje američke prisutnosti u Vijetnamu - zašto smo uopće tamo?; 2. Koja je fundamentalna priroda ovog rata? Radi li se o agresiji [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] ili je to građanski rat među ljudima Južnog Vijetnama?; 3. Na koji način je vlast komunističke [[Kina|Kine]] uopće upletena u sukob u Vijetnamu i koji su njezini daljnji planovi?; 4. Koje su alternative našoj trenutnoj politici u Vijetnamu?"<ref>Louis B. Zimmer, ''The Vietnam War Debate''; str. 53. – 54.; Hardcover: 430 pages; Publisher: Lexington Books (13. 10. 2011.); {{ISBN| 0739137697}}.</ref><ref>Videorecording of entire debate proceedings available at the ''Museum of Radio and Television'' in New York City.</ref> Protivljenje ratu u nekim trenucima išlo je toliko daleko da su organizirane ulične demonstracije kako bi se pokušalo promijeniti političko mišljenje prema sukobu. Dana [[15. 10.]] [[1969]]. godine, masovni prosvjed diljem SAD-a nazvan ''Vijetnamski moratorij'' privukao je milijune [[Amerikanci|Amerikanaca]] na ulice.<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/15/newsid_2533000/2533131.stm 1969: Millions march in US Vietnam Moratorium]. BBC On This Day.</ref> Na demokratskoj nacionalnoj konvenciji 1968. godine izbili su nemiri tokom protesta protiv rata.<ref>Jennings & Brewster 1998: 413.</ref> Nakon što su u javnost procurile informacije o masakru u selu Mai Lai 1968. godine antiratni pokret dobio je još više članova, a neki ratni veterani pridružili su se pokretu nazvanom ''Vijetnamski veterani protiv rata''. Fatalna pucnjava koja se dogodila na [[Sveučilište|sveučilištu]] Kent State [[1970]]. godine u kojoj je poginulo četvero studenata dovela je do masovnih protesta na sveučilištima diljem SAD-a.<ref>{{Cite journal|url=http://www.greenwych.ca/vietnam.htm|title=Vietnam – A View from the Walls: a History of the Vietnam Anti-War Movement|author=Bob Fink|publisher=Greenwich Publishing|ref=harv|date=|access-date=2014-11-02|archive-date=2013-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111005135/http://www.greenwych.ca/vietnam.htm|dead-url=yes}}</ref> Antiratni prosvjedi završili su kada su se posljednje američke trupe povukle iz Vijetnama, nakon potpisanog mirovnog sporazuma u [[Pariz]]u [[1973]]. godine. Južni Vijetnam ostavljen je da se brani sam, a kao posljedica toga mnogi stanovnici tog dijela svijeta pobjegli su upravo u Sjedinjene Države.<ref>Immigration in US history |url=http://crfimmigrationed.org/index.php/immigration-in-us-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429071846/http://crfimmigrationed.org/index.php/immigration-in-us-history |date=2011-04-29 }} |chapter=History Lesson 8: Refugees From Vietnam and Cambodia |chapter-url=http://crfimmigrationed.org/index.php/lessons-for-teachers/147-hl8 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110083317/http://crfimmigrationed.org/index.php/lessons-for-teachers/147-hl8 |date=2014-11-10 }} |publisher=Constitutional Rights Foundation</ref> == Odlazak Amerikanaca (1973–1975) == [[Datoteka:Vietnam War protesters.jpg|thumb|left|Antiratni prosvjedi]] Tokom posljednjih godina ''Vijetnamizacije'' [[SAD|Sjedinjene Države]] započele su s drastičnim smanjivanjem vlastitih trupa u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]]. Mnogo je trupa povučeno iz regije, a [[5. 3.]] [[1971]]. godine SAD su u bivšu bazu Bragg u [[Sjeverna Karolina|Sjevernoj Karolini]] vratile 5. postrojbu specijalnih jedinica koja je bila prva američka jedinica poslana u Južni Vijetnam.<ref name="Stanton p. 240">{{harvnb|Stanton|2003|p=240}}</ref> {{#tag:ref|Dana 8. 3. 1965. godine prva američka vojna jedinica došla je u Vijetnam kako bi zaštitila međunarodni aerodrom Da Nang.<ref>{{Harvnb|Willbanks|2009| p =110}}</ref><ref name="nps.gov">{{cite web|ref=harv|year= 2010 |url = http://www.nps.gov/mrc/reader/vvmcr.htm|title = Facts about the Vietnam Veterans memorial collection| publisher = National Park Service| accessdate =26. 4. 2010}}</ref> |group="A"}} Prema [[Mirovni sporazum|mirovnom sporazumu]] iz [[Pariz]]a potpisanog između ministra vanjskih poslova [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] Lêa Đứca Thọa, američkog državnog tajnika [[Henry Kissinger|Henryja Kissingera]] i južnovijetnamskog predsjednika Thieua, američke vojne snage povukle su se iz Južnog Vijetnama, a došlo je i do razmjene ratnih zarobljenika. Sjevernom Vijetnamu bilo je dopušteno da nastavi opskrbljivati komunističke trupe na jugu, ali samo zamjenjujući potrošeni materijal. Kasnije te godine Kissinger i Thọ dobili su [[Nobelova nagrada za mir|Nobelovu nagradu za mir]], ali ju je vijetnamski pregovarač odbio primiti uz komentar da pravi mir još uvijek nije postignut. [[Komunisti|Komunističke vođe]] nadale su se da će potpisani sporazum o prekidu vatre otići na njihovu stranu. Međutim [[Sajgon]] je započeo potiskivati [[Vietkong]] potpomognut američkom pomoći koju je dobio prije nego je sporazum stupio na snagu. Prema memoarima Trầna Văna Tràa zbog toga su komunisti krenuli s novom strategijom organiziranja serije sastanaka u [[Hanoi]]ju tokom [[mart]]a [[1973]]. godine.<ref name = "Karnow 1997 672_674">{{Harvnb|Karnow|1997|pp=672. – 4.}}.</ref> Kao vrhovni zapovjednik Vietkona, Tra je sudjelovao u nekoliko takvih sastanaka. Nakon prestanka [[Bombardiranje|bombardiranja]] Sjevernog Vijetnama od strane [[Amerikanci|Amerikanaca]], rad na [[Ho Ši Minov put|Ho Ši Minovom]] putu te ostalim logističkim strukturama mogao se nastaviti. Logistika se nastavljala sve dok Sjever ne bi došao u poziciju napraviti masovnu invaziju na Jug, a koju je planirao tokom sušne sezone [[1975]]./[[1976|76]]. godine. Tra je izračunao da bi to mogao biti posljednji pokušaj Hanoija da udari na južnjake prije nego Sajgon bude u potpunosti pripravan za bitku.<ref name = "Karnow 1997 672_674"/> [[Datoteka:ElectoralCollege1972.svg|thumb|right|300px|Karta [[SAD|SAD-a]] koja pokazuje pobjedu predsjednika [[Richard Nixon|Richarda Nixona]] na predsjedničkim izborima [[1972]]. godine u 49 od sveukupno 50 država.]] Na predsjedničkim izborima [[1972]]. godine održanim u novembru, [[Demokratska stranka (SAD)|demokratski kandidat]] George McGovern izgubio je 49 od sveukupno 50 država od predsjednika [[Richard Nixon|Richarda Nixona]]. Dana [[15. 3.]] [[1973]]. godine predsjednik Nixon natuknuo je da će se SAD ponovno uplesti u sukob ako Komunisti naruše prekid vatre. Međutim, javnost i [[Kongres Sjedinjenih Američkih Država|Kongres SAD-a]] nisu podupirali predsjednika pa je u aprilu za američkog ambasadora u [[Vijetnam]]u Nixon postavio Grahama Martina. Upravo njegovo postavljanje za ambasadora bio je rani signal da je [[Washington]] odustao od Vijetnama. Tokom njegovog saslušanja u junu 1973. godine, ministar obrane James R. Schlesinger izjavio je da predlaže nastavak američkog bombardiranja Sjevernog Vijetnama u slučaju da Sjeverni Vijetnam krene s velikom ofanzivom prema Južnom Vijetnamu. Dana [[4. 6.]] 1973. godine [[Senat Sjedinjenih Američkih Država|američki Senat]] donio je ''Case-Church'' amandman kako bi spriječio takvu intervenciju.<ref name = "Karnow 1997 670_672">{{Harvnb|Karnow|1997|pp=670. – 2.}}.</ref> [[Naftna kriza]] u oktobru 1973. godine koja je uslijedila nakon [[Jomkipurski rat|Jomkipurskog rata]] u [[Egipat|Egiptu]] uzrokovala je znatnu štetu u gospodarstvu Južnog Vijetnama. Vietkong je nastavio sa svojim ofanzivnim operacijama kada je započela sezona suše i do januara [[1974]]. godine ponovno zauzela teritorij kojeg je izgubila u prethodnoj sušnoj sezoni. Nakon dva sukoba u kojem je poginulo 55 pripadnika vojske Južnog Vijetnama, predsjednik Thieu je dana [[4. 1.]] 1974. godine obznanio da je rat ponovno započeo te da mirovni sporazum u Parizu više nije na snazi. Tokom trajanja prekida vatre poginulo je preko 25.000 ljudi iz Južnog Vijetnama. [[Datoteka:Hanoi-taxi-march1973.jpg|thumb|Nedavno pušteni američki ratni zarobljenici iz zatvoreničkih logora [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] [[1973]]. godine.]] Dana [[9. 8.]] [[1974]]. godine [[Gerald Ford]] preuzeo je predsjedništvo SAD-a nakon što je predsjednik Nixon podnio ostavku uslijed [[Afera Watergate|Watergate skandala]]. U to vrijeme Kongres SAD-a je smanjio financijsku pomoć Južnom Vijetnamu s jedan bilijun [[Američki dolar|dolara]] na 700,000.000 dolara. Te iste godine izabran je novi Kongres SAD-a u kojem su dominirali demokrati koji su bili još odlučniji konfrontirati se s predsjednikom u vezi rata. Kongres je odmah izglasao restrikcije za financiranje i vojnu aktivnost tokom 1975. godine uz uvjet da do 1976. godine SAD u potpunosti raskinu bilo kakve veze sa sukobom u Vijetnamu.<ref>{{cite web|url= http://www.history.com/this-day-in-history/thieu-announces-war-has-resumed |title=This Day in History 1974: Thieu announces war has resumed |publisher=History.com |accessdate=17. 10. 2009}}</ref> Uspjeh ofanzive 1973./74. tokom sezone suše inspirirao je Traa da se u oktobru 1974. godine vrati u Hanoi i zatraži veću ofanzivu tokom sljedeće sušne sezone. Ovoga puta Tra je mogao putovati autocestom što je bila znatna promjena u odnosu na dane kada su se za putovanja koristile nesigurne planinske ceste Ho Ši Minovog puta.<ref name = "Karnow 1997 676">{{Harvnb|Karnow|1997|p=676}}.</ref> Giap, ministar obrane Sjevernog Vijetnama, nije želio odobriti Traov plan zbog toga što je mislio da bi veća ofanziva mogla nanovo isprovocirati američku reakciju te tako narušiti njegov plan za veliku invaziju planiranu 1976. godine. Tra je zbog toga zatražio pomoć od prvog tajnika [[La Duan]]a koji je odobrio operaciju koja je zahtijevala ograničenu ofanzivu iz [[Kambodža|Kambodže]] u provinciju Phước Long. Cilj napada bio je riješiti logističke probleme, izazvati reakciju snaga Južnog Vijetnama, ali i vidjeti hoće li se Amerika ponovno uplesti u sukob. Dana [[13. 12.]] 1974. godine snage Sjevernog Vijetnama napale su rutu 14 provincije Phước Long. Phuoc Binh, glavni grad provincije, pao je [[6. 1.]] [[1975]]. godine. Predsjednik Ford očajnički je pokušao od svog Kongresa dobiti odobrenje za sredstva kako bi pomogao vojsci Južnog Vijetnama prije nego bude pregažena, ali Kongres je to odbio učiniti. Pad Phuoc Binha i nedostatak američkog odgovora na napad ostavio je vojsku Južnog Vijetnama potpuno demoraliziranom. Brzina uspjeha nagnala je Politburo da preispita svoju strategiju. Odlučeno je da će operacije u središnjem gorju biti povjerene generalu Vănu Tiếnu Dũngu te da bi se Pleiku trebao zauzeti, ako bi to bilo moguće. Prije nego je otišao na Jug, Le Duan je rekao Dungu: "Nikada prije nismo imali tako savršene vojne i političke uvjete ili takvu stratešku prednost kao što ih imamo sada."<ref>Clark Dougan, David Fulgham et al., ''The Fall of the South.'' Boston: Boston Publishing Company, 1985., str. 22.</ref> Početkom 1975. godine Južni Vijetnam imao je tri puta više [[Artiljerija|artiljerije]] i dva puta više [[tenk]]ova i ostalih naoružanih vozila nego njegovi neprijatelji. Također je imao i 1400 zrakoplova, a bio je i duplo brojniji u samim vojnim jedinicama od svojih komunističkih neprijatelja.<ref>[http://www.counterpunch.org/kolko04292005.html The End of the Vietnam War, 30 Years Ago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012020407/http://counterpunch.org/kolko04292005.html |date=2007-10-12 }} by Gabriel Kolko, CounterPunch 30. aprila / 1. maja 2005.</ref> Međutim, rast cijene nafte značio je da je većina toga bila neupotrebljiva. Bili su suočeni s dobro organiziranim, izrazito odlučnim i solidno financiranim Sjevernim Vijetnamom. Većina materijala i financija Sjevernog Vijetnama dolazila je iz komunističkog bloka. Unutar Južnog Vijetnama zavladao je kaos. Odlazak američke vojske kompromitirao je njihovu gospodarsku ovisnost o američkoj financijskoj pomoći i američkim trupama. Južni Vijetnam također je trpio od globalne rececije uzrokovane [[Naftna kriza|naftnom krizom]]. === Finalna ofanziva Sjevernog Vijetnama === Nakon što se sjeverni dio zemlje našao pod njihovom kontrolom, Politburo je naredio generalu Dungu da krene u finalnu ofanzivu prema [[Sjagon|Sajgonu]]. Prema operativnom planu Ho Ši Minove kampanje, Sajgon je trebao biti zauzet prije [[1. 5.]] budući su u [[Hanoi]]ju željeli izbjeći nadolazeći [[monsun]] koji bi u teoriji mogao pomoći snagama [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] za pregrupiranje i jaču obranu njihovog glavnog grada. Moral snaga [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] zbog posljednjih pobjeda bio je na visokoj razini i uskoro su zauzeli Nha Trang, Cam Ranh i Da Lat. Dana [[7. 4.]] tri divizije Sjevernog Vijetnama napale su grad Xuan Loc koji se nalazi 64 kilometara istočno od Sajgona. Snage Sjevernog Vijetnama u bitci kod Xuan Loca naišle su na žestoki otpor 18. divizije Južnog Vijetnama koja je bila brojčano nadjačana šest naprema jedan. U sljedeća dva krvava tjedna vodit će se žestoke bitke tokom kojih će snage Južnog Vijetnama pokušati zadržati prodor Sjevernjaka. Međutim, do [[21. 4.]] izmučeni garnizon morao se povući prema Sajgonu. Istoga dana ogorčeni predsjednik Thieu dao je ostavku uz izjavu da su [[SAD|Sjedinjene Države]] izdale Južni Vijetnam. U oštrom verbalnom napadu rekao je da ga je američki državni tajnik [[Henry Kissinger]] prevario te nagovorio da potpiše [[mirovni sporazum]] u [[Pariz]]u prije dvije godine obećavši mu vojnu pomoć koju mu je kasnije uskratio. Nakon što je prenio predsjedničke ovlasti na Trầna Văna Hươnga, Thieu je [[25. 4.]] otišao u [[Tajvan]]. U isto vrijeme, [[tenk]]ovi Sjevernog Vijetnama došli su do Biên Hòa i okrenuli se prema Sajgonu, usput uništavajući izolirane trupe Južnog Vijetnama. Do kraja aprila snage Južnog Vijetnama poražene su na svim frontama osim u regiji Mekong Delta. Hiljade izbjeglica krenule su u najjužnije predjele zemlje bježeći pred komunističkim jurišem. Dana [[27. 4.]] 100.000 vojnika Sjevernog Vijetnama okružilo je Sajgon. Grad je branilo 30.000 pripadnika vojske Južnog Vijetnama. Kako bi ubrzali kolaps grada i stvorili paniku, vojnici Sjevernog Vijetnama granatirali su [[aerodrom]] i prisilili njegovo zatvaranje nakon čega je veliki broj civila shvatio da više nigdje ne mogu pobjeći. === Pad Sajgona === Kaos, nemir i panika izbili su na ulicama [[Sajgon]]a dok su histerični državni dužnosnici i civili Južnog Vijetnama pokušali pobjeći iz grada. Proglašeno je izvanredno stanje. Američki [[helikopter]]i započeli su s evakuacijom Južnih Vijetnamaca, američkih i stranih državljanja iz raznih dijelova grada te iz američke [[Ambasada|ambasade]]. Američki ambasador Graham Martin je s operacijom ''Frequent Wind'' čekao do posljednjeg mogućeg trenutka zbog svojih uvjerenja da će obrana Sajgona izdržati te da će se moći postići politički dogovor. Ministar obrane Schlesinger ranog jutra [[29. 4.]] [[1975]]. godine objavio je da je posljednji helikopter iz Sajgona evaukirao američko diplomatsko, vojno i civilno osoblje. Operacija ''Frequent Wind'' bila je vjerojatno najveća helikopterska evakuacija u historiji. Započela je 29. 4. u očajničkoj atmosferi dok se histerični narod Vijetnamaca otimao za ograničeni prostor. Martin je molio [[Washington]] da pošalje 700,000.000 [[Američki dolar|dolara]] pomoći kako bi se pokušale mobilizirati svježe vojne snage. Međutim, američko mišljenje o ovom sukobu već je odavno bilo izrečeno. Za to vrijeme u [[SAD|SAD-u]] na Južni Vijetnam se gledalo kao na propalu državu. Predsjednik [[Gerald Ford]] je u televizijskom obraćanju od [[23. 4.]] izjavio da je Vijetnamski rat završio te da je s njim završila i sva američka pomoć. Operacija ''Frequent Wind'' nastavila se bez prestanka dok su tenkovi Sjevernog Vijetnama probili zadnje linije obrane i ušli u predgrađe Sajgona. Ranog jutra [[30. 4.]] 1975. godine posljednji [[američki marinci]] evaukirani su helikopterom iz ambasade, dok su civili preplavili područje ambasade u očajničkim pokušajima da se ukrcaju. Ironija je da su mnoge od njih zaposlili upravo Amerikanci koji su ih sada ostavili vlastitoj sudbini. Tog istog dana, trupe Sjevernog Vijetnama ušle su u Sajgon i brzo se oduprijele svakom otporu te zauzele ključne zgrade. Otprilike oko 11:30 sati po lokalnom vremenu [[tenk]] iz 324. divizije razbio je vrata palače ''Independence'' na kojoj se nekoliko minuta potom započela vioriti zastava [[Vietkong]]a. Predsjednik Dương Văn Minh, koji je naslijedio to mjesto od Huonga dva dana ranije, bio je prisiljen predati se.<ref name = "Tucker 1999 29">{{Harvnb|Tucker|1999|p=[http://books.google.com/?id=WZry2NaH2_sC&pg=PA29 29]}}</ref> == Afroamerikanci u Vijetnamu == [[Datoteka:Haeberlewounded.jpg|thumb|190px|Ranjenom [[Afroamerikanci|Afroameričkom]] vojniku ukazuje se pomoć [[1968]]. godine.]] Iskustva [[Afroamerikanci|Afroameričkog]] vojnog osoblja tokom Vijetnamskog rata dobila su značajnu pozornost. Na primjer, [[internet]]ska stranica ''African-American Involvement in the Vietnam War'' sadržava popriličan broj primjera takve pozornosti<ref>{{cite web|url=http://www.aavw.org/served/homepage_wetoo_integrated.html|title='Fully Integrated' |work=African-American Involvement in the Vietnam War (aavw.org)|accessdate=decembar 2013}}</ref> kao i [[knjiga]] i televizijski izvještaji autora Wallacea Terryja. Epigraf Terryjeve knjige naslova ''Bloods: An Oral History of the Vietnam War by Black Veterans'' iz [[1984]]. godine uključuje sljedeći citat: "Intuicija mi govori da Afroamerički vojnik ima puno bolje razumijevanje o tome o čemu se u ovom ratu radi od bilo kojeg bijelog vojnika" - general [[William Westmoreland|William C. Westmoreland]], [[Sajgon]], [[1967]]. godine. Uvod knjige također uključuje i obzervacije o utjecaju rata na crnačku zajednicu općenito te posebno na Afroameričke vojnike koji su služili vojni rok tokom sukoba. Što se potonjeg tiče, autor pogotovo upućuje na sljedeće: veću proporciju ratnih žrtava Afroameričkih vojnika u [[Vijetnam]]u nego bilo kojih drugih američkih vojnika drugih rasa, različito ponašanje crnačkih vojnih karijerista prema običnim crnim vojnicima, diskriminaciju na koju su nailazili Afroamerički vojnici "na fronti u smislu dobivanja odličja, promocije ili vojnih zadataka" kao i činjenicu što su morali izdržavati situacije poput "rasnih uvreda, paljenja križeva i zastava [[Konfederativne države Amerike|Konfederacije]] koje su nosili njihovi bijeli kolege" te iskustva crnih vojnika u kontinentalnom dijelu Amerike tokom rata i nakon američkog povlačenja iz sukoba.<ref>{{cite book|last=Terry |first=Wallace |authorlink=Wallace Terry |year=1984|title=Bloods: An Oral History of the Vietnam War by Black Veterans |url=https://archive.org/details/bloodsoralhistor00terr |publisher=Random House. |isbn=978-0-394-53028-4|pages = Epigraph and pages xv–xvii}}</ref> Nakon što je rat završen došlo se do brojke od 12,5 posto poginulih Afroameričkih vojnika tokom sukoba.<ref name="Appy-Working-Class War">[http://books.google.com/books?id=sEygbABXmFUC&printsec=frontcover&dq=Working-Class+War:+American+Combat+Soldiers+and+Vietnam&hl=en&sa=X&ei=V2fwUvSiD437kQf-5IGgDA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q=how%20many%20black%20soldiers%20served%20and%20died&f=false Working-Class War: American Combat Soldiers and Vietnam: American Combat]</ref> == Ratni zločini == [[Datoteka:My Lai massacre.jpg|thumb|right|Žrtve masakra Mai Lai.]] Tokom trajanja Vijetnamskog rata počinjen je veliki broj [[Ratni zločini|ratnih zločina]]. Odgovornih za ratne zločine bilo je na objema sukobljenim stranama, a zločini su uključivali [[Silovanje|silovanja]], masakre nad civilima, [[bombardiranje]] civilnih ciljeva, [[terorizam]] i široku uporabu mučenja i [[Ubojstvo|ubijanja]] ratnih zarobljenika. Dodatni slični zločini uključivali su pljačke, palež i uništavanje imovine koja se nije smatrala vojnom potrebom.<ref>{{cite book|author=Gary D. Solis|title=The Law of Armed Conflict: International Humanitarian Law in War|url=http://books.google.com/books?id=6FKf0ocxEPAC&pg=PA301|date=15 February 2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-48711-5|pages=301.– 303.}}</ref> === Ratni zločini Sjevernog Vijetnama, Vietkonga i Crvenih Kmera === Pobunjenici [[Vietkong]]a navodno su odsijecali [[genitalije]] voditeljima sela i šivali ih u njihovim krvavim ustima, odsijecali jezike bespomoćnim žrtvama, gurali koplja bambusa kroz jedno i drugo uho, otvarali utrobe [[Trudnoća|trudnih žena]], ubijali djecu, sjekli muškarce i žene na komade i odsijecali prste maloj djeci koja su se pokušala obrazovati.<ref name="Reader's Digest">{{Cite journal |last= Hubbel |first=John G. |title= The Blood-Red Hands of Ho Chi Minh |journal= Readers Digest |date=1968 |pages=61.–67.}}</ref><ref>{{cite journal |title=Off With Their Hands |journal=Newsweek |date= 1967-05-15}}</ref> Prema izvještajima američkog senata, odredi su dobivali mjesečne kvote za ubojstva.<ref>U.S. Senate Judiciary Committee, ''[http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390710003B.pdf The Human Cost of Communism in Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160203034658/http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390710003B.pdf |date=2016-02-03 }}'' (1972.), str.49.</ref> Bivši načelnik [[CIA|CIA-e]] u [[Sajgon]]u Peed De Silva napisao je da su se od rane [[1963]]. godine postrojbe Vietkonga koristile metodama vađenja utroba i drugim, a sve u svrhu psihološkog načina rata.<ref name=desilva>{{cite book |last=De Silva |first=Peer |title=Sub Rosa: The CIA and the Uses of Intelligence |url=https://archive.org/details/subrosaciausesof0000desi |page=[https://archive.org/details/subrosaciausesof0000desi/page/249 249] |year=1978. |publisher=Time Books |place=New York |isbn=0-8129-0745-0}}</ref> [[Datoteka:Hue Massacre Interment.jpg|thumb|right|Žrtve masakra u gradu Huế.]] Prema procjeni Guentera Lewyja, odredi Vietkonga ubili su najmanje 37.000 civila u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] te redovno provodili teror na dnevnoj bazi.<ref name = "Lewy 1978 270_279">{{Harvnb|Lewy|1978|pp=270–9}}.</ref> Ami Pedahzur je napisao da je "ukupan broj i obim terorizma kojeg je provodio Vietkong jednak ili čak veći od najvećih terorističkih kampanja vođenih bilo gdje u svijetu u zadnjoj trećini [[20. vijek]]a".<ref>Pedahzur, Ami (2006), ''Root Causes of Suicide Terrorism: The Globalization of Martyrdom'', Taylor & Francis, str.116.</ref> Najpoznatija zvjerstva koja je počinio Vietkong uključuju masakr preko 3000 nenaoružanih civila u gradu Huếu tokom Ofenzive Tet te spaljivanje stotina civila bacačima plamena u masakru Đắk Sơn.<ref>{{cite book | last=Pike |first=Douglas |title=PAVN: Peoples Army of Vietnam | url=https://archive.org/details/pavnpeoplesarmyo0355pike |year=1996. |publisher=Presidio}}</ref> Na putu za Tuy Hòu [[1975]]. godine ubijeno je ili oteto gotovo 155.000 izbjeglica koje su bježale od posljednje ''Proljetne ofenzive'' [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnam]]a.<ref>Wiesner, Louis (1988), ''Victims and Survivors: Displaced Persons and Other War Victims in Viet-Nam, 1954–1975'' Greenwood Press, str. 318–9.</ref> Prema Rummelu, trupe Sjevernog Vijetnama i Vietkonga ubile su između 106.000 i 227.000 civila u Južnom Vijetnamu.<ref name="Rummel">Rummel, Rudolph, [http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP6.HTM Statistics of Vietnamese Democide], in his ''Statistics of Democide'', 1997.</ref> Sjeverni Vijetnam također je bio poznat po nehumanom i užasnom tretmanu američkih ratnih zraobljenika od kojih je najpoznatiji bio zatvor Hỏa Lò (drugog imena ''Hanoi Hilton'') u kojem su se provodile drastične metode mučenja čiji je cilj bio dobivanje "informacija".<ref name = "Karnow 1997 655">{{Harvnb|Karnow|1997|p=655}}.</ref> Pobunjenici [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] također su navodno počinili teške zločine tokom Vijetnamskog rata. Ti zločini uključuju ubojstva civila i ratnih zarobljenika na način da su im odsijecane glave i to svaki dan po malo<ref>{{cite news|author=Kirk, Donald |title=I watched them saw him 3 days |journal=[[Chicago Tribune]] |date=14. 7. 1974.}}</ref>, uništavanje [[Budistički hram|budističkih hramova]] i ubijanje [[monah]]a<ref>{{cite news|author=Kirk, Donald|title=Khmer Rouge's Bloody War on Trapped Villagers|journal=Chicago Tribune|date= 14. 7. 1974.}}</ref>, napadi na izbjegličke logore uz namjerno ubijanje malih beba<ref>{{cite news|author=Yates, Ronald|title=Priest Won't Leave Refugees Despite Khmer Rouge Threat|journal=Chicago Tribune |date=17. 3. 1975.}}</ref>, otmicu i smaknuća novinara<ref>{{cite book|author=Power, Samantha |year=2002|title=A Problem From Hell |publisher=Perennial Books|pages= 98–99}}</ref> te sustavno granatiranje grada [[Phnom Penh]]a više od godinu dana.<ref>{{cite news|author=Becker, Elizabeth|title=The Agony of Phnom Penh|journal=Washington Post|date= 28. 1. 1974.}}</ref> Novinarski iskazi govorili su u prilog granatiranju od strane Crvenih Kmera koji su "gotovo kontinuirano mučili glavni grad" uz "nasumične smrti i osakaćivanje" gotovo 2,000.000 zatočenih civila.<ref>{{cite book|authors=[[John Barron (journalist)|Barron, John]] &Paul, Anthony |year=1977|title=Murder of a Gentle Land|publisher=Reader's Digest Press |pages= 1–2}}</ref> Odredi Crvenih Kmera nasilno su evakuirali cijeli grad nakon što su ga preuzeli u onome što je kasnije opisano kao "koračanje prema smrti": Francois Ponchaud je napisao: "Nikada neću zaboraviti invalida koji nije imao niti ruke niti noge, a koji se kretao po zemlji poput slomljenog crva; ili oca u plaču koji u naručju nosi svoju 10-godišnju djevojčicu omotanu s plahtom oko njegovog vrata poput remena; ili muškarca čije je stopalo visjelo s ostatka noge povezano s ničim osim s njegovom vlastitom kožom".<ref>{{cite book|author=Ponchaud, François |year=1978.|title=Cambodia Year Zero|publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages= 6–7}}</ref> John Swain je napisao da su pripadnici Crvenog Kmera "iznosili pacijente iz bolnica poput smeća na ulice... U pet godina ratovanja, ovo je bio najveći karavan ljudske mizerije koji sam ikada vidio."<ref>{{cite book|author=Swain, John |year=1999.|title=River of Time: A Memoir of Vietnam and Cambodia|url=https://archive.org/details/riveroftime0000john |publisher= Berkley Trade}}</ref> === Američki ratni zločini === Godine [[1968]]. pod okriljem [[Pentagon]]a osnovana je ''Radna skupina za ratne zločine Vijetnamskog rata'' utemeljena nakon masakra u selu Mai Lai, a kako bi se pokušala ustanoviti istinitost rastućih tvrdnji o ratnim zločinima počinjenim od strane američkih vojnih snaga u Vijetnamu tokom trajanja Vijetnamskog sukoba. Istraga je u konačnici imala preko 9000 istraživačkih dosjea, svjedočanstava pod zakletvom i statusnih izvještaja glavnih vojnih zapovjednika na temelju kojih je potvrđeno 320 različitih incidenata.<ref name = "Turse Nelson">{{cite web|author=Nick Turse; Deborah Nelson|date=6. 8. 2006.|title=Civilian Killings Went Unpunished|url=http://www.latimes.com/news/la-na-vietnam6aug06,0,7018171,full.story|work=latimes.com|accessdate=14. 9. 2013|archivedate=2014-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311182123/http://www.latimes.com/news/la-na-vietnam6aug06,0,7018171,full.story|deadurl=yes}}</ref> Navedeni slučajevi uključivali su 7 masakara počinjenih u razdoblju od [[1967]]. do [[1971]]. godine u kojima je ubijeno minimalno 137 civila; 78 drugih napada na ciljeve koji se nisu nalazili u direktnoj borbi, a koji su uključivali najmanje 57 mrtvih, 56 ranjenih i 15 seksualno napastovanih civila; 141 slučaj američkih vojnika koji su mučili civile ili ratne zarobljenike tukući ih rukama, štapovima ili palicama, polijevali ih vodom ili davali elektrošokove.<ref name = "Turse Nelson"/> Istraživano je preko 800 navodnih zvjerstava, ali su u konačnici samo 23 vojnika osuđena za optužbe te su odslužili kazne manje od godine dana.<ref>US army continues to avoid legacy of concealed Vietnam crimes, Global Times | 27. 9. 2012. 0:30:03, by James Palmer, [http://www.globaltimes.cn/content/735650.shtml]</ref> Izvještaj Los Angeles Timesa na temelju dosjea iz arhive zaključuje da ratne zločine nisu počinjavale samo neke vojne skupine, već da su se zločini događali u svakom vodu koji je bio aktivan u Vijetnamu.<ref name = "Turse Nelson"/> Godine [[2003]]. serija istraživačkih izvještaja Toledo Bladea otkrila je veliki broj neprijavljenih američkih ratnih zločina pogotovo onih počinjenih od strane posebne jedinice ''Tiger Force''.<ref>16. 11. 2003, [http://hnn.us/articles/1802.html "The Vietnam War Crimes You Never Heard Of"], Nick Turse, History News Network</ref> Neki od najnasilnijih ratnih zločinaca bili su Sam Ybarra<ref>"Slično, ''Toledo Blade'' stavlja posebnu pozornost na Sama Ybarru, "ozloglašenog sumnjivca" koji se spominje u sedam od sveukupno trideset ratnih zločina počinjenih od strane jedinice ''Tiger Force'' uključujući silovanje i fatalno probadanje 13-godišnje djevojčice te brutalno ubojstvo 15-godišnjaka." 16. 11. 2003., [http://hnn.us/articles/1802.html "The Vietnam War Crimes You Never Heard Of"], Nick Turse, History News Network</ref> i narednik Roy E. "the Bummer" Bumgarner.<ref>"Čuo sam da je Bumgarner to radio i ranije - postavljao oružja na tijela za koje se sumnjalo da su imali bilo kakav vojni status. Čuo sam nekoliko glasina o tome kako je Bumgarner ubijao nenaoružane ljude. Prije nekoliko tjedana čuo sam da je Bumgarner ubio vijetnamsku djevojčicu i dva mala dječaka koji su bili nenaoružani." 16. 11. 2003., [http://hnn.us/articles/1802.html "The Vietnam War Crimes You Never Heard Of"], Nick Turse, History News Network</ref> [[Datoteka:Thuong Duc, Vietnam - A Viet Cong prisoner awaits interrogation at the A-109 Special Forces Detachment in Thuong - NARA - 531447.jpg|thumb|Pripadnik [[Vietkong]]a, zatvorenik kojeg su [[1967]]. godine uhitile američke vojne postrojbe, a koji čeka na ispitivanje.]] Godine 1971. kasniji američki predsjednički kandidat [[John Kerry]] svjedočio je pred američkim senatom i izjavio da je preko 150 američkih veterana svjedočilo tokom istrage naziva ''Winter Soldier'', a koji su u detalje opisali ratne zločine počinjene u [[Jugoistočna Azija|Jugoistočnoj Aziji]]. <blockquote>"Pričali su nam o događajima iz vremena kada su osobno silovali, odsijecali uši i glave, vezali genitalije žicama od telefona i puštali struju, odsijecali udove, dizali tijela u zrak, nasumično pucali na civile, sravnjavali sela u maniri [[Džingis Kan|Džingisa Kana]], pucali na stoku i pse iz zabave, trovali zalihe hranom i općenito uništavali zaselke Južnog Vijetnama uz dodatak normalnom ratnom uništavanju."<ref name = "Nelson 2008 3">{{Harvnb|Nelson|2008|p=3}}.</ref></blockquote> Prema procjeni političkog znanstvenika R. J. Rummela, američke vojne trupe ubile su oko 6000 vijetnamskih civila tokom Vijetnamskog rata.<ref name="Rummel"/> Što se, pak, zločina Južnog Vijetnama tiče, u razdoblju od [[1964]]. do [[1975]]. godine Rummel procijenjuje da je otprilike 1500 ljudi ubijeno tokom prisilnog preseljavanja 1 200 000 civila i da je dodatnih 5000 zatvorenika umrlo uslijed lošeg tretmana te da je vojska Južnog Vijetnama pogubila oko 30.000 onih koje je smatrala [[komunisti]]ma ili koji su se borili za "krivu stvar". Dodatnih 6000 civila poginulo je uslijed razornih bombardiranja. Procjenjuje se da su trupe Južnog Vijetnama sveukupno uzrokovale između 42.000 i 118.000 [[smrt]]i.<ref>[http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB6.1B.GIF Rummel 1997] Lines 540, 556, 563, 566, 569, 575</ref> U svojoj knjizi ''Kill Anything that Moves'' iz [[2013]]. godine autor Nick Turse objašnjava da su nemilosrdan nagon prema što većem broju mrtvih tijela, raširena upotreba slobodne paljbe u regiji, pravila vođenja borbe u kojima su civili koji su bježali pred vojnicima ili helikopterima bili smatrani pripadnicima Vietkonga te općenito raširen prijezir vijetnamskog naroda prema [[Amerikanci]]ma doveli do masovnih civilnih žrtava i endemskih ratnih zločina počinjenih od strane američkih trupa.<ref name = "Turse 2013 251">{{Harvnb|Turse|2013|p=251}}.</ref> Jedan takav primjer kojeg Turse citira je onaj iz operacije ''Speedy Express'' koju je provela 9. pješačka divizija, a koju je John Paul Vann opisao kao "mnogi Mai Laievi".<ref name = "Turse 2013 251"/> Detaljan citat: {{Quote box |width=90% |align=center |quote=Kapetan ratnog zrakoplovstva Brian Wilson vidio je rezultate iz prve ruke. "Bilo je to oličenje nemorala... Jedanput sam brojao tijela nakon zračnog napada - koji su uvijek završavali s ispucavanjem dvaju bombi napalma koje bi jednostavno spalile sve što je preostalo - i nabrojao sam šezdeset i dva tijela. U svom izvještaju napisao sam da je bilo mnogo žena između petnaest i dvadeset i pet godina starosti i mnogo djece - koja su se obično nalazila u naručju svojih majki ili vrlo blizu njih - te mnogo staraca." Kada je poslije pročitao svoj izvještaj o mrtvima, ustanovio je da u njemu piše da je bilo 130 mrtvih pripadnika Vietkonga.<ref name = "Turse 2013 212">{{Harvnb|Turse|2013|p=212}}.</ref>}} === Ratni zločini Južne Koreje === Vojne snage [[Južna Koreja|Južne Koreje]] također su odgovorne za ratne zločine počinjene u vrijeme Vijetnamskog rata. Jedan od masakara bio je onaj u Tây Vinh tokom kojeg su postrojbe Južne Koreje ubile 1200 nenaoružanih civila u razdoblju od [[12. 2.]] do [[17. 3.]] [[1966]]. godine u selu Binh An (danas Tây Vinh), jednoj od provincija Južnog Vijetnama.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.hani.co.kr/h21/vietnam/eng-jujoo.html |title=한겨레 21 |publisher=Hani.co.kr |date=15. 2. 1966. |accessdate=24. 2. 2014 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722140702/http://www.hani.co.kr/h21/vietnam/eng-jujoo.html }}</ref> Drugi primjer južnokorejskih ratnih zločina je masakr u Gò Dàiju gdje je ubijeno 380 civila dana [[26. 2.]] 1966. godine.<ref name="autogenerated1"/> == Posljedice sukoba == === Događaji u jugoistočnoj Aziji === [[Datoteka:35 Vietnamese boat people 2.JPEG|thumb|upright|right|Izbjeglice bježe iz [[Vijetnam]]a [[1984]]. godine.]] Dana [[2. 7.]] [[1976]]. godine [[Sjeverni Vijetnam|Sjeverni]] i [[Južni Vijetnam]] službeno su ujedinjeni u [[Vijetnam|Socijalističku Republiku Vijetnam]].<ref name="Robbers 1021">{{cite book|last=Robbers|first=Gerhard|title=Encyclopedia of world constitutions|url=http://books.google.com/?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1021|accessdate=1. 7. 2011.|date=30. 1. 2007. |publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-6078-8|page=1021}}</ref> Nakon [[Komunizam|komunističkog]] preuzimanja između 1,000.000 i 2,500.000<ref name="Desbarats">Desbarats, Jacqueline. "Repression in the Socialist Republic of Vietnam: Executions and Population Relocation", iz ''The Vietnam Debate'' (1990.) autora Johna Mortona Moorea. "Zbog izjave Nguyena Coa Tacha iz 1985. godine sada znamo da je 2,500.000, a ne samo 1,000.000 ljudi poslano u logore za preodgoj... zapravo, vjerojatno je više od 100.000 Vijetnamaca bilo žrtvama izvansudskih smaknuća u posljednjih deset godina... vjerojatnije je minimalno 1,000.000 Vijetnamaca bilo žrtvama prisilnog premještanja stanovništva."</ref> Južnih Vijetnamaca poslano je u logore za preodgoj, a procjenjuje se da je tamo [[smrt|umrlo]] oko 165.000 zatvorenika.<ref>Anh Do and Hieu Tran Phan, [http://dartcenter.org/content/camp-z30-d-survivors Camp Z30-D: The Survivors], ''Orange County Register'', 29. 4. 2001.</ref><ref>Također pogledati Nghia M. Vo, ''The Bamboo Gulag: Political Imprisonment in Communist Vietnam'' (McFarland, 2004.)</ref> [[Smaknuće|Pogubljeno]] je između 50.000 i 100.000 Južnih Vijetnamaca.<ref name="Desbarats"/><ref>Morris, Stephen J. [http://www.paulbogdanor.com/left/vietnam/morris.pdf Glastnost and the Gulag: The Numbers Game] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130201082144/http://www.paulbogdanor.com/left/vietnam/morris.pdf |date=2013-02-01 }}, ''Vietnam Commentary'', maj - juni 1988.</ref><ref>''Human Events'', 27. 8. 1977.</ref> Analitičar političkih egzekucija R. J. Rummel procijenio je da je otprilike 50.000 stanovnika Južnog Vijetnama koji su bili poslani u "nove ekonomske zone" umrlo od [[Prisilni rad|prisilnog rada]]<ref name="Rummel"/> od sveukupno 1,000.000 ljudi koji su se tamo nalazili.<ref name="Desbarats"/> Prema informacijama [[UNHCR|UNHCR-a]] između 200.000 i 400.000 Vijetnamaca umrlo je u čamcima i brodovima na moru pokušavajući prebjeći iz Vijetnama.<ref>Associated Press, 23. 6. 1979., ''San Diego Union'', 20. 7. 1986. Vidjeti još Nghia M. Vo, ''The Vietnamese Boat People'' (2006.), 1954. i 1975. – 1992., McFarland.</ref> Glavni grad [[Kambodža|Kambodže]], [[Phnom Penh]], pao je pod komunističku vlast [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] dana [[17. 4.]] [[1975]]. godine. Pod vodstvom [[Pol Pot|Pola Pota]] Crveni Kmeri u konačnici će od sveukupne populacije od 8,000.000 stanovnika [[ubojstvo|ubiti]] između 1,000.000 i 3,000.000 Kambodžanaca u ''Poljima smrti''.<ref name = "Sliwinski 1995"/><ref name="Banister, Judith 1993"/><ref name=autogenerated2>Heuveline, Patrick (2001.). "The Demographic Analysis of Mortality in Cambodia." In Forced Migration and Mortality, eds. Holly E. Reed and Charles B. Keely. Washington, D.C.: National Academy Press. Heuveline suggests that a range of 1.17–3.42 million people were killed.</ref><ref name="Bruce Sharp">{{cite web|last=Sharp|first=Bruce|title=Counting Hell: The Death Toll of the Khmer Rouge Regime in Cambodia|date=1. 4. 2005.|url=http://www.mekong.net/cambodia/deaths.htm|accessdate =16. 2. 2013}}</ref> Minimalno 1 386 734 žrtvava pronađeno je u masovnim grobnicama dok se prema demografskoj analizi može zaključiti da je politika toga režima uzrokovala između 1,7 i 2,5 miljiuna prisilnih smrti (uključujući smrti uzrokovane bolešću ili glađu).<ref name="Bruce Sharp"/> Nakon učestalih pograničnih sukoba [[1978]]. godine, Vijetnam je napao Kambodžu i svrgnuo režim Crvenih Kmera u [[Kambodžansko-vijetnamski rat|kambodžansko-vijetnamskom ratu]]. Vijetnamci su postavili novu vladu koju su vodili prebjezi iz Crvenih Kmera, a koja je ubila desetine hiljada i porobila stotine hiljada stanovnika.<ref name = "Etcheson 2005 24,27">{{Harvnb|Etcheson|2005|pp=24, 27}}.</ref> Kao odgovor na navedeno, [[Kina]] je napala Vijetnam [[1979]]. godine. Te dvije zemlje vodile su kratki pogranični rat poznat pod imenom [[kinesko-vijetnamski rat]]. Od [[1978.]] do [[1979]]. godine otprilike 450.000 etničkih [[Kinezi|Kineza]] napustilo je Vijetnam koristeći brodove kao izbjeglice ili su bili izbačeni duž granice s Kinom.<ref>[https://web.archive.org/web/20090327054154/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4130.htm Vietnam (03/09)]. U.S. Department of State.</ref> U decembru 1975. godine komunistički [[Pathet Lao]] svrgnuo je rojalističku vladu Laosa i uspostavio [[Laos|Demokratsku republiku Lao naroda]].<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history |title = CIA – The World Factbook – Laos |accessdate = 11. 6. 2008 |archive-date = 2010-12-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101229000748/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history |dead-url = yes }}</ref> Konflikti između pobunjenika Hmonga i Pathet Laoa nastavili su se, ali u izoliranim slučajevima. Vlada Laosa je skupa s vojskom republike Vijetnam<ref>{{cite web| url=http://www.unpo.org/article/5095| author=Unrepresented Nations and Peoples Organization| accessdate=20 April 2011|title=WGIP: Side event on the Hmong Lao, at the United Nations}}</ref><ref>Jane Hamilton-Merritt, ''Tragic Mountains: The Hmong, the Americans, and the Secret Wars for Laos'', 1942. – 1992. (Indiana University Press, 1999.), str. 337. - 460.</ref> optužena za počinjenje [[genocid]]a protiv naroda Hmong - od sveukupno 400.000 ljudi ubijeno je njih gotovo 100.000.<ref>''Forced Back and Forgotten'' (Lawyers' Committee for Human Rights, 1989.), str. 8.</ref><ref>[http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB15.1D.GIF Statistics of Democide] Rudolph Rummel</ref> U razdoblju od 1975. do [[1996]]. godine u [[SAD|Sjedinjene Države]] naselilo se otprilike 250.000 Lao izbjeglica iz [[Tajland]]a, uključujući i 130.000 pripadnika naroda Hmong.<ref>[https://web.archive.org/web/20090715000755/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2770.htm Laos (04/09)]. U.S. Department of State.</ref> Tokom Indokineske izbjegličke krize preko 3,000.000 ljudi napustilo je Vijetnam, Laos i Kambodžu. Većina zemalja [[Azija|Azije]] nije htjela prihvatiti te izbjeglice koje su uglavnom bježale brodovima.<ref>"[http://www.migrationpolicy.org/article/migration-asia-pacific-region Migration in the Asia-Pacific Region]". Stephen Castles, University of Oxford. Mark J. Miller, University of Delaware. Juli 2009.</ref> Između 1975. i [[1998]]. godine procijenjeno je da je 1,200.000 izbjeglica iz Vijetnama i ostalih južnoistočnih azijskih zemalja pobjeglo u Sjedinjene Države, dok su [[Kanada]], [[Australija]] i [[Francuska]] prihvatile preko 500.000. Kina je prihvatila oko 250.000 izbjeglica.<ref>{{Cite book| first = William Courtland| last = Robinson| title = Terms of refuge: the Indochinese exodus & the international response| url = http://books.google.com/?id=_rjiOXMRd4sC&pg=PA127| publisher = Zed Books| year = 1998.| page = 127| isbn = 1-85649-610-4}}</ref> Godine [[1988]]. Vijetnam je pogodila masovna glad koja je utjecala na milijune stanovnika.<ref>Crossette, Barbara, [http://www.nytimes.com/1988/05/15/world/hanoi-citing-famine-fears-seeks-emergency-aid.html?src=pm Hanoi, Citing Famine Fears, Seeks Emergency Aid], ''The New York Times'', 15. 5. 1988.</ref> U Aziji je Vijetnam igrao sličnu ulogu kao [[Kuba]] u [[Latinska Amerika|Latinskoj Americi]]: podupirao je lokalne revolucionarne grupe te bio sjedište sovjetskog komunističkog stila.<ref>Van, Canh Nguyen; Cooper, Earle (1983.). ''Vietnam under Communism, 1975. – 1982.'', str. 229. Hoover Press. {{ISBN|9780817978518}}.</ref> Ostaci rata (uglavnom eksplozivne naprave) i danas ubijaju ljude. Prema podacima vijetnamske vlade otprilike 42.000 ljudi poginulo je od zaostalih mina i drugih eksplozivnih naprava nakon završetka sukoba.<ref>{{cite web| url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2012/12/03/vietname-war-bomb-explodes_n_2229727.html| title= Vietnam War Bomb Explodes Killing Four Children |publisher=Huffington Post|date=3. 12. 2012.}}</ref><ref>[http://www.theaustralian.com.au/news/latest-news/vietnam-war-shell-explodes-kills-two-fishermen/story-fn3dxix6-1226046291270 Vietnam war shell explodes, kills two fishermen] The Australian (28. 4. 2011.)</ref> Godine [[2012]]. prema izvještajima aktivista i vladinih službenih dokumenata od bombi i ostalih eksplozivnih naprava skrivenih tokom rata poginulo je oko 500 ljudi u Vijetnamu, Laosu i Kambodži.<ref>{{cite web| url=http://www.huffingtonpost.com/2013/08/14/vietnam-war-bombs_n_3755066.html|title= Vietnam War Bombs Still Killing People 40 Years Later|publisher=The Huffington Post|date=14. 8. 2013.}}</ref> Kemijska supstanca poznata pod imenom ''Agent Orange'' i druge vrste kemikalija također su uzele veliki broj žrtava i odgovorne su za ozlijede stanovništva tokom godina nakon završetka sukoba, uključujući i američke zrakoplovne snage koje su s njima baratale. Dana [[9. 8.]] [[2012]]. Sjedinjene Države i Vijetnam započeli su zajedničku operaciju čišćenja toksičnih kemikalija na dijelu međunarodnog aerodroma Danang što je označilo prvo američko uplitanje u čišćenje kemijske supstance ''Agent Orange'' u Vijetnamu od završetka sukoba.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2012/08/09/us-vietnam-usa-agentorange-idUSBRE87803K20120809|title=U.S. starts its first Agent Orange cleanup in Vietnam|publisher=Reuters|date=9. 8. 2012.|access-date=2014-11-02|archivedate=2014-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141030125144/http://www.reuters.com/article/2012/08/09/us-vietnam-usa-agentorange-idUSBRE87803K20120809|deadurl=yes}}</ref> === Posljedice za SAD === [[Datoteka:Vietnamprotestors.jpg|thumb|Prosvjedi protiv Vijetnamskog rata ispred [[Pentagon]]a u oktobru [[1967]]. godine.]] U razdoblju nakon rata [[Amerikanci]] su se borili sami sa sobom kako bi absorbirali lekcije svog vojnog uplitanja.<ref>Gerdes (ed). ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 14. – 15.</ref> Jedan od glavnih vojnih arhitekata sukoba, general Maxwell Taylor, je napisao: "Prvo i osnovno - mi nismo poznavali sami sebe. Mislili smo da odlazimo u još jedan [[Korejski rat]], ali ovo je bila potpuno drugačija zemlja. Drugo - nismo poznavali naše južnovijetnamske saveznike... A o [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernom Vijetnamu]] znali smo gotovo ništa. Tko je uopće bio [[Ho Ši Min]]? Nitko to zapravo nije znao. Dok ne upoznamo svog neprijatelja, svoje saveznike i sami sebe, bolje nam je da se držimo podalje od ovog prljavog posla. To je vrlo opasno."<ref name = "Karnow 1997 23">{{Harvnb|Karnow|1997|p=23}}.</ref><ref>Taylor paraphrases Sun Tzu, ''The Art of War'', trans. Samuel B. Griffith. Oxford, UK. Oxford University Press, 1963.</ref> Predsjednik [[Ronald Reagan]] izmislio je termin ''Vijetnamski sindrom'' kako bi opisao nevoljkost američke javnosti i političara da podupiru američke međunarodne intervencije poslije Vijetnama. Prema nekim mišljenjima "odgovornost ultimativne propasti ove politike (američkog povlačenja iz [[Vijetnam]]a) ne leži u onima koji su se borili, već u onima koji su sjedili u [[Kongres Sjedinjenih Američkih Država|Kongresu]]...".<ref>{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090331152606/http://www.vietnamwar.com/presidentnixonsrole.htm | archivedate = 2009-03-31 | url = http://www.vietnamwar.com/presidentnixonsrole.htm | title = President Richard Nixon's Role in the Vietnam War | publisher = Vietnam War | accessdate = 17. 10. 2009 | deadurl = no }}</ref> Suprotno tome, službena historija američke vojske ističe: "Činilo se kao da su vojne taktike često postojale same za sebe, a ne kao dio veće strategije i ciljeva. U Vijetnamu je vojska doživjela taktičke uspjehe i strateške neuspjehe... Naslijeđe Vijetnamskog rata može biti lekcija da jedinstveni historijski, politički, kulturološki i drušveni faktori uvijek budu uništeni od strane vojske... Uspjeh ne počiva samo na vojnom progresu već i na točnoj analizi prirode određenog sukoba, razumijevanju neprijateljske strategije i procjeni jačine i slabosti saveznika. Nova poniznost i sofisticiranost mogli bi stvoriti najbolje dijelove kompleksnog naslijeđa koje ostaje vojsci nakon dugačkog i žestokog rata u Vijetnamu".<ref name = "Demma 1989"/> [[Datoteka:Marine da nang.jpg|left|thumbnail|upright|Mladi [[Američki marinci|Američki marinac]] čeka na plaži tokom iskrcavanja u [[Da Nang]]u, [[3. 8.]] [[1965]]. godine.]] Američki državni tajnik [[Henry Kissinger]] u tajnom memorandumu predsjedniku [[Gerald Ford|Geraldu Fordu]] napisao je: "Što se vojne taktike tiče moramo iznijeti zaključak da naše oružane snage nisu bile spremne za ovakvu vrstu rata. Čak niti specijalne postrojbe koje su stvorene za ovakvo ratovanje nisu uspjele u svom zadatku."<ref>{{cite web | url = http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm | title = Lessons of Vietnam – Secret Memoranda to The President of the United States by Secretary of State Henry Kissinger | date = ca. 12. 5. 1975 | page = 3 | accessdate = 11. 6. 2008 | archivedate = 2007-06-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070609093415/http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm | deadurl = yes }}</ref> Čak je i ministar obrane Robert McNamara zaključio da je "mišljenje o vojnoj pobjedi američkih snaga u Vijetnamu bila opasna iluzija."<ref name = "McNamara 1999 368">{{Harvnb|McNamara|1999|p=368}}.</ref> Pojavile su se sumnje u efikasnost velikih, razornih i dugotrajnih [[Bombardiranje|bombardiranja]]. Predstojnik vojnog stožera Harold Keith Johnson je napisao: "Ako smo išta naučili iz Vijetnama, naučili smo da zračna sila ne može riješiti stvar."<ref name="Buzzano">Quoted in Bob Buzzano. {{cite web |url = http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |title = 25 Years After End of Vietnam War, Myths Keep Us from Coming to Terms with Vietnam |accessdate = 11. 6. 2008. |publisher = The Baltimore Sun Times |date = 17. 4. 2000. |archivedate = 2008-06-05 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080605195117/http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |deadurl = yes }}</ref> Čak je i general [[William Westmoreland]] priznao da je bombardiranje bilo izrazito neefikasno. Zaključio je: "I danas sumnjam da bi Sjeverni Vijetnam popustio."<ref name="Buzzano"/> Nemogućnost dovođenja [[Hanoi]]ja za pregovarački stol također je ukazala na još jednu lošu procjenu [[SAD|SAD-a]]. Sjevernjački vođe bili su sastavljeni od čvrstih [[Komunisti|komunista]] koji su se borili preko trideset godina. Porazili su [[Francuzi|Francuze]], a njihova ustrajnost kao [[Nacionalizam|nacionalista]] i komunista bila je jaka. Ho Ši Min je navodno rekao: "Možete ubiti deset mojih ljudi za svakog jednog kojeg ubijem ja... Ali čak i u takvim okolnostima vi ćete biti ti koji će izgubiti, a ja ću izaći kao pobjednik."<ref name = "Karnow 1997 17">{{Harvnb|Karnow|1997|p=17}}.</ref> [[Datoteka:OperationHueCity1967wounded.jpg|thumb|Marincu previjaju rane tokom operacija u gradu Hue [[1968]]. godine.]] Vijetnamski rat također je doveo u pitanje amerčku vojnu doktrinu. General [[Američki marinci|marinaca]] Victor H. Krulak izrazito je kritizirao Westmorelandovu strategiju nazvavši je "gubitkom američkih života... s malom šansom za uspjeh."<ref name="Buzzano"/> Uz to pojavile su se i sumnje u mogućnost američkog vojnog obučavanja stranih vojski. Između [[1965]]. i [[1975]]. godine SAD su potrošile 111 bilijuna [[Američki dolar|dolara]] na rat<ref>{{Cite journal |url=http://fpc.state.gov/documents/organization/108054.pdf |title=CRS Report to Congress : Costs of Major U.S. Wars|author=Stephen Daggett|date= 2008-07-24 |publisher=Foreign press center, US Department of State|ref=harv}} (Order Code RS22926, see table on page 2/5).</ref> što je rezultiralo velikim saveznim deficitom budžeta. U Vijetnamskom ratu sudjelovalo je preko 3,000.000 Amerikanaca od kojih je otprilike 1,500.000 sudjelovalo u pravim bitkama.<ref>"[http://www.stanford.edu/group/fredturner/cgi-bin/drupal/?q=node/7 Echoes of Combat: The Vietnam War in American Memory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508201447/http://www.stanford.edu/group/fredturner/cgi-bin/drupal/?q=node%2F7 |date=2012-05-08 }}". Stanford University.</ref> James E. Westheider je napisao: "Na vrhuncu američke upletenosti u sukob [[1968]]. godine, u Vijetnamu se nalazilo 543.000 američkog vojnog osoblja, ali samo 80.000 njih smatralo se borbenim trupama."<ref name = "Westheider 2007 78">{{Harvnb|Westheider|2007|p=78}}.</ref> Od [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] vojnu obvezu u SAD-u kontrolirao je sam [[Predsjednik SAD-a|Predsjednik]], ali je to završilo [[1973]]. godine. Do kraja rata sveukupno je poginulo 58.220 Amerikanaca,<ref group=A name=USd&w /> više od 150.000 bilo ih je ranjeno, a minimalno 21.000 završila je s nekim oblikom invaliditeta.<ref name="Digital History">[https://web.archive.org/web/20080505035502/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display.cfm?HHID=513 The War's Costs]. Digital History.</ref> Prosječna starost američkih trupa ubijenih u Vijetnamu je iznosila 23,11 godina starosti.<ref>Combat Area Casualty File, November 1993. (The CACF is the basis for the Vietnam Veterans Memorial, i.e. The Wall), Center for Electronic Records, National Archives, Washington, D.C.</ref> Prema Daleu Kueteru "od svih ubijenih Amerikanaca, 86,3 posto je bilo bijelaca te 12,5 posto [[Afroamerikanci|Afroamerikanaca]] i pripadnika drugih rasa."<ref name=Kueter2007>{{Cite book| first = Dale| last = Kueter| title = Vietnam Sons: For Some, the War Never Ended| url = http://books.google.com/?id=wAXvYWx5QxUC&pg=PR8| publisher = AuthorHouse| year = 2007.| isbn = 1-4259-6931-3}}{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Otprilike 830.000 vijetnamskih veterana obolilo je od nekog stupnja [[PTSP|PTSP-a]] poslije sukoba.<ref name="Digital History" /> Procjenjuje se da je otprilike 125.000 Amerikanaca pobjeglo u [[Kanada|Kanadu]] kako bi izbjegli odlazak u rat<ref>{{Cite news|url= http://abcnews.go.com/WNT/story?id=1325339 |title = War Resisters Remain in Canada with No Regrets |work = ABC News|date = 19. 11. 2005.|accessdate =26. 2. 2010.}}</ref> te da je dodatnih 50.000 vojnika [[Dezerter|dezertiralo]].<ref>[http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=24009b4dc8fe8dadcfa96c37bce9dea6 Vietnam War Resisters in Canada Open Arms to U.S. Military Deserters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812205654/http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=24009b4dc8fe8dadcfa96c37bce9dea6 |date=2014-08-12 }}. Pacific News Service. 28. 6. 2005.</ref> Predsjednik [[Jimmy Carter]] je [[1977]]. godine potpisao puni i bezuvjetni oprost svima onima koji su bježali ili dezertirali tokom Vijetnamskog rata.<ref>{{cite web|url = http://www.usdoj.gov/pardon/carter_proclamation.htm |title = Proclamation 4483: Granting Pardon for Violations of the Selective Service Act |accessdate =11. 6. 2008}} By The President of the United States of America, ''A Proclamation Granting Pardon For Violations of the Selective Services Act, 4 August 1964 To 28 March 1973.'' 21. 1. 1977.</ref> Do [[2013]]. godine američka vlada na vijetnamske veterane i njihove obitelji i preživjele troši više od 22 bilijuna dolara godišnje.<ref name="AP 2013">{{Cite news |title=US still making payments to relatives of Civil War veterans, analysis finds |date=20. 3. 2013. |agency=[[Associated Press]] |newspaper=Fox News |url=http://www.foxnews.com/us/2013/03/20/us-still-paying-for-costs-civil-war-analysis-finds/ }}</ref><ref>{{Cite news |title=Iraq, Afghanistan Wars Will Cost U.S. 4–6 Trillion Dollars: Report |author=Jim Lobe |agency=[[Inter Press Service]] |date=30. 3. 2013.|url=http://www.ipsnews.net/2013/03/iraq-afghanistan-wars-will-cost-u-s-4-6-trillion-dollars-report/ }}</ref> === Broj žrtava === Procjene ukupnog broja žrtava Vijetnamskog sukoba variraju ovisno o izvorima, a prema jednom od njih sveukupno je poginulo 3,800.000 ljudi tokom rata.<ref>{{cite news |title=fifty years of violent war deaths: data analysis from the world health survey program: BMJ |url=http://www.bmj.com/content/336/7659/1482| date=23. 4. 2008.|accessdate=5. 1. 2013.}} Prema dostupnim podacima u razdoblju od 1955. do 2002. godine zabilježeno je 5,400.000 nasilnih smrti uslijed vođenja ratova... 3,800.000 samo u Vijetnamu.</ref> Između 195.000 i 430.000 civila iz [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] te između 50.000 i 65.000 civila [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] poginulo je u ratu. Tokom sukoba [[Vietkong]] je izgubio između 171.331 i 220.357 ljudi.{{Harvnb|Thayer|1985|p=106}}.</ref> Službena brojka [[Ministarstvo obrane Sjedinjenih Američkih Država|Ministarstva obrane SAD-a]] o ubijenim [[komunisti]]čkim snagama tokom Vijetnamskog rata između [[1965]]. i [[1974]]. godine iznosi 950,765. Službenici ministarstva vjeruju da je taj broj napumpan za minimalno 30 posto. Uz to, Guenter Lewy ističe da su jedna trećina ubijenih "neprijatelja" najvjerojatnije civili te zaključuje da je stvarna brojka [[smrt]]i komunističkih vojnih snaga vjerojatno bliža brojci od 444.000. Prema detaljnoj demografskoj studiji izračunato je da se sveukupna brojka smrti svih sudionika vijetnamskog sukoba kreće između 791.000 i 1,141.000 žrtava.<ref name="Hirschman"/> Između 240.000 i 300.000 Kambodžanaca, oko 60.000 pripadnika [[Lao narod]]a<ref>{{Harvnb|Obermeyer|Murray|Gakidou|2008}}.</ref> te 58,220 [[Amerikanci|Amerikanaca]] poginulo je tokom rata u Vijetnamu. === Popularna kultura === Vijetnamski rat korišten je za potrebe [[Televizija|televizije]], [[film]]a, [[Video igra|video igrica]] i [[Književnost|literature]] u zemljama sudionicama sukoba. U [[SAD|američkoj]] popularnoj kulturi izraz ''Ludi vijetnamski veteran'' (eng. ''Crazy Vietnam Veteran'') koji opisuje izluđenog ili mentalno poremećenog čovjeka zbog njegovih osobnih iskustava u sukobu postao je čest izraz u upotrebi nakon rata. Jedan od prvih velikih filmova o Vijetnamskom ratu je bio proamerički [[Zelene beretke (1968)|Zelene beretke]] iz [[1968]]. godine redatelja i glavnog glumca [[John Wayne|Johna Waynea]]. Tokom [[1970-ih]] i [[1980-ih]] godina snimljen je niz filmova čija se tema na ovaj ili onaj način doticala sukoba u Vijetnamu uključujući [[Lovac na jelene|Lovca na jelene]] redatelja [[Michael Cimino|Michalea Cimina]] iz [[1978]]. godine, [[Apokalipsa danas|Apokalipsu danas]] redatelja [[Francis Ford Coppola|Francisa Forda Coppole]] iz [[1979]]. godine, [[Vod smrti]] redatelja [[Oliver Stone|Olivera Stonea]] iz [[1986]]. godine (temeljenog na njegovim osobnim iskustvima), [[Full Metal Jacket]] redatelja [[Stanley Kubrick|Stanleyja Kubricka]] iz [[1987]]. godine, [[Hamburger Hill]] iz 1987. godine i [[Žrtve rata]] iz [[1989]]. godine. Noviji filmovi koji se dotiču teme Vijetnamskog rata su [[Bili smo vojnici]] iz [[2002]]. te ''Rescue Dawn'' iz [[2007]]. godine. Rat je također znatno utjecao i na generaciju glazbenika u [[Vijetnam]]u i SAD-u s obje strane - antiratne i pro/antikomunističke. Glazbena skupina Country Joe and the Fish snimila je pjesmu ''I-Feel-Like-I'm-Fixin'-To-Die Rat / The "Fish" Cheer'' iz [[1965]]. godine koja je brzo postala jedna od najutjecajnijih himni antiratnih prosvjeda. Trinh Cong Son bio je poznati kantautor iz [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] poznat po svojim antiratnim pjesmama. == Povezano == * [[Tuneli Cu Chija]] * [[Ho Ši Minov put]] == Napomene == {{Reflist|group="A"|30em}} == Izvori == {{izvori|4}} == Literatura == === Primarni izvori === {{div col}} {{Refbegin|30em|indent=yes}} * Carter, Jimmy. ''[http://www.usdoj.gov/pardon/carter_proclamation.htm By The President Of The United States Of America, A Proclamation Granting Pardon For Violations Of The Selective Service Act], 4. 8. 1964. do 28. 3. 1973.'' (21. 1. 1977.) * Central Intelligence Agency. "[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history Laos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229000748/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history |date=2010-12-29 }}", ''CIA World Factbook''' * [http://guides.lib.jjay.cuny.edu/content.php?pid=227219&sid=1880539 Cora Weiss Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714050220/http://guides.lib.jjay.cuny.edu/content.php?pid=227219&sid=1880539 |date=2014-07-14 }} (materijali koji se odnose na otpor prema ratu i mirovne aktivnosti tokom Vijetnamskog rata), Lloyd Sealy Library Special Collections, John Jay College of Criminal Justice * Eisenhower, Dwight D. ''Mandate for Change.'' (1963.) predsjednički politički memoar * Ho, Chi Minh. "Vietnam Declaration of Independence", ''Selected Works.'' (1960. – 1962.) * LeMay, General Curtis E. and Kantor, MacKinlay. ''Mission with LeMay'' (1965.) autobiografija kontroverznog bivšeg Predsjednika združnog stožera američke ratne avijacije * Kissinger, United States Secretary of State Henry A. [http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm "Lessons on Vietnam", (1975.) secret memoranda to U.S. President Ford] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609093415/http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm |date=2007-06-09 }} * {{Cite book|last=O'Connell|first=Kim A.|year=2006.|title=Primary Source Accounts of the Vietnam War|url=https://archive.org/details/primarysourceacc0000ocon|location=Berkeley Heights, New Jersey|publisher=MyReportLinks.com|isbn=978-1-598-45001-9|ref=harv}} * McCain, John. ''[[Faith of My Fathers: A Family Memoir]]'' (1999.) :Marshall, Kathryn. ''In the Combat Zone: An Oral History of American Women in Vietnam, 1966–1975'' (1987.) * Martin, John Bartlow. ''Was Kennedy Planning to Pull out of Vietnam?'' (1964.) usmena historija za Knjižnicu Johna F. Kenneyja, vrpca V, čin 1. * Myers, Thomas. ''Walking Point: American Narratives of Vietnam'' (1988.) * ''Public Papers of the Presidents, 1965'' (1966.) službeni dokumenti američkih predsjednika. * Schlesinger, Arthur M. Jr. ''Robert Kennedy and His Times.'' (1978.) svjedočanstva iz prve ruke o Kennedyjevoj administraciji jednog njezinog predstavnika * Sinhanouk, Prince Norodom. "Cambodia Neutral: The Dictates of Necessity." ''Foreign Affairs.'' (1958.) opisuje geopolitičku situaciju Kambodže * Tang, Truong Nhu. ''A Viet Cong Memoir'' (1985.) * Terry, Wallace, ed. ''Bloods: An Oral History of the Vietnam War by Black Veterans'' (1984.) * {{Cite book|ref=harv|last=Truong|first=Như Tảng; David Chanoff, Van Toai Doan|authorlink=Trương Như Tạng|title=A Vietcong memoir|url=https://archive.org/details/vietcongmemoir00trng|edition=1985|year=1985|publisher=[[Harcourt Brace Jovanovich]]|isbn=978-0-15-193636-6}}<small>- Ukupno stranica: 350 </small> * The landmark series Vietnam: A Television History, first broadcast in 1983, is a special presentation of the award-winning PBS history series, American Experience. * ''The Pentagon Papers'' (Gravel ed. 5 vol 1971.); kombinacija narativnih i tajnih dokumenata prikupljenih od strane Pentagona. [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent1.html excerpts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818075800/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent1.html |date=2018-08-18 }} * U.S. Department of State. ''Foreign Relations of the United States'' (kolekcija službenih tajnih dokumenata) * U.S. Department of Defense and the House Committee on Armed Services. ''U.S.-Vietnam Relations, 1945. – 1967.'' Washington, D.C. Department of Defense and the House Committee on Armed Services, 1971., 12 volumes. {{refend}} {{div col end}} === Sekundarni izvori === {{div col}} {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{Cite book|last=Anderson|first=David L.|year=2004.|title=Columbia Guide to the Vietnam War|url=https://archive.org/details/isbn_9780231114929|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-11492-3|ref=harv}} * Angio, Joe. ''Nixon a Presidency Revealed'' (2007.) Televizijski dokumentarac History Channela * {{Cite book |last= Appy |first= Christian G. |authorlink= Christian G. Appy |year= 2006. |title= Vietnam: The Definitive Oral History, Told from All Sides |location= London |publisher= Ebury Press |isbn= 978-0-091-91011-2 |ref= harv }} * Baker, Kevin. "Stabbed in the Back! The past and future of a right-wing myth", ''Harper's Magazine'' (juni 2006.) {{cite web |url = http://www.harpers.org/archive/2006/06/0081080 |title = Stabbed in the back! The past and future of a right-wing myth (Harper's Magazine) |accessdate = 11. 6. 2008. |archive-date = 2012-10-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121019134514/http://harpers.org/archive/2006/06/0081080 }} * {{Cite book |last= Berman |first= Larry |year= 1989. |title= Lyndon Johnson's War: The Road to Stalemate in Vietnam |url= https://archive.org/details/lyndonjohnsonswa00berm |location= New York |publisher= W. W. Norton & Company |isbn= 978-0-393-02636-8 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Blaufarb |first= Douglas S. |year= 1977. |title= The Counterinsurgency Era: U.S. Doctrine and Performance, od 1950. do danas |url= https://archive.org/details/counterinsurgenc00doug |location= New York |publisher= Free Press |isbn= 978-0-029-03700-3 |ref= harv }} * ———. ''The Counterinsurgency Era'' (1977.) historija uplitanja Kennedyjeve administracije u Južni Vijetnam. * Brigham, Robert K. ''Battlefield Vietnam: A Brief History'' interaktivna web stranica PBS-a * {{Cite book|last=Brocheux|first=Pierre|title=Ho Chi Minh: a biography|url=https://archive.org/details/hochiminhbiograp00broc|year=2007.|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-85062-9|page=[https://archive.org/details/hochiminhbiograp00broc/page/198 198]|ref=harv}} * Buckley, Kevin. [http://chss.montclair.edu/english/furr/Vietnam/buckley.html "Pacification's Deadly Price"], ''Newsweek'', 19. 6. 1972. <!--accessed 5. 8. 2008.--> * Buzzanco, Bob. "25 Years After End of Vietnam War: Myths Keep Us From Coming To Terms With Vietnam", ''The Baltimore Sun'' (17. 4. 2000.) {{cite web |url = http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |title = 25 Years After End of Vietnam War Myths Keep Us From Coming To Terms With Vietnam |accessdate = 11. 6. 2008 |archivedate = 2008-06-05 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080605195117/http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |deadurl = yes }} * {{Cite book |last= Carney |first= Timothy |year= 1989. |chapter= The Unexpected Victory |title= ''In Karl D. Jackson, ed.,'' Cambodia, 1975. – 1978.: Rendezvous with Death ''(pp.&nbsp;13–35)'' |location= Princeton, New Jersey |publisher= Princeton University Press |isbn= 978-0-691-07807-6 |ref= harv }} * Church, Peter ed. ''A Short History of South-East Asia'' (2006.). * Cooper, Chester L. ''The Lost Crusade: America in Vietnam'' (1970.) bilješke o događajima iz Washingtona. * {{Cite book |last= Courtwright |first= David T. |year= 2005 |title= Sky as Frontier: Adventure, Aviation, and Empire |url= https://archive.org/details/skyasfrontieradv0000cour |location= College Station, Texas |publisher= Texas A&M University Press |isbn= 978-1-585-44384-0 |ref= harv }} * {{Cite journal |last= Crook |first= John R. |year= 2008 |title= Court of Appeals Affirms Dismissal of Agent Orange Litigation |url= https://archive.org/details/sim_american-journal-of-international-law_2008-07_102_3/page/662 |journal= American Journal of International Law |volume= 102 |number= 3 |pages= 662–664 |jstor= 20456664 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Demma |first= Vincent H. |year= 1989 |chapter= The U.S. Army in Vietnam |chapterurl= http://www.history.army.mil/books/AMH/AMH-28.htm |title= ''In'' [http://www.history.army.mil/books/AMH/amh-toc.htm American Military History] ''(pp.&nbsp;619. – 694.)'' |location= Washington, D.C. |publisher= US Army Center of Military History |ref= harv |access-date= 2014-11-02 |archive-date= 2014-09-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140903042121/http://www.history.army.mil/books/AMH/AMH-28.htm |deadurl= yes }} * {{cite book |last=Dennis |first=Peter |author2=et al |title=The Oxford Companion to Australian Military History |publisher=Oxford University Press Australia & New Zealand |location=Melbourne |year=2008. |edition=Second |isbn=978-0-19-551784-2}} * {{cite web|ref = harv|last = DoD|date = 6. 11. 1998.|url = http://www.defense.gov/releases/release.aspx?releaseid=1902|title = Name of Technical Sergeant Richard B. Fitzgibbon to be added to the Vietnam Veterans Memorial|publisher = Department of Defense (DoD)|accessdate = 31. 3. 2010.|quote = }} * Duiker, William J. (1996.). ''The Communist Road to Power in Vietnam''. * Duncanson, Dennis J. (1968.). ''Government and Revolution in Vietnam''. * {{Cite book |last= Etcheson |first= Craig |year= 2005. |title= After the Killing Fields: Lessons from the Cambodian Genocide |location= New York |publisher= Praeger |isbn= 978-0-275-98513-4 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Fall |first= Bernard B. |authorlink= Bernard B. Fall |year= 1967. |title= The Two Viet-Nams: A Political and Military Analysis |edition= 2nd |location= New York |publisher= Praeger |isbn= 978-0-999-14179-3 |ref= harv }} * Fincher, Ernest Barksdale, ''The Vietnam War'' (1980.). * Ford, Harold P. ''CIA and the Vietnam Policymakers: Three Episodes, 1962. – 1968.'' (1998.). * Gerdes, Louise I. ed. ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' (2005.). * Gettleman, Marvin E.; Franklin, Jane; Young, Marilyn ''Vietnam and America: A Documented History.'' (1995.). * Hammond, William. ''Public Affairs: The Military and the Media, 1962–1968'' (1987); ''Public Affairs: The Military and the Media, 1968–1973'' (1995.). Potpuna historija rata američke vojske; puno šire nego što naslov govori. * {{cite book|last=Healy|first=Gene|title=The Cult of the Presidency: America's Dangerous Devotion to Executive Power|url=http://books.google.com/?id=MRA2jIyejwAC|year=2009.|publisher=Cato Institute|isbn=978-1-933995-19-9|ref=harv}} * {{Cite book |last= Herring |first= George C. |year= 2001. |title= America's Longest War: The United States and Vietnam, 1950. – 1975. |edition= 4th |location= New York |publisher= McGraw-Hill |isbn= 978-0-072-53618-8 |ref= harv }} * Hitchens, Christopher. ''The Vietnam Syndrome''. * {{Cite book |last= Holm |first= Jeanne |authorlink= Jeanne M. Holm |year= 1992. |title= Women in the Military: An Unfinished Revolution |edition= Rev. |location= Novato, California |publisher= Presidio Press |isbn= 978-0-891-41450-6 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Karnow |first= Stanley|authorlink = Stanley Karnow |year= 1997. |title= Vietnam: A History |edition= 2nd |location= New York |publisher= Penguin Books |isbn= 978-0-140-26547-7 |ref=harv}} * Khong, Yuen Foong (1992). ''Analogies at War: Korea, Munich, Dien Bien Phu, and the Vietnam Decisions of 1965.'' Princeton University Press. * {{Cite book |last= Kiernan |first= Ben |authorlink= Ben Kiernan |year= 2008. |title= The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia Under the Khmer Rouge |edition= 3rd |location= New Haven, Connecticut |publisher= Yale University Press |isbn= 978-0-300-14434-5 |ref=harv }} * {{Cite book |last1= ——— |first1= <!--N/A--> |last2= Owen |first2= Taylor |title= Bombs over Cambodia |url= http://www.yale.edu/cgp/Walrus_CambodiaBombing_OCT06.pdf |journal= [[The Walrus]] |issue= October 2006 |pages= 62–69 |ref= CITEREFKiernanOwen2006 }} * {{Cite book |last= Kolko |first= Gabriel |authorlink= Gabriel Kolko |year= 1985. |title= Anatomy of a War: Vietnam, the United States, and the Modern Historical Experience |location= New York |publisher= Pantheon Books |isbn= 978-0-394-74761-3 |ref= harv }} * {{Cite book |editor-last= Kutler |editor-first= Stanley I. |authorlink= Stanley Kutler |year= 1996. |title= Encyclopedia of the Vietnam War |location= New York |publisher= Charles Scribner's Sons |isbn= 978-0-132-76932-7 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Lawrence |first= A. T. |year= 2009. |title = Crucible Vietnam: Memoir of an Infantry Lieutenant |location= Jefferson, North Carolina |publisher= McFarland |isbn= 978-0-786-44517-2 |ref= harv }} * Lawrence, Mark Atwood (2008). ''The Vietnam War: A Concise International History''. Oxford University Press. * Leepson, Marc ed. (1999). ''Dictionary of the Vietnam War''. New York: Webster's New World. * {{Cite book |last= Lewy |first= Guenter |authorlink= Guenter Lewy |year= 1978. |title= America in Vietnam |url= https://archive.org/details/americainvietnam00lewy |location= New York |publisher= Oxford University Press |isbn= 978-0-195-02732-7 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Logevall |first= Fredrik |authorlink= Fredrik Logevall |year= 2001. |title= The Origins of the Vietnam War |url= https://archive.org/details/isbn_2900582319188 |location= Harlow |publisher= Longman |isbn= 978-0-582-31918-9 |ref= harv }} * {{Cite book |last= ——— |first= <!--N/A--> |year= 2010 |chapter= The Indochina wars and the Cold War, 1945. – 1975. |title= ''In Melvyn P. Leffler and Odd Arne Westad, eds.,'' The Cambridge History of the Cold War, Volume II: Crises and Détente ''(pp.&nbsp;281. – 304.)'' |location= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |isbn= 978-0-521-83720-0 |ref= CITEREFLogevall2010 }} * {{cite book |last=McGibbon|first=Ian|author2=ed |title=The Oxford Companion to New Zealand Military History |publisher=Oxford University Press |location=Auckland |year=2000 |edition= |isbn=0-19-558376-0}} * {{Cite book|last=McMahon|first=Robert J.|year=1995|title=Major Problems in the History of the Vietnam War: Documents and Essays|ref=harv}} * {{Cite book |author= McNamara, Robert S. sa Jamesom Blightom, Robertom Brighamom, Thomasom Bierstekerom, Herbertom Schandlerom |year= 1999. |title= Argument Without End: In Search of Answers to the Vietnam Tragedy |location= New York |publisher= PublicAffairs |isbn= 978-1-891-62087-4 |ref= CITEREFMcNamara1999 }} * {{Cite book |last=McNeill |first=Ian |title=To Long Tan: The Australian Army and the Vietnam War 1950. – 1966. |url=https://archive.org/details/tolongtanaustral0000mcne |publisher=Allen & Unwin |location=St Leonards |year=1993 |isbn=1-86373-282-9 |ref=harv }} * {{Cite book |last= Milne |first= David |year= 2008. |title= America's Rasputin: Walt Rostow and the Vietnam War |url= https://archive.org/details/americasrasputin0000miln |location= New York |publisher= Hill & Wang |isbn= 978-0-374-10386-6 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Moïse |first= Edwin E. |authorlink= Edwin E. Moise |year= 1996. |title= Tonkin Gulf and the Escalation of the Vietnam War |url= https://archive.org/details/isbn_9780807823002 |location= Chapel Hill, North Carolina |publisher= University of North Carolina Press |isbn= 978-0-807-82300-2 |ref= harv }} * {{Cite book |last= ——— |first= <!--N/A--> |year= 2002. |title= Historical Dictionary of the Vietnam War |url= https://archive.org/details/historicaldictio0000mois |location= Lanham, Maryland |publisher= Scarecrow Press |isbn= 978-0-810-84183-3 |ref= CITEREFMoïse2002 }} * Moss, George D. ''Vietnam'' (4th ed 2002) textbook. * {{Cite book |last= Moyar |first= Mark |authorlink= Mark Moyar |year= 2006. |title= Triumph Forsaken: The Vietnam War, 1954–1965 |url= https://archive.org/details/triumphforsakenv0000moya_t2u6 |location= New York |publisher= Cambridge University Press |isbn= 978-0-521-86911-9 |ref= harv }} * Major General [[Spurgeon Neel]]. ''Medical Support of the U.S. Army in Vietnam 1965–1970'' (Department of the Army 1991) official medical history * {{Cite book |last= Neale |first= Jonathan |year= 2001. |title= The American War: Vietnam, 1960. – 1975. |url= https://archive.org/details/americanwarvietn0000neal |location= London |publisher= Bookmarks |isbn= 978-1-898-87667-0 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Nelson |first= Deborah |year= 2008. |title= The War Behind Me: Vietnam Veterans Confront the Truth about U.S. War Crimes |url= https://archive.org/details/warbehindmevietn00nels_0 |location= Philadelphia, Pennsylvania |publisher= Basic Books |isbn= 978-0-465-00527-7 |ref= harv }} * Nulty, Bernard.''The Vietnam War'' (1998) New York: Barnes and Noble. * {{Cite book |last= Oberdorfer |first= Don |authorlink= Don Oberdorfer |year= 2001. |origyear= 1971. |title= Tet! The Turning Point in the Vietnam War |url= https://archive.org/details/tetturningpointi0000ober |location= Baltimore, Maryland |publisher= Johns Hopkins University Press |isbn= 978-0-801-86703-3 |ref= harv }} * {{Cite journal |last1= Obermeyer |first1= Ziad |last2= Murray |first2= Christopher J. L. |last3= Gakidou |first3= Emmanuela |year= 2008 |title= Fifty years of violent war deaths from Vietnam to Bosnia: analysis of data from the world health survey programme |url= http://www.bmj.com/content/336/7659/1482 |journal= [[BMJ]] |volume= 336 |page= 1482 |doi= 10.1136/bmj.a137 |ref= harv |pmid= 18566045 |issue= 7659 |pmc= 2440905 |issn= 0959-8138 }} * {{Cite book |last1= Olson |first1= James S. |last2= Roberts |first2= Randy |year= 2008. |title= Where the Domino Fell: America and Vietnam, Where the Domino Fell: America and Vietnam 1945. – 1995. |url= https://archive.org/details/wheredominofella0000olso_t4n0 |edition= 5th |location= Malden, Massachusetts |publisher= Blackwell Publishing |isbn= 978-1-405-18222-5 |ref= harv }} * Palmer, Bruce, Jr. ''The Twenty-Five Year War'' (1984.), vojna historija starijeg američkog generala. * {{Cite book |last= Palmer |first= Dave R. |authorlink= Dave Richard Palmer |year= 1978. |title= Summons of Trumpet: U.S.-Vietnam in Perspective |url= https://archive.org/details/summonsoftrumpet0000palm_m9p0 |location= Novato, California |publisher= Presidio Press |isbn= 978-0-891-41550-3 |ref= harv }} * {{Cite journal |last= Palmer |first= Michael G. |year= 2007 |title= The Case of Agent Orange |journal= Contemporary Southeast Asia |volume= 29 |number= 1 |pages= 172.– 195. |jstor= 25798819 |ref= harv |doi=10.1355/cs29-1h}} * {{Cite book |last= Prados |first= John |year= 2006. |chapter= The Road South: The Ho Chi Minh Trail |title= ''In Andew Wiest, ed.,'' Rolling Thunder in a Gentle Land ''(pp.&nbsp;74. – 95.)'' |url= https://archive.org/details/rollingthunderin00wies |location= Oxford |publisher= Osprey Publishing |isbn= 978-1-846-03020-8 |ref= harv }} * {{Cite journal |last= Roberts |first= Anthea |year= 2005 |title= The Agent Orange Case: Vietnam Ass'n for Victims of Agent Orange/Dioxin v. Dow Chemical Co. |journal= ASIL Proceedings |volume= 99 |number= 1 |pages= 380. – 385. |jstor= 25660031 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Schandler |first= Herbert Y. |year= 2009. |title= America in Vietnam: The War That Couldn't Be Won |url= https://archive.org/details/americainvietnam0000scha |location= Lanham, Maryland |publisher= Rowman & Littlefield |isbn= 978-0-742-56697-2 |ref= harv }} * Schell, Jonathan. ''The Time of Illusion'' (1976.). * Schulzinger, Robert D. ''A Time for War: The United States and Vietnam, 1941. – 1975.'' (1997.). * {{Cite book |last= Sheehan |first= Neil |authorlink= Neil Sheehan |year= 1989. |title= A Bright Shining Lie: John Paul Vann and America in Vietnam |url= https://archive.org/details/brightshininglie1989shee |location= New York |publisher= Vintage |isbn= 978-0-679-72414-8 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Sliwinski |first= Marek |year= 1995. |title= Le Génocide Khmer Rouge: Une Analyse Démographique |location= Paris |publisher= L'Harmattan |isbn= 978-2-738-43525-5 |ref= harv }} * Sorley, Lewis, ''A Better War: The Unexamined Victories and Final Tragedy of America's Last Years in Vietnam'' (1999.), temeljena na još uvijek povjerljivim audio zapisima sastanaka američkih zapovjednika u Vijetnamu, {{ISBN|0-15-601309-6}} * Spector, Ronald. ''After Tet: The Bloodiest Year in Vietnam'' (1992.), vrlo široki pregled 1968. godine * {{Cite book|ref=harv|last=Stanton|first=Shelby L.| title = Vietnam order of battle|edition=2003|year=2003.| publisher = Stackpole Books| isbn= 0-8117-0071-2}} * {{Cite journal |last= Stone |first= Richard |year= 2007 |title= Agent Orange's Bitter Harvest |journal= Science |volume= 315 |pages= 176. – 179. |jstor= 20035179 |ref= harv |doi=10.1126/science.315.5809.176}} * {{Cite book |last= Stuart-Fox |first= Martin |authorlink= Martin Stuart-Fox |year= 1997. |title= A History of Laos |location= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |isbn= 978-0-521-59235-2 |ref= harv }} * Summers, Harry G. [http://books.google.com/?id=-Z4l-ZySVWwC ''On Strategy: A Critical Analysis of the Vietnam War''], Presidio press (1982.), {{ISBN|0-89141-563-7}} (225 stranica) * {{Cite book |last= Thayer |first= Thomas C. |year= 1985. |title= War Without Fronts: The American Experience in Vietnam |url= https://archive.org/details/warwithoutfronts0000thay |location= Boulder, Colorado |publisher= Westview Press |isbn= 978-0-813-37132-0 |ref= harv }} * Tucker, Spencer. ed. ''Encyclopedia of the Vietnam War'' (1998.) 3 vol. reference set; also one-volume abridgement (2001). * {{Cite book |last= ——— |first= <!--N/A--> |year= 1999. |title= Vietnam |location= London |publisher= UCL Press |isbn= 978-1-857-28921-3 |ref= CITEREFTucker1999 }} *{{ cite book | last = Tucker | first = Spencer | title = The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History | publisher = ABC-CLIO | origyear = 1998 | year = 2011 | isbn = 978-1851099603 | ref = harv }} * {{Cite book |last= Turner |first= Robert F. |year= 1975. |title= Vietnamese Communism: Its Origins and Development |location= Stanford, California |publisher= Hoover Institution Press |isbn= 978-0-817-96431-3 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Turse |first= Nick |authorlink= Nick Turse |year= 2013. |title= Kill Anything That Moves: The Real American War in Vietnam |location= New York |publisher= Metropolitan Books |isbn= 978-0-805-08691-1 |ref= harv }} * {{Cite book |author= Vietnam Task Force |year= 1969. |title= [http://www.archives.gov/research/pentagon-papers/ Report of the Office of the Secretary of Defense Vietnam Task Force] ''<nowiki></nowiki>"The Pentagon Papers"'' |location= Washington, D.C. |publisher= Office of the Secretary of Defense |ref= CITEREFVTF1969 }} * {{Cite book |last= Westheider |first= James E. |year= 2007. |title= The Vietnam War |location= Westport, Connecticut |publisher= Greenwood Press |isbn= 978-0-313-33755-0 |ref= harv }} * {{cite book|last=Willbanks|first=James H.|title=Vietnam War almanac|url=http://books.google.com/?id=X5WWklFB5O4C|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7102-9|ref=harv}} * Witz, James J. ''The Tet Offensive: Intelligence Failure in War'' (1991.). * {{cite book |first=Mark |last=Woodruff |title=Unheralded Victory: The Defeat of The Viet Cong and The North Vietnamese |url=https://archive.org/details/unheraldedvictor0000wood |location=Arlington, Virginia |publisher=Presidio Press |year=2005 |isbn=0-8914-1866-0 |ref=harv }} * {{Cite book |last= Young |first= Marilyn B. |authorlink= Marilyn B. Young |year= 1991. |title= The Vietnam Wars, 1945–1990 |url= https://archive.org/details/vietnamwars194510000youn_u7k1 |location= New York |publisher= HarperPerennial |isbn= 978-0-060-92107-1 |ref= harv }} * Xiaoming, Zhang. "China's 1979 War With Vietnam: A Reassessment", ''China Quarterly.'' izdanje br. 184, (decembar 2005.) {{cite web |url = http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=358806 |title = CJO – Abstract – China's 1979 War with Vietnam: A Reassessment |accessdate = 11. 6. 2008 }} {{Refend}} {{div col end}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Vietnam War}} * [http://www.americanethnography.com/article.php?id=63 American Ethnography&nbsp;– On collecting engraved Zippos from the Vietnam War] * [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/vietnam.htm Documents Relating to American Foreign Policy-Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813005227/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/vietnam.htm |date=2012-08-13 }} primarni izvor američke involviranosti * [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552505 Fallout of the War] iz [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives] * [http://www2.iath.virginia.edu/sixties/HTML_docs/Resources/Glossary/Sixties_Term_Gloss_K_P.html Glossary of Military Terms & Slang from the Vietnam War] * [http://content.library.ccsu.edu/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=/VHP&CISOPTR=5558&CISOBOX=1&REC=1 Impressions of Vietnam and descriptions of the daily life of a soldier from the oral history of Elliott Gardner, U.S. Army] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430050258/http://content.library.ccsu.edu/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=%2FVHP&CISOPTR=5558&CISOBOX=1&REC=1 |date=2011-04-30 }} * [http://www.robertankony.com/publications/vietnam-magazine/ "No Peace in the Valley," ''Vietnam'' magazine, cover story, Oct. 2008, 26—31.] * [http://www.gettysburg.edu/special_collections/collections/manuscripts/collections/ms044.dot Stephen H. Warner Southeast Asia Photograph Collection at Gettysburg College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024150216/http://www.gettysburg.edu/special_collections/collections/manuscripts/collections/ms044.dot |date=2012-10-24 }} * [http://www.militaryhistoryonline.com/vietnam/vietnamization/default.aspx The Effects of Vietnamization on the Republic of Vietnam's Armed Forces, 1969–1972] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120612065456/http://www.militaryhistoryonline.com/vietnam/vietnamization/default.aspx |date=2012-06-12 }} * [http://www.historycommons.org/timeline.jsp?timeline=vietnam Timeline US&nbsp;– Vietnam (1947. – 2001.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501134722/http://www.historycommons.org/timeline.jsp?timeline=vietnam |date=2011-05-01 }} * [http://www.ibiblio.org/pub/academic/history/marshall/military/vietnam/short.history/chap_28.txt The U.S. Army in Vietnam] službena historija vojske SAD-a * [http://www.history.com/topics/vietnam-war The Vietnam War] na History Channelu * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/pacificaviet/ UC Berkeley Library Social Activism Sound Recording Project: Anti-Vietnam War Protests] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230703102427/https://www.lib.berkeley.edu/MRC/Pacificaviet |date=2023-07-03 }} * [http://www.gisearch.com/ Vietnam Casualties database searchable by first name, last name and location] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812102745/http://www.gisearch.com/ |date=2012-08-12 }} * [http://tigger.uic.edu/~rjensen/vietnam.html Vietnam War Bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117082341/http://tigger.uic.edu/~rjensen/vietnam.html |date=2013-01-17 }} pokriva internetske i objavljene izvore * [http://www.pbs.org/wgbh/amex/vietnam/timeline/ Vietnam war timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050403230616/http://www.pbs.org/wgbh/amex/vietnam/timeline/ |date=2005-04-03 }} sveobuhvatna vremenska crta Vijetnamskog rata * [http://www.vietnam.ttu.edu/virtualarchive/ Virtual Vietnam Archive]&nbsp;– Sveučilište Texas Tech * [http://watch.opb.org/video/2285035194/ A Vietnam Diary’s Homecoming] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184508/http://watch.opb.org/video/2285035194/ |date=2017-10-19 }} Video kojeg je producirao PBS {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Vijetnamski rat| ]] [[Kategorija:1950-e]] [[Kategorija:1960-e]] [[Kategorija:1970-e]] [[Kategorija:Vijetnamski ratovi]] [[Kategorija:Američki ratovi]] [[Kategorija:Hladni rat]] [[Kategorija:Indokineski ratovi]] [[Kategorija:Moderni ratovi]] [[Kategorija:Ratovi u Aziji]] 0nejtj71gol55id1oheom8235f48jtp 42589240 42589239 2026-05-07T19:41:07Z Aca 108187 Zaštićena stranica [[Vijetnamski rat]] ([uređivanje: dopušteno samo automatski potvrđenim korisnicima] (ističe 14. maja 2026. u 19:41 (UTC)) [premještanje: dopušteno samo automatski potvrđenim korisnicima] (ističe 14. maja 2026. u 19:41 (UTC))) 42589239 wikitext text/x-wiki {{Oružani sukob |naziv=Vijetnamski rat |dio=[[Indokineski ratovi|Indokineskih ratova]] tokom [[Hladni rat|Hladnog rata]] |slika=[[Datoteka:Pavnbattle.jpg|310px]] |opis slike=Sjevernovijetnamske trupe u borbi, oko [[1966.]] godine. |datum=[[1. 11.]] [[1955]].<ref group=A name="start date" /> - [[30. 4.]] [[1975]].<br />(19 godina, 5 mjeseci, 4 sedmica i 1 dan) |mjesto= [[Južni Vijetnam]], [[Sjeverni Vijetnam]], [[Kambodža]], [[Laos]] |povod= |teritorij=Ujedinjenje Sjevernog i Južnog Vijetnama u jednu državu - [[Vijetnam]] |ishod= Pobjeda Sjevernog Vijetnama * povlačenje [[Američka vojska|američkih trupa]] * preuzimanje ovlasti [[Komunizam|komunističke vlade]] u Južnom Vijetnamu, Laosu i Kambodži * Južni Vijetnam ponovno se ujedinjuje sa Sjevernim Vijetnamom |sukobljeni1='''[[Antikomunizam|Antikomunističke sile]]''':<br />{{flag|Južni Vijetnam}}<br />{{flag|Sjedinjene Države}}<br />{{flag|Južna Koreja}}<br />{{flag|Tajland}}<br />{{flag|Australija}}<br />{{flag|Novi Zeland}}<br />{{flag|Filipini}}<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM">{{cite web|url=http://www.psywarrior.com/AlliesRepublicVietnam.html|title=ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM |accessdate=24. 9. 2011}}</ref> |sukobljeni2='''[[Komunizam|Komunističke sile]]''':<br />{{flag|Sjeverni Vijetnam}}<br />[[Datoteka:FNL Flag.svg|23px|border]] [[Việt Cộng]]<br />{{flag|Kina}}<br />{{flag|Sovjetski Savez}}<br />{{flag|Sjeverna Koreja}} |sukobljeni3= |zapovjednik1={{flagicon|SAD}} [[Lyndon B. Johnson]]<br />{{flagicon|SAD}} [[Richard Nixon]]<br />{{flagicon|SAD}} [[William Westmoreland]]<br />{{flagicon|SAD}} [[Creighton Abrams]]<br />{{flagicon|Južni Vijetnam}} [[Nguyễn Văn Thiệu]] |zapovjednik2={{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Le Duan]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Nguyen Chi Thanh]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Vo Nguyen Giap]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Van Tien Dung]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Tran Van Tra]] <br /> {{flagicon|Sjeverni Vijetnam}} [[Ho Chi Minh]] |zapovjednik3= |jačina1=~1,830.000 (1968.) |jačina2=~461.000 (1968.) |jačina3= |posljedice1= [[Datoteka:Flag of South Vietnam.svg|23px|border]] [[Južni Vijetnam|J. Vijetnam]]<br />'''Mrtvih civila:''' 195.000 - 430.000<br />'''Mrtvih vojnika:''' 220.357 - 313.000<br />'''Ozlijeđenih:''' 1 170 000<br />{{flagicon|SAD}} [[SAD]]<br />'''Mrtvih:''' 58.220<br />'''Ozlijeđenih:''' 303.644<br />{{flagicon|JKO}} [[Južna Koreja|J. Koreja]]<br />'''Mrtvih:''' 5099<br />'''Ozlijeđenih:''' 10.962<br />'''Nestalih:''' 4<br />{{flagicon|AUS}}<br />'''Mrtvih:''' 500<br />'''Ozlijeđenih:''' 3.129<ref>{{cite web |url=http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp |title=Australian casualties in the Vietnam War, 1962–72 &#124; Australian War Memorial |publisher=Awm.gov.au |accessdate=29. 6. 2013 |archivedate=2013-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130516081613/http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp |deadurl=yes }}</ref>^*<br />{{flagicon|NZL}} [[Novi Zeland]]<br />'''Mrtvih:''' 37<br />'''Ozlijeđenih:''' 187<ref>{{cite web |url=http://www.vietnamwar.govt.nz/resources |title=Overview of the war in Vietnam &#124; VietnamWar.govt.nz, New Zealand and the Vietnam War |publisher=Vietnamwar.govt.nz |date=16. 7. 1965. |accessdate=29. 6. 2013. |archive-date=2013-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726010609/http://vietnamwar.govt.nz/resources |dead-url=yes }}</ref> |posljedice2= [[Datoteka:Flag_of_Vietnam.svg|23px|border]] [[Datoteka:FNL Flag.svg|23px|border]] [[Sjeverni Vijetnam|SVI]]/[[Việt Cộng|NFL]]<br />'''Mrtvih civila:''' 50.000 - 65.000<br />'''Mrtvih ili nestalih vojnika:''' 400.000 - 1,100.000<br />'''Ozlijeđenih:''' 600.000^*<br />[[Datoteka:Flag of the People's Republic of China.svg|23px|border]] [[NR Kina]]<br />'''Mrtvih:''' 1.100<br />'''Ozlijeđenih:''' 4200 |posljedice3='''Mrtvih Vijetnamskih civila:''' 245.000 – 4,000.000*<br />'''Mrtvih [[Kmeri|Kambodžanskih]] civila:''' 200.000 - 300.000*<br />'''Mrtvih civila [[Lao narod]]a:''' 20.000 - 200.000*<br />'''Ukupan broj civilnih žrtava:''' 465.000 - 2,500.000*<br />'''Ukupan broj mrtvih:''' 1.102.000 - 3.886.026<br/> (* = procjena) |bilješke= }} '''Rat u Vijetnamu''' ([[Vijetnamski jezik|vijetnamski]]: ''Chiến tranh Việt Nam'', poznat i pod nazivom ''Drugi indokineski rat''<ref>{{cite web|author=Factasy |url=http://www.prlog.org/10118782-the-vietnam-war-or-second-indochina-war.html |title=The Vietnam War or Second Indochina War |publisher=PRLog |accessdate=29. 6. 2013.}}</ref>, a u [[Vijetnam]]u poznat pod nazivima ''Rat za otpor protiv Amerike'' ili jednostavnije ''Američki rat'') je bio [[Rat|oružani sukob]] u eri [[Hladni rat|Hladnog rata]] koji se odvijao na prostorima država Vijetnama, [[Laos]]a i [[Kambodža|Kambodže]] u razdoblju od [[1. 11.]] [[1955]]. godine{{#tag:ref|Zbog rane prisutnosti [[Američka vojska|američkih trupa]] u [[Vijetnam]]u datum početka Vijetnamskog rata i danas je diskutabilan. Godine [[1998]]. nakon detaljnog pregleda od strane Ministarstva obrane SAD-a i kroz napore obitelji Richarda B. Fitzgibbona Jr., službeni datum početka Vijetnamskog rata prema Vladi SAD-a je promijenjen [[1. 11.]] [[1955]]. godine.<ref name="DoD p. ">{{harvnb|DoD|1998.|str.=}}</ref> Službeni dokumenti vlade SAD-a navode datum 1. 11. 1955. godine kao početak "Vijetnamskog sukoba" zbog toga što je ovaj datum označio trenutak kada je američka vojna savjetodavna jedinica u [[Indokina|Indokini]] (odaslana iz [[Jugoistočna Azija|jugoistične Azije]] pod naredbom [[Harry S. Truman|predsjednika Trumana]]) bila reogranizirana u specifičnu jedinicu, a osnovana je i posebna Vijetnamska vojna savjetodavna jedinica.<ref name = "Lawrence 2009 20">{{Harvnb|Lawrence|2009.|str.=20}}.</ref> Ostali datumi početka sukoba uključuju događaje kada je [[Hanoi]] ovlastio snage [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Vietkonga]] u Južnom Vijetnamu da započnu s manjim pobunama u decembru [[1956]]. godine,<ref name = "Olson Roberts 1991 67">{{Harvnb|Olson|Roberts|1991.|str.=67}}.</ref> dok neki smatraju datum [[26. 9.]] [[1959]]. godine kao službeni početak rata kada se odvila prva bitka između Vietkonga i vojske [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]].<ref name="WarBegan">[http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184424/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |date=2017-10-19 }}, The Pentagon Papers (Gravel Edition), Volume 1, Chapter 5, (Boston: Beacon Press, 1971), Section 3, str. 314. – 346.; International Relations Department, Mount Holyoke College.</ref> |group="A"|name="start date"}} pa sve do pada [[Sajgon]]a [[30. 4.]] [[1975]]. godine. Taj rat zapravo je nastavak [[Prvi indokineski rat|Prvog indokineskog rata]] (1946–1954), a vodio se između [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] - čiji su saveznici bili tadašnji [[Sovjetski Savez]], [[Kina]] i ostale [[Komunistička država|komunističke države]] - te vlade [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] - čiji su najjači saveznik bile [[Sjedinjene Američke Države]] i druge [[Antikomunizam|antikomunističke zemlje]].<ref>{{cite web |publisher=Encyclopædia Britannica |title=Vietnam War |quote=U međuvremenu su SAD sa svojom demoraliziranom vojskom i izrazito podijeljenim građanstvom započele proces mirenja s porazom u svojem najdužem i najkontroverzinijem ratu do tada |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/628478/Vietnam-War |accessdate=5. 3. 2008}}</ref> [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (Vietkong)]] koja je surađivala sa Sjevernim Vijetnamom učestalo je vodila [[gerilski rat]] protiv antikomunističkih snaga u regiji dok je vojska Sjevernog Vijetnama ulazila u konvencionalnije sukobe i često slala satnije s velikim brojem vojnika u bitke. Kako je rat trajao tako se uloga Vietkonga smanjivala, a uloga vojske Sjevernog Vijetnama povećavala. Američke snage i snage Južnog Vijetnama oslanjale su se na svoju zračnu superiornost i veliku borbenu moć zahvaljujući kojoj su pronalazili i uništavali razne operacije uključujući pješadiju, [[Artiljerija|artiljeriju]] i zračne napade. Tokom rata, SAD su se koristile strategijom [[Bombardiranje|bombardiranja]] Sjevernog Vijetnama, a kao posljedica toga zračni prostor te države postao je najstrože branjeno područje u svijetu. Američka vlada gledala je na američko uplitanje u rat kao na sprečavanje razvoja [[Komunizam|komunizma]] u Sjevernom Vijetnamu. To je bio dio veće strategije čiji je cilj bio spriječiti razvoj komunizma općenito. Prema američkoj domino teoriji, kada bi jedna zemlja postala komunistička, ostale zemlje regije bi je slijedile, a američka politika smatrala je komunističku prevlast nad cijelim Vijetnamom neprihvatljivom. S druge strane, vlada Sjevernog Vijetnama i Vietkong borili su se za ujedinjenje Vijetnama pod komunističkom vladavinom. Oni su na sukob gledali kao na kolonijalni rat kojeg su u početku morali voditi s [[Francuska|Francuskom]], a nakon toga sa SAD-om budući je Francusku podupirala vlada SAD-a, a kasnije i Južni Vijetnam koju su smatrali američkom [[Marionetska država|marionetskom državom]].<ref>{{cite web |author=Digital History, Steven Mintz |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/modules/vietnam/index.cfm |title=The Vietnam War |publisher=Digitalhistory.uh.edu |accessdate=31. 10. 2011 |archivedate=2011-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111030062649/http://www.digitalhistory.uh.edu/modules/vietnam/index.cfm |deadurl=yes }}</ref> Od [[1950]]. godine američki vojni savjetnici počeli su dolaziti u područje koje je tada bilo poznato kao [[Francuska Indokina]]. Ranih [[1960-ih]] godina američka umiješanost u sukob je eskalirala sa utrostručenjem vojnih trupa [[1961]]. te ponovno [[1962]]. godine.<ref>[http://25thaviation.org/facts/id430.htm Vietnam War Statistics and Facts 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006085906/http://25thaviation.org/facts/id430.htm |date=2009-10-06 }}, 25th Aviation Battalion website.</ref> Nakon [[Incident u Tonkinškom zaljevu|incidenta u Tonkinškom zaljevu]] [[1964]]. godine tokom kojeg se američki vojni brod sukobio s brzim gliserima Sjevernog Vijetnama, a nakon kojeg je donijeta Rezolucija o Tonkinškom zaljevu koja je [[Predsjednik SAD-a|američkom predsjedniku]] dala autorizaciju za povećanje vojne prisutnosti SAD-a u tom području, broj trupa SAD-a ponovno je povećan. Redovne američke borbene jedinice raspoređivane su od [[1965]]. godine. Operacije su prešle međunarodne granice: pogranična područja Laosa i Kambodže američke snage učestalo i snažno su bombardirale pogotovo na vrhuncu svoje umiješanosti u sukob [[1968]]. godine, iste godine kada su komunističke snage započele sa velikom [[Ofanziva Tet|Ofanzivom Tet]]. Ta ofanziva čiji je cilj bio svrgnuti vladu Južnog Vijetnama pokazala se neuspješnom, ali označila je prekretnicu rata budući je od tada američka javnost počela ozbiljno sumnjati u izjave svoje vlade o uspješnom progresu rata. Američka razočaranost ratom dovela je do velikog povlačenja američkih kopnenih snaga kao dio politike poznate pod nazivom ''Vijetnamizacija'' čiji je cilj bio okončanje američke umiješanosti u rat te prebacivanje borbe s komunistima na južne Vijetnamce. Unatoč [[Mirovni sporazum|mirovnom sporazumu]] iz [[Pariz]]a kojeg su potpisale sve zaraćene strane u januaru [[1973]]. godine, sukobi su se nastavili. U SAD-u i većem dijelu zapadnog svijeta razvio se veliki antiratni pokret. Taj pokret postao je dijelom [[Kontrakultura 60-ih|Kontrakulture 1960-ih]] godina. Direktna američka umiješanost u sukob službeno je završila [[15. 8.]] [[1973]]. godine kao rezultat novog zakona ''Case-Church'' kojeg je donio i proveo [[Kongres SAD-a|američki Kongres]].<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=457, 461ff}}.</ref> Nakon što su u aprilu 1975. godine snage Sjevernog Vijetnama zauzele Sajgon, sukob je službeno okončan, a sljedeće godine Sjeverni i Južni Vijetnam postali su ujedinjeni. Tokom rata ljudski gubitci na svim stranama [[Popis smrtnosti po ratovima i katastrofama|bili su masovni]]. Procjenjuje se da se broj poginulih Vijetnamaca (vojnika i civila) kreće između 800.000<ref name="Hirschman">Charles Hirschman et al., [http://faculty.washington.edu/charles/new%20PUBS/A77.pdf "Vietnamese Casualties During the American War: A New Estimate,"] Population and Development Review, decembar 1995.</ref> i 3,100.000.<ref name="AP">Associated Press, 3. 4. 1995., "Vijetnam kaže da je u borbi za sjever poginulo 1,100.000 ljudi."</ref><ref name=autogenerated3>{{cite news |title=20 Years After Victory, Vietnamese Communists Ponder How to Celebrate |first=Philip |last=Shenon |url=http://www.nytimes.com/1995/04/23/world/20-years-after-victory-vietnamese-communists-ponder-how-to-celebrate.html |date=23. 4. 1995. |newspaper=[[The New York Times]] |accessdate=24. 2. 2011}}</ref><ref>{{cite news |title=fifty years of violent war deaths: data analysis from the world health survey program: BMJ |url=http://www.bmj.com/content/336/7659/1482| date=23. 4. 2008.|accessdate=5. 1. 2013.}}</ref> Uz to procjenjuje se da je poginulo 200.000 do 300.000 [[Kmeri|Kmera]]<ref name="Heuveline, Patrick 2001">Heuveline, Patrick (2001). "The Demographic Analysis of Mortality in Cambodia." In ''Forced Migration and Mortality'', eds. Holly E. Reed and Charles B. Keely. Washington, D.C.: National Academy Press.</ref><ref name = "Sliwinski 1995">{{Harvnb|Sliwinski|1995.}}.</ref><ref name="Banister, Judith 1993">Banister, Judith, and Paige Johnson (1993.). "After the Nightmare: The Population of Cambodia." In ''Genocide and Democracy in Cambodia: The Khmer Rouge, the United Nations and the International Community'', ed. Ben Kiernan. New Haven, Conn.: Yale University Southeast Asia Studies.</ref>, 20.000 do 200.000 pripadnika [[Lao narod]]a<ref>Warner, Roger, ''Shooting at the Moon'' (1996.), str. 366, procjenjuje 30,000 Hmong.</ref><ref>Obermeyer, "Fifty years of violent war deaths from Vietnam to Bosnia", ''British Medical Journal'', 2008., procjenjuje ukupno 60,000 mrtvih.</ref><ref name="Lomperis">T. Lomperis, ''From People's War to People's Rule'', (1996.), procjenjuje 35,000 mrtvih.</ref><ref>Small, Melvin & Joel David Singer, ''Resort to Arms: International and Civil Wars 1816–1980'', (1982.), procjenjuje 20.000 mrtvih.</ref><ref>Taylor, Charles Lewis, ''The World Handbook of Political and Social Indicators'', procjenjuje 20,000 mrtvih.</ref><ref name = "Stuart-Fox 1997 144">{{Harvnb|Stuart-Fox|1997|p=[http://books.google.com/books?id=8VvvevRkX-EC&pg=PA144 144]}}, koji procjenjuje 200,000 žrtava do 1973.</ref> te preko 58.000 američkih vojnika.{{#Tag:Ref|Brojke od 58.220 i 303.644 ubijenih i ranjenih američkih vojnika dolazi iz odjela za statističku analizu [[Ministarstvo obrane Sjedinjenih Američkih Država|Ministarstva obrane SAD-a]], Ministarstva ratnih veterana iz maja [[2010]]. godine.<ref>{{cite web |date=maj 2010. |title=America's Wars |url=http://www1.va.gov/opa/publications/factsheets/fs_americas_wars.pdf |publisher=Department of Veterans Affairs |access-date=2014-11-02 |archive-date=2014-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124020810/http://www.va.gov/opa/publications/factsheets/fs_americas_wars.pdf }}</ref> kongresnog istraživačkog centra, listi i statistika o žrtvama američkih ratnih i vojnih operacija od [[26. 2.]] 2010. godine<ref>{{cite web |date=26. 2. 2010. |title=American War and Military Operations: Casualties: Lists and Statistics |url=http://www.fas.org/sgp/crs/natsec/RL32492.pdf |author1=Anne Leland |author2=Mari–Jana "M-J" Oboroceanu |publisher=[[Congressional Research Service]] |access-date=2014-11-02 |archive-date=2021-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310173522/https://fas.org/sgp/crs/natsec/RL32492.pdf }}</ref> i knjige ''Crucible Vietnam: Memoir of an Infantry Lieutenant''.<ref>{{Harvnb|Lawrence|2009.|str=65., 107., 154., 217.}}</ref> Neki drugi izvori barataju drugačijim brojkama (npr. u [[Dokumentarni film|dokumentarnom filmu]] iz 2005./2006. godine ''Heart of Darkness: The Vietnam War Chronicles 1945. - 1975.'' sveukupan broj američkih žrtava iznosi 58.159,<ref name="aaron">{{cite video |people = Aaron Ulrich (editor); Edward FeuerHerd (producer and director) |date=2005 & 2006 |title = Heart of Darkness: The Vietnam War Chronicles 1945–1975 |format = Box set, Color, Dolby, DVD-Video, Full Screen, NTSC, Dolby, Vision Software |medium = Documentary |publisher = Koch Vision |time = 321 minute |isbn = 1-4172-2920-9 }}</ref> dok u [[Knjiga|knjizi]] ''Vietnam Sons'' iz 2007. godine piše da je sveukupan broj američkih žrtava bio 58,226).<ref>Kueter, Dale. ''Vietnam Sons: For Some, the War Never Ended.'' AuthorHouse (21. 3. 2007.). {{ISBN|978-1425969318}}</ref>|name=USd&w|group=A}} == Nazivi sukoba == Ratni sukob u Vijetnamu ima nekoliko različitih imena. Najčešći u upotrebi na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]] je ''Vijetnamski rat'' ili ''Rat u Vijetnamu'' odnosno ''Vietnam War'' na [[Engleski jezik|engleskom jeziku]]. Rat se također naziva i ''Drugim indokineskim ratom'' te ''Vijetnamskim konfliktom''. Budući se u samoj [[Indokina|Indokini]] dogodilo nekoliko različitih sukoba, ovaj rat je prvenstveno poznat po imenima njegovih protagonista kako bi ga se razlikovalo od ostalih.<ref>Moore, Harold. G and Joseph L. Galloway ''We Are Soldiers Still: A Journey Back to the Battlefields of Vietnam'' (str. 57).</ref> Na [[Vijetnamski jezik|vijetnamskom jeziku]] rat je poznat pod imenom ''Kháng chiến chống Mỹ'' (''Rat za otpor protiv Amerike''). Također je poznat i pod nazivom ''Chiến tranh Việt Nam'' (''Vijetnamski rat'').<ref>{{cite web|title=Asian-Nation: Asian American History, Demographics, & Issues:: The American / Viet Nam War|quote=The Viet Nam War is also called 'The American War' by the Vietnamese |url=http://www.asian-nation.org/vietnam-war.shtml |accessdate=18. 8. 2008}}</ref> Primarne sukobljene strane u ratu su s jedne strane bile vojska Republike Vijetnam i [[američka vojska]] te, s druge strane, narodna vojska Vijetnama (najčešće nazivana vojska [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]]) i [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Vietkong]], južno-vijetnamska [[Komunizam|komunistička]] [[Gerila|gerilska vojska]]. == Pozadina sukoba do 1949. godine == [[Francuska]] je kasnih [[1850-ih]] godina započela s okupiranjem [[Indokina|Indokine]], a situacija se smirila tek [[1893]]. godine.<ref>Ooi, Keat Gin. ''[http://books.google.com/?id=QKgraWbb7yoC&pg=PA520 Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor]''. ABC-CLIO; 2004. {{ISBN|978-1-57607-770-2}}. str. 520.</ref><ref>Rai, Lajpat. ''[http://books.google.com/?id=QQ_nS6pTlDgC&pg=PA22 Social Science]{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. FK Publications; {{ISBN|978-81-89611-12-5}}. str. 22.</ref><ref>Dommen, Arthur J.. ''[http://books.google.com/?id=MauWlUjuWNsC&pg=PA4 The Indochinese experience of the French and the Americans: nationalism and communism in Cambodia, Laos, and Vietnam]''. Indiana University Press; 2001. {{ISBN|978-0-253-33854-9}}. str. 4–19.</ref> Prema mirovnom sporazumu Huế iz [[1884]]. godine Francuska je ustanovila kolonijalnu vlast nad [[Vijetnam]]om sljedećih sedam [[Desetljeće|dekada]]. Unatoč vojnom otporu, do [[1888]]. godine područja današnjih država [[Kambodža|Kambodže]] i Vijetnama postala su francuska kolonija pod imenom [[Francuska Indokina]] ([[Laos]] je kasnije također postao dijelom te kolonije).<ref name = "Neale 2001 3">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=3}}.</ref> Tokom ovog perioda oformilo se nekoliko različitih vijetnamskih pokreta otpora poput ''Vijetnamske nacionalističke stranke'' koja je pokrenula propalu pobunu ''Yên Bái'' [[1930]]. godine, ali nitko nije bio uspješan sve do pojave [[Viet Minh]]a, organizacije osnovane [[1941]]. godine koju je kontrolirala [[Komunistička stranka Vijetnama]], a koju su zajednički financirale SAD i [[Kuomintang]] u svojoj borbi profiv japanske okupacije.<ref name = "Neale 2001 17">{{Harvnb|Neale|2001.|str=17}}.</ref>{{#tag:Ref|''Vijetnamska nacionalistička stranka'' osnovana je ranije u [[Nanjing]]u ([[Kina]]) u nekom trenutku između augusta [[1935]]. i početka [[1936]]. godine kada su nekomunistička Vijetnamska nacionalistička stranka koju je vodio Nguyễn Thái Học, neki članovi Komunističke stranke Vijetnama i nekoliko drugih vijetnamskih nacionalističkih stranaka oformili anti-imperijalističku ujedinjenu organizaciju. Ova organizacija je, međutim, vrlo brzo prestala s radom, a oživio ju je ICP pod vodstvom [[Ho Ši Min]]a [[1941]]. godine.<ref>{{cite book|author=Sophie Quinn-Judge|title=Ho Chi Minh: the missing years, 1919–1941|url=http://books.google.com/?id=knErjpiKxQoC&pg=PA212|year=2003|publisher=C. Hurst|isbn=978-1-85065-658-6|pages=212. – 213.}}</ref>|group=A}} Godine [[1940]]., tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[Njemačka]] je porazila Francusku. Francuska država (u to vrijeme poznata pod nazivom [[Višijska Francuska]]) bila je [[marionetska država]] [[Nacistička Njemačka|Nacističke Njemačke]]. Francuske kolonijalne vlasti u Francuskoj Indokini brzo su se podložile Višijskom režimu. U septembru 1940. godine, [[Japan]] je napao Indokinu. Nakon prekida ratovanja i početka japanske okupacije, francuske kolonijalne vlasti počele su surađivati s Japanom. Iako je Francuska nastavila voditi poslove u Indokini, u konačnici se sva moć odlučivanja nalazila u rukama Japanaca.<ref name = "Neale 2001 17"/> Koalicija Viet Minh osnovana je kao organizacija koja će se boriti za [[neovisnost]] od Francuske, ali koja se također protivila i japanskoj okupaciji [[1945]]. godine iz istih razloga. [[SAD]] i Kuomintang podupirali su koaliciju u njihovoj borbi protiv Japana.<ref name = "Tucker 1999 42">{{Harvnb|Tucker|1999|p=[http://books.google.com/?id=WZry2NaH2_sC&pg=PA42 42]}}</ref> Međutim, u početku nisu imali dovoljno vojne snage kako bi se upuštali u prave bitke. Za vođu Viet Minha, [[Ho Ši Min]]a sumnjalo se da je [[Komunizam|komunist]] pa ga je Kuomintang pritvorio na godinu dana.<ref>{{Harvnb|Brocheux|2007.|str.=198}}</ref> Dvostruka okupacija Indokine od strane Francuske i Japana nastavila se sve dok njemačke trupe nisu bile izbačene iz Francuske pa su kolonijalne vlasti Francuske Indokine započele tajne razgovore sa slobodnim Francuzima. Bojeći se da više neće moći vjerovati francuskoj vlasti, japanska vojska zarobila je francuske vlasti i snage dana [[9. 3.]] 1945. godine<ref name = "Neale 2001 18">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=18}}.</ref> i kreirala marionetsku državu [[Vijetnamsko carstvo]] pod vladavinom Baoa Đaija. Tokom 1944. i 1945. godine [[Sjeverni Vijetnam]] pogodila je [[masovna glad]] uslijed kombinacije lošeg vremena i francusko-japanske eksploatacije (Francuska Indokina trebala je opskrbljivati Japan [[žito]]m).<ref>{{cite news |first=David |last=Koh |url=http://mailman.anu.edu.au/pipermail/hepr-vn/2008-August/000188.html |date=21. 8. 2008. |title=Vietnam needs to remember famine of 1945 |newspaper=The Straits Times |location=Singapore |access-date=2014-11-02 |archive-date=2017-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019142402/http://mailman.anu.edu.au/pipermail/hepr-vn/2008-August/000188.html |dead-url=yes }}</ref> Procjenjuje se da je u to vrijeme od gladi umrlo između 400.000 i 2,000.000 ljudi<ref name="Hirschman"/> (od sveukupne populacije od 10,000.000 ljudi na tom području).<ref name = "Neale 2001 18_19">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=18.–9.}}.</ref> Iskoristivši administracijsku rupu<ref name="Kolko, Gabriel page 36">{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=36}}.</ref> koja je nastala francuskim zarobljeništvom, organizacija Viet Minh je u martu 1945. godine nagovorila stanovništvo da započne s pljačkanjem skladišta hrane te odbijanjem plaćanja poreza.<ref name = "Neale 2001 19">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=19}}.</ref> Sve to rezultiralo je pljačkom između 75 i 100 skladišta.<ref name = "Neale 2001 20">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=20}}.</ref> Ova pobuna protiv masovne gladi i vlasti koja je dijelom bila odgovorna za njezin nastanak učvrstila je popularnost Viet Minha pa su u tom periodu prikupili izrazito veliki broj članova.<ref name="Kolko, Gabriel page 36"/> Dana [[22. 8.]] 1945. godine, nakon japanske [[Kapitulacija|kapitulacije]], agenti Ureda za strateške usluge Archimedes Patti i Carleton B. Swift Jr. u pratnji predstavnika francuske vlade Jeana Saintenyja došli su u [[Hanoi]] na milosnu misiju kako bi oslobodili zarobljene francuske vojnike.<ref>Interview with Carleton Swift, 1981, http://openvault.wgbh.org/catalog/vietnam-9dc948-interview-with-carleton-swift {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305210732/http://openvault.wgbh.org/catalog/vietnam-9dc948-interview-with-carleton-swift |date=2016-03-05 }}</ref> Iako su se japanske trupe neslužbeno predale (službena kapitulacija dogodit će se [[2. 9.]] 1945. godine u [[Tokio|Tokiju]]) oni su još uvijek bili jedina sposobna snaga koja je mogla održavati zakon i red pa su ostali na vlasti te zatvorili francuske kolonijalne trupe i Saintenyja. Tokom mjeseca [[august]]a japanske trupe ostale su neaktivne pa su Viet Minh i ostale nacionalističke skupine preuzele javne zgrade i oružja čime je započela revolucija. Agenti Ureda za strateške usluge nekoliko su se puta sastali sa Ho Ši Minom i drugim članovima Viet Minha tokom ovog razdoblja<ref>Interview with Archimedes L. A. Patti, 1981, http://openvault.wgbh.org/catalog/vietnam-bf3262-interview-with-archimedes-l-a-patti-1981 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301131857/https://openvault.wgbh.org/catalog/V_3267C58E4C104A54A0AFDF230D618AE6 |date=2021-03-01 }}</ref>, a dana 2. 9. 1945. godine Ho Ši Min je pred mnoštvom od 500.000 ljudi u Hanoiju proglasio ustanovljenje [[Sjeverni Vijetnam|Demokratske Republike Vijetnam]].<ref name = "Neale 2001 20"/> Na početku svog govora Ho Ši Min je parafrazirao [[Ustav SAD-a|američki Ustav]]: "Svi ljudi rođeni su jednakima. Kreator nam je svima dao nepovrediva prava: pravo na život, pravo na slobodu i pravo na ostvarenje sreće."<ref name = "Neale 2001 20"/> Revolucijom iz augusta Viet Minh je preuzela vlast u Vijetnamu.<ref name = "Neale 2001 20"/> Prema Gabrielu Kolku, Viet Minh je uživala veliku potporu javnosti<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=37}}.</ref>, premda je Arthur J. Dommen upozoravao na "romantični pogled" njihovog uspjeha: "Viet Minhovo korištenje terora je bilo sistematsko... Stranka je sastavila listu onih koji su trebali biti smaknuti bez čekanja."<ref>Dommen, Arthur J. (2001), ''The Indochinese Experience of the French and the Americans'', Indiana University Press, str. 120. "Prema jednoj procjeni, masakrirano je oko 15.000 nacionalista" u ljeto 1946. godine (str. 154). Uz to, do kraja [[Prvi indokineski rat|Prvog indokineskog rata]] "organizacija [[Viet Minh]] ubila je od 100.000 do 150.000 civila" (str. 252).</ref> Nakon poraza u ratu, japanska imperijalistička vojska dala je Vijetnamcima oružje, a službenike Višijske Francuske i njezine vojne zapovjednike držala je u zatočeništvu mjesec dana nakon kapitulacije. Viet Minh je regrutirala više od 600 japanskih vojnika i dala im zadatak obučiti Vijetnamske vojnike ili nad njima zapovijedati.<ref>{{cite web|title=ベトナム独立戦争参加日本人の事跡に基づく日越のあり方に関する研究|work = 井川 一久|publisher = Tokyo foundation|url = http://nippon.zaidan.info/seikabutsu/2005/01036/pdf/0001.pdf |date = oktobar 2005.|accessdate =10. 6. 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=日越関係発展の方途を探る研究 ヴェトナム独立戦争参加日本人―その実態と日越両国にとっての歴史的意味―|work = 井川 一久|publisher = Tokyo foundation|url = http://nippon.zaidan.info/seikabutsu/2006/00197/pdf/0001.pdf |date = maj 2006.|accessdate =10. 6. 2010}}</ref> [[Datoteka:RE-OCCUPATION OF FRENCH INDO-CHINA.jpg|thumb|upright|left|Japanski mornarički časnik predaje svoj mač britanskom poručniku u [[Sajgon]]u [[13. 9.]] [[1945]]. godine.]] Međutim, saveznici koji su izašli kao pobjednici u Drugom svjetskom ratu - [[Velika Britanija]], Sjedinjene Države i [[Sovjetski Savez]] - složili su se jednoglasno da područje i dalje pripada Francuskoj.<ref name="Neale 2001 20"/> Budući da Francuzi nisu imali snage odmah preuzeti Vijetnam, saveznici su se složili da će Britanske snage okupirati južni dio, dok će Kuomintang doći sa sjevera.<ref name = "Neale 2001 20"/> Trupe Kuomintanga ušle su u zemlju sjeverno od 16. paralele dana [[14. 9.]] 1945. godine kako bi razoružale japanske trupe.<ref>{{Harvnb|Willbanks|2009.|str.=8}}</ref> Kada su se Britanske trupe iskrcale na jugu, naoružale su zarobljene francuske snage kao i dio japanskih trupa koje su kapitulirale, a sve u svrhu ponovnog zauzimanja južnog Vijetnama budući to nisu mogle učiniti same.<ref name="Neale 2001 20"/> Na nagovor Sovjetskog Saveza, Ho Ši Min je u početku pokušao pregovarati s Francuzima koji su polako počinjali ponovno preuzimati kontrolu nad područjem.<ref name="Neale 2001 24">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=24}}.</ref> U januaru [[1946]]. godine organizacija Viet Minh pobijedila je na izborima diljem središnjeg i sjevernog Vijetnama.<ref name = "Neale 2001 23_24">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=23–4}}.</ref> Dana [[6. 3.]] 1946. godine Ho je potpisao sporazum kojim dopušta francuskim snagama da zamijene snage Kuomintanga u zamjenu za francusko priznavanje Demokratske Republike Vijetnam kao "slobodne" republike unutar francuske unije.<ref>{{Harvnb|Willbanks|2009.|str.=9}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vietnamgear.com/March6agreement.aspx |title=Franco-Vietnam Agreement of March 6th, 1946 |publisher=Vietnamgear.com |date=6. 3. 1946.|accessdate=29. 4. 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent2.htm |title=Pentagon Papers, Gravel Edition, Chapter !, Section 2 |publisher=Mtholyoke.edu |accessdate=29. 4. 2011 |archive-date=2015-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150902001955/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent2.htm |dead-url=yes }}</ref> Francuzi su došli u Hanoi u martu, a u novembru iste godine svrgnuli su i protjerali organizaciju Viet Minh iz grada.<ref name="Neale 2001 24" /> Britanske snage napustile su područje [[26. 3.]] 1946. ostavivši Vijetnam u potpunosti u rukama Francuza.<ref>{{cite book|author=Peter Dennis|title=Troubled days of peace: Mountbatten and South East Asia command, 1945. – 46.|url=http://books.google.com/?id=Inu7AAAAIAAJ&pg=PA179|year=1987.|publisher=Manchester University Press ND|isbn=978-0-7190-2205-0|page=179}}</ref> Uskoro poslije toga, Viet Minh je započela s [[Gerilski rat|gerilskim ratom]] protiv francuskih vojnih jedinica i tako je započeo [[Prvi indokineski rat]]. Rat se uskoro proširio na Laos i Kambodžu gdje su komunisti prema modelu Viet Minha organizirali pokrete [[Pathet Lao]] i ''Khmer Serei''.<ref name = "Neale 2001 25">{{Harvnb|Neale|2001.|str.=25}}.</ref> U to je vrijeme u svijetu započela era [[Hladni rat|Hladnog rata]] što je, pak, značilo nemogućnost ponovnog zbližavanja velikih zapadnih sila i Sovjetskog Saveza - donedavnih saveznika u Drugom svjetskom ratu. Borba Viet Minha bila je otežana zbog nedostatka oružja; ova situacija promijenila se [[1949]]. godine kada je [[Komunistička stranka Kine]] pobijedila u [[Kineski građanski rat|Kineskom građanskom ratu]] te bila slobodna opskrbiti oružjem svoje saveznike u Vijetnamu.<ref name = "Neale 2001 25"/> == Odlazak Francuza (1950–1954) == U [[januar]]u [[1950]]. godine [[Kina]] i [[Sovjetski Savez]] priznali su [[Sjeverni Vijetnam|Demokratsku Republiku Vijetnam]] sa sjedištem u [[Hanoi]]ju kao legitimnu vladu [[Vijetnam]]a. Sljedećeg mjeseca [[SAD]] i [[Velika Britanija]] priznale su kao legitimnu vijetnamsku vladu Državu Vijetnam sa sjedištem u [[Sajgon]]u koja se nalazila pod patronatom [[Francuska|Francuske]], a na čijem je čelu bio bivši car Bao Đai.<ref name = "McNamara 1999 377_379">{{Harvnb|McNamara|1999.|str.=377–9}}.</ref><ref>{{cite web|title=The Vietnam War Seeds of Conflict 1945 – 1960|url=http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html|publisher=The History Place|accessdate=13. 5. 2013}}</ref> [[Korejski rat]] koji je započeo u junu 1950. godine uvjerio je mnoge u [[Washington]]u da je rat u [[Indokina|Indokini]] bio primjer [[Komunizam|komunističkog širenja]] pod vodstvom Sovjetskog Saveza.<ref>''Pentagon Papers'', Gravel, ed, Chapter 2, 'U.S. Involvement in the Franco-Viet Minh War', str. 54.</ref> [[Datoteka:French indochina 1953 12 1.png|thumb|left|Francuski vojnici bore se protiv [[Viet Minh]]a [[1952]]. godine.]] U julu 1950. godine kineski vojni savjetnici započeli su pomagati [[Viet Minh]]u.<ref name="OtherSide14">Ang, Cheng Guan, ''The Vietnam War from the Other Side'', str. 14. Routledge (2002.).</ref> Njihovo oružje, stručnost i radna disciplina preobratili su Viet Minh iz gerilske postrojbe u regularnu vojsku.<ref name="HistoryPlace">{{cite web|url = http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |title = The History Place – Vietnam War 1945–1960 |accessdate =11. 6. 2008.}}</ref> U septembru iste godine, SAD su oformile vojnu savjetodavnu jedinicu kao odgovor na francuski poziv za pomoć i savjete u vezi strategije, kao i za obučavanje vijetnamskih vojnika.<ref name = "Herring 2001 18">{{Harvnb|Herring|2001.|str.=18}}.</ref> Do [[1954]]. godine, SAD su potrošile bilijun [[Američki dolar|dolara]] pomažući francuskim vojnim naporima na taj način pokrivši gotovo 80% ukupnog troška rata.<ref>Zinn, ''A People's History of the United States'', str. 471.</ref> Tokom ovog razdoblja Francuzi i Amerikanci također su razgovarali i o mogućnosti korištenja tri [[Taktičko nuklearno oružje|taktička nuklearna oružja]], ali izvještaji o tome koliko su ti razgovori bili ozbiljni i između koga su se odvijali i danas su samo insinuacije.<ref name="Ten Thousand Day War 1981, page 57">Vietnam The Ten Thousand Day War, Thames 1981, Michael Maclear, str. 57.</ref><ref>[http://books.google.com/?id=seXWfsD46QQC&pg=PA263 Vietnam at War: The History: 1946–1975], {{ISBN|978-0-19-506792-7}}, str. 263.</ref> Prema jednoj verziji plana ''Operacije Strvinar'' (eng. ''Operation Vulture''), Amerikanci bi iz svojih baza u regiji poslali 60 [[B-29 Superfortress|bombardera B-29]] te još dodatnih 150 [[Borbeni zrakoplovi|borbenih zrakoplova]] s obližnje flote kako bi bombardirali pozicije zapovjednika Viet Minha [[Võ Nguyên Giáp|Võa Nguyêna Giápa]]. Plan je uključivao opciju korištenja tri atomska oružja koja bi se bacila na navedene pozicije. Admiral Arthur W. Radford, tadašnji predstojnik američkog združnog stožera, dao je svoju potporu korištenju nuklearnog oružja. Američki borbeni zrakoplovi B-29, [[B-36 Peacemaker|B-36]] i B-47 mogli su izvršiti nuklearni napad kao i nosač zrakoplova iz američke flote.<ref name=AirForceMagazine>[http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2004/August%202004/0804dien.aspx Dien Bien Phu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120706223700/http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2004/August%202004/0804dien.aspx |date=2012-07-06 }}, Air Force Magazine 87: 8. 8. 2004.</ref> Američki nosači zrakoplova došli su u [[Tonkinški zaljev]] tokom razgovora o korištenju nuklearnog oružja te od tamo slali zrakoplove u izviđanje iznad grada [[Điện Biên Phủ]]. Prema tadašnjem [[Potpredsjednik SAD|Potpredsjedniku SAD-a]] [[Richard Nixon|Richardu Nixonu]], plan je uključivao da članovi združnog stožera naprave nacrt korištenja tri mala taktička nuklearna oružja kao pomoć Francuzima.<ref name="Ten Thousand Day War 1981, page 57"/> Nixon, "ratni jastreb" za Vijetnam, predložio je da će SAD vjerojatno morati "slati svoje dečke".<ref name = "Tucker 1999 76">{{Harvnb|Tucker|1999.|p=[http://books.google.com/?id=WZry2NaH2_sC&pg=PA76 76]}}</ref> Tadašnji [[Predsjednik SAD-a]] [[Dwight D. Eisenhower]] smatrao je da se Amerika ne bi trebala miješati u sukob bez Britanske potpore koji su u to vrijeme bili protiv takvog plana.<ref name = "Tucker 1999 76"/> U konačnici, uvjeren da su politički rizici preveliki u odnosu na mogući dobitak, Eisenhower je odbio mogućnost nuklearne intervencije. Eisenhower je bio general s pet zvjezdica i bio je izrazito oprezan u vezi miješanja SAD-a u rat u [[Azija|Aziji]].<ref>[http://books.google.com/?id=3kUWAycjBsMC&pg=PA67 The U.S. Navy: a history], Naval Institute Press, 1997., Nathan Miller, {{ISBN|978-1-55750-595-8}}, str. [http://books.google.com/?id=3kUWAycjBsMC&pg=PA67 67. – 68.].</ref> U međuvremenu je Viet Minh dobila krucijalnu potporu od Sovjetskog Saveza i Kine. Kineska potpora tokom [[Prvi indokineski rat|Prvog indokineskog rata]] 1950. godine omogućila je slanje namirnica iz Kine direktno u Vijetnam. Tokom cijelog trajanja sukoba, američke obavještajne službe bile su skeptične oko francuskih šansi za uspjeh.<ref>''The Pentagon Papers.'' Gravel, ed. vol. 1, str. 391. – 404.</ref> [[Opsada Điện Biên Phủa]] označila je kraj francuske uključenosti u Indokini. Giapove snage Viet Minha snažno su porazile francusku vojsku pa se [[7. 5.]] [[1954]]. godine francuski vojni garnizon predao. Od 12.000 zarobljenih Francuza samo ih je 3000 preživjelo.<ref>"William C. Jeffries (2006). ''[http://books.google.com/?id=zCVrzwEErzgC&pg=PA388 Trap Door to the Dark Side]''". str. 388. {{ISBN|1-4259-5120-1}}</ref> Na [[Ženevska konvencija|Ženevskoj konvenciji]], Francuska je dogovorila prekid vatre s Viet Minhom, a [[Kambodža|Kambodži]], [[Laos]]u i Vijetnamu odobrena je [[nezavisnost]]. == Tranzicijski period == [[Datoteka:1954 Geneva Conference.jpg|thumb|right|[[Ženevska konvencija]], [[1954]]. godine]] [[Vijetnam]] je privremeno bio podijeljen na 17-oj paraleli, a po odredbama [[Ženevska konvencija|Ženevske konvencije]] civili su u razdoblju od 300 dana mogli neometano prelaziti granicu dvaju privremenih država. Planirano je da se [[1956]]. godine održe izbori u cijeloj državi nakon kojih bi se ustanovila jedinstvena vlada.<ref>Službena objava za medije Ambasade Republike Vijetnam, citirana iz odjela za informiranje u Washingtonu, vol I. br. 18 (od 22. 7. 1955.) i br. 20 (od 18. 8. 1955.), u 19. poglavlju knjige autora Gettleman, Franklin i Young, ''Vietnam and America: A Documented History'', str. 103–105.</ref> Oko 1,000.000 sjevernjaka, uglavnom manjinskih [[katolik]]a, pobjegla je na jug u strahu od progona [[Komunisti|komunista]]<ref>Jacobs, str. 45–55.</ref>, a njihovoj odluci o bijegu pomogla je i američka propaganda koja se koristila sloganima poput "[[Djevica Marija]] odlazi na jug"; SAD su također financirale 93,000.000 [[Američki dolar|dolara]] u program preseljenja koji je uključivao prijevoz izbjeglica s američkom flotom.<ref name="BSNMurti">''Vietnam Divided'' by B.S.N. Murti, Asian Publishing House, 1964.</ref> Prebjeglo bi još minimalno 2,000.000 ljudi da ih organizacija [[Viet Minh]] nije spriječila.<ref name = "Turner 1975 102">{{Harvnb|Turner|1975|p=102}}.</ref> Izbjeglice sa sjevera, uglavnom katolici, trebali su postati snažna [[Antikomunizam|antikomunistička]] izborna jedinica za režim Ngôa Đìnha Diệma.<ref name = "Karnow 1997 238">{{Harvnb|Karnow|1997.|str.=238}}.</ref> Diem je kasnije mjesta svoje administracije popunio uglavnom katolicima iz sjevernog i središnjeg dijela države. Osim katolika koji su odlazili na jug, oko 130.000 "revolucionara" počelo je dolaziti na sjever očekujući se vratiti na jug u roku od dvije godine.<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=98}}.</ref> Viet Minh ostavila je između 5000 i 10.000 profesionalnih revolucionara na jugu kao "političko-vojnu substrukturu čiji je cilj bio [[iredentizam]]".<ref>1 ''Pentagon Papers'' (The Senator Gravel Edition), 247, 328 (Boston, Beacon Press, 1971.).</ref> Posljednji francuski vojnici trebali su napustiti Vijetnam u [[april]]u 1956. godine.<ref name="HistoryPlace"/> U isto vrijeme [[Kina]] je završila s povlačenjem svojih trupa iz [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]].<ref name="OtherSide14"/> Oko 52.000 vijetnamskih civila preselilo se s juga na sjever.<ref>John Prados, ''The VVA Veteran'', januar/februar 2005. Preuzeto 21. 1. 2007.</ref> Između [[1953]]. i [[1956]]. godine vlada Sjevernog Vijetnama pokrenula je razne agrarne reforme uključujući "smanjenje najma" i "reformu posjeda". Te reforme donesene su kako bi se stalo na kraj zemljoposjednicima. Otkriveni dokumenti Politburoa potvrđuju da su barem jedan od 1000 sjevernih Vijetnamaca (otprilike 14.000 ljudi sveukupno) bili predviđeni za [[smaknuće]] zbog ranije kampanje "smanjenja najma"; broj poginulih tokom puno radikalnije "reforme posjeda" bio je znantno veći.<ref>Alec Holcombe, [http://www.jstor.org/discover/10.1525/vs.2010.5.2.243?searchUrl=%2Faction%2FdoBasicSearch%3Ffilter%3Djid%253A10.2307%252Fj50000660%26Query%3Drent%2Breduction%26wc%3Don%26Search.x%3D0%26Search.y%3D0&Search=yes&uid=3739656&uid=367529381&uid=2134&uid=2&uid=70&uid=3&uid=3739256&uid=60&sid=21101672198221 Politburo's Directive Issued on 4 May 1953, on Some Special Issues regarding Mass Mobilization] ''Journal of Vietnamese Studies'', Vol. 5, No. 2 (Summer 2010), pp. 243–247, quoting a translated Politburo directive from 4 May 1953. This directive was published in [http://www.jstor.org/discover/10.1525/vs.2010.5.2.225?uid=3739656&uid=367529381&uid=2134&uid=2&uid=70&uid=3&uid=3739256&uid=60&sid=21101672298091 Complete Collection of Party Documents] (Van Kien Dang Toan Tap), a 54 volume work authorized by the Vietnamese Communist Party.</ref> U to su vrijeme zemljoposjednici činili 5,68% ukupnog stanovništva, ali za većinu njih kazna je bila puno manja od smaknuća. Prema službenim dokumentima iz tog vremena, otprilike 172,008 ljudi pogubljeni su kao "zemljoposjednici" tokom "reforme posjeda" od kojih se za njih 123,266 (odnosno 71,66%) kasnije ustanovilo da su bili pogrešno klasificirani kao zemljoposjednici.<ref name="Rosefielde">{{cite book|last=Rosefielde|first=Stephen|title=Red Holocaust|publisher=Routledge|year=2009.|page=110}}</ref><ref>''The History of the Vietnamese Economy'' (2005.), Vol. 2, edited by Dang Phong of the Institute of Economy, Vietnamese Institute of Social Sciences.</ref> U međuvremenu je na jugu ustanovljena Država Vijetnam s Bao Đaijem kao njezinim carom i Ngôm Đìnhom Diệmom kao njezinim premijerom (imenovan u julu 1954. godine). Niti [[SAD]] niti Država Vijetnam nisu potpisali ništa 1954. godine na Ženevskoj konvenciji. Uz poštovanje prema pitanju ujedinjenja, nekomunistička vijetnamska delegacija snažno se protivila bilo kakvoj podjeli Vijetnama, ali su izgubili nakon što su Francuzi prihvatili prijedlog delegata Viet Minha Phạma Văna Đồnga<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 134.</ref> koji je predložio da Vijetnam ujedine izbori koji bi se održali pod nadzorom "lokalnih komisija".<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 119.</ref> Amerikanci su se tome usprotivili onime što danas zovemo "Američki plan", a koji su podržavali [[Južni Vijetnam]] i [[Velika Britanija]].<ref name="The Pentagon Papers 1971 p. 140">''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 140.</ref> Taj plan je podrazumijevao izbore za ujedinjenje pod nadzorom [[Ujedinjeni Narodi|Ujedinjenih Naroda]], ali ga je odbila [[Sovjetski Savez|sovjetska]] delegacija.<ref name="The Pentagon Papers 1971 p. 140"/> Američki [[Dwight D. Eisenhower|predsjednik Eisenhower]] 1954. godine je napisao: "Nikada nisam razgovarao niti se dopisivao s nekim tko je nešto znao o situaciji u [[Indokina|Indokini]], a tko nije mislio da bi, da su izbori održani u vrijeme borbi, vjerojatno osamdeset posto populacije radije glasalo za komunista [[Ho Ši Min]]a za svoga vođu nego za državnika Baa Đaija. Nedostatak vodstva i želje od strane Baa Đaija bio je najveći faktor osjećaja koji je prevladavao kod mnogih Vijetnamaca o tome da se nemaju za što zapravo boriti."<ref>[[Dwight D. Eisenhower]]. ''Mandate for Change.'' Garden City, New Jersey. Doubleday & Company, 1963., str. 372.</ref> Međutim, prema dokumentima iz [[Pentagon]]a u razdoblju od 1954. do 1956. godine "Ngô Đình Diệm je zbilja uspio učiniti čuda" u Južnom Vijetnamu<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 252.</ref>: "Gotovo je sigurno da bi do 1956. godine udio onih koji bi ranije možda glasali za Hoa - u slobodnim izborima protiv Diema - bio puno manji od osamdeset posto."<ref>''The Pentagon Papers'' (1971.), Beacon Press, vol. 3, str. 246.</ref> Godine [[1957]]. nezavisni promatrači iz [[Indija|Indije]], [[Poljska|Poljske]] i [[Kanada|Kanade]] koji su radili pod okriljem međunarodne kontrolne komisije ustanovili su da pošteni, nepristrani izbori nisu mogući, a također su naveli da se niti Sjeverni niti Južni Vijetnam ne pridržavaju potpisanog sporazuma o primirju.<ref>{{harvnb|Woodruff|2005.|str.=6}} navodi: "''Izbori nisu održani. Južni Vijetnam, koji nije potpisao Ženevski sporazum, nije vjerovao komunistima Sjevernog Vijetnama u njihovom obećanju da će održati pravedne izbore. U januaru 1957. godine, međunarodna kontrolna komisija koja se sastojala od promatrača iz Indije, Poljske i Kanade jednoglasno se složila u svom izvještaju da se niti Južni niti Sjeverni Vijetnam nisu pridržavali potpisanog sporazuma o primirju. Nakon odlaska Francuske, tradicionalna borba za prevlast između sjevera i juga ponovno se nastavila.''"</ref> Diem je skupa sa svojim bratom Ngôm Đìnhom Nhuom namjestio rezultate referenduma o budućnosti Države Vijetnam održanog [[23. 10.]] [[1955]]. godine i sebi pripisao 98,2% glasova, uključujući čak 133% iz [[Sajgon]]a. Njegovi američki savjetnici predložili su mu da mu margina pobjede bude između "60 i 70 posto". Diem je, međutim, gledao na izbore kao na test autoriteta.<ref name = "Karnow 1997 224">{{Harvnb|Karnow|1997.|str.=224}}.</ref> Tri dana kasnije proglasio je Južni Vijetnam nezavisnom državom pod imenom ''Republika Vijetnam'' te proglasio sebe njezinim predsjednikom.<ref>Gerdes (ed.) ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 19.</ref> Nešto slično napravili su Ho Ši Min i ostali komunistički službenici koji su dobili 99% glasova na "izborima" u Sjevernom Vijetnamu.<ref>{{Harvnb|Turner|1975|pp=193–4, 202–3, 215–7}}</ref> Administracija Predsjednika Eisenhowera bila je prva koja je predložila teoriju "domino efekta" čija je definicija bila da bi sve države regije slijedile onu koja bi prva pala pod sistem [[Komunizam|komunizma]].<ref name = "McNamara 1999 19">{{Harvnb|McNamara|1999.|str.=19}}.</ref> [[John F. Kennedy]], tadašnji američki senator, u svom govoru američkim prijateljima Vijetnama je rekao: "[[Burma]], [[Tajland]], Indija, [[Japan]], [[Filipini]] te očigledno [[Laos]] i [[Kambodža]] su među onim državama čija bi sigurnost bila ugrožena kada bi se crvena plima komunizma prelila u Vijetnam."<ref>John F. Kennedy. "[http://www.jfklibrary.org/Research/Ready-Reference/JFK-Speeches/Remarks-of-Senator-John-F-Kennedy-at-the-Conference-on-Vietnam-Luncheon-in-the-Hotel-Willard-Washing.aspx America's Stakes in Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626125802/http://www.jfklibrary.org/Research/Ready-Reference/JFK-Speeches/Remarks-of-Senator-John-F-Kennedy-at-the-Conference-on-Vietnam-Luncheon-in-the-Hotel-Willard-Washing.aspx |date=2012-06-26 }}". Govor američkim prijateljima Vijetnama iz juna 1956. godine.</ref> == Razdoblje predsjednika Diema (1955–1963) == [[Datoteka:Ngo Dinh Diem at Washington - ARC 542189.jpg|thumb|right|Američki predjednik [[Dwight D. Eisenhower]] i državni tajnik John Foster Dulles dočekuju predsjednika Ngôa Đìnha Diệma iz [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] u [[Washington]]u dana [[8. 5.]] [[1957]]. godine.]] === Vladavina === Kao pobožni [[Rimokatolička Crkva|rimokatolik]], Diem je bio gorljivi [[Antikomunizam|antikomunist]], [[nacionalist]] i društveni [[Konzervativizam|konzervativac]]. Historičar Luu Doan Huynh napisao je da je "Diem predstavljao uskogrudni i ekstremistički nacionalizam pomiješan s [[Autokracija|autokracijom]] i [[Nepotizam|nepotizmom]]".<ref name = "McNamara 1999 200_201">{{Harvnb|McNamara|1999.|str.=200.–1.}}.</ref> Zbog toga što su bili [[Budisti]], mnogo Vijetnamaca izražavalo je svoju zabrinutost Diemovoj posvećenosti zemlje [[Djevica Marija|Djevici Mariji]]. Početkom [[Ljeto|ljeta]] [[1955]]. godine, Diem je lansirao kampanju "Odbacimo komunizam" tokom koje su svi oni za koje se sumnjalo da su [[komunisti]] ili na bilo koji način protiv nove vlade bili uhićeni, zatvoreni, mučeni ili [[smaknuće|pogubljeni]]. Organizirao je [[Smrtna kazna|smrtne kazne]] za sve one koji su sudjelovali u "komunističkim akcijama" u augustu [[1956]]. godine.<ref>{{cite web |url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |title=The Pentagon Papers Gravel Edition Volume 1, Chapter 5, "Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960" |publisher=Mtholyoke.edu |accessdate=31. 10. 2011 |archive-date=2017-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019184424/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |dead-url=yes }}</ref> Historičar Gabriel Kolko napisao je da je otprilike 12.000 ljudi za koje se sumnjalo da djeluju protiv Diema [[Ubojstvo|ubijeno]] između 1955. i [[1957]]. godine, a da se do kraja [[1958]]. godine otprilike 40.000 političkih zatvorenika nalazilo u [[zatvor]]ima.<ref>{{Harvnb|Kolko|1985.|str.=89}}.</ref> Međutim, drugi historičar Guenter Lewy smatra da su ove brojke pretjerane te da se u zatvorima u cijeloj državi nije nalazilo više od 35.000 ljudi okrivljenih za sve zločine, a ne samo komunističke.<ref name = "Lewy 1978 294_295">{{Harvnb|Lewy|1978.|str.=294–5}}.</ref> U maju 1957. godine Diem je otišao u desetodnevni posjed [[SAD|SAD-u]]. [[Dwight D. Eisenhower|Predsjednik Eisenhower]] dao mu je svoju podršku, a u [[New York]]u je čak organizirana parada u Diemovu čast. Premda je Diem javno bio veličan, državni tajnik John Foster Dulles je u privatnosti iznosio tvrdnje da je Diem izabran isključivo radi nedostatka bolje alternative.<ref name = "Karnow 1997 230">{{Harvnb|Karnow|1997.|str.=230}}.</ref> Bivši Ministar obrane Robert McNamara u knjizi ''Argument Without End'' iz [[1999]]. godine napisao je da novi američki zaštitnici Republike Vijetnam nisu imali blagog pojma o vijetnamskoj kulturi. Znali su jako malo o njihovom [[Vijetnamski jezik|jeziku]] i generalno [[Historija Vijetnama|dugoj historiji]] te zemlje.<ref name = "McNamara 1999 377_379"/> Postojala je tendencija priključenja američkih motiva vijetnamskim akcijama, ali je Diem upozoravao da je iluzija vjerovati da će slijepo kopiranje zapadnjačkih metoda riješiti probleme u Vijetnamu.<ref name = "McNamara 1999 377_379"/> === Pobune na jugu (1954–1960) === [[Datoteka:HoCMT.png|thumb|right|upright=.9|[[Ho Ši Minov put]] kojim se opskrbljivao [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Vietkong]].]] Između [[1954]]. i [[1957]]. godine događao se veliki broj pobuna u selima na jugu koje je Diemova vlada uspjela ugušiti. U prvoj polovici 1957. godine u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] vladao je mir prvi put nakon više od deset godina. Međutim, od sredine te godine pa sve do [[1959]]., nasilje se povećavalo premda ga vlada "nije smatrala organiziranom kampanjom zbog toga što je neposluh bio previše raštrkan kako bi ugrozio glavne vladine izvore". Ipak, rane 1959. godine Diem je počeo smatrati navedeno nasilje organiziranom kampanjom i donio je Zakon 10/59 koji je bilo kakav oblik "političkog nasilja" kažnjavao [[Smrt|smrću]] ili oduzimanjem imovine.<ref>[http://vietnam.vassar.edu/doc6.html Excerpts from Law 10/59, 6. 5. 1959] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723163835/http://vietnam.vassar.edu/doc6.html |date=2008-07-23 }}.</ref> Postojali su neki ogranci bivše organizacije [[Viet Minh]] čiji je glavni cilj bio održati izbore obećane [[Ženevska konvencija|Ženevskom konvencijom]], a koji su doveli do neodobrenih štrajkova koji nisu bili povezani s drugim komunističkim i antivladinim akcijama.<ref name="WarBegan" /> U decembru [[1960]]. godine službeno je osnovana [[Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN)|Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama]] s ciljem ujedinjenja svih antivladinih aktivista, uključujući i one koji se nisu izjašnjavali komunistima. Prema izvještajima iz [[Pentagon]]a, Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (FLN) "stavila je naglasak na povlačenje američkih savjetnika i općenito američkog utjecaja iz Južnog Vijetnama, na zemljišne reforme i oslobođenje od trenutne Vlade te na koaliciju vlade i neutralizaciju cijelog Vijetnama". Imena vođa ove organizacije uglavnom su držana u tajnosti.<ref name="WarBegan"/> Razlog konstantnog oživljavanja FLN-a bili su klasni odnosi na selima. Velika većina populacije [[Vijetnam]]a živjela je na selima gdje je najveći problem bila zemljišna reforma. Organizacija Viet Minh smanjila je najam i dugove te zakupljivala komunalna zemljišta uglavnom siromašnijim seljacima. Diemova vlada vratila je zemljoposjednike u sela. Ljudi koji su do tada obrađivali zemlju na kojoj su se godinama nalazili morali su je vratiti zemljoposjednicima i uz to platiti najam za nekoliko godina unatrag dok zemljoposjednika nije bilo. Vojska Južnog Vijetnama se brinula za to da seljaci plate najam. ==== Uključenost Sjevernog Vijetnama u pobune ==== Historičari imaju različita tumačenja u vezi direktne umiješanosti [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] u organiziranju i pomoći kod pobuna u Južnom Vijetnamu prije [[1960]]. godine. Kahin i Lewis o tome pišu: {{izdvojeni citat|Suprotno američkim političkim pretpostavkama, svi dostupni dokazi pokazuju da su za buđenje građanskog rata na jugu [[1958]]. godine odgovorni isključivo južnjaci te da inicijativa nije došla iz [[Hanoi]]ja. Pobunjeničke aktivnosti protiv vlade [[Sajgon]]a na jugu počele su isključivo pod južnjačkom ovlasti, ne kao posljedica bilo kakve naredbe iz Hanoija, već upravo suprotno.<ref name="WarBegan" />|Kahin i Lewis}} Sa Kahinom i Lewisom se slaže i historičar Arthur Schlesinger Jr. koji ističe da je "Komunistička stranka Sjevernog Vijetnama tek u septembru 1960. godine dala svoj službeni blagoslov za pobune i nazvala ih oslobođenjem juga od američkog imperijalizma".<ref name="WarBegan" /> Za razliku od gore navedenog, Jeffery Race je intervjuirao nekoliko komunističkih prebjega koji su ovakve demante smatrali "vrlo zabavnima" i koji su "uz humor komentirali da je Komunistička stranka Sjevernog Vijetnama očigledno bila pretjerano uspješna u skrivanju svoje uloge u pobunama".<ref>Jeffrey Race, War Comes to Long An (University of California Press, 1972), str. 107., 122.</ref> James Olson i Randy Roberts ističu da je Sjeverni Vijetnam odobrio malu pobunu u decembru 1956. godine.<ref name = "Olson Roberts 1991 67"/> Kako bi se suzbila optužba da je Sjeverni Vijetnam prekršio odredbe Ženevske konvencije, tokom komunističke propagande neovisnost FLN-a je konstantno bila naglašavana.<ref name="Ang16">{{cite book |first=Cheng Guan |last=Ang |title=The Vietnam War from the Other Side |url=http://books.google.com/?id=4OgLBUXHikIC|year=2002. |publisher=RoutledgeCurzon |isbn=0-7007-1615-7 |pages=16, 58, 76}}</ref> U martu 1956. godine južnjački komunistički vođa Le Duan predstavio je ostalim članovima Politburoa u Hanoiju plan oživljavanja pobune pod nazivom "Put do Juga" (''The Road to the South''), ali budući su se u to vrijeme i [[Kina]] i [[Sovjetski Savez]] protivili konfrontaciji, njegov je plan bio odbijen.<ref name="Ang16"/> Međutim, vodstvo Sjevernog Vijetnama odobrilo je privremene mjere da se oživi južnjačka pobuna u decembru 1956. godine.<ref name = "Olson Roberts 1991 67+comment">{{Harvnb|Olson|Roberts|1991.|str.=67}}</ref> Komunističke snage nalazile su se pod jednom komandnom strukturom sve do 1958. godine.<ref name="Victory68">Military History Institute of Vietnam,(2002) ''Victory in Vietnam: The Official History of the People's Army of Vietnam, 1954–1975'', translated by Merle L. Pribbenow. University Press of Kansas. str. 68. {{ISBN|0-7006-1175-4}}.</ref> Komunistička stranka Sjevernog Vijetnama na svojoj sjednici u januaru [[1959]]. godine odobrila je "rat ljudi" na jugu<ref name="HistPlace">{{cite web |title= The History Place&nbsp;– Vietnam War 1945–1960 |url= http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |accessdate =11. 6. 2008}}</ref>, a u maju iste godine osnovala je Grupu 559 koja bi održala i proširila [[Ho Ši Minov put]] koji je obuhvaćao i područje [[Laos]]a. Prve godine navedene operacije tim putem poslano je oko pet stotina ljudi.<ref name="Victory-xi">''Victory in Vietnam'', p. xi.</ref> Prva isporuka oružja tim putem ostvarena je u augustu 1959. godine.<ref name = "Prados 2006">{{Harvnb|Prados|2006.}}.</ref> Te iste godine Sjeverni Vijetnam je napao Laos, a do [[1961]]. godine koristio je gotovo 30.000 ljudi koji su trebali sagraditi puteve invazije kroz Laos i [[Kambodža|Kambodžu]].<ref>''The Economist'', 26. 2. 1983.</ref> Oko 40.000 komunističkih vojnika infiltriralo se na jug u razdoblju od 1961. do [[1963]]. godine.<ref name="Ang16"/> Sjeverni Vijetnam poslao je 10.000 vojnika svoje vojske da napadnu jug [[1964]]. godine, a do sljedeće godine ova brojka popela se na 100.000 vojnika.<ref>''Washington Post'', 23. 4. 1985.</ref> == Razdoblje predsjednika Kennedyja (1961–1963) == Na američkim predsjedničkim izborima [[1960]]. godine senator [[John F. Kennedy]] porazio je tadašnjeg [[Potpredsjednik SAD|potpredsjednika]] [[Richard Nixon|Richarda Nixona]]. Premda je [[Dwight D. Eisenhower|predsjednik Eisenhower]] upozoravao Kennedyja na [[Laos]] i [[Vijetnam]], u to vrijeme [[Europa]] i [[Latinska Amerika]] "bili su mu u većem vidokrugu nego [[Azija]]".<ref name = "Karnow 1997 264">{{Harvnb|Karnow|1997|p=264}}.</ref> Tokom svog prvog obraćanja naciji za vrijeme inauguracije, Kennedy je dao ambicioznu zakletvu da će "platiti bilo koju cijenu, nositi bilo kakav teret, suočiti se s bilo kakvim poteškoćama, podržati svakog prijatelja i usprotiviti se svakom neprijatelju kako bi osigurao opstanak i uspjeh slobode".<ref>The Avalon Project at Yale Law School. ''[http://avalon.law.yale.edu/20th_century/kennedy.asp Inauguracija Predsjednika Johna F. Kennedyja].''</ref> U junu [[1961]]. godine vodio je žestoke pregovore sa sovjetskim premijerom [[Nikita Hruščov|Nikitom Hruščovom]] tokom njihovog sastanka u [[Beč]]u na kojem su razgovarali o glavnim problemima između [[SAD|SAD-a]] i [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]]. [[Datoteka:South Vietnam Map.jpg|thumb|right|Prikaz vojnih regija [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] 1967. godine.]] Kennedyjeva administracija uglavnom je ostala privržena vanjskoj politici [[Hladni rat|Hladnog rata]] koju je naslijedila od [[Harry S. Truman|Trumanove]] i Eisenhowerove administracije. Godine 1961. SAD su imale oko 50.000 trupa u [[Koreja|Koreji]], a Kennedy se suočio s krizom na tri različite fronte - neuspjeh [[Invazija u Zaljevu svinja|Invazije u Zaljevu svinja]], izrada [[Berlinski zid|Berlinskog zida]] i pregovorima između prozapadnjačke vlade Laosa i komunističkog pokreta [[Pathet Lao]].<ref>{{Harvnb|Karnow|1997|p=265}}: "Kennedy je zaobišao Laos čiji neravan teren nije bio bojišnica za američke vojnike."</ref> Ove krize uvjerile su Kennedyja da bi još jedan poraz SAD-a u pokušaju dobivanja kontrole i sprečavanja razvoja [[Komunizam|komunizma]] mogao dokrajčiti američki kredibilitet kod njegovih saveznika te uništiti američku reputaciju. Zbog toga je Kennedy bio prisiljen "povuči crtu u pijesku" i spriječiti komunističku pobjedu u Vijetnamu. Odmah nakon sastanka sa Hruščevom u Beču, Kennedy je Jamesu Restonu iz [[New York Times]]a izjavio: "Sada imamo problem učiniti našu moć vjerodostojnom, a Vijetnam izgleda kao pravo mjesto za to."<ref>[http://mcadams.posc.mu.edu/goldzwig.htm The case of John F. Kennedy and Vietnam Presidential Studies Quarterly].</ref><ref>Mann, Robert. ''A Grand Delusion'', Basic Books, 2002.</ref> U maju 1961. godine američki potpredsjednik [[Lyndon B. Johnson]] posjetio je [[Sajgon]] i entuzijastično proglasio Diema "[[Winston Churchill|Winstonom Churchillom]] Azije".<ref name = "Karnow 1997 267">{{Harvnb|Karnow|1997|p=267}}.</ref> Upitan zbog čega je dao taj komentar, Johnson je odgovorio: "Diem je naš jedini dečko kojeg tamo imamo".<ref name = "Karnow 1997 230"/> Johnson je uvjerio Diema da će mu osigurati još više borbenih snaga kako bi se odupro [[komunisti]]ma. Kennedyjeva politika prema [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] ležala je na pretpostavci da će Diem i njegove snage u konačnici sami poraziti [[Gerila|gerilu]]. Bio je protiv slanja američkih borbenih snaga te izjavio da bi "slanje velikog broja američkih postrojbi u taj dio svijeta danas, premda bi u početku moglo imati pozitivne vojne učinke, u godinama koje slijede moglo dovesti do štetnih političkih i vojnih posljedica".<ref>{{Harvnb|VTF|1969|loc=IV. B. 4., pp.&nbsp;[http://media.nara.gov/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-B-4.pdf 1–2]}}</ref> Međutim, kvaliteta vojske Južnog Vijetnama nije se podigla. Loše rukovodstvo, [[korupcija]] i političke promocije igrale su veliku ulogu u slabljenju vojske Južnog Vijetnama. Učestalost gerilskih napada samo je bilo dodatno ulje na vatru. Dok je podrška [[Vietkong]]u iz [[Hanoi]]ja igrala značajnu ulogu, nesposobnost vlade Južnog Vijetnama ipak je bila najviše odgovorna za nastalu krizu.<ref name = "McNamara 1999 369">{{Harvnb|McNamara|1999|p=369}}.</ref> Kennedyjevi savjetnici Maxwell Taylor i Walt Rostow predložili su mu da pošalje američke snage u Južni Vijetnam prerušene u radnike koji se bore protiv poplava. On je tu ideju odbio, ali je ponovno pojačao vojnu pomoć. U aprilu [[1962]]. godine John Kenneth Galbraith upozorio je Kennedyja na "opasnost da ćemo zamijeniti [[Francuzi|Francuze]] kao nova kolonijalna sila u tom dijelu svijeta i krvariti kao što su krvarili i Francuzi".<ref>John Kenneth Galbraith. "Memorandum Predsjedniku Kennedyju od Johna Kennetha Galbraitha u vezi Vijetnama, poslan 4. 4. 1962. ''The Pentagon Papers.'' Gravel. ed. Boston, Massachusetts Beacon Press, 1971., vol. 2. str. 669. – 671.</ref> Do novembra [[1963]]. godine u Južnom Vijetnamu nalazilo se 16.000 pripadnika američkog vojnog osoblja, dok je u razdoblju Eisenhowerove administracije tamo bilo svega njih 900.<ref>{{cite web|url=http://www.swarthmore.edu/library/peace/conscientiousobjection/OverviewVietnamWar.htm|title=Vietnam War |publisher=Swarthmore College Peace Collection |ref=harv}}</ref> Kasne 1961. godine pokrenut je ''Strategic Hamlet Program''. Radilo se o programu kojeg su zajedno pokušali provesti SAD i Južni Vijetnam, a čiji je cilj bio pokušaj preseljenja populacije iz zaselaka u izgrađene kampove. Program je započeo početkom 1962. godine, a uključivao je nekoliko prisilnih preseljenja i segregaciju ruralnih stanovnika Južnog Vijetnama u nove zajednice gdje bi seljaci bili izolirani od komunističkih pobuna. SAD i Južni Vijetnam nadali su se da će ove nove zajednice pružiti sigurnost seljacima i pojačati vezu između njih i centralne vlade. Međutim, do novembra 1963. godine program je oslabio, a službeno je okončan [[1964]]. godine.{{sfn|Tucker|2011|p=1070}} Dana [[23. 7.]] [[1962]]. godine četrnaest nacija uključujući [[Kina|Kinu]], Južni Vijetnam, Sovjetski Savez, [[Sjeverni Vijetnam]] i SAD potpisalo je sporezum kojim se obećava poštivanje neutralnosti Laosa.<ref name=laos35k>[http://www.answers.com/topic/international-agreement-on-the-neutrality-of-laos-35k Međunarodni sporazum o neutralnosti Laosa].</ref> === Svrgnuće i atentat na predsjednika Diema === [[Datoteka:ACAV and M48 Convoy Vietnam War.jpg|thumb|right|Konvoj američkih [[tenk]]ova tokom Vijetnamskog rata.]] Nesposobnost vojske [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] najbolje se vidjela na primjeru izgubljene bitke kod Ap Baca dana [[2. 1.]] [[1963]]. godine u kojoj je mala skupina pripadnika [[Vietkong]]a uspjela odbiti puno veće i bolje opremljene snage Južnog Vijetnama čiji mnogi zapovjednici uopće nisu niti željeli stupiti u borbu.<ref>{{Harvnb|Sheehan|1989|pp=201–66}}.</ref> Historičar James Gibson zaključio je: "Strategijski plan zaselaka je propao... Režim Južnog Vijetnama bio je nesposoban pridobiti seljake zbog svoje povezanosti sa zemljoposjednicima. U smislu relativno stabilnog političkog saveza i funkcionalne birokracije, "režim" nije postojao. Umjesto toga građanska vlada i vojne operacije su praktički prestale. Fronta nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama (Vietkong) napravila je veliki pomak unaprijed i bila je blizu proglašenja privremene revolucionarne vlade u velikim područjima."<ref>James Gibson, ''The Perfect War: Technowar in Vietnam'' (Boston/New York: The Atlantic Monthly Press, 1986.), str. 88.</ref> U spomenutoj bitci snage Južnog Vijetnama prevodio je general Huỳnh Văn Cao, najodaniji Diemov čovjek. Cao je bio [[katolik]] koji je do čina generala više stigao zbog religije i vjernosti nego zbog svojih vlastitih sposobnosti, a njegov glavni posao je bio suzbiti pobune; tokom jednog komunističkog napada čak je i povraćao. Neki političari u [[Washington]]u počeli su zaključivati da je Diem nesposoban poraziti [[Komunisti|komuniste]] te da bi čak mogao sklopiti i sporazum s [[Ho Ši Min]]om. Činilo se da je jedino što želi suzbiti pobune, a postao je i paranoičan nakon pokušaja atentata [[1960]]. i [[1962]]. godine koje je znao donekle pripisivati i samom SAD-u. [[Robert F. Kennedy]] je izjavio: "Diem nije želio napraviti niti najmanji ustupak. Postao je čovjek kojeg je bilo teško urazumiti..."<ref>Intervju uživo Johna Bartlowa Martina. ''Was Kennedy Planning to Pull out of Vietnam?'' New York City. John F. Kennedy Library, 1964., Vrpca br. V, čin 1.</ref> Nezadovoljstvo Diemovom politikom još više je došlo do izražaja nakon pucnjave u gradu Huếu tokom koje je ubijeno devetero [[Budisti|Budista]] koji su protestirali protiv zabrane postavljanja Budističke zastave na [[Buda|Budin]] rođendan. Rezultat pucnjave bili su masovni prosvjedi protiv diskriminatorske politike koja je davala prednost [[Katolička Crkva|Katoličkoj Crkvi]] i njezinim sljedbenicima. Diemov stariji brat Ngô Đình Thục bio je [[Nadbiskup]] Huếa koji je agresivno "zamaglio" odvojenost Crkve i države. Thucove proslave raznih obljetnica prije Budinog rođendana uglavnom je financirala vlada, a Vatikanske zastave bile su ponosno podignute. Tokom Diemove vladavine također su postojali izvještaji i svjedočanstva o uništavanju budističkih [[Pagoda]] koje su počinjavali katolički paramilitarci. Diem je, međutim, odbio ustupiti budstičkoj većini ili preuzeti odgovornost za njihovu [[smrt]]. Dana [[21. 8.]] [[1963]]. specijalne postrojbe vojske Južnog Vijetnama pukovnika Lêa Quanga Tunga, odane Diemovom mlađem bratu Ngôu Đìnhu Nhuu pretresale su pagode diljem [[Vijetnam]]a uzrokujući oštećenja i uništenja tih građevina te smrt stotina ljudi. [[Datoteka:President Kennedy and Secretary McNamara 1962.png|right|thumb|[[John F. Kennedy]] i Robert McNamara.]] [[Datoteka:Corpse of Ngô Đình Diệm in the 1963 coup.jpg|thumb|Fotografija Ngôa Đìnha Diệma nakon [[Smaknuće|smaknuća]] u pobuni [[1963]]. godine.]] [[Datoteka:M48A3 Detonates Mine Vietnam.jpg|thumb|left|Uništeni tenk [[M48 Patton|M48A3 Patton]].]] Sredinom 1963. godine američki dužnosnici počeli su razmatrati mogućnost promjene režima. [[Državno tajništvo Sjedinjenih Američkih Država]] uglavnom je bilo za podizanje puča, dok je [[Ministarstvo obrane SAD-a|Ministarstvo obrane]] i dalje favoriziralo Diema. Kao glavna stvar u predloženim promjenama postavljeno je uklanjanje Diemovog mlađeg brata Nhua koji je kontrolirao tajnu policiju i specijalne postrojbe, a na kojeg se gledalo kao na glavnog i odgovornog čovjeka za budističku represiju te kao na arhitekta Ngoove obiteljske vladavine. Ovaj prijedlog prenijet je američkoj ambasadi u [[Sajgon]]u putem ''Telegrama 243''. [[CIA|Centralna obavještajna agencija (CIA)]] nalazila se u kontaktu s generalima koji su planirali ukloniti Diema. Rečeno im je da se [[SAD]] neće protiviti takvom potezu niti će kazniti generale prekidanjem pomoći. Predsjednik Diem je uklonjen s vlasti i [[Smaknuće|smaknut]] skupa sa svojim bratom dana [[2. 11.]] [[1963]]. godine. Kada je predsjednik Kennedy o navedenom bio obaviješten, prema izjavi Maxwella Taylora "samo je izjurio iz sobe sa šokiranim i zaprepaštenim izrazom na licu."<ref name = "Karnow 1997 326">{{Harvnb|Karnow|1997|p=326}}.</ref> On nije odoborio Diemovo [[ubojstvo]]. Američki ambasador u Južnom Vijetnamu, Henry Cabor Lodge, pozvao je vođe pobune u ambasadu i čestitao im. Ambasador Lodge obavijestio je Kennedyja da "su trenutačni izgledi da rat neće još dugo trajati".<ref name = "Karnow 1997 327">{{Harvnb|Karnow|1997|p=327}}.</ref> Nakon puča uslijedio je kaos. [[Hanoi]] je iskoristio priliku i pojačao svoju potporu [[Gerila|gerilskim borcima]]. Južni Vijetnam ušao je u period ekstremne političke nestabilnosti budući je u brzoj sukcesiji jedna vojna vlada smijenjivala drugu. Komunisti su na svaki novi režim u Južnom Vijetnamu gledali kao na novu američku [[Marionetska država|marionetu]]; bez obzira na Diemove nedostatke, njegova reputacija kao [[nacionalist]]a (kako je Robert McNamara kasnije ustvrdio) bila je besprijekorna.<ref name = "McNamara 1999 328">{{Harvnb|McNamara|1999|p=328}}.</ref> Američki vojni savjetnici nalazili su se na svakom nivou vojnih snaga Južnog Vijetnama. Međutim, bili su kritizirani zbog ignoriranja političke prirode pobune.<ref name = "Demma 1989">{{Harvnb|Demma|1989}}.</ref> Kennedyjeva administracija željela se fokusirati na pomirenje i "pobjedu korištenjem srca i uma" naroda. Ipak, vojni stratezi u Washingtonu bili su protivnici bilo kakve druge uloge američkih savjetnika osim one konvencionalne - obučavanjem vojnih trupa.<ref>{{Harvnb|Blaufarb|1977|p=119}}.</ref> General Paul Harkins, zapovjednik američkih snaga u Južnom vijetnamu, povjerljivo je prognozirao pobjedu do [[Božić]]a 1963. godine.<ref name = "Herring 2001 103">{{Harvnb|Herring|2001|p=103}}.</ref> CIA je, međutim, bila manje optimistična upozoravajući da je "Vietkong de facto i dalje u većinskoj kontroli sela Južnog Vijetnama te da postepeno povećava i uspijeva u svojim naporima".<ref name = "Schandler 2009 36">{{Harvnb|Schandler|2009|p=[http://books.google.com/books?id=L4EFU7_Z_74C&pg=PA36 36]}}</ref> Paravojni službenici iz Odjela za posebne aktivnosti CIA-e trenirali su i predvodili Hmong plemena iz [[Laos]]a u Vijetnam. Domaće snage brojale su se u desetinama hiljada i vodile su direktne misije, vođene paravojnim službenicima, protiv komunističkih snaga [[Pathet Lao]]a i njihovih pristalica iz [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]].<ref>U.S. Special Forces: A Guide to America's Special Operations Units : the World's Most Elite Fighting Force, By Samuel A. Southworth, Stephen Tanner, Published by Da Capo Press, 2002., {{ISBN|978-0-306-81165-4}}.</ref> CIA je također vodila i ''Phoenix Program'' te posebnu vojnu skupinu čije je originalno ime bilo ''Special Operations Group'', ali koje je kasnije promijenjeno zbog tajnosti njihovih misija.<ref>Shooting at the Moon by Roger Warner – The history of CIA/IAD'S 15-year involvement in conducting the secret war in Laos, 1960.– 1975., and the career of CIA PMCO (paramilitary case officer) Bill Lair.</ref> == Razdoblje predsjednika Johnsona (1963–1969) == [[Datoteka:Bombing in Vietnam.jpg|thumb|left|upright|Američki [[B-66 Destroyer|B-66 razarač]] i četiri [[F-105 Thunderchief]]a bacaju bombe na [[Sjeverni Vijetnam]] tokom operacije ''Rolling Thunder''.]] Nakon što je [[22. 11.]] [[1963]]. godine [[Atentat|ubijen]] predsjednik [[JFK|Kennedy]], dotadašnji [[Potpredsjednik SAD|potpredsjednik]] [[Lyndon B. Johnson]] preuzeo je predsjedničke ovlasti i u početku svog mandata pitanje [[Vijetnam]]a nije smatrao prioritetom budući je više pažnje posvećivao svojim programima "Veliko društvo" (eng. ''Great Society'') te drugim društvenim reformama. Predsjednički pomoćnik Jack Valenti se prisjeća: "U to vrijeme pitanje Vijetnama nije bilo veće od ljudske šake na obzoru. Jedva da smo i diskutirali u vezi Vijetnama budući tada to još nije bila velika stvar."<ref name="Karnow 1997 336_339">{{Harvnb|Karnow|1997|pp=336–9}}.<br />Johnson nije imao povjerenja u mnoge članove iz Kennedyjevog kabineta zbog toga što ih nije upoznao u ranoj fazi Kenneyjevog predsjedništva; za njega, ljudi poput W. Averella Harrimana i Deana Achesona govorili su nekim drugim jezikom.</ref><ref>Nedugo nakon atentata na Predsjednika Kennedyja, kada je McGeorge Bundy nazvao LBJ-a na telefon, ovaj mu je uzvratio: "K vragu, Bundy. Rekao sam ti da ću te zvati kada ću te trebati". Brian VanDeMark, ''Into the Quagmire'' (New York: Oxford University Press, 1995.), 13.</ref> Dana [[24. 11.]] 1963. godine Johnson je izjavio da "bitka protiv [[Komunizam|komunizma]]... mora biti udružena... snagom i odlučnošću."<ref>{{Harvnb|Karnow|1997|p=339}}.<br />Pred malom skupinom koja je uključivala i Henryja Cabota Lodgea Jr.-a, novi Predsjednik također je rekao: "Moramo se prestati igrati policajaca i provalnika (referenca na Diemovo propalo vodstvo) i vratiti se... dobivanju rata... recite generalima u Sajgonu da Lyndon namjerava ostati pri našoj riječi... ostvarivanja pobjede protiv komunističke urote."</ref> Ta zakletva došla je u vrijeme kada se situacija u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] počela pogoršavati, pogotovo na mjestima poput Mekong Delte uslijed posljednje pobune protiv Diema.<ref name = "Karnow 1997 339">{{Harvnb|Karnow|1997|p=339}}: "U mjestu imena Hoa Phu, na primjer, strateški program zaselaka koji je prethodnog ljeta stvoren sada je izgledao kao da ga je pogodio uragan. Razgovarajući putem prevoditelja, lokalni čuvar mi je objasnio da je šačica agenata Vietkonga ušla jedne noći u zaselak i rekla seljacima da ga unište te da se vrate u svoja rodna sela. Seljaci su poslušali naredbe bez pitanja."</ref> Johnson je obrnuo Kennedyjevu politiku distanciranja od Vijetnama pa je umjesto povlačenja 1000 vojnih snaga do kraja 1963. godine (Kennedyjeva rezolucija od [[11. 10.]])<ref>[http://www.jfklancer.com/NSAM263.html National Security Action Memorandum NSAM 263 &nbsp; (11. 10. 1963.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803124810/http://www.jfklancer.com/NSAM263.html |date=2016-08-03 }}.</ref> dana [[26. 11.]] donio svoju rezoluciju<ref>[http://www.jfklancer.com/NSAM273.html NSAM 273 &nbsp; (26. 11. 1963.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141212072837/http://jfklancer.com/NSAM273.html |date=2014-12-12 }}.</ref><ref>{{cite web|title=NSAM 273: South Vietnam|url=http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/NSAMs/nsam273.asp|accessdate=23. 6. 2011|archivedate=2016-08-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803125146/http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/NSAMs/nsam273.asp|deadurl=yes}}</ref> kojom je proširio ratno djelovanje. Vojno revolucionarno vijeće koje se sastalo umjesto snažnih vođa Južnog Vijetnama sastojalo se od 12 članova čiji je voditelj bio general Duong Van Minh kojeg je novinar Stanley Karnow kasnije opisao kao "oličenje letargije".<ref name = "Karnow 1997 340">{{Harvnb|Karnow|1997|p=340}}.</ref> Američki ambasador u Južnom Vijetnamu Lodge, frustriran završetkom godine, poslao je telegram u vezi Minha: "Hoće li on biti dovoljno jak da preuzme stvar u svoje ruke?" Već u januaru [[1964]]. godine general Nguyễn Khánh svrgnuo je režim generala Minha.<ref name = "Karnow 1997 341">{{Harvnb|Karnow|1997|p=341}}.</ref> U kratkom vremenu dogodilo se još nekoliko što uspješnih, što neuspješnih pučeva koji su doprinosili vojnoj nestabilnosti države. [[Datoteka:Vietconginterrogation.jpg|thumb|upright|Navodni aktivist [[Viet Cong|Vietkonga]] na ispitivanju, zarobljen tokom napada na američku bazu blizu granice s [[Kambodža|Kambodžom]].]] Dana [[2. 8.]] [[1964]]. godine američki vojni [[razarač]] ''USS Maddox'' je, tokom obavještajne misije uzduž obale [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]], navodno zapucao i oštetio nekoliko torpedo brodova koji su se nalazili na misiji uhođenja u Tonkinškom zaljevu.<ref name = "Kolko 1985 124">{{Harvnb|Kolko|1985|p=124}}.</ref> Dva dana kasnije prijavljen je drugi napad u istom području, ali ovaj put na američke razarače ''USS Turner Joy'' i ''USS Maddox''. Okolnosti napada bile su mutne. Lyndon Johnson rekao je državnom podtajniku Georgeu Ballu da su "ti mornari možda pucali na leteće ribe."<ref>{{Harvnb|Kutler|1996|p=249}}.</ref> Navodni drugi napad na američku mornaricu doveo je do osvetničkog zračnog napada, pa je [[Kongres SAD-a|američki Kongres]] odobrio rezoluciju Tonkinškog zaljeva dana [[7. 8.]] 1964. godine<ref>{{Harvnb|Moïse|1996|p=78}}.</ref> koju je potpisao Johnson, a koja mu je dala ovlast da može krenuti s vojnim operacijama duž [[Jugoistočna Azija|jugoistočne Azije]] bez prethodne [[Objava rata|objave rata]].<ref name="Hp91">{{harvnb|Healy|2009|p=91}}.</ref> Premda su članovi Kongresa u to vrijeme nijekali da se radi o službenoj objavi rata, Tonkinška rezolucija dala je Predsjedniku jednostranu moć kretanja u rat, ako bi on to smatrao neophodnim.<ref name="Hp91"/> Istoga mjeseca, Johnson je izjavio da on "...ne šalje američke dečke da vode rat za koji smatram da ga trebaju voditi dečki iz Azije kojima je zadatak očuvati vlastitu zemlju."<ref name = "Palmer 1978 882">{{Harvnb|Palmer|1978|p=882}}.</ref> Otvoreni dosjei [[National Security Agency|Nacionalne agencije za sigurnost]] iz [[2005]]. godine, međutim, otkrili su da nije bilo nikakvog napada [[4. 8.]].<ref name = "NYT 2005.10.31">{{cite news|author=Scott Shane|date=31. 10. 2005.|title = Vietnam Study, Casting Doubts, Remains Secret|url=http://www.nytimes.com/2005/10/31/politics/31war.html|work=[[The New York Times]]|accessdate=13. 9. 2013}}</ref> Već ranije je cijeli događaj doveden u pitanje. Louise Gerdes je napisala: "Incident u Tonkinškom zaljevu je često citirani primjer načina na koji je Johnson obmanjivao američki narod kako bi od njih dobio potporu za vanjsku politiku Vijetnama."<ref>Gerdes (ed.) ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 25.</ref> Ipak, George C. Herring ističe da McNamara i [[Pentagon]] "nisu svjesno lagali o navodnim napadima, već da su očigledno bili raspoloženi za odmazdu te da su djelovali na temelju dostupnih 'dokaza' koji su ukazivali na ono u što su oni u tom trenutku željeli vjerovati da se dogodilo."<ref name = "Herring 2001 121">{{Harvnb|Herring|2001|p=121}}.</ref> Početkom [[1959]]. godine snage [[Vietkong]]a brojale su 5000 ljudi, a do kraja [[1964]]. godine taj broj narastao je na gotovo 100.000 vojnika... Samo između [[1961]]. i 1964. godine vojna snaga podigla se s oko 850.000 na gotovo 1,000.000 ljudi.<ref name = "Demma 1989">{{Harvnb|Demma|1989}}.</ref> Brojke poslanih američkih vojnika u istom periodu su bile potpuno drugačije; s početnih 2000 godine 1961. broj se naglo podigao na 16,500 1964. godine.<ref name="USvietAnalysis">The United States in Vietnam: An analysis in depth of the history of America's involvement in Vietnam by George McTurnan Kahin and John W. Lewis, Delta Books, 1967.</ref> Početkom [[1965]]. godine, Vietkong je uništio otprilike 7559 vijetnamskih zaselaka.<ref name="Reader's Digest"/> Vijeće za nacionalnu sigurnost predložilo je [[bombardiranje]] Sjevernog Vijetnama u tri čina. Dana [[2. 3.]] 1965. godine, nakon napada na američke barake u kojima su bili stacionirani [[Američki marinci|Marinci]] u Pleikuu<ref name="DennisSimon">{{cite web |last =Simon |first =Dennis M. |title =The War in Vietnam,1965. – 1968. |date =august 2002. |url =http://faculty.smu.edu/dsimon/Change-Viet2.html |accessdate =7. 5. 2009. |archivedate =2009-04-26 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20090426064833/http://faculty.smu.edu/dsimon/Change-Viet2.html |deadurl =yes }}</ref> započele su operacije ''Flaming Dart'', ''Rolling Thunder'' i ''Arc Light''.<ref>Nalty 1998., str. 97., 261.</ref> Namjera navedenih bombaških kampanja kojima se prijetilo uništiti zračnu obranu Sjevernog Vijetnama i njegovu industrijsku infrastrukturu, a koje će u konačnici trajati pune tri godine, bila je prisiliti snage Sjevernog Vijetnama da prestanu davati svoju podršku Vietkongu. Bombardiranje je također služilo i u svrhu podizanja morala trupa Južnog Vijetnama.<ref name = "Tilford 89">Earl L. Tilford, ''Setup: What the Air Force did in Vietnam and Why''. Maxwell Air Force Base AL: Air University Press, 1991., str. 89.</ref> U razdoblju između [[mart]]a 1965. i [[Novembar|novembra]] [[1968]]. godine, samo operacija ''Rolling Thunder'' potapala je sjeverni dio države s milijunima projektila, raketa i bombi.<ref name = "Karnow 1997 468">{{Harvnb|Karnow|1997|p=468}}.</ref> Sjeverni Vijetnam nije bilo jedino područje bombardiranja. Tokom navedenog razdoblja provedene su i druge operacije na drugim područjima, poput operacija ''Commando Hunt'' čiji su cilj bili drugi dijelovi Vietkonga i infrastrukture vojske Sjevernog Vijetnama. Ta područja uključivala su [[Ho Ši Minov put]] koji je prolazio kroz [[Laos]] i [[Kambodža|Kambodžu]]. Međutim, cilj sprečavanja Sjevernog Vijetnama i Vietkonga nikada nije postignut. Jedan zapovjednik je napisao "da se ovdje radi o političkom ratu za koji je potrebno diskriminirati ubojstva. Najbolje oružje... bio bi nož... Najgore oružje je zrakoplov."<ref name = "Courtwright 2005 210">{{Harvnb|Courtwright|2005|p=210}}.</ref> Tadašnji Predsjednik združnog stožera američkog ratnog zrakoplovstva Curtis LeMay, međutim, dugo vremena zagovarao je nanošenje poražavajućeg udara Vijetnamu bombardiranjem te napisao da bi "[[Komunisti|Komuniste]] trebalo bombardirati sve dok ih ne vratimo u [[Kameno doba]]."<ref>[http://www.giga-usa.com/quotes/authors/curtis_e_lemay_a001.htm Gen. Curtis E LeMay].</ref> === Eskalacija sukoba === [[Datoteka:1965-02-08 Showdown in Vietnam.ogv|thumb|Vijesti u filmu o napadu na američku zračnu bazu te američki odgovor na napad iz [[1965]]. godine.]] [[Datoteka:Vietnamese villagers suspected of being communists by the US Army - 1966.jpg|thumb|upright|Seljaci za koje se sumnja da su pripadnici [[Viet Cong|Vietkonga]] nalaze se u zarobljeništvu američke vojske 1966. godine.]] Nakon nekoliko uzastopnih napada odlučeno je da baze američkog ratnog zrakoplovstva trebaju veću zaštitu budući se činilo da im vojska [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] sama ne može pružiti sigurnost. Dana [[8. 3.]] [[1965]]. godine u Južni Vijetnam poslano je 3000 [[Američki marinci|Američkih marinaca]]. Ovo je ujedno označilo početak američkog ratovanja u [[Vijetnam]]u. U to vrijeme američko javno mnijenje većinski je bilo za slanje trupa u [[Jugoistočna Azija|jugoistočnu Aziju]]. U izjavi sličnoj onoj koju je dao [[Francuzi]]ma gotovo dvije [[Desetljeće|dekade]] ranije, [[Ho Ši Min]] je upozorio da ako "[[Amerikanci]] žele ratovati narednih dvadeset godina, tada ćemo ratovati narednih dvadeset godina. Ako žele mir, sklopit ćemo mir i pozvati ih na poslijepodnevni čaj".<ref>{{Harvnb|Young|1991|p=172}}.</ref> Prema očitovanju prvog zamjenika ministra vanjskih poslova Trana Quanga Coa, primarni cilj rata bio je ujediniti Vijetnam i osigurati njegovu nezavisnost. Drugi su smatrali da politika [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] nije bila srušiti ostale [[Antikomunizam|nekomunističke]] vlade jugoistočne Azije.<ref name = "McNamara 1999 48">{{Harvnb|McNamara|1999|p=48}}.</ref> Međutim, izvještaji iz [[Pentagon]]a upozoravali su na "opasan period vijetnamskog širenja... [[Laos]] i [[Kambodža]] bile su lake mete takvog Vijetnama... [[Tajland]], [[Malezija]], [[Singapur]] pa čak i [[Indonezija]] mogli bi biti sljedeći."<ref>The Pentagon Papers (Beacon Press, 1971.), vol. 1, str. 52.</ref> Početni zadatak Marinaca bio je striktno obrambeni. U martu 1965. godine poslano je 3,500 marinaca, a ta brojka je samo do decembra iste godine narasla na čak 200.000.<ref name = "McNamara 1999 349_351">{{Harvnb|McNamara|1999|pp=349–51}}.</ref> Američka vojska dugi niz godina obučavala se isključivo za ofenzivno ratovanje. Bez obzira na politiku, zbog svog vojničkog obrazovanja američki zapovjednici nisu bili prikladni za vođenje obrambenih misija.<ref name = "McNamara 1999 349_351"/> U decembru [[1964]]. godine snage Južnog Vijetnama teško su poražene u bitci kod Bình Giã.<ref name = "Moyar 2006 339">{{Harvnb|Moyar|2006|p=[http://books.google.com/?id=phJrZ87RwuAC&pg=PA339 339]}}</ref> Iako su ranije [[Komunizam|komunističke]] snage provodile [[Gerilsko ratovanje|gerilske taktike]], u ovoj bitci porazile su jake južnovijetnamske trupe konvencionalnim načinom ratovanja.<ref>{{Harvnb|McNeill|1993|p=58}}.</ref> Kasnije je vojska Južnog Vijetnama ponovno poražena u junu 1965. godine u bitci kod Đồng Xoàija.<ref>{{Harvnb|McNeill|1993|p=94}}.</ref> [[Datoteka:Checking house during patrol.jpg|right|thumb|Američki vojnici u selu traže pripadnike [[Viet Cong|Vietconga]].]] Dezerterstvo se pojačavalo, a moral vojnika je opadao. General [[William Westmoreland]] izvijestio je američkog admirala Granta Sharpa Jr-a. da je situacija kritična.<ref name = "McNamara 1999 349_351"/> Izjavio je: "Uvjeren sam da američke trupe sa svojom energijom, mobilnošću i borbenom moći mogu uspješno preuzeti bitku protiv [[Vietkong]]a".<ref>U.S. Department of Defense, ''U.S.-Vietnam Relations'' vol. 4, str. 7.</ref> Uz ovaj prijedlog, Westmoreland je zagovarao još agresivnije slanje američkih trupa te stavljanje vojske Južnog Vijetnama "sa strane" kako bi Amerikanci preuzeli stvar u svoje ruke. Ignorirajući vojsku Južnog Vijetnama, američka involviranost u sukob postala je puno jača.<ref name = "McNamara 1999 353">{{Harvnb|McNamara|1999|p=353}}.</ref> Westmoreland je zamislio plan dobivanja rata u tri faze: *Prva faza - predanost američkih snaga (i ostalih snaga slobodnog svijeta) radi zaustavljanja gubitničkog trenda do kraja 1965. godine. *Druga faza - snažne ofenzivne akcije američkih trupa i njihovih saveznika kako bi se uništila [[gerila]] i druge organizirane neprijateljske snage. Ova faza završila bi nakon što bi neprijatelj postao istrošen, stavljen u obrambenu poziciju i izbačen iz velikih naseljenih područja. *Treća faza - za slučaj neprijateljske ustrajnosti, uslijedio bi period od dvanaest do osamnaest mjeseci nakon druge faze kako bi se konačno uništile sve neprijateljske snage u ostalim manje naseljenim područjima.<ref>U.S. Department of Defense, ''U.S.-Vietnam Relations'' vol. 5, str. 8. – 9.</ref> [[Lyndon B. Johnson|Predsjednik Johnson]] je navedeni plan odobrio, a njegovo odobravanje značilo je veliko odstupanje od inzistiranja prijašnje administracije da je vlada Južnog Vijetnama sama odgovorna za poražavanje gerile. Westmoreland je predvidio pobjedu do kraja [[1967]]. godine.<ref>U.S. Department of Defense, ''U.S.-Vietnam Relations'' vol. 4, str. 117. – 119. i vol. 5, str. 8. – 12.</ref> Johnson, međutim, o navedenoj promjeni u strategiji ratovanja nije obavijestio medije već je umjesto toga naglašavao kontinuitet.<ref>''Public Papers of the Presidents, 1965.'' Washington, D.C. Government Printing Office, 1966., vol. 2, str. 794. – 799.</ref> [[Datoteka:Glassboro-meeting1967.jpg|thumb|right|Sovjetski premijer Alexei Kosygin s američkim predsjednikom [[Lyndon B. Johnson|Lyndonom B. Johnsononm]] na konferenciji u Glassborou tokom koje su razgovarali o mogućnosti postizanja [[Mirovni sporazum|mirovnog sporazuma]].]] Uskoro su američki vojnici krenuli na odrađivanje jednogodišnjih tura u Vijetnamu bez pretjerano iskusnog vodstva. Jedan promatrač je napisao: "Nismo bili u Vijetnamu 10 godina, već tokom jedne godine 10 puta."<ref name = "Courtwright 2005 210"/> Kao rezultat vremenskog trajanja vojnog roka, programi obučavanja vojnika bili su skraćeni. [[Datoteka:HoCMT.png|thumb|left|[[Ho Ši Minov put]] koji prolazi kroz [[Laos]], [[1967]]. godine.]] Washington je počeo ohrabrivati svoje saveznike da i oni pošalju trupe pa su [[Australija]], [[Novi Zeland]], [[Južna Koreja]], [[Tajland]] i [[Filipini]]<ref name = "Karnow 1997 556">{{Harvnb|Karnow|1997|p=556}}.</ref> to i učinili. Međutim, veliki [[NATO]] saveznici [[Kanada]] i [[Velika Britanija]] odbili su zahtjev iz Washingtona za slanjem svojih trupa u Vijetnam.<ref>Peter Church. ed. ''A Short History of South-East Asia.'' Singapore, John Wiley & Sons, 2006., str. 193.</ref> Amerikanci i njihovi saveznici uskoro su započeli s nizom kompleksnih vojnih operacija poput operacija ''Masher'', ''Attleboro'', ''Cedar Falls'' i ''Junction City''. Međutim, komunistički pobunjenici ostali su jaki i demonstrirali su veliku taktičku fleksibilnost. U međuvremenu se dolaskom na čelo države premijera Nguyena Caoa Kyja politička situacija u Južnom Vijetnamu počela stabilizirati. S njim je na čelo došao i šef države general Nguyễn Văn Thiệu. Njihovim dolaskom završila je serija pučeva koji su se znali događati i po par puta godišnje. Godine 1967. Thieu je postao predsjednik, a Ky njegov zamjenik nakon namještenih izbora. Premda su nominalno bili građanska vlada, Ky je trebao održati moć koristeći vojsku. Ipak, Theiu ga je nadmudrio tako što je vojničke činove davao generalima iz svoje frakcije. Thieu je također bio osumnjičen za ubojstva Kyjevih lojalista, premda je tvrdio da se radilo o vojnim nesrećama. Nepovjerljivi i neodlučni Thieu je ostao predsjednik sve do [[1975]]. godine, nakon što je pobijedio na izborima [[1971]]. godine na kojima je bio jedini kandidat.<ref name = "Karnow 1997 706">{{Harvnb|Karnow|1997|p=706}}.</ref> Johnsonova administracija se prema vlastitim medijima koristila "politikom minimalne iskrenosti".<ref name = "Karnow 1997 18">{{Harvnb|Karnow|1997|p=18}}.</ref> Državni službenici koji su obavještavali medije o vojnim operacijama uglavnom su davali priče koje su naglasak stavljale na progres samog rata. Tokom vremena, upravo je ova politika snažno utjecala na promjenu mišljenja javnosti o samom ratu. Postepeno su se vijesti o ratu u medijima i vijesti koje su dolazile iz Pentagona u mnogome počele razlikovati, a sve to počelo je stvarati rupu u kredibilitetu američke javnosti prema vlastitoj vladi.<ref name = "Karnow 1997 18"/> [[Datoteka:Sgt. Ronald H. Payne Tunnel Rat Vietnam War 1967.jpg|thumb|left|Američki vojnik priprema se ući u tunel [[Viet Cong|Vietkonga]].]] === Ofanziva Tet === Krajem [[1967]]. godine [[Komunisti|komunističke snage]] namamile su američke u zaleđe sela Đắk Tô u bitku za Khe Sanh, mjesto na kojem su se [[SAD]] željele boriti zbog toga što su tamo mogle u potpunosti upotrijebiti svoju borbenu moć ne bojeći se za eventualne civilne žrtve. Međutim, dana [[31. 1.]] [[1968]]. godine vojske [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] i [[Vietkong]]a prekršile su primirje koje je tradicionalno bilo povezano s blagdanom Tet (vijetnamskom [[Nova godina|Novom godinom]]) i krenule u najveću bitku Vijetnamskog rata, [[Ofanziva Tet|Ofanzivu Tet]] u nadi da će njome izazvati narodni ustanak.<ref name="robertankony.com">{{cite web|url=http://www.robertankony.com/ |title=Robert C. Ankony, '&#39;Lurps: A Ranger's Diary of Tet, Khe Sanh, A Shau, and Quang Tri'&#39;, revised ed., Rowman & Littlefield Publishing Group, Landham, MD (2009.) |publisher=Robertankony.com |accessdate=24. 2. 2014}}</ref> Preko 85.000 trupa napalo je preko 100 gradova uključujući napade na sjedište generala [[William Westmoreland|Williama Westmorelanda]] i američku ambasadu u [[Sajgon]]u.<ref name = "McNamara 1999 363_365">{{Harvnb|McNamara|1999|pp=363–5}}.</ref> [[Datoteka:U.S. Marines in Operation Allen Brook (Vietnam War) 001.jpg|thumb|right|[[Američki marinci]] tokom operacije ''Allen Brook'' [[1968]]. godine.]] Premda su američke snage i snage [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] u početku bile šokirane razmjerom urbane ofanzive, vrlo brzo su uzvratile i desetkovale redove Vietkonga. U bivšem glavnom gradu Hueu, zajedničke trupe Vietkonga i vojske Sjevernog Vijetnama zauzele su imperijalističku tvrđavu i većinu grada te [[masakr]]irali preko 3000 nenaoružanih tamošnjih civila. Kasnije u bitci kod Huea, američke snage koristile su masivnu borbenu moć i ostavile 80 posto grada u potpunim ruševinama.<ref>{{Harvnb|Kolko|1985|pp=308–9}}.</ref> Niže na jugu, u gradu Quảng Trị, članovi američke vojske ubili su preko 600 pripadnika vojske Sjevernog Vijetnama i Vietconga u i oko grada. Za to vrijeme u Sajgonu 1000 pripadnika Vietkonga tri tjedna je odolijevalo napadima američke i južno-vijetnamske vojske od 11.000 vojnika. Međutim, Ofanziva Tet imala je drugu posljedicu koja u početku nije bila razmatrana. General Westmoreland postao je javno lice Vijetnamskog rata u SAD-u. Tri puta se nalazio na naslovnici časopisa ''Time'', a [[1965]]. godine proglašen je "Osobom godine" (eng. ''Man of the Year'').<ref name="Time">"The Guardians at the Gate", ''Time'' 7. 1. 1966., vol. 87, br.1.</ref> Časopis ''Time'' ga je opisao kao "snažnu personifikaciju američkog vojnika... koji je pisao historiju, smišljao planove bitaka i ulio... svojim podređenima vlastitu ideologiju u vezi američke pomoći i odgovornosti".<ref name="Time"/> Šest tjedana nakon početka Ofanzive Tet "podrška javnosti u vezi njegovog ratnog učinka pala je s 48 na 36 posto i, što je još dramatičnije, podrška njegovom načinu ratovanja pala je s 40 na 26 posto".<ref>Stanley Karnow, Vietnam: A History (New York: Penguin, 1986), p. 546</ref> Još u novembru 1967. godine Westmoreland je javnim nastupima pokušao poboljšati klonulu javnu podršku [[Lyndon B. Johnson|Johnsonovoj administraciji]].<ref name="Witz">Witz ''The Tet Offensive: Intelligence Failure in War'' str. 1. – 2.</ref> Tako je u govoru pred nacionalnom novinarskim klubom rekao da je postignuta točka rata "u kojoj se kraj nazire".<ref>Larry Berman. ''Lyndon Johnson's War.'' New York, W.W. Norton, 1991., str. 116.</ref> Upravo zbog toga javnost je bila još više šokirana i zbunjena kada je te njegove izjave Ofanziva Tet u potpunosti opovrgnula. Zahvaljujući upravo toj ofanzivi, američki mediji i javnost koji su do tada u većini slučajeva podržavali američke napore u [[Vijetnam]]u sada su se okrenuli protiv Johnsonove administracije, jer se stvorila rupa u kredibilitetu prema vlastitoj vladi. Premda je Ofanziva Tet u smislu žrtava i kontrole teritorija označila veliku pobjedu savezničkih trupa, u smislu strateških posljedica značila je čisti poraz: postala je prekretnica američkog uplitanja u Vijetnamski rat zbog toga što je imala duboki utjecaj na (ne)podržavanje sukoba u samom SAD-u.<ref name="robertankony.com"/> Unatoč vojnom porazu komunističkih snaga, Ofanziva Tet postala je njihova politička pobjeda i označila je kraj ere predsjednika Lyndona B. Johnsona koji je - zbog toga što mu je podrška javnosti pala s 48 na 36 posto - odlučio ne izaći na sljedeće predsjedničke izbore.<ref name="Witz"/> James Witz je napisao: "Ofanziva Tet je bila kontradiktorna izjavama Johnsonove administracije i vojske o progresu rata".<ref name="Witz"/> Ofanziva je također označila i obavještajni neuspjeh na razini [[Pearl Harbor]]a.<ref name = "Karnow 1997 556" /><ref>Harold P. Ford. ''CIA and the Vietnam Policymakers'' str. 104. – 123.</ref> Novinar Peter Arnett, međutim, citirao je službenika kojeg nije htio identificirati<ref>{{cite book|last=Keyes|first=Ralph|title=The Quote Verifier: Who Said What, Where, and When|url=https://archive.org/details/quoteverifierwho00keye|year=2006|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-34004-9}}</ref>, a koji je za selo Ben Tre<ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0D1FFA3F541B7B93CAA91789D85F4C8685F9 Survivors Hunt Dead of Bentre, Turned to Rubble in Allied Raids] nytimes.com.</ref> izjavio: "Bilo je potrebno uništiti to selo kako bi ga se spasilo."<ref>[http://www.jewishworldreview.com/cols/charen040103.asp "Peter Arnett: Whose Man in Baghdad?"], [[Mona Charen]], ''Jewish World Review'', 1. 4. 2003.</ref> [[Datoteka:Deadvietcong2.jpg|thumb|right|Pripadnici [[Viet Cong|Vietkonga]] i vojske [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] koje su ubili vojnici američkih zračnih snaga u napadu na zračnu bazu Tan Son Nhut tokom [[Ofanziva Tet|Ofanzive Tet]].]] Walter Conkite je u svom editorijalu rekao: "Reći da smo danas bliže pobjedi je, sukladno dokazima, vjerovati optimistima koji su griješili u prošlosti. Predložiti da smo na rubu poraza je odlazak u neopravdani pesimizam. Međutim, reći da se nalazimo u pat poziciji čini se kao jedini realističan, iako ne i zadovoljavajući, zaključak".<ref name="Moore">{{cite news|last=Moore|first=Frazier|title=Cronkite, who defined the role of anchor, dies at 92|agency=Associated Press|publisher=News Observer|date=18. 7. 2009.|url=http://www.newsobserver.com/2009/07/18/73490/cronkite-who-defined-the-role.html|accessdate=31. 10. 2013|archive-date=2013-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131106042844/http://www.newsobserver.com/2009/07/18/73490/cronkite-who-defined-the-role.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Harvnb|Oberdorfer|2001|p=251}}.</ref> Nakon Cronkiteovog javljanja na [[Televizija|televiziji]], predsjednik Johnson je navodno rekao: "Ako sam izgubio Cronkitea, izgubio sam srednju Ameriku".<ref name="Philly">{{cite web|title=Walter Cronkite dies|publisher=Philadelphia Inquirer|date=17. 7. 2009.|url=http://articles.philly.com/2009-07-17/news/24985744_1_walter-cronkite-united-press-wire-service-marlene-adler|accessdate=18. 7. 2009|first=Lee|last=Winfrey|first2=Michael D.|last2=Schaffer|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416100044/http://articles.philly.com/2009-07-17/news/24985744_1_walter-cronkite-united-press-wire-service-marlene-adler}}</ref><ref>{{cite news|title=Broadcast News|url=http://www.nytimes.com/books/97/01/26/reviews/970126.26wickert.html|publisher=New York Times|author=Wicker, Tom|date=26. 1. 1997.|accessdate=1. 5. 2009}}</ref> Westmoreland je postao načelnik glavnog vojnog stožera u martu 1968. godine nakon što je svaki otpor bio ugašen. Tehnički se radilo o promociji, ali je njegova pozicija postala neodrživa zbog navedene ofanzive te zbog činjenice što je u medije procurio njegov zahtjev za slanje dodatnih 200.000 vojnika. Westmorelanda je naslijedio njegov zamjenik [[Creighton Abrams]], zapovjednik manje sklon istupima u medijima.<ref>Sorely 1999., str. 11. – 16.</ref> Dana [[10. 5.]] [[1968]]. godine, unatoč malim očekivanjima, započeli su mirovni pregovori između SAD-a i Sjevernog Vijetnama u [[Pariz]]u. Pregovori su se odugovlačili pet mjeseci, sve dok Johnson nije dao naredbu za prestanak [[Bombardiranje|bombardiranja]] Sjevernog Vijetnama. Historičar Robert Dallek je napisao: "Johnsonova eskalacija sukoba u Vijetnamu podijelila je [[Amerikanci|Amerikance]] u dva ratna stožera... koštala 30.000 američkih života do trenutka dok on nije izašao iz predsjedničkog ureda i praktički uništila njegovo predsjedništvo...".<ref>Gerdes (ed.) ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 27.</ref> Njegovo odbijanje slanja dodatnih trupa u Vijetnam viđeno je kao priznanje da je rat izgubljen.<ref name="Command Magazine Issue 18, page 15">Command Magazine Issue 18, str. 15.</ref> S druge strane gledišta, može se reći da je odbijanje slanja trupa bio i taktički potez kojim se htjelo reći da se rat nije mogao dobiti dodatnom eskalacijom, barem ne po cijenu koja bi bila prihvatljiva američkom narodu.<ref name="Command Magazine Issue 18, page 15"/> Ministar obrane Robert McNamara je rekao: "Opasna iluzija američke pobjede u tom trenutku bila je mrtva."<ref name = "McNamara 1999 366_367">{{Harvnb|McNamara|1999|pp=366–7}}.</ref> Rat u Vijetnamu bilo je glavno političko pitanje tokom predsjedničkih izbora 1968. godine. Te izbore dobio je [[Republikanska stranka (SAD)|republikanski kandidat]] [[Richard Nixon]]. == Razdoblje predsjednika Nixona (1969–1972) == === Vijetnamizacija === Veliki gubitci komunističkih trupa tokom [[Ofanziva Tet|Ofanzive Tet]] omogućile su [[Predsjednik SAD-a|američkom predsjedniku]] [[Richard Nixon|Richardu Nixonu]] da započne s povlačenjem američkih snaga iz [[Vijetnam]]a. Njegov plan, nazvan [[Nixonova doktrina]], uključivao je obučavanje vojske [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] kako bi oni samostalno mogli obraniti svoju državu. Takva politika uskoro je postala poznata pod drugim imenom - ''Vijetnamizacija''. Vijetnamizacija je imala mnogo sličnosti s politikom [[John F. Kennedy|Kennedyjeve administracije]] uz jednu bitnu iznimku: dok je Kennedy inzistirao da se vojska Južnog Vijetnama bori sama, Nixon je pokušao limitirati opseg konflikta. Nixon je izjavio: "Večeras najavljujem planove za povlačenje dodatnih 150.000 američkih trupa čiji povratak se očekuje do proljeća sljedeće godine. Na taj način smanjit ćemo naše prisustvo u Vijetnamu za sveukupno 265.500 vojnika - puno ispod broja vojnika koji je postojao kada smo prije 15 mjeseci preuzeli predsjedništvo." Dana [[10. 10.]] [[1969]]. godine Nixon je naredio zrakoplovnoj eskadrili [[B-52 Stratofortress|B-52]] naoružanoj [[Nuklearno oružje|nuklearnim oružjem]] da odlete do sovjetske granice, a sve u cilju kako bi - koristeći se svojom ''teorijom luđaka'' (eng. ''Madman Theory'') - uvjerio [[Sovjetski Savez]] da je sposoban učiniti sve što je potrebno ne bi li okončao rat u Vijetnamu. Nixon je također tražio pregovore. Glavni zapovjednik oružanih snaga na bojišnici [[Creighton Abrams]] zbog toga je radio na malim vojnim operacijama, usmjerenim prema komunističkoj logistici te na bolji način koristio vlastitu borbenu moć i bolje surađivao s vojskom Južnog Vijetnama. Nixon je također započeo s [[detant]]om sa Sovjetskim Savezom te [[Kina|Kinom]]. Takav način vođenja politike pomogao je smanjenju globalnih tenzija te smanjenju prijetnji upotrebe nuklearnih oružja obiju supersila. Međutim, Nixon je bio razočaran što Sovjetski Savez i Kina nastavljaju s opskrbljavanjem vojske [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]]. U septembru 1969. godine [[Ho Ši Min]] je [[smrt|umro]] u 79. godini života. Cijelo to vrijeme antiratni pokret u [[SAD|SAD-u]] dobiva na sve jačoj snazi. Nixon je pokušao utjecati na američku "tihu većinu" za koju je mislio da i dalje podržava rat bez da to izjavljuje u javnosti. Međutim, nakon medijskog otkrića masakra u Mai Laiju tokom kojeg je američki vod silovao i ubio nedužne civile, te nakon incidenta s osmoricom vojnika iz specijalnih postrojbi koji su uhićeni zbog ubojstva navodnog dvostrukog agenta, izbili su novi nacionalni i međunarodni protesti protiv rata. Početkom [[1970]]. godine američke vojne trupe počele su se povlačiti iz pograničnih područja gdje se odvijalo najviše bitaka te su stacionirane na obali i u unutrašnjosti, a sve to uzrokovalo je pad u broju žrtava te godine u odnosu na 1969. godinu za više od 50 posto. === Kambodža i Laos === Još od [[1955]]. godine princ [[Norodom Sihanouk]] proglasio je [[Kambodža|Kambodžu]] neutralnom, ali su [[komunisti]] koristili njezino tlo kao bazu pa je Sihanouk tolerirao njihovu prisutnost zbog toga što nije želio biti uvučen u širi sukob u regiji. Međutim, pod pritiskom [[Washington]]a ovu politiku promijenio je [[1969]]. godine pa vijetnamski komunisti više nisu bili dobrodošli. Predsjednik [[Richard Nixon|Nixon]] iskoristio je tu priliku za masivnu bombašku kampanju naziva ''Operacija Menu'' usmjerenu protiv komunističkih utočišta uzduž kambodžanske i vijetnamske granice. Samo je pet visoko odlikovanih dužnosnika znalo za navedenu operaciju. Godine [[1970]]. princa Sihanouka svrgnuo je proamerički premijer Lon Nol. Na zahtjev zamjenika vođe [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] Nuona Chee [[Sjeverni Vijetnam]] napao je Kambodžu 1970. godine. [[SAD]] i vojska [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] nakon toga ušli su u Kambodžu kako bi napali vojsku Sjevernog Vijetnama i [[Vietkong]] te pokušali zaustaviti komunističko okruženje u glavnom gradu [[Phnom Penh]]u. Ovaj upad označio je početak antiratnih protesta diljem SAD-a zbog toga što je Nixon ranije obećao smanjenje američke angažiranosti u sukobu. Pripadnici nacionalne garde ubili su četvero studenata tokom protesta u državi [[Ohio]] na [[Sveučilište|sveučilištu]] Kent State što je uzrokovalo daljnju javnu srdžbu u SAD-u. Budući da Nixonova administracija nije reagirala na navedeni incident onako kako je javnost to očekivala, antiratni pokret uzeo je sve više maha. Za to vrijeme, američke zračne snage nastavile su sa žestokim bombardiranjem Kambodže kao podrška tamošnjoj vladi, a sve kao dio operacije naziva ''Freedom Deal''. Godine [[1971]]. [[New York Times]] se domogao izvještaja iz Pentagona (tzv. ''Pentagon Papers''). Tajni dokumenti otkrili su kompletnu historiju američke upletenosti u sukob u [[Vijetnam]]u, a sve uz odobrenje [[Ministarstvo obrane Sjedinjenih Američkih Država|Ministarstva obrane]] čime se došlo do zaključka da je američka javnost godinama bila izložena zabludi. [[Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država|Vrhovni sud SAD-a]] presudio je da je objava tajnih dokumenata bila legalna. U februaru 1971. godine vojska Južnog Vijetnama krenula je u operaciju ''Lam Son 719'' čiji je cilj bilo presijecanje [[Ho Ši Minov put|Ho Ši Minovog puta]] u [[Laos]]u. U prividno neutralnom Laosu dugo je trajao građanski rat u kojem su se sukobili pripadnici [[Lao narod]]a koje su podupirale SAD i [[Pathet Lao]] sa svojim saveznicima iz Sjevernog Vijetnama. Nakon što su naišli na otpor tokom operacije, snage Južnog Vijetnama povukle su se u konfuziji. Počeli su bježati preko polja koja su bila prekrivena njihovim vlastitim mrtvim vojnicima. Kada su potrošili rezerve goriva, vojnici su napustili svoja vozila i pokušali se ukrcati na američke [[helikopter]]e koji su poslani kako bi pokupili ranjene. Mnogo vojnika Južnog Vijetnama vješalo se za skije helikoptera u očajničkom pokušaju da spase vlastite živote. Američke letjelice morale su uništiti ostavljenu vojnu opremu, uključujući i [[tenk]]ove, kako ista ne bi došla u neprijateljske ruke. Polovica trupa vojske Južnog Vijetnama je u navedenoj operaciji ubijena ili zarobljena. Sama operacija bila je totalni fijasko i označila je potpuni potop ''Vijetnamizacije''. Karnow je napisao: "Ovdje se radilo o zabludi monumentalne prirode. Vrhovni zapovjednici oružanih snaga Južnog Vijetnama obučavani su od strane Amerikanaca deset, pa čak i petnaest godina od kojih su mnogi otišli na obučavanje u Sjedinjene Države, ali na kraju se ispostavilo da nisu puno naučili." Godine 1971. [[Australija]] i [[Novi Zeland]] povukli su svoje vojnike iz Vijetnama. Američke trupe dodatno su se smanjile na 196,700 vojnika uz rok od povlačenja još 45.000 vojnika do februara [[1972]]. godine. Kako su se antiratni prosvjedi širili SAD-om, u vojnim redovima širila se razočaranost i loša disciplina uključujući konzumiranje [[Droga|droge]] i [[dezerter]]stvo. ''Vijetnamizacija'' je ponovno testirana 1972. godine za vrijeme ''Uskršnje ofanzive'' kada je vojska Sjevernog Vijetnama napala Južni Vijetnam. Vojska Sjevernog Vijetnama skupa s Vietkongom brzo je osvojila sjeverne provincije i u koordinaciji s ostalim snagama iz Kambodže prijetila prepoloviti zemlju na pola. Za to vrijeme povlačenje američkih trupa se nastavilo, ali američke zračne snage odradile su ''Operaciju Linebacker'' i bombaškim napadima uspjele zaustaviti ofanzivu. Međutim, u tom trenutku postalo je jasno da bez američke zračne potpore Južni Vijetnam nije mogao preživjeti. Posljednje američke trupe na tlu povučene su do kraja marta [[1973]]. godine; [[američka mornarica]] i zračne snage ostale su u Tonkinškom zaljevu kao i u [[Tajland]]u i [[Guam]]u. === Predsjednički izbori 1972. i mirovni pregovori u Parizu === Vijetnamski rat bio je glavna tema predsjedničkih izbora [[1972]]. godine. [[Richard Nixon|Nixonov]] suparnik [[George McGovern]] u svojoj je kampanji bio za povlačenje svih snaga iz [[Vijetnam]]a. Nixonov savjetnik za nacionalnu sigurnost, [[Henry Kissinger]], nastavio je s tajnim pregovorima s Le Ducom Thoom iz [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]]. U oktobru 1972. godine postigli su dogovor. Međutim, predsjednik [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] Thieu zahtijevao je goleme izmjene [[Mirovni sporazum|mirovnog sporazuma]]. Kada su detalji sporazuma postali javni u Sjevernom Vijetnamu, Nixonova administracija smatrala je da Sjever želi osramotiti predsjednika. Pregovori su stali na mrtvoj točki, a [[Hanoi]] je tražio nove izmjene. Kako bi pokazao svoju potporu Južnom Vijetnamu i prisilio Hanoi da se vrati za pregovarački stol, Nixon je naredio novu ''Operaciju Linebacker II'' koja se sastojala od žestokog [[Bombardiranje|bombardiranja]] gradova Hanoi i Haiphong u razdoblju od [[18. 12.|18.]] do [[29. 12.]] [[1972]]. godine. U ofanzivi je uništen veliki dio preostale gospodarstvene i industrijalne moći Sjevernog Vijetnama. Paralelno s ovim napadima, Nixon je vršio pritisak na Thieua da pristane na uvjete dogovora, prijeteći da će prekršiti jednostrani mir i u potpunosti prestati davati toliko potrebnu američku pomoć. Dana [[15. 1.]] [[1973]]. godine Nixon je najavio prestanak ofanzivnih akcija protiv Sjevernog Vijetnama. Mirovni sporazum u Parizu o "završetku rata i ponovnom postizanju mira u Vijetnamu" potpisan je [[27. 1.]] 1973. godine te je na taj način službeno okončana američka upletenost u Vijetnamski sukob. Prekid vatre obznanjen je i u Sjevernom i u Južnom Vijetnamu, a američki ratni zarobljenici pušteni su na slobodu. Dogovor je garantirao teritorijalni integritet Vijetnama (poput onoga koje je garantirala [[Ženevska konvencija]] iz [[1954.]] godine) te nacionalne izbore na sjeveru i jugu zemlje. Prema potpisanom mirovnom dogovoru, američke snage imale su period od šezdeset dana za potpuno povlačenje s teritorija Vijetnama. "Ovaj članak", ističe Peter Church "zapravo je jedini u cijelom pariškom mirovnom sporazumu koji je u potpunosti ispoštovan". == Protivljenje američkom uplitanju u Vijetnamski rat (1962–1973) == [[Datoteka:A female demonstrator offers a flower to military police on guard at the Pentagon during an anti-Vietnam demonstration. Arlington, Virginia, USA.jpg|left|thumb|Antiratne demonstracije [[1967]]. godine.]] [[Datoteka:Vietnam War protest in Washington DC April 1971.jpg|thumb|Protesti protiv rata u Washingtonu dana [[24. 4.]] [[1971]]. godine.]] Tokom trajanja Vijetnamskog rata veliki dio američke populacije protivio se američkom uplitanju u sukob u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]]. Javno mnijenje u vezi uplitanja u sukob snažno se okrenulo protiv [[rat]]a nakon [[1967]]. godine, a do [[1970]]. tek trećina Amerikanaca vjerovala je da [[SAD]] nisu pogriješile sa slanjem vlastitih trupa da se bore u [[Vijetnam]]u.<ref>Lunch, W. & Sperlich, P. (1979). The Western Political Quarterly. 32(1). str. 21. – 44.</ref> Gotovo trećina američke populacije snažno se protivila ratu. Danas je moguće specificirati točno određene grupe koje su predvodile antiratni pokret i njihove razloge zbog čega su to radili. Mnogi mladi ljudi protestirali su zbog toga što su upravo oni bili ti koji su mogli biti unovačeni i otići u taj dio [[Jugoistočna Azija|jugoistočne Azije]], dok su ostali bili protiv rata zbog rasta popularnosti samog antiratnog pokreta u smislu [[Kontrakultura 60-ih|Kontrakulture 60-ih]] i općenite kulture konzumiranja [[Droga|droge]] u američkom društvu tog doba te slušanja glazbe koja je u to vrijeme bila na vrhuncu popularnosti.<ref>{{cite web|url=http://www.robertankony.com/publications/perspectives/ |title=Robert C. Ankony, "Perspectives," '&#39;Vietnam'&#39; magazine, Aug. 2002, 58–61 |publisher=Robertankony.com |date=27. 10. 2013.|accessdate=24. 2. 2014}}</ref> Neki zagovornici mirovnog pokreta tražili su jednostrano povlačenje američkih snaga iz Vijetnama. Jedan od glavnih razloga tog mišljenja bilo je to da bi povlačenje trupa pridonijelo stabilizaciji regije, a samim time bi se automatski smanjilo krvoproliće. Rano protivljenje američkom uplitanju u Vijetnamski sukob svoju je inspiraciju crpilo iz [[Ženevska konvencija|Ženevske konvencije]] [[1954]]. godine. Na američku potporu Diemovom režimu gledalo se kao na osujećivanje [[Demokracija|demokracije]] kakvom se Amerika inače ponosi. [[John F. Kennedy]], dok je još bio senator, protivio se američkom uplitanju u Vijetnam.<ref name="USvietAnalysis"/> Protivljenje uplitanju u Vijetnamski sukob ujedinilo je grupe koje su se protivile američkom [[Antikomunizam|antikomunizmu]] i imperijalizmu.<ref>Louis B. Zimmer, ''The Vietnam War Debate''; str. 54. –55.; Hardcover: 430 pages; Publisher: Lexington Books (13. 10. 2011.); {{ISBN| 0739137697}}.</ref> Ostali, poput Stephena Spira protivili su se ratu na temelju [[Teorija pravednog rata|Teorije pravednog rata]]. Neki su pokušavali pokazati solidarnost prema ljudima iz Vijetnama, poput Normana Morrisona koji je imitirao djela [[Thích Quảng Đức|Thícha Quảnga Đứca]]. U televizijskom programu od [[15. 5.]] [[1965]]. godine, Eric Severeid je, javljajući se za [[CBS]], održao debatu između McGeorgea Bundyja i Hansa Morgenthaua čiji je cilj bio ukazati na glavne ratne interese SAD-a u to vrijeme s pitanjima: "1. Koje je opravdanje američke prisutnosti u Vijetnamu - zašto smo uopće tamo?; 2. Koja je fundamentalna priroda ovog rata? Radi li se o agresiji [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] ili je to građanski rat među ljudima Južnog Vijetnama?; 3. Na koji način je vlast komunističke [[Kina|Kine]] uopće upletena u sukob u Vijetnamu i koji su njezini daljnji planovi?; 4. Koje su alternative našoj trenutnoj politici u Vijetnamu?"<ref>Louis B. Zimmer, ''The Vietnam War Debate''; str. 53. – 54.; Hardcover: 430 pages; Publisher: Lexington Books (13. 10. 2011.); {{ISBN| 0739137697}}.</ref><ref>Videorecording of entire debate proceedings available at the ''Museum of Radio and Television'' in New York City.</ref> Protivljenje ratu u nekim trenucima išlo je toliko daleko da su organizirane ulične demonstracije kako bi se pokušalo promijeniti političko mišljenje prema sukobu. Dana [[15. 10.]] [[1969]]. godine, masovni prosvjed diljem SAD-a nazvan ''Vijetnamski moratorij'' privukao je milijune [[Amerikanci|Amerikanaca]] na ulice.<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/15/newsid_2533000/2533131.stm 1969: Millions march in US Vietnam Moratorium]. BBC On This Day.</ref> Na demokratskoj nacionalnoj konvenciji 1968. godine izbili su nemiri tokom protesta protiv rata.<ref>Jennings & Brewster 1998: 413.</ref> Nakon što su u javnost procurile informacije o masakru u selu Mai Lai 1968. godine antiratni pokret dobio je još više članova, a neki ratni veterani pridružili su se pokretu nazvanom ''Vijetnamski veterani protiv rata''. Fatalna pucnjava koja se dogodila na [[Sveučilište|sveučilištu]] Kent State [[1970]]. godine u kojoj je poginulo četvero studenata dovela je do masovnih protesta na sveučilištima diljem SAD-a.<ref>{{Cite journal|url=http://www.greenwych.ca/vietnam.htm|title=Vietnam – A View from the Walls: a History of the Vietnam Anti-War Movement|author=Bob Fink|publisher=Greenwich Publishing|ref=harv|date=|access-date=2014-11-02|archive-date=2013-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111005135/http://www.greenwych.ca/vietnam.htm|dead-url=yes}}</ref> Antiratni prosvjedi završili su kada su se posljednje američke trupe povukle iz Vijetnama, nakon potpisanog mirovnog sporazuma u [[Pariz]]u [[1973]]. godine. Južni Vijetnam ostavljen je da se brani sam, a kao posljedica toga mnogi stanovnici tog dijela svijeta pobjegli su upravo u Sjedinjene Države.<ref>Immigration in US history |url=http://crfimmigrationed.org/index.php/immigration-in-us-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429071846/http://crfimmigrationed.org/index.php/immigration-in-us-history |date=2011-04-29 }} |chapter=History Lesson 8: Refugees From Vietnam and Cambodia |chapter-url=http://crfimmigrationed.org/index.php/lessons-for-teachers/147-hl8 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110083317/http://crfimmigrationed.org/index.php/lessons-for-teachers/147-hl8 |date=2014-11-10 }} |publisher=Constitutional Rights Foundation</ref> == Odlazak Amerikanaca (1973–1975) == [[Datoteka:Vietnam War protesters.jpg|thumb|left|Antiratni prosvjedi]] Tokom posljednjih godina ''Vijetnamizacije'' [[SAD|Sjedinjene Države]] započele su s drastičnim smanjivanjem vlastitih trupa u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]]. Mnogo je trupa povučeno iz regije, a [[5. 3.]] [[1971]]. godine SAD su u bivšu bazu Bragg u [[Sjeverna Karolina|Sjevernoj Karolini]] vratile 5. postrojbu specijalnih jedinica koja je bila prva američka jedinica poslana u Južni Vijetnam.<ref name="Stanton p. 240">{{harvnb|Stanton|2003|p=240}}</ref> {{#tag:ref|Dana 8. 3. 1965. godine prva američka vojna jedinica došla je u Vijetnam kako bi zaštitila međunarodni aerodrom Da Nang.<ref>{{Harvnb|Willbanks|2009| p =110}}</ref><ref name="nps.gov">{{cite web|ref=harv|year= 2010 |url = http://www.nps.gov/mrc/reader/vvmcr.htm|title = Facts about the Vietnam Veterans memorial collection| publisher = National Park Service| accessdate =26. 4. 2010}}</ref> |group="A"}} Prema [[Mirovni sporazum|mirovnom sporazumu]] iz [[Pariz]]a potpisanog između ministra vanjskih poslova [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] Lêa Đứca Thọa, američkog državnog tajnika [[Henry Kissinger|Henryja Kissingera]] i južnovijetnamskog predsjednika Thieua, američke vojne snage povukle su se iz Južnog Vijetnama, a došlo je i do razmjene ratnih zarobljenika. Sjevernom Vijetnamu bilo je dopušteno da nastavi opskrbljivati komunističke trupe na jugu, ali samo zamjenjujući potrošeni materijal. Kasnije te godine Kissinger i Thọ dobili su [[Nobelova nagrada za mir|Nobelovu nagradu za mir]], ali ju je vijetnamski pregovarač odbio primiti uz komentar da pravi mir još uvijek nije postignut. [[Komunisti|Komunističke vođe]] nadale su se da će potpisani sporazum o prekidu vatre otići na njihovu stranu. Međutim [[Sajgon]] je započeo potiskivati [[Vietkong]] potpomognut američkom pomoći koju je dobio prije nego je sporazum stupio na snagu. Prema memoarima Trầna Văna Tràa zbog toga su komunisti krenuli s novom strategijom organiziranja serije sastanaka u [[Hanoi]]ju tokom [[mart]]a [[1973]]. godine.<ref name = "Karnow 1997 672_674">{{Harvnb|Karnow|1997|pp=672. – 4.}}.</ref> Kao vrhovni zapovjednik Vietkona, Tra je sudjelovao u nekoliko takvih sastanaka. Nakon prestanka [[Bombardiranje|bombardiranja]] Sjevernog Vijetnama od strane [[Amerikanci|Amerikanaca]], rad na [[Ho Ši Minov put|Ho Ši Minovom]] putu te ostalim logističkim strukturama mogao se nastaviti. Logistika se nastavljala sve dok Sjever ne bi došao u poziciju napraviti masovnu invaziju na Jug, a koju je planirao tokom sušne sezone [[1975]]./[[1976|76]]. godine. Tra je izračunao da bi to mogao biti posljednji pokušaj Hanoija da udari na južnjake prije nego Sajgon bude u potpunosti pripravan za bitku.<ref name = "Karnow 1997 672_674"/> [[Datoteka:ElectoralCollege1972.svg|thumb|right|300px|Karta [[SAD|SAD-a]] koja pokazuje pobjedu predsjednika [[Richard Nixon|Richarda Nixona]] na predsjedničkim izborima [[1972]]. godine u 49 od sveukupno 50 država.]] Na predsjedničkim izborima [[1972]]. godine održanim u novembru, [[Demokratska stranka (SAD)|demokratski kandidat]] George McGovern izgubio je 49 od sveukupno 50 država od predsjednika [[Richard Nixon|Richarda Nixona]]. Dana [[15. 3.]] [[1973]]. godine predsjednik Nixon natuknuo je da će se SAD ponovno uplesti u sukob ako Komunisti naruše prekid vatre. Međutim, javnost i [[Kongres Sjedinjenih Američkih Država|Kongres SAD-a]] nisu podupirali predsjednika pa je u aprilu za američkog ambasadora u [[Vijetnam]]u Nixon postavio Grahama Martina. Upravo njegovo postavljanje za ambasadora bio je rani signal da je [[Washington]] odustao od Vijetnama. Tokom njegovog saslušanja u junu 1973. godine, ministar obrane James R. Schlesinger izjavio je da predlaže nastavak američkog bombardiranja Sjevernog Vijetnama u slučaju da Sjeverni Vijetnam krene s velikom ofanzivom prema Južnom Vijetnamu. Dana [[4. 6.]] 1973. godine [[Senat Sjedinjenih Američkih Država|američki Senat]] donio je ''Case-Church'' amandman kako bi spriječio takvu intervenciju.<ref name = "Karnow 1997 670_672">{{Harvnb|Karnow|1997|pp=670. – 2.}}.</ref> [[Naftna kriza]] u oktobru 1973. godine koja je uslijedila nakon [[Jomkipurski rat|Jomkipurskog rata]] u [[Egipat|Egiptu]] uzrokovala je znatnu štetu u gospodarstvu Južnog Vijetnama. Vietkong je nastavio sa svojim ofanzivnim operacijama kada je započela sezona suše i do januara [[1974]]. godine ponovno zauzela teritorij kojeg je izgubila u prethodnoj sušnoj sezoni. Nakon dva sukoba u kojem je poginulo 55 pripadnika vojske Južnog Vijetnama, predsjednik Thieu je dana [[4. 1.]] 1974. godine obznanio da je rat ponovno započeo te da mirovni sporazum u Parizu više nije na snazi. Tokom trajanja prekida vatre poginulo je preko 25.000 ljudi iz Južnog Vijetnama. [[Datoteka:Hanoi-taxi-march1973.jpg|thumb|Nedavno pušteni američki ratni zarobljenici iz zatvoreničkih logora [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] [[1973]]. godine.]] Dana [[9. 8.]] [[1974]]. godine [[Gerald Ford]] preuzeo je predsjedništvo SAD-a nakon što je predsjednik Nixon podnio ostavku uslijed [[Afera Watergate|Watergate skandala]]. U to vrijeme Kongres SAD-a je smanjio financijsku pomoć Južnom Vijetnamu s jedan bilijun [[Američki dolar|dolara]] na 700,000.000 dolara. Te iste godine izabran je novi Kongres SAD-a u kojem su dominirali demokrati koji su bili još odlučniji konfrontirati se s predsjednikom u vezi rata. Kongres je odmah izglasao restrikcije za financiranje i vojnu aktivnost tokom 1975. godine uz uvjet da do 1976. godine SAD u potpunosti raskinu bilo kakve veze sa sukobom u Vijetnamu.<ref>{{cite web|url= http://www.history.com/this-day-in-history/thieu-announces-war-has-resumed |title=This Day in History 1974: Thieu announces war has resumed |publisher=History.com |accessdate=17. 10. 2009}}</ref> Uspjeh ofanzive 1973./74. tokom sezone suše inspirirao je Traa da se u oktobru 1974. godine vrati u Hanoi i zatraži veću ofanzivu tokom sljedeće sušne sezone. Ovoga puta Tra je mogao putovati autocestom što je bila znatna promjena u odnosu na dane kada su se za putovanja koristile nesigurne planinske ceste Ho Ši Minovog puta.<ref name = "Karnow 1997 676">{{Harvnb|Karnow|1997|p=676}}.</ref> Giap, ministar obrane Sjevernog Vijetnama, nije želio odobriti Traov plan zbog toga što je mislio da bi veća ofanziva mogla nanovo isprovocirati američku reakciju te tako narušiti njegov plan za veliku invaziju planiranu 1976. godine. Tra je zbog toga zatražio pomoć od prvog tajnika [[La Duan]]a koji je odobrio operaciju koja je zahtijevala ograničenu ofanzivu iz [[Kambodža|Kambodže]] u provinciju Phước Long. Cilj napada bio je riješiti logističke probleme, izazvati reakciju snaga Južnog Vijetnama, ali i vidjeti hoće li se Amerika ponovno uplesti u sukob. Dana [[13. 12.]] 1974. godine snage Sjevernog Vijetnama napale su rutu 14 provincije Phước Long. Phuoc Binh, glavni grad provincije, pao je [[6. 1.]] [[1975]]. godine. Predsjednik Ford očajnički je pokušao od svog Kongresa dobiti odobrenje za sredstva kako bi pomogao vojsci Južnog Vijetnama prije nego bude pregažena, ali Kongres je to odbio učiniti. Pad Phuoc Binha i nedostatak američkog odgovora na napad ostavio je vojsku Južnog Vijetnama potpuno demoraliziranom. Brzina uspjeha nagnala je Politburo da preispita svoju strategiju. Odlučeno je da će operacije u središnjem gorju biti povjerene generalu Vănu Tiếnu Dũngu te da bi se Pleiku trebao zauzeti, ako bi to bilo moguće. Prije nego je otišao na Jug, Le Duan je rekao Dungu: "Nikada prije nismo imali tako savršene vojne i političke uvjete ili takvu stratešku prednost kao što ih imamo sada."<ref>Clark Dougan, David Fulgham et al., ''The Fall of the South.'' Boston: Boston Publishing Company, 1985., str. 22.</ref> Početkom 1975. godine Južni Vijetnam imao je tri puta više [[Artiljerija|artiljerije]] i dva puta više [[tenk]]ova i ostalih naoružanih vozila nego njegovi neprijatelji. Također je imao i 1400 zrakoplova, a bio je i duplo brojniji u samim vojnim jedinicama od svojih komunističkih neprijatelja.<ref>[http://www.counterpunch.org/kolko04292005.html The End of the Vietnam War, 30 Years Ago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012020407/http://counterpunch.org/kolko04292005.html |date=2007-10-12 }} by Gabriel Kolko, CounterPunch 30. aprila / 1. maja 2005.</ref> Međutim, rast cijene nafte značio je da je većina toga bila neupotrebljiva. Bili su suočeni s dobro organiziranim, izrazito odlučnim i solidno financiranim Sjevernim Vijetnamom. Većina materijala i financija Sjevernog Vijetnama dolazila je iz komunističkog bloka. Unutar Južnog Vijetnama zavladao je kaos. Odlazak američke vojske kompromitirao je njihovu gospodarsku ovisnost o američkoj financijskoj pomoći i američkim trupama. Južni Vijetnam također je trpio od globalne rececije uzrokovane [[Naftna kriza|naftnom krizom]]. === Finalna ofanziva Sjevernog Vijetnama === Nakon što se sjeverni dio zemlje našao pod njihovom kontrolom, Politburo je naredio generalu Dungu da krene u finalnu ofanzivu prema [[Sjagon|Sajgonu]]. Prema operativnom planu Ho Ši Minove kampanje, Sajgon je trebao biti zauzet prije [[1. 5.]] budući su u [[Hanoi]]ju željeli izbjeći nadolazeći [[monsun]] koji bi u teoriji mogao pomoći snagama [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] za pregrupiranje i jaču obranu njihovog glavnog grada. Moral snaga [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] zbog posljednjih pobjeda bio je na visokoj razini i uskoro su zauzeli Nha Trang, Cam Ranh i Da Lat. Dana [[7. 4.]] tri divizije Sjevernog Vijetnama napale su grad Xuan Loc koji se nalazi 64 kilometara istočno od Sajgona. Snage Sjevernog Vijetnama u bitci kod Xuan Loca naišle su na žestoki otpor 18. divizije Južnog Vijetnama koja je bila brojčano nadjačana šest naprema jedan. U sljedeća dva krvava tjedna vodit će se žestoke bitke tokom kojih će snage Južnog Vijetnama pokušati zadržati prodor Sjevernjaka. Međutim, do [[21. 4.]] izmučeni garnizon morao se povući prema Sajgonu. Istoga dana ogorčeni predsjednik Thieu dao je ostavku uz izjavu da su [[SAD|Sjedinjene Države]] izdale Južni Vijetnam. U oštrom verbalnom napadu rekao je da ga je američki državni tajnik [[Henry Kissinger]] prevario te nagovorio da potpiše [[mirovni sporazum]] u [[Pariz]]u prije dvije godine obećavši mu vojnu pomoć koju mu je kasnije uskratio. Nakon što je prenio predsjedničke ovlasti na Trầna Văna Hươnga, Thieu je [[25. 4.]] otišao u [[Tajvan]]. U isto vrijeme, [[tenk]]ovi Sjevernog Vijetnama došli su do Biên Hòa i okrenuli se prema Sajgonu, usput uništavajući izolirane trupe Južnog Vijetnama. Do kraja aprila snage Južnog Vijetnama poražene su na svim frontama osim u regiji Mekong Delta. Hiljade izbjeglica krenule su u najjužnije predjele zemlje bježeći pred komunističkim jurišem. Dana [[27. 4.]] 100.000 vojnika Sjevernog Vijetnama okružilo je Sajgon. Grad je branilo 30.000 pripadnika vojske Južnog Vijetnama. Kako bi ubrzali kolaps grada i stvorili paniku, vojnici Sjevernog Vijetnama granatirali su [[aerodrom]] i prisilili njegovo zatvaranje nakon čega je veliki broj civila shvatio da više nigdje ne mogu pobjeći. === Pad Sajgona === Kaos, nemir i panika izbili su na ulicama [[Sajgon]]a dok su histerični državni dužnosnici i civili Južnog Vijetnama pokušali pobjeći iz grada. Proglašeno je izvanredno stanje. Američki [[helikopter]]i započeli su s evakuacijom Južnih Vijetnamaca, američkih i stranih državljanja iz raznih dijelova grada te iz američke [[Ambasada|ambasade]]. Američki ambasador Graham Martin je s operacijom ''Frequent Wind'' čekao do posljednjeg mogućeg trenutka zbog svojih uvjerenja da će obrana Sajgona izdržati te da će se moći postići politički dogovor. Ministar obrane Schlesinger ranog jutra [[29. 4.]] [[1975]]. godine objavio je da je posljednji helikopter iz Sajgona evaukirao američko diplomatsko, vojno i civilno osoblje. Operacija ''Frequent Wind'' bila je vjerojatno najveća helikopterska evakuacija u historiji. Započela je 29. 4. u očajničkoj atmosferi dok se histerični narod Vijetnamaca otimao za ograničeni prostor. Martin je molio [[Washington]] da pošalje 700,000.000 [[Američki dolar|dolara]] pomoći kako bi se pokušale mobilizirati svježe vojne snage. Međutim, američko mišljenje o ovom sukobu već je odavno bilo izrečeno. Za to vrijeme u [[SAD|SAD-u]] na Južni Vijetnam se gledalo kao na propalu državu. Predsjednik [[Gerald Ford]] je u televizijskom obraćanju od [[23. 4.]] izjavio da je Vijetnamski rat završio te da je s njim završila i sva američka pomoć. Operacija ''Frequent Wind'' nastavila se bez prestanka dok su tenkovi Sjevernog Vijetnama probili zadnje linije obrane i ušli u predgrađe Sajgona. Ranog jutra [[30. 4.]] 1975. godine posljednji [[američki marinci]] evaukirani su helikopterom iz ambasade, dok su civili preplavili područje ambasade u očajničkim pokušajima da se ukrcaju. Ironija je da su mnoge od njih zaposlili upravo Amerikanci koji su ih sada ostavili vlastitoj sudbini. Tog istog dana, trupe Sjevernog Vijetnama ušle su u Sajgon i brzo se oduprijele svakom otporu te zauzele ključne zgrade. Otprilike oko 11:30 sati po lokalnom vremenu [[tenk]] iz 324. divizije razbio je vrata palače ''Independence'' na kojoj se nekoliko minuta potom započela vioriti zastava [[Vietkong]]a. Predsjednik Dương Văn Minh, koji je naslijedio to mjesto od Huonga dva dana ranije, bio je prisiljen predati se.<ref name = "Tucker 1999 29">{{Harvnb|Tucker|1999|p=[http://books.google.com/?id=WZry2NaH2_sC&pg=PA29 29]}}</ref> == Afroamerikanci u Vijetnamu == [[Datoteka:Haeberlewounded.jpg|thumb|190px|Ranjenom [[Afroamerikanci|Afroameričkom]] vojniku ukazuje se pomoć [[1968]]. godine.]] Iskustva [[Afroamerikanci|Afroameričkog]] vojnog osoblja tokom Vijetnamskog rata dobila su značajnu pozornost. Na primjer, [[internet]]ska stranica ''African-American Involvement in the Vietnam War'' sadržava popriličan broj primjera takve pozornosti<ref>{{cite web|url=http://www.aavw.org/served/homepage_wetoo_integrated.html|title='Fully Integrated' |work=African-American Involvement in the Vietnam War (aavw.org)|accessdate=decembar 2013}}</ref> kao i [[knjiga]] i televizijski izvještaji autora Wallacea Terryja. Epigraf Terryjeve knjige naslova ''Bloods: An Oral History of the Vietnam War by Black Veterans'' iz [[1984]]. godine uključuje sljedeći citat: "Intuicija mi govori da Afroamerički vojnik ima puno bolje razumijevanje o tome o čemu se u ovom ratu radi od bilo kojeg bijelog vojnika" - general [[William Westmoreland|William C. Westmoreland]], [[Sajgon]], [[1967]]. godine. Uvod knjige također uključuje i obzervacije o utjecaju rata na crnačku zajednicu općenito te posebno na Afroameričke vojnike koji su služili vojni rok tokom sukoba. Što se potonjeg tiče, autor pogotovo upućuje na sljedeće: veću proporciju ratnih žrtava Afroameričkih vojnika u [[Vijetnam]]u nego bilo kojih drugih američkih vojnika drugih rasa, različito ponašanje crnačkih vojnih karijerista prema običnim crnim vojnicima, diskriminaciju na koju su nailazili Afroamerički vojnici "na fronti u smislu dobivanja odličja, promocije ili vojnih zadataka" kao i činjenicu što su morali izdržavati situacije poput "rasnih uvreda, paljenja križeva i zastava [[Konfederativne države Amerike|Konfederacije]] koje su nosili njihovi bijeli kolege" te iskustva crnih vojnika u kontinentalnom dijelu Amerike tokom rata i nakon američkog povlačenja iz sukoba.<ref>{{cite book|last=Terry |first=Wallace |authorlink=Wallace Terry |year=1984|title=Bloods: An Oral History of the Vietnam War by Black Veterans |url=https://archive.org/details/bloodsoralhistor00terr |publisher=Random House. |isbn=978-0-394-53028-4|pages = Epigraph and pages xv–xvii}}</ref> Nakon što je rat završen došlo se do brojke od 12,5 posto poginulih Afroameričkih vojnika tokom sukoba.<ref name="Appy-Working-Class War">[http://books.google.com/books?id=sEygbABXmFUC&printsec=frontcover&dq=Working-Class+War:+American+Combat+Soldiers+and+Vietnam&hl=en&sa=X&ei=V2fwUvSiD437kQf-5IGgDA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q=how%20many%20black%20soldiers%20served%20and%20died&f=false Working-Class War: American Combat Soldiers and Vietnam: American Combat]</ref> == Ratni zločini == [[Datoteka:My Lai massacre.jpg|thumb|right|Žrtve masakra Mai Lai.]] Tokom trajanja Vijetnamskog rata počinjen je veliki broj [[Ratni zločini|ratnih zločina]]. Odgovornih za ratne zločine bilo je na objema sukobljenim stranama, a zločini su uključivali [[Silovanje|silovanja]], masakre nad civilima, [[bombardiranje]] civilnih ciljeva, [[terorizam]] i široku uporabu mučenja i [[Ubojstvo|ubijanja]] ratnih zarobljenika. Dodatni slični zločini uključivali su pljačke, palež i uništavanje imovine koja se nije smatrala vojnom potrebom.<ref>{{cite book|author=Gary D. Solis|title=The Law of Armed Conflict: International Humanitarian Law in War|url=http://books.google.com/books?id=6FKf0ocxEPAC&pg=PA301|date=15 February 2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-48711-5|pages=301.– 303.}}</ref> === Ratni zločini Sjevernog Vijetnama, Vietkonga i Crvenih Kmera === Pobunjenici [[Vietkong]]a navodno su odsijecali [[genitalije]] voditeljima sela i šivali ih u njihovim krvavim ustima, odsijecali jezike bespomoćnim žrtvama, gurali koplja bambusa kroz jedno i drugo uho, otvarali utrobe [[Trudnoća|trudnih žena]], ubijali djecu, sjekli muškarce i žene na komade i odsijecali prste maloj djeci koja su se pokušala obrazovati.<ref name="Reader's Digest">{{Cite journal |last= Hubbel |first=John G. |title= The Blood-Red Hands of Ho Chi Minh |journal= Readers Digest |date=1968 |pages=61.–67.}}</ref><ref>{{cite journal |title=Off With Their Hands |journal=Newsweek |date= 1967-05-15}}</ref> Prema izvještajima američkog senata, odredi su dobivali mjesečne kvote za ubojstva.<ref>U.S. Senate Judiciary Committee, ''[http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390710003B.pdf The Human Cost of Communism in Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160203034658/http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390710003B.pdf |date=2016-02-03 }}'' (1972.), str.49.</ref> Bivši načelnik [[CIA|CIA-e]] u [[Sajgon]]u Peed De Silva napisao je da su se od rane [[1963]]. godine postrojbe Vietkonga koristile metodama vađenja utroba i drugim, a sve u svrhu psihološkog načina rata.<ref name=desilva>{{cite book |last=De Silva |first=Peer |title=Sub Rosa: The CIA and the Uses of Intelligence |url=https://archive.org/details/subrosaciausesof0000desi |page=[https://archive.org/details/subrosaciausesof0000desi/page/249 249] |year=1978. |publisher=Time Books |place=New York |isbn=0-8129-0745-0}}</ref> [[Datoteka:Hue Massacre Interment.jpg|thumb|right|Žrtve masakra u gradu Huế.]] Prema procjeni Guentera Lewyja, odredi Vietkonga ubili su najmanje 37.000 civila u [[Južni Vijetnam|Južnom Vijetnamu]] te redovno provodili teror na dnevnoj bazi.<ref name = "Lewy 1978 270_279">{{Harvnb|Lewy|1978|pp=270–9}}.</ref> Ami Pedahzur je napisao da je "ukupan broj i obim terorizma kojeg je provodio Vietkong jednak ili čak veći od najvećih terorističkih kampanja vođenih bilo gdje u svijetu u zadnjoj trećini [[20. vijek]]a".<ref>Pedahzur, Ami (2006), ''Root Causes of Suicide Terrorism: The Globalization of Martyrdom'', Taylor & Francis, str.116.</ref> Najpoznatija zvjerstva koja je počinio Vietkong uključuju masakr preko 3000 nenaoružanih civila u gradu Huếu tokom Ofenzive Tet te spaljivanje stotina civila bacačima plamena u masakru Đắk Sơn.<ref>{{cite book | last=Pike |first=Douglas |title=PAVN: Peoples Army of Vietnam | url=https://archive.org/details/pavnpeoplesarmyo0355pike |year=1996. |publisher=Presidio}}</ref> Na putu za Tuy Hòu [[1975]]. godine ubijeno je ili oteto gotovo 155.000 izbjeglica koje su bježale od posljednje ''Proljetne ofenzive'' [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnam]]a.<ref>Wiesner, Louis (1988), ''Victims and Survivors: Displaced Persons and Other War Victims in Viet-Nam, 1954–1975'' Greenwood Press, str. 318–9.</ref> Prema Rummelu, trupe Sjevernog Vijetnama i Vietkonga ubile su između 106.000 i 227.000 civila u Južnom Vijetnamu.<ref name="Rummel">Rummel, Rudolph, [http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP6.HTM Statistics of Vietnamese Democide], in his ''Statistics of Democide'', 1997.</ref> Sjeverni Vijetnam također je bio poznat po nehumanom i užasnom tretmanu američkih ratnih zraobljenika od kojih je najpoznatiji bio zatvor Hỏa Lò (drugog imena ''Hanoi Hilton'') u kojem su se provodile drastične metode mučenja čiji je cilj bio dobivanje "informacija".<ref name = "Karnow 1997 655">{{Harvnb|Karnow|1997|p=655}}.</ref> Pobunjenici [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] također su navodno počinili teške zločine tokom Vijetnamskog rata. Ti zločini uključuju ubojstva civila i ratnih zarobljenika na način da su im odsijecane glave i to svaki dan po malo<ref>{{cite news|author=Kirk, Donald |title=I watched them saw him 3 days |journal=[[Chicago Tribune]] |date=14. 7. 1974.}}</ref>, uništavanje [[Budistički hram|budističkih hramova]] i ubijanje [[monah]]a<ref>{{cite news|author=Kirk, Donald|title=Khmer Rouge's Bloody War on Trapped Villagers|journal=Chicago Tribune|date= 14. 7. 1974.}}</ref>, napadi na izbjegličke logore uz namjerno ubijanje malih beba<ref>{{cite news|author=Yates, Ronald|title=Priest Won't Leave Refugees Despite Khmer Rouge Threat|journal=Chicago Tribune |date=17. 3. 1975.}}</ref>, otmicu i smaknuća novinara<ref>{{cite book|author=Power, Samantha |year=2002|title=A Problem From Hell |publisher=Perennial Books|pages= 98–99}}</ref> te sustavno granatiranje grada [[Phnom Penh]]a više od godinu dana.<ref>{{cite news|author=Becker, Elizabeth|title=The Agony of Phnom Penh|journal=Washington Post|date= 28. 1. 1974.}}</ref> Novinarski iskazi govorili su u prilog granatiranju od strane Crvenih Kmera koji su "gotovo kontinuirano mučili glavni grad" uz "nasumične smrti i osakaćivanje" gotovo 2,000.000 zatočenih civila.<ref>{{cite book|authors=[[John Barron (journalist)|Barron, John]] &Paul, Anthony |year=1977|title=Murder of a Gentle Land|publisher=Reader's Digest Press |pages= 1–2}}</ref> Odredi Crvenih Kmera nasilno su evakuirali cijeli grad nakon što su ga preuzeli u onome što je kasnije opisano kao "koračanje prema smrti": Francois Ponchaud je napisao: "Nikada neću zaboraviti invalida koji nije imao niti ruke niti noge, a koji se kretao po zemlji poput slomljenog crva; ili oca u plaču koji u naručju nosi svoju 10-godišnju djevojčicu omotanu s plahtom oko njegovog vrata poput remena; ili muškarca čije je stopalo visjelo s ostatka noge povezano s ničim osim s njegovom vlastitom kožom".<ref>{{cite book|author=Ponchaud, François |year=1978.|title=Cambodia Year Zero|publisher=Holt, Rinehart and Winston |pages= 6–7}}</ref> John Swain je napisao da su pripadnici Crvenog Kmera "iznosili pacijente iz bolnica poput smeća na ulice... U pet godina ratovanja, ovo je bio najveći karavan ljudske mizerije koji sam ikada vidio."<ref>{{cite book|author=Swain, John |year=1999.|title=River of Time: A Memoir of Vietnam and Cambodia|url=https://archive.org/details/riveroftime0000john |publisher= Berkley Trade}}</ref> === Američki ratni zločini === Godine [[1968]]. pod okriljem [[Pentagon]]a osnovana je ''Radna skupina za ratne zločine Vijetnamskog rata'' utemeljena nakon masakra u selu Mai Lai, a kako bi se pokušala ustanoviti istinitost rastućih tvrdnji o ratnim zločinima počinjenim od strane američkih vojnih snaga u Vijetnamu tokom trajanja Vijetnamskog sukoba. Istraga je u konačnici imala preko 9000 istraživačkih dosjea, svjedočanstava pod zakletvom i statusnih izvještaja glavnih vojnih zapovjednika na temelju kojih je potvrđeno 320 različitih incidenata.<ref name = "Turse Nelson">{{cite web|author=Nick Turse; Deborah Nelson|date=6. 8. 2006.|title=Civilian Killings Went Unpunished|url=http://www.latimes.com/news/la-na-vietnam6aug06,0,7018171,full.story|work=latimes.com|accessdate=14. 9. 2013|archivedate=2014-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311182123/http://www.latimes.com/news/la-na-vietnam6aug06,0,7018171,full.story|deadurl=yes}}</ref> Navedeni slučajevi uključivali su 7 masakara počinjenih u razdoblju od [[1967]]. do [[1971]]. godine u kojima je ubijeno minimalno 137 civila; 78 drugih napada na ciljeve koji se nisu nalazili u direktnoj borbi, a koji su uključivali najmanje 57 mrtvih, 56 ranjenih i 15 seksualno napastovanih civila; 141 slučaj američkih vojnika koji su mučili civile ili ratne zarobljenike tukući ih rukama, štapovima ili palicama, polijevali ih vodom ili davali elektrošokove.<ref name = "Turse Nelson"/> Istraživano je preko 800 navodnih zvjerstava, ali su u konačnici samo 23 vojnika osuđena za optužbe te su odslužili kazne manje od godine dana.<ref>US army continues to avoid legacy of concealed Vietnam crimes, Global Times | 27. 9. 2012. 0:30:03, by James Palmer, [http://www.globaltimes.cn/content/735650.shtml]</ref> Izvještaj Los Angeles Timesa na temelju dosjea iz arhive zaključuje da ratne zločine nisu počinjavale samo neke vojne skupine, već da su se zločini događali u svakom vodu koji je bio aktivan u Vijetnamu.<ref name = "Turse Nelson"/> Godine [[2003]]. serija istraživačkih izvještaja Toledo Bladea otkrila je veliki broj neprijavljenih američkih ratnih zločina pogotovo onih počinjenih od strane posebne jedinice ''Tiger Force''.<ref>16. 11. 2003, [http://hnn.us/articles/1802.html "The Vietnam War Crimes You Never Heard Of"], Nick Turse, History News Network</ref> Neki od najnasilnijih ratnih zločinaca bili su Sam Ybarra<ref>"Slično, ''Toledo Blade'' stavlja posebnu pozornost na Sama Ybarru, "ozloglašenog sumnjivca" koji se spominje u sedam od sveukupno trideset ratnih zločina počinjenih od strane jedinice ''Tiger Force'' uključujući silovanje i fatalno probadanje 13-godišnje djevojčice te brutalno ubojstvo 15-godišnjaka." 16. 11. 2003., [http://hnn.us/articles/1802.html "The Vietnam War Crimes You Never Heard Of"], Nick Turse, History News Network</ref> i narednik Roy E. "the Bummer" Bumgarner.<ref>"Čuo sam da je Bumgarner to radio i ranije - postavljao oružja na tijela za koje se sumnjalo da su imali bilo kakav vojni status. Čuo sam nekoliko glasina o tome kako je Bumgarner ubijao nenaoružane ljude. Prije nekoliko tjedana čuo sam da je Bumgarner ubio vijetnamsku djevojčicu i dva mala dječaka koji su bili nenaoružani." 16. 11. 2003., [http://hnn.us/articles/1802.html "The Vietnam War Crimes You Never Heard Of"], Nick Turse, History News Network</ref> [[Datoteka:Thuong Duc, Vietnam - A Viet Cong prisoner awaits interrogation at the A-109 Special Forces Detachment in Thuong - NARA - 531447.jpg|thumb|Pripadnik [[Vietkong]]a, zatvorenik kojeg su [[1967]]. godine uhitile američke vojne postrojbe, a koji čeka na ispitivanje.]] Godine 1971. kasniji američki predsjednički kandidat [[John Kerry]] svjedočio je pred američkim senatom i izjavio da je preko 150 američkih veterana svjedočilo tokom istrage naziva ''Winter Soldier'', a koji su u detalje opisali ratne zločine počinjene u [[Jugoistočna Azija|Jugoistočnoj Aziji]]. <blockquote>"Pričali su nam o događajima iz vremena kada su osobno silovali, odsijecali uši i glave, vezali genitalije žicama od telefona i puštali struju, odsijecali udove, dizali tijela u zrak, nasumično pucali na civile, sravnjavali sela u maniri [[Džingis Kan|Džingisa Kana]], pucali na stoku i pse iz zabave, trovali zalihe hranom i općenito uništavali zaselke Južnog Vijetnama uz dodatak normalnom ratnom uništavanju."<ref name = "Nelson 2008 3">{{Harvnb|Nelson|2008|p=3}}.</ref></blockquote> Prema procjeni političkog znanstvenika R. J. Rummela, američke vojne trupe ubile su oko 6000 vijetnamskih civila tokom Vijetnamskog rata.<ref name="Rummel"/> Što se, pak, zločina Južnog Vijetnama tiče, u razdoblju od [[1964]]. do [[1975]]. godine Rummel procijenjuje da je otprilike 1500 ljudi ubijeno tokom prisilnog preseljavanja 1 200 000 civila i da je dodatnih 5000 zatvorenika umrlo uslijed lošeg tretmana te da je vojska Južnog Vijetnama pogubila oko 30.000 onih koje je smatrala [[komunisti]]ma ili koji su se borili za "krivu stvar". Dodatnih 6000 civila poginulo je uslijed razornih bombardiranja. Procjenjuje se da su trupe Južnog Vijetnama sveukupno uzrokovale između 42.000 i 118.000 [[smrt]]i.<ref>[http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB6.1B.GIF Rummel 1997] Lines 540, 556, 563, 566, 569, 575</ref> U svojoj knjizi ''Kill Anything that Moves'' iz [[2013]]. godine autor Nick Turse objašnjava da su nemilosrdan nagon prema što većem broju mrtvih tijela, raširena upotreba slobodne paljbe u regiji, pravila vođenja borbe u kojima su civili koji su bježali pred vojnicima ili helikopterima bili smatrani pripadnicima Vietkonga te općenito raširen prijezir vijetnamskog naroda prema [[Amerikanci]]ma doveli do masovnih civilnih žrtava i endemskih ratnih zločina počinjenih od strane američkih trupa.<ref name = "Turse 2013 251">{{Harvnb|Turse|2013|p=251}}.</ref> Jedan takav primjer kojeg Turse citira je onaj iz operacije ''Speedy Express'' koju je provela 9. pješačka divizija, a koju je John Paul Vann opisao kao "mnogi Mai Laievi".<ref name = "Turse 2013 251"/> Detaljan citat: {{Quote box |width=90% |align=center |quote=Kapetan ratnog zrakoplovstva Brian Wilson vidio je rezultate iz prve ruke. "Bilo je to oličenje nemorala... Jedanput sam brojao tijela nakon zračnog napada - koji su uvijek završavali s ispucavanjem dvaju bombi napalma koje bi jednostavno spalile sve što je preostalo - i nabrojao sam šezdeset i dva tijela. U svom izvještaju napisao sam da je bilo mnogo žena između petnaest i dvadeset i pet godina starosti i mnogo djece - koja su se obično nalazila u naručju svojih majki ili vrlo blizu njih - te mnogo staraca." Kada je poslije pročitao svoj izvještaj o mrtvima, ustanovio je da u njemu piše da je bilo 130 mrtvih pripadnika Vietkonga.<ref name = "Turse 2013 212">{{Harvnb|Turse|2013|p=212}}.</ref>}} === Ratni zločini Južne Koreje === Vojne snage [[Južna Koreja|Južne Koreje]] također su odgovorne za ratne zločine počinjene u vrijeme Vijetnamskog rata. Jedan od masakara bio je onaj u Tây Vinh tokom kojeg su postrojbe Južne Koreje ubile 1200 nenaoružanih civila u razdoblju od [[12. 2.]] do [[17. 3.]] [[1966]]. godine u selu Binh An (danas Tây Vinh), jednoj od provincija Južnog Vijetnama.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.hani.co.kr/h21/vietnam/eng-jujoo.html |title=한겨레 21 |publisher=Hani.co.kr |date=15. 2. 1966. |accessdate=24. 2. 2014 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722140702/http://www.hani.co.kr/h21/vietnam/eng-jujoo.html }}</ref> Drugi primjer južnokorejskih ratnih zločina je masakr u Gò Dàiju gdje je ubijeno 380 civila dana [[26. 2.]] 1966. godine.<ref name="autogenerated1"/> == Posljedice sukoba == === Događaji u jugoistočnoj Aziji === [[Datoteka:35 Vietnamese boat people 2.JPEG|thumb|upright|right|Izbjeglice bježe iz [[Vijetnam]]a [[1984]]. godine.]] Dana [[2. 7.]] [[1976]]. godine [[Sjeverni Vijetnam|Sjeverni]] i [[Južni Vijetnam]] službeno su ujedinjeni u [[Vijetnam|Socijalističku Republiku Vijetnam]].<ref name="Robbers 1021">{{cite book|last=Robbers|first=Gerhard|title=Encyclopedia of world constitutions|url=http://books.google.com/?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1021|accessdate=1. 7. 2011.|date=30. 1. 2007. |publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-6078-8|page=1021}}</ref> Nakon [[Komunizam|komunističkog]] preuzimanja između 1,000.000 i 2,500.000<ref name="Desbarats">Desbarats, Jacqueline. "Repression in the Socialist Republic of Vietnam: Executions and Population Relocation", iz ''The Vietnam Debate'' (1990.) autora Johna Mortona Moorea. "Zbog izjave Nguyena Coa Tacha iz 1985. godine sada znamo da je 2,500.000, a ne samo 1,000.000 ljudi poslano u logore za preodgoj... zapravo, vjerojatno je više od 100.000 Vijetnamaca bilo žrtvama izvansudskih smaknuća u posljednjih deset godina... vjerojatnije je minimalno 1,000.000 Vijetnamaca bilo žrtvama prisilnog premještanja stanovništva."</ref> Južnih Vijetnamaca poslano je u logore za preodgoj, a procjenjuje se da je tamo [[smrt|umrlo]] oko 165.000 zatvorenika.<ref>Anh Do and Hieu Tran Phan, [http://dartcenter.org/content/camp-z30-d-survivors Camp Z30-D: The Survivors], ''Orange County Register'', 29. 4. 2001.</ref><ref>Također pogledati Nghia M. Vo, ''The Bamboo Gulag: Political Imprisonment in Communist Vietnam'' (McFarland, 2004.)</ref> [[Smaknuće|Pogubljeno]] je između 50.000 i 100.000 Južnih Vijetnamaca.<ref name="Desbarats"/><ref>Morris, Stephen J. [http://www.paulbogdanor.com/left/vietnam/morris.pdf Glastnost and the Gulag: The Numbers Game] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130201082144/http://www.paulbogdanor.com/left/vietnam/morris.pdf |date=2013-02-01 }}, ''Vietnam Commentary'', maj - juni 1988.</ref><ref>''Human Events'', 27. 8. 1977.</ref> Analitičar političkih egzekucija R. J. Rummel procijenio je da je otprilike 50.000 stanovnika Južnog Vijetnama koji su bili poslani u "nove ekonomske zone" umrlo od [[Prisilni rad|prisilnog rada]]<ref name="Rummel"/> od sveukupno 1,000.000 ljudi koji su se tamo nalazili.<ref name="Desbarats"/> Prema informacijama [[UNHCR|UNHCR-a]] između 200.000 i 400.000 Vijetnamaca umrlo je u čamcima i brodovima na moru pokušavajući prebjeći iz Vijetnama.<ref>Associated Press, 23. 6. 1979., ''San Diego Union'', 20. 7. 1986. Vidjeti još Nghia M. Vo, ''The Vietnamese Boat People'' (2006.), 1954. i 1975. – 1992., McFarland.</ref> Glavni grad [[Kambodža|Kambodže]], [[Phnom Penh]], pao je pod komunističku vlast [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] dana [[17. 4.]] [[1975]]. godine. Pod vodstvom [[Pol Pot|Pola Pota]] Crveni Kmeri u konačnici će od sveukupne populacije od 8,000.000 stanovnika [[ubojstvo|ubiti]] između 1,000.000 i 3,000.000 Kambodžanaca u ''Poljima smrti''.<ref name = "Sliwinski 1995"/><ref name="Banister, Judith 1993"/><ref name=autogenerated2>Heuveline, Patrick (2001.). "The Demographic Analysis of Mortality in Cambodia." In Forced Migration and Mortality, eds. Holly E. Reed and Charles B. Keely. Washington, D.C.: National Academy Press. Heuveline suggests that a range of 1.17–3.42 million people were killed.</ref><ref name="Bruce Sharp">{{cite web|last=Sharp|first=Bruce|title=Counting Hell: The Death Toll of the Khmer Rouge Regime in Cambodia|date=1. 4. 2005.|url=http://www.mekong.net/cambodia/deaths.htm|accessdate =16. 2. 2013}}</ref> Minimalno 1 386 734 žrtvava pronađeno je u masovnim grobnicama dok se prema demografskoj analizi može zaključiti da je politika toga režima uzrokovala između 1,7 i 2,5 miljiuna prisilnih smrti (uključujući smrti uzrokovane bolešću ili glađu).<ref name="Bruce Sharp"/> Nakon učestalih pograničnih sukoba [[1978]]. godine, Vijetnam je napao Kambodžu i svrgnuo režim Crvenih Kmera u [[Kambodžansko-vijetnamski rat|kambodžansko-vijetnamskom ratu]]. Vijetnamci su postavili novu vladu koju su vodili prebjezi iz Crvenih Kmera, a koja je ubila desetine hiljada i porobila stotine hiljada stanovnika.<ref name = "Etcheson 2005 24,27">{{Harvnb|Etcheson|2005|pp=24, 27}}.</ref> Kao odgovor na navedeno, [[Kina]] je napala Vijetnam [[1979]]. godine. Te dvije zemlje vodile su kratki pogranični rat poznat pod imenom [[kinesko-vijetnamski rat]]. Od [[1978.]] do [[1979]]. godine otprilike 450.000 etničkih [[Kinezi|Kineza]] napustilo je Vijetnam koristeći brodove kao izbjeglice ili su bili izbačeni duž granice s Kinom.<ref>[https://web.archive.org/web/20090327054154/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4130.htm Vietnam (03/09)]. U.S. Department of State.</ref> U decembru 1975. godine komunistički [[Pathet Lao]] svrgnuo je rojalističku vladu Laosa i uspostavio [[Laos|Demokratsku republiku Lao naroda]].<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history |title = CIA – The World Factbook – Laos |accessdate = 11. 6. 2008 |archive-date = 2010-12-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101229000748/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history |dead-url = yes }}</ref> Konflikti između pobunjenika Hmonga i Pathet Laoa nastavili su se, ali u izoliranim slučajevima. Vlada Laosa je skupa s vojskom republike Vijetnam<ref>{{cite web| url=http://www.unpo.org/article/5095| author=Unrepresented Nations and Peoples Organization| accessdate=20 April 2011|title=WGIP: Side event on the Hmong Lao, at the United Nations}}</ref><ref>Jane Hamilton-Merritt, ''Tragic Mountains: The Hmong, the Americans, and the Secret Wars for Laos'', 1942. – 1992. (Indiana University Press, 1999.), str. 337. - 460.</ref> optužena za počinjenje [[genocid]]a protiv naroda Hmong - od sveukupno 400.000 ljudi ubijeno je njih gotovo 100.000.<ref>''Forced Back and Forgotten'' (Lawyers' Committee for Human Rights, 1989.), str. 8.</ref><ref>[http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB15.1D.GIF Statistics of Democide] Rudolph Rummel</ref> U razdoblju od 1975. do [[1996]]. godine u [[SAD|Sjedinjene Države]] naselilo se otprilike 250.000 Lao izbjeglica iz [[Tajland]]a, uključujući i 130.000 pripadnika naroda Hmong.<ref>[https://web.archive.org/web/20090715000755/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2770.htm Laos (04/09)]. U.S. Department of State.</ref> Tokom Indokineske izbjegličke krize preko 3,000.000 ljudi napustilo je Vijetnam, Laos i Kambodžu. Većina zemalja [[Azija|Azije]] nije htjela prihvatiti te izbjeglice koje su uglavnom bježale brodovima.<ref>"[http://www.migrationpolicy.org/article/migration-asia-pacific-region Migration in the Asia-Pacific Region]". Stephen Castles, University of Oxford. Mark J. Miller, University of Delaware. Juli 2009.</ref> Između 1975. i [[1998]]. godine procijenjeno je da je 1,200.000 izbjeglica iz Vijetnama i ostalih južnoistočnih azijskih zemalja pobjeglo u Sjedinjene Države, dok su [[Kanada]], [[Australija]] i [[Francuska]] prihvatile preko 500.000. Kina je prihvatila oko 250.000 izbjeglica.<ref>{{Cite book| first = William Courtland| last = Robinson| title = Terms of refuge: the Indochinese exodus & the international response| url = http://books.google.com/?id=_rjiOXMRd4sC&pg=PA127| publisher = Zed Books| year = 1998.| page = 127| isbn = 1-85649-610-4}}</ref> Godine [[1988]]. Vijetnam je pogodila masovna glad koja je utjecala na milijune stanovnika.<ref>Crossette, Barbara, [http://www.nytimes.com/1988/05/15/world/hanoi-citing-famine-fears-seeks-emergency-aid.html?src=pm Hanoi, Citing Famine Fears, Seeks Emergency Aid], ''The New York Times'', 15. 5. 1988.</ref> U Aziji je Vijetnam igrao sličnu ulogu kao [[Kuba]] u [[Latinska Amerika|Latinskoj Americi]]: podupirao je lokalne revolucionarne grupe te bio sjedište sovjetskog komunističkog stila.<ref>Van, Canh Nguyen; Cooper, Earle (1983.). ''Vietnam under Communism, 1975. – 1982.'', str. 229. Hoover Press. {{ISBN|9780817978518}}.</ref> Ostaci rata (uglavnom eksplozivne naprave) i danas ubijaju ljude. Prema podacima vijetnamske vlade otprilike 42.000 ljudi poginulo je od zaostalih mina i drugih eksplozivnih naprava nakon završetka sukoba.<ref>{{cite web| url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2012/12/03/vietname-war-bomb-explodes_n_2229727.html| title= Vietnam War Bomb Explodes Killing Four Children |publisher=Huffington Post|date=3. 12. 2012.}}</ref><ref>[http://www.theaustralian.com.au/news/latest-news/vietnam-war-shell-explodes-kills-two-fishermen/story-fn3dxix6-1226046291270 Vietnam war shell explodes, kills two fishermen] The Australian (28. 4. 2011.)</ref> Godine [[2012]]. prema izvještajima aktivista i vladinih službenih dokumenata od bombi i ostalih eksplozivnih naprava skrivenih tokom rata poginulo je oko 500 ljudi u Vijetnamu, Laosu i Kambodži.<ref>{{cite web| url=http://www.huffingtonpost.com/2013/08/14/vietnam-war-bombs_n_3755066.html|title= Vietnam War Bombs Still Killing People 40 Years Later|publisher=The Huffington Post|date=14. 8. 2013.}}</ref> Kemijska supstanca poznata pod imenom ''Agent Orange'' i druge vrste kemikalija također su uzele veliki broj žrtava i odgovorne su za ozlijede stanovništva tokom godina nakon završetka sukoba, uključujući i američke zrakoplovne snage koje su s njima baratale. Dana [[9. 8.]] [[2012]]. Sjedinjene Države i Vijetnam započeli su zajedničku operaciju čišćenja toksičnih kemikalija na dijelu međunarodnog aerodroma Danang što je označilo prvo američko uplitanje u čišćenje kemijske supstance ''Agent Orange'' u Vijetnamu od završetka sukoba.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2012/08/09/us-vietnam-usa-agentorange-idUSBRE87803K20120809|title=U.S. starts its first Agent Orange cleanup in Vietnam|publisher=Reuters|date=9. 8. 2012.|access-date=2014-11-02|archivedate=2014-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141030125144/http://www.reuters.com/article/2012/08/09/us-vietnam-usa-agentorange-idUSBRE87803K20120809|deadurl=yes}}</ref> === Posljedice za SAD === [[Datoteka:Vietnamprotestors.jpg|thumb|Prosvjedi protiv Vijetnamskog rata ispred [[Pentagon]]a u oktobru [[1967]]. godine.]] U razdoblju nakon rata [[Amerikanci]] su se borili sami sa sobom kako bi absorbirali lekcije svog vojnog uplitanja.<ref>Gerdes (ed). ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' str. 14. – 15.</ref> Jedan od glavnih vojnih arhitekata sukoba, general Maxwell Taylor, je napisao: "Prvo i osnovno - mi nismo poznavali sami sebe. Mislili smo da odlazimo u još jedan [[Korejski rat]], ali ovo je bila potpuno drugačija zemlja. Drugo - nismo poznavali naše južnovijetnamske saveznike... A o [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernom Vijetnamu]] znali smo gotovo ništa. Tko je uopće bio [[Ho Ši Min]]? Nitko to zapravo nije znao. Dok ne upoznamo svog neprijatelja, svoje saveznike i sami sebe, bolje nam je da se držimo podalje od ovog prljavog posla. To je vrlo opasno."<ref name = "Karnow 1997 23">{{Harvnb|Karnow|1997|p=23}}.</ref><ref>Taylor paraphrases Sun Tzu, ''The Art of War'', trans. Samuel B. Griffith. Oxford, UK. Oxford University Press, 1963.</ref> Predsjednik [[Ronald Reagan]] izmislio je termin ''Vijetnamski sindrom'' kako bi opisao nevoljkost američke javnosti i političara da podupiru američke međunarodne intervencije poslije Vijetnama. Prema nekim mišljenjima "odgovornost ultimativne propasti ove politike (američkog povlačenja iz [[Vijetnam]]a) ne leži u onima koji su se borili, već u onima koji su sjedili u [[Kongres Sjedinjenih Američkih Država|Kongresu]]...".<ref>{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090331152606/http://www.vietnamwar.com/presidentnixonsrole.htm | archivedate = 2009-03-31 | url = http://www.vietnamwar.com/presidentnixonsrole.htm | title = President Richard Nixon's Role in the Vietnam War | publisher = Vietnam War | accessdate = 17. 10. 2009 | deadurl = no }}</ref> Suprotno tome, službena historija američke vojske ističe: "Činilo se kao da su vojne taktike često postojale same za sebe, a ne kao dio veće strategije i ciljeva. U Vijetnamu je vojska doživjela taktičke uspjehe i strateške neuspjehe... Naslijeđe Vijetnamskog rata može biti lekcija da jedinstveni historijski, politički, kulturološki i drušveni faktori uvijek budu uništeni od strane vojske... Uspjeh ne počiva samo na vojnom progresu već i na točnoj analizi prirode određenog sukoba, razumijevanju neprijateljske strategije i procjeni jačine i slabosti saveznika. Nova poniznost i sofisticiranost mogli bi stvoriti najbolje dijelove kompleksnog naslijeđa koje ostaje vojsci nakon dugačkog i žestokog rata u Vijetnamu".<ref name = "Demma 1989"/> [[Datoteka:Marine da nang.jpg|left|thumbnail|upright|Mladi [[Američki marinci|Američki marinac]] čeka na plaži tokom iskrcavanja u [[Da Nang]]u, [[3. 8.]] [[1965]]. godine.]] Američki državni tajnik [[Henry Kissinger]] u tajnom memorandumu predsjedniku [[Gerald Ford|Geraldu Fordu]] napisao je: "Što se vojne taktike tiče moramo iznijeti zaključak da naše oružane snage nisu bile spremne za ovakvu vrstu rata. Čak niti specijalne postrojbe koje su stvorene za ovakvo ratovanje nisu uspjele u svom zadatku."<ref>{{cite web | url = http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm | title = Lessons of Vietnam – Secret Memoranda to The President of the United States by Secretary of State Henry Kissinger | date = ca. 12. 5. 1975 | page = 3 | accessdate = 11. 6. 2008 | archivedate = 2007-06-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070609093415/http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm | deadurl = yes }}</ref> Čak je i ministar obrane Robert McNamara zaključio da je "mišljenje o vojnoj pobjedi američkih snaga u Vijetnamu bila opasna iluzija."<ref name = "McNamara 1999 368">{{Harvnb|McNamara|1999|p=368}}.</ref> Pojavile su se sumnje u efikasnost velikih, razornih i dugotrajnih [[Bombardiranje|bombardiranja]]. Predstojnik vojnog stožera Harold Keith Johnson je napisao: "Ako smo išta naučili iz Vijetnama, naučili smo da zračna sila ne može riješiti stvar."<ref name="Buzzano">Quoted in Bob Buzzano. {{cite web |url = http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |title = 25 Years After End of Vietnam War, Myths Keep Us from Coming to Terms with Vietnam |accessdate = 11. 6. 2008. |publisher = The Baltimore Sun Times |date = 17. 4. 2000. |archivedate = 2008-06-05 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080605195117/http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |deadurl = yes }}</ref> Čak je i general [[William Westmoreland]] priznao da je bombardiranje bilo izrazito neefikasno. Zaključio je: "I danas sumnjam da bi Sjeverni Vijetnam popustio."<ref name="Buzzano"/> Nemogućnost dovođenja [[Hanoi]]ja za pregovarački stol također je ukazala na još jednu lošu procjenu [[SAD|SAD-a]]. Sjevernjački vođe bili su sastavljeni od čvrstih [[Komunisti|komunista]] koji su se borili preko trideset godina. Porazili su [[Francuzi|Francuze]], a njihova ustrajnost kao [[Nacionalizam|nacionalista]] i komunista bila je jaka. Ho Ši Min je navodno rekao: "Možete ubiti deset mojih ljudi za svakog jednog kojeg ubijem ja... Ali čak i u takvim okolnostima vi ćete biti ti koji će izgubiti, a ja ću izaći kao pobjednik."<ref name = "Karnow 1997 17">{{Harvnb|Karnow|1997|p=17}}.</ref> [[Datoteka:OperationHueCity1967wounded.jpg|thumb|Marincu previjaju rane tokom operacija u gradu Hue [[1968]]. godine.]] Vijetnamski rat također je doveo u pitanje amerčku vojnu doktrinu. General [[Američki marinci|marinaca]] Victor H. Krulak izrazito je kritizirao Westmorelandovu strategiju nazvavši je "gubitkom američkih života... s malom šansom za uspjeh."<ref name="Buzzano"/> Uz to pojavile su se i sumnje u mogućnost američkog vojnog obučavanja stranih vojski. Između [[1965]]. i [[1975]]. godine SAD su potrošile 111 bilijuna [[Američki dolar|dolara]] na rat<ref>{{Cite journal |url=http://fpc.state.gov/documents/organization/108054.pdf |title=CRS Report to Congress : Costs of Major U.S. Wars|author=Stephen Daggett|date= 2008-07-24 |publisher=Foreign press center, US Department of State|ref=harv}} (Order Code RS22926, see table on page 2/5).</ref> što je rezultiralo velikim saveznim deficitom budžeta. U Vijetnamskom ratu sudjelovalo je preko 3,000.000 Amerikanaca od kojih je otprilike 1,500.000 sudjelovalo u pravim bitkama.<ref>"[http://www.stanford.edu/group/fredturner/cgi-bin/drupal/?q=node/7 Echoes of Combat: The Vietnam War in American Memory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508201447/http://www.stanford.edu/group/fredturner/cgi-bin/drupal/?q=node%2F7 |date=2012-05-08 }}". Stanford University.</ref> James E. Westheider je napisao: "Na vrhuncu američke upletenosti u sukob [[1968]]. godine, u Vijetnamu se nalazilo 543.000 američkog vojnog osoblja, ali samo 80.000 njih smatralo se borbenim trupama."<ref name = "Westheider 2007 78">{{Harvnb|Westheider|2007|p=78}}.</ref> Od [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] vojnu obvezu u SAD-u kontrolirao je sam [[Predsjednik SAD-a|Predsjednik]], ali je to završilo [[1973]]. godine. Do kraja rata sveukupno je poginulo 58.220 Amerikanaca,<ref group=A name=USd&w /> više od 150.000 bilo ih je ranjeno, a minimalno 21.000 završila je s nekim oblikom invaliditeta.<ref name="Digital History">[https://web.archive.org/web/20080505035502/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display.cfm?HHID=513 The War's Costs]. Digital History.</ref> Prosječna starost američkih trupa ubijenih u Vijetnamu je iznosila 23,11 godina starosti.<ref>Combat Area Casualty File, November 1993. (The CACF is the basis for the Vietnam Veterans Memorial, i.e. The Wall), Center for Electronic Records, National Archives, Washington, D.C.</ref> Prema Daleu Kueteru "od svih ubijenih Amerikanaca, 86,3 posto je bilo bijelaca te 12,5 posto [[Afroamerikanci|Afroamerikanaca]] i pripadnika drugih rasa."<ref name=Kueter2007>{{Cite book| first = Dale| last = Kueter| title = Vietnam Sons: For Some, the War Never Ended| url = http://books.google.com/?id=wAXvYWx5QxUC&pg=PR8| publisher = AuthorHouse| year = 2007.| isbn = 1-4259-6931-3}}{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Otprilike 830.000 vijetnamskih veterana obolilo je od nekog stupnja [[PTSP|PTSP-a]] poslije sukoba.<ref name="Digital History" /> Procjenjuje se da je otprilike 125.000 Amerikanaca pobjeglo u [[Kanada|Kanadu]] kako bi izbjegli odlazak u rat<ref>{{Cite news|url= http://abcnews.go.com/WNT/story?id=1325339 |title = War Resisters Remain in Canada with No Regrets |work = ABC News|date = 19. 11. 2005.|accessdate =26. 2. 2010.}}</ref> te da je dodatnih 50.000 vojnika [[Dezerter|dezertiralo]].<ref>[http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=24009b4dc8fe8dadcfa96c37bce9dea6 Vietnam War Resisters in Canada Open Arms to U.S. Military Deserters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812205654/http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=24009b4dc8fe8dadcfa96c37bce9dea6 |date=2014-08-12 }}. Pacific News Service. 28. 6. 2005.</ref> Predsjednik [[Jimmy Carter]] je [[1977]]. godine potpisao puni i bezuvjetni oprost svima onima koji su bježali ili dezertirali tokom Vijetnamskog rata.<ref>{{cite web|url = http://www.usdoj.gov/pardon/carter_proclamation.htm |title = Proclamation 4483: Granting Pardon for Violations of the Selective Service Act |accessdate =11. 6. 2008}} By The President of the United States of America, ''A Proclamation Granting Pardon For Violations of the Selective Services Act, 4 August 1964 To 28 March 1973.'' 21. 1. 1977.</ref> Do [[2013]]. godine američka vlada na vijetnamske veterane i njihove obitelji i preživjele troši više od 22 bilijuna dolara godišnje.<ref name="AP 2013">{{Cite news |title=US still making payments to relatives of Civil War veterans, analysis finds |date=20. 3. 2013. |agency=[[Associated Press]] |newspaper=Fox News |url=http://www.foxnews.com/us/2013/03/20/us-still-paying-for-costs-civil-war-analysis-finds/ }}</ref><ref>{{Cite news |title=Iraq, Afghanistan Wars Will Cost U.S. 4–6 Trillion Dollars: Report |author=Jim Lobe |agency=[[Inter Press Service]] |date=30. 3. 2013.|url=http://www.ipsnews.net/2013/03/iraq-afghanistan-wars-will-cost-u-s-4-6-trillion-dollars-report/ }}</ref> === Broj žrtava === Procjene ukupnog broja žrtava Vijetnamskog sukoba variraju ovisno o izvorima, a prema jednom od njih sveukupno je poginulo 3,800.000 ljudi tokom rata.<ref>{{cite news |title=fifty years of violent war deaths: data analysis from the world health survey program: BMJ |url=http://www.bmj.com/content/336/7659/1482| date=23. 4. 2008.|accessdate=5. 1. 2013.}} Prema dostupnim podacima u razdoblju od 1955. do 2002. godine zabilježeno je 5,400.000 nasilnih smrti uslijed vođenja ratova... 3,800.000 samo u Vijetnamu.</ref> Između 195.000 i 430.000 civila iz [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] te između 50.000 i 65.000 civila [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] poginulo je u ratu. Tokom sukoba [[Vietkong]] je izgubio između 171.331 i 220.357 ljudi.{{Harvnb|Thayer|1985|p=106}}.</ref> Službena brojka [[Ministarstvo obrane Sjedinjenih Američkih Država|Ministarstva obrane SAD-a]] o ubijenim [[komunisti]]čkim snagama tokom Vijetnamskog rata između [[1965]]. i [[1974]]. godine iznosi 950,765. Službenici ministarstva vjeruju da je taj broj napumpan za minimalno 30 posto. Uz to, Guenter Lewy ističe da su jedna trećina ubijenih "neprijatelja" najvjerojatnije civili te zaključuje da je stvarna brojka [[smrt]]i komunističkih vojnih snaga vjerojatno bliža brojci od 444.000. Prema detaljnoj demografskoj studiji izračunato je da se sveukupna brojka smrti svih sudionika vijetnamskog sukoba kreće između 791.000 i 1,141.000 žrtava.<ref name="Hirschman"/> Između 240.000 i 300.000 Kambodžanaca, oko 60.000 pripadnika [[Lao narod]]a<ref>{{Harvnb|Obermeyer|Murray|Gakidou|2008}}.</ref> te 58,220 [[Amerikanci|Amerikanaca]] poginulo je tokom rata u Vijetnamu. === Popularna kultura === Vijetnamski rat korišten je za potrebe [[Televizija|televizije]], [[film]]a, [[Video igra|video igrica]] i [[Književnost|literature]] u zemljama sudionicama sukoba. U [[SAD|američkoj]] popularnoj kulturi izraz ''Ludi vijetnamski veteran'' (eng. ''Crazy Vietnam Veteran'') koji opisuje izluđenog ili mentalno poremećenog čovjeka zbog njegovih osobnih iskustava u sukobu postao je čest izraz u upotrebi nakon rata. Jedan od prvih velikih filmova o Vijetnamskom ratu je bio proamerički [[Zelene beretke (1968)|Zelene beretke]] iz [[1968]]. godine redatelja i glavnog glumca [[John Wayne|Johna Waynea]]. Tokom [[1970-ih]] i [[1980-ih]] godina snimljen je niz filmova čija se tema na ovaj ili onaj način doticala sukoba u Vijetnamu uključujući [[Lovac na jelene|Lovca na jelene]] redatelja [[Michael Cimino|Michalea Cimina]] iz [[1978]]. godine, [[Apokalipsa danas|Apokalipsu danas]] redatelja [[Francis Ford Coppola|Francisa Forda Coppole]] iz [[1979]]. godine, [[Vod smrti]] redatelja [[Oliver Stone|Olivera Stonea]] iz [[1986]]. godine (temeljenog na njegovim osobnim iskustvima), [[Full Metal Jacket]] redatelja [[Stanley Kubrick|Stanleyja Kubricka]] iz [[1987]]. godine, [[Hamburger Hill]] iz 1987. godine i [[Žrtve rata]] iz [[1989]]. godine. Noviji filmovi koji se dotiču teme Vijetnamskog rata su [[Bili smo vojnici]] iz [[2002]]. te ''Rescue Dawn'' iz [[2007]]. godine. Rat je također znatno utjecao i na generaciju glazbenika u [[Vijetnam]]u i SAD-u s obje strane - antiratne i pro/antikomunističke. Glazbena skupina Country Joe and the Fish snimila je pjesmu ''I-Feel-Like-I'm-Fixin'-To-Die Rat / The "Fish" Cheer'' iz [[1965]]. godine koja je brzo postala jedna od najutjecajnijih himni antiratnih prosvjeda. Trinh Cong Son bio je poznati kantautor iz [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] poznat po svojim antiratnim pjesmama. == Povezano == * [[Tuneli Cu Chija]] * [[Ho Ši Minov put]] == Napomene == {{Reflist|group="A"|30em}} == Izvori == {{izvori|4}} == Literatura == === Primarni izvori === {{div col}} {{Refbegin|30em|indent=yes}} * Carter, Jimmy. ''[http://www.usdoj.gov/pardon/carter_proclamation.htm By The President Of The United States Of America, A Proclamation Granting Pardon For Violations Of The Selective Service Act], 4. 8. 1964. do 28. 3. 1973.'' (21. 1. 1977.) * Central Intelligence Agency. "[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history Laos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229000748/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#history |date=2010-12-29 }}", ''CIA World Factbook''' * [http://guides.lib.jjay.cuny.edu/content.php?pid=227219&sid=1880539 Cora Weiss Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714050220/http://guides.lib.jjay.cuny.edu/content.php?pid=227219&sid=1880539 |date=2014-07-14 }} (materijali koji se odnose na otpor prema ratu i mirovne aktivnosti tokom Vijetnamskog rata), Lloyd Sealy Library Special Collections, John Jay College of Criminal Justice * Eisenhower, Dwight D. ''Mandate for Change.'' (1963.) predsjednički politički memoar * Ho, Chi Minh. "Vietnam Declaration of Independence", ''Selected Works.'' (1960. – 1962.) * LeMay, General Curtis E. and Kantor, MacKinlay. ''Mission with LeMay'' (1965.) autobiografija kontroverznog bivšeg Predsjednika združnog stožera američke ratne avijacije * Kissinger, United States Secretary of State Henry A. [http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm "Lessons on Vietnam", (1975.) secret memoranda to U.S. President Ford] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609093415/http://www.ford.utexas.edu/library/exhibits/vietnam/750512a.htm |date=2007-06-09 }} * {{Cite book|last=O'Connell|first=Kim A.|year=2006.|title=Primary Source Accounts of the Vietnam War|url=https://archive.org/details/primarysourceacc0000ocon|location=Berkeley Heights, New Jersey|publisher=MyReportLinks.com|isbn=978-1-598-45001-9|ref=harv}} * McCain, John. ''[[Faith of My Fathers: A Family Memoir]]'' (1999.) :Marshall, Kathryn. ''In the Combat Zone: An Oral History of American Women in Vietnam, 1966–1975'' (1987.) * Martin, John Bartlow. ''Was Kennedy Planning to Pull out of Vietnam?'' (1964.) usmena historija za Knjižnicu Johna F. Kenneyja, vrpca V, čin 1. * Myers, Thomas. ''Walking Point: American Narratives of Vietnam'' (1988.) * ''Public Papers of the Presidents, 1965'' (1966.) službeni dokumenti američkih predsjednika. * Schlesinger, Arthur M. Jr. ''Robert Kennedy and His Times.'' (1978.) svjedočanstva iz prve ruke o Kennedyjevoj administraciji jednog njezinog predstavnika * Sinhanouk, Prince Norodom. "Cambodia Neutral: The Dictates of Necessity." ''Foreign Affairs.'' (1958.) opisuje geopolitičku situaciju Kambodže * Tang, Truong Nhu. ''A Viet Cong Memoir'' (1985.) * Terry, Wallace, ed. ''Bloods: An Oral History of the Vietnam War by Black Veterans'' (1984.) * {{Cite book|ref=harv|last=Truong|first=Như Tảng; David Chanoff, Van Toai Doan|authorlink=Trương Như Tạng|title=A Vietcong memoir|url=https://archive.org/details/vietcongmemoir00trng|edition=1985|year=1985|publisher=[[Harcourt Brace Jovanovich]]|isbn=978-0-15-193636-6}}<small>- Ukupno stranica: 350 </small> * The landmark series Vietnam: A Television History, first broadcast in 1983, is a special presentation of the award-winning PBS history series, American Experience. * ''The Pentagon Papers'' (Gravel ed. 5 vol 1971.); kombinacija narativnih i tajnih dokumenata prikupljenih od strane Pentagona. [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent1.html excerpts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818075800/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent1.html |date=2018-08-18 }} * U.S. Department of State. ''Foreign Relations of the United States'' (kolekcija službenih tajnih dokumenata) * U.S. Department of Defense and the House Committee on Armed Services. ''U.S.-Vietnam Relations, 1945. – 1967.'' Washington, D.C. Department of Defense and the House Committee on Armed Services, 1971., 12 volumes. {{refend}} {{div col end}} === Sekundarni izvori === {{div col}} {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{Cite book|last=Anderson|first=David L.|year=2004.|title=Columbia Guide to the Vietnam War|url=https://archive.org/details/isbn_9780231114929|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-11492-3|ref=harv}} * Angio, Joe. ''Nixon a Presidency Revealed'' (2007.) Televizijski dokumentarac History Channela * {{Cite book |last= Appy |first= Christian G. |authorlink= Christian G. Appy |year= 2006. |title= Vietnam: The Definitive Oral History, Told from All Sides |location= London |publisher= Ebury Press |isbn= 978-0-091-91011-2 |ref= harv }} * Baker, Kevin. "Stabbed in the Back! The past and future of a right-wing myth", ''Harper's Magazine'' (juni 2006.) {{cite web |url = http://www.harpers.org/archive/2006/06/0081080 |title = Stabbed in the back! The past and future of a right-wing myth (Harper's Magazine) |accessdate = 11. 6. 2008. |archive-date = 2012-10-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121019134514/http://harpers.org/archive/2006/06/0081080 }} * {{Cite book |last= Berman |first= Larry |year= 1989. |title= Lyndon Johnson's War: The Road to Stalemate in Vietnam |url= https://archive.org/details/lyndonjohnsonswa00berm |location= New York |publisher= W. W. Norton & Company |isbn= 978-0-393-02636-8 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Blaufarb |first= Douglas S. |year= 1977. |title= The Counterinsurgency Era: U.S. Doctrine and Performance, od 1950. do danas |url= https://archive.org/details/counterinsurgenc00doug |location= New York |publisher= Free Press |isbn= 978-0-029-03700-3 |ref= harv }} * ———. ''The Counterinsurgency Era'' (1977.) historija uplitanja Kennedyjeve administracije u Južni Vijetnam. * Brigham, Robert K. ''Battlefield Vietnam: A Brief History'' interaktivna web stranica PBS-a * {{Cite book|last=Brocheux|first=Pierre|title=Ho Chi Minh: a biography|url=https://archive.org/details/hochiminhbiograp00broc|year=2007.|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-85062-9|page=[https://archive.org/details/hochiminhbiograp00broc/page/198 198]|ref=harv}} * Buckley, Kevin. [http://chss.montclair.edu/english/furr/Vietnam/buckley.html "Pacification's Deadly Price"], ''Newsweek'', 19. 6. 1972. <!--accessed 5. 8. 2008.--> * Buzzanco, Bob. "25 Years After End of Vietnam War: Myths Keep Us From Coming To Terms With Vietnam", ''The Baltimore Sun'' (17. 4. 2000.) {{cite web |url = http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |title = 25 Years After End of Vietnam War Myths Keep Us From Coming To Terms With Vietnam |accessdate = 11. 6. 2008 |archivedate = 2008-06-05 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080605195117/http://www.commondreams.org/views/041700-106.htm |deadurl = yes }} * {{Cite book |last= Carney |first= Timothy |year= 1989. |chapter= The Unexpected Victory |title= ''In Karl D. Jackson, ed.,'' Cambodia, 1975. – 1978.: Rendezvous with Death ''(pp.&nbsp;13–35)'' |location= Princeton, New Jersey |publisher= Princeton University Press |isbn= 978-0-691-07807-6 |ref= harv }} * Church, Peter ed. ''A Short History of South-East Asia'' (2006.). * Cooper, Chester L. ''The Lost Crusade: America in Vietnam'' (1970.) bilješke o događajima iz Washingtona. * {{Cite book |last= Courtwright |first= David T. |year= 2005 |title= Sky as Frontier: Adventure, Aviation, and Empire |url= https://archive.org/details/skyasfrontieradv0000cour |location= College Station, Texas |publisher= Texas A&M University Press |isbn= 978-1-585-44384-0 |ref= harv }} * {{Cite journal |last= Crook |first= John R. |year= 2008 |title= Court of Appeals Affirms Dismissal of Agent Orange Litigation |url= https://archive.org/details/sim_american-journal-of-international-law_2008-07_102_3/page/662 |journal= American Journal of International Law |volume= 102 |number= 3 |pages= 662–664 |jstor= 20456664 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Demma |first= Vincent H. |year= 1989 |chapter= The U.S. Army in Vietnam |chapterurl= http://www.history.army.mil/books/AMH/AMH-28.htm |title= ''In'' [http://www.history.army.mil/books/AMH/amh-toc.htm American Military History] ''(pp.&nbsp;619. – 694.)'' |location= Washington, D.C. |publisher= US Army Center of Military History |ref= harv |access-date= 2014-11-02 |archive-date= 2014-09-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140903042121/http://www.history.army.mil/books/AMH/AMH-28.htm |deadurl= yes }} * {{cite book |last=Dennis |first=Peter |author2=et al |title=The Oxford Companion to Australian Military History |publisher=Oxford University Press Australia & New Zealand |location=Melbourne |year=2008. |edition=Second |isbn=978-0-19-551784-2}} * {{cite web|ref = harv|last = DoD|date = 6. 11. 1998.|url = http://www.defense.gov/releases/release.aspx?releaseid=1902|title = Name of Technical Sergeant Richard B. Fitzgibbon to be added to the Vietnam Veterans Memorial|publisher = Department of Defense (DoD)|accessdate = 31. 3. 2010.|quote = }} * Duiker, William J. (1996.). ''The Communist Road to Power in Vietnam''. * Duncanson, Dennis J. (1968.). ''Government and Revolution in Vietnam''. * {{Cite book |last= Etcheson |first= Craig |year= 2005. |title= After the Killing Fields: Lessons from the Cambodian Genocide |location= New York |publisher= Praeger |isbn= 978-0-275-98513-4 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Fall |first= Bernard B. |authorlink= Bernard B. Fall |year= 1967. |title= The Two Viet-Nams: A Political and Military Analysis |edition= 2nd |location= New York |publisher= Praeger |isbn= 978-0-999-14179-3 |ref= harv }} * Fincher, Ernest Barksdale, ''The Vietnam War'' (1980.). * Ford, Harold P. ''CIA and the Vietnam Policymakers: Three Episodes, 1962. – 1968.'' (1998.). * Gerdes, Louise I. ed. ''Examining Issues Through Political Cartoons: The Vietnam War'' (2005.). * Gettleman, Marvin E.; Franklin, Jane; Young, Marilyn ''Vietnam and America: A Documented History.'' (1995.). * Hammond, William. ''Public Affairs: The Military and the Media, 1962–1968'' (1987); ''Public Affairs: The Military and the Media, 1968–1973'' (1995.). Potpuna historija rata američke vojske; puno šire nego što naslov govori. * {{cite book|last=Healy|first=Gene|title=The Cult of the Presidency: America's Dangerous Devotion to Executive Power|url=http://books.google.com/?id=MRA2jIyejwAC|year=2009.|publisher=Cato Institute|isbn=978-1-933995-19-9|ref=harv}} * {{Cite book |last= Herring |first= George C. |year= 2001. |title= America's Longest War: The United States and Vietnam, 1950. – 1975. |edition= 4th |location= New York |publisher= McGraw-Hill |isbn= 978-0-072-53618-8 |ref= harv }} * Hitchens, Christopher. ''The Vietnam Syndrome''. * {{Cite book |last= Holm |first= Jeanne |authorlink= Jeanne M. Holm |year= 1992. |title= Women in the Military: An Unfinished Revolution |edition= Rev. |location= Novato, California |publisher= Presidio Press |isbn= 978-0-891-41450-6 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Karnow |first= Stanley|authorlink = Stanley Karnow |year= 1997. |title= Vietnam: A History |edition= 2nd |location= New York |publisher= Penguin Books |isbn= 978-0-140-26547-7 |ref=harv}} * Khong, Yuen Foong (1992). ''Analogies at War: Korea, Munich, Dien Bien Phu, and the Vietnam Decisions of 1965.'' Princeton University Press. * {{Cite book |last= Kiernan |first= Ben |authorlink= Ben Kiernan |year= 2008. |title= The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia Under the Khmer Rouge |edition= 3rd |location= New Haven, Connecticut |publisher= Yale University Press |isbn= 978-0-300-14434-5 |ref=harv }} * {{Cite book |last1= ——— |first1= <!--N/A--> |last2= Owen |first2= Taylor |title= Bombs over Cambodia |url= http://www.yale.edu/cgp/Walrus_CambodiaBombing_OCT06.pdf |journal= [[The Walrus]] |issue= October 2006 |pages= 62–69 |ref= CITEREFKiernanOwen2006 }} * {{Cite book |last= Kolko |first= Gabriel |authorlink= Gabriel Kolko |year= 1985. |title= Anatomy of a War: Vietnam, the United States, and the Modern Historical Experience |location= New York |publisher= Pantheon Books |isbn= 978-0-394-74761-3 |ref= harv }} * {{Cite book |editor-last= Kutler |editor-first= Stanley I. |authorlink= Stanley Kutler |year= 1996. |title= Encyclopedia of the Vietnam War |location= New York |publisher= Charles Scribner's Sons |isbn= 978-0-132-76932-7 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Lawrence |first= A. T. |year= 2009. |title = Crucible Vietnam: Memoir of an Infantry Lieutenant |location= Jefferson, North Carolina |publisher= McFarland |isbn= 978-0-786-44517-2 |ref= harv }} * Lawrence, Mark Atwood (2008). ''The Vietnam War: A Concise International History''. Oxford University Press. * Leepson, Marc ed. (1999). ''Dictionary of the Vietnam War''. New York: Webster's New World. * {{Cite book |last= Lewy |first= Guenter |authorlink= Guenter Lewy |year= 1978. |title= America in Vietnam |url= https://archive.org/details/americainvietnam00lewy |location= New York |publisher= Oxford University Press |isbn= 978-0-195-02732-7 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Logevall |first= Fredrik |authorlink= Fredrik Logevall |year= 2001. |title= The Origins of the Vietnam War |url= https://archive.org/details/isbn_2900582319188 |location= Harlow |publisher= Longman |isbn= 978-0-582-31918-9 |ref= harv }} * {{Cite book |last= ——— |first= <!--N/A--> |year= 2010 |chapter= The Indochina wars and the Cold War, 1945. – 1975. |title= ''In Melvyn P. Leffler and Odd Arne Westad, eds.,'' The Cambridge History of the Cold War, Volume II: Crises and Détente ''(pp.&nbsp;281. – 304.)'' |location= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |isbn= 978-0-521-83720-0 |ref= CITEREFLogevall2010 }} * {{cite book |last=McGibbon|first=Ian|author2=ed |title=The Oxford Companion to New Zealand Military History |publisher=Oxford University Press |location=Auckland |year=2000 |edition= |isbn=0-19-558376-0}} * {{Cite book|last=McMahon|first=Robert J.|year=1995|title=Major Problems in the History of the Vietnam War: Documents and Essays|ref=harv}} * {{Cite book |author= McNamara, Robert S. sa Jamesom Blightom, Robertom Brighamom, Thomasom Bierstekerom, Herbertom Schandlerom |year= 1999. |title= Argument Without End: In Search of Answers to the Vietnam Tragedy |location= New York |publisher= PublicAffairs |isbn= 978-1-891-62087-4 |ref= CITEREFMcNamara1999 }} * {{Cite book |last=McNeill |first=Ian |title=To Long Tan: The Australian Army and the Vietnam War 1950. – 1966. |url=https://archive.org/details/tolongtanaustral0000mcne |publisher=Allen & Unwin |location=St Leonards |year=1993 |isbn=1-86373-282-9 |ref=harv }} * {{Cite book |last= Milne |first= David |year= 2008. |title= America's Rasputin: Walt Rostow and the Vietnam War |url= https://archive.org/details/americasrasputin0000miln |location= New York |publisher= Hill & Wang |isbn= 978-0-374-10386-6 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Moïse |first= Edwin E. |authorlink= Edwin E. Moise |year= 1996. |title= Tonkin Gulf and the Escalation of the Vietnam War |url= https://archive.org/details/isbn_9780807823002 |location= Chapel Hill, North Carolina |publisher= University of North Carolina Press |isbn= 978-0-807-82300-2 |ref= harv }} * {{Cite book |last= ——— |first= <!--N/A--> |year= 2002. |title= Historical Dictionary of the Vietnam War |url= https://archive.org/details/historicaldictio0000mois |location= Lanham, Maryland |publisher= Scarecrow Press |isbn= 978-0-810-84183-3 |ref= CITEREFMoïse2002 }} * Moss, George D. ''Vietnam'' (4th ed 2002) textbook. * {{Cite book |last= Moyar |first= Mark |authorlink= Mark Moyar |year= 2006. |title= Triumph Forsaken: The Vietnam War, 1954–1965 |url= https://archive.org/details/triumphforsakenv0000moya_t2u6 |location= New York |publisher= Cambridge University Press |isbn= 978-0-521-86911-9 |ref= harv }} * Major General [[Spurgeon Neel]]. ''Medical Support of the U.S. Army in Vietnam 1965–1970'' (Department of the Army 1991) official medical history * {{Cite book |last= Neale |first= Jonathan |year= 2001. |title= The American War: Vietnam, 1960. – 1975. |url= https://archive.org/details/americanwarvietn0000neal |location= London |publisher= Bookmarks |isbn= 978-1-898-87667-0 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Nelson |first= Deborah |year= 2008. |title= The War Behind Me: Vietnam Veterans Confront the Truth about U.S. War Crimes |url= https://archive.org/details/warbehindmevietn00nels_0 |location= Philadelphia, Pennsylvania |publisher= Basic Books |isbn= 978-0-465-00527-7 |ref= harv }} * Nulty, Bernard.''The Vietnam War'' (1998) New York: Barnes and Noble. * {{Cite book |last= Oberdorfer |first= Don |authorlink= Don Oberdorfer |year= 2001. |origyear= 1971. |title= Tet! The Turning Point in the Vietnam War |url= https://archive.org/details/tetturningpointi0000ober |location= Baltimore, Maryland |publisher= Johns Hopkins University Press |isbn= 978-0-801-86703-3 |ref= harv }} * {{Cite journal |last1= Obermeyer |first1= Ziad |last2= Murray |first2= Christopher J. L. |last3= Gakidou |first3= Emmanuela |year= 2008 |title= Fifty years of violent war deaths from Vietnam to Bosnia: analysis of data from the world health survey programme |url= http://www.bmj.com/content/336/7659/1482 |journal= [[BMJ]] |volume= 336 |page= 1482 |doi= 10.1136/bmj.a137 |ref= harv |pmid= 18566045 |issue= 7659 |pmc= 2440905 |issn= 0959-8138 }} * {{Cite book |last1= Olson |first1= James S. |last2= Roberts |first2= Randy |year= 2008. |title= Where the Domino Fell: America and Vietnam, Where the Domino Fell: America and Vietnam 1945. – 1995. |url= https://archive.org/details/wheredominofella0000olso_t4n0 |edition= 5th |location= Malden, Massachusetts |publisher= Blackwell Publishing |isbn= 978-1-405-18222-5 |ref= harv }} * Palmer, Bruce, Jr. ''The Twenty-Five Year War'' (1984.), vojna historija starijeg američkog generala. * {{Cite book |last= Palmer |first= Dave R. |authorlink= Dave Richard Palmer |year= 1978. |title= Summons of Trumpet: U.S.-Vietnam in Perspective |url= https://archive.org/details/summonsoftrumpet0000palm_m9p0 |location= Novato, California |publisher= Presidio Press |isbn= 978-0-891-41550-3 |ref= harv }} * {{Cite journal |last= Palmer |first= Michael G. |year= 2007 |title= The Case of Agent Orange |journal= Contemporary Southeast Asia |volume= 29 |number= 1 |pages= 172.– 195. |jstor= 25798819 |ref= harv |doi=10.1355/cs29-1h}} * {{Cite book |last= Prados |first= John |year= 2006. |chapter= The Road South: The Ho Chi Minh Trail |title= ''In Andew Wiest, ed.,'' Rolling Thunder in a Gentle Land ''(pp.&nbsp;74. – 95.)'' |url= https://archive.org/details/rollingthunderin00wies |location= Oxford |publisher= Osprey Publishing |isbn= 978-1-846-03020-8 |ref= harv }} * {{Cite journal |last= Roberts |first= Anthea |year= 2005 |title= The Agent Orange Case: Vietnam Ass'n for Victims of Agent Orange/Dioxin v. Dow Chemical Co. |journal= ASIL Proceedings |volume= 99 |number= 1 |pages= 380. – 385. |jstor= 25660031 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Schandler |first= Herbert Y. |year= 2009. |title= America in Vietnam: The War That Couldn't Be Won |url= https://archive.org/details/americainvietnam0000scha |location= Lanham, Maryland |publisher= Rowman & Littlefield |isbn= 978-0-742-56697-2 |ref= harv }} * Schell, Jonathan. ''The Time of Illusion'' (1976.). * Schulzinger, Robert D. ''A Time for War: The United States and Vietnam, 1941. – 1975.'' (1997.). * {{Cite book |last= Sheehan |first= Neil |authorlink= Neil Sheehan |year= 1989. |title= A Bright Shining Lie: John Paul Vann and America in Vietnam |url= https://archive.org/details/brightshininglie1989shee |location= New York |publisher= Vintage |isbn= 978-0-679-72414-8 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Sliwinski |first= Marek |year= 1995. |title= Le Génocide Khmer Rouge: Une Analyse Démographique |location= Paris |publisher= L'Harmattan |isbn= 978-2-738-43525-5 |ref= harv }} * Sorley, Lewis, ''A Better War: The Unexamined Victories and Final Tragedy of America's Last Years in Vietnam'' (1999.), temeljena na još uvijek povjerljivim audio zapisima sastanaka američkih zapovjednika u Vijetnamu, {{ISBN|0-15-601309-6}} * Spector, Ronald. ''After Tet: The Bloodiest Year in Vietnam'' (1992.), vrlo široki pregled 1968. godine * {{Cite book|ref=harv|last=Stanton|first=Shelby L.| title = Vietnam order of battle|edition=2003|year=2003.| publisher = Stackpole Books| isbn= 0-8117-0071-2}} * {{Cite journal |last= Stone |first= Richard |year= 2007 |title= Agent Orange's Bitter Harvest |journal= Science |volume= 315 |pages= 176. – 179. |jstor= 20035179 |ref= harv |doi=10.1126/science.315.5809.176}} * {{Cite book |last= Stuart-Fox |first= Martin |authorlink= Martin Stuart-Fox |year= 1997. |title= A History of Laos |location= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |isbn= 978-0-521-59235-2 |ref= harv }} * Summers, Harry G. [http://books.google.com/?id=-Z4l-ZySVWwC ''On Strategy: A Critical Analysis of the Vietnam War''], Presidio press (1982.), {{ISBN|0-89141-563-7}} (225 stranica) * {{Cite book |last= Thayer |first= Thomas C. |year= 1985. |title= War Without Fronts: The American Experience in Vietnam |url= https://archive.org/details/warwithoutfronts0000thay |location= Boulder, Colorado |publisher= Westview Press |isbn= 978-0-813-37132-0 |ref= harv }} * Tucker, Spencer. ed. ''Encyclopedia of the Vietnam War'' (1998.) 3 vol. reference set; also one-volume abridgement (2001). * {{Cite book |last= ——— |first= <!--N/A--> |year= 1999. |title= Vietnam |location= London |publisher= UCL Press |isbn= 978-1-857-28921-3 |ref= CITEREFTucker1999 }} *{{ cite book | last = Tucker | first = Spencer | title = The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History | publisher = ABC-CLIO | origyear = 1998 | year = 2011 | isbn = 978-1851099603 | ref = harv }} * {{Cite book |last= Turner |first= Robert F. |year= 1975. |title= Vietnamese Communism: Its Origins and Development |location= Stanford, California |publisher= Hoover Institution Press |isbn= 978-0-817-96431-3 |ref= harv }} * {{Cite book |last= Turse |first= Nick |authorlink= Nick Turse |year= 2013. |title= Kill Anything That Moves: The Real American War in Vietnam |location= New York |publisher= Metropolitan Books |isbn= 978-0-805-08691-1 |ref= harv }} * {{Cite book |author= Vietnam Task Force |year= 1969. |title= [http://www.archives.gov/research/pentagon-papers/ Report of the Office of the Secretary of Defense Vietnam Task Force] ''<nowiki></nowiki>"The Pentagon Papers"'' |location= Washington, D.C. |publisher= Office of the Secretary of Defense |ref= CITEREFVTF1969 }} * {{Cite book |last= Westheider |first= James E. |year= 2007. |title= The Vietnam War |location= Westport, Connecticut |publisher= Greenwood Press |isbn= 978-0-313-33755-0 |ref= harv }} * {{cite book|last=Willbanks|first=James H.|title=Vietnam War almanac|url=http://books.google.com/?id=X5WWklFB5O4C|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7102-9|ref=harv}} * Witz, James J. ''The Tet Offensive: Intelligence Failure in War'' (1991.). * {{cite book |first=Mark |last=Woodruff |title=Unheralded Victory: The Defeat of The Viet Cong and The North Vietnamese |url=https://archive.org/details/unheraldedvictor0000wood |location=Arlington, Virginia |publisher=Presidio Press |year=2005 |isbn=0-8914-1866-0 |ref=harv }} * {{Cite book |last= Young |first= Marilyn B. |authorlink= Marilyn B. Young |year= 1991. |title= The Vietnam Wars, 1945–1990 |url= https://archive.org/details/vietnamwars194510000youn_u7k1 |location= New York |publisher= HarperPerennial |isbn= 978-0-060-92107-1 |ref= harv }} * Xiaoming, Zhang. "China's 1979 War With Vietnam: A Reassessment", ''China Quarterly.'' izdanje br. 184, (decembar 2005.) {{cite web |url = http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=358806 |title = CJO – Abstract – China's 1979 War with Vietnam: A Reassessment |accessdate = 11. 6. 2008 }} {{Refend}} {{div col end}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Vietnam War}} * [http://www.americanethnography.com/article.php?id=63 American Ethnography&nbsp;– On collecting engraved Zippos from the Vietnam War] * [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/vietnam.htm Documents Relating to American Foreign Policy-Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813005227/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/vietnam.htm |date=2012-08-13 }} primarni izvor američke involviranosti * [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552505 Fallout of the War] iz [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives] * [http://www2.iath.virginia.edu/sixties/HTML_docs/Resources/Glossary/Sixties_Term_Gloss_K_P.html Glossary of Military Terms & Slang from the Vietnam War] * [http://content.library.ccsu.edu/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=/VHP&CISOPTR=5558&CISOBOX=1&REC=1 Impressions of Vietnam and descriptions of the daily life of a soldier from the oral history of Elliott Gardner, U.S. Army] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430050258/http://content.library.ccsu.edu/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=%2FVHP&CISOPTR=5558&CISOBOX=1&REC=1 |date=2011-04-30 }} * [http://www.robertankony.com/publications/vietnam-magazine/ "No Peace in the Valley," ''Vietnam'' magazine, cover story, Oct. 2008, 26—31.] * [http://www.gettysburg.edu/special_collections/collections/manuscripts/collections/ms044.dot Stephen H. Warner Southeast Asia Photograph Collection at Gettysburg College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024150216/http://www.gettysburg.edu/special_collections/collections/manuscripts/collections/ms044.dot |date=2012-10-24 }} * [http://www.militaryhistoryonline.com/vietnam/vietnamization/default.aspx The Effects of Vietnamization on the Republic of Vietnam's Armed Forces, 1969–1972] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120612065456/http://www.militaryhistoryonline.com/vietnam/vietnamization/default.aspx |date=2012-06-12 }} * [http://www.historycommons.org/timeline.jsp?timeline=vietnam Timeline US&nbsp;– Vietnam (1947. – 2001.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501134722/http://www.historycommons.org/timeline.jsp?timeline=vietnam |date=2011-05-01 }} * [http://www.ibiblio.org/pub/academic/history/marshall/military/vietnam/short.history/chap_28.txt The U.S. Army in Vietnam] službena historija vojske SAD-a * [http://www.history.com/topics/vietnam-war The Vietnam War] na History Channelu * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/pacificaviet/ UC Berkeley Library Social Activism Sound Recording Project: Anti-Vietnam War Protests] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230703102427/https://www.lib.berkeley.edu/MRC/Pacificaviet |date=2023-07-03 }} * [http://www.gisearch.com/ Vietnam Casualties database searchable by first name, last name and location] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812102745/http://www.gisearch.com/ |date=2012-08-12 }} * [http://tigger.uic.edu/~rjensen/vietnam.html Vietnam War Bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117082341/http://tigger.uic.edu/~rjensen/vietnam.html |date=2013-01-17 }} pokriva internetske i objavljene izvore * [http://www.pbs.org/wgbh/amex/vietnam/timeline/ Vietnam war timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050403230616/http://www.pbs.org/wgbh/amex/vietnam/timeline/ |date=2005-04-03 }} sveobuhvatna vremenska crta Vijetnamskog rata * [http://www.vietnam.ttu.edu/virtualarchive/ Virtual Vietnam Archive]&nbsp;– Sveučilište Texas Tech * [http://watch.opb.org/video/2285035194/ A Vietnam Diary’s Homecoming] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184508/http://watch.opb.org/video/2285035194/ |date=2017-10-19 }} Video kojeg je producirao PBS {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Vijetnamski rat| ]] [[Kategorija:1950-e]] [[Kategorija:1960-e]] [[Kategorija:1970-e]] [[Kategorija:Vijetnamski ratovi]] [[Kategorija:Američki ratovi]] [[Kategorija:Hladni rat]] [[Kategorija:Indokineski ratovi]] [[Kategorija:Moderni ratovi]] [[Kategorija:Ratovi u Aziji]] 0nejtj71gol55id1oheom8235f48jtp 4 6344 42589448 42586439 2026-05-08T06:41:20Z 42589448 wikitext text/x-wiki 42589456 42589448 2026-05-08T06:46:59Z Vipz 151311 42589456 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{Pijaca}} == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 18. januara 2026. u 14:21 (CET) (Ова порука је послата [[:Wikipedija:Pijaca-Пијаца]] и поставља се овде због преусмерења.) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Tiven2240@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. januara 2026. u 22:01 (CET) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Keegan (WMF)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == CEE Women 2026 == Unutar [[meta:Wikimedia_CEE_Spring|Wikimedia CEE Spring]] prevodilačkog wikipedijskog natjecanja se obično organiziraju tematska pod-natjecanja i aktivnosti među kojima je i onaj posvećen ženama i kompenziranju deficita sadržaja po pitanju roda u wikimedijskoj interpretaciji regije Srednje i istočne Europe (poticao sam i su-organizirao sam nekad)... Ove godine je opcija i dobiti manja sredstva (mikro-fond do 500eur) za provedbu širih aktivnosti (uključuje i druge wikimedijske projekte). Bilo bi dobro da se neko hoće primiti toga i potaknuti nove doprinose. Ako ste zainteresirane_i - pogledajte ovdje https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Women_Campaign_2026 i javite se za suradnju i/ili koordinaciju s drugima. --[[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 6. februara 2026. u 11:55 (CET) :Hvala ti Zblace na pozivu i na informacijama! Nastojat ću raditi na tome da sh.wiki facilitira veću angažiranost u podzastupljenim temama. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 6. februara 2026. u 13:19 (CET) ::Puno hvala i od moje strane. CEE Spring je natjecaj kojim bismo trebali dati veću pozornost. LP – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 6. februara 2026. u 13:42 (CET) ::Ako trebaš pomoć da uradimo nešto zajedno online ili hibridno javi. Ja ću probati nešto sa ekipom na Wikidata, Commons a mogli bi i na Wikipedijama. – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 14. februara 2026. u 07:36 (CET) :Sve aktivnosti kojima se smanjuje rodni jaz na Wikipediji izuzetno su važne. Podrška i s moje strane. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 7. februara 2026. u 01:25 (CET) :Danas je do ponoći krajnji rok za prijavu projekta...meni se osobno još niko nije javio a čini mi se niti da je objavljeno išta prema zajednici o koordiniarnoj-zajedničkoj akciji. Koliko vidim ovdje ima par nespecifičnih (kurtoaznih?) znakova opće podrške, pa nisam siguran što i kako dalje. Iako mi je ovaj SH Wikipeda bliža od HR/SR/BS...imao sam i dovoljno negativnih iskustava da nebi htio inicirati projektni prijedlog samostalno ovdje samo da bi se nešto desilo. Ako se neko organizira i koordinira drukčije na privatnoj osnovi/infrastrukturi to mi je i metodološki i etički problematično, ali ... o tom sam već pisao puno puta. – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 22. februara 2026. u 09:04 (CET) ::Krajnji rok za što točno? Nisam znao da smo tako tanki s vremenom, jer takvog roka nisam vidio zapisanog na nekoj od Meta-Wiki stranica. Što se tiče privatnih infrastruktura i njihove funkcije, slobodno pitaj. [[WP:CEE Spring 2024]] sam organizirao samostalno, da, ali nije bio koordiniran uopće, kao ni [[WP:Mjesec Azije]] ili neki drugi u zadnje vrijeme manje plodni uređivački maratoni. Posljednjih sam nekoliko, takoreći, godina bio izuzetno zaokupljen drugim stvarima u stvarnom životu i projektu sam jedva doprinosio. Sve što sam tada organizirao je više bilo "reda radi, jer smo dosad održali" nego pomno iskoordinirani pothvat koji se kao provodi u tajnim chat kanalima van Wikimedije. CEE Spring 2025 je s moje strane propao jer nisam imao kapaciteta organizirati ga. Tkogod pokaže interes organizirati takve stvari sa mnom ili čak umjesto mene, vrlo je dobrodošao. Također, možemo mi raspravljati u nedogled što točno ne štima, zašto nema novih ljudi, zašto nema doprinosa koliko bi trebalo biti, zašto je urednička retencija takva kakva je, ali činjenica je da samo ponavljamo iste obrasce, a nadamo se drukčijem rezultatu. Tehnička infrastruktura shwiki projekta je vrlo zahrđala, a radi se između ostalog o nekim jako važnim aspektima uređivanja projekta (UX), poput šablona za citiranje. A jednom ako zađeš u to područje zamijetit ćeš da je to jedna duboka zečja rupa – modularni labirint. Optimalna implementacija glavne stvari X zahtjeva da se gradi na stvari Y, koju nadalje podupire 3 neke druge stvari, i tako dalje. Koliko je važno imati kod, važno je lokalizirati ga i prilagoditi lokalnom kontekstu, dokumentirati ga (i sam ga proučiti i shvatiti), ponekad čak i poboljšati gdje se uvidi prilika. Moj trenutni X je sve povezano sa nacrtima i njihovim stvaranjem. Trenutni Y, Z, W, itd. je sve sporedno što zahvatim raditi (a vidljivo je u zapisu doprinosa). Svako dobro. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 22. februara 2026. u 11:49 (CET) == Financijski poticaj za [[:m:Wikimedia CEE Spring 2026|CEE Spring 2026]] == Pozdrav svima! Fokus ove rasprave je ponuda grupe [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], pod fiskalnim sponzorstvom [[:m:Wikimedia Austria|Wikimedije Austrije]], da bilo kojoj zainteresiranoj zajednici omogući mikro-fond do 400 EUR u svrhu nagrađivanja najmarljivijih učesnika nadolazeće uređivačke akcije. Želimo li iskoristiti ovu priliku? – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 28. februara 2026. u 05:40 (CET) ---- ; Rasprava Moje osobno mišljenje je: ovo praktički garantira da će svi ili bar većina učesnika dobiti značajnu novčanu nagradu za svoj doprinos srpskohrvatskoj Wikipediji u sklopu akcije. Obzirom na delikatnu situaciju u kojoj se nalazimo glede jezika, trebali bismo uspostaviti kriterije za učešće koji se dotiču [[WP:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija|prijenosa sadržaja s drugih Wikipedija]]. Pri definiranju kriterija učešća smatram da trebamo dati prednost kvaliteti nad kvantitetom. Kvalitet je, međutim, teže definirati objektivno. Neke metrike kojima raspolažemo: 1) veličina doprinosa u bajtovima 2) veličina doprinosa u riječima 3) broj projekata na srodnim jezicima koji članak već imaju 4) postotak preklapanja sa sadržajem na srodnim jezicima. Pozivam sve zainteresirane da se priključe raspravi s idejama i mišljenjima. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 28. februara 2026. u 06:21 (CET) :Ovo je sasvim simpatična inicijativa, tako da podržavam. Što se tiče kriterija, mislim da bi svaki oblik prijenosa trebao biti strogo zabranjen - dakle, samo vlastoručno napisani/prevedeni članci, bez ikakvih strojnih prijevoda. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 28. februara 2026. u 13:26 (CET) :Vrlo lepa ideja. I ja sam saglasan da preneseni članci ne treba da ulaze u sastav takmičenja. Dodatne kriterijume svakako valja razmotriti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. februara 2026. u 15:03 (CET) :::i ja se slažem s ovom idejom. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 3. marta 2026. u 19:18 (CET) Hvala vam na podršci! Od uvaženog sam kolege @[[Korisnik:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] preko email-korespondencije dobio potvrdu da su zajednici srpskohrvatske Wikipedije obezbijeđena sredstva u iznosu od 400 EUR za dodjelu lokalnih nagrada. Popis suradnika s najboljim rezultatima će po završetku takmičenja biti proslijeđen fiskalnom sponzoru ovogodišnjeg izdanja takmičenja CEE Spring. Uz pristanak obiju strana u okviru ispod dajem uvid na relevantne mail-ove. {{Collapse top|Email korespondencija}} Dear Mohammad, I have consulted my community on-wiki and they support the incentive. Thus, the Serbo-Croatian Wikipedia (shwiki) community would like to request funding support to cover for local prizes – in any amount you deem reasonable. Given the project’s modest editing activity, a smaller allocation is appropriate. I took notice of the [[metawiki:CEE_Women_Campaign_2026/applications/CEE_Women_2026:_Multi-Wiki_Edit-a-thon_&_Training_(HR_+_EN/SH/BS)_with_Wikidata_&_Commons|CEE Women Campaign application]] that aims to cover shwiki. I'll aim to accommodate for the incoming contributions (which I hope there will be) to the best of my capacity. In the future, I'd probably like to have the [[metawiki:Cross-Project_Cooperation_Initiative|Cross-Project Cooperation Initiative]] involved in such endeavors. Thank you so much, on behalf of my community. Best regards, Vipz. <hr> Dear Vipz, Thank you for confirming the community’s support. You have up to 400 EUR available for local prizes. There is no need for a separate application, and you can use this amount to award prizes to your participants. After the contest ends, please share the list of winners with our fiscal sponsor (this year Wikimedia Austria), who will arrange sending the prizes accordingly. Best regards, Mohammad {{Collapse bottom}} Uskoro ću se pozabaviti izradom nužne infrastrukture i predloška za nagrađivanje (''1. veći iznos''; 2. ''malo manji iznos''; itd.), koji ću zainteresiranim korisnicima dati ovdje na uvid prije konačnog usvajanja. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 2. marta 2026. u 16:47 (CET) == Radionica / Portal Zajednice == {{Zaglavlje rasprave|Prijedlog nije dobio potrebnu potporu i odbačen je.– [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 24. marta 2026. u 03:09 (CET)|odbačeno}} Poštovane kolege, želio bih se prihvatiti cjelovitog preuređenja odjeljka [[Wikipedija:Portal zajednice|'''Portal Zajednice''' odnosno '''Radionice''']]. Mislim da je taj odjeljak zanemaren, prepušten samome sebi već godinama, a mogao bi pružiti prostor vrlo korisnim spravama i pomagalima, kako za nove tako i za iskusnije korisnike. Mogu li preuzeti taj pothvat? Imate li kakvih zamisli ili prijedloga? Riječ je o odjeljku koji sam isprva gotovo htio ukloniti, no ako ga promotrimo pozornije, vidjet ćemo da u njemu postoje solidne polazišne točke. Moja je zamisao sačuvati ključne sadržaje koje su kolege utemeljili, te potom sve svesti na najosnovnije, učiniti jasnijim i korisnijim. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 14. januara 2026. u 16:44 (CET) :Što se mene tiče, nije na odmet... :D Pogotovo za nove korisnike, mogu naučiti dosta! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 14. januara 2026. u 18:58 (CET) :Jedna od najvažnijih stranica na projektu, a potpuno zapuštena. Vreme je da se to promeni. Podržavam inicijativu. Stranica mora imati responzivan dizajn i ažuran sadržaj. Mora biti korisna kako za novajlije tako i za iskusne urednike i urednice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16. januara 2026. u 00:46 (CET) ::::Nacrt: '''[[Korisnik:Inokosni organ/Radionica|Radionica]]''' (novopredloženi) usp. '''[[Wikipedija:Portal zajednice|Radionica]]''' (sadašnji "stari" oblik) ::::Mislim da je nacrt za novu radionicu dovršen i mogu ga podnijeti na vaš uvid. U donjoj sekciji navedite sve potrebne primjedbe: što nedostaje? Što je suvišno? Sviđa li vam se stil? Sviđaju li vam se boje? Koje bi dijelove teksta trebalo promijeniti? Koje bi tekstualne dijelove trebalo dodati? Što u kodu nije u redu? ::::Raspravu otvaram danas, 6. marta, i namjeravam je voditi dvije sedmice, dakle do 20. marta, nakon čega ćemo pristupiti završnom glasovanju i posljednjim izmjenama. Naravno, ako rasprava postigne suglasje prije 20. marta, možemo je zatvoriti i ranije, na vaš zahtjev. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 6. marta 2026. u 15:54 (CET) ::::@[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]], @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]], @[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]], @[[Korisnik:Aca|Aca]], @[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]], @[[Korisnik:Vipz|Vipz]], @[[Korisnik:Maria Sieglinda von Nudeldorf|Maria Sieglinda von Nudeldorf]], @[[Korisnik:Orijentolog|Orijentolog]], @[[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]], @[[Korisnik:Vitek|Vitek]], @[[Korisnik:Belirac|Belirac]], @[[Korisnik:Duma|Duma]], @[[Korisnik:Akatone|Akatone]], @[[Korisnik:Alekol|Alekol]], @[[Korisnik:Atricapilus|Atricapilus]], @[[Korisnik:Dwina744|Dwina744]], @[[Korisnik:ImStevan|ImStevan]], @[[Korisnik:SrpskiAnonimac|SrpskiAnonimac]], @[[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]], @[[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]], @[[Korisnik:Bakir123|Bakir123]], @[[Korisnik:Argo|Argo]], @[[Korisnik:Deni|Deni]], @[[Korisnik:Ante Vranković|Ante Vranković]], @[[Korisnik:Gliwi|Gliwi]], @[[Korisnik:MrKeefeJohn|MrKeefeJohn]], @[[Korisnik:Savez rada|Savez rada]], @[[Korisnik:Stefanguzvica|Stefanguzvica]], @[[Korisnik:Stephan1000000|Stephan1000000]], @[[Korisnik:Zblace|Zblace]] === Rasprava === {{komentar}} Ovo mi je rešenje baš prenatrpano. :) Mislim da radionica treba da bude dosta čitljivija i da sadrži samo stvari na kojima se trenutno radi ili planira raditi – poslovi u fokusu. Srodni projekti, rast broja članaka, statistika, historija, lista botova, linkovi ka pravilima i smernicama, dugmići, stari uvod radionice – sve to mi je nabacano. Te stvari treba razdvojiti i uklopiti u postojeće stranice. Radionica bi trebala obuhvatati sveže primere članaka za sređivanje i kada se jedan članak sredi, imamo onda sledeći prikazan. Neka vrsta To-Do liste podeljene po težini. Da ima stvari za novajlije, ali i stvari za iskusne urednike. Dakle, kad čovek ode u radionicu, on želi da ima alat i konkretan posao koji treba da obavi. Ovo sad je vrlo teško za snalaženje i čak kompleksnije od postojećeg, neažurnog dizajna radionice. Ipak, dopada mi se plava pozadina kao element dizajna i mislim da se sve treba unificirati i sažeti u jednu ili više plavih pozadinskih okvirića. Dizajn treba imati naveden specifičan problem i konkretne članke te kratko objašenjnje šta je potrebno uraditi i na koji način se najlakše to može uraditi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 6. marta 2026. u 16:12 (CET) === Zaključak === Rok od 20. marta je istekao i ne vidim nikakav napredak. Kako nema glasova za, mogu smatrati da je moj prijedlog odbijen, a plan obnove Radionice odgođen na neodređeno vrijeme. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 24. marta 2026. u 03:09 (CET) {{Podnožje rasprave}} == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 31. marta 2026. u 13:21 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == CEE Newsletter is out now! == Dear all, The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you. The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place. You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year. As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes. Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026 As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru Happy reading! On behalf of the CEE Newsletter team, Karo <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:KGruszczyk-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&oldid=30270755 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 02:58 (CEST) </bdi> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Codename Noreste@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 30. aprila 2026. u 12:00 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> nh6uokxgpurs71x5ewywzqle0d8koeg 0 8439 42589249 42587529 2026-05-07T20:03:51Z Aca 108187 Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/Acoacoaco998|Acoacoaco998]] ([[User talk:Acoacoaco998|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika [[User:نوفاك اتشمان|نوفاك اتشمان]] 42553030 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Srpska|druge upotrebe|Srpska (razvrstavanje)}} </div>{{Infokutija naselje|ime=Република Српска <br> Republika Srpska|sjedište=[[Istočno Sarajevo]] (de fakto [[Banja Luka]])|sjedište_vrsta=Glavni grad|blank_info="Jezici srpskog hrvatskog i bošnjačkog naroda" {{Efn|[[Ustav Republike Srpske]] izbjegava navesti imena jezika, te navodi "jezike Srba, Bošnjaka i Hrvata."|group=α}}|blank_name=Službeni jezici|slika_zastava=Flag of the Republika Srpska.svg|prazan_grb_vrsta=Amblem|slika_prazan_grb=Seal of the Republika Srpska.svg|slika_mapa=Republika Srpska in Bosnia and Herzegovina.svg|himna=[[Moja Republika]]|vođa_ime=''upražnjeno''|vođa_titula=[[Predsjednik vlade]]|vođa_ime1=''upražnjeno''|vođa_titula1=[[Predsjednik]]|tip_naselja=Entitet|blank1_name=Etničke grupe|blank1_info=[[Srbi]]: 81,5% <br>[[Bošnjaci]]: 14,0% <br>[[Hrvati]]: 2,4%|površina=24.641,72|stanovništvo=1228423|stanovništvo_godina=2013.|blank2_name=Valuta|blank2_info=[[Konvertibilna marka]]|iso_kod=3166-2:BA-SRP|vremenska_zona=[[CET]]|vremenska_zona_DST=[[CEST]]|utc_pomak=+1|utc_pomak_DST=+2}} '''Republika Srpska''' jedan je od dva entiteta koji sačinjavaju Bosnu i Hercegovinu. Drugi entitet je [[Federacija Bosne i Hercegovine]]. Glavni grad Republike Srpske je [[Sarajevo]],<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%A1%D1%80%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B5_%E2%80%94_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B8%D1%88%D1%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82_%28%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D1%81%D1%83%D0%B4%29 Устав Републике Српске — Пречишћени текст (Уставни суд)], Члан 9: Главни град Републике је Сарајево.</ref><ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%A1%D1%80%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B5_%E2%80%94_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B8%D1%88%D1%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82_%281996%29 Ustav Republike Srpske — Prečišćeni tekst (1996)], Član 9: "Glavni grad Republike je Sarajevo".</ref><ref>[http://www.slobodnaevropa.org/content/rs_propale_ustavne_promjene_o_banjaluci_kao_glavnom_gradu/24562746.html Propale ustavne promjene o Banjaluci kao glavnom gradu RS]</ref> a [[Banja Luka]] je najveći privredni, politički i administrativni centar, sjedište [[Vlada Republike Srpske|Vlade]] i [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne Skupštine]].<ref>{{Cite web |title=Географија (predsjednikrs.net) |url=http://predsjednikrs.net/index.php?option=com_content&view=article&id=109&Itemid=157&lang=rs |access-date=2012-04-09 |archive-date=2012-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522003940/http://predsjednikrs.net/index.php?option=com_content&view=article&id=109&Itemid=157&lang=rs }}</ref><ref>[http://www.esrpska.com/ContentPage.aspx?kat_id=aed2359a-02f3-46a7-b04c-11954411c8c4&podkat_id=39b00c65-e801-4921-857c-516c55d5841d&page_id=6 Република Српска (esrpska.com)]</ref> Republika Srpska je proglašena [[9. 1.]] [[1992]]. godine, ali je tokom čitavog [[rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] bila nelegalna tvorevina, u skladu sa mišljenjem [[Arbitražna komisija Mirovne konferencije o Jugoslaviji|Međunarodne arbitražne komisije o Jugoslaviji]], i međunarodnim priznanjem [[Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. Postojanje Republike Srpske priznato je 1. članom dejtonskog [[Ustav Bosne i Hercegovine|Ustava Bosne i Hercegovine]] iz [[1995]]. godine, u kojem se navodi: “Republika BiH nastavlja svoje legalno postojanja pod zvaničnim imenom BiH kao država po međunarodnom pravu sastavljena od dva entiteta – FBiH i RS.” Po [[Daytonski sporazum|Dejtonskom sporazumu]], ona je jedan od dva [[biće|entiteta]] [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] i zauzima 49% teritorije BiH. == Historija == {{main|Istorija Republike Srpske|SAO Bosanska Krajina|SAO Semberija|SAO Romanija|SAO Hercegovina|SAO Severna Bosna|Republika Srpska (1992-1995)|Rat u Bosni i Hercegovini|Dejtonski sporazum}} [[Datoteka:Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini.png|thumb|left|200px| Samoproklamovane "[[Srpska autonomna oblast|srpske autonomne oblasti]]" od 1991. do 1992., nastale u pobuni protiv vlasti Bosne i Hercegovine.]] Republika Srpska je formirana [[9. 1.]] [[1992]]. pod nazivom '''Srpska Republika Bosna i Hercegovina''', od strane predstavnika [[Srbi|srpske]] nacionalnosti u organima vlasti tadašnje [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]], još uvijek formalno u sastavu [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]]. Već ranije, tokom [[Raspad SFRJ|raspada SFRJ]], na područjima sa srpskom većinom su se formirali paralelni organi vlasti, uključujući i ''srpske autonomne oblasti'' i opštine i druge entitete, sa ciljem ujedinjenja u [[Velika Srbija|Savez srpskih država]].<ref>[http://www.e-novine.com/feljton/36593-Karadi-proglasio-privatnu-dravu.html Karadžić proglasio privatnu državu]</ref> [[Narodna skupština Republike Srpske|Skupština bosanskohercegovačkih Srba]], formirana [[24. 10.]] [[1991]]., je [[28. 2.]] 1992. donijela Ustav Srpske republike Bosne i Hercegovine. Republika bi se sastojala ne samo od svih područja gdje su Srbi bili većina, nego takođe i od ''„mjesta gdje je srpski narod manjina zbog [[progon Srba u Drugom svetskom ratu|genocida nad njim]] tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]“''<ref>{{Cite web |title=Optužnica protiv Slobodana Miloševića |url=http://www.bhdani.com/arhiva/235/cinjenice.shtml |access-date=2012-04-05 |archivedate=2007-12-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071227184824/http://www.bhdani.com/arhiva/235/cinjenice.shtml |deadurl=yes }}</ref>, odnosno obuhvaćala bi teritorije sledećih 70 opština (u podebljanim Srbi nisu činili većinu): [[Banja Luka|Banjaluka]], '''[[Bihać]]''', [[Bijeljina]], [[Bileća]], [[Kozarska Dubica|Bosanska Dubica]], [[Gradiška|Bosanska Gradiška]], '''[[Bosanska Krupa]]''', '''[[Brod (Bosna i Hercegovina)|Bosanski Brod]]''', [[Novi Grad|Bosanski Novi]], [[Bosanski Petrovac]], '''[[Šamac|Bosanski Šamac]]''', [[Bosansko Grahovo]], '''[[Bratunac]]''', '''[[Brčko]]''', '''[[Bugojno]]''', [[Čajniče]], '''[[Čapljina]]''', [[Čelinac]], [[Derventa]], '''[[Doboj]]''', '''[[Donji Vakuf]]''', [[Drvar]], '''[[Foča]]''', [[Gacko]], [[Glamoč]], [[Han Pijesak|Han-Pijesak]], [[Ilijaš]], '''[[Jajce]]''', [[Kalinovik]], '''[[Kladanj]]''', [[Ključ (grad)|Ključ]], '''[[Konjic]]''', [[Kotor-Varoš]], [[Laktaši]], '''[[Livno]]''', [[Lopare]], [[Ljubinje]], [[Milići]], [[Modriča]], '''[[Mostar]]''', [[Mrkonjić Grad|Mrkonjić-Grad]], [[Nevesinje]], '''[[Olovo]]''', [[Petrovo]], '''[[Prijedor]]''', [[Prnjavor]], [[Stanari]], '''[[Rogatica]]''', [[Rudo, Bosna i Hercegovina|Rudo]], [[Pale]], [[Skender Vakuf / Kneževo|Skender Vakuf]], [[Sokolac]], [[Srbac]], '''[[Srebrenica]]''', '''[[Srebrenik]]''', '''[[Stari Grad (Sarajevo)|Stari grad Sarajevo]]''', '''[[Stolac]]''', [[Šekovići]], [[Šipovo]], [[Teslić]], [[Trebinje]], '''[[Tuzla]]''', [[Ugljevik]], '''[[Višegrad]]''', '''[[Vlasenica]]''', '''[[Vogošća]]''', '''[[Zavidovići]]''', '''[[Zvornik]]''', '''[[Žepče]]'''.<ref>{{Cite web |title=Mediji i rat: Kako je “Politika” izveštavala 1992. godine (2) |url=http://www.e-novine.com/feljton/36155-Genocid-moe-pone.html |access-date=2010-03-29 |archivedate=2013-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130606110330/http://www.e-novine.com/feljton/36155-Genocid-moe-pone.html |deadurl=yes }}</ref> Istom odlukom je Republika proglašena dijelom [[Krnja Jugoslavija|jugoslovenske federalne države]]. Nakon provedenog referenduma Bosna i Hercegovina [[5. 4.]] [[1992]]. proglašave nezavisnost, Srpska Republika Bosna i Hercegovina proglašava [[7. 4.]] [[1992]]. godine odvajanje od Bosne i Hercegovine i ostanak u Jugoslaviji. [[Arbitražna komisija Mirovne konferencije o Jugoslaviji|Međunarodna arbitražna komisija o Jugoslaviji]] je dala [[pravo|pravno]] mišljenje da samo [[republika|republike]] SFRJ imaju pravo na proglašenje [[nezavisnost]]i nakon referenduma, a da narodi nemaju pravo na [[samoopredjeljenje|samoodređenje]], čime je želja srpskog naroda za [[Velika Srbija|zajedničkom državom]] pred međunarodnom zajednicom proglašena nelegalnom. {{Multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Evstafiev-Radovan Karadzic 3MAR94.jpg | width1 = 157 | image2 = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg | width2 = 150 | footer = [[Radovan Karadžić]], prvi predsednik Republike Srpske, i [[Ratko Mladić]], prvi načelnik generalštaba VRS. }} [[12. 5.]] [[1992]]. godine, na 16. sjednici [[Narodna skupština Republike Srpske|Skupštine srpskog naroda u Bosni i Hercegovini]], [[Radovan Karadžić]] je objavio šest "strategijskih ciljeva" srpskog naroda u Bosni i Hercegovini:<ref>[http://www.un.org/icty/cases-e/cis/mladic/cis-karadzicmladic.pdf The Prosecutor v. Radovan Karadžić and Ratko Mladić]</ref> # Uspostaviti državne granice koje bi odvojili srpski narod od druga dva naroda. # Uspostaviti koridor između [[Semberija|Semberije]] i [[Bosanska Krajina|Bosanske Krajine]], jer nema "[[Velika Srbija|Saveza srpskih zemalja]]" bez toga.<ref>[http://www.scribd.com/doc/76617894/16-SJEDNICA-NARODNE-SKUP%C5%A0TINE-REPUBLIKE-SRPSKE-12-maj-1992-latinica 16. SJEDNICA NARODNE SKUPŠTINE REPUBLIKE SRPSKE]</ref> # Uspostaviti koridor u [[Podrinje|Podrinju]], što znači ukinuti stanje [[Drina|Drine]] kao granicu srpskih država. # Uspostaviti granicu na [[Una|Uni]] i [[Neretva|Neretvi]]. # Podijeliti [[Sarajevo]] u srpske i bošnjačke dijelove, te uspostaviti sposobne državne vlasti u oba djela. # Osigurati pristup [[Jadransko more|Jadranskom moru]]. Tokom iste sjednice, skupština bosanskih Srba je uspostavila Vojsku Republike Srpske (VRS) i izabrala [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]] da bude zapovjednik drugog vojnog distrikta Jugoslavenske armije, kasnije glavnog štaba vojske Republike Srpske. Na toj istoj sjednici, na kojoj se raspravljalo o stvaranju "Srpske Republike Bosne i Hercegovine", general Ratko Mladić je rekao Skupštini da neće biti moguće odvojiti Srbe od nesrba tako što će nesrbi sami otići sa te teritorije. Upozorio je da svaki pokušaj u tom smislu znači [[genocid]].<ref>{{Cite web |title=DODATNE ČINJENICE |url=http://www.bhdani.com/arhiva/235/cinjenice.shtml |access-date=2012-04-05 |archivedate=2007-12-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071227184824/http://www.bhdani.com/arhiva/235/cinjenice.shtml |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Šta otkriva transkript iz 12. maja 1992.; Mladić: Plan stvaranja Republike Srpske je genocid |url=http://www.dnevniavaz.ba/vijesti/iz-minute-u-minutu/72563-sta-otkriva-transkript-sastanka-odrzanog-12-maja-92-mladic-plan-stvaranja-republike-srpske-je-genocid.html |access-date=2012-04-05 |archivedate=2012-04-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120420012809/http://www.dnevniavaz.ba/vijesti/iz-minute-u-minutu/72563-sta-otkriva-transkript-sastanka-odrzanog-12-maja-92-mladic-plan-stvaranja-republike-srpske-je-genocid.html |deadurl=yes }}</ref> Ime samoproglašene republike je promijenjeno u Republika Srpska [[12. 8.]] [[1992]]. [[Rat u Bosni i Hercegovini|Rat u BiH]] je bio počeo nekoliko dana prije proglašenja nezavisnosti Bosne i Hercegovine. Na početku rata su bosanskosrpske snage potpomognute s JNA stekle nadzor nad oko 60-70 % teritorija predratne BiH. Politički dogovor velikih sila podržan od strane Miloševića i Tuđmana o podjeli Bosne i Hercegovine na Republiku Srpsku i Federaciju Bosnu i Hercegovinu u odnosu 49 % naprema 51 % je postignut [[1994]]., ali do njegove vojne provedbe dolazi tek u ljeto [[1995]]. godine kada bosanskosrpske snage eliminiraju bošnjačke "zaštićene zone" u istočnoj Bosni i kada [[Oružane snage Republike Hrvatske|Hrvatske vojska]] zajedno s vojskom Bosne i Hercegovine zauzima zapadne dijelove države. Nakon primirja su započeli pregovori u [[Dejton (razvrstavanje)|Daytonu]] koji su [[21. 11.]] 1995. doveli do potpisivanja [[Dejtonski mirovni sporazum|Daytonskog mirovnog sporazuma]].Njime je Republika Srpska međunarodno priznata kao jedan od dva entiteta koji čine Bosnu i Hercegovinu (drugi entitet je Federacija Bosne i Hercegovine). Republika Srpska obuhvata 49% teritorije Bosne i Hercegovine, a Federacija Bosne i Hercegovine 51%. Arbitražnom odlukom o statusu Brčkog, te uspostavljanjem [[Brčko distrikt|Distrikta Brčko]] BiH [[2000]]. godine, posjed teritorije oba entiteta je smanjen za otprilike 0.5 - 1.0 %. Tokom proteklih godina, neke ingerencije Republike Srpske izričito definisane dejtonskim ustavom i njegovim aneksima prenesene su na nivo Bosne i Hercegovine (carinska i granična služba, vojska, pravosuđe - osnivanjem Suda BiH i Visokog sudskog i tužilačkog savjeta itd.). == Demografija == Po podacima Republičkog zavoda za statistiku broj stanovnika Republike Srpske je u porastu[1]. Po njihovim procenama u RS je: * 2001. godine živjelo 1.447.477 stanovnika * 2002. - 1.455.446 stanovnika * 2003 - 1.463.465 stanovnika * 2004. - 1.471.529 stanovnika i * 2005. 1.479.634 stanovnika == Opštine i gradovi == Republika Srpska se sastoji iz 62 opštine i dva grada, [[Banja Luka|Banje Luke]] i [[Istočno Sarajevo|Istočnog Sarajeva]] (čine ga opštine: [[Istočni Stari Grad]], [[Istočna Ilidža]], [[Istočno Novo Sarajevo]], [[Pale (Republika Srpska)|Pale]], [[Sokolac]] i [[Trnovo (Republika Srpska)|Trnovo]]. Grad [[Brčko]] (38.479) nalazi se u [[Brčko distrikt|Distriktu Brčko]], koji je pod zajedničkom upravom Republike Srpske i [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]. Mnogi gradovi Republike Srpske su u vrijeme civilnog rata u Bosni i Hercegovini dobili prefikse izvedene od pridjeva ''srpski'': Srpski Brod ([[Brod (Bosna i Hercegovina)|Brod]]), Srbinje ([[Foča]]), Srpsko Sarajevo ([[Istočno Sarajevo]]), itd. Kasnije su mnogim od ovih gradova vraćena stara imena ili su dobili nova imena bez prefiksa ''srpski''. Primjera radi, današnji Brod se prije rata zvao Bosanski Brod, da bi mu tokom rata ime bilo promijenjeno u Srpski Brod, a danas se zove samo Brod. [[Datoteka:Banja luka panorama.jpg|thumb|desno|260px|[[Banja Luka]], administrativni centar i najveći grad Republike Srpske.]] {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" |colspan=6| '''Osnovni podaci o opštinama Srpske''' |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Ime opštine!! Sedište opštine!!broj naselja !! Površina (km²)!!broj stan.1996. !! broj stan.2004. |- | style="text-align:left;"| [[Banja Luka|Grad Banja Luka]] | style="text-align:right;"| [[Banja Luka]] | style="text-align:right;"|54 | style="text-align:right;"|1.225,05 | style="text-align:right;"|217.968 | style="text-align:right;"|224.647 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Berkovići]] | style="text-align:right;"| [[Berkovići]] | style="text-align:right;"|21 | style="text-align:right;"|241,27 | style="text-align:right;"|2.660 | style="text-align:right;"|2.799 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Bijeljina]] | style="text-align:right;"| [[Bijeljina]] | style="text-align:right;"|61 | style="text-align:right;"|724,69 | style="text-align:right;"|104.831 | style="text-align:right;"|109.211 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Bileća]] | style="text-align:right;"| [[Bileća]] | style="text-align:right;"|61 | style="text-align:right;"|632,35 | style="text-align:right;"|11.864 | style="text-align:right;"|12.282 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Bosanska Kostajnica]] | style="text-align:right;"| [[Bosanska Kostajnica]] | style="text-align:right;"|12 | style="text-align:right;"|85,11 | style="text-align:right;"|7.467 | style="text-align:right;"|7.874 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Brod]] | style="text-align:right;"| [[Brod (Bosna i Hercegovina)|Bosanski Brod]] | style="text-align:right;"|23 | style="text-align:right;"|228,46 | style="text-align:right;"|13.035 | style="text-align:right;"|20.424 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Bratunac]] | style="text-align:right;"| [[Bratunac]] | style="text-align:right;"|50 | style="text-align:right;"|291,71 | style="text-align:right;"|18.762 | style="text-align:right;"|23.006 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Višegrad]] | style="text-align:right;"| [[Višegrad]] | style="text-align:right;"|163 | style="text-align:right;"|448,93 | style="text-align:right;"|17.822 | style="text-align:right;"|19.419 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Vlasenica]] | style="text-align:right;"| [[Vlasenica]] | style="text-align:right;"|37 | style="text-align:right;"|225,20 | style="text-align:right;"|19.328 | style="text-align:right;"|20.437 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Vukosavlje]] | style="text-align:right;"| [[Opština Vukosavlje|Vukosavlje]] | style="text-align:right;"|13 | style="text-align:right;"|86,83 | style="text-align:right;"|1.761 | style="text-align:right;"|5.454 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Gacko]] | style="text-align:right;"| [[Gacko]] | style="text-align:right;"|71 | style="text-align:right;"|735,89 | style="text-align:right;"|9.951 | style="text-align:right;"|10.300 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Gradiška]] | style="text-align:right;"| [[Gradiška]] | style="text-align:right;"|68 | style="text-align:right;"|762,06 | style="text-align:right;"|59.494 | style="text-align:right;"|61.440 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Derventa]] | style="text-align:right;"| [[Derventa]] | style="text-align:right;"|57 | style="text-align:right;"|516,41 | style="text-align:right;"|37.140 | style="text-align:right;"|42.747 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Doboj|Opština Doboj]] | style="text-align:right;"| [[Doboj]] | style="text-align:right;"|82 | style="text-align:right;"|808,85 | style="text-align:right;"|76.550 | style="text-align:right;"|80.464 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Donji Žabar]] | style="text-align:right;"| [[Donji Žabar]] | style="text-align:right;"|5 | style="text-align:right;"|49,80 | style="text-align:right;"|8,654 | style="text-align:right;"|10,834 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Zvornik]] | style="text-align:right;"| [[Zvornik]] | style="text-align:right;"|61 | style="text-align:right;"|371,96 | style="text-align:right;"|43.718 | style="text-align:right;"|51.688 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Istočni Drvar]] | style="text-align:right;"| [[Potoci (Istočni Drvar)|Potoci]] | style="text-align:right;"|3 | style="text-align:right;"|66,17 | style="text-align:right;"|3 | style="text-align:right;"|62 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Istočni Mostar]] | style="text-align:right;"| [[Zijemlje]] | style="text-align:right;"|3 | style="text-align:right;"|85,72 | style="text-align:right;"|326 | style="text-align:right;"|794 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Istočni Stari Grad]]* | style="text-align:right;"| [[Gornje Biosko]] | style="text-align:right;"|19 | style="text-align:right;"|83,39 | style="text-align:right;"|3.050 | style="text-align:right;"|3.185 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Jezero (Republika Srpska)|Opština Jezero]] | style="text-align:right;"| [[Jezero (BiH)|Jezero]] | style="text-align:right;"|12 | style="text-align:right;"|29,21 | style="text-align:right;"|533 | style="text-align:right;"|1.316 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Kalinovik]] | style="text-align:right;"| [[Kalinovik]] | style="text-align:right;"|68 | style="text-align:right;"|678,93 | style="text-align:right;"|4.614 | style="text-align:right;"|4.871 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Istočna Ilidža|Opština Istočna Ilidža]]* | style="text-align:right;"| [[Sarajevo]] | style="text-align:right;"|5 | style="text-align:right;"|27,50 | style="text-align:right;"|16.190 | style="text-align:right;"|16.754 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Kneževo]] | style="text-align:right;"| [[Skender Vakuf / Kneževo|Kneževo]] | style="text-align:right;"|20 | style="text-align:right;"|318,93 | style="text-align:right;"|11.793 | style="text-align:right;"|12.278 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Kozarska Dubica]] | style="text-align:right;"| [[Kozarska Dubica]] | style="text-align:right;"|61 | style="text-align:right;"|497,92 | style="text-align:right;"|33.289 | style="text-align:right;"|34.916 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Kotor Varoš]] | style="text-align:right;"| [[Kotor-Varoš|Kotor Varoš]] | style="text-align:right;"|43 | style="text-align:right;"|545,49 | style="text-align:right;"|16.129 | style="text-align:right;"|20.025 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Krupa na Uni]] | style="text-align:right;"| [[Donji Dubovik (Višegrad)|Donji Dubovik]] | style="text-align:right;"|9 | style="text-align:right;"|104,43 | style="text-align:right;"|1.615 | style="text-align:right;"|1.949 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Kupres (Republika Srpska)|Opština Kupres]] | style="text-align:right;"| [[Novo Selo (Kupres)|Novo Selo]] | style="text-align:right;"|5 | style="text-align:right;"|35,04 | style="text-align:right;"|5 | style="text-align:right;"|483 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Laktaši|Opština Laktaši]] | style="text-align:right;"| [[Laktaši]] | style="text-align:right;"|37 | style="text-align:right;"|388,17 | style="text-align:right;"|39.196 | style="text-align:right;"|40.311 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Lopare]] | style="text-align:right;"| [[Lopare]] | style="text-align:right;"|35 | style="text-align:right;"|283,87 | style="text-align:right;"|16.047 | style="text-align:right;"|16.983 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Istočno Novo Sarajevo|Opština Istočno Novo Sarajevo]]* | style="text-align:right;"| [[Lukavica (Istočno Novo Sarajevo)|Lukavica]] | style="text-align:right;"|8 | style="text-align:right;"|38,13 | style="text-align:right;"|8.807 | style="text-align:right;"|9.129 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Ljubinje]] | style="text-align:right;"| [[Ljubinje]] | style="text-align:right;"|21 | style="text-align:right;"|321,97 | style="text-align:right;"|4.085 | style="text-align:right;"|4.258 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Milići]] | style="text-align:right;"| [[Opština Milići|Milići]] | style="text-align:right;"|55 | style="text-align:right;"|266,99 | style="text-align:right;"|9.659 | style="text-align:right;"|10.214 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Modriča]] | style="text-align:right;"| [[Modriča]] | style="text-align:right;"|23 | style="text-align:right;"|314,22 | style="text-align:right;"|27.111 | style="text-align:right;"|28.581 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Mrkonjić Grad|Opština Mrkonjić Grad]] | style="text-align:right;"| [[Mrkonjić Grad]] | style="text-align:right;"|38 | style="text-align:right;"|638.19 | style="text-align:right;"|16.088 | style="text-align:right;"|20.004 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Nevesinje]] | style="text-align:right;"| [[Nevesinje]] | style="text-align:right;"|57 | style="text-align:right;"|873,97 | style="text-align:right;"|18.260 | style="text-align:right;"|18.955 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Novi Grad]] | style="text-align:right;"| [[Novi Grad]] | style="text-align:right;"|48 | style="text-align:right;"|483,22 | style="text-align:right;"|28.502 | style="text-align:right;"|31.144 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Novo Goražde]] | style="text-align:right;"| [[Kopaci]] | style="text-align:right;"|70 | style="text-align:right;"|118,66 | style="text-align:right;"|2.453 | style="text-align:right;"|3.095 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Osmaci]] | style="text-align:right;"| [[Osmaci]] | style="text-align:right;"|16 | style="text-align:right;"|71,35 | style="text-align:right;"|4.529 | style="text-align:right;"|4.807 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Oštra Luka]] | style="text-align:right;"| [[Oštra Luka]] | style="text-align:right;"|24 | style="text-align:right;"|204,65 | style="text-align:right;"|2.463 | style="text-align:right;"|3.319 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Pale]]* | style="text-align:right;"| [[Pale]] | style="text-align:right;"|63 | style="text-align:right;"|491,93 | style="text-align:right;"|26.046 | style="text-align:right;"|26.959 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Pelagićevo]] | style="text-align:right;"| [[Pelagićevo]] | style="text-align:right;"|11 | style="text-align:right;"|124,47 | style="text-align:right;"|4.824 | style="text-align:right;"|6.435 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Petrovac (Bosna i Hercegovina)|Opština Petrovac]] | style="text-align:right;"| [[Drinić]] | style="text-align:right;"|6 | style="text-align:right;"|146,20 | style="text-align:right;"|0 | style="text-align:right;"|189 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Petrovo]] | style="text-align:right;"| [[Petrovo]] | style="text-align:right;"|8 | style="text-align:right;"|106,31 | style="text-align:right;"|11.478 | style="text-align:right;"|12.044 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Prijedor]] | style="text-align:right;"| [[Prijedor]] | style="text-align:right;"|71 | style="text-align:right;"|842,75 | style="text-align:right;"|90.002 | style="text-align:right;"|98.570 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Prnjavor]] | style="text-align:right;"| [[Prnjavor]] | style="text-align:right;"|63 | style="text-align:right;"|629,96 | style="text-align:right;"|48.292 | style="text-align:right;"|49.821 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Ribnik]] | style="text-align:right;"| [[Gornji Ribnik (Ribnik)|Gornji Ribnik]] | style="text-align:right;"|28 | style="text-align:right;"|501,96 | style="text-align:right;"|7.881 | style="text-align:right;"|9.008 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Rogatica]] | style="text-align:right;"| [[Rogatica]] | style="text-align:right;"|118 | style="text-align:right;"|636,42 | style="text-align:right;"|12.383 | style="text-align:right;"|14.850 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Rudo]] | style="text-align:right;"| [[Rudo, Bosna i Hercegovina|Rudo]] | style="text-align:right;"|89 | style="text-align:right;"|343,53 | style="text-align:right;"|8.807 | style="text-align:right;"|9.801 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Sokolac]]* | style="text-align:right;"| [[Sokolac]] | style="text-align:right;"|94 | style="text-align:right;"|722,53 | style="text-align:right;"|16.858 | style="text-align:right;"|17.449 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Srbac]] | style="text-align:right;"| [[Srbac]] | style="text-align:right;"|39 | style="text-align:right;"|452,73 | style="text-align:right;"|24.044 | style="text-align:right;"|24.739 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Srebrenica]] | style="text-align:right;"| [[Srebrenica]] | style="text-align:right;"|81 | style="text-align:right;"|533,32 | style="text-align:right;"|16.305 | style="text-align:right;"|21.879 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Teslić]] | style="text-align:right;"| [[Teslić]] | style="text-align:right;"|57 | style="text-align:right;"|819,49 | style="text-align:right;"|43.345 | style="text-align:right;"|49.021 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Trebinje]] | style="text-align:right;"| [[Trebinje]] | style="text-align:right;"|141 | style="text-align:right;"|889,60 | style="text-align:right;"|30.086 | style="text-align:right;"|31.299 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Trnovo (Republika Srpska)|Opština Trnovo]]* | style="text-align:right;"| [[Trnovo (Republika Srpska)|Trnovo]] | style="text-align:right;"|24 | style="text-align:right;"|113,56 | style="text-align:right;"|1.645 | style="text-align:right;"|2.594 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Ugljevik]] | style="text-align:right;"| [[Ugljevik]] | style="text-align:right;"|24 | style="text-align:right;"|173,37 | style="text-align:right;"|16.142 | style="text-align:right;"|17.005 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Foča]] | style="text-align:right;"| [[Foča]] | style="text-align:right;"|101 | style="text-align:right;"|1.114,06 | style="text-align:right;"|22.229 | style="text-align:right;"|25.489 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Han Pijesak]] | style="text-align:right;"| [[Han Pijesak]] | style="text-align:right;"|26 | style="text-align:right;"|326,75 | style="text-align:right;"|4.740 | style="text-align:right;"|4.902 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Čajniče]] | style="text-align:right;"| [[Čajniče]] | style="text-align:right;"|36 | style="text-align:right;"|274,60 | style="text-align:right;"|4.237 | style="text-align:right;"|5.311 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Čelinac]] | style="text-align:right;"| [[Čelinac]] | style="text-align:right;"|30 | style="text-align:right;"|362,09 | style="text-align:right;"|16.980 | style="text-align:right;"|17.536 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Šamac]] | style="text-align:right;"| [[Šamac]] | style="text-align:right;"|20 | style="text-align:right;"|185,15 | style="text-align:right;"|22.110 | style="text-align:right;"|23.339 |- | style="text-align:left;"| [[Opština Šekovići]] | style="text-align:right;"| [[Šekovići]] | style="text-align:right;"|38 | style="text-align:right;"|218,79 | style="text-align:right;"|9.612 | style="text-align:right;"|10.167 |- style="background:#efefef;" | style="text-align:left;"| [[Opština Šipovo]] | style="text-align:right;"| [[Šipovo]] | style="text-align:right;"|43 | style="text-align:right;"|550,52 | style="text-align:right;"|7.973 | style="text-align:right;"|10.585 |- style="background:#ccc;" | style="text-align:left;"| '''Republika Srpska''' | style="text-align:right;"|'''[[Banja Luka]]''' | style="text-align:right;"|'''2.731''' | style="text-align:right;"|'''24.467,79''' | style="text-align:right;"|'''1.355.885''' | style="text-align:right;"|'''1.471.529''' |- style="background:#ccc; text-align:center;" |colspan=6| <small>*Opštine koje čine [[Istočno Sarajevo|Grad Istočno Sarajevo]]</small> |} == Ekonomija == Posljedice rata ostavile su teško nasljeđe za ekonomiju Republike Srpske kao i čitave Bosne i Hercegovine. Ukupne ratne štete u BiH cijene se sa 100 mlrd USD, od čega oko jedne trećine otpada na Republiku Srpsku. Ekonomski oporavak Bosne i Hercegovine i Republike Srpske nakon 1995. godine ide veoma sporo. To se vidi posebno preko kretanja BDP per capita. U 2002. godini u čitavoj BiH ovaj indikator se procenjuje sa 1200-1300 USD, dok je na početku 1992. on iznosio cca 2200 USD. Uz ovo, procjenjuje se da BDP per capita u Republici Srpskoj zaostaje iza prosjeka BiH za 20%. BDP je u 2005. godini u cijeloj RS iznosio 5.251.162.000 konvertibilnih maraka[ == Turizam == Na prostoru sjevera i istoka Bosne i Hercegovine nalazi se Republika Srpska. Iako teritorijalno nevelikoj, Republici Srpskoj pripadaju bogati, ali razuđeni prirodni resursi. Oni predstavljaju njenu osobenost i veliku prednost budući da se klimatske zone protežu od mediteranske na jugu Hercegovine, do umjereno-kontinentalne koja preovlađuje u sjevernim dijelovima. Znamenitosti prirodnog bogatstva Republike Srpske bi svakako bile njene alpske planine, Zelengora, Treskavica, Jahorina, Romanija, potom Grmeč, Kozara, Ozren i mnoge druge, sa ogromnim šumskim i lovnim bogatstvom. U njenim podnožjima prostrle su se pitome i plodne ravnice žitne Posavine i Semberije, Lijevče polja i lagano zatalasanih Potkozarja i Podgrmeča, kao i predjeli hercegovačkog krasa, prošaranog plodnim kraškim poljima. Vodotoci moćnih rijeka Une, Sane, Vrbasa, Ukrine, Drine i Tare, zasigurno najbistrijih rijeka na čitavom Balkanu, bogati su svakovrsnom ribom. == Geografija == [[Datoteka:Bih dayton sh.png|thumb|280px|Granice Republike Srpske nakon Dejtonskog sporazuma]] [[Datoteka:Map Bih entities lat.png|thumb|280px|Republika Srpska (roze) i Brčko distrikt (zeleno)]] Granice Republike Srpske su određene međunarodno priznatom granicom prema [[Srbija|Srbiji]], [[Crna Gora|Crnoj Gori]] i [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]] i međunarodno priznatom međuentitetskom granicom prema [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji Bosne i Hercegovine]]. I jedna i druga je uspostavljena bez poštovanja osnovnih principa razgraničenja među narodima (etnički, istorijski, prirodno-geografski, funkcionalno-ekonomski, vojnostrateški i dr). U odnosu na površinu svoje teritorije Republika Srpska ima nesrazmjerno duge i nepravilne granice. One su jako izdužene i izlomljene praveći na pojedinim mjestima uske pojaseve (tzv. „džepove“) kojima se vežu srpski prostori. Takav najuži i najosetljiviji pojas je, do izdvajanja u zaseban distrikt, bio onaj oko grada [[Brčko]] čija je širina svega 5 -{km}-. Ukupna dužina granice Republike Srpske iznosi oko 2170 -{km}-, od čega na međuentitetsku granicu otpada 1080 -{km}-. Ako bi teritorija Republike Srpske sa površinom koju ima bila u obliku kruga, ukupna dužina njenih granica bi onda iznosila svega 561 -{km}-. To znači da je koeficijent razuđenosti granice 3,6 što je rijetkost u svijetu, i jedino bi se mogla porediti sa [[Čile]]om. Republika Srpska ima atipičan oblik državne teritorije čiji je sjeverni dio izdužen u pravcu zapad-istok, a istočni u pravcu sjever-jug. Ovakav neobičan oblik predstavlja otežavajuću okolnost unutrašnje komunikacije i ekonomske integracije međusobno udaljenih zapadnih i južnih dijelova Republike. Teritorija Republike Srpske nalazi se između 42°33' i 45°16' sjeverne [[geografska širina|geografske širine]] i 16°11' i 19°37' istočne [[geografska dužina|geografske dužine]]. Zauzima manji dio jedinstvenog srpskog etničkog prostora zapadno od [[Drina|Drine]], odnosno zahvata sjeverni i istočni dio geoprostora Bosne i Harcegovine. Jedan dio prostora Bosne i Hercegovine koji su pretežno naseljavali Srbi je prema [[Dejtonski mirovni sporazum|Dejtonskom sporazumu]] ostao izvan Republike Srpske - dio [[Bosanska Krajina|Bosanske Krajine]], [[Ozren (Bosna i Hercegovina)|Ozrena]], [[Posavina|Posavine]] i [[Hercegovina|Hercegovine]], dijelovi [[Podrinje|Podrinja]], sarajevske kotline, te dio [[Jadransko primorje|Jadranskog primorja]]. Republika Srpska ima površinu od 25.053 -{km}-² ili oko 49% teritorije Bosne i Hercegovine na kojoj živi 1.439.673 stanovnika. Republika Srpska spada u grupu kontitentalnih zemalja - nema izlaz na more, što je karaktiristika zemalja sa nepovoljnim geografskim položajem. Međutim, za opstanak i razvoj neke zemlje nije odlučujuće to da li ima ili nema izlaz na more (npr. [[Češka Republika|Češka]], [[Švajcarska]], [[Austrija]] i dr). Republika Srpska je smještena na kontaktu dviju velikih prirodno-geografskih i društveno-ekonomskih regionalnih cjelina - [[panonska nizija|panonske]] i [[sredozemno more|mediteranske]]. U saobraćajno-geografskom smislu ovakav njen položaj ima poseban značaj, jer je prosjecaju vitalne komunikacione veze. To se prvenstveno odnosi na meridijanski pravac koji međusobno povezanim riječnim dolinama [[Bosna (rijeka)|Bosne]] i [[Neretva|Neretve]], presijecajući [[Dinarske planine|dinarski planinski kompleks]] povezuje [[Srednja Evropa|srednjoevropsku]] i [[sredozemno more|mediteransku]] makroregiju. Ništa manjeg značaja nije niti uporedni pravac koji povezuje Republiku Srpsku sa [[balkan|centralnobalkanskim]] i [[Zapadna Evropa|zapadnoevropskim]] prostorom. U tom pogledu je neophodno istaći važnost izlaza Republike Srpske na rijeku [[Sava|Savu]] kojom se veže na evropsku riječnu saobraćajnicu [[Kanal Rajna – Majna – Dunav|Rajna-Majna-Dunav]]. Dakle, prostor Republike Srpske predstavlja sponu [[Panonska nizija|panonskog]] i [[Jadransko more|jadranskog]] basena sa jedne strane, i zapadne Evrope i centralnog [[Balkan]]a, s druge strane. Tako determinisan njen [[geopolitički položaj|položaj u geopolitičkom smislu]] ima dvojak karakter – u mirnodopskim prilikama on je pozitivan, dok u ratnim uslovima, naročito ako se ima u vidu izduženost i izlomljenost granica on postaje izuzetno nepovoljan. Prirodne odlike Republike Srpske su veoma složene, što je rezultat njene pripadnosti različitim prirodnogeografskim cjelinama i njihovoj [[geomorfologija|geomorfološkoj]] evoluciji. U geomorfološkom izgledu na prostoru Republike Srpske se smjenjuju različiti oblici. U sjevernom peripanonskom dijelu brežuljkasti tereni izgrađeni od [[kenozoik|kenozojskih]] naslaga postepeno se spuštaju u ravničarske prostore sa [[aluvijalna ravan|aluvijalnim zaravnima]] i riječnim terasama koji ujedno čini i najplodniji dio Republike Srpske. Na tom prostoru izdižu se samo nekoliko usamljenih planina – [[Kozara]], [[Prosara]], [[Motajica]], [[Vučijak]], [[Ozren (Bosna i Hercegovina)|Ozren]] i [[Trebovac]], te krajnji sjeveroistočni ogranci [[Majevica|Majevice]]. Prema jugu ravničarski prostor preko brežuljkastog terena prelazi u planinsko područje koje zauzima i najveći dio površine Republike Srpske. === Klima === Republika Srpske se nalazi u sjevernom umjerenom pojasu, i mogu se izdvojiti tri klimatska podneblja. * Sredozemni, sa varijantama klasične i izmijenjene [[mediteranska klima|sredozemne klime]]. * Planinski, koji obilježava obilje snijega zimi, i prijatna i svježa ljeta. * Kontinentalni, sa varijantama [[vlažna kontinentalna klima|umjereno-kontinentalne]] i [[Kontinentalna klima|kontinentalne klime]]. Različiti [[klima]]tski uticaji koji se osjećaju na prostoru Republike Srpske su rezultat prirodnih elementa i zakonitosti opšte cirkulacije [[vazdušna masa|vazdušnih masa]] na širem prostoru. Sjeverni peripanonski dio pripada umjereno kontinentalnom klimatskom pojasu u kome se osjeća i panonski (stepski) klimatski uticaj sa sjevera. Ljeta su topla, a zime većinom umjereno hladne, sa prosječnom godišnjom temperaturom iznad 10 °-{C}-. Padavine su uglavnom ravnomjerno raspoređene, a najveće količine se izlučuju kada su i najpotrebnije poljoprivrednim kulturama (maj-jun). Količina padavina po pravilu opada idući od zapada (1500 -{mm}-) prema istoku (700 -{mm}-) zbog uticaja zapadnih vazdušnih strujanja. Planinska i planinsko-kotlinska (pretplaninska) varijanta klimatskog uticaja osjeća se na najvećem dijelu Republike Srpske. Prostrani planinski masivi imaju [[planinska klima|planinsku klimu]] čije su odlike svježa i kratka ljeta, a duge hladne i snežne zime. [[Snijeg|Snježne padavine]] su obilne i dugo se zadržavaju, a visina padavina je iznad 1200 -{mm}-. Za razliku od planinske klime ovih prostora, brežuljkasta područja, te kotline i doline imaju nešto blažu klimu – [[planinsko-kotlinska klima|planinsko-kotlinsku]]. Glavne njene odlike su umjereno topla ljeta i dosta hladne zime, sa prosječnom godišnjom temperaturom ispod 10°-{C}-, i visinom padavina od 700-1000 -{mm}-. Južni dio Republike Srpske, odnosno prostor [[Hercegovina|Hercegovine]] (Humine) ima [[izmenjena jadranska klima|izmijenjenu varijantu jadranske klime]], dok se prostor [[Rudina]] odlikuje prelaznom varijantom između klime Humina i planinske klime. Klima Humina se odlukuje oslabljenim uticajem sa mora, pa su ljeta vrlo topla a zime dosta blage. Prosječna godišnja temperatura se kreće od 11 °-{C}- do 14 °-{C}-. Raspored padavina je nepovoljan, pošto [[kiša|kiše]] najviše padaju u jesen i u zimu a najmanje u ljeto, kada se javljaju i kraći sušni periodi. Kišne padavine dominiraju nad snježnim. Za razliku od ovakvih klimatskih odlika hercegovačkih humina, klimu Rudina uglavnom karakterišu niže ljetne temperature i znatne zimske snježne padavine. === Hidrografija === Sa [[hidrologija|hidrološkog]] aspekta, prostor Republike Srpske se može označiti kao relativno bogat površinskom i podzemnom hidrološkom mrežom. Svi glavni [[rijeka (vodotok)|riječni tokovi]] hidrološki pripadaju slivu [[Crno more|Crnog mora]]. Okosnica crnomorskog sliva je tok rijeke [[Sava|Save]] koji je nisko položen, te mu dotiču svi veći riječki tokovi – [[Una]] sa [[Sana (rijeka)|Sanom]], [[Vrbas (rijeka)|Vrbas]], [[Ukrina]], [[Bosna (rijeka)|Bosna]] i [[Drina]]. Sve one imaju kompozitni karakter riječnih dolina sa velikim padovima, te raspolažu značajnim [[hidroelektrana|hidroenergetskim]] potencijalom. U tom pogledu je posebno značajna Drina koja ima najrazvijeniji hidrološki sistem i ogroman hidroenergetski potencijal koji je još uvek nedovoljno valorizovan. I ostali riječni tokovi imaju veliki privredni značaj, mada uglavnom samo svojim donjim i srednjim tokovima pripadaju Republici Srpskoj. Izuzetak je Ukrina koja ima manji tok i teče po brdima između donjih tokova Vrbasa i Bosne. Hidrografsku riječnu mrežu Republike Srpske upotpunuje najveća i najznačajnija rijeka istočne Hercegovine – [[Trebišnjica]], čiji je hidrografski potencijal gotovo u potpunosti valorizovan. Ona, kao i gotovo sva podzemna [[kras (geomorfologija)|karstna]] hidrografska mreža pripada [[Jadransko more|jadranskom]] slivu. Rijeke Srpske, pored hidroenergetskog potencijala, svojim kvalitetom predstavljaju značajnu komponentu turističke privrede. To se posebno odnosi na planinske tokove koji su veoma čisti i bogati riječnom ribom. Pored bogatstva u riječnim tokovima, na prostoru Republike Srpske nalaze se brojni izvori i [[vrelo (hidrologija)|vrela]] koja su uglavnom pukotinskog i kontaktnog karaktera, a na brojnim [[rasjed]]ima (npr. Savski rov) javljaju se značajni termomineralni izvori koji imaju ogroman [[banja|banjsko]]-[[turizam|turistički]] značaj, te [[akumulaciono jezero|akumulaciona]] i prirodna, uglavnom [[cirkno jezero|cirkovna]] [[jezero|jezera]]. {{Jezera Republike Srpske}} === Vegetacija === [[Datoteka:Perucica Sutjeska.JPG|Prašuma Perućica u Nacionalnom parku Sutjeska.|thumb|250px]] Vegetacija Republike Srpske se odlukuje velikom raznolikošću, što je najvećim dijelom posljedica klimatskih uslova. Poseban značaj ima [[šuma|šumski]] kompleks, a među najrasprostranjenije spada područje klimazonalne vegetacije [[hrast]]ovih šuma. Na sjeveru, uz obalu rijeke [[Sava|Save]] i njenih većih pritoka nalazi se pojas [[lužnjak|hrasta lužnjaka]] koji je mjestimično isprekidan šumama [[hrast kitnjak|hrasta kitnjaka]] i običnog [[grab (biljka)|graba]]. Prostorno, ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u [[Slavonija|Slavoniji]] poznat pod nazivom „slavonske hrastove šume“. Južnije, na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima, nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba, a mjestimično su se razvile i [[bukva|bukove šume]] pretplaninskog pojasa. S obzirom na to da je ovo panonsko i pretplaninsko biljnogeografsko područje koje je ujedno i najgušće naseljeno poljoprivrednim stanovništvom, zbog toga su i šumske zajednice svedene na manje površine. Manji lokaliteti hrasta kitnjaka i običnog graba susreću se i u dolini [[Neretvica|Neretvice]] u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]]. Uski pojas gornjeg [[Podrinje|Podrinja]] i niska Hercegovina odlukuje se klimazovalnom vegetacijom hrasta medunca i crnog [[jasen]]a, a u srednjem toku [[Drina|Drine]] i okolini [[Foča|Foče]] i [[Višegrad]]a nalazi se uski pojas hrasta sladuna i [[cer (biljka)|cera]]. Znatan dio prostora Republike Srpske nalazi se pod bukovom šumom, a na višim planinskim područjima razvile su se mješovite šumske zajednice bukve, [[jela|jele]] i [[smreča|smreče]]. Kao glavni pratioci bukovih šuma jesu [[javor]], [[brest|brijest]], [[beli jasen|bijeli jasen]] i druge vrste. Pojas bukovih šuma zauzima preddinarsko i [[dinarske planine|dinarsko]] biljnogeografsko područje. Nešto su raširenije u istočnim nego u zapadnim dijelovima Srpske. Unutar šumskih vegetacionih područja, posebno na brdsko-planinskim prostorima, znatne površine su obrasle trapnom vegetacijom (livade i pašnjaci) i one su posebno značajne za razvoj [[stočarstvo|stočarstva]]. Vegetacija Republike Srpske je veoma interesantna i sa aspekta značajnih endemskih vrsta što potvrđuje i prisustvo [[Pančićeva omorika|Pančićeve omorike]] u dolini [[Drina|Drine]] (prašuma [[Perućica (Jezero)|Perućica]] kod [[Foča|Foče]]). === Nacionalni parkovi === U Republici Srpskoj zvanično postoje dva [[Nacionalni park|nacionalna parka]]: * [[Nacionalni park Kozara]] * [[Nacionalni park Sutjeska]] == Politika == {{Main|Politika Republike Srpske}} [[Datoteka:Visit of Milorad Dodik to the EC (cropped).jpg|mini|230x230piksel|[[Predsjednik Republike Srpske]] [[Milorad Dodik]]]] Republika Srpska ima [[Sporazum o specijalnim paralelnim vezama|specijalne paralelne odnose]] sa [[Srbija|Srbijom]]. Politika vlade Republike Srpske je očuvanje statusa "samostalne Republike Srpske u dejtonskoj Bosni i Hercegovini".<ref>[http://www.voanews.com/serbian/news/Republika-Srpska-anniversary-01-09-136963553.html Godišnjica nastanka Republike Srpske]</ref> Politiku vlade Republike Srpske često kritikuju zbog odbijanja učešća u državi kojoj formalno pripada.<ref>[http://www.6yka.com/novost/20636/republika-srpska-u-politici-zorana-dindica Republika Srpska u politici Zorana Đinđića]</ref> === Političke institucije === {{Main|Institucije Republike Srpske|Institucije Bosne i Hercegovine}} {{proširiti}} === Političke partije === * [[Savez nezavisnih socijaldemokrata (Republika Srpska, Bosna i Hercegovina)|Savez Nezavisnih Socijaldemokrata]] * [[Srpska demokratska stranka (BiH)|Srpska Demokratska Stranka]] * [[Socijalistička partija Republike Srpske|Socialistička partija]] * [[Partija demokratskog progresa]] == Napomene == {{notelist}} == Izvori == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Bosna i Hercegovina]] * [[Odnosi Srbije i Bosne i Hercegovine]] * [[Politika Republike Srpske]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Republika Srpska}} * [http://www.vladars.net/ Vlada Republike Srpske] * [https://www.predsjednikrs.rs Predsjednik Republike Srpske] {{Administrativna podjela BiH}} {{Slavenske države}} [[Kategorija:Republika Srpska| ]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Administrativna podjela Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Države i teritorije uspostavljene 1992.]] nvtig46bbe0d00nqdp4947391nlza29 0 11320 42589469 41463959 2026-05-08T09:32:21Z ~2026-27936-02 349895 /* Veze */ 42589469 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Longitude (PSF).png|mini|desno|230px|Geografske dužine]] '''Geografska dužina''' ili '''longituda''' neke točke na [[Zemlja|Zemlji]] je kutna udaljenost mjerena uzduž [[ekvator]]a od [[Grinički meridijan]] '''meridijana''' do pripadajućeg meridijana te točke. Ima vrijednost od 0° do 180° stupnjeva te se obilježava slovima E ili W ovisno o tome nalazi li se promatrana točka istočno ili zapadno od nultog meridijana. Slijedi primjer za grad [[Zagreb]], koji se nalazi 16 stupnjeva istočno od Greenwicha, tj. na 16. meridijanu. Simbol je grčko slovo lambda λ. == Veze == {{Commonscat|Longitudes}}Ekvator * [[Geografska širina]] [[Kategorija:Geografija]] [[Kategorija:Kartografija]] bq5djxrvzbyemvvt38jnig2j0f62jov 0 13454 42589251 42586888 2026-05-07T20:06:34Z Aca 108187 izvor? 42413009 wikitext text/x-wiki {{Makedonski grad (HR) | ime = Tetovo | izvorno ime = Тетово | latinično ime = | slika = The small park in the city square in Tetovo, Macedonia.JPG | općina = Općina Tetovo | stanovništvo = 52 915 | godina popisa = 2002 | šire stanovništvo = | godina popisa šireg stanovništva = | površina = | šira površina = | gustoća stanovništva = | šira gustoća stanovništva = | visina = 469 | širina-stupnjevi = 42 | širina-minute = 00 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 20 | dužina-minute = 58 | dužina-oznaka = E | poštanski broj =1200 | pozivni broj = 044 | registarska oznaka = TE | gradonačelnik = Bilal Kasami | stranica = [http://www.tetova.gov.mk/en/ www.tetovo] | z. širina = 42.00 | z. dužina = 20.96 }} '''Tetovo''' ([[albanski jezik|albanski]]: Tetova) je grad i [[opštine Republike Makedonije|opština]] u [[Republika Makedonija|Republici Makedoniji]] i nalazi se u njenom severozapadnom delu, na padinama [[Šar-planina|Šar planine]]. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 486 m. Obuhvata površinu od 1,053&nbsp;km². Demografski posmatrano opština Tetovo je multietnička sredina. Od 86.580 stanovnika 70,3% su [[Albanci]], 23,2% [[Makedonci]] i 5,6% Romi, Turci, Srbi... Što se veroispovesti tiče 75% stanovnika pripada [[islam|muslimanskoj]] a 25% [[pravoslavlje|pravoslavnoj]] veri. U samom gradu 54,6% stanovnika su Albanci, 35,1% Makedonci, a ostali su drugih nacionalnosti. U gradu se nalazi 89 osnovnih i 5 srednjih škola. Tetovo ima umereno-kontinentalnu [[klima|klimu]] i prosečna temperatura iznosi 11,6 C°. == Historija == Prvi tragovi Tetova datiraju još iz [[Antika|antike]], tada se naselje zvalo '''Euneum'''. Nakon dolaska [[Slaveni|Slavena]] u ovaj kraj između VI - VII stoljeća, negdje oko XIII st izgrađena je crkva ''Sveta Bogorodica'', oko koje se počelo razvijati srednjovjekovno slavensko naselje, koje je uskoro postalo sjedište [[eparhija|episkopata]] . Danas je to najstarija četvrt u Tetovu zvana ''Gorno Maalo'' izgrađena oko crkve Sveta Bogorodica. [[Datoteka:Bogorodica - Tetovo.jpg|thumb|left|220px|Crkva sv. Bogorodica]] [[Datoteka:Tetovo, razglednica, 1939.jpg|mini|levo|220px|Tetovo 1939. godine]] [[Datoteka:Gorna Čaršija Tetovo.jpg|thumb|right|280px|Dio grada uz rijeku Penu]] Uz tu prvu crkvu su uskoro izgrađene još dvije crkva sv. Petka i crkva sv. Nedela (danas su podpuno obnovljene), na drugoj obali Pene u novoj četvrti ''Koltuk Maalo''. Pri kraju XIV st., Tetovo poput cijele Makedonje, podpalo je pod vlast [[Otomansko Carstvo|Otomanskog carstva]]. Za vrijeme [[Otomansko Carstvo|Otomanske]] vlasti, Tetovo je dobilo status ''vjerskog episkopskog središta'', u njemu je bilo sjedište pravoslavne crkvene vlasti i tu su živjeli vjerski vođe. U XV st., Тetovo je središnje mjesto [[Vakuf]]a Mehmet bega, tako se [[1436]]., navodi da Tetovo ima puno dućana i zanatskih radnji. Međutim kako je broj [[Islam|muslimanskog]] stanovništva počeo rasti, što zbog preobraćenja, što zbog doseljavanja, grad se počeo [[islam]]izirati. U XV st. su zgrađeni mnogi tipični islamski objekti, hamami (kupališta), hanovi, [[Džamija|džamije]]. ''Velika obojena Aladža'' ili ''Šarena džamija'', poznata i kao ''Pašina džamija'', podignuta je [[1459]]. godine. Tetovo je pod [[otomansko Carstvo|otomanskom]] upravom postao značajno trgovačko i obrtničko središte za obližnji kraj, ali i snažna vojna utvrda. [[otomansko Carstvo|turski]] utjecaj je duboko promijenio Tetovo, grad je i prezvan u tursko ime ''Kalkandelen'', da se time osnaži islamska pozicija. U XIX st. počeo je snažnije rasti broj stanovnika u Tetovu, u kojeg su se stali spuštati seljaci iz obližnjih sela. Tako je Tetovo naraslo na 4 500 stanovnika kad ga je posjetio francuski putnik i geolog [[Ami Boué]]a. Nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] , po provedenom popisu stanovnika iz [[1921]]. godine, Tetovo je imalo 15 119 stanovnika. Od njih su 7 120 bili [[Bugari]], 6 432 [[Turci]], 1 296 [[Albanci]] i 271 ostali ([[Srbi]] , [[Vlasi]] , [[Romi]] ). Tadašnji grad je imao 3 214 kuća sa 3 287 domaćinstava. Tetovo je bilo poznato po jabukama i pasulju/grahu, a gajio se i duvan.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1937/10/02?pageIndex=00015 "Politika", 2. okt. 1937]</ref> Za Tetovo su se godine [[2001]]. za vrijeme [[albansko-makedonski rat|albansko-makedonskog rata]] vodile žestoke borbe poznate kao [[Bitka za Tetovo]]. == Porijeklo imena == Po jednoj od legendi grad je dobio ime po junaku '''Teto''', koji je očistio kraj od zmija. Po drugoj pak legendi ime Tetovo došlo je od staroslavenske riječi '''хътѢти''' (Hteti- htjeti, željeti), odnosno '''хътѣтово''' (Htetovo-željeno mjesto), vremenom se riječ H izgubila u [[Makedonski jezik|makedonskom]] izgovoru poput slučaja sa riječi ''hleb - leb''. Tursko ime grada ''Kalkandelen'', dolazi od riječi Kalkan, vrste drvenog crijepa kojim su se u ovom kraju pokrivali krovovi kuća u prošlosti. == Geografija == Tetovo se smjestilo na padinama [[Šar-planina|Šar planine]] u donjem dijelu [[Pološka kotlina|Pološke kotline]]. Tetovo leži na 450–500 m nadmorske visine, tako da ima umjerenu kontinentalnu temperaturu od prosječnih 11,6 C na godinu. Pored grada nalazi se [[Šar-planina]], koja pruža velike mogućnosti za planinarenje, tu se nalazi i poznati zimski skijališni centar ''Popova šapka''. == Kultura i obrazovanje == Tetovo je grad u kojem se održava tradicionalni ''Festival Makedonskih zborova''. U Tetovu djeluje jedno albansko amatersko kulturno-umjetničko društvo, tri makedonska i jedno tursko. U Tetovu djeluje 30 osnovnih škola, 5 srednjih te 2 sveučilišta; državno ''Sveučilište Tetovo'' (na [[Albanski jezik|albanskom]] i [[Makedonski jezik|makedonskom]] ) i od [[2002]]. godine privatno [http://www.seeu.edu.mk/ ''Sveučilište jugoistočne Europe''] (South East European University). Državno Sveučilište Tetovo ima 11 fakulteta, 1 institut i dvije pridružene institucije i oko 12 000 studenta. Sveučilište jugoistočne Europe ima 2 fakulteta i 2 više škole. === Gradske znamenitosti === * ''Aladža ili Šarena džamija'' nalazi se pored rijeke [[Pena|Pene]] u starom dijelu grada, podignuta je [[1495]]. godine, a iz temelja obnovljena [[1833]]. godine od strane tadašnjeg vladara u gradu ''Redžep Paše'' i njegovog sina ''Abdurahman Paše''. * ''[[Lešočki manastir]]'' sa crkvom Blažene Djevice i kasnijom crkvom sv. Atanasija nalazi se 8&nbsp;km od centra grada, pored sela Gorno Lešok. Crkva Blažene Djevice, izgrađena je [[1326]], izvrstan je primjer [[Bizantska umjetnost|bizantske arhitekture]]. Crkva ima tri sloja fresaka, najstariji je iz vremena gradnje, srednji je dodan oko [[17. vijek|17. stoljeća]], a posljednji gornji sloj napravljen je [[1879]]. godine. ''Crkva Sv. Atanazija'' izgrađena je [[1924]] godine, uz već postojeću crkvu Blažene Djevice. U manastirskom dvorištu nalazi se grob [[Slaveni|slavenskog]] prosvjetitelja [[Kiril Pejčinović|Kirila Pejčinovića]] ([[1770]]-). Njemu u čast u manastiru se održavaju tradicionalni ''Međunarodni susreti književnih prevodilaca''. * ''Tekija Arabati Baba'' - Ovaj kompleks vjerskih zgrada (tekija) nalazi se izvan Tetova na cesti za [[Gostivar]]. Ova tekiju [[derviš]]a ''Arabati Babe'' ili ''Sersem Ali Dede'' podignuli su u razdoblju od druge polovice XVIII st. do XIX st. ''Redžep Paša'' i njegov sin ''Abdurahman Paša'' oko groba [[derviš]]a - ''Sersem Ali Dede''. * ''Huršide amam'' (hamam - turska kupelj) - izgradio je Mehmed [[beg]] u XV st. Danas je umjetnička galerija. * ''Star most'' preko rijeke [[Pena|Pene]] (XVI st.) * ''Тetovsko Kale'' - [[Otomansko Carstvo|Turska]] utvrda na vrhu brda Baltepe koja dominira nad Tetovom, izgradio ju je [[1820]]. ''Abdurahman Paša''. Danas u ruševnom stanju, ali se priprema njegova temeljna restauracija. === Sport === Prvi nogometni klub iz Tetova bio je ''Ljuboten'' osnovan [[1919]]. Danas Tetovo ima dva prvoligaša; ''FK Shkendija 79'' i ''FK Renova'', te dva drugoligaška kluba; ''FK Teteks'' i ''FK Drita''. U Tetovu je popularan i rukomet, te ima dvije muške momčadi koji igraju u nacionalnoj ligi; ''Shkëndija'' i ''Liria'', te dvije ženske ''Studenti'' i ''Bami Kor-Medika''. == Gospodarstvo == [[Datoteka:Buildings and streets in Tetovo, Macedonia.JPG|thumb|right|280px|Stambena zona modernog Tetova]] Do [[1990-e|1990-ih]] veliki tekstilni kombinat [http://www.teteks.com.mk/default.aspx?lan=EN ''Teteks''] bio je gotovo istoznačnica za grad Tetovo, u gradu je gotovo sve ovisilo o Teteksu, od nogometa do kulture. ''Teteks'' je podizan od [[1951]]. - [[1968]]. i imao je 4 različata proizvodna pogona ( tvornicu prediva i vunica, tvornicu tkanine i deka, konfekciju i trikotažu), te preko 50 trgovina po cijeloj tadašnjoj [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslaviji]]. Današnji Teteks nije više toliko snažan, zbog gubitka tržišta i ostalih tranzicijskih problema. U današnjem Tetovu ima puno novonastalih malih poduzeća koja se bave vrlo različitom proizvodnjom; od plastike, prerade drva, proizvodnjom građevinskih materijala do obrade metala. Puno se očekuje od izgradnje europskog prometnog pravca [[E8]] [[Drač]]-[[Sofija]]-[[Istanbul|Istambul]], koji treba proći kroz Tetovo. == Poznate osobe i grupe iz Tetova == * [[Kiril Pejčinović]] (1771.-1845.) - jedan od prvih pisaca i prosvjetitelj * [[Branko Gapo]] (1923. -2008.) - makedonski kazališni, tv i filmski redatelj * ''Тodor Skalovski'' (1909. -2004.) - makedonski skladatelj i dirigent * Milko Gjurovski ili Đurovski , poznati nogometaš Crvene Zvezde i Partizana * [[Boško Đurovski]] (1961.-) - nekadašnji nogometaš, igrač [[FK Crvena zvezda|Crvene Zvezde]], reprezentacije [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]] i [[Makedonija|Makedonije]] * ''Akif paša Rešad'' (1863. - 1920.)- [[Turska|turski]] ministar, veliki [[vezir]] i pjesnik * Abdurahman Paša - vladar u Tetovu (XIX st.) * ''Elita 5'', albanski [[pop]]-[[rock and Roll|rock]] sastav * [[Blerim Džemaili]], danas [[švajcarska|švicarski]] državljanin, nogometaš Napolija [[Datoteka:Bank in Tetovo, Macedonia.JPG|thumb|right|280px|Banka iz Tetova]] == Stanovništvo == Po posljednjem popisu stanovništa Tetovo je imalo 52 915 stanovnika<ref>Makedonski popis stanovništva 2002. godine [http://tetova.gov.mk/meni.asp?lang=shq&menuid=10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922140009/http://www.tetova.gov.mk/meni.asp?lang=shq&menuid=10 |date=2008-09-22 }}</ref>, a njihov satav bio je slijedeći: * [[Albanci]] 28.897 * [[Makedonci]] 18.555 * [[Romi]] 2.352 * [[Turci]] 1.878 * [[Srbi]] 587 * [[Bošnjaci]] 156 * ostali 490 == Povezano == * [[Opština Tetovo]] == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.gavro.com.mk/ Tetovo na stranicama gavro.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420013700/http://www.gavro.com.mk/ |date=2010-04-20 }} * [http://www.vratnica.5u.com Vratnica nalazište pored Tetova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101115722/http://www.vratnica.5u.com/ |date=2006-01-01 }} * [http://www.facebook.com/tetovaqytetiim Facebook] {{Gradovi u Makedoniji}} {{commonscat|Tetovo}} [[Kategorija:Gradovi u Makedoniji]] [[Kategorija:Tetovo| ]] j541hyrv5kcwknxkp4pq66cdd4f41r0 0 14746 42588873 42588872 2026-05-07T11:59:16Z Edgar Allan Poe 29250 /* FIFA Fair Play trofej */ 42588873 wikitext text/x-wiki [[File:FIFA WorldCup logo.svg|right|280px]] Po završetku svakog '''[[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]''', [[FIFA]] dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za '''igrača utakmice''' dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su: * '''[[#Zlatna lopta|Zlatna lopta]]''', koja se dodjeljuje najboljem igraču turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna kopačka|Zlatna kopačka]]''', koja se dodjeljuje najboljem strijelcu turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna rukavica|Zlatna rukavica]]''', koja se dodjeljuje najboljem golmanu turnira od [[1994.]] godine; * '''[[#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]]''', koja se dodjeljuje za najboljeg igrača koji je do početka kalendarske godine imao najviše 21 godinu od [[2006.]] godine; * '''[[#FIFA Fair Play trofej|FIFA Fair Play trofej]]''', koji se od [[1970.]] godine dodjeljuje reprezentaciji koja je u drugi krug ušla s najmanje disciplinskih mjera. U periodu od [[1994.]] do [[2006.]] postojale su još dvije, danas ukinute, nagrade: * '''[[#Najzanimljivija ekipa|Najzanimljivija ekipa]]''', uručena reprezentaciji koja je najviše zabavljala publiku tokom prvenstva, a koju je izabirala publika kroz javnu anketu; * '''[[#Najbolja momčad|Najbolja momčad]]''', zapravo idealna momčad sastavljena od najboljih igrača turnira, a koju je odabirao tehnički odbor. == Zlatna lopta == '''Zlatna lopta''' dodjeljuje se najboljem igraču završnog turnira [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]; popis kandidata izrađuje FIFA-in tehnički odbor, nakon čega predstavnici medija izabiru dobitnika. Igrači koji završe na drugom i trećem mjestu dobivaju Srebrnu i Brončanu loptu kao drugi i treći najbolji igrači turnira. Nagrada je službeno predstavljena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|Svjetskom prvenstvu 1982.]] godine, kada je uručena [[Paolo Rossi|Paolu Rossiju]], mada je [[FIFA]] retroaktivno proglasila dobitnike za sva prvenstva, od [[1930.]] godine. Dio ovih podataka ([[1930.]] - [[1974.]]) dobiven je iz knjige ''World Cup (1930-2010): A Statistical Summary'',<ref name="MrFootball">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=FdpMrBfmEJQC&q=world+cup+best+players&pg=PA486 |title=World Cup Best Players |publisher=World Cup (1930-2010): A Statistical Summary |first=Ejikeme |last=Ikwunze |date=2013-02-27 |isbn=9781479746361 }}</ref> koju je sastavio ugledni historičar nogometa i statističar [[Ejikeme Ikwunze]], popularno znan kao Mr. Football, a koja je dio službene FIFA-ine arhive;<ref>{{Cite web |title=World Cup, 1930-2010 : a statistical summary |url=https://rzh.swisscovery.slsp.ch/discovery/fulldisplay?docid=alma990112668660205526&context=L&vid=41SLSP_RZH:VU1&lang=en&search_scope=MyInst_and_CI&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=41SLSP_RZH_MyInst_and_CI&query=any,contains,Ejikeme%20Ikwunze&facet=library,include,5526%E2%80%93112049800005526,lk&offset=0 |access-date=2022-03-05 |website=rzh.swisscovery.slsp.ch |language=en}}</ref> iako postoje neke nekonzistencije s nekim drugim podacima, FIFA je službeno potvrdila kako su podaci prema kojima su nagrade dobili [[José Nasazzi]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |title=Uruguay conquer in battle of the balls |publisher=FIFA |date=2020-07-30 |access-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921092237/https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |archive-date=2021-09-21 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=José Nasazzi, el mejor jugador de Uruguay 1930 |publisher=ESPN |language=es |url=https://www.espn.com.ar/futbol/mundial/nota/_/id/4074664/jose-nasazzi-el-mejor-jugador-de-uruguay-1930 |date=2018-02-05}}</ref> [[Leônidas]],<ref>{{Cite web |date=2002-02-12 |title=Obituary: Zizinho |url=http://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |access-date=2022-06-19 |website=the Guardian |language=en}}</ref> [[Zizinho]],<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |work=The Guardian |title=Zizinho, Brazilian football star who was once idolised by Pelé |date=2002-02-12}}</ref> [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1958sweden/news/brazil-s-prince-and-king-of-58 |title=Brazil's prince and king of '58 |publisher=FIFA |date=2021-05-12}}</ref><ref>{{cite news |url=http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |title=Copa do Mundo 1958 - Suécia |website=globo.com |language=pt}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ludopedio.com.br/arquibancada/didi-folha-seca-eleito-melhor-jogador-da-copa-do-mundo-de-1958/ |title=Didi "Folha Seca", eleito melhor jogador da Copa do Mundo de 1958 |date=2020-05-20 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20210903210504/http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |archive-date=2021-09-03 |url-status=live }}</ref> [[Garrincha]],<ref>{{cite news |url=https://www.lance.com.br/botafogo/que-planeta-voce-veio-fifa-relembra-fantastica-atuacao-garrincha-copa-1962.html |publisher=Lance! |title='De que planeta você veio?': Fifa relembra fantástica atuação de Garrincha na Copa de 1962 |language=pt |date=2021-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-10-04|title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - GARRINCHA - Player Profile - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|archive-date=4 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The wounded 'Little Bird' who soared for Brazil - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109141730/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> [[Bobby Charlton]],<ref name=":18">{{Cite web|date=2013-11-26|title=FIFA Classic Player: Knight who led the charge for Ramsey's England - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126201018/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|archive-date=26 November 2013}}</ref> [[Pelé]] (Zlatna i Srebrna lopta),<ref>{{cite news |url=https://www.goal.com/en/news/pele-vs-diego-maradona-who-was-better-the-stats-head-to-head/i323ovsgdqhq1a1wx4p381uty |title=Pele vs Diego Maradona: Who was better? The stats head-to-head showdown |website=Goal.com |date=2020-10-26}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-10-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024165133/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|archive-date=24 October 2013}}</ref> [[Johan Cruyff]],<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204332/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |title=The Netherlands' Grand Master - Johan CRUYFF |publisher=FIFA |archive-date=4 January 2014 |access-date=29 December 2020}}</ref> [[Franz Beckenbauer]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-10-29|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029064657/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|archive-date=29 October 2013}}</ref> [[Josef Masopust]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web |date=2015-09-10 |title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - Josef MASOPUST - Player Profile - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2021-12-10 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910004756/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |archive-date=10 September 2015 |url-status=dead}}</ref> [[Fritz Walter]] (Brončana lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-12-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224114831/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|archive-date=24 December 2013}}</ref> [[György Sárosi]] (Brončana lopta)<ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The versatile virtuoso of Hungary & FTC - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109013307/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> i [[Eusébio]] (Brončana lopta).<ref name=":19">{{Cite web|date=2014-01-06|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106233823/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|archive-date=6 January 2014}}</ref> točni. Dobitnici su sljedeći: {{small|'''Napomena:''' Podaci o nekim turnirima, posebice po pitanju retroaktivne dodjele, nisu konzistentni tako da će tablica navoditi samo one za koje postoje izvori.}} {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna lopta !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna lopta !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana lopta ! Ref. |- !colspan=6| Najbolji igrači (retroaktivna dodjela) |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} |{{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas da Silva|Leônidas]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - György Sárosi, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909094440/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|Brazil|1889a}} [[Zizinho]] | {{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Juan Alberto Schiaffino, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422124736/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Sándor Kocsis, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2017-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919225422/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Fritz Walter, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922173811/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref name=Pelé/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]] | {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Garrincha, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Josef Masopust, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917203744/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Bobby Charlton, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903211508/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Eusébio, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009162729/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=Pelé>{{Cite web |title=FIFA.com - Pelé, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2016-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126181140/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Johan Cruijff, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127202339/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Franz Beckenbauer, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710225254/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Mario Kempes, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180601194709/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="ZL">[http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball RSSSF - Zlatna lopta]</ref> |- !colspan=6| Zlatna lopta |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Harald Schumacher]] | {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]] | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] | {{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall">{{Cite web |title=FIFA.com - Zlatna lopta |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716170233/https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] | {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC">[https://www.bbc.com/sport/football/44840817 World Cup 2018: Harry Kane wins Golden Boot]</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Messi makes Golden Ball history|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/lionel-messi-argentina-wins-golden-ball-award-best-player-fifa-world-cup-qatar-2022|accessdate=2022-12-18|}}</ref> |} == Zlatna kopačka == '''Zlatna kopačka''' je nagrada koja se uručuje najboljem strijelcu [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetskog prvenstva]]. Iako je svaki turnir imao najboljeg strijelca, nagrada se službeno dodjeljuje tek od [[1982.]] godine; inicijalno se nazivala ''Zlatna tenisica'', ali je od [[2010.]] godine poznata kao ''Zlatna kopačka''.<ref name=glance>{{cite web|url=http://championsataglance.fifa.com/#14|title=Champions at a Glance|page=14|publisher=FIFA|accessdate=20 July 2014|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708072327/http://championsataglance.fifa.com/#14|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] nerijetko navodi najbolje strijelce turnira prije [[1982.]] godine kao dobitnike Zlatne kopačke, s tim da nisu postojala konkretna pravila rangiranja u slučaju jednakog broja golova većeg broja igrača, kao što postoje danas.<ref name=boot>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|title=adidas Golden Shoe - FIFA World Cup™ Final|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413183539/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|dead-url=yes}}</ref> Pravilo o rangiranju uvedeno je [[1994.]] godine, a navodi da se u slučaju jednakog broja golova Zlatna kopačka dodjeljuje igraču koji nije postigao gol iz jedanaesterca; u slučaju da nijedan igrač nije postigao takav gol, nagrada ide igraču s većim brojem asistencija, a što utvrđuje FIFA-in tehnički odbor.<ref name="busw1994"> {{Cite news|title=Romario is voted the top player of World Cup '94 and winner of the FIFA/adidas Golden Ball award; Salenko and Stoichkov tie as leading scorers for World Cup USA '94 |date=17 July 1994 |publisher=[[Business Wire]] |quote=[FIFA] has announced Oleg Salenko (Russia) and Hristo Stoichkov (Bulgaria) as [...] winners of the prestigious adidas Golden Shoe award [...] who made six goals and one assist each. Kennet Andersson (Sweden) with 5 goals and 3 assists, will receive a Bronze replica of the Predator [...] Throughout World Cup '94, three points were awarded for each goal scored and one point for each assist leading to a goal, with a maximum of two assists per goal. Assists are only taken into account if two or more players scored the same number of goals.}} </ref><ref name="afp1994"> {{cite news|publisher=[[Agence France Presse]]|date=11 July 1994 |title=Football by the numbers |first=Rebecca |last=Bryan |location=Los Angeles |quote=the assist has gained enough ground to earn a place in the calculations for the Golden Boot award, which in every previous World Cup has been awarded solely on the basis of goals scored. Under the formula, players get three points for a goal, and one point for an assist. "We made a two-point difference because we do not want someone who did not score winning the award," a FIFA official said.}}</ref> Za slučaj da i po tom kriteriju igrači budu izjednačeni, od [[2006.]] godine se primjenjuje pravilo da nagrada ide igraču koji je proveo manje vremena u igri.<ref name="FIFA Golden Boot Award">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|title=2014 FIFA World Cup Brazil – Awards – adidas Golden Boot|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716214754/http://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|dead-url=yes}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana kopačka ! Gol. ! Ref. |- !colspan=9 | Najbolji strijelci |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} | {{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]] | {{center|8}} | {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]] | {{center|5}} | {{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1930">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1930. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724093220/https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] | {{center|5^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])}}} | {{flagicon|NJE|empire}} [[Edmund Conen]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Angelo Schiavio]] | {{center|4}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1934">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1934. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831104342/https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name=hattrick>{{cite web |url=https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |title=American Bert Patenaude credited with first hat trick in FIFA World Cup history |publisher=Fifa.com |date= |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075124/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] | {{center|7^{([[#Footnote: Leônidas|2]])}}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]] | {{center|5}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Leônidas|2]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=hattrick/><ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1938/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]] | {{center|8^{([[#Footnote: Ademir|3]])}}} | {{flagicon|URU}} [[Óscar Míguez]] | {{center|5}} | {{flagicon|ŠPA|1945}} [[Estanislau Basora]] | {{center|4^{([[#Footnote: Basora|4]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=7/results/matches/match=1186/report.html |title=Match Report; Brazil – Spain 6:1 |publisher=[[FIFA]] |accessdate=9 March 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130326170446/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D7/results/matches/match%3D1186/report.html |archivedate=26 March 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/football/most-world-cup-goals |title=Most World Cup goals |publisher=[[Sportskeeda]] |accessdate=9 May 2018 |df=dmy }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1950. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624061637/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] | {{center|11}} | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Josef Hügi]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Erich Probst]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Max Morlock]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1954|5]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/switzerland1954/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.]</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] | {{center|13}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1958|6]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/sweden1958/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.]</ref> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valentin Kozmič Ivanov|Valentin Ivanov]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dražan Jerković]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1962|7]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/chile1962/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.]</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] | {{center|9}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Haller]] | {{center|6}} | {{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Porkujan]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]<br>{{flagicon|MAĐ}} [[Ferenc Bene]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1966|8]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/england1966/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.]</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]] | {{center|10}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] | {{center|7}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1970/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.]</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] | {{center|7}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Andrzej Szarmach]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1974|9]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1974|9]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1974. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204014645/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{center|6}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} | {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1978. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211204549/https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1978. (7. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402103937/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf }}</ref> |- !colspan=9 | Zlatna cipela |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{center|6}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1982. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704031856/https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1982. (3. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402030744/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf }}</ref> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Careca]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1986|11]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1986|11]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1986/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1986. (4. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402042826/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf }}</ref> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{center|6}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Tomáš Skuhravý]] | {{center|5}} | {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]] | {{center|4^{([[#Footnote: Milla|12]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1990/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1990. (6. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075058/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf }}</ref> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] | {{center|6^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1994|13]])} | {{flagicon|ŠVE}} [[Kennet Andersson]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1994. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716223932/https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Batistuta]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1998|14]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1998|14]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1998. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222021742/http://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1998. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075956/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf }}</ref> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|8}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC2002|15]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC2002|15]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR02">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2002. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143749/https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz }}</ref><ref name="WC2002">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2002. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219161350/http://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]] | {{center|5}} | {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2006. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513043544/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="TR06">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2006. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906094832/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|title=2006 FIFA World Cup Germany - Statistics - Players - Top goals|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228231337/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|dead-url=yes}}</ref> |- !colspan=9| Zlatna kopačka |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |title=Golden Boot |publisher=FIFA |accessdate=9 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317212405/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |archivedate=17 March 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2010. |url=https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906085608/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] | {{center|6}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] | {{center|4^{([[#Footnote: Neymar|18]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2014. |url=https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180915095404/https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] | {{center|6}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} | {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|8}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{center|7}} | {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]] | {{center|4^{([[#Footnote: Giroud|20]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=6 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! colspan="9" |Bilješke |- | colspan="9" |<small> <span id="Footnote: Nejedlý"></span>¹ FIFA je Nejedlýju inicijalno priznala samo četiri gola, čime je bio izjednačen s [[Angelo Schiavio|Angelom Schiaviom]] ([[Italija]]) i [[Edmund Conen|Edmundom Conenom]] ([[Njemačka]]). Ipak, FIFA je u studenom [[2006.]] promijenila odluku i priznala mu dodatni gol, čime je Nejedlý postao najbolji strijelac. U slučaju retrospektivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, Srebrna bi kopačka pripala Conenu, koji je u igri proveo 360 minuta, dok je Schiavio igrao 420 minuta. Što se tiče dobitnika Brončane kopačke, [[Raimundo Orsi]] ([[Italija]]) i [[Leopold Kielholz]] ([[Švicarska]]) bili su treći najbolji strijelci turnira s po tri gola, ali im FIFA nije priznala status dobitnika Brončane kopačke, koja je tako ostala nedodijeljena za taj turnir, jer bi ista u slučaju raspodjele pripala Schiaviju, a ne njima dvojici. ² FIFA je inicijalno Leônidasu pripisala osam golova. Ipak, u studenom [[2006.]] godine, FIFA je potvrdila da je u četvrtfinalu protiv Čehoslovačke postigao samo jedan, a ne dva gola, kako je FIFA inicijalno zabilježila, što znači da je postigao ukupno sedam golova. Što se tiče dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, Sárosi, Zsengellér i Piola, sva su trojica postigli po pet golova te su navedeni kao dobitnici Srebrne kopačke, jer kriterija rangiranja nije bilo. Retroaktivnom primjenom pravila iz [[2006.]], Sárosi i Zsengellér bi bili izjednačeni jer su proveli, obojica, po 360 minuta u igri, dok je Piola igrao 390 miunta. <span id="Footnote: Ademir"></span>³ Postojala je kontroverza oko broja golova što ih je Ademir postigao [[1950.]] godine, a što je bila posljedica nepotpunih podataka s utakmice Brazil – Španjolska (6:1). Gol za 5:0 inicijalno je pripisan Jairu, ali se danas pripisuje Ademiru. <span id="Footnote: Basora"></span>⁴ Ukupno su četiri igrača postigli četiri gola – [[Alcides Ghiggia]] ([[Urugvaj]]), [[Francisco Aramburu|Chico]] ([[Brazil]]), Basora ([[Španjolska]]) i [[Telmo Zarra]] ([[Španjolska]]). FIFA na svojim službenim stranicama navodi Basoru kao dobitnika Brončane kopačke, mada je on statistički imao veću minutažu (540 minuta) od Ghiggije i Chica (svaki pod 360 minuta) te jednako kao Zarra. <span id="Footnote: WC1954"></span>⁵ FIFA službeno navodi trojicu igrača kao dobitnike Srebrne kopačke – Hügija ([[Švicarska]]), Probsta ([[Austrija]]) i Morlocka ([[Zapadna Njemačka]]) – bez retroaktivne primjene modernih kriterija. Ukoliko bi isti bili primijenjeni, Hügi bi bio dobitnik Srebrne kopačke zbog najmanje minutaže (270 minuta), dok bi Probst i Morlock podijelili Brončanu kopačku jer su imali jednak broj minuta u igri (450 minuta). <span id="Footnote: WC1958"></span>⁶ Pelé i Rahn su postigli jednak broj golova, ali zbog nepostojanja službene nagrade, a time i samih kriterija rangiranja, FIFA ih obojicu navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. Retroaktivnom primjenom današnjih kriterija, Srebrnu kopačku dobio bi Pelé zbog manje minutaže (360 minuta) od Rahna (540 minuta), kojemu bi tako pripala Brončana kopačka; nijedan igrač nije imao asistencija. <span id="Footnote: WC1962"></span>⁷ FIFA navodi svih šest igrača s po četiri gola kao dobitnike Zlatne kopačke, zbog čega nema dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, jer bi isti bili raspoređeni među njih šest. U slučaju retrospektivne primjene modernih pravila, [[Flórián Albert]] ([[Mađarska]]) bi bio dobitnik Zlatne kopačke jer je imao najmanju minutažu (270 minuta), dok bi Srebrna, odnosno Brončana kopačka pripale Ivanovu ([[Sovjetski Savez]]) i Garrinchi ([[Brazil]]), također temeljem minutaže. <span id="Footnote: WC1966"></span>⁸ FIFA navodi Porkujana, Hursta, Benea i Beckenbauera kao dobitnike Brončane kopačke, jer nisu postojali kriteriji rangiranja. Ako bi se današnji kriteriji retrospektivno primijenili, Brončanu kopačku dobio bi [[Valerij Porkujan]] ([[Sovjetski Savez]]), zbog najmanje minutaže u odnosu na ostalu trojicu (270 minuta). <span id="Footnote: WC1974"></span>⁹ Kako nagrada nije bila službeno utemeljena, a time ni kriteriji rangiranja, FIFA pripisuje Srebrnu kopačku i Szarmachu i Neeskensu. Ukoliko bi se primijenili današnji kriteriji, Srebrnu kopačku dobio bi Szarmach ([[Poljska]]), dok bi Brončana kopačka pripala Neeskensu ([[Nizozemska]]), jer je isti tri od svojih pet golova postigao iz jedanaesteraca. <span id="Footnote: Cubillas"></span>¹⁰ Zlatna kopačka nije službeno uručena ove godine, tako da je prilikom rangiranja igrača došlo do retroaktivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, prema kojemu je Cubillas dobio Srebrnu kopačku jer je proveo manje minuta (540 min.) u igri od Rensenbrinka (660 min.). <span id="Footnote: WC1986"></span>¹¹ Iako je Zlatna kopačka službeno bila utemeljena, kriteriji rangiranja nisu postojali tako da FIFA sva tri igrača s po pet golova navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. U slučaju primjene današnjih kriterija, Srebrnu kopačku bi dobio Maradona ([[Argentina]]) jer je sve golove postigao iz igre (ostala dvojica su jedan postigli iz jedanaesterca), dok bi Brončanu kopačku dobio Butragueño ([[Španjolska]]) zbog manje ukupne minutaže (435 minuta). <span id="Footnote: Milla"></span>¹² Iako su ukupno četiri igrača postigla po četiri gola na turniru – [[Roger Milla]] ([[Kamerun]]), [[Gary Lineker]] ([[Engleska]]), [[Míchel (fudbaler)|Míchel]] ([[Španjolska]]) i [[Lothar Matthäus]] ([[Zapadna Njemačka]]) – FIFA na svojim službenim stranicama navodi Millu kao dobitnika Brončane kopačke. Ovdje se vjerojatno radi o retroaktivnoj primjeni današnjih pravila, prema kojima je Milla dobio nagradu zato što je sva četiri gola postigao iz igre (ostala trojica su postigli barem jedan od ta četiri gola iz jedanaesterca). <span id="Footnote: WC1994"></span>¹³ Po pitanju Zlatne lopte, kriteriji rangiranja su [[1994.]] godine bili na snazi, ali su i Saljenko ([[Rusija]]) i Stoičkov ([[Bugarska]]) imali po jednu asistenciju (što je bio tadašnji glavni kriterij) pa su tako bili izjednačeni po svim tadašnjim kriterijima; zanimljivo je kako je Saljenko svih šest golova (ujedno i jedini reprezentativni golovi koje je postigao) postigao u grupnoj fazi (Rusija čak i nije prošla u drugi krug) te je tako bio jedini dobitnik Zlatne kopačke koji je sve golove postigao u grupnom dijelu turnira. Po pitanju Brončane lopte, Andersson ([[Švedska]]) i Romário ([[Brazil]]) su podijelili nagradu jer su, svaki, imali po tri asistencije, dok ostala dva igrača s po pet golova – [[Jürgen Klinsmann]] ([[Njemačka]]) i [[Roberto Baggio]] ([[Italija]]) – nisu imali toliko. <span id="Footnote: WC1998"></span>¹⁴ Batistuta ([[Argentina]]) i Vieri ([[Italija]]) su imali jednak broj asistencija, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: WC2002"></span>¹⁵ Klose ([[Njemačka]]) i Rivaldo ([[Brazil]]) su obojica imali po jednu asistenciju, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: Crespo"></span>¹⁶ Ukupno je osam igrača postiglo tri gola. Ronaldo, Crespo i [[Zinedine Zidane]] isticali su se jer su imali po jednu asistenciju, a dobitnici Srebrne i Brončane kopačke su određeni prema minutaži (308 minuta za Crespa, 411 za Ronalda i 559 za Zidana). <span id="Footnote: Muller"></span>¹⁷ Müller, Villa, Sneijder i [[Diego Forlán]] su, svaki, imali po pet golova. Müller je dobio Zlatnu kopačku jer je imao više asistencija (3) od ostalih (svaki po jednu). Villa je dobio Srebrnu loptu jer je na terenu proveo manje vremena od Sneijdera, a Sneijder je dobio Brončanu loptu jer je igrao manje minuta od Forlána. <span id="Footnote: Neymar"></span>¹⁸ [[Neymar]], [[Lionel Messi]] i [[Robin van Persie]] su svi postigli po četiri gola. Van Persie nije imao nijednu asistenciju na turniru, dok su Messi i Neymar imali po jednu; nagrada je uručena Neymaru jer je na terenu proveo 457 minuta, u odnosu na Messija, koji je igrao 693 minute. <span id="Footnote: Griezmann"></span>¹⁹ Ukupno je pet igrača – Griezmann, Lukaku, [[Denis Čerišev|Čerišev]], [[Cristiano Ronaldo]] i [[Kylian Mbappé|Mbappé]] – postiglo četiri gola na turniru. Griezmann je dobio Srebrnu kopačku jer je imao najviše asistencija među njima (2), dok je Brončana kopačka pripala Lukakuu zbog jedne asistencije. Ostala trojica nisu imali nijednu asistenciju. <span id="Footnote: Giroud"></span>²⁰ Ukupno su dva igrača – Giroud i [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] – postigla četiri gola na turniru. Ni Giroud, ni Álvarez nisu imali asistencija, ali je Giroud ukupno proveo manje minuta na terenu, zbog čega mu je pripala Brončana kopačka. </small> |} == Zlatna rukavica == '''Zlatna rukavica''' je nagrada koja se dodjeljuje najboljem golmanu na turniru. Uvedena je [[1994.]] godine kao '''[[Lav Jašin|Jašinova]] nagrada''', nazvana u čast legendarnog [[SSSR|sovjetskog]] golmana.<ref name="FIFA Awards">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |title=FIFA World Cups: Awards |publisher=FIFA.com |format=PDF |accessdate=2007-06-19 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203029/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref> Aktualno ime nosi od [[2010.]] godine. FIFA-ina tehnička skupina odlučuje o dobitniku ove nagrade temeljem nastupa svih golmana na turniru. Iako golmani imaju svoje specifične nagrade, oni su također u konkurenciji za [[#Zlatna lopta|Zlatnu loptu]], čemu svjedoči primjer [[Oliver Kahn|Olivera Kahna]] iz [[2002.]] godine, kada je njemački golman dobio obe nagrade. Kako se nagrada službeno dodjeljuje od [[1994.]] godine, ovdje će biti navedeni samo službeni dobitnici; za golmane koji su bili uvršteni u idealne momčadi ranijih izdanja, a koji se u tom kontekstu mogu smatrati "dobitnicima" ove nagrade, vidjeti [[#All-Star momčad|niže]]. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! colspan=4| Jašinova nagrada |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! colspan=4| Zlatna rukavica |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2010. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009020412/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2014. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2018-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622164635/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najbolji mladi igrač == '''Najbolji mladi igrač''' je nagrada koja je prvi put uručena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskom prvenstvu 2006.]] godine, kada ju je dobio njemački reprezentativac [[Lukas Podolski]]. Od tada, nagrada se dodjeljuje igraču koji je s početkom kalendarske godine imao najviše 21 godinu života. Izbor za dobitnika provodi se preko službenih stranica FIFA-e uz pomoć tehničke skupine.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|title=Hyundai Young Player Award|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2015-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150119184337/http://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] je retroaktivno objavila izbor najboljeg mladog igrača od [[1958.]] do [[2002.]] godine,<ref>{{cite web|url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=award&Id=9|title=FIFA World Cup Best Young Player Award|publisher=footballdatabase.com|accessdate=11 March 2009}}</ref> a usput je organizirala i anketu za izbor najboljeg mladog igrača svih vremena. Sa 61% glasova, najboljim mladim igračem postao je [[Pelé]], dok su drugo i treće mjesto podijelili [[Teófilo Cubillas]], [[peru]]anski nogometaš koji je bio najbolji mladi igrač [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|prvenstva 1970.]], i [[Michael Owen]], [[engleska|engleski]] reprezentativac i dobitnik nagrade [[1998.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=14690.html |title=Pele, Best Young Player Ever |publisher=newagebd.com |accessdate=11 March 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090821144821/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid%3D14690.html |archivedate=21 August 2009 |df=dmy-all }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Dob ! Ref. |- ! colspan=5| Najbolji mladi igrač (retroaktivni izbor) |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] | {{center|17}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958"/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962"/> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966"/> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Władysław Żmuda]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Antonio Cabrini]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BEL}} [[Enzo Scifo]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon|SFRJ}} [[Robert Prosinečki]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|NIZ}} [[Marc Overmars]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen]] | {{center|18}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- !colspan=5| Najbolji mladi igrač |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |title=Muller named Hyundai Best Young Player |publisher=FIFA.com |date=9 March 2011 |accessdate=9 June 2012 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203010832/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Paul Pogba]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|title=Hyundai Young player award : Paul Pogba|first=|last=FIFA.com|date=14 July 2014|website=FIFA.com|accessdate=27 August 2017|archive-date=2018-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428113413/http://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|19}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=2 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == FIFA Fair Play trofej == '''FIFA Fair Play trofej''' daje se reprezentaciji koja je skupila najmanje kartona i isključenja tokom turnira, a dodjeljuje se od [[1970.]] godine; uvjet je da se reprezentacija plasirala u drugi krug natjecanja. Reprezentacije kojima se uručuje ova nagrada dobivaju FIFA Fair Play trofej, diplomu, Fair Play medalju za svakog igrača i nogometu opremu za razvoj tog sporta među mladima u vrijednosti od $50,000.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|format=PDF|title=XXI. Special awards and protocol|publisher=[[FIFA]]|page=52|accessdate=19 October 2008|archive-date=2018-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211011054/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|dead-url=yes}}</ref> Inicijalno, trofej se sastojao samo od pisane diplome. Od [[1982.]] do [[1990.]], dodjeljivao se trofej s likom [[Sport Billy]]ja, animiranog lika koji je postao ikona fair playja.<ref>{{cite book|url=http://www.dmu.ac.uk/documents/world-cup-2014/world-cup-24-objects.pdf|title=A History of the World Cup in 24 Objects|publisher=De Montfort University, Leicester|author=David Goldblatt and Jean Will|page=18}}</ref><ref>[[#82tech|1982 Technical Report]], page 222: "Sport Billy - the FIFA Fair Play Trophy"</ref> Od [[1994.]] godine, dodjeljuje se obični trofej s likom nogometaša.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|title=FIFA Award Trophies|publisher=FIFA.com|format=PDF|accessdate=20 July 2014|archive-date=2018-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212071551/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|dead-url=yes}}</ref> [[Peruanska nogometna reprezentacija|Peru]] je bio prvi dobitnik nagrade [[1970.]] godine, nakon što nisu dobili ni žuti ni crveni karton na cijelom prvenstvu.<ref>{{cite web |url=http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |title=España campeón, del fair play, en Sudáfrica 2010 |publisher=Peru.com |date=14 July 2010 |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2011-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614174507/http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |dead-url=yes }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! rowspan=2| Godina ! rowspan=2| Domaćin ! rowspan=2| Dobitnik nagrade ! colspan=3| Statistika ! rowspan=2| Ref. |- ! Uta. ! {{yel}} ! {{sent off}} |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{NogRep|PER}} | {{center|4}} | {{center|0}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{center|7}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{NogRep|ARG}} | {{center|7}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{NogRep|ENG}} | {{center|7}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|1}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! rowspan=2| [[1998.]] | rowspan=2| {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{center|7}} | {{center|13}} | {{center|3}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC1998"/> |- | {{NogRep|ENG}} | {{center|4}} | {{center|5}} | {{center|1}} |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|BEL}} | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! rowspan=2| [[2006.]] | rowspan=2| {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|5}} | {{center|11}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC2006"/> |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{NogRep|KOL}} | {{center|5}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA Fair Play Trophy |url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |access-date=2018-07-15 |archive-date=2018-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721192001/https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{NogRep|ENG}} | {{center|5}} | {{center|1}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22">{{Cite web |title= Mbappe pips Messi to Golden Boot |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/kylian-mbappe-wins-golden-boot-top-goalscorers-fifa-world-cup-qatar-2022 |access-date=2022-12-18 |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=4 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najzanimljivija ekipa == '''FIFA-ina nagrada za najzanimljiviju ekipu''' uručuje se reprezentaciji koja je ostavila najbolju subjektivni dojam na gledatelje temeljem svog pristupa nogometnoj igri. Radilo se ovdje isključivo o nagradi publike, a pobjednička reprezentacija određivala se javnim glasovanjem. Prva nagrada dodijeljena je [[1994.]] godine, a posljednja [[2006.]] godine. Iako su izbori za najzanimljiviju ekipu provođeni i za kasnije turnire, FIFA tu distinkciju od [[2006.]] godine ne priznaje kao svoju službenu nagradu. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|JKO}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|POR}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |} == All-Star momčad == '''All-Star momčad''' je idealna momčad svakog prvenstva, sastavljena od najboljih igrača na turniru. Ova nagrada je bila službena [[FIFA]]-ina distinkcija samo od [[1994.]] do [[2006.]] godine, dok je sponzor natjecanja bila kompanija [[MasterCard]].<ref name=94team>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/16/sports/world-cup-94-romario-and-baggio-among-first-all-star-cast.html|title=WORLD CUP '94; Romario and Baggio Among First All-Star Cast|newspaper=The New York Times|date=16 July 1994}}</ref> Ipak, idealne momčadi birale su se i prije [[1994.]] godine, ali i poslije [[2006.]] godine. Historijski, idealnu momčad birala je skupina novinara (mahom iz Europe i Južne Amerike) i stručnjaka, dok je od [[2010.]] godine organizirana javna anketa za izbor najbolje momčadi.<ref>{{cite web|url=http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |title=FIFA World Cup All-Star Team – Football world Cup All Star Team |publisher=Football.sporting99.com |date= |accessdate=28 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref><ref name=yingli>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|title=Spaniards dominate Dream Team|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2010|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140521034724/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|dead-url=yes}}</ref> Broj igrača varirao je tokom godina. Inicijalno je bilo odabirano 11 igrača, koji bi bili raspoređeni u različite formacije; prvi izuzetak od tog pravila dogodio se [[1990.]], kada su izabrana dva golmana tako da je ukupan broj igrača porastao na 12. Tokom prvog službenog izbora [[1994.]] godine, FIFA je odabrala 11 najboljih igrača, mada je od [[1998.]] do [[2006.]] taj broj proširen na 22 ([[1998.]]), odnosno 23 ([[2002.]] i [[2006.]]); tokom izbora [[1998.]] i [[2002.]] odabrana je idealna momčad od 16 igrača plus šest, odnosno sedam zamjena, dok su [[2006.]] godine odmah izabrana 23 igrača. Nakon ukidanja nagrade, organiziran je javni izbor na mrežnim stranicama FIFA-e, na kojem se odabire idealna jedanaestorka, ali i najbolji izbornik turnira; najbolji izbornik više se nije birao od [[2018.]] godine. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Turnir ! Golman ! Obrana ! Vezni red ! Napad ! Izbornik ! Ref. |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[1930.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Enrique Ballestrero]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]]<br>{{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} [[Milutin Ivković]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|URU}} [[Álvaro Gestido]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Leandro Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Castro]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Scarone]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]]<br>{{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] |rowspan=14 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[1934.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Ricardo Zamora]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Jacinto Quincoces]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Eraldo Monzeglio]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Attilio Ferraris]]<br>{{flagicon|ŠPA|1931}} [[Leonardo Cilaurren]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Giuseppe Meazza]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Raimundo Orsi]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Enrique Guaita]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Matthias Sindelar]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|FRA|1830|size=30px}}<br>[[1938.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[František Plánička]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Pietro Rava]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Alfredo Foni]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Domingos da Guia]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Michele Andreolo]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Ugo Locatelli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Gino Colaussi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[1950.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Roque Máspoli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Nilsson]]<br>{{flagicon|ŠPA|1945}} [[José Parra Martínez|José Parra]]<br>{{flagicon|URU}} [[Víctor Rodríguez Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Obdulio Varela]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Bauer (fudbaler)|Bauer]]<br>{{flagicon|URU}} [[Alcides Ghiggia]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Jair da Rosa Pinto|Jair]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Zizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]]<br>{{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVI|size=30px}}<br>[[1954.]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Gyula Grosics]] |align=left valign=top| {{flagicon|AUT}} [[Ernst Ocwirk]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Santamaría]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[József Bozsik]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Nándor Hidegkuti]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Zoltán Czibor]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Ferenc Puskás]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[1958.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Harry Gregg]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Hilderaldo Bellini|Bellini]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Nílton Santos]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Danny Blanchflower]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler)|Didi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Gunnar Gren]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Raymond Kopa]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ČIL|size=30px}}<br>[[1962.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[Viliam Schrojf]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Cesare Maldini]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Voronjin]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Schnellinger]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Mário Zagallo]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Zito (fudbaler)|Zito]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[1966.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[George Cohen]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Moore]]<br>{{flagicon|POR}} [[Vicente Lucas|Vicente]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Silvio Marzolini]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon|POR}} [[Mário Coluna]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Uwe Seeler]]<br>{{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1970.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Ladislao Mazurkiewicz]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]]<br>{{flagicon|URU}} [[Atilio Ancheta]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Giacinto Facchetti]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Gérson]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Rivellino]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[1974.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Sepp Maier]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Paul Breitner]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Wolfgang Overath]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Kazimierz Deyna]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[1978.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ubaldo Fillol]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Daniel Passarella]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Alberto Tarantini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]]<br>{{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Bettega]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠPA|size=30px}}<br>[[1982.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Dino Zoff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Luizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Claudio Gentile]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Fulvio Collovati]] |align=left valign=top| {{flagicon|POLJ}} [[Zbigniew Boniek]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1986.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jean-Marie Pfaff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Josimar]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Júlio César (fudbaler rođen 1963.)|Júlio César]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jan Ceulemans]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Jean Tigana]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |align=left valign=top| {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar">[https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html All-Star momčadi]</ref> |- ! {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[1990.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Sergio Goycochea]]<br>{{flagicon|CRC}} [[Luis Gabelo Conejo]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Andreas Brehme]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Franco Baresi]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dragan Stojković]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Paul Gascoigne]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]]<br>{{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klinsmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- !colspan=7| Službeni izbor |- ! {{flagicon|SAD|size=30px}}<br>[[1994.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Jorginho]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Márcio Roberto dos Santos|Márcio Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Krasimir Balakov]]<br>{{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Brolin]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Romário]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] |rowspan=6 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=94team/> |- !rowspan=2| {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[1998.]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[José Luis Chilavert]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Marcel Desailly]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Frank de Boer]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[Carlos Gamarra]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Michael Laudrup]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Edgar Davids]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Brian Laudrup]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Bergkamp]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name=98team>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|title=FIFA Technical Study Group designates MasterCard All-Star Team|date=10 July 1998|accessdate=20 July 2014|publisher=FIFA.com|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129073958/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar|van der Sar]] • {{flagicon|ARG}} [[Juan Sebastián Verón|Verón]] • {{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry|Henry]] • {{flagicon|NGA}} [[Jay-Jay Okocha|Okocha]] • {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen|Owen]] • {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri|Vieri]] |- ! rowspan=2| {{flagicon|JAP|size=30px}}{{flagicon|JKO|size=30px}}<br>[[2002.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Rüştü Reçber]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Fernando Hierro]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Alpay Özalan]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Ronaldinho]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon|SAD}} [[Claudio Reyna]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Yu Sang-cheol]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|SEN}} [[El Hadji Diouf]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Hasan Şaş]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="TR02"/> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas|Casillas]] • {{flagicon|BRA}} [[Cafu]] • {{flagicon|NJE}} [[Dietmar Hamann|Hamann]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Joaquín Sánchez Rodríguez|Joaquín]] • {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata|Nakata]] • {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan|Donovan]] • {{flagicon|BEL}} [[Marc Wilmots|Wilmots]] |- ! {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[2006.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Pereira (golman)|Ricardo]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Roberto Ayala]]<br>{{flagicon|ENG}} [[John Terry]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluca Zambrotta]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Carvalho]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Zé Roberto]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Patrick Vieira]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gennaro Gattuso]]<br>{{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]<br>{{flagicon|POR}} [[Maniche]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Luca Toni]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Francesco Totti]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR06"/> |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|JAR|size=30px}}<br>[[2010.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Carles Puyol]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Maicon Sisenando|Maicon]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Xavi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Bastian Schweinsteiger]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Andrés Iniesta]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=yingli/> |- ! {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[2014.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|BRA}} [[David Luiz]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ángel Di María]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Toni Kroos]]<br>{{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=oidream>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|title=Dream Team winners earn Sony prizes|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2014|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140723205724/http://www.fifa.com//worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! {{flagicon|RUS|size=30px}}<br>[[2018.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Raphaël Varane]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Godín]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Marcelo]] |align=left valign=top| {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]<br>{{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]<br>{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |rowspan=2 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Hisense Fan Dream Team |url=https://dreamteam.fifa.com/en/home |access-date=2018-07-18 |archivedate=2018-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180626225201/https://dreamteam.fifa.com/en/home |deadurl=yes }}</ref> |- ! {{flagicon|KAT|size=30px}}<br>[[2022.]] |align=left valign=top colspan=4 {{N/A|Bez izbora}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} ==Reference== {{reflist|2}} == Vanjske veze == * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball For Mario Kempes & Paolo Rossi 1978] * [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1930/wc30index.html For Guillermo Stábile 1930] * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4895404.stm For Wolfgang Overath 1970] * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html FIFA World Cup Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528002811/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html |date=2010-05-28 }} {{Svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{Najbolji strijelci Svjetskih nogometnih prvenstava}} [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo| ]] qayj2etnyl57ujzgx5ax91ni5qtkrhv 42588874 42588873 2026-05-07T11:59:57Z Edgar Allan Poe 29250 /* All-Star momčad */ 42588874 wikitext text/x-wiki [[File:FIFA WorldCup logo.svg|right|280px]] Po završetku svakog '''[[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]''', [[FIFA]] dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za '''igrača utakmice''' dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su: * '''[[#Zlatna lopta|Zlatna lopta]]''', koja se dodjeljuje najboljem igraču turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna kopačka|Zlatna kopačka]]''', koja se dodjeljuje najboljem strijelcu turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna rukavica|Zlatna rukavica]]''', koja se dodjeljuje najboljem golmanu turnira od [[1994.]] godine; * '''[[#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]]''', koja se dodjeljuje za najboljeg igrača koji je do početka kalendarske godine imao najviše 21 godinu od [[2006.]] godine; * '''[[#FIFA Fair Play trofej|FIFA Fair Play trofej]]''', koji se od [[1970.]] godine dodjeljuje reprezentaciji koja je u drugi krug ušla s najmanje disciplinskih mjera. U periodu od [[1994.]] do [[2006.]] postojale su još dvije, danas ukinute, nagrade: * '''[[#Najzanimljivija ekipa|Najzanimljivija ekipa]]''', uručena reprezentaciji koja je najviše zabavljala publiku tokom prvenstva, a koju je izabirala publika kroz javnu anketu; * '''[[#Najbolja momčad|Najbolja momčad]]''', zapravo idealna momčad sastavljena od najboljih igrača turnira, a koju je odabirao tehnički odbor. == Zlatna lopta == '''Zlatna lopta''' dodjeljuje se najboljem igraču završnog turnira [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]; popis kandidata izrađuje FIFA-in tehnički odbor, nakon čega predstavnici medija izabiru dobitnika. Igrači koji završe na drugom i trećem mjestu dobivaju Srebrnu i Brončanu loptu kao drugi i treći najbolji igrači turnira. Nagrada je službeno predstavljena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|Svjetskom prvenstvu 1982.]] godine, kada je uručena [[Paolo Rossi|Paolu Rossiju]], mada je [[FIFA]] retroaktivno proglasila dobitnike za sva prvenstva, od [[1930.]] godine. Dio ovih podataka ([[1930.]] - [[1974.]]) dobiven je iz knjige ''World Cup (1930-2010): A Statistical Summary'',<ref name="MrFootball">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=FdpMrBfmEJQC&q=world+cup+best+players&pg=PA486 |title=World Cup Best Players |publisher=World Cup (1930-2010): A Statistical Summary |first=Ejikeme |last=Ikwunze |date=2013-02-27 |isbn=9781479746361 }}</ref> koju je sastavio ugledni historičar nogometa i statističar [[Ejikeme Ikwunze]], popularno znan kao Mr. Football, a koja je dio službene FIFA-ine arhive;<ref>{{Cite web |title=World Cup, 1930-2010 : a statistical summary |url=https://rzh.swisscovery.slsp.ch/discovery/fulldisplay?docid=alma990112668660205526&context=L&vid=41SLSP_RZH:VU1&lang=en&search_scope=MyInst_and_CI&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=41SLSP_RZH_MyInst_and_CI&query=any,contains,Ejikeme%20Ikwunze&facet=library,include,5526%E2%80%93112049800005526,lk&offset=0 |access-date=2022-03-05 |website=rzh.swisscovery.slsp.ch |language=en}}</ref> iako postoje neke nekonzistencije s nekim drugim podacima, FIFA je službeno potvrdila kako su podaci prema kojima su nagrade dobili [[José Nasazzi]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |title=Uruguay conquer in battle of the balls |publisher=FIFA |date=2020-07-30 |access-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921092237/https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |archive-date=2021-09-21 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=José Nasazzi, el mejor jugador de Uruguay 1930 |publisher=ESPN |language=es |url=https://www.espn.com.ar/futbol/mundial/nota/_/id/4074664/jose-nasazzi-el-mejor-jugador-de-uruguay-1930 |date=2018-02-05}}</ref> [[Leônidas]],<ref>{{Cite web |date=2002-02-12 |title=Obituary: Zizinho |url=http://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |access-date=2022-06-19 |website=the Guardian |language=en}}</ref> [[Zizinho]],<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |work=The Guardian |title=Zizinho, Brazilian football star who was once idolised by Pelé |date=2002-02-12}}</ref> [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1958sweden/news/brazil-s-prince-and-king-of-58 |title=Brazil's prince and king of '58 |publisher=FIFA |date=2021-05-12}}</ref><ref>{{cite news |url=http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |title=Copa do Mundo 1958 - Suécia |website=globo.com |language=pt}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ludopedio.com.br/arquibancada/didi-folha-seca-eleito-melhor-jogador-da-copa-do-mundo-de-1958/ |title=Didi "Folha Seca", eleito melhor jogador da Copa do Mundo de 1958 |date=2020-05-20 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20210903210504/http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |archive-date=2021-09-03 |url-status=live }}</ref> [[Garrincha]],<ref>{{cite news |url=https://www.lance.com.br/botafogo/que-planeta-voce-veio-fifa-relembra-fantastica-atuacao-garrincha-copa-1962.html |publisher=Lance! |title='De que planeta você veio?': Fifa relembra fantástica atuação de Garrincha na Copa de 1962 |language=pt |date=2021-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-10-04|title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - GARRINCHA - Player Profile - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|archive-date=4 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The wounded 'Little Bird' who soared for Brazil - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109141730/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> [[Bobby Charlton]],<ref name=":18">{{Cite web|date=2013-11-26|title=FIFA Classic Player: Knight who led the charge for Ramsey's England - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126201018/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|archive-date=26 November 2013}}</ref> [[Pelé]] (Zlatna i Srebrna lopta),<ref>{{cite news |url=https://www.goal.com/en/news/pele-vs-diego-maradona-who-was-better-the-stats-head-to-head/i323ovsgdqhq1a1wx4p381uty |title=Pele vs Diego Maradona: Who was better? The stats head-to-head showdown |website=Goal.com |date=2020-10-26}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-10-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024165133/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|archive-date=24 October 2013}}</ref> [[Johan Cruyff]],<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204332/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |title=The Netherlands' Grand Master - Johan CRUYFF |publisher=FIFA |archive-date=4 January 2014 |access-date=29 December 2020}}</ref> [[Franz Beckenbauer]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-10-29|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029064657/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|archive-date=29 October 2013}}</ref> [[Josef Masopust]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web |date=2015-09-10 |title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - Josef MASOPUST - Player Profile - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2021-12-10 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910004756/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |archive-date=10 September 2015 |url-status=dead}}</ref> [[Fritz Walter]] (Brončana lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-12-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224114831/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|archive-date=24 December 2013}}</ref> [[György Sárosi]] (Brončana lopta)<ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The versatile virtuoso of Hungary & FTC - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109013307/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> i [[Eusébio]] (Brončana lopta).<ref name=":19">{{Cite web|date=2014-01-06|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106233823/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|archive-date=6 January 2014}}</ref> točni. Dobitnici su sljedeći: {{small|'''Napomena:''' Podaci o nekim turnirima, posebice po pitanju retroaktivne dodjele, nisu konzistentni tako da će tablica navoditi samo one za koje postoje izvori.}} {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna lopta !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna lopta !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana lopta ! Ref. |- !colspan=6| Najbolji igrači (retroaktivna dodjela) |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} |{{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas da Silva|Leônidas]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - György Sárosi, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909094440/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|Brazil|1889a}} [[Zizinho]] | {{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Juan Alberto Schiaffino, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422124736/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Sándor Kocsis, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2017-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919225422/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Fritz Walter, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922173811/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref name=Pelé/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]] | {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Garrincha, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Josef Masopust, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917203744/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Bobby Charlton, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903211508/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Eusébio, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009162729/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=Pelé>{{Cite web |title=FIFA.com - Pelé, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2016-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126181140/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Johan Cruijff, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127202339/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Franz Beckenbauer, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710225254/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Mario Kempes, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180601194709/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="ZL">[http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball RSSSF - Zlatna lopta]</ref> |- !colspan=6| Zlatna lopta |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Harald Schumacher]] | {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]] | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] | {{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall">{{Cite web |title=FIFA.com - Zlatna lopta |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716170233/https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] | {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC">[https://www.bbc.com/sport/football/44840817 World Cup 2018: Harry Kane wins Golden Boot]</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Messi makes Golden Ball history|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/lionel-messi-argentina-wins-golden-ball-award-best-player-fifa-world-cup-qatar-2022|accessdate=2022-12-18|}}</ref> |} == Zlatna kopačka == '''Zlatna kopačka''' je nagrada koja se uručuje najboljem strijelcu [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetskog prvenstva]]. Iako je svaki turnir imao najboljeg strijelca, nagrada se službeno dodjeljuje tek od [[1982.]] godine; inicijalno se nazivala ''Zlatna tenisica'', ali je od [[2010.]] godine poznata kao ''Zlatna kopačka''.<ref name=glance>{{cite web|url=http://championsataglance.fifa.com/#14|title=Champions at a Glance|page=14|publisher=FIFA|accessdate=20 July 2014|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708072327/http://championsataglance.fifa.com/#14|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] nerijetko navodi najbolje strijelce turnira prije [[1982.]] godine kao dobitnike Zlatne kopačke, s tim da nisu postojala konkretna pravila rangiranja u slučaju jednakog broja golova većeg broja igrača, kao što postoje danas.<ref name=boot>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|title=adidas Golden Shoe - FIFA World Cup™ Final|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413183539/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|dead-url=yes}}</ref> Pravilo o rangiranju uvedeno je [[1994.]] godine, a navodi da se u slučaju jednakog broja golova Zlatna kopačka dodjeljuje igraču koji nije postigao gol iz jedanaesterca; u slučaju da nijedan igrač nije postigao takav gol, nagrada ide igraču s većim brojem asistencija, a što utvrđuje FIFA-in tehnički odbor.<ref name="busw1994"> {{Cite news|title=Romario is voted the top player of World Cup '94 and winner of the FIFA/adidas Golden Ball award; Salenko and Stoichkov tie as leading scorers for World Cup USA '94 |date=17 July 1994 |publisher=[[Business Wire]] |quote=[FIFA] has announced Oleg Salenko (Russia) and Hristo Stoichkov (Bulgaria) as [...] winners of the prestigious adidas Golden Shoe award [...] who made six goals and one assist each. Kennet Andersson (Sweden) with 5 goals and 3 assists, will receive a Bronze replica of the Predator [...] Throughout World Cup '94, three points were awarded for each goal scored and one point for each assist leading to a goal, with a maximum of two assists per goal. Assists are only taken into account if two or more players scored the same number of goals.}} </ref><ref name="afp1994"> {{cite news|publisher=[[Agence France Presse]]|date=11 July 1994 |title=Football by the numbers |first=Rebecca |last=Bryan |location=Los Angeles |quote=the assist has gained enough ground to earn a place in the calculations for the Golden Boot award, which in every previous World Cup has been awarded solely on the basis of goals scored. Under the formula, players get three points for a goal, and one point for an assist. "We made a two-point difference because we do not want someone who did not score winning the award," a FIFA official said.}}</ref> Za slučaj da i po tom kriteriju igrači budu izjednačeni, od [[2006.]] godine se primjenjuje pravilo da nagrada ide igraču koji je proveo manje vremena u igri.<ref name="FIFA Golden Boot Award">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|title=2014 FIFA World Cup Brazil – Awards – adidas Golden Boot|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716214754/http://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|dead-url=yes}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana kopačka ! Gol. ! Ref. |- !colspan=9 | Najbolji strijelci |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} | {{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]] | {{center|8}} | {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]] | {{center|5}} | {{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1930">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1930. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724093220/https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] | {{center|5^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])}}} | {{flagicon|NJE|empire}} [[Edmund Conen]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Angelo Schiavio]] | {{center|4}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1934">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1934. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831104342/https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name=hattrick>{{cite web |url=https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |title=American Bert Patenaude credited with first hat trick in FIFA World Cup history |publisher=Fifa.com |date= |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075124/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] | {{center|7^{([[#Footnote: Leônidas|2]])}}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]] | {{center|5}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Leônidas|2]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=hattrick/><ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1938/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]] | {{center|8^{([[#Footnote: Ademir|3]])}}} | {{flagicon|URU}} [[Óscar Míguez]] | {{center|5}} | {{flagicon|ŠPA|1945}} [[Estanislau Basora]] | {{center|4^{([[#Footnote: Basora|4]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=7/results/matches/match=1186/report.html |title=Match Report; Brazil – Spain 6:1 |publisher=[[FIFA]] |accessdate=9 March 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130326170446/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D7/results/matches/match%3D1186/report.html |archivedate=26 March 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/football/most-world-cup-goals |title=Most World Cup goals |publisher=[[Sportskeeda]] |accessdate=9 May 2018 |df=dmy }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1950. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624061637/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] | {{center|11}} | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Josef Hügi]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Erich Probst]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Max Morlock]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1954|5]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/switzerland1954/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.]</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] | {{center|13}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1958|6]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/sweden1958/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.]</ref> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valentin Kozmič Ivanov|Valentin Ivanov]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dražan Jerković]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1962|7]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/chile1962/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.]</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] | {{center|9}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Haller]] | {{center|6}} | {{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Porkujan]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]<br>{{flagicon|MAĐ}} [[Ferenc Bene]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1966|8]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/england1966/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.]</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]] | {{center|10}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] | {{center|7}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1970/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.]</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] | {{center|7}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Andrzej Szarmach]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1974|9]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1974|9]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1974. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204014645/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{center|6}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} | {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1978. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211204549/https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1978. (7. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402103937/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf }}</ref> |- !colspan=9 | Zlatna cipela |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{center|6}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1982. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704031856/https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1982. (3. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402030744/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf }}</ref> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Careca]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1986|11]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1986|11]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1986/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1986. (4. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402042826/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf }}</ref> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{center|6}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Tomáš Skuhravý]] | {{center|5}} | {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]] | {{center|4^{([[#Footnote: Milla|12]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1990/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1990. (6. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075058/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf }}</ref> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] | {{center|6^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1994|13]])} | {{flagicon|ŠVE}} [[Kennet Andersson]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1994. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716223932/https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Batistuta]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1998|14]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1998|14]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1998. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222021742/http://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1998. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075956/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf }}</ref> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|8}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC2002|15]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC2002|15]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR02">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2002. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143749/https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz }}</ref><ref name="WC2002">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2002. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219161350/http://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]] | {{center|5}} | {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2006. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513043544/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="TR06">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2006. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906094832/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|title=2006 FIFA World Cup Germany - Statistics - Players - Top goals|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228231337/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|dead-url=yes}}</ref> |- !colspan=9| Zlatna kopačka |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |title=Golden Boot |publisher=FIFA |accessdate=9 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317212405/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |archivedate=17 March 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2010. |url=https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906085608/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] | {{center|6}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] | {{center|4^{([[#Footnote: Neymar|18]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2014. |url=https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180915095404/https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] | {{center|6}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} | {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|8}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{center|7}} | {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]] | {{center|4^{([[#Footnote: Giroud|20]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=6 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! colspan="9" |Bilješke |- | colspan="9" |<small> <span id="Footnote: Nejedlý"></span>¹ FIFA je Nejedlýju inicijalno priznala samo četiri gola, čime je bio izjednačen s [[Angelo Schiavio|Angelom Schiaviom]] ([[Italija]]) i [[Edmund Conen|Edmundom Conenom]] ([[Njemačka]]). Ipak, FIFA je u studenom [[2006.]] promijenila odluku i priznala mu dodatni gol, čime je Nejedlý postao najbolji strijelac. U slučaju retrospektivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, Srebrna bi kopačka pripala Conenu, koji je u igri proveo 360 minuta, dok je Schiavio igrao 420 minuta. Što se tiče dobitnika Brončane kopačke, [[Raimundo Orsi]] ([[Italija]]) i [[Leopold Kielholz]] ([[Švicarska]]) bili su treći najbolji strijelci turnira s po tri gola, ali im FIFA nije priznala status dobitnika Brončane kopačke, koja je tako ostala nedodijeljena za taj turnir, jer bi ista u slučaju raspodjele pripala Schiaviju, a ne njima dvojici. ² FIFA je inicijalno Leônidasu pripisala osam golova. Ipak, u studenom [[2006.]] godine, FIFA je potvrdila da je u četvrtfinalu protiv Čehoslovačke postigao samo jedan, a ne dva gola, kako je FIFA inicijalno zabilježila, što znači da je postigao ukupno sedam golova. Što se tiče dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, Sárosi, Zsengellér i Piola, sva su trojica postigli po pet golova te su navedeni kao dobitnici Srebrne kopačke, jer kriterija rangiranja nije bilo. Retroaktivnom primjenom pravila iz [[2006.]], Sárosi i Zsengellér bi bili izjednačeni jer su proveli, obojica, po 360 minuta u igri, dok je Piola igrao 390 miunta. <span id="Footnote: Ademir"></span>³ Postojala je kontroverza oko broja golova što ih je Ademir postigao [[1950.]] godine, a što je bila posljedica nepotpunih podataka s utakmice Brazil – Španjolska (6:1). Gol za 5:0 inicijalno je pripisan Jairu, ali se danas pripisuje Ademiru. <span id="Footnote: Basora"></span>⁴ Ukupno su četiri igrača postigli četiri gola – [[Alcides Ghiggia]] ([[Urugvaj]]), [[Francisco Aramburu|Chico]] ([[Brazil]]), Basora ([[Španjolska]]) i [[Telmo Zarra]] ([[Španjolska]]). FIFA na svojim službenim stranicama navodi Basoru kao dobitnika Brončane kopačke, mada je on statistički imao veću minutažu (540 minuta) od Ghiggije i Chica (svaki pod 360 minuta) te jednako kao Zarra. <span id="Footnote: WC1954"></span>⁵ FIFA službeno navodi trojicu igrača kao dobitnike Srebrne kopačke – Hügija ([[Švicarska]]), Probsta ([[Austrija]]) i Morlocka ([[Zapadna Njemačka]]) – bez retroaktivne primjene modernih kriterija. Ukoliko bi isti bili primijenjeni, Hügi bi bio dobitnik Srebrne kopačke zbog najmanje minutaže (270 minuta), dok bi Probst i Morlock podijelili Brončanu kopačku jer su imali jednak broj minuta u igri (450 minuta). <span id="Footnote: WC1958"></span>⁶ Pelé i Rahn su postigli jednak broj golova, ali zbog nepostojanja službene nagrade, a time i samih kriterija rangiranja, FIFA ih obojicu navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. Retroaktivnom primjenom današnjih kriterija, Srebrnu kopačku dobio bi Pelé zbog manje minutaže (360 minuta) od Rahna (540 minuta), kojemu bi tako pripala Brončana kopačka; nijedan igrač nije imao asistencija. <span id="Footnote: WC1962"></span>⁷ FIFA navodi svih šest igrača s po četiri gola kao dobitnike Zlatne kopačke, zbog čega nema dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, jer bi isti bili raspoređeni među njih šest. U slučaju retrospektivne primjene modernih pravila, [[Flórián Albert]] ([[Mađarska]]) bi bio dobitnik Zlatne kopačke jer je imao najmanju minutažu (270 minuta), dok bi Srebrna, odnosno Brončana kopačka pripale Ivanovu ([[Sovjetski Savez]]) i Garrinchi ([[Brazil]]), također temeljem minutaže. <span id="Footnote: WC1966"></span>⁸ FIFA navodi Porkujana, Hursta, Benea i Beckenbauera kao dobitnike Brončane kopačke, jer nisu postojali kriteriji rangiranja. Ako bi se današnji kriteriji retrospektivno primijenili, Brončanu kopačku dobio bi [[Valerij Porkujan]] ([[Sovjetski Savez]]), zbog najmanje minutaže u odnosu na ostalu trojicu (270 minuta). <span id="Footnote: WC1974"></span>⁹ Kako nagrada nije bila službeno utemeljena, a time ni kriteriji rangiranja, FIFA pripisuje Srebrnu kopačku i Szarmachu i Neeskensu. Ukoliko bi se primijenili današnji kriteriji, Srebrnu kopačku dobio bi Szarmach ([[Poljska]]), dok bi Brončana kopačka pripala Neeskensu ([[Nizozemska]]), jer je isti tri od svojih pet golova postigao iz jedanaesteraca. <span id="Footnote: Cubillas"></span>¹⁰ Zlatna kopačka nije službeno uručena ove godine, tako da je prilikom rangiranja igrača došlo do retroaktivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, prema kojemu je Cubillas dobio Srebrnu kopačku jer je proveo manje minuta (540 min.) u igri od Rensenbrinka (660 min.). <span id="Footnote: WC1986"></span>¹¹ Iako je Zlatna kopačka službeno bila utemeljena, kriteriji rangiranja nisu postojali tako da FIFA sva tri igrača s po pet golova navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. U slučaju primjene današnjih kriterija, Srebrnu kopačku bi dobio Maradona ([[Argentina]]) jer je sve golove postigao iz igre (ostala dvojica su jedan postigli iz jedanaesterca), dok bi Brončanu kopačku dobio Butragueño ([[Španjolska]]) zbog manje ukupne minutaže (435 minuta). <span id="Footnote: Milla"></span>¹² Iako su ukupno četiri igrača postigla po četiri gola na turniru – [[Roger Milla]] ([[Kamerun]]), [[Gary Lineker]] ([[Engleska]]), [[Míchel (fudbaler)|Míchel]] ([[Španjolska]]) i [[Lothar Matthäus]] ([[Zapadna Njemačka]]) – FIFA na svojim službenim stranicama navodi Millu kao dobitnika Brončane kopačke. Ovdje se vjerojatno radi o retroaktivnoj primjeni današnjih pravila, prema kojima je Milla dobio nagradu zato što je sva četiri gola postigao iz igre (ostala trojica su postigli barem jedan od ta četiri gola iz jedanaesterca). <span id="Footnote: WC1994"></span>¹³ Po pitanju Zlatne lopte, kriteriji rangiranja su [[1994.]] godine bili na snazi, ali su i Saljenko ([[Rusija]]) i Stoičkov ([[Bugarska]]) imali po jednu asistenciju (što je bio tadašnji glavni kriterij) pa su tako bili izjednačeni po svim tadašnjim kriterijima; zanimljivo je kako je Saljenko svih šest golova (ujedno i jedini reprezentativni golovi koje je postigao) postigao u grupnoj fazi (Rusija čak i nije prošla u drugi krug) te je tako bio jedini dobitnik Zlatne kopačke koji je sve golove postigao u grupnom dijelu turnira. Po pitanju Brončane lopte, Andersson ([[Švedska]]) i Romário ([[Brazil]]) su podijelili nagradu jer su, svaki, imali po tri asistencije, dok ostala dva igrača s po pet golova – [[Jürgen Klinsmann]] ([[Njemačka]]) i [[Roberto Baggio]] ([[Italija]]) – nisu imali toliko. <span id="Footnote: WC1998"></span>¹⁴ Batistuta ([[Argentina]]) i Vieri ([[Italija]]) su imali jednak broj asistencija, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: WC2002"></span>¹⁵ Klose ([[Njemačka]]) i Rivaldo ([[Brazil]]) su obojica imali po jednu asistenciju, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: Crespo"></span>¹⁶ Ukupno je osam igrača postiglo tri gola. Ronaldo, Crespo i [[Zinedine Zidane]] isticali su se jer su imali po jednu asistenciju, a dobitnici Srebrne i Brončane kopačke su određeni prema minutaži (308 minuta za Crespa, 411 za Ronalda i 559 za Zidana). <span id="Footnote: Muller"></span>¹⁷ Müller, Villa, Sneijder i [[Diego Forlán]] su, svaki, imali po pet golova. Müller je dobio Zlatnu kopačku jer je imao više asistencija (3) od ostalih (svaki po jednu). Villa je dobio Srebrnu loptu jer je na terenu proveo manje vremena od Sneijdera, a Sneijder je dobio Brončanu loptu jer je igrao manje minuta od Forlána. <span id="Footnote: Neymar"></span>¹⁸ [[Neymar]], [[Lionel Messi]] i [[Robin van Persie]] su svi postigli po četiri gola. Van Persie nije imao nijednu asistenciju na turniru, dok su Messi i Neymar imali po jednu; nagrada je uručena Neymaru jer je na terenu proveo 457 minuta, u odnosu na Messija, koji je igrao 693 minute. <span id="Footnote: Griezmann"></span>¹⁹ Ukupno je pet igrača – Griezmann, Lukaku, [[Denis Čerišev|Čerišev]], [[Cristiano Ronaldo]] i [[Kylian Mbappé|Mbappé]] – postiglo četiri gola na turniru. Griezmann je dobio Srebrnu kopačku jer je imao najviše asistencija među njima (2), dok je Brončana kopačka pripala Lukakuu zbog jedne asistencije. Ostala trojica nisu imali nijednu asistenciju. <span id="Footnote: Giroud"></span>²⁰ Ukupno su dva igrača – Giroud i [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] – postigla četiri gola na turniru. Ni Giroud, ni Álvarez nisu imali asistencija, ali je Giroud ukupno proveo manje minuta na terenu, zbog čega mu je pripala Brončana kopačka. </small> |} == Zlatna rukavica == '''Zlatna rukavica''' je nagrada koja se dodjeljuje najboljem golmanu na turniru. Uvedena je [[1994.]] godine kao '''[[Lav Jašin|Jašinova]] nagrada''', nazvana u čast legendarnog [[SSSR|sovjetskog]] golmana.<ref name="FIFA Awards">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |title=FIFA World Cups: Awards |publisher=FIFA.com |format=PDF |accessdate=2007-06-19 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203029/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref> Aktualno ime nosi od [[2010.]] godine. FIFA-ina tehnička skupina odlučuje o dobitniku ove nagrade temeljem nastupa svih golmana na turniru. Iako golmani imaju svoje specifične nagrade, oni su također u konkurenciji za [[#Zlatna lopta|Zlatnu loptu]], čemu svjedoči primjer [[Oliver Kahn|Olivera Kahna]] iz [[2002.]] godine, kada je njemački golman dobio obe nagrade. Kako se nagrada službeno dodjeljuje od [[1994.]] godine, ovdje će biti navedeni samo službeni dobitnici; za golmane koji su bili uvršteni u idealne momčadi ranijih izdanja, a koji se u tom kontekstu mogu smatrati "dobitnicima" ove nagrade, vidjeti [[#All-Star momčad|niže]]. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! colspan=4| Jašinova nagrada |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! colspan=4| Zlatna rukavica |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2010. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009020412/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2014. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2018-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622164635/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najbolji mladi igrač == '''Najbolji mladi igrač''' je nagrada koja je prvi put uručena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskom prvenstvu 2006.]] godine, kada ju je dobio njemački reprezentativac [[Lukas Podolski]]. Od tada, nagrada se dodjeljuje igraču koji je s početkom kalendarske godine imao najviše 21 godinu života. Izbor za dobitnika provodi se preko službenih stranica FIFA-e uz pomoć tehničke skupine.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|title=Hyundai Young Player Award|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2015-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150119184337/http://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] je retroaktivno objavila izbor najboljeg mladog igrača od [[1958.]] do [[2002.]] godine,<ref>{{cite web|url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=award&Id=9|title=FIFA World Cup Best Young Player Award|publisher=footballdatabase.com|accessdate=11 March 2009}}</ref> a usput je organizirala i anketu za izbor najboljeg mladog igrača svih vremena. Sa 61% glasova, najboljim mladim igračem postao je [[Pelé]], dok su drugo i treće mjesto podijelili [[Teófilo Cubillas]], [[peru]]anski nogometaš koji je bio najbolji mladi igrač [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|prvenstva 1970.]], i [[Michael Owen]], [[engleska|engleski]] reprezentativac i dobitnik nagrade [[1998.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=14690.html |title=Pele, Best Young Player Ever |publisher=newagebd.com |accessdate=11 March 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090821144821/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid%3D14690.html |archivedate=21 August 2009 |df=dmy-all }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Dob ! Ref. |- ! colspan=5| Najbolji mladi igrač (retroaktivni izbor) |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] | {{center|17}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958"/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962"/> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966"/> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Władysław Żmuda]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Antonio Cabrini]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BEL}} [[Enzo Scifo]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon|SFRJ}} [[Robert Prosinečki]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|NIZ}} [[Marc Overmars]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen]] | {{center|18}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- !colspan=5| Najbolji mladi igrač |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |title=Muller named Hyundai Best Young Player |publisher=FIFA.com |date=9 March 2011 |accessdate=9 June 2012 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203010832/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Paul Pogba]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|title=Hyundai Young player award : Paul Pogba|first=|last=FIFA.com|date=14 July 2014|website=FIFA.com|accessdate=27 August 2017|archive-date=2018-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428113413/http://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|19}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=2 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == FIFA Fair Play trofej == '''FIFA Fair Play trofej''' daje se reprezentaciji koja je skupila najmanje kartona i isključenja tokom turnira, a dodjeljuje se od [[1970.]] godine; uvjet je da se reprezentacija plasirala u drugi krug natjecanja. Reprezentacije kojima se uručuje ova nagrada dobivaju FIFA Fair Play trofej, diplomu, Fair Play medalju za svakog igrača i nogometu opremu za razvoj tog sporta među mladima u vrijednosti od $50,000.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|format=PDF|title=XXI. Special awards and protocol|publisher=[[FIFA]]|page=52|accessdate=19 October 2008|archive-date=2018-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211011054/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|dead-url=yes}}</ref> Inicijalno, trofej se sastojao samo od pisane diplome. Od [[1982.]] do [[1990.]], dodjeljivao se trofej s likom [[Sport Billy]]ja, animiranog lika koji je postao ikona fair playja.<ref>{{cite book|url=http://www.dmu.ac.uk/documents/world-cup-2014/world-cup-24-objects.pdf|title=A History of the World Cup in 24 Objects|publisher=De Montfort University, Leicester|author=David Goldblatt and Jean Will|page=18}}</ref><ref>[[#82tech|1982 Technical Report]], page 222: "Sport Billy - the FIFA Fair Play Trophy"</ref> Od [[1994.]] godine, dodjeljuje se obični trofej s likom nogometaša.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|title=FIFA Award Trophies|publisher=FIFA.com|format=PDF|accessdate=20 July 2014|archive-date=2018-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212071551/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|dead-url=yes}}</ref> [[Peruanska nogometna reprezentacija|Peru]] je bio prvi dobitnik nagrade [[1970.]] godine, nakon što nisu dobili ni žuti ni crveni karton na cijelom prvenstvu.<ref>{{cite web |url=http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |title=España campeón, del fair play, en Sudáfrica 2010 |publisher=Peru.com |date=14 July 2010 |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2011-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614174507/http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |dead-url=yes }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! rowspan=2| Godina ! rowspan=2| Domaćin ! rowspan=2| Dobitnik nagrade ! colspan=3| Statistika ! rowspan=2| Ref. |- ! Uta. ! {{yel}} ! {{sent off}} |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{NogRep|PER}} | {{center|4}} | {{center|0}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{center|7}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{NogRep|ARG}} | {{center|7}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{NogRep|ENG}} | {{center|7}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|1}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! rowspan=2| [[1998.]] | rowspan=2| {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{center|7}} | {{center|13}} | {{center|3}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC1998"/> |- | {{NogRep|ENG}} | {{center|4}} | {{center|5}} | {{center|1}} |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|BEL}} | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! rowspan=2| [[2006.]] | rowspan=2| {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|5}} | {{center|11}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC2006"/> |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{NogRep|KOL}} | {{center|5}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA Fair Play Trophy |url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |access-date=2018-07-15 |archive-date=2018-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721192001/https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{NogRep|ENG}} | {{center|5}} | {{center|1}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22">{{Cite web |title= Mbappe pips Messi to Golden Boot |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/kylian-mbappe-wins-golden-boot-top-goalscorers-fifa-world-cup-qatar-2022 |access-date=2022-12-18 |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=4 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najzanimljivija ekipa == '''FIFA-ina nagrada za najzanimljiviju ekipu''' uručuje se reprezentaciji koja je ostavila najbolju subjektivni dojam na gledatelje temeljem svog pristupa nogometnoj igri. Radilo se ovdje isključivo o nagradi publike, a pobjednička reprezentacija određivala se javnim glasovanjem. Prva nagrada dodijeljena je [[1994.]] godine, a posljednja [[2006.]] godine. Iako su izbori za najzanimljiviju ekipu provođeni i za kasnije turnire, FIFA tu distinkciju od [[2006.]] godine ne priznaje kao svoju službenu nagradu. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|JKO}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|POR}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |} == All-Star momčad == '''All-Star momčad''' je idealna momčad svakog prvenstva, sastavljena od najboljih igrača na turniru. Ova nagrada je bila službena [[FIFA]]-ina distinkcija samo od [[1994.]] do [[2006.]] godine, dok je sponzor natjecanja bila kompanija [[MasterCard]].<ref name=94team>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/16/sports/world-cup-94-romario-and-baggio-among-first-all-star-cast.html|title=WORLD CUP '94; Romario and Baggio Among First All-Star Cast|newspaper=The New York Times|date=16 July 1994}}</ref> Ipak, idealne momčadi birale su se i prije [[1994.]] godine, ali i poslije [[2006.]] godine. Historijski, idealnu momčad birala je skupina novinara (mahom iz Europe i Južne Amerike) i stručnjaka, dok je od [[2010.]] godine organizirana javna anketa za izbor najbolje momčadi.<ref>{{cite web|url=http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |title=FIFA World Cup All-Star Team – Football world Cup All Star Team |publisher=Football.sporting99.com |date= |accessdate=28 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref><ref name=yingli>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|title=Spaniards dominate Dream Team|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2010|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140521034724/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|dead-url=yes}}</ref> Broj igrača varirao je tokom godina. Inicijalno je bilo odabirano 11 igrača, koji bi bili raspoređeni u različite formacije; prvi izuzetak od tog pravila dogodio se [[1990.]], kada su izabrana dva golmana tako da je ukupan broj igrača porastao na 12. Tokom prvog službenog izbora [[1994.]] godine, FIFA je odabrala 11 najboljih igrača, mada je od [[1998.]] do [[2006.]] taj broj proširen na 22 ([[1998.]]), odnosno 23 ([[2002.]] i [[2006.]]); tokom izbora [[1998.]] i [[2002.]] odabrana je idealna momčad od 16 igrača plus šest, odnosno sedam zamjena, dok su [[2006.]] godine odmah izabrana 23 igrača. Nakon ukidanja nagrade, organiziran je javni izbor na mrežnim stranicama FIFA-e, na kojem se odabire idealna jedanaestorka, ali i najbolji izbornik turnira; najbolji izbornik više se nije birao od [[2018.]] godine. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Turnir ! Golman ! Obrana ! Vezni red ! Napad ! Izbornik ! Ref. |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[1930.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Enrique Ballestrero]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]]<br>{{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} [[Milutin Ivković]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|URU}} [[Álvaro Gestido]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Leandro Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Castro]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Scarone]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]]<br>{{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] |rowspan=14 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[1934.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Ricardo Zamora]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Jacinto Quincoces]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Eraldo Monzeglio]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Attilio Ferraris]]<br>{{flagicon|ŠPA|1931}} [[Leonardo Cilaurren]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Giuseppe Meazza]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Raimundo Orsi]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Enrique Guaita]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Matthias Sindelar]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|FRA|1830|size=30px}}<br>[[1938.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[František Plánička]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Pietro Rava]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Alfredo Foni]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Domingos da Guia]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Michele Andreolo]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Ugo Locatelli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Gino Colaussi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[1950.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Roque Máspoli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Nilsson]]<br>{{flagicon|ŠPA|1945}} [[José Parra Martínez|José Parra]]<br>{{flagicon|URU}} [[Víctor Rodríguez Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Obdulio Varela]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Bauer (fudbaler)|Bauer]]<br>{{flagicon|URU}} [[Alcides Ghiggia]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Jair da Rosa Pinto|Jair]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Zizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]]<br>{{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVI|size=30px}}<br>[[1954.]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Gyula Grosics]] |align=left valign=top| {{flagicon|AUT}} [[Ernst Ocwirk]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Santamaría]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[József Bozsik]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Nándor Hidegkuti]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Zoltán Czibor]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Ferenc Puskás]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[1958.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Harry Gregg]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Hilderaldo Bellini|Bellini]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Nílton Santos]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Danny Blanchflower]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler)|Didi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Gunnar Gren]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Raymond Kopa]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ČIL|size=30px}}<br>[[1962.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[Viliam Schrojf]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Cesare Maldini]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Voronjin]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Schnellinger]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Mário Zagallo]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Zito (fudbaler)|Zito]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[1966.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[George Cohen]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Moore]]<br>{{flagicon|POR}} [[Vicente Lucas|Vicente]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Silvio Marzolini]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon|POR}} [[Mário Coluna]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Uwe Seeler]]<br>{{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1970.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Ladislao Mazurkiewicz]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]]<br>{{flagicon|URU}} [[Atilio Ancheta]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Giacinto Facchetti]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Gérson]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Rivellino]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[1974.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Sepp Maier]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Paul Breitner]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Wolfgang Overath]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Kazimierz Deyna]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[1978.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ubaldo Fillol]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Daniel Passarella]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Alberto Tarantini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]]<br>{{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Bettega]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠPA|size=30px}}<br>[[1982.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Dino Zoff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Luizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Claudio Gentile]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Fulvio Collovati]] |align=left valign=top| {{flagicon|POLJ}} [[Zbigniew Boniek]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1986.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jean-Marie Pfaff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Josimar]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Júlio César (fudbaler rođen 1963.)|Júlio César]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jan Ceulemans]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Jean Tigana]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |align=left valign=top| {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar">[https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html All-Star momčadi]</ref> |- ! {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[1990.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Sergio Goycochea]]<br>{{flagicon|CRC}} [[Luis Gabelo Conejo]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Andreas Brehme]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Franco Baresi]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dragan Stojković]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Paul Gascoigne]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]]<br>{{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klinsmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- !colspan=7| Službeni izbor |- ! {{flagicon|SAD|size=30px}}<br>[[1994.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Jorginho]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Márcio Roberto dos Santos|Márcio Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Krasimir Balakov]]<br>{{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Brolin]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Romário]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] |rowspan=6 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=94team/> |- !rowspan=2| {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[1998.]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[José Luis Chilavert]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Marcel Desailly]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Frank de Boer]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[Carlos Gamarra]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Michael Laudrup]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Edgar Davids]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Brian Laudrup]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Bergkamp]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name=98team>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|title=FIFA Technical Study Group designates MasterCard All-Star Team|date=10 July 1998|accessdate=20 July 2014|publisher=FIFA.com|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129073958/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar|van der Sar]] • {{flagicon|ARG}} [[Juan Sebastián Verón|Verón]] • {{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry|Henry]] • {{flagicon|NGA}} [[Jay-Jay Okocha|Okocha]] • {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen|Owen]] • {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri|Vieri]] |- ! rowspan=2| {{flagicon|JAP|size=30px}}{{flagicon|JKO|size=30px}}<br>[[2002.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Rüştü Reçber]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Fernando Hierro]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Alpay Özalan]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Ronaldinho]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon|SAD}} [[Claudio Reyna]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Yu Sang-cheol]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|SEN}} [[El Hadji Diouf]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Hasan Şaş]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="TR02"/> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas|Casillas]] • {{flagicon|BRA}} [[Cafu]] • {{flagicon|NJE}} [[Dietmar Hamann|Hamann]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Joaquín Sánchez Rodríguez|Joaquín]] • {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata|Nakata]] • {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan|Donovan]] • {{flagicon|BEL}} [[Marc Wilmots|Wilmots]] |- ! {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[2006.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Pereira (golman)|Ricardo]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Roberto Ayala]]<br>{{flagicon|ENG}} [[John Terry]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluca Zambrotta]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Carvalho]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Zé Roberto]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Patrick Vieira]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gennaro Gattuso]]<br>{{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]<br>{{flagicon|POR}} [[Maniche]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Luca Toni]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Francesco Totti]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR06"/> |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|JAR|size=30px}}<br>[[2010.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Carles Puyol]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Maicon Sisenando|Maicon]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Xavi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Bastian Schweinsteiger]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Andrés Iniesta]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=yingli/> |- ! {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[2014.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|BRA}} [[David Luiz]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ángel Di María]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Toni Kroos]]<br>{{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=oidream>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|title=Dream Team winners earn Sony prizes|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2014|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140723205724/http://www.fifa.com//worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! {{flagicon|RUS|size=30px}}<br>[[2018.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Raphaël Varane]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Godín]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Marcelo]] |align=left valign=top| {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]<br>{{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]<br>{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |rowspan=2 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Hisense Fan Dream Team |url=https://dreamteam.fifa.com/en/home |access-date=2018-07-18 |archivedate=2018-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180626225201/https://dreamteam.fifa.com/en/home |deadurl=yes }}</ref> |- ! {{flagicon|KAT|size=30px}}<br>[[2022.]] |align=left valign=top colspan=4 {{N/A|Bez izbora}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! {{flagicon|KAN|size=30px}}<br>{{flagicon|MEX|size=30px}}<br>{{flagicon|SAD|size=30px}}<br>[[2026.]] |align=left valign=top colspan=4 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} ==Reference== {{reflist|2}} == Vanjske veze == * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball For Mario Kempes & Paolo Rossi 1978] * [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1930/wc30index.html For Guillermo Stábile 1930] * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4895404.stm For Wolfgang Overath 1970] * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html FIFA World Cup Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528002811/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html |date=2010-05-28 }} {{Svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{Najbolji strijelci Svjetskih nogometnih prvenstava}} [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo| ]] f2i9ygy8od8wek0rxa1n1wouojyv4qm 42588875 42588874 2026-05-07T12:01:00Z Edgar Allan Poe 29250 /* All-Star momčad */ 42588875 wikitext text/x-wiki [[File:FIFA WorldCup logo.svg|right|280px]] Po završetku svakog '''[[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]''', [[FIFA]] dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za '''igrača utakmice''' dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su: * '''[[#Zlatna lopta|Zlatna lopta]]''', koja se dodjeljuje najboljem igraču turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna kopačka|Zlatna kopačka]]''', koja se dodjeljuje najboljem strijelcu turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna rukavica|Zlatna rukavica]]''', koja se dodjeljuje najboljem golmanu turnira od [[1994.]] godine; * '''[[#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]]''', koja se dodjeljuje za najboljeg igrača koji je do početka kalendarske godine imao najviše 21 godinu od [[2006.]] godine; * '''[[#FIFA Fair Play trofej|FIFA Fair Play trofej]]''', koji se od [[1970.]] godine dodjeljuje reprezentaciji koja je u drugi krug ušla s najmanje disciplinskih mjera. U periodu od [[1994.]] do [[2006.]] postojale su još dvije, danas ukinute, nagrade: * '''[[#Najzanimljivija ekipa|Najzanimljivija ekipa]]''', uručena reprezentaciji koja je najviše zabavljala publiku tokom prvenstva, a koju je izabirala publika kroz javnu anketu; * '''[[#Najbolja momčad|Najbolja momčad]]''', zapravo idealna momčad sastavljena od najboljih igrača turnira, a koju je odabirao tehnički odbor. == Zlatna lopta == '''Zlatna lopta''' dodjeljuje se najboljem igraču završnog turnira [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]; popis kandidata izrađuje FIFA-in tehnički odbor, nakon čega predstavnici medija izabiru dobitnika. Igrači koji završe na drugom i trećem mjestu dobivaju Srebrnu i Brončanu loptu kao drugi i treći najbolji igrači turnira. Nagrada je službeno predstavljena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|Svjetskom prvenstvu 1982.]] godine, kada je uručena [[Paolo Rossi|Paolu Rossiju]], mada je [[FIFA]] retroaktivno proglasila dobitnike za sva prvenstva, od [[1930.]] godine. Dio ovih podataka ([[1930.]] - [[1974.]]) dobiven je iz knjige ''World Cup (1930-2010): A Statistical Summary'',<ref name="MrFootball">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=FdpMrBfmEJQC&q=world+cup+best+players&pg=PA486 |title=World Cup Best Players |publisher=World Cup (1930-2010): A Statistical Summary |first=Ejikeme |last=Ikwunze |date=2013-02-27 |isbn=9781479746361 }}</ref> koju je sastavio ugledni historičar nogometa i statističar [[Ejikeme Ikwunze]], popularno znan kao Mr. Football, a koja je dio službene FIFA-ine arhive;<ref>{{Cite web |title=World Cup, 1930-2010 : a statistical summary |url=https://rzh.swisscovery.slsp.ch/discovery/fulldisplay?docid=alma990112668660205526&context=L&vid=41SLSP_RZH:VU1&lang=en&search_scope=MyInst_and_CI&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=41SLSP_RZH_MyInst_and_CI&query=any,contains,Ejikeme%20Ikwunze&facet=library,include,5526%E2%80%93112049800005526,lk&offset=0 |access-date=2022-03-05 |website=rzh.swisscovery.slsp.ch |language=en}}</ref> iako postoje neke nekonzistencije s nekim drugim podacima, FIFA je službeno potvrdila kako su podaci prema kojima su nagrade dobili [[José Nasazzi]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |title=Uruguay conquer in battle of the balls |publisher=FIFA |date=2020-07-30 |access-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921092237/https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |archive-date=2021-09-21 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=José Nasazzi, el mejor jugador de Uruguay 1930 |publisher=ESPN |language=es |url=https://www.espn.com.ar/futbol/mundial/nota/_/id/4074664/jose-nasazzi-el-mejor-jugador-de-uruguay-1930 |date=2018-02-05}}</ref> [[Leônidas]],<ref>{{Cite web |date=2002-02-12 |title=Obituary: Zizinho |url=http://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |access-date=2022-06-19 |website=the Guardian |language=en}}</ref> [[Zizinho]],<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |work=The Guardian |title=Zizinho, Brazilian football star who was once idolised by Pelé |date=2002-02-12}}</ref> [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1958sweden/news/brazil-s-prince-and-king-of-58 |title=Brazil's prince and king of '58 |publisher=FIFA |date=2021-05-12}}</ref><ref>{{cite news |url=http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |title=Copa do Mundo 1958 - Suécia |website=globo.com |language=pt}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ludopedio.com.br/arquibancada/didi-folha-seca-eleito-melhor-jogador-da-copa-do-mundo-de-1958/ |title=Didi "Folha Seca", eleito melhor jogador da Copa do Mundo de 1958 |date=2020-05-20 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20210903210504/http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |archive-date=2021-09-03 |url-status=live }}</ref> [[Garrincha]],<ref>{{cite news |url=https://www.lance.com.br/botafogo/que-planeta-voce-veio-fifa-relembra-fantastica-atuacao-garrincha-copa-1962.html |publisher=Lance! |title='De que planeta você veio?': Fifa relembra fantástica atuação de Garrincha na Copa de 1962 |language=pt |date=2021-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-10-04|title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - GARRINCHA - Player Profile - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|archive-date=4 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The wounded 'Little Bird' who soared for Brazil - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109141730/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> [[Bobby Charlton]],<ref name=":18">{{Cite web|date=2013-11-26|title=FIFA Classic Player: Knight who led the charge for Ramsey's England - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126201018/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|archive-date=26 November 2013}}</ref> [[Pelé]] (Zlatna i Srebrna lopta),<ref>{{cite news |url=https://www.goal.com/en/news/pele-vs-diego-maradona-who-was-better-the-stats-head-to-head/i323ovsgdqhq1a1wx4p381uty |title=Pele vs Diego Maradona: Who was better? The stats head-to-head showdown |website=Goal.com |date=2020-10-26}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-10-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024165133/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|archive-date=24 October 2013}}</ref> [[Johan Cruyff]],<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204332/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |title=The Netherlands' Grand Master - Johan CRUYFF |publisher=FIFA |archive-date=4 January 2014 |access-date=29 December 2020}}</ref> [[Franz Beckenbauer]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-10-29|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029064657/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|archive-date=29 October 2013}}</ref> [[Josef Masopust]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web |date=2015-09-10 |title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - Josef MASOPUST - Player Profile - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2021-12-10 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910004756/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |archive-date=10 September 2015 |url-status=dead}}</ref> [[Fritz Walter]] (Brončana lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-12-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224114831/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|archive-date=24 December 2013}}</ref> [[György Sárosi]] (Brončana lopta)<ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The versatile virtuoso of Hungary & FTC - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109013307/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> i [[Eusébio]] (Brončana lopta).<ref name=":19">{{Cite web|date=2014-01-06|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106233823/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|archive-date=6 January 2014}}</ref> točni. Dobitnici su sljedeći: {{small|'''Napomena:''' Podaci o nekim turnirima, posebice po pitanju retroaktivne dodjele, nisu konzistentni tako da će tablica navoditi samo one za koje postoje izvori.}} {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna lopta !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna lopta !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana lopta ! Ref. |- !colspan=6| Najbolji igrači (retroaktivna dodjela) |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} |{{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas da Silva|Leônidas]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - György Sárosi, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909094440/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|Brazil|1889a}} [[Zizinho]] | {{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Juan Alberto Schiaffino, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422124736/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Sándor Kocsis, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2017-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919225422/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Fritz Walter, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922173811/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref name=Pelé/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]] | {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Garrincha, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Josef Masopust, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917203744/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Bobby Charlton, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903211508/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Eusébio, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009162729/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=Pelé>{{Cite web |title=FIFA.com - Pelé, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2016-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126181140/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Johan Cruijff, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127202339/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Franz Beckenbauer, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710225254/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Mario Kempes, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180601194709/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="ZL">[http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball RSSSF - Zlatna lopta]</ref> |- !colspan=6| Zlatna lopta |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Harald Schumacher]] | {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]] | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] | {{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall">{{Cite web |title=FIFA.com - Zlatna lopta |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716170233/https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] | {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC">[https://www.bbc.com/sport/football/44840817 World Cup 2018: Harry Kane wins Golden Boot]</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Messi makes Golden Ball history|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/lionel-messi-argentina-wins-golden-ball-award-best-player-fifa-world-cup-qatar-2022|accessdate=2022-12-18|}}</ref> |} == Zlatna kopačka == '''Zlatna kopačka''' je nagrada koja se uručuje najboljem strijelcu [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetskog prvenstva]]. Iako je svaki turnir imao najboljeg strijelca, nagrada se službeno dodjeljuje tek od [[1982.]] godine; inicijalno se nazivala ''Zlatna tenisica'', ali je od [[2010.]] godine poznata kao ''Zlatna kopačka''.<ref name=glance>{{cite web|url=http://championsataglance.fifa.com/#14|title=Champions at a Glance|page=14|publisher=FIFA|accessdate=20 July 2014|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708072327/http://championsataglance.fifa.com/#14|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] nerijetko navodi najbolje strijelce turnira prije [[1982.]] godine kao dobitnike Zlatne kopačke, s tim da nisu postojala konkretna pravila rangiranja u slučaju jednakog broja golova većeg broja igrača, kao što postoje danas.<ref name=boot>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|title=adidas Golden Shoe - FIFA World Cup™ Final|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413183539/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|dead-url=yes}}</ref> Pravilo o rangiranju uvedeno je [[1994.]] godine, a navodi da se u slučaju jednakog broja golova Zlatna kopačka dodjeljuje igraču koji nije postigao gol iz jedanaesterca; u slučaju da nijedan igrač nije postigao takav gol, nagrada ide igraču s većim brojem asistencija, a što utvrđuje FIFA-in tehnički odbor.<ref name="busw1994"> {{Cite news|title=Romario is voted the top player of World Cup '94 and winner of the FIFA/adidas Golden Ball award; Salenko and Stoichkov tie as leading scorers for World Cup USA '94 |date=17 July 1994 |publisher=[[Business Wire]] |quote=[FIFA] has announced Oleg Salenko (Russia) and Hristo Stoichkov (Bulgaria) as [...] winners of the prestigious adidas Golden Shoe award [...] who made six goals and one assist each. Kennet Andersson (Sweden) with 5 goals and 3 assists, will receive a Bronze replica of the Predator [...] Throughout World Cup '94, three points were awarded for each goal scored and one point for each assist leading to a goal, with a maximum of two assists per goal. Assists are only taken into account if two or more players scored the same number of goals.}} </ref><ref name="afp1994"> {{cite news|publisher=[[Agence France Presse]]|date=11 July 1994 |title=Football by the numbers |first=Rebecca |last=Bryan |location=Los Angeles |quote=the assist has gained enough ground to earn a place in the calculations for the Golden Boot award, which in every previous World Cup has been awarded solely on the basis of goals scored. Under the formula, players get three points for a goal, and one point for an assist. "We made a two-point difference because we do not want someone who did not score winning the award," a FIFA official said.}}</ref> Za slučaj da i po tom kriteriju igrači budu izjednačeni, od [[2006.]] godine se primjenjuje pravilo da nagrada ide igraču koji je proveo manje vremena u igri.<ref name="FIFA Golden Boot Award">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|title=2014 FIFA World Cup Brazil – Awards – adidas Golden Boot|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716214754/http://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|dead-url=yes}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana kopačka ! Gol. ! Ref. |- !colspan=9 | Najbolji strijelci |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} | {{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]] | {{center|8}} | {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]] | {{center|5}} | {{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1930">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1930. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724093220/https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] | {{center|5^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])}}} | {{flagicon|NJE|empire}} [[Edmund Conen]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Angelo Schiavio]] | {{center|4}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1934">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1934. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831104342/https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name=hattrick>{{cite web |url=https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |title=American Bert Patenaude credited with first hat trick in FIFA World Cup history |publisher=Fifa.com |date= |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075124/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] | {{center|7^{([[#Footnote: Leônidas|2]])}}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]] | {{center|5}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Leônidas|2]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=hattrick/><ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1938/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]] | {{center|8^{([[#Footnote: Ademir|3]])}}} | {{flagicon|URU}} [[Óscar Míguez]] | {{center|5}} | {{flagicon|ŠPA|1945}} [[Estanislau Basora]] | {{center|4^{([[#Footnote: Basora|4]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=7/results/matches/match=1186/report.html |title=Match Report; Brazil – Spain 6:1 |publisher=[[FIFA]] |accessdate=9 March 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130326170446/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D7/results/matches/match%3D1186/report.html |archivedate=26 March 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/football/most-world-cup-goals |title=Most World Cup goals |publisher=[[Sportskeeda]] |accessdate=9 May 2018 |df=dmy }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1950. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624061637/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] | {{center|11}} | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Josef Hügi]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Erich Probst]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Max Morlock]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1954|5]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/switzerland1954/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.]</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] | {{center|13}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1958|6]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/sweden1958/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.]</ref> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valentin Kozmič Ivanov|Valentin Ivanov]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dražan Jerković]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1962|7]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/chile1962/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.]</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] | {{center|9}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Haller]] | {{center|6}} | {{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Porkujan]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]<br>{{flagicon|MAĐ}} [[Ferenc Bene]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1966|8]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/england1966/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.]</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]] | {{center|10}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] | {{center|7}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1970/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.]</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] | {{center|7}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Andrzej Szarmach]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1974|9]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1974|9]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1974. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204014645/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{center|6}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} | {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1978. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211204549/https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1978. (7. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402103937/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf }}</ref> |- !colspan=9 | Zlatna cipela |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{center|6}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1982. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704031856/https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1982. (3. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402030744/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf }}</ref> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Careca]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1986|11]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1986|11]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1986/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1986. (4. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402042826/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf }}</ref> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{center|6}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Tomáš Skuhravý]] | {{center|5}} | {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]] | {{center|4^{([[#Footnote: Milla|12]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1990/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1990. (6. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075058/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf }}</ref> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] | {{center|6^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1994|13]])} | {{flagicon|ŠVE}} [[Kennet Andersson]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1994. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716223932/https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Batistuta]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1998|14]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1998|14]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1998. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222021742/http://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1998. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075956/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf }}</ref> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|8}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC2002|15]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC2002|15]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR02">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2002. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143749/https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz }}</ref><ref name="WC2002">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2002. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219161350/http://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]] | {{center|5}} | {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2006. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513043544/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="TR06">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2006. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906094832/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|title=2006 FIFA World Cup Germany - Statistics - Players - Top goals|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228231337/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|dead-url=yes}}</ref> |- !colspan=9| Zlatna kopačka |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |title=Golden Boot |publisher=FIFA |accessdate=9 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317212405/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |archivedate=17 March 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2010. |url=https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906085608/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] | {{center|6}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] | {{center|4^{([[#Footnote: Neymar|18]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2014. |url=https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180915095404/https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] | {{center|6}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} | {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|8}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{center|7}} | {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]] | {{center|4^{([[#Footnote: Giroud|20]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=6 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! colspan="9" |Bilješke |- | colspan="9" |<small> <span id="Footnote: Nejedlý"></span>¹ FIFA je Nejedlýju inicijalno priznala samo četiri gola, čime je bio izjednačen s [[Angelo Schiavio|Angelom Schiaviom]] ([[Italija]]) i [[Edmund Conen|Edmundom Conenom]] ([[Njemačka]]). Ipak, FIFA je u studenom [[2006.]] promijenila odluku i priznala mu dodatni gol, čime je Nejedlý postao najbolji strijelac. U slučaju retrospektivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, Srebrna bi kopačka pripala Conenu, koji je u igri proveo 360 minuta, dok je Schiavio igrao 420 minuta. Što se tiče dobitnika Brončane kopačke, [[Raimundo Orsi]] ([[Italija]]) i [[Leopold Kielholz]] ([[Švicarska]]) bili su treći najbolji strijelci turnira s po tri gola, ali im FIFA nije priznala status dobitnika Brončane kopačke, koja je tako ostala nedodijeljena za taj turnir, jer bi ista u slučaju raspodjele pripala Schiaviju, a ne njima dvojici. ² FIFA je inicijalno Leônidasu pripisala osam golova. Ipak, u studenom [[2006.]] godine, FIFA je potvrdila da je u četvrtfinalu protiv Čehoslovačke postigao samo jedan, a ne dva gola, kako je FIFA inicijalno zabilježila, što znači da je postigao ukupno sedam golova. Što se tiče dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, Sárosi, Zsengellér i Piola, sva su trojica postigli po pet golova te su navedeni kao dobitnici Srebrne kopačke, jer kriterija rangiranja nije bilo. Retroaktivnom primjenom pravila iz [[2006.]], Sárosi i Zsengellér bi bili izjednačeni jer su proveli, obojica, po 360 minuta u igri, dok je Piola igrao 390 miunta. <span id="Footnote: Ademir"></span>³ Postojala je kontroverza oko broja golova što ih je Ademir postigao [[1950.]] godine, a što je bila posljedica nepotpunih podataka s utakmice Brazil – Španjolska (6:1). Gol za 5:0 inicijalno je pripisan Jairu, ali se danas pripisuje Ademiru. <span id="Footnote: Basora"></span>⁴ Ukupno su četiri igrača postigli četiri gola – [[Alcides Ghiggia]] ([[Urugvaj]]), [[Francisco Aramburu|Chico]] ([[Brazil]]), Basora ([[Španjolska]]) i [[Telmo Zarra]] ([[Španjolska]]). FIFA na svojim službenim stranicama navodi Basoru kao dobitnika Brončane kopačke, mada je on statistički imao veću minutažu (540 minuta) od Ghiggije i Chica (svaki pod 360 minuta) te jednako kao Zarra. <span id="Footnote: WC1954"></span>⁵ FIFA službeno navodi trojicu igrača kao dobitnike Srebrne kopačke – Hügija ([[Švicarska]]), Probsta ([[Austrija]]) i Morlocka ([[Zapadna Njemačka]]) – bez retroaktivne primjene modernih kriterija. Ukoliko bi isti bili primijenjeni, Hügi bi bio dobitnik Srebrne kopačke zbog najmanje minutaže (270 minuta), dok bi Probst i Morlock podijelili Brončanu kopačku jer su imali jednak broj minuta u igri (450 minuta). <span id="Footnote: WC1958"></span>⁶ Pelé i Rahn su postigli jednak broj golova, ali zbog nepostojanja službene nagrade, a time i samih kriterija rangiranja, FIFA ih obojicu navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. Retroaktivnom primjenom današnjih kriterija, Srebrnu kopačku dobio bi Pelé zbog manje minutaže (360 minuta) od Rahna (540 minuta), kojemu bi tako pripala Brončana kopačka; nijedan igrač nije imao asistencija. <span id="Footnote: WC1962"></span>⁷ FIFA navodi svih šest igrača s po četiri gola kao dobitnike Zlatne kopačke, zbog čega nema dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, jer bi isti bili raspoređeni među njih šest. U slučaju retrospektivne primjene modernih pravila, [[Flórián Albert]] ([[Mađarska]]) bi bio dobitnik Zlatne kopačke jer je imao najmanju minutažu (270 minuta), dok bi Srebrna, odnosno Brončana kopačka pripale Ivanovu ([[Sovjetski Savez]]) i Garrinchi ([[Brazil]]), također temeljem minutaže. <span id="Footnote: WC1966"></span>⁸ FIFA navodi Porkujana, Hursta, Benea i Beckenbauera kao dobitnike Brončane kopačke, jer nisu postojali kriteriji rangiranja. Ako bi se današnji kriteriji retrospektivno primijenili, Brončanu kopačku dobio bi [[Valerij Porkujan]] ([[Sovjetski Savez]]), zbog najmanje minutaže u odnosu na ostalu trojicu (270 minuta). <span id="Footnote: WC1974"></span>⁹ Kako nagrada nije bila službeno utemeljena, a time ni kriteriji rangiranja, FIFA pripisuje Srebrnu kopačku i Szarmachu i Neeskensu. Ukoliko bi se primijenili današnji kriteriji, Srebrnu kopačku dobio bi Szarmach ([[Poljska]]), dok bi Brončana kopačka pripala Neeskensu ([[Nizozemska]]), jer je isti tri od svojih pet golova postigao iz jedanaesteraca. <span id="Footnote: Cubillas"></span>¹⁰ Zlatna kopačka nije službeno uručena ove godine, tako da je prilikom rangiranja igrača došlo do retroaktivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, prema kojemu je Cubillas dobio Srebrnu kopačku jer je proveo manje minuta (540 min.) u igri od Rensenbrinka (660 min.). <span id="Footnote: WC1986"></span>¹¹ Iako je Zlatna kopačka službeno bila utemeljena, kriteriji rangiranja nisu postojali tako da FIFA sva tri igrača s po pet golova navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. U slučaju primjene današnjih kriterija, Srebrnu kopačku bi dobio Maradona ([[Argentina]]) jer je sve golove postigao iz igre (ostala dvojica su jedan postigli iz jedanaesterca), dok bi Brončanu kopačku dobio Butragueño ([[Španjolska]]) zbog manje ukupne minutaže (435 minuta). <span id="Footnote: Milla"></span>¹² Iako su ukupno četiri igrača postigla po četiri gola na turniru – [[Roger Milla]] ([[Kamerun]]), [[Gary Lineker]] ([[Engleska]]), [[Míchel (fudbaler)|Míchel]] ([[Španjolska]]) i [[Lothar Matthäus]] ([[Zapadna Njemačka]]) – FIFA na svojim službenim stranicama navodi Millu kao dobitnika Brončane kopačke. Ovdje se vjerojatno radi o retroaktivnoj primjeni današnjih pravila, prema kojima je Milla dobio nagradu zato što je sva četiri gola postigao iz igre (ostala trojica su postigli barem jedan od ta četiri gola iz jedanaesterca). <span id="Footnote: WC1994"></span>¹³ Po pitanju Zlatne lopte, kriteriji rangiranja su [[1994.]] godine bili na snazi, ali su i Saljenko ([[Rusija]]) i Stoičkov ([[Bugarska]]) imali po jednu asistenciju (što je bio tadašnji glavni kriterij) pa su tako bili izjednačeni po svim tadašnjim kriterijima; zanimljivo je kako je Saljenko svih šest golova (ujedno i jedini reprezentativni golovi koje je postigao) postigao u grupnoj fazi (Rusija čak i nije prošla u drugi krug) te je tako bio jedini dobitnik Zlatne kopačke koji je sve golove postigao u grupnom dijelu turnira. Po pitanju Brončane lopte, Andersson ([[Švedska]]) i Romário ([[Brazil]]) su podijelili nagradu jer su, svaki, imali po tri asistencije, dok ostala dva igrača s po pet golova – [[Jürgen Klinsmann]] ([[Njemačka]]) i [[Roberto Baggio]] ([[Italija]]) – nisu imali toliko. <span id="Footnote: WC1998"></span>¹⁴ Batistuta ([[Argentina]]) i Vieri ([[Italija]]) su imali jednak broj asistencija, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: WC2002"></span>¹⁵ Klose ([[Njemačka]]) i Rivaldo ([[Brazil]]) su obojica imali po jednu asistenciju, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: Crespo"></span>¹⁶ Ukupno je osam igrača postiglo tri gola. Ronaldo, Crespo i [[Zinedine Zidane]] isticali su se jer su imali po jednu asistenciju, a dobitnici Srebrne i Brončane kopačke su određeni prema minutaži (308 minuta za Crespa, 411 za Ronalda i 559 za Zidana). <span id="Footnote: Muller"></span>¹⁷ Müller, Villa, Sneijder i [[Diego Forlán]] su, svaki, imali po pet golova. Müller je dobio Zlatnu kopačku jer je imao više asistencija (3) od ostalih (svaki po jednu). Villa je dobio Srebrnu loptu jer je na terenu proveo manje vremena od Sneijdera, a Sneijder je dobio Brončanu loptu jer je igrao manje minuta od Forlána. <span id="Footnote: Neymar"></span>¹⁸ [[Neymar]], [[Lionel Messi]] i [[Robin van Persie]] su svi postigli po četiri gola. Van Persie nije imao nijednu asistenciju na turniru, dok su Messi i Neymar imali po jednu; nagrada je uručena Neymaru jer je na terenu proveo 457 minuta, u odnosu na Messija, koji je igrao 693 minute. <span id="Footnote: Griezmann"></span>¹⁹ Ukupno je pet igrača – Griezmann, Lukaku, [[Denis Čerišev|Čerišev]], [[Cristiano Ronaldo]] i [[Kylian Mbappé|Mbappé]] – postiglo četiri gola na turniru. Griezmann je dobio Srebrnu kopačku jer je imao najviše asistencija među njima (2), dok je Brončana kopačka pripala Lukakuu zbog jedne asistencije. Ostala trojica nisu imali nijednu asistenciju. <span id="Footnote: Giroud"></span>²⁰ Ukupno su dva igrača – Giroud i [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] – postigla četiri gola na turniru. Ni Giroud, ni Álvarez nisu imali asistencija, ali je Giroud ukupno proveo manje minuta na terenu, zbog čega mu je pripala Brončana kopačka. </small> |} == Zlatna rukavica == '''Zlatna rukavica''' je nagrada koja se dodjeljuje najboljem golmanu na turniru. Uvedena je [[1994.]] godine kao '''[[Lav Jašin|Jašinova]] nagrada''', nazvana u čast legendarnog [[SSSR|sovjetskog]] golmana.<ref name="FIFA Awards">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |title=FIFA World Cups: Awards |publisher=FIFA.com |format=PDF |accessdate=2007-06-19 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203029/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref> Aktualno ime nosi od [[2010.]] godine. FIFA-ina tehnička skupina odlučuje o dobitniku ove nagrade temeljem nastupa svih golmana na turniru. Iako golmani imaju svoje specifične nagrade, oni su također u konkurenciji za [[#Zlatna lopta|Zlatnu loptu]], čemu svjedoči primjer [[Oliver Kahn|Olivera Kahna]] iz [[2002.]] godine, kada je njemački golman dobio obe nagrade. Kako se nagrada službeno dodjeljuje od [[1994.]] godine, ovdje će biti navedeni samo službeni dobitnici; za golmane koji su bili uvršteni u idealne momčadi ranijih izdanja, a koji se u tom kontekstu mogu smatrati "dobitnicima" ove nagrade, vidjeti [[#All-Star momčad|niže]]. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! colspan=4| Jašinova nagrada |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! colspan=4| Zlatna rukavica |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2010. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009020412/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2014. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2018-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622164635/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najbolji mladi igrač == '''Najbolji mladi igrač''' je nagrada koja je prvi put uručena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskom prvenstvu 2006.]] godine, kada ju je dobio njemački reprezentativac [[Lukas Podolski]]. Od tada, nagrada se dodjeljuje igraču koji je s početkom kalendarske godine imao najviše 21 godinu života. Izbor za dobitnika provodi se preko službenih stranica FIFA-e uz pomoć tehničke skupine.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|title=Hyundai Young Player Award|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2015-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150119184337/http://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] je retroaktivno objavila izbor najboljeg mladog igrača od [[1958.]] do [[2002.]] godine,<ref>{{cite web|url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=award&Id=9|title=FIFA World Cup Best Young Player Award|publisher=footballdatabase.com|accessdate=11 March 2009}}</ref> a usput je organizirala i anketu za izbor najboljeg mladog igrača svih vremena. Sa 61% glasova, najboljim mladim igračem postao je [[Pelé]], dok su drugo i treće mjesto podijelili [[Teófilo Cubillas]], [[peru]]anski nogometaš koji je bio najbolji mladi igrač [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|prvenstva 1970.]], i [[Michael Owen]], [[engleska|engleski]] reprezentativac i dobitnik nagrade [[1998.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=14690.html |title=Pele, Best Young Player Ever |publisher=newagebd.com |accessdate=11 March 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090821144821/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid%3D14690.html |archivedate=21 August 2009 |df=dmy-all }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Dob ! Ref. |- ! colspan=5| Najbolji mladi igrač (retroaktivni izbor) |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] | {{center|17}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958"/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962"/> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966"/> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Władysław Żmuda]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Antonio Cabrini]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BEL}} [[Enzo Scifo]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon|SFRJ}} [[Robert Prosinečki]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|NIZ}} [[Marc Overmars]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen]] | {{center|18}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- !colspan=5| Najbolji mladi igrač |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |title=Muller named Hyundai Best Young Player |publisher=FIFA.com |date=9 March 2011 |accessdate=9 June 2012 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203010832/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Paul Pogba]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|title=Hyundai Young player award : Paul Pogba|first=|last=FIFA.com|date=14 July 2014|website=FIFA.com|accessdate=27 August 2017|archive-date=2018-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428113413/http://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|19}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=2 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == FIFA Fair Play trofej == '''FIFA Fair Play trofej''' daje se reprezentaciji koja je skupila najmanje kartona i isključenja tokom turnira, a dodjeljuje se od [[1970.]] godine; uvjet je da se reprezentacija plasirala u drugi krug natjecanja. Reprezentacije kojima se uručuje ova nagrada dobivaju FIFA Fair Play trofej, diplomu, Fair Play medalju za svakog igrača i nogometu opremu za razvoj tog sporta među mladima u vrijednosti od $50,000.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|format=PDF|title=XXI. Special awards and protocol|publisher=[[FIFA]]|page=52|accessdate=19 October 2008|archive-date=2018-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211011054/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|dead-url=yes}}</ref> Inicijalno, trofej se sastojao samo od pisane diplome. Od [[1982.]] do [[1990.]], dodjeljivao se trofej s likom [[Sport Billy]]ja, animiranog lika koji je postao ikona fair playja.<ref>{{cite book|url=http://www.dmu.ac.uk/documents/world-cup-2014/world-cup-24-objects.pdf|title=A History of the World Cup in 24 Objects|publisher=De Montfort University, Leicester|author=David Goldblatt and Jean Will|page=18}}</ref><ref>[[#82tech|1982 Technical Report]], page 222: "Sport Billy - the FIFA Fair Play Trophy"</ref> Od [[1994.]] godine, dodjeljuje se obični trofej s likom nogometaša.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|title=FIFA Award Trophies|publisher=FIFA.com|format=PDF|accessdate=20 July 2014|archive-date=2018-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212071551/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|dead-url=yes}}</ref> [[Peruanska nogometna reprezentacija|Peru]] je bio prvi dobitnik nagrade [[1970.]] godine, nakon što nisu dobili ni žuti ni crveni karton na cijelom prvenstvu.<ref>{{cite web |url=http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |title=España campeón, del fair play, en Sudáfrica 2010 |publisher=Peru.com |date=14 July 2010 |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2011-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614174507/http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |dead-url=yes }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! rowspan=2| Godina ! rowspan=2| Domaćin ! rowspan=2| Dobitnik nagrade ! colspan=3| Statistika ! rowspan=2| Ref. |- ! Uta. ! {{yel}} ! {{sent off}} |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{NogRep|PER}} | {{center|4}} | {{center|0}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{center|7}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{NogRep|ARG}} | {{center|7}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{NogRep|ENG}} | {{center|7}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|1}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! rowspan=2| [[1998.]] | rowspan=2| {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{center|7}} | {{center|13}} | {{center|3}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC1998"/> |- | {{NogRep|ENG}} | {{center|4}} | {{center|5}} | {{center|1}} |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|BEL}} | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! rowspan=2| [[2006.]] | rowspan=2| {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|5}} | {{center|11}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC2006"/> |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{NogRep|KOL}} | {{center|5}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA Fair Play Trophy |url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |access-date=2018-07-15 |archive-date=2018-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721192001/https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{NogRep|ENG}} | {{center|5}} | {{center|1}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22">{{Cite web |title= Mbappe pips Messi to Golden Boot |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/kylian-mbappe-wins-golden-boot-top-goalscorers-fifa-world-cup-qatar-2022 |access-date=2022-12-18 |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=4 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najzanimljivija ekipa == '''FIFA-ina nagrada za najzanimljiviju ekipu''' uručuje se reprezentaciji koja je ostavila najbolju subjektivni dojam na gledatelje temeljem svog pristupa nogometnoj igri. Radilo se ovdje isključivo o nagradi publike, a pobjednička reprezentacija određivala se javnim glasovanjem. Prva nagrada dodijeljena je [[1994.]] godine, a posljednja [[2006.]] godine. Iako su izbori za najzanimljiviju ekipu provođeni i za kasnije turnire, FIFA tu distinkciju od [[2006.]] godine ne priznaje kao svoju službenu nagradu. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|JKO}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|POR}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |} == All-Star momčad == '''All-Star momčad''' je idealna momčad svakog prvenstva, sastavljena od najboljih igrača na turniru. Ova nagrada je bila službena [[FIFA]]-ina distinkcija samo od [[1994.]] do [[2006.]] godine, dok je sponzor natjecanja bila kompanija [[MasterCard]].<ref name=94team>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/16/sports/world-cup-94-romario-and-baggio-among-first-all-star-cast.html|title=WORLD CUP '94; Romario and Baggio Among First All-Star Cast|newspaper=The New York Times|date=16 July 1994}}</ref> Ipak, idealne momčadi birale su se i prije [[1994.]] godine, ali i poslije [[2006.]] godine. Historijski, idealnu momčad birala je skupina novinara (mahom iz Europe i Južne Amerike) i stručnjaka, dok je od [[2010.]] godine organizirana javna anketa za izbor najbolje momčadi.<ref>{{cite web|url=http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |title=FIFA World Cup All-Star Team – Football world Cup All Star Team |publisher=Football.sporting99.com |date= |accessdate=28 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref><ref name=yingli>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|title=Spaniards dominate Dream Team|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2010|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140521034724/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|dead-url=yes}}</ref> Broj igrača varirao je tokom godina. Inicijalno je bilo odabirano 11 igrača, koji bi bili raspoređeni u različite formacije; prvi izuzetak od tog pravila dogodio se [[1990.]], kada su izabrana dva golmana tako da je ukupan broj igrača porastao na 12. Tokom prvog službenog izbora [[1994.]] godine, FIFA je odabrala 11 najboljih igrača, mada je od [[1998.]] do [[2006.]] taj broj proširen na 22 ([[1998.]]), odnosno 23 ([[2002.]] i [[2006.]]); tokom izbora [[1998.]] i [[2002.]] odabrana je idealna momčad od 16 igrača plus šest, odnosno sedam zamjena, dok su [[2006.]] godine odmah izabrana 23 igrača. Nakon ukidanja nagrade, organiziran je javni izbor na mrežnim stranicama FIFA-e, na kojem se odabire idealna jedanaestorka, ali i najbolji izbornik turnira; najbolji izbornik više se nije birao od [[2018.]] godine. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Turnir ! Golman ! Obrana ! Vezni red ! Napad ! Izbornik ! Ref. |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[1930.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Enrique Ballestrero]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]]<br>{{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} [[Milutin Ivković]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|URU}} [[Álvaro Gestido]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Leandro Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Castro]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Scarone]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]]<br>{{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] |rowspan=14 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[1934.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Ricardo Zamora]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Jacinto Quincoces]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Eraldo Monzeglio]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Attilio Ferraris]]<br>{{flagicon|ŠPA|1931}} [[Leonardo Cilaurren]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Giuseppe Meazza]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Raimundo Orsi]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Enrique Guaita]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Matthias Sindelar]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|FRA|1830|size=30px}}<br>[[1938.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[František Plánička]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Pietro Rava]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Alfredo Foni]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Domingos da Guia]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Michele Andreolo]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Ugo Locatelli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Gino Colaussi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[1950.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Roque Máspoli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Nilsson]]<br>{{flagicon|ŠPA|1945}} [[José Parra Martínez|José Parra]]<br>{{flagicon|URU}} [[Víctor Rodríguez Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Obdulio Varela]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Bauer (fudbaler)|Bauer]]<br>{{flagicon|URU}} [[Alcides Ghiggia]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Jair da Rosa Pinto|Jair]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Zizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]]<br>{{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVI|size=30px}}<br>[[1954.]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Gyula Grosics]] |align=left valign=top| {{flagicon|AUT}} [[Ernst Ocwirk]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Santamaría]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[József Bozsik]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Nándor Hidegkuti]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Zoltán Czibor]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Ferenc Puskás]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[1958.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Harry Gregg]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Hilderaldo Bellini|Bellini]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Nílton Santos]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Danny Blanchflower]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler)|Didi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Gunnar Gren]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Raymond Kopa]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ČIL|size=30px}}<br>[[1962.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[Viliam Schrojf]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Cesare Maldini]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Voronjin]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Schnellinger]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Mário Zagallo]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Zito (fudbaler)|Zito]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[1966.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[George Cohen]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Moore]]<br>{{flagicon|POR}} [[Vicente Lucas|Vicente]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Silvio Marzolini]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon|POR}} [[Mário Coluna]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Uwe Seeler]]<br>{{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1970.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Ladislao Mazurkiewicz]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]]<br>{{flagicon|URU}} [[Atilio Ancheta]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Giacinto Facchetti]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Gérson]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Rivellino]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[1974.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Sepp Maier]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Paul Breitner]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Wolfgang Overath]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Kazimierz Deyna]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[1978.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ubaldo Fillol]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Daniel Passarella]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Alberto Tarantini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]]<br>{{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Bettega]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠPA|size=30px}}<br>[[1982.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Dino Zoff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Luizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Claudio Gentile]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Fulvio Collovati]] |align=left valign=top| {{flagicon|POLJ}} [[Zbigniew Boniek]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1986.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jean-Marie Pfaff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Josimar]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Júlio César (fudbaler rođen 1963.)|Júlio César]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jan Ceulemans]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Jean Tigana]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |align=left valign=top| {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar">[https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html All-Star momčadi]</ref> |- ! {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[1990.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Sergio Goycochea]]<br>{{flagicon|CRC}} [[Luis Gabelo Conejo]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Andreas Brehme]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Franco Baresi]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dragan Stojković]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Paul Gascoigne]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]]<br>{{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klinsmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- !colspan=7| Službeni izbor |- ! {{flagicon|SAD|size=30px}}<br>[[1994.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Jorginho]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Márcio Roberto dos Santos|Márcio Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Krasimir Balakov]]<br>{{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Brolin]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Romário]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] |rowspan=6 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=94team/> |- !rowspan=2| {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[1998.]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[José Luis Chilavert]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Marcel Desailly]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Frank de Boer]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[Carlos Gamarra]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Michael Laudrup]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Edgar Davids]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Brian Laudrup]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Bergkamp]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name=98team>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|title=FIFA Technical Study Group designates MasterCard All-Star Team|date=10 July 1998|accessdate=20 July 2014|publisher=FIFA.com|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129073958/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar|van der Sar]] • {{flagicon|ARG}} [[Juan Sebastián Verón|Verón]] • {{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry|Henry]] • {{flagicon|NGA}} [[Jay-Jay Okocha|Okocha]] • {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen|Owen]] • {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri|Vieri]] |- ! rowspan=2| {{flagicon|JAP|size=30px}}{{flagicon|JKO|size=30px}}<br>[[2002.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Rüştü Reçber]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Fernando Hierro]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Alpay Özalan]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Ronaldinho]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon|SAD}} [[Claudio Reyna]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Yu Sang-cheol]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|SEN}} [[El Hadji Diouf]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Hasan Şaş]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="TR02"/> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas|Casillas]] • {{flagicon|BRA}} [[Cafu]] • {{flagicon|NJE}} [[Dietmar Hamann|Hamann]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Joaquín Sánchez Rodríguez|Joaquín]] • {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata|Nakata]] • {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan|Donovan]] • {{flagicon|BEL}} [[Marc Wilmots|Wilmots]] |- ! {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[2006.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Pereira (golman)|Ricardo]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Roberto Ayala]]<br>{{flagicon|ENG}} [[John Terry]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluca Zambrotta]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Carvalho]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Zé Roberto]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Patrick Vieira]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gennaro Gattuso]]<br>{{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]<br>{{flagicon|POR}} [[Maniche]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Luca Toni]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Francesco Totti]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR06"/> |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|JAR|size=30px}}<br>[[2010.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Carles Puyol]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Maicon Sisenando|Maicon]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Xavi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Bastian Schweinsteiger]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Andrés Iniesta]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=yingli/> |- ! {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[2014.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|BRA}} [[David Luiz]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ángel Di María]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Toni Kroos]]<br>{{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=oidream>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|title=Dream Team winners earn Sony prizes|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2014|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140723205724/http://www.fifa.com//worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! {{flagicon|RUS|size=30px}}<br>[[2018.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Raphaël Varane]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Godín]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Marcelo]] |align=left valign=top| {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]<br>{{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]<br>{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |rowspan=2 {{N/A|Bez izbora}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Hisense Fan Dream Team |url=https://dreamteam.fifa.com/en/home |access-date=2018-07-18 |archivedate=2018-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180626225201/https://dreamteam.fifa.com/en/home |deadurl=yes }}</ref> |- ! {{flagicon|KAT|size=30px}}<br>[[2022.]] |align=left valign=top colspan=4 {{N/A|Bez izbora}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! {{flagicon|KAN|size=30px}}<br>{{flagicon|MEX|size=30px}}<br>{{flagicon|SAD|size=30px}}<br>[[2026.]] |align=left valign=top colspan=5 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} ==Reference== {{reflist|2}} == Vanjske veze == * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball For Mario Kempes & Paolo Rossi 1978] * [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1930/wc30index.html For Guillermo Stábile 1930] * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4895404.stm For Wolfgang Overath 1970] * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html FIFA World Cup Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528002811/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html |date=2010-05-28 }} {{Svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{Najbolji strijelci Svjetskih nogometnih prvenstava}} [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo| ]] 218mclgfdaxd5ja2rnjbwsbicc2ayp9 42588876 42588875 2026-05-07T12:01:40Z Edgar Allan Poe 29250 /* All-Star momčad */ 42588876 wikitext text/x-wiki [[File:FIFA WorldCup logo.svg|right|280px]] Po završetku svakog '''[[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]''', [[FIFA]] dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za '''igrača utakmice''' dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su: * '''[[#Zlatna lopta|Zlatna lopta]]''', koja se dodjeljuje najboljem igraču turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna kopačka|Zlatna kopačka]]''', koja se dodjeljuje najboljem strijelcu turnira od [[1982.]] godine; * '''[[#Zlatna rukavica|Zlatna rukavica]]''', koja se dodjeljuje najboljem golmanu turnira od [[1994.]] godine; * '''[[#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]]''', koja se dodjeljuje za najboljeg igrača koji je do početka kalendarske godine imao najviše 21 godinu od [[2006.]] godine; * '''[[#FIFA Fair Play trofej|FIFA Fair Play trofej]]''', koji se od [[1970.]] godine dodjeljuje reprezentaciji koja je u drugi krug ušla s najmanje disciplinskih mjera. U periodu od [[1994.]] do [[2006.]] postojale su još dvije, danas ukinute, nagrade: * '''[[#Najzanimljivija ekipa|Najzanimljivija ekipa]]''', uručena reprezentaciji koja je najviše zabavljala publiku tokom prvenstva, a koju je izabirala publika kroz javnu anketu; * '''[[#Najbolja momčad|Najbolja momčad]]''', zapravo idealna momčad sastavljena od najboljih igrača turnira, a koju je odabirao tehnički odbor. == Zlatna lopta == '''Zlatna lopta''' dodjeljuje se najboljem igraču završnog turnira [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]]; popis kandidata izrađuje FIFA-in tehnički odbor, nakon čega predstavnici medija izabiru dobitnika. Igrači koji završe na drugom i trećem mjestu dobivaju Srebrnu i Brončanu loptu kao drugi i treći najbolji igrači turnira. Nagrada je službeno predstavljena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|Svjetskom prvenstvu 1982.]] godine, kada je uručena [[Paolo Rossi|Paolu Rossiju]], mada je [[FIFA]] retroaktivno proglasila dobitnike za sva prvenstva, od [[1930.]] godine. Dio ovih podataka ([[1930.]] - [[1974.]]) dobiven je iz knjige ''World Cup (1930-2010): A Statistical Summary'',<ref name="MrFootball">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=FdpMrBfmEJQC&q=world+cup+best+players&pg=PA486 |title=World Cup Best Players |publisher=World Cup (1930-2010): A Statistical Summary |first=Ejikeme |last=Ikwunze |date=2013-02-27 |isbn=9781479746361 }}</ref> koju je sastavio ugledni historičar nogometa i statističar [[Ejikeme Ikwunze]], popularno znan kao Mr. Football, a koja je dio službene FIFA-ine arhive;<ref>{{Cite web |title=World Cup, 1930-2010 : a statistical summary |url=https://rzh.swisscovery.slsp.ch/discovery/fulldisplay?docid=alma990112668660205526&context=L&vid=41SLSP_RZH:VU1&lang=en&search_scope=MyInst_and_CI&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=41SLSP_RZH_MyInst_and_CI&query=any,contains,Ejikeme%20Ikwunze&facet=library,include,5526%E2%80%93112049800005526,lk&offset=0 |access-date=2022-03-05 |website=rzh.swisscovery.slsp.ch |language=en}}</ref> iako postoje neke nekonzistencije s nekim drugim podacima, FIFA je službeno potvrdila kako su podaci prema kojima su nagrade dobili [[José Nasazzi]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |title=Uruguay conquer in battle of the balls |publisher=FIFA |date=2020-07-30 |access-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921092237/https://www.fifa.com/news/world-first-for-uruguay-2053846 |archive-date=2021-09-21 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=José Nasazzi, el mejor jugador de Uruguay 1930 |publisher=ESPN |language=es |url=https://www.espn.com.ar/futbol/mundial/nota/_/id/4074664/jose-nasazzi-el-mejor-jugador-de-uruguay-1930 |date=2018-02-05}}</ref> [[Leônidas]],<ref>{{Cite web |date=2002-02-12 |title=Obituary: Zizinho |url=http://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |access-date=2022-06-19 |website=the Guardian |language=en}}</ref> [[Zizinho]],<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/news/2002/feb/12/guardianobituaries.alexbellos |work=The Guardian |title=Zizinho, Brazilian football star who was once idolised by Pelé |date=2002-02-12}}</ref> [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]],<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1958sweden/news/brazil-s-prince-and-king-of-58 |title=Brazil's prince and king of '58 |publisher=FIFA |date=2021-05-12}}</ref><ref>{{cite news |url=http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |title=Copa do Mundo 1958 - Suécia |website=globo.com |language=pt}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ludopedio.com.br/arquibancada/didi-folha-seca-eleito-melhor-jogador-da-copa-do-mundo-de-1958/ |title=Didi "Folha Seca", eleito melhor jogador da Copa do Mundo de 1958 |date=2020-05-20 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20210903210504/http://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/historia/copa-de-1958-suecia.html |archive-date=2021-09-03 |url-status=live }}</ref> [[Garrincha]],<ref>{{cite news |url=https://www.lance.com.br/botafogo/que-planeta-voce-veio-fifa-relembra-fantastica-atuacao-garrincha-copa-1962.html |publisher=Lance! |title='De que planeta você veio?': Fifa relembra fantástica atuação de Garrincha na Copa de 1962 |language=pt |date=2021-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-10-04|title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - GARRINCHA - Player Profile - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html|archive-date=4 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The wounded 'Little Bird' who soared for Brazil - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109141730/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63868/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> [[Bobby Charlton]],<ref name=":18">{{Cite web|date=2013-11-26|title=FIFA Classic Player: Knight who led the charge for Ramsey's England - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126201018/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=43993/index.html|archive-date=26 November 2013}}</ref> [[Pelé]] (Zlatna i Srebrna lopta),<ref>{{cite news |url=https://www.goal.com/en/news/pele-vs-diego-maradona-who-was-better-the-stats-head-to-head/i323ovsgdqhq1a1wx4p381uty |title=Pele vs Diego Maradona: Who was better? The stats head-to-head showdown |website=Goal.com |date=2020-10-26}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-10-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024165133/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html|archive-date=24 October 2013}}</ref> [[Johan Cruyff]],<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204332/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=1043/ |title=The Netherlands' Grand Master - Johan CRUYFF |publisher=FIFA |archive-date=4 January 2014 |access-date=29 December 2020}}</ref> [[Franz Beckenbauer]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-10-29|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029064657/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=25113/index.html|archive-date=29 October 2013}}</ref> [[Josef Masopust]] (Srebrna lopta),<ref>{{Cite web |date=2015-09-10 |title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - Josef MASOPUST - Player Profile - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2021-12-10 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910004756/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |archive-date=10 September 2015 |url-status=dead}}</ref> [[Fritz Walter]] (Brončana lopta),<ref>{{Cite web|date=2013-12-24|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224114831/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44747/index.html|archive-date=24 December 2013}}</ref> [[György Sárosi]] (Brončana lopta)<ref>{{Cite web|date=2013-11-09|title=FIFA Classic Player: The versatile virtuoso of Hungary & FTC - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109013307/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44605/index.html|archive-date=9 November 2013}}</ref> i [[Eusébio]] (Brončana lopta).<ref name=":19">{{Cite web|date=2014-01-06|title=FIFA Classic Player: - FIFA.com|url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|access-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106233823/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=39547/index.html|archive-date=6 January 2014}}</ref> točni. Dobitnici su sljedeći: {{small|'''Napomena:''' Podaci o nekim turnirima, posebice po pitanju retroaktivne dodjele, nisu konzistentni tako da će tablica navoditi samo one za koje postoje izvori.}} {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna lopta !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna lopta !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana lopta ! Ref. |- !colspan=6| Najbolji igrači (retroaktivna dodjela) |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} |{{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas da Silva|Leônidas]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - György Sárosi, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909094440/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44605/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|Brazil|1889a}} [[Zizinho]] | {{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Juan Alberto Schiaffino, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422124736/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44609/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Sándor Kocsis, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2017-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919225422/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174669/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Fritz Walter, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922173811/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44747/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler, rođen 1928.)|Didí]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="MrFootball"/><ref name=Pelé/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]] | {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Garrincha, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004021228/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63868/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Josef Masopust, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917203744/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |{{N/A|TBC}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Bobby Charlton, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903211508/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=43993/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Eusébio, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009162729/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=39547/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]] |{{N/A|TBC}} |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=Pelé>{{Cite web |title=FIFA.com - Pelé, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2016-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126181140/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63869/profile.html |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |{{N/A|TBC}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Johan Cruijff, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127202339/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=1043/profile.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Franz Beckenbauer, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710225254/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=25113/profile.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA.com - Mario Kempes, ''profil'' |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180601194709/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174658/profile.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="ZL">[http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball RSSSF - Zlatna lopta]</ref> |- !colspan=6| Zlatna lopta |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Harald Schumacher]] | {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]] | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] | {{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall">{{Cite web |title=FIFA.com - Zlatna lopta |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716170233/https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-golden-ball-2336453 |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="ZL"/><ref name="GBall"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] | {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC">[https://www.bbc.com/sport/football/44840817 World Cup 2018: Harry Kane wins Golden Boot]</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Messi makes Golden Ball history|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/lionel-messi-argentina-wins-golden-ball-award-best-player-fifa-world-cup-qatar-2022|accessdate=2022-12-18|}}</ref> |} == Zlatna kopačka == '''Zlatna kopačka''' je nagrada koja se uručuje najboljem strijelcu [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetskog prvenstva]]. Iako je svaki turnir imao najboljeg strijelca, nagrada se službeno dodjeljuje tek od [[1982.]] godine; inicijalno se nazivala ''Zlatna tenisica'', ali je od [[2010.]] godine poznata kao ''Zlatna kopačka''.<ref name=glance>{{cite web|url=http://championsataglance.fifa.com/#14|title=Champions at a Glance|page=14|publisher=FIFA|accessdate=20 July 2014|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708072327/http://championsataglance.fifa.com/#14|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] nerijetko navodi najbolje strijelce turnira prije [[1982.]] godine kao dobitnike Zlatne kopačke, s tim da nisu postojala konkretna pravila rangiranja u slučaju jednakog broja golova većeg broja igrača, kao što postoje danas.<ref name=boot>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|title=adidas Golden Shoe - FIFA World Cup™ Final|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413183539/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/awards/goldenshoe.html|dead-url=yes}}</ref> Pravilo o rangiranju uvedeno je [[1994.]] godine, a navodi da se u slučaju jednakog broja golova Zlatna kopačka dodjeljuje igraču koji nije postigao gol iz jedanaesterca; u slučaju da nijedan igrač nije postigao takav gol, nagrada ide igraču s većim brojem asistencija, a što utvrđuje FIFA-in tehnički odbor.<ref name="busw1994"> {{Cite news|title=Romario is voted the top player of World Cup '94 and winner of the FIFA/adidas Golden Ball award; Salenko and Stoichkov tie as leading scorers for World Cup USA '94 |date=17 July 1994 |publisher=[[Business Wire]] |quote=[FIFA] has announced Oleg Salenko (Russia) and Hristo Stoichkov (Bulgaria) as [...] winners of the prestigious adidas Golden Shoe award [...] who made six goals and one assist each. Kennet Andersson (Sweden) with 5 goals and 3 assists, will receive a Bronze replica of the Predator [...] Throughout World Cup '94, three points were awarded for each goal scored and one point for each assist leading to a goal, with a maximum of two assists per goal. Assists are only taken into account if two or more players scored the same number of goals.}} </ref><ref name="afp1994"> {{cite news|publisher=[[Agence France Presse]]|date=11 July 1994 |title=Football by the numbers |first=Rebecca |last=Bryan |location=Los Angeles |quote=the assist has gained enough ground to earn a place in the calculations for the Golden Boot award, which in every previous World Cup has been awarded solely on the basis of goals scored. Under the formula, players get three points for a goal, and one point for an assist. "We made a two-point difference because we do not want someone who did not score winning the award," a FIFA official said.}}</ref> Za slučaj da i po tom kriteriju igrači budu izjednačeni, od [[2006.]] godine se primjenjuje pravilo da nagrada ide igraču koji je proveo manje vremena u igri.<ref name="FIFA Golden Boot Award">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|title=2014 FIFA World Cup Brazil – Awards – adidas Golden Boot|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716214754/http://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/intro.html|dead-url=yes}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin !scope=col style="background-color: gold" | Zlatna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: silver" | Srebrna kopačka ! Gol. !scope=col style="background-color: #cc9966" | Brončana kopačka ! Gol. ! Ref. |- !colspan=9 | Najbolji strijelci |- ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} | {{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]] | {{center|8}} | {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]] | {{center|5}} | {{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1930">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1930. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724093220/https://www.fifa.com/worldcup/archive/uruguay1930/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] | {{center|5^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])}}} | {{flagicon|NJE|empire}} [[Edmund Conen]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Angelo Schiavio]] | {{center|4}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Nejedlý|1]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1934">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1934. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831104342/https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1934/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name=hattrick>{{cite web |url=https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |title=American Bert Patenaude credited with first hat trick in FIFA World Cup history |publisher=Fifa.com |date= |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075124/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/107/499/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] | {{center|7^{([[#Footnote: Leônidas|2]])}}} | {{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]] | {{center|5}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: Leônidas|2]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=hattrick/><ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1938/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]</ref> |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]] | {{center|8^{([[#Footnote: Ademir|3]])}}} | {{flagicon|URU}} [[Óscar Míguez]] | {{center|5}} | {{flagicon|ŠPA|1945}} [[Estanislau Basora]] | {{center|4^{([[#Footnote: Basora|4]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=7/results/matches/match=1186/report.html |title=Match Report; Brazil – Spain 6:1 |publisher=[[FIFA]] |accessdate=9 March 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130326170446/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D7/results/matches/match%3D1186/report.html |archivedate=26 March 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/football/most-world-cup-goals |title=Most World Cup goals |publisher=[[Sportskeeda]] |accessdate=9 May 2018 |df=dmy }}</ref><ref>{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1950. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624061637/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] | {{center|11}} | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Josef Hügi]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Erich Probst]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Max Morlock]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1954|5]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/switzerland1954/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.]</ref> |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] | {{center|13}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]] | {{center|6}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1958|6]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/sweden1958/awards/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.]</ref> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valentin Kozmič Ivanov|Valentin Ivanov]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dražan Jerković]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1962|7]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1962|7]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/chile1962/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.]</ref> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|POR}} [[Eusébio]] | {{center|9}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Haller]] | {{center|6}} | {{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Porkujan]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]<br>{{flagicon|MAĐ}} [[Ferenc Bene]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|4^{([[#Footnote: WC1966|8]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/england1966/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.]</ref> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]] | {{center|10}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] | {{center|7}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1970/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.]</ref> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] | {{center|7}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Andrzej Szarmach]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1974|9]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1974|9]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1974. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204014645/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany1974/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] | {{center|6}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} | {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] | {{center|5^{([[#Footnote: Cubillas|10]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1978. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211204549/https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1978. (7. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402103937/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/30/fwc_argentina_1978_a_part7_298.pdf }}</ref> |- !colspan=9 | Zlatna cipela |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]] | {{center|6}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] | {{center|4}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1982. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704031856/https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1982. (3. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402030744/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/13/fwc_spain_1982_en_part3_285.pdf }}</ref> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Careca]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1986|11]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1986|11]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/mexico1986/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1986. (4. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402042826/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf }}</ref> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]] | {{center|6}} | {{flagicon|ČSSR}} [[Tomáš Skuhravý]] | {{center|5}} | {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]] | {{center|4^{([[#Footnote: Milla|12]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990">[https://www.fifa.com/worldcup/archive/italy1990/awards/index.html FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.]</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1990. (6. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075058/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/69/fwc_italy_1990_a_part6_273.pdf }}</ref> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]] | {{center|6^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1994|13]])} | {{flagicon|ŠVE}} [[Kennet Andersson]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Romário]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1994|13]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1994. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716223932/https://www.fifa.com/worldcup/archive/usa1994/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]] | {{center|6}} | {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Batistuta]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC1998|14]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC1998|14]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 1998. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222021742/http://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 1998. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906075956/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/53/fwc_france_1998_en_part1_267.pdf }}</ref> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|8}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]] | {{center|5^{([[#Footnote: WC2002|15]])}}} | colspan=2|''Nitko''^{([[#Footnote: WC2002|15]])} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR02">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2002. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143749/https://resources.fifa.com/image/upload/korea-japan-2002-part-500841.pdf?cloudid=bw96axitsmtrojpaeugz }}</ref><ref name="WC2002">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2002. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219161350/http://www.fifa.com/worldcup/archive/koreajapan2002/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]] | {{center|5}} | {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} | {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]] | {{center|3^{([[#Footnote: Crespo|16]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2006. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |access-date=2018-07-08 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513043544/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="TR06">{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2006. (1. dio) |url=https://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906094832/http://resources.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/34/fwc_2006_germany_1_1_263.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|title=2006 FIFA World Cup Germany - Statistics - Players - Top goals|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2014-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228231337/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/statistics/players/topgoals.html|dead-url=yes}}</ref> |- !colspan=9| Zlatna kopačka |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} | {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]] | {{center|5<sup>([[#Footnote: Muller|17]])}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |title=Golden Boot |publisher=FIFA |accessdate=9 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317212405/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/goldenboot/index.html |archivedate=17 March 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2010. |url=https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf |access-date=2018-07-08 |archive-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906085608/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/technicaldevp/01/29/25/23/reportwm2010_neu_web.pdf }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] | {{center|6}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|5}} | {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] | {{center|4^{([[#Footnote: Neymar|18]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Tehnički izvještaj, 2014. |url=https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |access-date=2018-07-08 |archivedate=2018-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180915095404/https://www.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/technicalsupport/02/42/15/40/2014fwc_tsg_report_15082014_neutral.pdf |deadurl=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] | {{center|6}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Antoine Griezmann]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} | {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] | {{center|4^{([[#Footnote: Griezmann|19]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|8}} | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | {{center|7}} | {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]] | {{center|4^{([[#Footnote: Giroud|20]])}}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=6 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! colspan="9" |Bilješke |- | colspan="9" |<small> <span id="Footnote: Nejedlý"></span>¹ FIFA je Nejedlýju inicijalno priznala samo četiri gola, čime je bio izjednačen s [[Angelo Schiavio|Angelom Schiaviom]] ([[Italija]]) i [[Edmund Conen|Edmundom Conenom]] ([[Njemačka]]). Ipak, FIFA je u studenom [[2006.]] promijenila odluku i priznala mu dodatni gol, čime je Nejedlý postao najbolji strijelac. U slučaju retrospektivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, Srebrna bi kopačka pripala Conenu, koji je u igri proveo 360 minuta, dok je Schiavio igrao 420 minuta. Što se tiče dobitnika Brončane kopačke, [[Raimundo Orsi]] ([[Italija]]) i [[Leopold Kielholz]] ([[Švicarska]]) bili su treći najbolji strijelci turnira s po tri gola, ali im FIFA nije priznala status dobitnika Brončane kopačke, koja je tako ostala nedodijeljena za taj turnir, jer bi ista u slučaju raspodjele pripala Schiaviju, a ne njima dvojici. ² FIFA je inicijalno Leônidasu pripisala osam golova. Ipak, u studenom [[2006.]] godine, FIFA je potvrdila da je u četvrtfinalu protiv Čehoslovačke postigao samo jedan, a ne dva gola, kako je FIFA inicijalno zabilježila, što znači da je postigao ukupno sedam golova. Što se tiče dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, Sárosi, Zsengellér i Piola, sva su trojica postigli po pet golova te su navedeni kao dobitnici Srebrne kopačke, jer kriterija rangiranja nije bilo. Retroaktivnom primjenom pravila iz [[2006.]], Sárosi i Zsengellér bi bili izjednačeni jer su proveli, obojica, po 360 minuta u igri, dok je Piola igrao 390 miunta. <span id="Footnote: Ademir"></span>³ Postojala je kontroverza oko broja golova što ih je Ademir postigao [[1950.]] godine, a što je bila posljedica nepotpunih podataka s utakmice Brazil – Španjolska (6:1). Gol za 5:0 inicijalno je pripisan Jairu, ali se danas pripisuje Ademiru. <span id="Footnote: Basora"></span>⁴ Ukupno su četiri igrača postigli četiri gola – [[Alcides Ghiggia]] ([[Urugvaj]]), [[Francisco Aramburu|Chico]] ([[Brazil]]), Basora ([[Španjolska]]) i [[Telmo Zarra]] ([[Španjolska]]). FIFA na svojim službenim stranicama navodi Basoru kao dobitnika Brončane kopačke, mada je on statistički imao veću minutažu (540 minuta) od Ghiggije i Chica (svaki pod 360 minuta) te jednako kao Zarra. <span id="Footnote: WC1954"></span>⁵ FIFA službeno navodi trojicu igrača kao dobitnike Srebrne kopačke – Hügija ([[Švicarska]]), Probsta ([[Austrija]]) i Morlocka ([[Zapadna Njemačka]]) – bez retroaktivne primjene modernih kriterija. Ukoliko bi isti bili primijenjeni, Hügi bi bio dobitnik Srebrne kopačke zbog najmanje minutaže (270 minuta), dok bi Probst i Morlock podijelili Brončanu kopačku jer su imali jednak broj minuta u igri (450 minuta). <span id="Footnote: WC1958"></span>⁶ Pelé i Rahn su postigli jednak broj golova, ali zbog nepostojanja službene nagrade, a time i samih kriterija rangiranja, FIFA ih obojicu navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. Retroaktivnom primjenom današnjih kriterija, Srebrnu kopačku dobio bi Pelé zbog manje minutaže (360 minuta) od Rahna (540 minuta), kojemu bi tako pripala Brončana kopačka; nijedan igrač nije imao asistencija. <span id="Footnote: WC1962"></span>⁷ FIFA navodi svih šest igrača s po četiri gola kao dobitnike Zlatne kopačke, zbog čega nema dobitnika Srebrne i Brončane kopačke, jer bi isti bili raspoređeni među njih šest. U slučaju retrospektivne primjene modernih pravila, [[Flórián Albert]] ([[Mađarska]]) bi bio dobitnik Zlatne kopačke jer je imao najmanju minutažu (270 minuta), dok bi Srebrna, odnosno Brončana kopačka pripale Ivanovu ([[Sovjetski Savez]]) i Garrinchi ([[Brazil]]), također temeljem minutaže. <span id="Footnote: WC1966"></span>⁸ FIFA navodi Porkujana, Hursta, Benea i Beckenbauera kao dobitnike Brončane kopačke, jer nisu postojali kriteriji rangiranja. Ako bi se današnji kriteriji retrospektivno primijenili, Brončanu kopačku dobio bi [[Valerij Porkujan]] ([[Sovjetski Savez]]), zbog najmanje minutaže u odnosu na ostalu trojicu (270 minuta). <span id="Footnote: WC1974"></span>⁹ Kako nagrada nije bila službeno utemeljena, a time ni kriteriji rangiranja, FIFA pripisuje Srebrnu kopačku i Szarmachu i Neeskensu. Ukoliko bi se primijenili današnji kriteriji, Srebrnu kopačku dobio bi Szarmach ([[Poljska]]), dok bi Brončana kopačka pripala Neeskensu ([[Nizozemska]]), jer je isti tri od svojih pet golova postigao iz jedanaesteraca. <span id="Footnote: Cubillas"></span>¹⁰ Zlatna kopačka nije službeno uručena ove godine, tako da je prilikom rangiranja igrača došlo do retroaktivne primjene pravila iz [[2006.]] godine, prema kojemu je Cubillas dobio Srebrnu kopačku jer je proveo manje minuta (540 min.) u igri od Rensenbrinka (660 min.). <span id="Footnote: WC1986"></span>¹¹ Iako je Zlatna kopačka službeno bila utemeljena, kriteriji rangiranja nisu postojali tako da FIFA sva tri igrača s po pet golova navodi kao dobitnike Srebrne kopačke. U slučaju primjene današnjih kriterija, Srebrnu kopačku bi dobio Maradona ([[Argentina]]) jer je sve golove postigao iz igre (ostala dvojica su jedan postigli iz jedanaesterca), dok bi Brončanu kopačku dobio Butragueño ([[Španjolska]]) zbog manje ukupne minutaže (435 minuta). <span id="Footnote: Milla"></span>¹² Iako su ukupno četiri igrača postigla po četiri gola na turniru – [[Roger Milla]] ([[Kamerun]]), [[Gary Lineker]] ([[Engleska]]), [[Míchel (fudbaler)|Míchel]] ([[Španjolska]]) i [[Lothar Matthäus]] ([[Zapadna Njemačka]]) – FIFA na svojim službenim stranicama navodi Millu kao dobitnika Brončane kopačke. Ovdje se vjerojatno radi o retroaktivnoj primjeni današnjih pravila, prema kojima je Milla dobio nagradu zato što je sva četiri gola postigao iz igre (ostala trojica su postigli barem jedan od ta četiri gola iz jedanaesterca). <span id="Footnote: WC1994"></span>¹³ Po pitanju Zlatne lopte, kriteriji rangiranja su [[1994.]] godine bili na snazi, ali su i Saljenko ([[Rusija]]) i Stoičkov ([[Bugarska]]) imali po jednu asistenciju (što je bio tadašnji glavni kriterij) pa su tako bili izjednačeni po svim tadašnjim kriterijima; zanimljivo je kako je Saljenko svih šest golova (ujedno i jedini reprezentativni golovi koje je postigao) postigao u grupnoj fazi (Rusija čak i nije prošla u drugi krug) te je tako bio jedini dobitnik Zlatne kopačke koji je sve golove postigao u grupnom dijelu turnira. Po pitanju Brončane lopte, Andersson ([[Švedska]]) i Romário ([[Brazil]]) su podijelili nagradu jer su, svaki, imali po tri asistencije, dok ostala dva igrača s po pet golova – [[Jürgen Klinsmann]] ([[Njemačka]]) i [[Roberto Baggio]] ([[Italija]]) – nisu imali toliko. <span id="Footnote: WC1998"></span>¹⁴ Batistuta ([[Argentina]]) i Vieri ([[Italija]]) su imali jednak broj asistencija, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: WC2002"></span>¹⁵ Klose ([[Njemačka]]) i Rivaldo ([[Brazil]]) su obojica imali po jednu asistenciju, zbog čega su podijelili Srebrnu kopačku, dok Brončana nije uručena. <span id="Footnote: Crespo"></span>¹⁶ Ukupno je osam igrača postiglo tri gola. Ronaldo, Crespo i [[Zinedine Zidane]] isticali su se jer su imali po jednu asistenciju, a dobitnici Srebrne i Brončane kopačke su određeni prema minutaži (308 minuta za Crespa, 411 za Ronalda i 559 za Zidana). <span id="Footnote: Muller"></span>¹⁷ Müller, Villa, Sneijder i [[Diego Forlán]] su, svaki, imali po pet golova. Müller je dobio Zlatnu kopačku jer je imao više asistencija (3) od ostalih (svaki po jednu). Villa je dobio Srebrnu loptu jer je na terenu proveo manje vremena od Sneijdera, a Sneijder je dobio Brončanu loptu jer je igrao manje minuta od Forlána. <span id="Footnote: Neymar"></span>¹⁸ [[Neymar]], [[Lionel Messi]] i [[Robin van Persie]] su svi postigli po četiri gola. Van Persie nije imao nijednu asistenciju na turniru, dok su Messi i Neymar imali po jednu; nagrada je uručena Neymaru jer je na terenu proveo 457 minuta, u odnosu na Messija, koji je igrao 693 minute. <span id="Footnote: Griezmann"></span>¹⁹ Ukupno je pet igrača – Griezmann, Lukaku, [[Denis Čerišev|Čerišev]], [[Cristiano Ronaldo]] i [[Kylian Mbappé|Mbappé]] – postiglo četiri gola na turniru. Griezmann je dobio Srebrnu kopačku jer je imao najviše asistencija među njima (2), dok je Brončana kopačka pripala Lukakuu zbog jedne asistencije. Ostala trojica nisu imali nijednu asistenciju. <span id="Footnote: Giroud"></span>²⁰ Ukupno su dva igrača – Giroud i [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] – postigla četiri gola na turniru. Ni Giroud, ni Álvarez nisu imali asistencija, ali je Giroud ukupno proveo manje minuta na terenu, zbog čega mu je pripala Brončana kopačka. </small> |} == Zlatna rukavica == '''Zlatna rukavica''' je nagrada koja se dodjeljuje najboljem golmanu na turniru. Uvedena je [[1994.]] godine kao '''[[Lav Jašin|Jašinova]] nagrada''', nazvana u čast legendarnog [[SSSR|sovjetskog]] golmana.<ref name="FIFA Awards">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |title=FIFA World Cups: Awards |publisher=FIFA.com |format=PDF |accessdate=2007-06-19 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203029/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_03a_fwc-awards_22643.pdf |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref> Aktualno ime nosi od [[2010.]] godine. FIFA-ina tehnička skupina odlučuje o dobitniku ove nagrade temeljem nastupa svih golmana na turniru. Iako golmani imaju svoje specifične nagrade, oni su također u konkurenciji za [[#Zlatna lopta|Zlatnu loptu]], čemu svjedoči primjer [[Oliver Kahn|Olivera Kahna]] iz [[2002.]] godine, kada je njemački golman dobio obe nagrade. Kako se nagrada službeno dodjeljuje od [[1994.]] godine, ovdje će biti navedeni samo službeni dobitnici; za golmane koji su bili uvršteni u idealne momčadi ranijih izdanja, a koji se u tom kontekstu mogu smatrati "dobitnicima" ove nagrade, vidjeti [[#All-Star momčad|niže]]. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! colspan=4| Jašinova nagrada |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! colspan=4| Zlatna rukavica |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2010. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009020412/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014">{{Cite web |title=FIFA Svjetsko prvenstvo 2014. |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |access-date=2018-07-09 |archive-date=2018-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622164635/https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/index.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najbolji mladi igrač == '''Najbolji mladi igrač''' je nagrada koja je prvi put uručena na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskom prvenstvu 2006.]] godine, kada ju je dobio njemački reprezentativac [[Lukas Podolski]]. Od tada, nagrada se dodjeljuje igraču koji je s početkom kalendarske godine imao najviše 21 godinu života. Izbor za dobitnika provodi se preko službenih stranica FIFA-e uz pomoć tehničke skupine.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|title=Hyundai Young Player Award|publisher=FIFA.com|accessdate=20 July 2014|archive-date=2015-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150119184337/http://www.fifa.com/worldcup/awards/young-player-award/intro.html|dead-url=yes}}</ref> [[FIFA]] je retroaktivno objavila izbor najboljeg mladog igrača od [[1958.]] do [[2002.]] godine,<ref>{{cite web|url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=award&Id=9|title=FIFA World Cup Best Young Player Award|publisher=footballdatabase.com|accessdate=11 March 2009}}</ref> a usput je organizirala i anketu za izbor najboljeg mladog igrača svih vremena. Sa 61% glasova, najboljim mladim igračem postao je [[Pelé]], dok su drugo i treće mjesto podijelili [[Teófilo Cubillas]], [[peru]]anski nogometaš koji je bio najbolji mladi igrač [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|prvenstva 1970.]], i [[Michael Owen]], [[engleska|engleski]] reprezentativac i dobitnik nagrade [[1998.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=14690.html |title=Pele, Best Young Player Ever |publisher=newagebd.com |accessdate=11 March 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090821144821/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid%3D14690.html |archivedate=21 August 2009 |df=dmy-all }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Dob ! Ref. |- ! colspan=5| Najbolji mladi igrač (retroaktivni izbor) |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]] | {{center|17}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1958"/> |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1962"/> |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1966"/> |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|POLJ|1928}} [[Władysław Żmuda]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Antonio Cabrini]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BEL}} [[Enzo Scifo]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{flagicon|SFRJ}} [[Robert Prosinečki]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{flagicon|NIZ}} [[Marc Overmars]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen]] | {{center|18}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- !colspan=5| Najbolji mladi igrač |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]] | {{center|20}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |title=Muller named Hyundai Best Young Player |publisher=FIFA.com |date=9 March 2011 |accessdate=9 June 2012 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203010832/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1394236.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Paul Pogba]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|title=Hyundai Young player award : Paul Pogba|first=|last=FIFA.com|date=14 July 2014|website=FIFA.com|accessdate=27 August 2017|archive-date=2018-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428113413/http://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=7/video=hyundai-young-player-award-paul-pogba-2405305.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]] | {{center|19}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="BBC"/> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] | {{center|21}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22"/> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=2 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == FIFA Fair Play trofej == '''FIFA Fair Play trofej''' daje se reprezentaciji koja je skupila najmanje kartona i isključenja tokom turnira, a dodjeljuje se od [[1970.]] godine; uvjet je da se reprezentacija plasirala u drugi krug natjecanja. Reprezentacije kojima se uručuje ova nagrada dobivaju FIFA Fair Play trofej, diplomu, Fair Play medalju za svakog igrača i nogometu opremu za razvoj tog sporta među mladima u vrijednosti od $50,000.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|format=PDF|title=XXI. Special awards and protocol|publisher=[[FIFA]]|page=52|accessdate=19 October 2008|archive-date=2018-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211011054/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/fwc06_regulations_en_1558.pdf|dead-url=yes}}</ref> Inicijalno, trofej se sastojao samo od pisane diplome. Od [[1982.]] do [[1990.]], dodjeljivao se trofej s likom [[Sport Billy]]ja, animiranog lika koji je postao ikona fair playja.<ref>{{cite book|url=http://www.dmu.ac.uk/documents/world-cup-2014/world-cup-24-objects.pdf|title=A History of the World Cup in 24 Objects|publisher=De Montfort University, Leicester|author=David Goldblatt and Jean Will|page=18}}</ref><ref>[[#82tech|1982 Technical Report]], page 222: "Sport Billy - the FIFA Fair Play Trophy"</ref> Od [[1994.]] godine, dodjeljuje se obični trofej s likom nogometaša.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|title=FIFA Award Trophies|publisher=FIFA.com|format=PDF|accessdate=20 July 2014|archive-date=2018-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212071551/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/raawards/ip-401_07a_trophies_31450.pdf|dead-url=yes}}</ref> [[Peruanska nogometna reprezentacija|Peru]] je bio prvi dobitnik nagrade [[1970.]] godine, nakon što nisu dobili ni žuti ni crveni karton na cijelom prvenstvu.<ref>{{cite web |url=http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |title=España campeón, del fair play, en Sudáfrica 2010 |publisher=Peru.com |date=14 July 2010 |accessdate=20 October 2011 |archive-date=2011-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614174507/http://www.peru.com/futbol/mundial/2010/equipos20100706/106382/Espana-campeon-del-fair-play-en-Sudafrica-2010 |dead-url=yes }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! rowspan=2| Godina ! rowspan=2| Domaćin ! rowspan=2| Dobitnik nagrade ! colspan=3| Statistika ! rowspan=2| Ref. |- ! Uta. ! {{yel}} ! {{sent off}} |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{NogRep|PER}} | {{center|4}} | {{center|0}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1970"/> |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{flagicon|NJE}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{center|7}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1974"/> |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{NogRep|ARG}} | {{center|7}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1978"/> |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1982"/> |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] | {{center|5}} | {{center|3}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1986"/> |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{NogRep|ENG}} | {{center|7}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1990"/> |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|1}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! rowspan=2| [[1998.]] | rowspan=2| {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{center|7}} | {{center|13}} | {{center|3}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC1998"/> |- | {{NogRep|ENG}} | {{center|4}} | {{center|5}} | {{center|1}} |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|BEL}} | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! rowspan=2| [[2006.]] | rowspan=2| {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|BRA}} | {{center|5}} | {{center|11}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="WC2006"/> |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|6}} | {{center|0}} |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|7}} | {{center|8}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2010"/> |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{NogRep|KOL}} | {{center|5}} | {{center|5}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2014"/> |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{center|4}} | {{center|2}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=FIFA Fair Play Trophy |url=https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |access-date=2018-07-15 |archive-date=2018-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721192001/https://www.fifa.com/worldcup/awards/fifa-fair-play-trophy/ |dead-url=yes }}</ref> |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{NogRep|ENG}} | {{center|5}} | {{center|1}} | {{center|0}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="FIFA22">{{Cite web |title= Mbappe pips Messi to Golden Boot |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/kylian-mbappe-wins-golden-boot-top-goalscorers-fifa-world-cup-qatar-2022 |access-date=2022-12-18 |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref> |- ! [[2026.]] | {{flag|Kanada}} / {{flag|Meksiko}} / {{flag|Sjedinjene Države}} | colspan=4 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} == Najzanimljivija ekipa == '''FIFA-ina nagrada za najzanimljiviju ekipu''' uručuje se reprezentaciji koja je ostavila najbolju subjektivni dojam na gledatelje temeljem svog pristupa nogometnoj igri. Radilo se ovdje isključivo o nagradi publike, a pobjednička reprezentacija određivala se javnim glasovanjem. Prva nagrada dodijeljena je [[1994.]] godine, a posljednja [[2006.]] godine. Iako su izbori za najzanimljiviju ekipu provođeni i za kasnije turnire, FIFA tu distinkciju od [[2006.]] godine ne priznaje kao svoju službenu nagradu. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Godina ! Domaćin ! Dobitnik nagrade ! Ref. |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{NogRep|BRA}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1994"/> |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{flagicon|FRA|1976}} [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC1998"/> |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}} / {{flag|Južna Koreja}} | {{NogRep|JKO}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2002"/> |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{NogRep|POR}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="WC2006"/> |} == All-Star momčad == '''All-Star momčad''' je idealna momčad svakog prvenstva, sastavljena od najboljih igrača na turniru. Ova nagrada je bila službena [[FIFA]]-ina distinkcija samo od [[1994.]] do [[2006.]] godine, dok je sponzor natjecanja bila kompanija [[MasterCard]].<ref name=94team>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/16/sports/world-cup-94-romario-and-baggio-among-first-all-star-cast.html|title=WORLD CUP '94; Romario and Baggio Among First All-Star Cast|newspaper=The New York Times|date=16 July 1994}}</ref> Ipak, idealne momčadi birale su se i prije [[1994.]] godine, ali i poslije [[2006.]] godine. Historijski, idealnu momčad birala je skupina novinara (mahom iz Europe i Južne Amerike) i stručnjaka, dok je od [[2010.]] godine organizirana javna anketa za izbor najbolje momčadi.<ref>{{cite web|url=http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |title=FIFA World Cup All-Star Team – Football world Cup All Star Team |publisher=Football.sporting99.com |date= |accessdate=28 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html |archivedate=30 June 2016 |df=dmy }}</ref><ref name=yingli>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|title=Spaniards dominate Dream Team|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2010|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140521034724/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1274177/index.html|dead-url=yes}}</ref> Broj igrača varirao je tokom godina. Inicijalno je bilo odabirano 11 igrača, koji bi bili raspoređeni u različite formacije; prvi izuzetak od tog pravila dogodio se [[1990.]], kada su izabrana dva golmana tako da je ukupan broj igrača porastao na 12. Tokom prvog službenog izbora [[1994.]] godine, FIFA je odabrala 11 najboljih igrača, mada je od [[1998.]] do [[2006.]] taj broj proširen na 22 ([[1998.]]), odnosno 23 ([[2002.]] i [[2006.]]); tokom izbora [[1998.]] i [[2002.]] odabrana je idealna momčad od 16 igrača plus šest, odnosno sedam zamjena, dok su [[2006.]] godine odmah izabrana 23 igrača. Nakon ukidanja nagrade, organiziran je javni izbor na mrežnim stranicama FIFA-e, na kojem se odabire idealna jedanaestorka, ali i najbolji izbornik turnira; najbolji izbornik više se nije birao od [[2018.]] godine. {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: left;" |- ! Turnir ! Golman ! Obrana ! Vezni red ! Napad ! Izbornik ! Ref. |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[1930.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Enrique Ballestrero]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[José Nasazzi]]<br>{{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} [[Milutin Ivković]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|URU}} [[Álvaro Gestido]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Leandro Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Pedro Cea]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Castro]]<br>{{flagicon|URU}} [[Héctor Scarone]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Guillermo Stábile]]<br>{{flagicon|SAD|1912}} [[Bert Patenaude]] |rowspan=14 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[1934.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Ricardo Zamora]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA|1931}} [[Jacinto Quincoces]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Eraldo Monzeglio]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Luis Monti]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Attilio Ferraris]]<br>{{flagicon|ŠPA|1931}} [[Leonardo Cilaurren]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Giuseppe Meazza]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Raimundo Orsi]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Enrique Guaita]]<br>{{flagicon|AUT}} [[Matthias Sindelar]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|FRA|1830|size=30px}}<br>[[1938.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[František Plánička]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Pietro Rava]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Alfredo Foni]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Domingos da Guia]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Michele Andreolo]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Ugo Locatelli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ITA|1861}} [[Silvio Piola]]<br>{{flagicon|ITA|1861}} [[Gino Colaussi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[György Sárosi]]<br>{{flagicon|MAĐ|1920}} [[Gyula Zsengellér]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Leônidas]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[1950.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Roque Máspoli]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Nilsson]]<br>{{flagicon|ŠPA|1945}} [[José Parra Martínez|José Parra]]<br>{{flagicon|URU}} [[Víctor Rodríguez Andrade]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Obdulio Varela]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Bauer (fudbaler)|Bauer]]<br>{{flagicon|URU}} [[Alcides Ghiggia]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Jair da Rosa Pinto|Jair]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Zizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Ademir Menezes|Ademir]]<br>{{flagicon|URU}} [[Juan Alberto Schiaffino]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVI|size=30px}}<br>[[1954.]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Gyula Grosics]] |align=left valign=top| {{flagicon|AUT}} [[Ernst Ocwirk]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|URU}} [[José Santamaría]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Fritz Walter]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[József Bozsik]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Nándor Hidegkuti]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Zoltán Czibor]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Rahn]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Ferenc Puskás]]<br>{{flagicon|MAĐ|1949}} [[Sándor Kocsis]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[1958.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Harry Gregg]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Hilderaldo Bellini|Bellini]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Nílton Santos]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIR}} [[Danny Blanchflower]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Didi (fudbaler)|Didi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Gunnar Gren]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Raymond Kopa]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1889a}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|BRA|1889a}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|FRA|1958}} [[Just Fontaine]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ČIL|size=30px}}<br>[[1962.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ČSSR}} [[Viliam Schrojf]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Djalma Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Cesare Maldini]]<br>{{flagicon|SSSR|1955}} [[Valerij Voronjin]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Schnellinger]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Mário Zagallo]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Zito (fudbaler)|Zito]]<br>{{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1960}} [[Vavá]]<br>{{flagicon|BRA|1960}} [[Garrincha]]<br>{{flagicon|ČIL}} [[Leonel Sánchez]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[1966.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]] |align=left valign=top| {{flagicon|ENG}} [[George Cohen]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Moore]]<br>{{flagicon|POR}} [[Vicente Lucas|Vicente]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Silvio Marzolini]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon|POR}} [[Mário Coluna]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|MAĐ}} [[Flórián Albert]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Uwe Seeler]]<br>{{flagicon|POR}} [[Eusébio]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1970.]] |align=left valign=top| {{flagicon|URU}} [[Ladislao Mazurkiewicz]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]]<br>{{flagicon|URU}} [[Atilio Ancheta]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Giacinto Facchetti]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Gérson]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Rivellino]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Pelé]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Gerd Müller]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Jairzinho]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[1974.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Sepp Maier]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Paul Breitner]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Wolfgang Overath]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Kazimierz Deyna]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Neeskens]] |align=left valign=top| {{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Johan Cruijff]]<br>{{flagicon|POLJ|1928}} [[Grzegorz Lato]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[1978.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ubaldo Fillol]] |align=left valign=top| {{flagicon|ZNJE}} [[Berti Vogts]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Ruud Krol]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Daniel Passarella]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Alberto Tarantini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Dirceu]]<br>{{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Rensenbrink]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Bettega]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Mario Kempes]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|ŠPA|size=30px}}<br>[[1982.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Dino Zoff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Luizinho]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Claudio Gentile]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Fulvio Collovati]] |align=left valign=top| {{flagicon|POLJ}} [[Zbigniew Boniek]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Paulo Roberto Falcão|Falcão]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Zico]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Rossi]]<br>{{flagicon|ZNJE}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- ! {{flagicon|MEX|size=30px}}<br>[[1986.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jean-Marie Pfaff]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA|1968}} [[Josimar]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Manuel Amoros]]<br>{{flagicon|BRA|1968}} [[Júlio César (fudbaler rođen 1963.)|Júlio César]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Jan Ceulemans]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Jean Tigana]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Michel Platini]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]] |align=left valign=top| {{flagicon|DAN}} [[Preben Elkjær Larsen]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Emilio Butragueño]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar">[https://web.archive.org/web/20160630203237/http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html All-Star momčadi]</ref> |- ! {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[1990.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Sergio Goycochea]]<br>{{flagicon|CRC}} [[Luis Gabelo Conejo]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Andreas Brehme]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Franco Baresi]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Lothar Matthäus]]<br>{{flagicon|SFRJ}} [[Dragan Stojković]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Paul Gascoigne]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Salvatore Schillaci]]<br>{{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klinsmann]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="AllStar"/> |- !colspan=7| Službeni izbor |- ! {{flagicon|SAD|size=30px}}<br>[[1994.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Michel Preud'homme]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Jorginho]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Márcio Roberto dos Santos|Márcio Santos]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Paolo Maldini]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Krasimir Balakov]]<br>{{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]<br>{{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Brolin]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Romário]]<br>{{flagicon|BUG}} [[Hristo Stoičkov]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Roberto Baggio]] |rowspan=6 {{N/A}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=94team/> |- !rowspan=2| {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[1998.]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Fabien Barthez]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[José Luis Chilavert]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Marcel Desailly]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Frank de Boer]]<br>{{flagicon|PAR|1990}} [[Carlos Gamarra]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Dunga]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Michael Laudrup]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Edgar Davids]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|HRV}} [[Davor Šuker]]<br>{{flagicon|DAN}} [[Brian Laudrup]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Bergkamp]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name=98team>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|title=FIFA Technical Study Group designates MasterCard All-Star Team|date=10 July 1998|accessdate=20 July 2014|publisher=FIFA.com|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129073958/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71747/index.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar|van der Sar]] • {{flagicon|ARG}} [[Juan Sebastián Verón|Verón]] • {{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry|Henry]] • {{flagicon|NGA}} [[Jay-Jay Okocha|Okocha]] • {{flagicon|ENG}} [[Michael Owen|Owen]] • {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Christian Vieri|Vieri]] |- ! rowspan=2| {{flagicon|JAP|size=30px}}{{flagicon|JKO|size=30px}}<br>[[2002.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Oliver Kahn]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Rüştü Reçber]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Roberto Carlos]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Fernando Hierro]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Alpay Özalan]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Rivaldo]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Ronaldinho]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon|SAD}} [[Claudio Reyna]]<br>{{flagicon|JKO}} [[Yu Sang-cheol]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon|SEN}} [[El Hadji Diouf]]<br>{{flagicon|TUR}} [[Hasan Şaş]] |style="font-size:smaller; text-align: center;" rowspan=2| <ref name="TR02"/> |- ! Rezerve |style="font-size:smaller;" colspan=3| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas|Casillas]] • {{flagicon|BRA}} [[Cafu]] • {{flagicon|NJE}} [[Dietmar Hamann|Hamann]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Joaquín Sánchez Rodríguez|Joaquín]] • {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata|Nakata]] • {{flagicon|SAD}} [[Landon Donovan|Donovan]] • {{flagicon|BEL}} [[Marc Wilmots|Wilmots]] |- ! {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[2006.]] |align=left valign=top| {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluigi Buffon]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Pereira (golman)|Ricardo]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Roberto Ayala]]<br>{{flagicon|ENG}} [[John Terry]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Lilian Thuram]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Fabio Cannavaro]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gianluca Zambrotta]]<br>{{flagicon|POR}} [[Ricardo Carvalho]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Zé Roberto]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Patrick Vieira]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Zinedine Zidane]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Andrea Pirlo]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Gennaro Gattuso]]<br>{{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]<br>{{flagicon|POR}} [[Maniche]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Hernán Crespo]]<br>{{flagicon|FRA|1976}} [[Thierry Henry]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Luca Toni]]<br>{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Francesco Totti]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name="TR06"/> |- !colspan=7 | Neslužbeni izbor |- ! {{flagicon|JAR|size=30px}}<br>[[2010.]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Casillas]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Carles Puyol]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Maicon Sisenando|Maicon]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Xavi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Bastian Schweinsteiger]]<br>{{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Andrés Iniesta]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[David Villa]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Forlán]] |align=left valign=top| {{flagicon|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=yingli/> |- ! {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[2014.]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]] |align=left valign=top| {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|BRA}} [[David Luiz]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Ángel Di María]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Toni Kroos]]<br>{{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]] |align=left valign=top| {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]<br>{{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |align=left valign=top| {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]] |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref name=oidream>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|title=Dream Team winners earn Sony prizes|first=|last=FIFA.com|date=15 July 2014|publisher=|accessdate=27 August 2017|archive-date=2014-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140723205724/http://www.fifa.com//worldcup/news/y=2014/m=7/news=dream-team-winners-earn-sony-prizes-2406063.html|dead-url=yes}}</ref> |- ! {{flagicon|RUS|size=30px}}<br>[[2018.]] |align=left valign=top| {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Raphaël Varane]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]<br>{{flagicon|URU}} [[Diego Godín]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Marcelo]] |align=left valign=top| {{flagicon|HRV}} [[Luka Modrić]]<br>{{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]<br>{{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] |align=left valign=top| {{flagicon|FRA|1976}} [[Kylian Mbappé]]<br>{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]<br>{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] | {{N/A|Bez izbora}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| <ref>{{Cite web |title=Hisense Fan Dream Team |url=https://dreamteam.fifa.com/en/home |access-date=2018-07-18 |archivedate=2018-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180626225201/https://dreamteam.fifa.com/en/home |deadurl=yes }}</ref> |- ! {{flagicon|KAT|size=30px}}<br>[[2022.]] |align=left valign=top colspan=5 {{N/A|Bez izbora}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |- ! {{flagicon|KAN|size=30px}}<br>{{flagicon|MEX|size=30px}}<br>{{flagicon|SAD|size=30px}}<br>[[2026.]] |align=left valign=top colspan=5 {{N/A|TBD}} |style="font-size:smaller; text-align: center;"| |} ==Reference== {{reflist|2}} == Vanjske veze == * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#gball For Mario Kempes & Paolo Rossi 1978] * [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1930/wc30index.html For Guillermo Stábile 1930] * [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4895404.stm For Wolfgang Overath 1970] * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html FIFA World Cup Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528002811/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/awards/index.html |date=2010-05-28 }} {{Svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{Najbolji strijelci Svjetskih nogometnih prvenstava}} [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo| ]] dso5exlluwxgdhiva3eee8uui7y83yf 0 18215 42589194 42567542 2026-05-07T16:58:55Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589194 wikitext text/x-wiki {{Politička partija 4 (SR) | ime = Savez komunista Jugoslavije | izvorno_ime = {{jez-sl|Zveza komunistov Jugoslavije}}<br />{{jez-mak|Сојуз на комунистите на Југославија}} | bojakod = red | logo = Emblem of the LCY (SKJ).svg | lider = [[Josip Broz Tito]] <small>(najznačajniji)</small> | osnivač = Prof. [[Filip Filipović]] | osnovana = [[1919.]] ([[Kongres ujedinjenja|Prvi kongres SRPJ(k)]])<br />[[1920.]] ([[Drugi kongres KPJ]]) | slogan = Proleteri svih zemalja, ujedinite se! | naslednik = [[Socijalistička partija Srbije]], [[Socijaldemokratska partija Hrvatske]], [[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine]], [[Socijalni demokrati (Slovenija)|Socijalni demokrati]], [[Socijademokratski savez Makedonije]], [[Demokratska partija socijalista Crne Gore]] | sedište = [[Beograd]], [[Srbija]] | država = [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavija]] | novine = ''[[Borba (novine)|Borba]]'' | mladi ogranak = [[Savez komunističke omladine Jugoslavije]], [[Savez pionira Jugoslavije]] | ideologija = [[komunizam]]<br />[[marksizam-lenjinizam]]<br />[[titoizam]] | pozicija = [[ljevica]],<ref>{{cite book|ref=harv|author1=Silvio Pons|author2=Robert Service|title=A Dictionary of 20th-Century Communism|url=https://books.google.com/books?id=C2iYDwAAQBAJ&pg=PA230|year=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-15429-9}}</ref> [[ekstremna ljevica]]<ref>{{cite book |last = Kranjc |first = Gregor Joseph |title = To Walk with the Devil: Slovene Collaboration and Axis Occupation, 1941-1945 |publisher = University of Toronto Press |location = Toronto |isbn = 9781442613300 |year = 2013 |url = https://books.google.com/books?id=wNiXtQEACAAJ |page=37}}</ref> | međunarodno_članstvo = [[Kominterna]] <small>(do 1943.)</small><br />[[Kominform]] <small>(do 1948.)</small> | evropsko_članstvo = | boje = {{legend inline|#DD0000|crvena}}, {{legend inline|#FFCD00|žuta}} | internet_stranica = }} {{Politika SFRJ}} '''Komunistička partija Jugoslavije''' ('''KPJ'''; {{jez-sl|Komunistična partija Jugoslavije}}, {{jez-mak|Комунистичка партија на Југославија}}), od [[1952]]. godine '''Savez komunista Jugoslavije''' ('''SKJ'''; {{jez-sl|Zveza komunistov Jugoslavije}}, {{jez-mak|Сојуз на комунистите на Југославија}}), je bila [[komunizam|komunistička]] [[politička partija|partija]] u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslaviji]]. KPJ je [[Prvi osnivački kongres SRPJ(k)|osnovana]] [[1919]]. godine kao najsnažnija KP na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]]<ref name="Pavluško"/>, pod nazivom '''[[Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista)]]''' ('''SRPJ(k)''').<ref>{{jez-sl|Socialistična delavska partija (komunistoa)}}; {{jez-mak|Социјалистичка работничка партија (комунисти)}}</ref> Nakon velikog uspeha na izborima, zabranjena je i desetkovana policijskom represijom već krajem [[1920]]. godine.<ref name="Pavluško">Žan-Žak Mari i Pavluško Imširović – Predgovor srpskohrvatskom izdanju knjige „Trockizam i trockisti“. Polinom, Beograd 2011.</ref> Od 1918. do 1928. godine trajao je "dramatski period" partijskog života, tragično razdob­lje krvavih sudara sa dvorom i generalatom, a isto tako razorne "frakcijske borbe" između ljevice i desnice unutar partijskih redova.<ref name="automatski generisano1">{{Cite web |title=e-novine.com - Gonjen i ucijenjen, solidan kandidat smrti |url=http://www.e-novine.com/feljton/97845-Gonjen-ucijenjen-solidan-kandidat-smrti.html |access-date=2014-07-24 |archivedate=2014-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426110657/http://www.e-novine.com/feljton/97845-Gonjen-ucijenjen-solidan-kandidat-smrti.html |deadurl=yes }}</ref> Uprkos tome, ilegalna KPJ do 1928. godine održava svoja prva četiri kongresa, a onda u narednih 20. godina ne održava nijedan. U periodu bez kongresa (1928-1948) došlo je do "rigidne staljinizacije KPJ", koja kulminira sa likvidacijom [[Centralni komitet|CK]] [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]] [[1937]]. i imenovanjem [[Josip Broz Tito|Josipa Broza]] za generalnog sekretara [[1940]]. godine.<ref name="Pavluško"/> Tokom drugog svetskog rata od [[1941]]. do [[1945]]. godine, KPJ je predvodila [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|narodnoooslobodilački partizanski pokret]], koji je porazio fašističke [[sile Osovine]] i njihove [[kolaboracija|domaće saradnike]], oslobodivši Jugoslaviju. Od 12.000 predratnih članova KPJ, u ratu je poginulo 9.000.<ref name="Perović">{{Cite web |title=Latinka Perović: Novi prilozi za biografiju jedne zemlje |url=http://www.e-novine.com/kultura/kultura-tema/91679-Novi-prilozi-biografiju-jedne-zemlje.html |access-date=2013-11-05 |archivedate=2016-11-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161113034005/http://www.e-novine.com/kultura/kultura-tema/91679-Novi-prilozi-biografiju-jedne-zemlje.html |deadurl=yes }}</ref> Nakon oslobođenja, partija je brzo učvrstila svoju moć, promenila iz temelja državno uređenje i uvela [[socijalizam]] i [[jednopartijski sistem]] u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|novoj Jugoslaviji]]. Partija, na čijem čelu je od [[1937]]. do [[1980]]. godine bio [[Josip Broz Tito]], je bila prva komunistička partija na vlasti u istoriji komunističkog pokreta koja se otvoreno suprotstavila zajedničkoj politici koju je diktirao [[Sovjetski Savez]] i bila je izbačena iz [[Informbiro]]a [[1948]]. godine, kada je [[Staljin]] optužio Tita za [[nacionalizam]] i skretanje udesno. Nakon unutrašnjih [[čistka|čistki]], partija je promenila ime u '''''Savez komunista Jugoslavije''''' i usvojila politiku [[radničko samoupravljanje|radničkog samoupravljanja]] i nezavisnog komunizma, poznatu kao [[titoizam]]. Jugoslovensko društvo je od agrarnog postalo industrijsko društvo, partija radnika i seljaka postala je partija srednjih slojeva, stvoreno je socijalističko građanstvo, a porast potrošnje i životnog standarda pacifikovao je etničke napetosti. Uz sve to, „stvoren je spoljnopolitički identitet“ zasnovan na [[politika nesvrstanosti|politici nesvrstanosti]], koji je postao „značajan stub jugoslovenske državne ideje“.<ref name="Perović"/> Doživotni predsednik Tito je umro [[1980]]. godine. Partija se raspala januara [[1990]]. godine, na svom [[14. kongres SKJ|Četrnaestom kongresu]], a ubrzo zatim je došlo do [[građanski rat|građanskog rata]] i [[Raspad Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije|raspada Jugoslavije]]. == Kongres ujedinjenja == {{Glavni članak|Prvi kongres SRPJ(k)}} [[Datoteka:Delegati Prvog kongresa SRPJ(k).JPG|minijatura|Delegati Prvog kongresa SRPJ(k) ispred zgrade nekadašnjeg hotela Slavija, Beograd 1919. godina.]] Krajem [[19. vek|XIX]] i početkom [[XX vek]]a u gotovo svim jugoslovenskim zemljama osnivaju se radničke partije. [[Prvi svetski rat]] je ušao u radnički pokret kao prihvatanje osnovnih smernica [[Druga Internacionala|Druge Internacionale]] o suprostavljanju ratu i ratnim opasnostima. Pobeda [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]] [[1917]]. bila je podsticaj za dublja revolucionarna kretanja. [[1918]]. godine je formirana [[Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji|Jugoslavenska komunistička grupa]] pri [[Svesavezna komunistička partija (boljševika)|Ruskoj komu­nističkoj partiji (boljševika)]], čiji je sekretar bio [[Vladimir Ćopić]].<ref>Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 34), Beograd, 1989.</ref> Iste godine je u Rusiji osnovana Komunistička partija Srba, Hrvata i Slove­naca. Revolucionarno buđenje masa u Jugoslaviji proširuje se pod uticajem povratnika iz Oktobarske revolucije iz [[Rusija|Rusije]] i [[Mađarska Sovjetska Republika|revolucije u Mađarskoj]] [[1919]]. godine. U vreme stvaranja [[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevine SHS]], u decembru [[1918]]. godine, rukovodstva socijaldemokratskih partija Srbije i Bosne i Hercegovine dala su inicijativu za ujedinjenje radničkih organizacija u novoj državi. Kongres ujedinjenja socijaldemokratskih partija i organizacija, održan u Beogradu od [[20. april|20]]. do [[23. april]]a [[1919]]. godine. Na Kongresu je bio prisutno 432 delegata koja su zastupali '''130.000''' organizovanih pripadnika klasnog radničkog pokreta iz svih krajeva zemlje. Kongres je doneo odluku o stvaranju '''[[Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista)|Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista)]]''' ('''SRPJ(k)''') - izjasnio se za revoluciju i diktaturu proletarijata i za pristupanje [[Komunistička internacionala|Komunističkoj internacionali]]. Usvojen je Statut partije, sličan statutima ranijih socijaldemokratskih partija. Izabrano je rukovodstvo partije, a za predsednika, odnosno sekretara izrabrani su [[Filip Filipović (revolucionar)|Filip Filipović]] i [[Živko Topalović]].<ref>''Istorija SKJ'', 62-64. str.</ref> U novoosnovanu Partiju ušli su na tom Kongresu u celini ''[[Srpska socijaldemokratska stranka]]'', ''Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine'', ''Socijaldemokratska partija Dalmacije'' i deo članstva ''Socijaldemokratske stranke Hrvatske i Slovenije''. Tada je uz učestvovanje istih delegata održan i Kongres sindikalnog ujedinjenja, koji se izjasnio za jedinstvo sindikalnog pokreta i izabrao '''[[Centralno radničko sindikalno veće Jugoslavije]]''' ('''CRSVJ'''). Održana je i Konferencija žena socijalistkinja koja je prihvatila program SRPJ(k). U Zagrebu je [[10. oktobra]] [[1919]]. godine osnovan '''[[Savez komunističke omladine Jugoslavije]]''' ('''SKOJ''') koji je takođe usvojio program SRPJ(k). == Izborni uspeh i zabrana == {{main|Obznana}} [[Datoteka:Filip Filipovic.jpg|minijatura|185px|Prof. [[Filip Filipović]], jedan od osnivača KP Jugoslavije i njen prvi sekretar, izabran za [[Gradonačelnik Beograda|gradonačelnika Beograda]] [[1920]]. godine, kome nije dozvoljeno da preuzme funkciju.]] [[Datoteka:Svetozar Delić.jpg|minijatura|left|185px|[[Svetozar Delić]], komunist, izabran za [[Gradonačelnik Zagreba|gradonačelnika Zagreba]] [[1920]]. godine, kome nije dozvoljeno da preuzme funkciju.]] Na '''[[Drugi kongres KPJ|Drugom kongresu KPJ]]''', održanom od [[20. jun|20]]. do [[25. jun]]a [[1920]]. godine u [[Vukovar]]u, usvojen je prvi program Partije, u kojem su izlažene idejno-političke osnove i ciljevi revolucionarne borbe i promenjeno je ime partije u Komunistička partija Jugoslavije. Za nove sekretare partije izabrani su [[Filip Filipović (revolucionar)|Filip Filipović]] i dr [[Sima Marković]]. Na opštinskim izborima u martu i avgustu [[1920]]. partija je osvojila mnoge gradove ([[Beograd]], [[Zagreb]], [[Osijek]], [[Skoplje]], [[Niš]] i dr.), a na izborima za Ustavotvornu skupštinu, novembra [[1920]], dobila je 59 mandata, od ukupno 419 poslaničkih mandata čime je postala treće stranka po broju poslanika u Skupštini. Gledajući po današnjim državama KPJ je svoj najbolji rezultat imala u Crnoj Gori s 38 % glasova, potom u Srbiji s 15 % dok je u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Sloveniji osvojila po manje od 10 % glasova. U leto 1920. godine KPJ je imala preko '''65.000''' članova, ujedinjeni sindikati oko '''210.000''', a ujedno je pobedila na izborima, osvojila vlast u gradu Beogradu iako će joj potom kralj zabraniti formiranje gradske vlasti. Smatrajući Komunističku partiju za pretnju, [[kralj Aleksandar]] je, optužujući KPJ da priprema prevrat, iskoristio sukobe sa žandarmerijom i vojskom u štrajkovima rudara [[BiH|Bosne i Hercegovine]] i [[Slovenija|Slovenije]], te je objavio „[[Obznana|Obznanu]]“, tj. naredio je da se do donošenja [[Ustav]]a zabranjuje svaka komunistička aktivnost. Čim je usvojen novi ustav, Skupština je [[2. avgusta]] [[1921]]. godine donela "Zakon o zaštiti države", kojim je komunistička aktivnost kvalifikovana kao zločinačka. U obrazloženju tog zakona KPJ je optužena kao krivac za neuspeli [[Atentat na regenta Aleksandra Karađorđevića (1921)|atentat na regenta Aleksandra]] i atentat na ministra policije [[Milorad Drašković|Milorada Draškovića]]. == Progon partije i frakcijska borba == {{main|Sukob leve i desne frakcije u KPJ}} [[Datoteka:Radnicke novine 1920.jpg|minijatura|Naslovna stranica cenzurisanih [[Radničke novine|Radničkih novina]] iz 1920. godine.]] [[Datoteka:Trisa-kaclerovic kragujevac.jpg|thumb|[[Triša Kaclerović]], sekretar KPJ, govori na skupu u Kragujevcu protiv [[Obznana|Obznane]].]] [[Datoteka:Radnici 1924.jpg|thumb|Grupa komunista i naprednih radnika jednog električarskog preduzeća u Beogradu 1924. godine.]] U leto [[1921]]. godine su pohapšeni poslanici KPJ u parlamentu.<ref name="automatski generisano3">http://books.google.rs/books?id=857cMqogQY4C&pg=PA129&lpg=PA129&dq=Wreckage+or+Recovery:+A+Tale+of+Two+Parties&source=bl&ots=yTGYMN5o-Z&sig=urPuLJpzibFZy-SIa5tWOLC2oDM&hl=en&sa=X&ei=LPbQU-mWMKGc0QWW6IHQDA&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Wreckage%20or%20Recovery%3A%20A%20Tale%20of%20Two%20Parties&f=false</ref> Zabrana partije i hapšenje komunističkog vođstva zadalo je ozbiljan udarac KPJ. U to vrijeme postojalo je tri rukovodstva KPJ – jedno izabrano na Vukovarskom kongresu, koje je bilo uglavnom u zatvoru, zatim Zamjenički izvršni odbor u ilegali u zemlji, i treće, Izvršni odbor formiran u Beču, kao Zagranični biro.<ref name="Požar-Cvijić">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 47-52), Beograd, 1989.</ref> U ilegali su počele frakcijske borbe u KPJ. Ubrzo je konstituisana Leva frakcija unutar KPJ, koja je uspostavila vezu sa Komunističkom radničkom partijom Nemačke (ocepljenom od KP Nemačke), u nameri da raskrinkaju "oportunističku politiku Treće internacionale."<ref name="automatski generisano7">[http://www.left-dis.nl/uk/ciliga.htm AN AMBIGUOUS JOURNEY - Ante Ciliga (1898-1992)<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> [[Sima Marković]], vođa desne frakcije, je radio u nezavisnim sindikatima sa sedištem u Beogradu, smatrajući da je zabrana KPJ prolazna i da ima mesta za rad.<ref name="automatski generisano3" /> Istovremeno, na četvrtom kongresu Kominterne 1922. godine, govornici su kritikovali vođe KPJ koji su bili "posvetili svu svoju pažnju izbornoj pobedi", zapostavljajući komunističke metode klasne borbe.<ref name="automatski generisano7" /> Beograd je bio centar desne frakcije, dok je Zagreb bio centar leve frakcije, i tradicionalno najveće partijske organizacije.<ref name="automatski generisano3" /> Vođe ljevice su bili [[Đuro Cvijić]], [[Kamilo Horvatin]], [[Kosta Novaković]], [[Triša Kaclerović]], [[August Cesarec]], [[Moše Pijade]], [[Pavle Pavlović]], [[Rajko Jovanović]], [[Vladimir Ćopić]] i drugi.<ref>http://books.google.rs/books?id=te6bAAAAMAAJ&q=Kosta+Novakovi%C4%87&dq=Kosta+Novakovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=EBHVU5bnIKHnywPKtIG4Cg&ved=0CHkQ6AEwETge</ref><ref name="Požar-Marković"/> Na čelu desnice stajali su dr [[Sima Marković]], [[Lazar Stefanović]], [[Milivoje Kaljević]], [[Ljuba Radovanović]], [[Života Milojković]], [[Mihajlo Todorović]] i drugi.<ref name="Požar-Marković">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 154-166), Beograd, 1989.</ref><ref name="Petar Požar 1989">Petar Požar, Jugosloveni žrtve staljinskih čistki (str. 19), Beograd, 1989.</ref> Centralni komitet KPJ odlučio je da se uz zabranjenu KPJ osnuje jedna legalna radnička partija preko koje bi komunisti vodili borbu protiv buržoaske vlasti. U januaru [[1923]]. održana je u [[Beograd]]u zemaljska konferencija na kojoj je osnovana '''[[Nezavisna radnička partija Jugoslavije]]''' ('''NRPJ'''). Partija je u to vreme imala 1.000 članova i izdavala je svoje novine „Okovani radnik“. Kroz debatu (1923.) u Nezavisnoj radničkoj partiji Jugoslavije, KPJ je postavila osnove svoje politike u nacionalnom pitanju.<ref name="Perović"/> Diskusija oko nacionalnog pitanja i državnog ujedinjenja vođena je tokom 1920-ih godina "između odvojenih par­tijskih grupa podjednako strastveno", a u njoj učestvu­ju gotovo svi istaknuti partijski funkcionari ([[Sima Marković]], [[Rajko Jovanović]], [[Đuro Cvijić]], [[Kamilo Horvatin]], [[Ante Ciliga]], [[August Cesarec]], [[Triša Kaclerović]] i drugi). Diskusija se kretala u okviru začaranog kruga: kako "bez pune demokracije nema rješenja nacionalnoga pi­tanja", kako "bez rješenja nacionalnoga pitanja nema demokracije, ni socijalističke ni lenjinističke".<ref name="automatski generisano1" /> Glavna pitanja su bila da li je [[Kraljevstvo SHS]] kontrarevolucionarni nus-produkt prvog svjetskog rata, stvoren od pobjedoničkih Velikih sila kao protuboljševički kordon, ili je rezultat procesa "historijskog nastajanja jedne nove nacije", to jest da li se u slučaju [[Nastanak Kraljevine SHS|nastanka Kraljevine SHS]] radi o okupaciji bivšeg aus­trijskog područja ili o oslobođenju iz austrijskog rop­stva po jednoj pobjedničkoj dinastiji.<ref name="automatski generisano1" /> Decembra [[1923]], na Trećoj zemaljskoj konferenciji [[Nezavisna radnička partija Jugoslavije|Nezavisne radničke partije Jugoslavije]], doneta je Rezolucija koja ističe da je osnovni uzrok zaoštravanja nacionalnih suprotnosti u [[Kraljevina SHS|Kraljevini SHS]] nasleđe kolonijalne politike srpske buržoazije iz balkanskih ratova u Makedoniji i [[Srpska okupacija Albanije|protiv Albanije]], i njena hegemonistička politika u Državi SHS.<ref name="Bogdanovnić"/> Konstatovano je da je Kraljevina SHS "država u kojoj vladajuća klasa jedne nacije ugnjetava ostale nacije".<ref name="Bogdanovnić"/> Na [[Treća zemaljska konferencija KPJ|Trećoj zemaljskoj konferenciji KPJ]] (siječnja [[1924]]) usvo­jena je linija ljevičara, ali je rukovodstvo bilo kompromisno – sastavlje­no od predstavnika obe frakcije, što je još više pogoršalo stanje u Partiji.<ref name="Petar Požar 1989"/> [[18. jul]]a [[1924]]. u Rezoluciji Centralnog odbora NRPJ proklamuje se pravo na [[samoopredeljenje]] svih nacija Jugoslavije, a za njihov kasniji slobodni sporazum u [[Balkanska federacija|Federaciji radničko-seljačkih republika Balkana]]. NRPJ ocenjuje da "jedan od prvih zadataka u tom pravcu jeste borba protiv srpskog šovinizma".<ref name="Bogdanovnić">{{Cite web |title=Dimitrije Bogdanovnić, Knjiga o Kosovu |url=http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/bogdanovic-kosovo_4.html |access-date=2013-11-04 |archive-date=2014-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020025500/http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/bogdanovic-kosovo_4.html |dead-url=yes }}</ref> {{izdvojeni citat|Zbog svega toga dužnost je Partije da sa organizacijama radnih masa ugnjetenih nacija vodi zajedničke otvorene borbe za pravo na otcepljenje, odnosno da pomaže pokrete ugnjetenih nacija u cilju formiranja nezavisnih država kako Hrvatske, Slovenije, Makedonije i Crne Gore, tako i radi oslobođenja Albanaca.<ref name="Bogdanovnić"/>|Rezolucija [[KPJ]] o nacionalnom pitanju, od 25. novembra [[1924]].}} KPJ je vodila odlučnu borbu za pravo samoopredeljenja svih ugnjetenih nacija, pri tom naglašavajući polovičnost takvih mera i podsećajući da je jedino istinsko rešenje nacionalnog pitanja stvaranje [[Balkanska federacija|Balkanske federacije]].<ref name="Bogdanovnić"/> Sa ovim stanovištima suprotnim unitarizmu i separatizmu – KPJ je postala jedina opštejugoslovenska snaga.<ref name="Perović"/> Kao odgovor na pojačanu aktivnost [[1924]]. godine zabranjen je rad NRPJ. U rukovodstvu Partije stvorene su dve grupe-frakcije, čiji je sukob slabio snagu Partije. [[1926]]. godine Moskva je poverila rukovodstvo KPJ desnoj frakciji.<ref name="automatski generisano5">[http://socialiststories.net/liberate/The%20Russian%20Enigma%20-%20Ante%20Ciliga.pdf Ante Ciliga, The Russian Enigma]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (51-52)</ref> U [[Beč]]u je od [[17. maj]]a do [[22. maj]]a [[1926]]. održan '''[[Treći kongres KPJ]]'''. Na Trećem partijskom kongresu postignuto je prividno izmirenje između leve i desne frakcije, a za sekretara je izabran [[Sima Marković]]. Ali razmimoilaženja su trajala i posle kongresa. Tokom 1926. i 1927. godine, prema rečima [[Ante Ciliga|Cilige]], ovo rukovodstvo se toliko iskompromitovalo da je održan Plenum CK KPJ koji je raspustio stari Politbiro i izabran nov, u kome se nalazilo više levičara. Ali trojka iz Kominterne (Buharin, Gorkić i Manuilski) su poništili odluku [[Centralni komitet Komunističke partije Jugoslavije|CK KPJ]] i raspustili novi Politbiro.<ref name="automatski generisano5" /> Buharin i Staljin su u to vreme napustili teoriju o oslobođenju potlačenih, pa je sledstveno srpska desna frakcija prevladala u KPJ.<ref name="automatski generisano6">[http://www.left-dis.nl/uk/cileng.htm Ante Ciliga<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> [[1927]]. godine, kada je ponovo izbio konflikt oko nacionanog pitanja, [[Sima Marković]] je smenjen i na njegovo mesto je postavljen [[Đuro Cvijić]], predstavnik umerenije leve frakcije, povezan sa sindikatima.<ref name="automatski generisano6" /> Zagreb je tih godina postao "utvrđenje" leve frakcije. Kominterna je nastojala da uz pomoć Čižinskog boljševizira KPJ formiranjući paralelni centar KPJ u Moskvi.<ref name="automatski generisano6" /> == Antifrakcijska linija == {{main|Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ}} [[Datoteka:Tito u zatvoru.jpg|minijatura|185px|[[Josip Broz]] u zatvoru [[1928]].]] [[25. februar|25.]] i [[26. februar]]a [[1928]]. godine održana je '''[[Osma zagrebačka partijska konferencija]]''' koja je značajna jer je na njoj pobedila linija protiv frakcionaštva u KPJ, a među najaktivnije »antifrakcionaše« treba ubrojiti [[Đuro Đaković|Đuru Đakovića]], [[Blagoje Parović|Blagoja Parovića]], Josipa Broza i druge.<ref>Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 19), Beograd, 1989.</ref> Na konferenciji je odglasana Titova rezolucija (sa 27 glaso­va, 3 protiv i 1 ustegnut) kojom su oštro osuđene i leva i desna frakcija u KPJ. Sa konferencije je upućeno pismo [[Kominterna|Kominterni]] kako bi ona svojim autoritetom poduprla inicijativu zagrebačke partijske organizacije u uklanjanju frakcionaštva u KPJ. Izvršni komitet Komunističke internacionale (IK-KI), dva mjeseca kasnije, maja 1928, svojim je Otvore­nim pismom ocijenio pobjedu Titove rezolucije kao do­kaz za prijelom sa jalovim intelektualnopolitičkim nad­mudrivanjem u Partiji koja se, po riječima IKKI, pre­tvorila u "diskusioni klub", potisnuvši u pozadinu sva živa pitanja stvarne političke borbe.<ref name="automatski generisano1" /> {{izdvojeni citat|U Partiji koju je već godinama bila paralizirala frakcijska podvojenost uz nestajanje partijske discipline, gdje Politički sekreta­rijat ne samo da nije opravdao povjerenje nego se izoli­rao od proleterskih masa, pojavila se Titova rezolucija kao predstavnik onih partijskih elemenata koji će Parti­ju izvesti iz očajnog bankrotiranog stanja na rubu ras­kola i rasula, obnoviti njene podrovane kadrove i stvo­riti discipliniranu avangardu pod barjakom proleterskog jedinstva i solidarnosti.<ref name="automatski generisano1" />|[[Miroslav Krleža]]}} [[1928]]. godine Kominterna je uputila u Jugoslaviju grupu "instruktora" da među partijskim članstvom rade na sprovođenju „[[Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ|Otvorenog pisma Kominterne članovima KPJ]]“. Pripadnik tadašnje opozicije, [[Ante Ciliga]] ovu grupu naziva nasumično skupljenim avanturistima, karijeristima i "banditima koji nikada nisu imali nikakve veze sa jugoslovenskim pokretom", uz nekoliko časnih radnika među njima kao što je [[Đuro Đaković]].<ref name="automatski generisano8">[http://socialiststories.net/liberate/The%20Russian%20Enigma%20-%20Ante%20Ciliga.pdf Ante Ciliga, The Russian Enigma]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (52)</ref> '''[[Četvrti kongres KPJ]]''' održan je u [[Drezden]]u, u [[Nemačka|Nemačkoj]] od [[6. novembar|6]]. do [[12. novembra]] [[1928]]. godine, istakao je da se [[Jugoslavija]] nalazi pred revolucionarnim raspletima. Kongres je osudio levu i desnu frakciju. Za političkog sekretara izabran je [[Jovan Martinović]], a [[Đuro Đaković]] za organizacionog sekretara Partije. Na ovom kongresu su donesene odluke o stvaranju nezavisnih država: Srbije, Kosova i Metohije, Makedonije, Hrvatske, Bosne, Slovenije, Vojvodine i Crne Gore.<ref>''Istorija SKJ'', 104-107. str.</ref> U to vreme, broj članova partije je drastično opao, od nekadašnjih 60.000 na svega 3.000 u 1928. godini.<ref name="automatski generisano7" /> Prema drugim procenama, KPJ je 1928. godine imala svega 1000 aktivnih članova.<ref name="automatski generisano3" /> == Zavođenje diktature i oružani otpor == {{main|Šestojanuarska diktatura|Oružani otpor šestojanuarskoj diktaturi}} Politička kriza koja je nastala nakon [[Atentat u Narodnoj skupštini|ubistva u Skupštini]], uticala je da [[kralj Aleksandar]] [[6. januar]]a [[1929]]. godine izvrši državni udar, ukine [[Ustav]] iz [[1921]], raspusti Narodnu Skupštinu i zavede [[Šestojanuarska diktatura|diktaturu]], koja je značila obračun sa levičarskim pokretima i partijama. Osim vođa, hapšeni su, podvrgavani torturi, osuđivani na višegodišnje robije i ubijani su brojni članovi i simpatizeri KPJ.<ref name="Perović"/> [[Datoteka:Sekretari Skoja.jpg|thumb|Policijski snimak ubijenih sekretara SKOJ-a [[Janko Mišić|Janka Mišića]] i [[Mijo Oreški|Mije Oreškog]] koji su pali u sukobu sa policijom 27. jula 1929. u Samoboru.]] KPJ je pozvala narod da se oružano suprostavi diktaturi. Prva polovina [[1929]]. godine je obeležena serijom oružanih okršaja između komunista i policije.<ref name=Swain131 /> Malobrojni komunisti su uzalud pokušavali da pokrenu mase na "oružani ustanak" putem izolovanih uličnih borbi.<ref name=Swain131 /> Ova taktika KPJ je izazvala neizbežne odmazde jugoslovenske policije, tokom kojih su ubijene i uhapšene mnoge vođe komunista. Svelo se na to da su naoružani fanatici i policajci sačekivali jedni druge u mračnim uličicama.<ref name="automatski generisano3" /> Štaviše, u tom periodu sektaški sukobi dodatno su destabilizovali KPJ, radikalizujući revolucionarno levo krilo ka "čišćenju partije od svih oportunističkih otpadnika".<ref name=Swain132>Swain, "Wreckage or Recovery," pg. 132.</ref> {{citiranje|Za svakog člana ona (Partija) mora sve da bude. Interesima Partije on mora da potčini ceo svoj život, rad, zanimanje, porodične veze, nameštenje, ličnu slobodu, imetak i sve dohotke – jednom rečju – sve. Interes Partije treba da bude polazna i završna tačka u celokupnom djelovanju i životu svakog partijskog člana. Neograničena privrženost revoluciji, fanatička požrtvovanost, pripravnost da se za Partiju učine najveće žrtve i podnesu najteže neprilike, nezgode i muke, žilava istrajnost okorelog revolucionara, koji je ubeđen u neizbežnost pobede – sve su to osobine koje su danas neophodne svakome partijskom članu više nego ma kada dosada.<ref>Mitra Mitrović, Otpisana (str. 224), Novi Sad 2023.</ref>|Iz partijskog glasila Proleter, 1929.}} Vlada generala [[Petar Živković|Petra Živkovića]] posle ovog poziva je krenula svim sredstvima da uništi KPJ. U to vreme, mnogi od "instruktora" poslatih iz Moskve su brzo napustili Jugoslaviju, uključujući i glavnog među njima, Gorkića, koji je bio ideolog.<ref name="automatski generisano8" /> U oružanim borbama sa policijom ubijeni su [[Đura Đaković]], politički sekretar KPJ, [[Nikola Hećimović]], sekretrar [[Crvena pomoć|Crvene pomoći]], kao i članovi [[Centralni komitet|CK]] KPJ [[Marko Mašanović]], [[Rista Samardžić]], [[Božo Vidas Vuk]], [[Bracan Bracanović]] i [[Sedam sekretara SKOJ-a|sedam uzastopnih sekretara SKOJ-a]]. {{izdvojeni citat|Gorkić i druge vođe Kominterne su hladnokrvno žrtvovali desetine i stotine ljudskih života da prikriju svoje dezerterstvo i dokažu da su radili i borili se protiv reakcije.<ref name="automatski generisano8" />|[[Ante Ciliga]]}} "Kukavičluk i izdaja" koje su pokazali lideri Kominterne tokom šestojanuarske diktature su izazvali ogromno nezadovoljstvo među jugoslovenskim revolucionarima u Moskvi, osobito među levom frakcijom.<ref name="automatski generisano8" /> S druge strane, krajem [[1929]]. godine vođe KPJ [[Filip Filipović]] i [[Jovan Mališić]] su bili meta žestoke kritike Kominterne, zbog tendencije razvoja podzemne jugoslovenske partije ka [[puč]]izmu, a na štetu fabričkog organizovanja.<ref name=Swain131>Geoffrey Swain, "Wreckage or Recovery: A Tale of Two Parties," in Matthew Worley (ed.), ''In Search of Revolution: International Communist Parties in the Third Period.'' Palgrave-Macmillan, 2004; pg. 131.</ref> Kominterna je tražila novo rukovodstvo da zaustavi frakcijske sukobe i obnovi organizaciju.<ref name=Swain132 /> Avgusta [[1930]]. godine [[Antun Mavrak]] je pozvan u Moskvu i imenovan za organizacionog sekretara KPJ.<ref name=L&D>Branko Lazitch with Milorad M. Drachkovitch (eds.), ''Biographical Dictionary of the Comintern.'' New, Revised, and Expanded Edition. Stanford, CA: Hoover Institution Press, 1986; pg. 309.</ref> Kominterna je smenila Mališića sa dužnosti političkog sekretara KPJ, postavivši Filipovića za predsednika Centralne rukovodeće instance.<ref name="automatski generisano2">https://www.znaci.org/00001/93_7.pdf</ref> Na prvom sastanku Politbiroa 26-27 jula 1930, Filipović je izneo "otrežnjujući izveštaj". Partijski aparat je bio toliko stradao da više nisu postojali kanali komunikacije sa regionalnim rukovodstvima.<ref name="automatski generisano3" /> Jula 1930. godine Kominterna je saopštila da je slogan o "oružanom ustanku" bio potpuno pogrešno shvaćen u Jugoslaviji.<ref name="automatski generisano3" /> Fokus je stavljen na organizaciju ilegalnih sindikata, dok su oni koji zahtevaju trenutni oružani ustanak proglašeni teroristima u partijskoj štampi.<ref>Swain, "Wreckage or Recovery," pp. 133-134.</ref> U aprilu 1932. godine Kominterna je isključila Antuna Mavraka iz KPJ.<ref name=L&D /> 1932. godine i Filipović je smenjen, a Kominterna je na čelo privremenog rukovodstva KPJ postavila [[Josip Čižinski|Josipa Čižinskog]].<ref name="automatski generisano2" /> Do sredine [[1932]]. godine, samo pred [[Državni sud za zaštitu države|Državnim sudom za zaštitu države]] održana su 83 sudska procesa protiv komunista. Na robiju od 15 godina osuđeni su između ostalih: [[Josip Kraš]], [[Đuro Pucar]], [[Ivan Milutinović]], [[Otokar Keršovani]], [[Edvard Kardelj]], [[Jovan Veselinov]], [[Aleksandar Ranković]], [[Boris Kidrič]] i ostali. U periodu oružanog otpora i represije, broj članova partije je nastavio drastično da opada, na svega 400 aktivnih članova krajem 1929. godine, odnosno na 200 članova do 1932.<ref>[http://books.google.rs/books?id=fqUSGevFe5MC&pg=PA37&dq=%C4%90uro+%C4%90akovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=yNgyVNK0NqWaygPS24K4Aw&ved=0CIIBEOgBMBI#v=onepage&q=%C4%90uro%20%C4%90akovi%C4%87&f=false Jozo Tomasevich, War and Revolution in Yugoslavia: 1941 - 1945 (str. 37)]</ref> Međutim, u otporu diktaturi, komunisti su na kraju te decenije izrasli u malobrojnu ali čvrsto organizovanu konspirativnu partiju, koja je imala „strogi kodeks vrednosti i ponašanja“ u čijoj su srži bili spremnost na žrtve i unutrašnja solidarnost.<ref name="Perović"/> == Podrška ustaškom pokretu == {{main|Saradnja komunista i ustaša 1930-ih}} [[Datoteka:Kazniona Lepoglava.jpg|thumb|Grupa političkih osuđenika u lepoglavskoj kaznioni.]] Nakon [[drezdenski kongres|Drezdenskog kongresa]] KPJ je podržavala razne separatističke pokrete u Jugoslaviji, uključujući [[Kosovski komitet]],<ref>http://www.rastko.rs/kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/bogdanovic-kosovo_4.html</ref>, [[VMRO]] i [[ustaše]].<ref>http://www.left-dis.nl/uk/cileng.htm</ref> Komuniste i ustaše zbližavala je činjenica da su bili politički revolucionari, izvrgnuti progonu vlasti. Početkom tridesetih godina 20. stoleća, zajednička tema komunista i ustaša bila je borba protiv srpske hegemonije u Jugoslaviji. Tih godina partijsko glasilo [[Proleter (novine)|''Proleter'']] agitovalo je protiv srpskih činovnika, žandara i policije.<ref>Proleter, br. 24, rujan 1932.</ref> Osim toga, zalagalo se za veća prava hrvatskog naroda u Jugoslaviji.<ref>Proleter, br. 26, rujan 1932.</ref> U julu 1932. godine [[Kominterna]] je izdala direktivu jugoslovenskim komunistima da pomažu hrvatske, slovenačke, makedonske i crnogorske "nacionalne revolucionare".<ref name="books.google.rs">[http://books.google.rs/books?id=jS69IRtTA3gC&pg=PA60&dq=%C4%90uro+%C4%90akovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=yNgyVNK0NqWaygPS24K4Aw&ved=0CEYQ6AEwBw#v=onepage&q=%C4%90uro%20%C4%90akovi%C4%87&f=false Ivo Banac, With Stalin Against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism (str. 61), Cornell University Press, 1988.]</ref> U septembru [[1932]]. [[ustaše]] organizuju "Velebitski ustanak", odnosno napad na nekoliko žandarmerijskih stanica. Tada KPJ proglasom u partijskom organu [[Proleter (novine)|Proleter]] »''pozdravlja ustaški pokret ličkih i dalmatinskih seljaka i stavlja se potpuno na njihovu stranu''«.<ref>List Proleter, organ [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]], u broju od 28. decembra 1932. godine.</ref> KPJ u istom proglasu poručuje da se komunisti bore protiv nacionalnog i socijalnog potlačivanja, za samoodređenje potlačenih naroda do otcejepljenja. Zbog toga oni uzimaju aktivnog učešća u ustaškom pokretu, vezujući nacionalno oslobodilačku borbu ustaša sa borbom širokih masa radnog naroda za rad, hljeb, zemlju i slobodu.<ref name="Bušić"/> Tri mjeseca kasnije, službeni organ Proleter za veljaču-ožujak 1933. potvrđuje ranije stavove CK KPJ u odnosu na ustaški pokret, i poziva članove KPJ da pomognu "nacionalno-revolucionarnom pokretu".<ref name="Bušić">[http://www.scribd.com/doc/81759238/Bruno-Bu%C5%A1i%C4%87-Hrvatski-usta%C5%A1e-i-komunisti Bruno Bušić, ustaše i komunisti]</ref> KPJ je pokušala da se stavi na čelo hrvatskog nacionalnog revolucionarnog pokreta. Od sredine [[1933]]. godine CK KPJ je pokrenuo list »Hrvatski put«, koji je bio organ nacionalno-revolucionarnih grupa formiranih u zemlji.<ref name="obračun"/> List je tiskan u emigraciji a bio je namijenjen pretežito hrvatskom selu.<ref name="Bušić"/> Po direktivi CK, ovaj časopis je uređivao [[Đuka Cvijić]].<ref name="obračun">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87118 Staljinski obračun s jugoslavenskim partijskim vodstvom u SSSR-u]</ref> Policijski teror koji je uslijedio nakon oružane pobune zbližio je hrvatske komuniste i ustaše. ''Proleter'' iz veljače 1933. objavljuje članak pod naslovom "Za pomoć i oslobođenje političkih i vojnih osuđenika", u kojem se zalaže za oslobađanje svih političih zatvorenika, uključujući brojne zatočene ustaše.<ref name="Bušić"/> U [[Logor Lepoglava|zatvoru Lepoglava]] početkom [[1934]]. godine dolazi do stvaranja [[zajednica političkih osuđenika u Lepoglavi|„Zajednice političkih osuđenika: hrvatskih nacionalnih revolucionara, makedonskih nacionalnih revolucionara i komunista“]], u cilju zajedničke borbe protiv kraljeve „vojnofašističke“ diktature. Među istaknutim komunistima, članovima Zatvorske zajednice bili su [[Moša Pijade]], [[Milovan Đilas]], [[Andrija Hebrang]], [[Petko Miletić]] i drugi. Zajednica je tada prihvatila Rezoluciju, u kojoj se osuđuje »zločinački režim vojno-fašističke diktature (…) tako zvane Jugoslavije«, koji ugnjetava seljake, radnike i potlačene nacije.<ref>Šime Balen: Prisjećanje na robijašku epozodu Antifašističke fronte, u zborniku: "Antisemitizam, holokaust, antifašizam", Zagreb: Židovska općina Zagreb, 1996, str. 210-213.</ref> Zajednica političkih osuđenika je delovala u narednom periodu. O suradnji svjedoči i publikacija Robija - zapisci hrvatskih narodnih boraca, izdana u Zagrebu [[1936]]. == Zaokret ka antifašizmu i narodnom frontu == {{glavni članak|Antifašizam|Narodni front}} [[Datoteka:Proleter.jpg|minijatura|[[Proleter (novine)|Proleter]], ilegalno glasilo KPJ.]] Dramatičan [[Hitler]]ov uspon 1930-ih postao je najveći problem komunističkom pokretu. Kominterna obustavlja rat protiv socijaldemokratije i "buržoaskih" partija kao najvećeg neprijatelja, i počinje sa okupljanjem svih sila protiv fašizma.<ref name="books.google.rs"/> [[24. decembar|24.]] i [[25. decembar|25. decembra]] [[1934]]. godine u [[Ljubljana|Ljubljani]] je održana [[Četvrta zemaljska konferencija KPJ|Četvrta zemaljska konferencija]] na kojoj je doneta Rezolucija o nacionalnom pitanju, kojom je KPJ istupila "''protiv razbijanja sadašnjeg državnog područja Jugoslavije, jer hoće to preuređenje da postigne mirnim putem, na osnovu nacionalne ravnopravnosti''".<ref>[https://www.znaci.org/00001/138_27.pdf Odluke IV konferencije]</ref> Politbiro izabran na konferenciji činili su: [[Milan Gorkić]], [[Blagoje Parović]], [[Josip Broz]], [[Kamilo Horvatin]] i [[Adolf Muk]].<ref name="automatski generisano2" /> Od petorice izabranih, jedino je Broz uspeo dočekati kraj [[Velika čistka u KPJ|Velike čistke u KPJ]] živ i na slobodi. Pošto Centrani komitet, koji se nalazio u inostransvu, nije mogao efikasno da utiče na rad partijskih organizacija, sredinom [[1935]]. godine obrazovan je Zemaljski biro CK kao operativni organ u zemlji, koji je pridoneo čvršćem povezivanju i usmeravanju aktivnosti partije. Krajem [[1935]]. KPJ je imala oko '''3.000''' članova. Da bi sprečio širenje revolucionarnog pokreta, režim je pojačao progone protiv KPJ. Krajem 1935. usledila je policijska provala u kojoj je do marta [[1936]]. uhapšeno 950 članova KPJ, među kojima i najveći deo rukovodstva u zemlji. U skladu sa odlukom [[Kominterna|Kominterne]] o prelasku rukovodstva KPJ u zemlju i o njegovom formiranju iz redova ljudi koji su izrasli u samom pokretu, odlučeno je da [[Josip Broz]], član Politbiroa CK, ode na rad u zemlju. Tokom [[1937]]. godine unutar KPJ su formirane [[Komunistička partija Hrvatske]] i [[Komunistička partija Slovenije]]. KPJ tih godina prihvata politiku [[narodni front|narodnog fronta]] i novi kurs Kominterne da je [[fašizam]] najveći neprijatelj. Istovremeno ustaše, pod utjecajem fašističke Italije i nacističke Njemačke, razvijaju snažno antikomunističku ideologiju. Već [[1937.]] [[Komunistička partija Hrvatske]] u svom proglasu osuđuje stavove „frankovačko-fašističke demagogije o nezavisnoj hrvatskoj državi“, koja želi „da hrvatskom narodu umjesto jednog jarma nametne drugi, još gori jaram [[Rim]]a i [[Berlin]]a.“ == Španski građanski rat == {{glavni članak|Španski građanski rat|Jugoslovenski španci}} [[Datoteka:Jugoslovenski artiljerci u Španiji.jpg|mini|[[španski borci|Jugoslovenski borci]] [[1937]]. u Španiji. U prvom redu stoje: treći s leva (sa hartijom u ruci) [[Robert Domany]], komandant baterije i peti s leva [[Koča Popović]].]] {{izdvojeni citat|„Borba herojskog španskog naroda nije samo borba koja će imati za rezultat pobjedu ili poraz demokratije samo u Španiji, nego je to početak oružanog sukoba fašizma i demokratije čitavog sveta.“<ref name="automatski generisano4">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.isi.mod.gov.rs/images/biblioteka/vig_feb_2008_print.pdf |access-date=2014-07-21 |archive-date=2016-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160706060327/http://www.isi.mod.gov.rs/images/biblioteka/vig_feb_2008_print.pdf |dead-url=yes }}</ref>|Proglas CK KPJ, 23. oktobra 1936.}} KPJ bila je glavni i moglo bi se kazati jedini organizator u Kraljevini Jugoslaviji u pružanju pomoći republikanskoj Španiji u borbi protiv pobunjenika i fašizma.<ref name="automatski generisano4" /> Španski su događaji u 1936. i 1937. godini centralno i najvažnije pitanje KPJ.<ref name="automatski generisano4" /> [[Antifašizam|Antifašistički]] dobrovoljci su u Španiju odlazili isključivo ilegalno u čemu su neretko bili osujećivani. Jugoslovenska vlada je po svaku cenu nastojala da onemogući odlazak njenih državljana u rat u Španiju. Nakon poziva [[Kominterna|Kominterne]] svim internacionalcima da se priključe oslobodilačkom ratu španskog naroda na Pirineje, veliki je bio odziv pripadnika KPJ. Glavna baza za regrutovanje boraca bila je u [[Pariz]]u. Na Pirinejskim poljima se borilo 1.700 jugoslovenskih dobrovoljaca, od čega je 700 poginulo, a većina je prebegla u [[Francuska|Francusku]] posle pobede Frankove armije. Pred [[Madrid]]om je poginuo (ili je likvidiran) i [[Blagoje Parović]], član CK KPJ i [[politički komesar]] 13. internacionalne brigade. == Staljinistička čistka == {{main|KPJ tokom Velike čistke}} [[Datoteka:Milan Gorkic.jpg|minijatura|185px|[[Milan Gorkić]], generalni sekretar CK KPJ, Titov prethodnik i jedna od brojnih žrtava Staljinovih čistki.]] Razmere [[KPJ tokom Velike čistke|staljinističke čistke u KPJ]] su bile monstruozne.<ref name="Pavluško"/> Procenjuje se da je tokom [[Velika čistka|Velike čistke]] ubijeno oko 600<ref name="Pavlović">[http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 Živojin Pavlović, Bilans sovjetskog termidora: Prikaz i otkrića o delatnosti i organizaciji Staljinskog terora]</ref>-700<ref>{{Cite web |title=Cinkanjem i preko leševa do šefa KPJ |url=http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768/ |access-date=2014-07-08 |archivedate=2013-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930185041/http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768 |deadurl=yes }}</ref> članova Komunističke partije Jugoslavije, uključujući veliki broj osnivača i gotovo celokupno dotadašnje rukovodstvo.<ref name="Pavluško"/><ref name="Pavlović" /> U Moskvi su streljani svi dotadašnji generalni sekretari KPJ: [[Filip Filipović]], [[Sima Marković]], [[Đuro Cvijić]], [[Jovan Mališić]] i aktuelni [[Milan Gorkić]], osim [[Triša Kaclerović|Triše Kaclerovića]], koji se na vreme povukao iz politike. Pored toga, streljana su i dva sekretara [[SKOJ]]-a, kao i veliki broj rukovodilaca KPJ, članova CK i Politbiroa.<ref name="Pavlović"/> Naročito je slikovit primer tadašnjeg generalnog sekretara KPJ [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]]. On je iz [[Pariz]]a pozvan u [[Moskva|Moskvu]] na referisanje. Predočena mu je optužba na preko sedamdeset strana koja ga optužuje da je kovao planove protiv CK KPJ. Gorkić je zatvoren i likvidiran. Nakon seče dotadašnjeg jugoslovenskog rukovodstva, [[Tito]] je podržan od Kominterne za šefa Komunističke partije Jugoslavije. Likvidacijom [[CK KPJ|CK]] [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]] [[1937]]. i imenovanjem [[Josip Broz Tito|Josipa Broza]] za generalnog sekretara [[1940]]. godine (a ne 1937, kako se tvrdilo u službenim legendama) kulminira period rigidne staljinizacije KPJ.<ref name="Pavluško" /> Ove dalekosežne promene sprovedene su bez izjašnjavanja članstva i sazivanja kongresa, pukim partijskim prevratom i fizičkim likvidacijama konkurenata. Po završetku čistke, sazvana je [[Peta zemaljska konferencija KPJ]], na kojoj je potvrđeno novo Brozovo rukovodstvo. Peta konferencija je održana od [[19. oktobar|19.]] do [[23. oktobar|23. oktobra]] [[1940]]. godine u predgrađu [[Zagreb]]a. Osnovni zaključci su bili da je konferencija razradila političku liniju KPJ u uslovima [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. Konferencija je izglasala novi Centralni komitet od 29 članova i 9 kandidata za članove, a za generalnog sekretara je izabran [[Josip Broz Tito]]. U periodu kada je Tito konsolidovao Partiju, članstvo se udvostručilo - od 1,500 članova jeseni 1937. godine do 3,000 članova maja [[1939]].<ref name="Phyllis Auty, Tito: A Biography">[http://books.google.cz/books/about/Tito.html?id=eraAQgAACAAJ&redir_esc=y Phyllis Auty, Tito: A Biography] (str. 162)</ref> Do septembra 1939, [[SKOJ]] je imao 17.800 članova.<ref name="Phyllis Auty, Tito: A Biography"/><ref name="Istorija SKJ, 165. str">''Istorija SKJ'', 165. str.</ref> U vreme Pete zemaljske konferencije krajem [[1940]]. godine, KPJ je narasla na 7.000 članova.<ref name="Istorija SKJ, 165. str"/><ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/597295/Josip-Broz-Tito</ref> == Drugi svetski rat == {{main|Narodnooslobodilački pokret|Bratstvo i jedinstvo|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije}} {{izdvojeni citat|Jer južnoslavenski komunisti su bili duboko idealisti; oni vjeruju u semoizlječivo svojstvo društva, u osnovnu regeneraciju čovječanstva radom - i predlažu smrt fašizmu i rađanje federalne demokracije sa sve pratećim državljanstvom i obrazovanjem u čemu vide dovoljan poticaj za ono što smatraju da su prirodne vrline čovjeka. Pravedno društvo bi bila njihova nagrada.<ref>[https://www.znaci.org/00001/3_1_4.htm Basil Davidson: PARTISAN PICTURE] "For the South Slav communists were profoundly idealist; they believed in the self-healing properties of society, in the basic regeneration of mankind by works—and in proposing the death of Fascism and the birth of federal democracy with all its concomitants of citizenship and education they saw sufficient stimulus of what they held to be the natural virtues of man. A just society would be its own reward."</ref>|[[Basil Davidson]]}} === Okupacija i ustanak === {{main|Ustanak u okupiranoj Jugoslaviji}} [[Datoteka:Ustanak u Jugoslaviji 1941.png|minijatura|[[Ustanak u okupiranoj Jugoslaviji]] povela je KPJ [[1941]]. godine.]] [[Datoteka:Ratko Mitrović u oslobođenom Čačku 1941.jpg|minijatura|[[Ratko Mitrović]] govori na zboru u [[Borbe za Čačak 1941.|oslobođenom Čačku]], oktobra 1941.]] [[Datoteka:Streljanje komunista u Ćupriji.jpg|minijatura|Streljanje komunista u Ćupriji, septembra 1941. godine.]] Prvih dana maja [[1941]]. godine u [[Zagreb]]u je održano partijsko savetovanje na kome je Centralni komitet Komunističke partije Jugoslavije ocenio je da su unutrašnji događaji nametnuli da se na širem forumu partijskog aktiva razmotre [[Vojni puč od 27. marta 1941.|martovski]] i [[Aprilski rat|aprilski događaji]] i donesu odgovarajuće odluke za dalji razvitak oslobodilačke i revolucionarne borbe radničke klase i naroda Jugoslavije.<ref>''Istorija SKJ'', 178-180. str.</ref> Nakon [[Treći rajh|Nemačkog]] napada na [[SSSR]], [[22. jun]]a [[1941]]. godine, Tito saziva hitnu sednicu Politbiroa CK KPJ u [[Beograd]]u na kojoj je Centralni Komitet izdao proglas narodina Jugoslavije u kome ga poziva na oružanu borbu protiv Nemaca. {{izdvojeni citat|»U ime slobode i nacionalne nezavisnosti Komunistička partija Jugoslavije poziva sve rodoljubive narodne elemente da se ujedine u borbi protiv zajedničkog neprijatelja — fašističkog okupatora i domaćih izdajnika ... učinimo da naša zemlja bude okupatoru grobnica, a ne baza za njegovo snabdjevanje!«<ref>Zb. NOR, V/l , 110.</ref>}} Na sednici Politbiro CK KPJ održanoj [[4. jul]]a [[1941]]. godine u vili [[Vladislav S. Ribnikar|Vladislava Ribnikara]] u Beogradu, odlučeno je da se od sabotaža i diverija pređe na opšti ustanak; da partizanski rat bude osnovna forma razvijanja ustanka. Na sastanku su prisustvovali: [[Tito]], [[Aleksandar Ranković]], [[Milovan Đilas]], [[Svetozar Vukmanović]] Tempo i [[Ivo Lola Ribar]]. Na tom sastanku oformljen je [[Vrhovni štab|Glavni štab partizanskih odreda Jugosavije]] prvenstveno od najužeg rukovodstva Politbiroa. U [[Glavni štab NOV i PO Srbije|Glavni štab za Srbiju]] su pri tom ušli: [[Sreten Žujović]], [[Branko Krsmanović]], [[Filip Kljajić Fića]], [[Nikola Grulović]] i [[Rodoljub Čolaković]]. Usledili su sedmojulski pucnji u [[Bela Crkva|Beloj Crkvi]] kod [[Valjevo|Valjeva]] i početak ustanka u Srbiji. Već prve godine rata, KPJ imala značajne gubitke među svojim članovima. Tako su u [[1941]]. stradali: [[Ratko Mitrović]], [[Božidar Adžija]], [[Marko Orešković]] Krntija, [[Milan Blagojević]], [[Rade Končar]], [[Dragojlo Dudić]] i mnogi drugi. {{izdvojeni citat|Kad smo mi stigli u Odred, skoro svi borci bili su članovi Partije ili SKOJ-a, da bi kasnije bili u ubedljivoj manjini. Komunistička partija je bila vrlo popularna i poštovana, mnogi su želeli da joj se pridruže. Ali, Partija je bila kadrovska i strogo selektivna. Za prijem u nju trebalo je mnogo dokaza o ideološkoj bliskosti i, iznad svega, dokazane spremnosti na žrtvu.<ref>[https://www.znaci.org/00003/527.htm Mirko Tepavac: MOJ DRUGI SVETSKI RAT I MIR]</ref>|[[Mirko Tepavac]]}} === Stvaranje organa vlasti === {{main|AVNOJ}} [[Datoteka:Saopštenje o streljenju komunista.jpg|minijatura|Saopštenje o streljenju komunista u Beogradu u Pančevu 1942. godine.]] Nakon povlačenja sa slobodne teritorije u Srbiji, [[Politbiro]] je održao sastanak u [[Drenova (Prijepolje)|Drenovi]], blizu [[Prijepolje|Prijepolja]], [[7. decembar|7. decembra]] [[1941]]. [[Tito]] je pod utiskom poraza u Srbiji ponudio svoju ostavku, ali ona nije bila prihvaćena. Na sastanku je olučeno da se zabranjuje postojanje paralelnih vojnih formacija na slobodnoj teritoriji i da se vodi oružana borba sa [[četnici]]ma. Posle sastanka počelo je zaoštravanje klasne borbe. Počela su sektaštva i levičarska skretanja. Tako je došlo do krvavih odmazdi nad partizanskim borcima i narodom na Kamenoj Gori, blizu Nove Varoši. Ova skretanja su se nastavila i u Crnoj Gori i Hercegovini. Dolazilo je do masovnih streljanja bez presuda. U oslobođenoj [[Foča|Foči]], doneseni su „[[Fočanski propisi]]“. Pod utisakom međunarodnih dešavanja, Partija je organizovala [[Prvo zasedanje AVNOJ-a]] u oslobođenom [[Bihać]]u. Tada je [[AVNOJ]] doneo sijaset važnih odluka za buduće uređenje Jugoslavije. U prekretnoj godini [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] ([[1943]]), Partija se nalazi pred velikim iskušenjima. Proživljava velike nemačke ofanzive u [[Bosna|Bosni]] i [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. U revolucionarnoj [[1943]]. Glavni Štab je izgubio još jednog svog člana. Na [[Glamoč Polje|Glamoč Polju]] je poginuo [[Ivo Lola Ribar]], samo nekoliko dana pre [[Drugo zasedanje AVNOJ-a|Drugog zasedanja AVNOJ-a]] u [[Jajce|Jajcu]]. Na [[Drugo zasedanje AVNOJ-a|Drugom zasedanju AVNOJ-a]] u Jajcu 29–30. novembra 1943. godine, donete su ključne odluke za ustroj nove Jugoslavije, dogovorena je obnova zemlje na federalnim osnovama, zabranjen je [[Petar II Karađorđević|kralju]] povratak u zemlju, a [[Tito]] je proglašen za [[Maršal Jugoslavije|maršala]]. === Međunarodno priznanje === {{main|Drugo zasedanje AVNOJ-a}} U [[1944]]. godini Partija se trudi da što više omasovi narodni pokret. Dolaze i vojne misije, priznavanje nove Jugoslavije i početak oslobođenja zemlje. I u ovoj godini, Partija gubi veliki broj svojih članova. Tako je stradao general [[Franc Rozman Stane]]. Po ulasku u Srbiju pogunuo je zamenik komandanta [[II proleterska NOU brigada|Druge proleterske brigade]] [[Miodrag Milovanović Lune]]. U završnoj godini rata, Partija radi na organizaciji i radu zemlje posle oslobođenja. Surovo se obračunava sa petokolonašima i narodnim neprijateljima. U tom periodu gubi još jednog člana [[Politbiro]]a. Na prelazu u oslobođeni [[Beograd]] poginuo je član Glavnog Štaba Narodnoslobodilačke vojske [[Ivan Milutinović]]. Na kraju godine smrtno je stradao general [[Petar Drapšin]], a na [[Kosovo|Kosovu]] je ubijen Sekretar mesnog komiteta KP Kosova i Metohije [[Miladin Popović]]. [[29. novembar|29. novembra]] [[1945]]. godine narodno predsedništvo proglašava, u Ustavotvornoj skupštini, [[Federativna Narodna Republika Jugoslavija|Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju]] i s tom odlukom definitivno ukida u Jugoslaviji [[monarhija|monarhiju]] na čelu sa [[Petar II Karađorđević|Petrom II Karađorđevićem]] i celom [[dinastija Karađorđević|dinastijom Karađorđevića]]. Partija se okreće izgradnji zemlje. Najvažnije pitanje koje se pred njom postavljalo jeste bilo pitanje agrarne reforme. == Sukob sa Informbiroom == {{main|Raskol Tita i Staljina|Informbiro|Titoizam|Goli otok}} [[Datoteka:Josip Broz Tito uniform portrait.jpg|minijatura|185px|[[Josip Broz Tito]], ratni vođa KPJ i doživotni predsednik Jugoslavije.]] Početak razlaza između KPJ i [[SKP(b)]] započet je [[rezolucija Informbiroa|rezolucijom Informbiroa]] [[1948]]. u [[Bukurešt]]u. Još pre donošenja rezolucije, KPJ je iskljičila iz [[Politbiro]]a [[Sreten Žujović|Sretena Žujovića]] Crnog i [[Andrija Hebrang|Andriju Hebranga]] jer su se okrenuli protiv petogodišnjeg plana za izgradnju zemlje i jer su se zalagali da treba u svemu slediti Sovjetske principe. Jedinstvenost KPJ prema rezoluciji Informbiroa je pokazana na '''[[Peti kongres KPJ|Petom kongresu]]''' u [[Beograd]]u. Na ovom Kongresu Jugoslovenski CK se branio od Informbirovskih kleveta i iskazao želju da se sa još većom snagom izgradi socijalizam u zemlji. U velikoj dvorani Vojnopešadijskog učilišta, isto onoj u kojoj je [[1946]]. održano [[Beogradski proces|suđenje Draži Mihailoviću]], okupilo se [[21. jula]] [[1948]]. 2.344 delegata izabranih od 468.175 članova KPJ, koliko ih je bilo u julu 1948. godine. [[Kongres]] je zasedao šest dana. Izbor za novi CK je bio poslednjeg dana. Izborna komisija na čelu sa [[Miloš Minić|Milošem Minićem]] je proglasila rezultate glasanja oko ponoći. Za [[Tito|Tita]] je glasalo 2.318 delegata, a samo je 5 delegata je bilo protiv tj. prihvatilo [[Staljin]]ovu liniju. Tako je novo poverenje dobio stari CK, sa Titom na čelu. Januara [[1949]]. održan je III [[Plenum]] CK KPJ na kome je data puna podrška KPJ u daljem izgrađivanju socijalizma u zemlji. Nakon druge rezolucije Informbiroa (IB)-a u [[Budimpešta|Budimpešti]] 1949. KPJ je još više klevetana u zemljama istočnog Lagera. Pojedini njeni članovi su proglašavani trockistima, špijunima, agentima i petokolonašima. Došlo je do velikih kadrovskih promena u partiji. U vreme borbe sa [[Informbiro]]om (1948-1956), evidentirano je 55.663 lica koja su se izjasnila za Staljinovu liniju. Sukob sa informbiroom je dosta koštao KPJ. Dolazilo je do isključivanja, oduzimanja ordena, spomenica, zasluga, izbacivanja sa posla i zatvaranja. Bilans sukoba KPJ sa IB-om izgleda ovako: Za Rezoluciju Informbiroa su se izjasnila 2.616 politička funkcionera, 2 člana Politbiroa CK KPJ (Žujović i Hebrang), 8 članova CK KPJ, 16 članova CK republičkih KP, 50 članova oblasnih komiteta i 733 člana sreskih komiteta. Za Rezoluciju Informbiroa su se opredelila 28.880 učesnika [[Narodnooslobodilački rat|Narodnooslobodilačkog rata]] i 4.153 pripadnika [[Jugoslovenska armija|Jugoslovenske armije]]. Na osnovu jugoslovenskih podataka od 468.175 članova KPJ i 51.612 kandidata za člana KPJ, za Rezoluciju Informbiroa izjasnilo se 55.000 komunista.<ref name="Popović"/> Svi "informbirovci" su bili isključeni iz partije, a 16.312 lica su bila podvrgnuta represalijama i zatvoreni u specijalne koncentracione logore na ostrvima [[Jadransko more|Jadranskog mora]] - [[Goli otok]] i Grgur.<ref name="Popović">[https://www.scribd.com/doc/100756062/Danijela-D-POPOVI%C4%86-REZOLUCIJA-INFORMBIROA-I-1948-GODINA-U-O%C4%8CIMA-RUSKIH-ISTORI%C4%8CARA-I-ISTRA%C5%BDIVA%C4%8CA Rezolucija Informbiroa i 1948. godina u očima ruski historičara i istraživača]</ref> Sukob sa Informbiroom stavio je Partiju na najveća iskušenja do tada. == Savez komunista Jugoslavije == {{main|Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|MASPOK|Čistka liberala u Srbiji}} [[Datoteka:Stari CK.JPG|minijatura|Posleratna zgrada CK KPJ, do preseljenja u novu zgradu na Novom Beogradu (danas [[Istorijski muzej Srbije]]).]] [[Datoteka:Radno Predsednistvo Pete konferencije KPJ 1952 god.jpg|desno|mini|Preživeli članovi Radnog predsedništva Pete zemaljske konferencije, slikani novembra [[1952]]. godine, za vreme održavanja [[Šesti kongres KPJ|Šestog kongresa KPJ]] u [[Zagreb]]u. S leva na desno - [[Đuro Pucar Stari]], [[Moša Pijade]], [[Josip Broz Tito]], [[Spasenija Cana Babović]] i [[Edvard Kardelj]].]] [[Datoteka:NoviBeograd-CK.jpg|mini|Nova zgrada CK, danas [[poslovni centar Ušće]] na Novom Beogradu.]] [[Datoteka:Komunistički natpis u Pasaduru.JPG|mini|Grafit logotipa i slogana SKJ]] U jeku borbe sa Informbiroom, u [[Zagreb]]u je od [[2. novembar|2.]] do [[7. novembar|7. novembra]] [[1952]]. bio održan '''[[Šesti kongres KPJ]]''', na kome je data ocena iskustva borbe protiv Staljina, a takođe je izrečena i kritika staljinizma kao društvenog sistema. Na Kongresu je KPJ utvrdila osnovni pravac društvenog razvoja na osnovama [[Radničko samoupravljanje|samoupravljanja]]. U isto vreme započeto je menjanje revolucionarne organizacije u skladu sa novim društvenim uslovima i potrebi pri prelasku na samoupravljanje. Kongres je usvojio izveštaj Tita i konstantovao da uvođenje raničkog samoupravljanja u preduzećima ima odlučujući značaj za dalji razvoj i učvršćivanje socijalističke demokratije u zemlji. Kongres je predložio da [[Narodni front]] preraste u jedinstvenu i aktivnu masovnu političku organizaciju [[Socijalistički savez radnog naroda Jugoslavije]] (SSRNJ). Kongres je rešio da Komunistička partija Jugoslavije promeni naziv u '''''Savez komunista Jugoslavije''''', po Savezu između komunističkih Partija koju je nekad predlagao [[Lenjin]]. Posle privremene stabilizacije partije, dolazi nova bura. Zbog svojih članaka u listu ''Nova misao'', [[Milovan Đilas]] je skrenuo pažnju na sebe. Ovakvi članci su imali previše liberalistički karakter i kritiku komunizma. Na III Plenum Saveza komunista Jugoslavije u [[Beograd]]u [[januar]]a [[1954]]. Plenum je doneo odluku da je Milovan Đilas vodio liniju suprotnu političkoj liniji čitavog Saveza, da je uneo zabunu u javnosti i naneo ozbiljnu štetu komunistima i čitavoj zemlji, da se lično izolovao iz čitavog saveza i svojim radovima utirao put ka razbijanju idejnog i organizacionog jedinstva Saveza komunista Jugoslavije, pa je zato Milova Đilas isključen iz [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK SKJ]], udaljen sa svih funkcija i kažnjen poslednjom opomenom. Kasnije je na sastanku osnovne organizacije u beogradskom rejonu u kome živi isključen i iz Partije. Nakon stabilizacije odnosa sa Sovjetskim Savezom i završetka dugotrajne borbe sa Informbiroom, Savez komunista Jugoslavije nastavlja sa učvršćivanjem svoje linije. '''[[Sedmi kongres SKJ]]''' održan je u [[Ljubljana|Ljubljani]] [[april]]a [[1958]]. godine u prisustvu 1.795 delegata. Kongres je istakao da je razvijanje društvenog samoupravljanja jedan od glavnih zadataka komunista. Sedmi kongres je usvojio novi Program Saveza komunista, koji je označio ciljeve za koje se bore komunisti Jugoslavije u spoljnoj i unutrašnjoj politici.<ref>''Istorija SKJ'', 404-410. str.</ref> Decembra [[1964]]. godine u [[Beograd]]u je održan '''[[Osmi kongres SKJ]]''', koji je dao svestranu analizu rezultata i uspeha, stabilnosti i teškoća u razvitku jugoslovenske zemlje. Na njemu su postavljene idejne osnove i stvoreni preduslovi za privrednu i društvenu reformu. [[Jul]]a [[1966]]. godine održan je [[Brionski plenum CK SKJ]] koji je isključio [[Aleksandar Ranković|Aleksandra Rankovića]] i [[Svetislav Stefanović Ćeća|Svetislava Stefanovića]] zbog zloupotreba Službe državne bezbednosti. U Beogradu je marta 1969. godine održan '''[[Deveti kongres SKJ]]''', na kojem je glavni referat podneo [[Tito]]. Na ovom kongresu dominirala su pitanja u vezi sa sprovođenjem privredne i društvene reforme u Jugoslaviji. U spoljnoj politici SKJ, će se ubuduće boriti za učvršćivanje nezavisnosti, poštovanja suvereniteta i za ravnopravne odnose među narodima i državama. SKJ se nalazi u ozbiljnoj krizi [[1970]], [[1971]]. i [[1972]] godine. Pojava [[MASPOK]]-a u [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatskoj]] i rađanje liberalističkih ideja u [[Socijalistička Republika Srbija|Srbiji]] su počeli da iz temelja ljuljaju čitav SKJ. Nakon prvih pojava nacionalističkih shvatanja u Hrvatskoj, došlo je do reakcije u CK SKJ radi suzbijanja ovakvih pojava. [[Datoteka:Marko Nikezic.jpg|minijatura|left|[[Marko Nikezić]], smenjeni predsednik [[Centralni komitet|CK]] [[Savez komunista Srbije|SK Srbije]]]] O ovim promenama u Hrvatskoj govorila je [[Savka Dabčević-Kučar]]. Ona je podnela referat u kome je podržavana takva linija od strane CK Saveza komunista Hrvatske. Na 22 sednici CK SKH Savka Dapčević je potvrdila da je masovni pokret u Hrvatskoj deo politike Saveza komunista Hrvatske. Za konsolidaciju političke situacije u zemlji značajna je 21. Sednica Predsedništva SKJ u [[Karađorđevo|Karađorđevu]] gde je [[Tito]] osudio ovakve promene u Hrvatskoj. Posle ovoga svoje ostavke su podneli [[Savka Dabčević]], [[Miloš Žanko]], [[Mika Tripalo]], [[Pera Pirker]], [[Marko Koprtl]] i [[Janko Bobetko]]. Takođe je odlučeno da se sa dosadašnjih funkcija smene dosadašnji predsednik i potpredsednik CK Zagreba [[Srećko Bijelić]] i [[Dragutin Haramija]], a za novog predsednika CK SKH izabrana je [[Milka Planinc]]. Dijamentralno suprotno od nacionalističkih skretanja u Hrvatskoj u Srbiji su se pojavile liberalističke struje u najužem rukovodstvu CK Srbije. Akcent je bio na ekonomiji tj. liberalnijem ekonomskom modelu, većim ovlašćenjima direktora privrednih subjekata. Naravno to je bilo u suprotnosti sa radničkim i društvenim samoupravljanjem . Glavni predstavnici bili su: predsednik CK SKJ [[Marko Nikezić]], Sekretar SKS dr [[Latinka Perović]], Predsednik Pokrajinskog komiteta CK Vojvodine [[Mirko Čanadanović]] i sekretar [[Miloš Radojičić]]. Pod velikim pritiscima, svi pomenuti su podneli ostavke na svoje funkcije i članstvo u Savezu komunista. Posle toga je usledila velika „[[Čistka liberala u Srbiji|čistka]]“ među privrednicima u Srbiji i veliki broj direktora firmi, uspešnih privrednika je smenjen. To je imalo ozbiljne posledice na ekonomski razvoj Srbije. Umesto Nikezića i Perovićeve izabrani su dr [[Tihomir Vlaškalić]] i [[Nikola Petrović]]. Maja 1974. godine u Beogradu je održan '''[[Deseti kongres SKJ]]''' na kome je glavni referat podneo Tito. Kongres je usvojio referat i dao jednodušnu podršku daljem učvršćenju ravnopravnosti, bratstva i jedinstva naroda i narodnosti i još veću afirmaciju spoljne nesvrstane politike. '''[[Jedanaesti kongres SKJ]]''' je održan u Beogradu juna 1978. godine. Tito podnosi referat „Savez komunista Jugoslavije u borbi za dalji razvitak socijalističke samoupravne i nesvrstane Jugoslavije“. Kongres je obavezao komuniste da moraju biti svuda gde se odvija politička i samoupravna aktivnost radnih ljudi i građana. == Kriza i raspad Saveza komunista == {{main|Četrnaesti kongres SKJ|Raspad SFRJ}} [[Datoteka:01 - Milosevic na 14 kongresu SKJ.PNG|mini|desno|250p|[[Slobodan Milošević]], predsednik Centralnog komiteta [[Savez komunista Srbije|Saveza komunista Srbije]] govori na [[Četrnaesti kongres SKJ|14. kongresu SKJ]].]] Posle Titove smrti ([[1980]]), Savez komunista Jugoslavije, verbalno, na sve načine pokušava da očuva jedinstvo. Svi se zaklinju u Tita. Kolektivno rukovodstvo koje je došlo na mesto Tita je razjedinjeno i svako gleda pre svega interese republike koju predstavlja. Devedesetih godina dolazi do najteže krize i konačnog kraja. Poslednji pokušaj očuvanja jedinstva pokušan je na XIV vanrednom kongresu SKJ u [[Beograd]]u [[1990]]. godine. Na kongresu se vodila oštra polemika između predstavnika delegata [[Srbija|Srbije]] i [[Slovenija|Slovenije]]. Delegati iz Srbije, predvođeni Miloševićem, su predlagali jedinstveni SKJ, dok su delegati Slovenije zahtevali labaviji savez tj. stvaranje Saveza radničkih saveza komunista. Nakon dva dana verbalnog rata između Srba i Slovenaca [[22. januar]]a [[1990]]. u 22,30 predsednik Saveza komunista Slovenije [[Milan Kučan]], pruža ruku i pozdravlja [[Milan Pančevski|Milana Pančevskog]], predsedavajućeg i kreće prema izlazu iz dvorane, zajedno sa 106 slovenačkih delegata, a nedugo potom, posle kraćeg ubeđivanja i konsultacija, a kao znak podrške slovenačkom rukovodstvu, usledio je i izlazak delegata iz Saveza komunista [[Hrvatska|Hrvatske]] predvođenih svojim predsednikom [[Ivica Račan|Ivicom Račanom]]. Oko ponoći 22. januara 1990. kongresna dvorana je ispražnjena. Tako se Savez komunista Jugoslavije politički dezintegrisao i formalno prestao da postoji, a uskoro je počeo [[raspad SFRJ]] i ratovi s njim povezani. Arhiv Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije je posle raspada Jugoslavije prešao u sastav Arhiva Jugoslavije, koji je potom postao Arhiv Srbije u Beogradu.<ref name="automatski generisano4" /> == Povezano == * [[Kongresi KPJ-SKJ]] * [[Spisak članova CK KPJ-SKJ]] * [[Savez komunističke omladine Jugoslavije]] * [[Socijalistički savez radnog naroda Jugoslavije]] * [[Popis političkih stranaka nastalih od Saveza komunista Jugoslavije]] == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|League of Communists of Yugoslavia}} * {{sh}} [http://komunist.free.fr/istorija.html Historija SKJ] * {{sh}} [http://www.yurope.com/zines/republika/arhiva/2001/274-275/274-275_27.htm Manifest komunisticke opozicije] (1920) * {{en}} [http://www.mzes.uni-mannheim.de/projekte/incs/home/data/pdf/INCS_18_ONLINE.pdf Avgust Lešnik, ''The Development of the Communist Movement in Yugoslavia during the Comintern Period''] * {{en}} [http://hdl.handle.net/10891/osa:86664ab2-ba83-4b6b-bb52-ba97777b30cb "The League of Communists of Yugoslavia - Part I: The Communist Party of Yugoslavia 1919-1948"], 24 May 1960 {{Savez komunista Jugoslavije}} {{Normativna kontrola}} {{Izabran}} [[Kategorija:Nastanci 1919.]] [[Kategorija:Savez komunista Jugoslavije]] [[Kategorija:Političke stranke u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Komunističke partije]] [[Kategorija:Radnički pokret Jugoslavije]] [[Kategorija:Historija Jugoslavije]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Josip Broz Tito]] [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] 1o39snmkok9icsba01ckqjkm9z19t79 0 19797 42589245 42586710 2026-05-07T19:56:30Z Aca 108187 izvor? 42394477 wikitext text/x-wiki {{opština Srbije| ime=Opština Aleksinac| grb=Blason Aleksinac.jpg| slika=Aleksinac| površina=706| poljoprivredna=45463| šume=20398| stanovništvo=57749| priraštaj=-8.8| naselja=72| okrug=[[Nišavski okrug]]| opština=[[Aleksinac]]| putevi=282| zaposleni=8995| oškole=59| oučenici=4625| sškole= 3| sučenici= 1503| }} '''Opština Aleksinac''' je jedna od ukupno devet opština [[Nišavskog okruga]] u [[Centralna Srbija|Centralnoj Srbiji]]. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] godine u opštini živi 57.749 stanovnika ([[Popis stanovništva 1991. u Srbiji|1991.]] je bilo 61.968 stanovnika). Prosečna gustina naseljenosti iznosi oko 82 stanovnika po km². Dve trećine opštine je pretežno poljoprivredno zemljište, a jedna trećina brdsko-planinsko zemljište. [[Aleksinačka kotlina]] je ravničarski deo u dolini [[Južna Morava|Južne Morave]] i Moravice i prostire se pravcem severozapad-jugoistok. Oivičena je Ozrenskim planinama sa severoistoka i Malim i [[Jastrebac|Velikim Jastrepcem]] sa jugozapada. Najviši vrh je Leskovik 1174 m na planini [[Ozren (planina u Srbiji)|Ozren]]. == Položaj == Teritorija opštine Aleksinac se nalazi na tromeđi između [[Niš]]a, [[Kruševac|Kruševca]] i [[Sokobanja|Sokobanje]]. Ukupna površina opštine iznosi 707&nbsp;km², od kojih je 65% obradivo ravničarsko zemljište, dok je ostalih 35 posto brdsko planinskog karatera<ref>[http://www.aleksinac.org/index.php?option=com_content&task=view&id=12&Itemid=42 Istorijat opštine]</ref>. Opštinom dominira [[Aleksinačka kotlina]] okružena planinama [[Ozren (planina u Srbiji)|Ozren]] na severu i istoku ([[Leskovik (planinski vrh)|planinski vrh Leskovik]]) dok se na zapadnoj strani protežu Mali i Veliki [[Jastrebac]]. Opštinom protiču tri reke: [[Turija (reka)|Turija]], [[Južna Morava]] i [[Sokobanjska Moravica]] koja kod sela [[Bovan (Aleksinac)|Bovna]] gradi [[Bovansko jezero]]. Opština Aleksinac se graniči sa niškom gradskom opštinom [[Opština Crveni Krst|Crveni Krst]] i [[Opština Merošina|opštinom Merošinom]] na jugu, sa [[Opština Ražanj|opštinom Ražanj]] na severu, Kruševcem na zapadu, [[Opština Svrljig|Svrljiškom opštinom]] na jugoistoku i opštinom [[Opština Sokobanja|Sokobanja]] na severoistoku. ==== Saobraćaj ==== * Opštinom Aleksinac prolazi auto put [[Beograd]]-Niš, koji je deo evropskog koridora [[E75]]. * Železnička pruga Beograd-Niš-[[Skoplje]]-[[Solun]] * Regionalni putevi [[Kruševac]]-Niš i Aleksinac-[[Sokobanja]] == Historija == ==== Praistorija ==== Gotovo čitavo južno pomoravlje je bilo naseljeno još u praistoriji, o čemu svedoče brojni arheološki nalazi. [[Tihomir Đorđević]], istoričar i arheolog sa kraja 19. veka, beleži da su „sva sela aleksinačke opštine sa leve strane toka Južne Morave bila naseljena još u praistoriji, počevši od sela [[Vitkovac (Aleksinac)|Vitkovca]] pa sve do [[Tešica|Tešice]]“. Zahvaljujući istoričaru [[Miodrag Spirić|Miodragu Spiriću]] koji je objedinio istoriju opštine Aleksinac u svojim radovima, mi danas imamo pouzdane podatke o arheološkim nalazima na teritoriji opštine. Nalazišta koja pripadaju [[Starčevačka kultura|Starčevačkoj kulturi]] otkrivena su u [[Moravac (Aleksinac)|Moravcu]] i [[Lužane (Aleksinac)|Lužanu]], dok [[vinčanska kultura|vinčanskoj kulturi]] pripadaju nalazišta kod sela [[Katun]]a, [[Kraljevo|Kraljeva]], [[Vrćenovica|Vrćenovice]], [[Vitkovac|Vitkovca]], [[Mozgovo|Mozgova]], i dva lokaliteta u gradu [[Aleksinac|Aleksincu]]: „Zeleni vir“ i „Drugo Okno“. Ni jedan od pomenutih lokaliteta nije naučno istraživan i radi se uglavnom o slučajnim nalazima. Na lokalitetu „Jelenac“ u Aleksincu pronađeni su ostaci [[Bubanjsko humska grupa|Bubanjsko humske grupe]], kao i [[badensko kostolačka grupa|badensko kostolačke grupe]]. Nalazišta koja pripadaju [[Paraćinska grupa|Paraćinskoj grupi]] koja se odlikuje [[nekropola]]ma, nađena su kod Žitkovačke ciglane u [[Žitkovac|Žitkovcu]] i kod železničke stanice u [[Vitkovac|Vitkovcu]]. ==== Antičko doba ==== Današnja teritorija opštine Aleksinac pripadala je rimskoj provinciji [[Gornja Mezija]]. Ovde je prolazio rimski vojni put ili [[Via Militaris]], čija tačna trasa kroz današnju teritoriju aleksinačke opštine nije poznata. Duž ovog puta su se nalazile jedna stanica za prenoćište Praesidium Pompei i jedna stanica za izmenu konja Rappiana. Istoričari nemaju usaglašeno mišljenje gde su se ove stanice tačno nalazile. ==== Novija istorija ==== Ime Aleksinca prvi put je zapisano [[1516]]. godine u Kruševačkom defteru. O nastanku imena postoji više legendi. Sasvim je, međutim, izvesno da ime dolazi od vlastitog imena. Naime, najpoznatija legenda o imenu Aleksinca u ovim krajevima spominje nekog Aleksu, vlasnika mehane (kafane, tj. hana u to vreme). Tako je tadašnji „Aleksin han“ izrastao u današnji Aleksinac. Preko ovih teritorija održavale su se od najstarijih vremena suvozemne veze između Evrope i Azije. Preko nje su se kretale velike vojske u osvajačkim i odbrambenim pohodima, jer su tu prolazili vojni drumovi, poznati pod opštim nazivom [[Carigradski drum]]. Za nastanak Aleksinca kao naselja od značaja je sama konfiguracija zemljišta. Aleksinac se kao naselje najpre formirao u podnožju brda Gradište (228 m), u južnoj polovini današnjeg sela [[Vakup]], pa se odatle preselio na današnju lokaciju. Ovo mesto se od srednjovekovnog sela, tokom svoje burne istorije, razvilo u privredni, administrativni, sudski, kulturni, prosvetni i zdravstveni centar svoje okoline. Na razvoj Aleksinca u prvom redu su uticale saobraćajne veze. On se u [[16. vek]]u našao na novom turskom Carigradskom drumu i postao važna stanica za prenoćišta putnika, što je uslovilo da u njemu početkom [[17. vek]]a [[Turci]] podignu tvrđavu čija posada je imala zadatak da štiti putnike na drumu od hajduka. Pored saobraćajnih veza, razvoj Aleksinca odredili su i privredni uslovi. Njegovoj okolini bilo je potrebno mesto za razmenu dobara, lokalno središte. To je uslovilo da početkom [[17. vek]]a Aleksinac spada u red varoši koje „imaju ispod 100 dućana“. U [[18. vek]]u Aleksinac je bio sedište nahije, a pored varoši, nahiju je činilo još 17 sela. Veliki značaj okolina Aleksinca imala je u [[Prvi srpski ustanak|Prvom srpskom ustanku]] i [[Srpsko-turski ratovi (1876-1878)|ratu 1876-1878.]] godine. Aleksinac je u vreme Prvog srpskog ustanka pripadao [[Leskovački pašaluk|Leskovačkom pašaluku]], prvi dodir sa ustankom imao je [[1805]]. godine, kada je kroz njega prošla vojska niškog muhafiza Hafiz-paše. Slavni dani u ovom ustanku nastaju [[1806]]. godine, izgradnjom utvrđenja kod [[Deligrad]]a, devet kilometara severozpadno od Aleksinca. Poznata bitka, u kojoj su Srbi odneli pobedu nad Turcima odigrala se septembra [[1806]]. godine. Aleksinčane je u boju predvodio vojvoda Stojan Cvetković. Od izuzetnog značaja za razvoj Aleksinca je i to što je od [[1833]]. do [[1878]]. godine bio granično mesto prema Turskoj, pa se preko njega kretala sva robna razmena između Srednje Evrope i Turske, zbog čega je tu postojala carinarnica (đumrukana), karantin i okružni sud koji je izdavao vize za ulazak u Srbiju preko Aleksinca. Razvoj Aleksinca kao pograničnog mesta posebno je pomagao knez [[Miloš Obrenović]]. On je, pored ekonomskih razloga, od Aleksinca hteo da stvori konkurenta [[Niš]]u, koji se tada nalazio u turskim rukama. Knez Miloš je tu zamisao donekle i ostvario. Pored pomenutih institucija, u Aleksincu je bilo i sedište engleskog kurira koji je primao i ekspedovao englesku poštu za Tursku i iz Turske. Godine [[1838]]. izgrađena je crkva, a od [[1841]]. do [[1869]]. godine u Aleksincu je bilo i sedište austrijske pošte. Aleksinac i okolina su odigrali važnu ulogu i u [[Srpsko turski rat 1876|Prvom srpsko-turskom ratu 1876.]] godine. Tu je bilo sedište štaba kneza [[Milan Obrenović|Milana Obrenovića]], a čuvena je i [[bitka na Šumatovcu]] koju su Srbi dobili. U ovom ratu se uz Srbe borio i veliki broj dobrovoljaca iz mnogih evropskih država i Rusije. Najslavnije je ime pukovnika [[Nikolaj Rajevski (1839—1876)|Nikolaja Rajevskog]], koji je poginuo kod [[Adrovac|Adrovca]], a čije srce je sahranjeno u porti manastira [[Manastir Sveti Roman kod Praskovca|Sveti Roman kod Praskovca]]. Ličnost pukovnika Rajevskog poslužila je [[Lav Tolstoj|Lavu Tolstoju]] za oblikovanje lika grofa Vronskog u romanu Ana Karenjina. Veliki doprinos Aleksinčani su dali i u [[Prvi svetski rat|Prvom]] i [[Drugi svetski rat|Drugom svetskom ratu]]. Oni su delili sudbinu Srbije koja je u Prvom svetskom ratu izgubila trećinu stanovništva, odnosno polovinu odraslog stanovničtva. == Gradska naselja == [[Datoteka:Nisavski district.gif|300px|thumb|desno|Položaj opštine Aleksinac u Nišavskom okrugu]] Na teritoriji opštine ukupno ima 72 naseljena mesta, od kojih su: '''gradska naselja''' * [[Aleksinac]], sedište opštine * [[Aleksinački Rudnik]] '''prigradska naselja''' (od 2008. godine) * [[Žitkovac]] * [[Moravac (Aleksinac)|Moravac]] * [[Prćilovica]] i '''seoska naselja''' {| |- valign=top | * [[Aleksinački Bujmir]] * [[Bankovac]] * [[Beli Breg (Aleksinac)|Beli Breg]] * [[Belja]] * [[Bobovište (Aleksinac)|Bobovište]] * [[Bovan (Aleksinac)|Bovan]] * [[Bradarac (Aleksinac)|Bradarac]] * [[Vakup]] * [[Veliki Drenovac]] * [[Vitkovac (Aleksinac)|Vitkovac]] * [[Vrelo (Aleksinac)|Vrelo]] * [[Vrćenovica]] * [[Vukanja]] * [[Vukašinovac]] * [[Glogovica (Aleksinac)|Glogovica]] * [[Golešnica]] * [[Gornja Peščanica]] * [[Gornje Suhotno]] | * [[Gornji Adrovac]] * [[Gornji Krupac]] * [[Gornji Ljubeš]] * [[Gredetin]] * [[Grejač (Aleksinac)|Grejač]] * [[Dašnica (Aleksinac)|Dašnica]] * [[Deligrad]] * [[Dobrujevac (Aleksinac)|Dobrujevac]] * [[Donja Peščanica]] * [[Donje Suhotno]] * [[Donji Adrovac]] * [[Donji Krupac]] * [[Donji Ljubeš]] * [[Draževac (Aleksinac)|Draževac]] * [[Jakovlje (Aleksinac)|Jakovlje]] * [[Jasenje (Aleksinac)|Jasenje]] * [[Kamenica (Aleksinac)|Kamenica]] | * [[Katun (Aleksinac)|Katun]] * [[Koprivnica (Aleksinac)|Koprivnica]] * [[Korman (Aleksinac)|Korman]] * [[Kraljevo (Aleksinac)|Kraljevo]] * [[Krušje]] * [[Kulina (Aleksinac)|Kulina]] * [[Lipovac (Aleksinac)|Lipovac]] * [[Loznac]] * [[Loćika (Aleksinac)|Loćika]] * [[Lužane (Aleksinac)|Lužane]] * [[Ljupten]] * [[Mali Drenovac]] * [[Mozgovo]] * [[Moravski Bujmir]] * [[Nozrina]] * [[Porodin (Aleksinac)|Porodin]] * [[Prekonozi]] | * [[Prugovac]] * [[Radevce (Aleksinac)|Radevce]] * [[Rsovac]] * [[Rutevac]] * [[Srezovac]] * [[Stanci (Aleksinac)|Stanci]] * [[Stublina]] * [[Subotinac]] * [[Tešica]] * [[Trnjane (Aleksinac)|Trnjane]] * [[Ćićina]] * [[Crna Bara (Aleksinac)|Crna Bara]] * [[Česta]] * [[Čukurovac]] * [[Šurić]] |} == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Bovansko jezero 2.jpg| [[Bovansko jezero]] </gallery> == Turizam == U neposrednoj okolini Aleksinca i Aleksinačke opštine ima dosta turističkih mesta i objekata interesantnih za turiste kao što su : * [[Ribarska Banja]] * [[Jastrebac]] * [[Južna Morava]] * [[Soko Banja]] * [[Bovan (tvrđava)]] * [[Bovan (Aleksinac)|Bovan]] * [[Bovansko jezero]] * [[Sokobanjska Moravica]] == Reference == * Miodrag Spirić, Istorija Aleksinca, Aleksinac, 1995 == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Aleksinac}} * [http://www.aleksinac.org Zvanični sajt Opštine Aleksinac] * [http://www.aleksinac.net Aleksinac NET - vesti iz Aleksinca] * [http://zitkovac.110mb.com Sajt sela Opštine Aleksinac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026142044/http://zitkovac.110mb.com/ |date=2007-10-26 }} * [http://www.aleksinac.avm.rs Ruralni Aleksinac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426192624/http://www.aleksinac.avm.rs/ |date=2011-04-26 }} {{Nišavski okrug}} {{Opštine Srbije}} {{Opština Aleksinac}} [[Kategorija:Opština Aleksinac|*]] [[Kategorija:Opštine Južne i istočne Srbije|Aleksinac]] [[Kategorija:Nišavski upravni okrug]] [[en:Aleksinac]] r9z71piby0rrd6jjznhs41e70nw43p5 0 19825 42589232 42134181 2026-05-07T19:20:22Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Slovenska politička historija|Slovenska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Slovenije|Politička historija Slovenije]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589232 wikitext text/x-wiki '''[[Popis]] [[općine u Sloveniji|općina]] u [[Slovenija|Sloveniji]] godine [[1990]].''' Slovenija je godine 1990. bila upravno podijeljena na 60 općina. {| |- | valign="top"| * [[Ajdovščina]] * [[Brežice]] * [[Celje]] * [[Cerknica]] * [[Črnomelj]] * [[Domžale]] * [[Dravograd]] * [[Općina Gornja Radgona|Gornja Radgona]] * [[Grosuplje]] * [[Hrastnik]] * [[Idrija]] * [[Ilirska Bistrica]] * [[Izola]] * [[Jesenice]] * [[Kamnik]] * [[Kočevje]] * [[Koper]] * [[Kranj]] * [[Krško]] * [[Laško]] * [[Lenart]] | valign="top"| * [[Lendava]] * [[Litija]] * [[Ljubljana|Ljubljana-Bežigrad]] * [[Ljubljana|Ljubljana-Center]] * [[Ljubljana|Ljubljana-Moste-Polje]] * [[Ljubljana|Ljubljana-Šiška]] * [[Ljubljana|Ljubljana-Vič-Rudnik]] * [[Ljutomer]] * [[Logatec]] * [[Maribor]] * [[Metlika]] * [[Mozirje]] * [[Murska Sobota]] * [[Nova Gorica]] * [[Novo mesto]] * [[Ormož]] * [[Piran]] * [[Postojna]] * [[Ptuj]] * [[Radlje ob Dravi]] | valign="top"| * [[Radovljica]] * [[Ravne na Koroškem]] * [[Ribnica]] * [[Sevnica]] * [[Sežana]] * [[Slovenj Gradec]] * [[Slovenska Bistrica]] * [[Slovenske Konjice]] * [[Šentjur pri Celju]] * [[Škofja Loka]] * [[Šmarje pri Jelšah]] * [[Tolmin]] * [[Trbovlje]] * [[Trebnje]] * [[Tržič]] * [[Velenje]] * [[Vrhnika]] * [[Zagorje ob Savi]] * [[Žalec]] |} == Povezano == * [[popis općina u Sloveniji (2005)]] * [[popis općina u Sloveniji (2006)]] [[Kategorija:Općine Slovenije|#]] [[Kategorija:Politička historija Slovenije]] l85bhhlm81yh3r4yrbvdewnl0ux5y99 0 19855 42588935 42513463 2026-05-07T15:59:05Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] 42588935 wikitext text/x-wiki ''Za valutu Nezavisne Države Hrvatske pogledajte tekst [[Kuna (NDH)]]'' {{Infobox valuta |ime_valute=Hrvatska kuna |izvorno_ime= |slika_1= |opis_1=Novčanica od 100 kuna |iso_kod=HRK |korisnik_država=[[Hrvatska]] |stopa_inflacije=3.3% |izvor_datum_inf=[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2092.html The World Factbook], [[2005]]. |najmanja_jedinica=[[lipa]] |oznaka=Kn |kovanice=1, 2, 5, 10, 20, 50 lipa, 1, 2, 5, 25 kn |novčanice=5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 kn |nacionalna_banka=Hrvatska Narodna Banka |web_banka=www.hnb.hr |tiskara=[https://www.gi-de.com Giesecke & Devrient] (Njemačka), [https://www.oebs.at Oebs] (Austrija) |web_tiskara= |kovnica=Hrvatska kovnica novca |web_kovnica= }} '''Kuna''', odnosno '''hrvatska kuna''' bila je službena valuta u [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]] od 30. 5. 1994 do 1. 1. 2023. Stoti dio kune bila je lipa. Kratica za kunu u platnom prometu u zemlji bila je kn, a za lipu lp. Međunarodna kratica za kunu bila je HRK. == Historija == U pokrajinama više i niže rimske provincije [[Panonija (rimska provincija)|Panonije]] (današnja [[Mađarska]] i [[Slavonija]]), ubirani su porezi u vidu kuninih koža, koje su tada bile iznimno cijenjene.<ref name=hr>{{cite journal |url = http://www.hrvatskarijec.rs/vest/A17136/Datum-za-pamcenje/ |title = ''Datum za pamćenje'' |publisher = NIU Hrvatska riječ |journal = Hrvatska Riječ |language = hrvatski |accessdate = 8. 10. 2016. |place = Subotica |author = Z. Perušić |year = 2008 |volume = 274 }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Prvi hrvatski novac s likom kune je bio srebrni [[denar]] iz 13. stoljeća, u periodu 1230-1380, kojeg su kovali [[hrvatski ban]]ovi. Na sedam od ukupno osam tipova toga novca dominirao je lik kune. Prve dvije kovanice su bile veoma slične. Jedna je iz vremena [[Bela IV.|Bele IV.]] i [[Koloman (herceg)|herceg Kolomana]] (1235), a druga iz vremena [[Stjepan Vukčić Kosača|herceg Stjepana]] (1246). Na njima se pojavljuje kuna u trku ulijevo, između dvije šestokrake zvijezde, a tekst je ovijen dvjema kružnicama od bisera. Isti motiv dominira i na kasnijim kovanicama, za vrijeme kralja [[Stjepan V.|Stjepana V]], [[Ladislav IV. Kumanac|Ladislava IV]] i [[Andrija III. Mlečanin|Andrije III]], te više slavonskih banova i protubanova u 13. stoljeću, zbog čega se banski denari u [[numizmatici|numizmatici]] naziva slavonskim banovcima.<ref name=hr /> [[Datoteka:5kn 1934.jpg|mini|200px|5 kuna (1934)]] [[Ustaški pokret]] u [[Italija|Italiji]] je 1934. izdao je srebrnu kovanicu od 5 kuna. [[Ante Pavelić]], vođa Ustaškog pokreta, u svojoj knjizi sjećanja objavljenoj pod nazivom „Doživljaji“ je zapisao kako je ideja o nazivu „kuna‟ za novčanu jedinicu njegova, te da je naziv dao po povijesnom imenu kuninog krzna, koje se u dalekoj prošlosti koristilo u „domovini“, osobito na dunavskom području, kao platežno sredstvo. Na licu toga novca se nalazila oznaka njegove vrijednosti u kunama i godina kovanja. Sve je uokvireno u kružni hrvatski tropleter. Na naličju je u sredini hrvatski grb iznad dvije vrpcom povezane grancice, a unaokolo je nadpis sa zeljom za stvaranje suverene Hrvatske.<ref>{{cite journal |url=https://hrvatski-vojnik.hr/pdfmagazin/hv_042_91_95.pdf |title=Стари Хрватски новац |first=Мате |last=Ковачевић |journal=Хрватски војник |publisher=Министарство обране Републике Хрватске |editor=Иван Тољ |place=Загреб |volume=42 |year=1993 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kovanica od 5 kuna je izdana kao prvi korak k uvođenju nove valute, najprije u redovima samog Ustaškoga pokreta, a kasnije je planirano da se kuna koristi u Hrvatskoj. Planovi Ustaškog pokreta za uvođenju kune kao službene valute su bili dalekosežni i prilično detaljno razrađeni. Međutim, kovanice od 5 kuna iz 1934. se nikada nisu koristile za kupoprodaju, već su je najverovatnije kupovali članovi Ustaškoga pokreta, za uspomenu. Kuna se trebala dijeliti na 100 banica. Daljnju izradu kuna i banica spriječila je reakcija Italije, nakon [[Marsejski atentat|atentata na kralja Aleksandra]] (9. 10. 1934), pošto je internirala Antu Pavelića, a kasnije i onemogućila rad cjelokupne ustaške organizacije. Nije poznato koliko je srebrnih kovanica od 5 kuna iskovano i one danas predstavljaju veliku rijetkost.<ref>{{cite journal |url=http://hrcak.srce.hr/164310 |title = ''O planiranom uvođenju kune kao službene valute u ustaškoj emigraciji 1934. godine'' |publisher = Hrvatsko numizmatičko društvo |journal=Numizmatičke Vijesti |language = hrvatski |accessdate = 1. 10. 2016. |place= Zagreb |author =Krunoslav Mikulan |year = 2015. |ISSN=0546-9422 |volume=68 }}</ref> Nakon što je [[1939]]. godine, uspostavljena [[Banovina Hrvatska]] unutar [[Kraljevina Jugoslavija|jugoslavenske monarhije]], banovina je razmatrala mogućnost kovanja vlastitog novca kune.<ref name=hr /> [[Datoteka:1kn pokus front.jpg|200px|mini|Lice jednog od probnih odlijeva Ive Kerdića od 1 kune u NDH (1941). Kovanice nikada nisu puštene u optjecaj zbog inflacije.]] Zamisao o uvođenju kune kao valute u praksu je sprovedena tek s formiranjem [[Nezavisna država Hrvatska|Nezavisne države Hrvatske]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Ustanovljena je [[26.7.]] [[1941]]. te služila na teritoriju NDH, sve dok je nakon završetka rata nove [[SFRJ|jugoslavenske]] vlasti [[9.7.]] [[1945]]. nisu zamijenile [[jugoslavenski dinar|jugoslavenskim dinarom]]. Nakon što je u Hrvatskom saboru 25. 6. 1991. usvojena odluka o suverenosti i samostalnosti Republike Hrvatske, [[Franjo Tuđman]] je 16. 8. 1991. osnovao komisiju, koja je već istog mjeseca donijela odluku da se trajni hrvatski novac zove hrvatska kruna, a njegov stoti dio banica, što je pretočeno u Zakon o Narodnoj banci Hrvatske, po kome je sve do ljeta 1993. službena moneta bila hrvatska kruna.<ref name=novilist /> Pošto je hrvatski novac bilo potrebno izraditi što prije,<ref name=podrum /> a kako ne bi kompromitirali krunu velikom devalvacijom u tegobnim vremenima,<ref name=novilist /> komisija na čelu sa [[Marijan Hanžeković (ekonomist)|Marijanom Hanžekovićem]], dotadašnjim ministrom financija, se na radnom sastanku 29. 8. 1991, iz praktičnih razloga, odlučila za izdavanje privremenog novca pod nazivom [[hrvatski dinar]].<ref name=podrum>{{cite journal |url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/h-sarinic-s-tudjmanom-sam-dva-sata-gledao-kako-se-tiska-nas-dinar-358865 |title = ''H. Šarinić: S Tuđmanom sam dva sata gledao kako se tiska naš dinar'' |publisher = Večernji list d.o.o. |journal=Večernji list |language = hrvatski |accessdate = 1. 10. 2016. |place=Zagreb |date = 22. 12. 2011. |editor=Dražen Klarić |author=Antonio Mandir |ISSN=1333 - 9192 }}</ref> Maja 1993, deset zastupnika Zastupničkog doma Hrvatskoga državnoga sabora predložilo je izmjenu Zakona o Narodnoj banci Hrvatske, te izmjenu naziva hrvatske krune, nazivom kuna, uz objašnjenje da treba poštivati tradiciju, te da „kruna i banica nikako ne odgovaraju mladoj republici“. Nakon rasprava, tokom više saborskih sjednica, u julu 1993, sa 70 glasova za, 21 protiv i 10 suzdržanih kuna je prihvaćena, tako da kruna nikada nije uvedena. Javnih rasprava za i protiv kune bilo je i nakon uvođenja kuna.<ref name=novilist /> Osim toga, postojala je sigurnost, da zbog povijesnih asocijacija na Ustaški pokret, nitko od ozbiljnijih stranih političkih čimbenika, kojima je jedino bila bitna stabilnost valute, neće imati primjedaba na njen novi naziv.<ref name=novilist /> Još prije odluke o zamjeni naziva valute, 25. 2. 1993, Komisija za pripremu prijedloga koncepcije monetarnog sustava i izradu novčanica, na čijem je čelu bio akademik [[Dalibor Brozović]], donijela je odluku o raspisivanju pozivnog natječaja za izradu novog kovanog novca. Poziv za dostavu ponuda, s okvirnim uvjetima, upućen je 31. 3. 1993, a umejtnici su imali 5 dana vremena (5. 4. 1993) da dostave svoje prijedloge. Pobjednik natječaja za kovanice, Kuzma Kovačić proglašen je 13. 4. 1993. Prve nacrte i pokusne otiske za osam apoena novčanica hrvatskih kruna izradili su umjetnici Miroslav Šutej i Vilko Žiljak. Nakon što je odlučeno da naziv nove valute bude kuna, redizajnirne su novčanice krune u kune.<ref name=novilist /> Za stoti dio kune izabran naziv lipa (drvo). Kako naziv kuna potječe iz životinjskog svijeta, tražio mu se parnjak u biljnome svijetu. Novčanice koje glase na kunu, kao novčanu jedinicu Republike Hrvatske, te kovani novac koji glasi na kunu i lipu, puštene su u optjecaj dana 30. 5. 1994, na tadašnji [[Dan državnosti Republike Hrvatske|Dan državnosti]]. Prva zadaća vlade nakon uvođenja kune bila je da oštrom terapijom eliminira inflaciju, uspostavi ekonomska stabilnost, kao bitna pretpostavka za pripremu i opremu vojske i policije u ratnim godinama.<ref name=novilist>{{cite journal |url=http://www.novilist.hr/Vijesti/Gospodarstvo/Valentic-o-uvodenju-kune-Htjeli-smo-sok-terapijom-eliminirati-inflaciju |title = ''Valentić o uvođenju kune: Htjeli smo šok-terapijom eliminirati inflaciju'' |publisher = Novinsko-nakladničko dioničko društvo Novi list d.d. |journal=Novi list |language = hrvatski |accessdate = 2. 10. 2016. |place=Rijeka |date = 28. 4. 2013. |editor=Nenad Hlača }}</ref> Kovničke matrice za prvo izdanje iz 1993. su izrađene u njemačkoj državnoj kovnici u [[Stuttgart]]u, a potom u britanskom Royal Mintu. Istovremeno su novčanice kuna tiskane u njemačkoj tvrtki Giesecke & Devrient [[München]], koja je u to vrijeme tiskala i [[njemačka marka|njemačke marke]], a u istoj tiskari su svojedobno tiskane i novčanice NDH kuna. Izrada kovanog novca kuna i lipa započela je u Zagrebu 14. 1. 1994. nakon otvaranja Hrvatskog novčarskog zavoda.<ref name=kako>{{cite web |url = http://e-kako.geek.hr/drustvo/kako-je-nastala-hrvatska-kuna/ |title = ''Kako je nastala hrvatska kuna?'' |publisher = Piccione |language = hrvatski |accessdate = 3. 10. 2016. |place = |date = 9. 1. 2012. |editor = |archive-date = 2016-01-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160103161005/http://e-kako.geek.hr/drustvo/kako-je-nastala-hrvatska-kuna/ }}</ref> Hrvatski novčarski zavod, koji se nalazi u državnom vlasništvu, proizvodi kovanice, dok se papirne novčanice i dalje tiskaju u inozemstvu ([[Beč]] i [[München]]), budući da u Hrvatskoj ne postoji tiskara koja raspolaže potrebnom opremom za tisknje prema uobičajenim standardima za novčanice, te da se kupnja opreme za tiskanje samo sopstvenog novca ne isplati.<ref>{{cite web |url=http://www.tportal.hr/biznis/novaciulaganje/249140/Koliko-nas-kosta-uvoz-kuna-iz-Beca-i-M-nchena.html |title = ''Koliko nas košta uvoz kuna iz Beča i Münchena'' |publisher = Hrvatski Telekom |date=15. 3. 2013 |author= Oriana I. Novokmet |language = hrvatski |accessdate = 1. 10. 2016 }}</ref> == Kovanice == Autor likovnog rješenja za kovani novac kuna i lipa je Kuzma Kovačić, osim kovanice od 25 kuna, koja se od 1997. izdaje kao prigodni optjecajni kovani novac, čiji je autor likovnog rješenja [[Damir Mataušić]].<ref name=hnbkov /> Sve kovanice su otkovane u Hrvatskom novčarskom zavodu u Zagrebu.<ref name=hnbkov>{{cite web |url = https://www.hnb.hr/novac/kovanice |title = ''Kovanice'' |publisher = HNB |language = hrvatski |accessdate = 2. 10. 2016. |author = |place = Zagreb |date = 1. 2. 2015. |archive-date = 2016-10-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161013175003/http://www.hnb.hr/novac/kovanice |dead-url = yes }}</ref> Na licu kovanica lipa nominalna vrijednost smještena je na podlozi od grančice lipe s listovima i cvjetovima, a na kunama je lik kune u trku.<ref name=hnbkov /> Na naličju svih apoena lipa se nalazi motiv biljne, a na kunama životinjske vrste.<ref name=hnbkov /> === 1 lipa === * avers: [[kukuruz]] ({{jez-lat|zea mays}}) === 2 lipe === * avers: [[vinova loza]] ({{jez-lat|vitis vinifera}}) === 5 lipa === * avers: [[hrast lužnjak]] ({{jez-lat|quercus robur}}) === 10 lipa === * avers: [[duhan]] ({{jez-lat|nicotiana tabacum}}) === 20 lipa === * avers: [[maslina]] ({{jez-lat|olea europea}}) === 50 lipa === * avers: [[velebitska degenija]] ({{jez-lat|degenia velebitica}}) === 1 kuna === * avers: [[slavuj]] ({{jez-lat|luscinia magarhynchos}}) === 2 kune === * avers: [[tunj]] ({{jez-lat|thunnus thynnus}}) === 5 kuna === * avers: [[mrki medvjed]] ({{jez-lat|ursus arctos}}) === 25 kuna === Kovanica od 25 kuna je prigodni optjecajni novac izrađena od dvodijelne kovine. Oblika je pravilnog dvanaestorokuta, promjera 32 mm i mase 12,75 g. Jezgro sustava 92% [[bakar|bakra]] , 6% [[aluminij|aluminija]] i 2% [[nikl]]a, promjera 18 mm i mase 4,05 g, okružuje prsten od [[slitin]]e srebrnasta sjaja, od 75% bakra i 25% nikla, promjera 18 mm i mase 8,70 g.<ref name=tjedno>{{cite web |url=http://www.tjedno.hr/graani-zaljubljeni-u-kovanicu-od-25-kuna-izazvali-njezinu-nestaicu/ |title = ''Građani zaljubljeni u kovanicu od 25 kuna'' |publisher = Udruga Novinar i pisac |language = hrvatski |accessdate = 7. 10. 2016. |author=Dražen Stjepandić |place=Zagreb |date = 2. 6. 2011. }}</ref> Ove kovanice građani često zadržavaju za sebe, pa se rijetko nalaze u svakodnevnom plaćanju.<ref name=tjedno /> Naličje većine kovanica je isto: brojčana oznaka nominalne vrijednosti 25. U konture brojeva ukomponiran je prikaz kune zlatice. U donjem srednjem dijelu prstena je državni grb. Lijevo od grba je lovorov list, a desno grančica hrasta lužnjaka s plodovima. Na gornjoj kružnoj površini prstena istaknut je natpis sa imenom države.<ref name=tjedno /> Kovanice se međusobno razlikuju po licu. Do sada su izrađene serije sa slijedećim licima<ref name=hnbpkov>{{cite web |url=https://www.hnb.hr/novac/kovanice/prigodni-optjecajni-kovani-novac |title=''Prigodni optjecajni kovani novac'' |publisher=HNB |language=hrvatski |accessdate=7. 10. 2016. |author= |place=Zagreb |date= |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205020233/https://www.hnb.hr/novac/kovanice/prigodni-optjecajni-kovani-novac |dead-url=yes }}</ref>: * 1997. puštena u optjecaj povodom obilježavanja završetka uspostave teritorijalne cjelovitosti Republike Hrvatske,<ref name=tjedno /> pošto je dvije godine nakon [[Operacija Bljesak|Operacije Bljesak]] i [[Operacija Oluja|Operacije Oluja]] i preostalo područje pod kontrolom UN-a u istočnoj Slavoniji mirno reintegrirano u hrvatski državni sustav.<ref name=hr /> Motiv na licu je zemljopisna karta Podunavlja, sa ucrtanim granicama Republike Hrvatske sa susednim državama. Podlogu zemljopisne karte čini površina kvadratnog oblika. Kovanica je izdana u količini od 300.000 komada.<ref name=tjedno /> * 1997. puštena u optjecaj povodom primanje Republike Hrvatske u OUN - 22. V. 1992. Motiv na licu je znak Organizacije ujedinjenih naroda, plošni prikaz planeta Zemlje, s posebno istaknutim reljefnim prikazom Republike Hrvatske. Kovanica je izdana u količini od 300.000 komada. * 1997. puštena u optjecaj povodm Prvog kongresa hrvatskih esperantista 31. V - 1. VI 1997. Motiv na licu je simbol Kongresa, elipsasta kružnica, unutar koje je u dva okomita stupca smješteno osam izduženih romboida usmjerenih svojim vrhovima jedan prema drugome i tvoreći veliko slovo "E" ([[esperanto]]). U lijevom stupcu je pet romboida, a desnom stupcu su tri romboida ispunjena okomitim linijama, koje simbolično predstavljaju crvena i bijela polja hrvatskoga grba. Kovanica je izdana u količini od 300.000 komada. * 1998. puštena u optjecaj povodom EXPO-Lisabona 1998. Motiv na licu je model starohrvatskog broda falkuše iz XI i XII stoljeća. Unutar prstena, u njegovu donjem polukrugu, niz je vodoravnih linija, koje simboliziraju morsku površinu. Kovanica je izdana u količini od 300.000 komada. * 1999. puštena u optjecaj povodom uvođenja eura u jedanaest zemalja Europske Unije. Motiv na licu je slovo E, početno slovo naziva nove novčane jedinice eura, preko koga je raspršeno dvanaest različito stiliziranih zvjezdica, koje simbolično predstavljaju članica Europske monetarne unije. Kovanica je izdana u količini od 300.000 komada. * 2000. puštena je u optjecaj povodom početka novog milenija. Motiv na licu je [[fetus]], kao univerzalni simbol ljudskog života. Kovanica je izdana u količini od 300.000 komada. * 2004. puštena u optjecaj povodom obilježavanje stjecanja kandidatskog statusa Republike Hrvatske za članstvo u Europskoj Uniji 18. VI. 2004. Motiv na licu su dva kvadrata postavljena jedan iznad drugog, s povezanim vrhovima, koji simboliziraju Republiku Hrvatsku. Spojeni rubovi kvadrata tvore tri linije, koji simboliziraju pleter, povijesnu hrvatsku ornamentiku. U prstenu kovanice je postavljeno dvanaest zvjezdica. Kovanica je izdana u količini od 30.000 komada. * 2005. puštena u optjecaj povodom 10. obljetnice međunardnog priznanja RH. Motiv na licu je reljef Hrvatske, preko kojeg su istaknute vodoravne i okomite blago zaobljene linije, koje simboliziraju paralele i meridijane planeta Zemlje. Uz donji rub, istaknuti su datumi 15. 1. 1992. - 15. 1. 2002. Kovanica je izdana u količini od 200.000 komada. * 2010. puštena u optjecaj povodom održavanja godišnje skupštine Europske banke za obnovu i razvoj, u Zagrebu 14. i 15. V 2010. Motiv na licu je službeni amblem skupa na kojemu je prikazana panorama grada Zagreba. Kovanica je izdana u količini od 20.000 komada. * 2012. puštena u optjecaj povodom potpisivanja ugovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj Uniji, 9. XII. 2011. Motiv na licu je pčelinje saće koje simbolizira Europsku Uniju. Arhitekturu pčelineg saća tvori dvadeset i sedam ćelija unutar kojih su 27 zvjezdica, simboli zemalja članica Europske Unije. Uz nju je još jedan kvadrat, kao simbol Hrvatske, na putu da dogradi postojeću konstrukciju pčelineg saća. Kovanica je izdana u količini od 20.000 komada. * 2013. puštena u optjecaj povodom pristupanja Republike Hrvatske Evropskoj Uniji 1. VII. 2013. Motiv na licu je arhitektura pčelinjeg saća sa dvadeset i sedam ćelija unutar kojih su zvjezdice, kao simboli zemalja članica Europske Unije, kojoj je dograđena 28. ćelija unutar koje je kvadratić sa položenom zvjezdicom. Kovanica je izdana u količini od 20.000 komada. * 2016. puštena u optjecaj povodom 25. obljetnice neovisnosti Republike Hrvatske. Na licu kovanice je naizmjenični prikaz svijetlih i matiranih kvadrata unutar kojih su u pozitivu i negativu ispisane godine, koje simboliziraju dvadesetpetogodišnje razdoblje neovisnosti. Naličje je posebnom tehnikom kovanja razgraničeno a četvrtine od kojih su dvije, jedna nasuprot drugoj, matirane i ispunjene tankim okomitim linijama, dok su druge dvije četvrtine, jedna nasuprot drugoj, sjajnih površina. Na kovanici je upisan datum 8. X 2016. Izdana je u količini od 50.000 komada. == Novčanice == Autori idejnog rješenja novčanica su [[Miroslav Šutej|Miroslav]] i [[Šimun Šutej]] i [[Vilko Žiljak]]. Svaka novčanica ima svoju osnovnu boju. Na licu svake novčanice se nalazi lik jednog povijesnog velikana, osim na novčanici od 5 kuna, gdje su zajedno dvojica obiteljski povezanih hrvatskih plemića. Na naličju su prikazani panorama ili karakterističan motiv jednoga grada u Hrvatskoj.<ref name=hnb>{{cite web |url = https://www.hnb.hr/novac/novcanice |title = ''Novčanice'' |publisher = HNB |language = hrvatski |accessdate = 2. 10. 2016. |author = |place = Zagreb |date = 1. 2. 2015. |archive-date = 2016-10-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161013174843/http://www.hnb.hr/novac/novcanice |dead-url = yes }}</ref> Prva serija novčanica kuna izdana je u apoenima od 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 i 1000 i nosi datum izdanja 31. 10. 1993.<ref name=hnb /> Na njima je potpis tadašnjeg guvernera Narodne banke Hrvatske [[Pera Jurković|Pere Jurkovića]].<ref name=kako /> Novčanica od 5. kuna iz 1993. su povučene iz optjecaja 2007. Novčanice od 50, 100 i 200 kuna prestale su biti zakonsko sredstvo plaćanja 1. 1. 2010. godine.<ref name=papirni /> Sve kunske novčanice imaju s lica, u središnjem dijelu, tiskan kvadrat s grbom Republike Hrvatske, uz čiji je desni rub reljefnim mikropismom tiskan je u šesnaest redaka tekst himne „[[Lijepa naša]]“. Na svim novčanicama, osim na novčanici od 5 kuna, u lijevom donjem kutu je reljefnim tiskom urađen znak za slijepe osobe, unutar kojeg je mikropismom ispisan određeni tekst.<ref name=papirni /> * 5 kuna. Druga verzija novčanica od 5 kuna izdanje 7. 3 2001. i puštena je u optjecaj 9. 7. 2001.<ref name=papirni>{{cite web |url = http://old.hnb.hr/novcan/hobljnov.htm |title = ''Kuna - papirnati novac Republike Hrvatske '' |publisher = HNB |language = hrvatski |accessdate = 3. 10. 2016. |author = |place = Zagreb |date = 29. 5. 2014. |archivedate = 2017-03-15 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170315002056/http://old.hnb.hr/novcan/hobljnov.htm |deadurl = yes }}</ref>), ** [[Fran Krsto Frankopan]] ** [[Petar Zrinski]] * 10 kuna. Druga verzija izdana je 15. 1. 1995. i puštena je u optjecaj 30. 6. 1995. Treća verzija izdana je 7. 3. 2001. puštena je u optjecaj 18. 6. 2001. Četvrta verzija je izdana 9. 7. 2012. i puštena je u optjecaj 18. 3 2013.<ref name=papirni /> ** [[Juraj Dobrila]] * 20 kuna. izdana je 7. 3. 2001. i puštena je u optjecaj 18. 6. 2001. Treća verzija je izdana 9. 7. 2012. i puštena je u optjecaj 18. 3 2013.<ref name=papirni /> ** [[Josip Jelačić]] * 50 kuna. Druga verzija je izdana 7. 3. 2002. i puštena je u optjecaj 25. 8. 2002.<ref name=papirni /> ** [[Ivan Gundulić]] * 100 kuna. Druga izdana je 7. 3. 2002. i puštena je u optjecaj 3. 6. 2002. Treća verzija je izdana 9. 7 2012. i puštena je u optjecaj 1. 7. 2013.<ref name=papirni /> ** [[Ivan Mažuranić]] * 200 kuna. Druga verzija je izdanje 7. 3. 2002. i puštena je u optjecaj 12. 8. 2002. Treća verzija je izdana 9. 7 2012. i puštena je u optjecaj 1. 7. 2013.<ref name=papirni /> ** [[Stjepan Radić]] * 500 kuna, ** [[Marko Marulić]] * 1000 kuna, ** [[Ante Starčević]] == Povezano == * [[Spisak valuta]] == Izvori == {{izvori|2}} == Vanjske veze == * [http://www.kunalipa.com/katalog/ Katalog suvremenog hrvatskog novca] {{Commonscat|Money of Croatia}} [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Bivše valute]] [[Kategorija:Evropske valute]] [[Kategorija:Valute zamijenjene eurom]] o54xjvhkuqmibefom3a930ebssaqk1f 0 19884 42588920 42175580 2026-05-07T15:57:43Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Estonska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Estonije]] 42588920 wikitext text/x-wiki {{V. također|Kruna (razvrstavanje)}} {{Infobox valuta |ime_valute=Estonska kruna |izvorno_ime=Eesti kroon |slika_1=EEK-1kroon-front.jpg |opis_1=1 kruna |iso_kod=EEK |korisnik_država=[[Estonija]] |stopa_inflacije=6.3% |izvor_datum_inf= [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html The World Factbook], 2007 |najmanja_jedinica=[[sent]] | plural = krooni | plural_subunit_1 = senti |oznaka=KR |kovanice=5, 10, 20, 50 sent, 1, 5 kruna |novčanice=1, 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 kruna |nacionalna_banka=[[Eesti Pank]] |web_banka=www.bankofestonia.info |tiskara= |web_tiskara= |kovnica= |web_kovnica= }} '''Kruna''' ([[Estonski jezik|estonski]]: ''kroon'') je bivša zvanična [[valuta]] [[Estonija|Estonije]]. Prvi put je uvedena [[1928]]. Kruna se sastoji iz 100 senta. Izdavala ju je Banka Estonije. == Istorijat == === Prva kruna (1928-1940) === Kruna je uvedena [[1928]] kada je zamenila [[estonska marka|estonsku marku]] koja je bila u opticaju od [[1919]]. Bila je u opticaju do sovjetske okupacije kada je zamenjena rubljama. === Druga kruna (1992-2011) === Kruna je ponovo uvedena nakon oslobođenja [[1992]]. godine i od [[20. 6.|20. juna]] iste godine ostala stabilna. Zamenila je sovjetsku rublju. Prvo je bila vezana za [[nemačka marka|nemačku marku]], a kasnije za [[euro|evro]]. Prosečna inflacija je bila oko 4% na godišnjem nivou. Estonija je [[1. 1.|1. januara]] [[2011]]. godine usvojila evro. [[Banka Estonije]] se obvezala biti dostupna za menjanje kovanica i novčanica estonske krune u evre u bilo kojem iznosu na neodređeno vreme. == Kovanice == {| class="prettytable" width="98%" !Vrijednost !Slika !promjer !težina !rub !material |- |5 senta | |15.95&nbsp;mm |1.29 g |rowspan="4"| glatki |rowspan="4"| bakar 93%, aluminij 5%, nikal 2% |- |10 senta | |17.2&nbsp;mm |1.87 g |- |20 senta | |18.95&nbsp;mm |2.27 g |- |50 senta | |19.5&nbsp;mm |3 g |- |1 kruna | |23.25&nbsp;mm |5 g |rowspan="2"|hrapav |rowspan="2"| bakar 89%, aluminij 5%, cink 5% kalaj 1% |- |5 kruna | |26.20&nbsp;mm |7.1 g |} == Novčanice == {| class="prettytable" width="98%" |- ! colspan="2"| Slika ! rowspan="2"| Vrijednost ! rowspan="2"| razmjer ! rowspan="2"| srednja strana ! rowspan="2"| stražnja strana |- ! srednja strana ! stražnja strana |- |[[Datoteka:EEK-1kroon-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-1kroon-rear.jpg|150px]] |1 kruna | rowspan="8" | 140 x 69&nbsp;mm |Kristjan Raud |grad domberga u [[Talin]]u |- |[[Datoteka:EEK-2krooni-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-2krooni-rear.jpg|150px]] |2 krune |Karl Ernst von Baer |Fakultet u Tartuu |- |[[Datoteka:EEK-5krooni-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-5krooni-rear.jpg|150px]] |5 kruna |Paul Keres |[[Narva]] |- |[[Datoteka:EEK-10krooni-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-10krooni-rear.jpg|150px]] |10 kruna |Jakob Hurt | |- |[[Datoteka:EEK-25krooni-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-25krooni-rear.jpg|150px]] |25 kruna |Anton Hansen Tammsaare | |- |[[Datoteka:EEK-50krooni-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-50krooni-rear.jpg|150px]] |50 kruna |Rudolf Tobias |Kazalište Estonije |- |[[Datoteka:EEK-100krooni-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-100krooni-rear.jpg|150px]] |100 kruna |Lydia Koidula |strma obala u Sjevernoj Estoniji |- |[[Datoteka:EEK-500krooni-front.jpg|150px]] |[[Datoteka:EEK-500krooni-rear.jpg|150px]] |500 kruna |Carl Robert Jakobson |[[lastavica]] |} {{Commonscat|Estonian money}} == Povezano == * [[Kruna (valuta)|Kruna]] * [[Spisak valuta]] == Vanjske veze == * [http://www.bankofestonia.info/ Banka Estonije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106221647/http://bankofestonia.info/ |date=2009-01-06 }} {{Evropske valute}} [[Kategorija:Ekonomska historija Estonije]] [[Kategorija:Bivše valute]] [[Kategorija:Valute zamijenjene eurom]] 90jtpxyrljy3chimrgzqmgwsd5tdsnt 0 20545 42589433 42583830 2026-05-08T00:07:03Z Hypuxylun 13561 42589433 wikitext text/x-wiki {{Infokutija02 muzičar | tip = pjevač | ime = Kylie Minogue | slika = KylieMinogue-byPhilipRomano.jpg | širina_slike = | opis_slike = Minogue 2025. godine | alias = | puno_ime = Kylie Ann Minogue | datum_rođenja = {{birth date and age|1968|5|28|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Melbourne]], [[Victoria (Australija)|Victoria]], [[Australija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | druga_imena = | žanr = [[Pop muzika|Pop]], [[dance-pop]], [[disco]] | instrument = [[Vokali]] | zanimanje = [[pjevačica]], [[tekstopiskinja]], [[glumica]] | godine_aktivnosti = 1979–danas | label = [[Pete Waterman Entertainment|PWL]] (1987–1992)<br/>[[Mushroom Records|Mushroom]] (1987–danas)<br/>[[Deconstruction Records|Deconstruction]] (1994–1998)<br/>[[Parlophone]] (1999–2016)<br/>[[EMI]] (1999–2008)<br/>[[Capitol Records|Capitol]] (2002–2008)<br/>[[BMG Rights Management|BMG]] (2017–danas) | porodica = [[Dannii Minogue]] (sestra) | povezani_izvođači = | nagrade = | URL = [http://www.kylie.com/ www.kylie.com] | potpis = Kylie Minogue's signature.svg }} '''Kylie Ann Minogue''' ([[Melbourne]], [[Victoria (Australija)|Victoria]], [[Australija]], [[28. maj]]a [[1968]].), takođe poznatija jednostavno kao '''Kylie''', je australijska pjevačica, tekstopiskinja i glumica. Minogue je najprodavanija australijska umjetnica svih vremena, sa preko 80 miliona prodatih ploča širom svijeta. Postala je poznata pojavljujući se u australijskoj sapunici ''Neighbours'', u kojoj je glumila dvije godine. Od tada je započela karijeru kao muzička umjetnica krajem 1980-ih, što joj je donelo veliki uspjeh i uglavnom pozitivne kritike kod publike. Kroz njenu karijeru Minogue je dobila nekoliko počasnih imena od evropske štampe kao što su „Princess of Pop“ („Princeza Popa“) ili „Goddess of Pop“ („Boginja Popa“). Iako je rođena i odgojena u Melbourneu u Australiji, Minogue je živjela i radila u Ujedinjenom Kraljevstvu od 1990-ih, ali se vratila da živi u Melbourneu 2022. godine. Minogue je 1987. godine potpisala ugovor sa kućom [[Pete Waterman Entertainment|PWL]] sa kojom je izdala svoj prvi studijski album ''[[Kylie (album)|Kylie]]''. Pod ovom kućom objavila je četiri [[bubblegum pop]] i [[dance-pop]] studijska albuma. Do ranih 1990-ih, Minogue je objavila nekoliko singlova koji su stigli do Top 10 u Australiji i Velikoj Britaniji. Preuzevši više kreativne kontrole nad svojom glazbom, Minogue je potpisala ugovor sa kućom [[Deconstruction Records]], gdje je 1994. godine izdala album ''[[Kylie Minogue (album)|Kylie Minogue]]'' i 1997. godine album ''[[Impossible Princess]]'', oba dobivši odlične kritike. Vraćajući se poznatijoj dance muzici, Minogue je potpisala ugovor sa kućom [[Parlophone]], gdje je izdala album ''[[Light Years]]'' i singl „[[Spinning Around]]“ 2000. godine. Sljedeći album ''[[Fever (album, Kylie Minogue)|Fever]]'' iz 2001. godine je bio uspjeh u mnogim državama, uključujući i Sjedinjene Države, i postao njen najprodavaniji album do sada. Vodeći singl „[[Can't Get You Out of My Head]]“ postao je jedan od najuspješnijih singlova 2000-ih, prodavši se u više od pet miliona kopija. Sa svojim albumom ''[[Disco (album, Kylie Minogue)|Disco]]'' iz 2020. godine, Minogue je postala prva umjetnica čiji je album dostigao prvo mjesto u Velikoj Britaniji u pet uzastopnih decenija, od [[1980-ih]] do [[2020-ih]]. Minogue je tokom svoje karijere dobila nekoliko nagrada i nominacija, uključujući dvije [[Grammy]] nagrade, četiri [[Brit Awards]] nagrade i nekoliko [[ARIA Music Awards]] nagrada. Takođe je dobila neke počasti i priznanja. Godine 2008. Minogue je dodijeljena titula oficira [[Orden Britanske imperije|Ordena Britanske imperije]] za doprinos u muzici. Iste godine francuska vlada joj je dodijelila titula viteza francuskog [[Orden umjetnosti i književnosti|Ordena umjetnosti i književnosti]] i književnosti zbog doprinosa u francuskoj kulturi. Godine 2011. Minogue je dobila počasnu titulu „Doktor Zdravstvenih Nauka“ na [[Univerzitet Anglia Ruskin|Univerzitetu Anglia Ruskin]] zbog svog truda u podizanju svijesti o raku dojke. Iste godine na 25. godišnjici dodjele muzičkih nagrada ARIA, uvrštena je u Dvoranu slavnih. Godine 2019. Minogue je dodijeljena titula oficira [[Orden Australije|Ordena Australije]] povodom Dana Australije. == Biografija == === 1968–1986: Rani život i početak karijere === Kylie Ann Minogue rođena je 28. maja 1968. godine u [[Melbourne]]u u Australiji.<ref>Hartley 1992, str. 218</ref> Njen otac, Ronald Charles Minogue, Australijanac je [[Irci|irskog]] porekla, dok je majka Carol Ann Jones poreklom iz [[Velšani|Walesa]].<ref name="Smith11">Smith 2014, str. 11</ref> Neposredno prije Minoguenog rođenja, Ron je dobio posao računovođe koji je radio narednih nekoliko godina, dok je Carol radila kao profesionalna plesačica.<ref name="Smith13">Smith 2014, str. 13</ref> Minogue je najstarije od troje dece, njen mlađi brat, Brendan Minogue, radi kao snimatelj vijesti u Australiji, a njena mlađa sestra, [[Dannii Minogue]], je takođe pjevačica i televizijska ličnost.<ref name=survivor>{{Cite web |title=Pop princess is a survivor |work=[[The Sydney Morning Herald]] |date=17. maj 2005 |url=http://www.smh.com.au/news/People/Pop-princess-is-a-survivor/2005/05/17/1116095959462.html |accessdate=26. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> Porodica se često selila u različita predgrađa Melbournea kako bi mogli pokriti životne troškove, što je Minogue palo teško u djetinjstvu. Uslijed nedovoljnih primanja, Ron je radio kao računovođa u porodičnoj auto-firmi dok je Carol radila kao konobarica u obližnjoj bolnici.<ref name="Smith13"/> Nakon premještaja u predgrađe Surrey Hills u Melbourneu, Minogue je kratko vrijeme išla u Studfield osnovnu školu, prije nego što se premjestila u školu Camberwell. Zatim je išla u istoimenu srednju školu.<ref name="Goddessofthemoment">{{Cite web |last=Lister |first=David |title=Kylie Minogue: Goddess of the moment |work=[[The Independent]] |date=23. februar 2002 |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/kylie-minogue-goddess-of-the-moment-661725.html |accessdate=26. juli 2009 |archivedate=2. decembra 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091202225506/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/kylie-minogue-goddess-of-the-moment-661725.html |deadurl=yes |language=na engleskom}}</ref> Tokom školskog života, Minogue je bilo teško pronaći prijatelje.<ref>Smith 2014, str. 21</ref> Diplomu srednje škole dobila je uz položene predmete umjetnost, grafika i engleski jezik.<ref name="Smith36">Smith 2014, str. 36</ref> Minogueova je sebe opisala kao osobu prosečne inteligencije i skromnog uspjeha u školi.<ref name="Smith36"/> Minogue se počela pojavljivati kroz male uloge poput onih u [[sapunica]]ma ''The Sullivans'' 1979. godine i ''Skyways'' 1980. godine.<ref name=survivor/> Godine 1985. dobila je jednu od glavnih uloga u televizijskoj seriji ''The Henderson Kids''.<ref>{{Cite web |last=Wearring |first=Miles |title=Kylie's life on screen |publisher=News.com.au |date=23. oktobar 2009 |url=https://www.news.com.au/entertainment/music/kylies-life-on-screen/news-story/f7339e535a55034b41e93ec7d549c19d?sv=6c0b7f77d0bbe4fb005fe06d5d0aa173 |accessdate=2. aprila 2021 |language=na engleskom}}</ref> Minogueova je napravila pauzu od škole kako bi snimala. Iako njena majka nije bila zadovoljna ovim, Minogue je smatrala da je morala da se osamostali kako bi se mogla probiti u filmskoj i muzičkoj industriji.<ref name="pg32">Smith 2014, str. 32</ref> Odlučivši da krene putem muzičke karijere, Minogue je snimila demo kasetu za producente nedjeljnog muzičkog programa ''Young Talent Time'',<ref>{{Cite web |last=Adams |first=Cameron |title=Kylie Minogue&nbsp;– 20 years on |work=[[Herald Sun]] |date=2. august 2007 |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,22171653-2902,00.html |accessdate=27. juli 2009 |language=na engleskom |archive-date=28. decembra 2012 |archive-url=https://archive.today/20121228210117/http://www.heraldsun.com.au/entertainment/music/kylie-150-20-years-on/story-e6frf9hf-1111114086189 |dead-url=yes }}</ref> u kojoj je Dannii učestvovala kao redovni izvođač.<ref>Smith 2002, str. 16</ref> Minogue je prvi put pjevala na televiziji u emisiji 1985. godine, ali nije pozvana da se pridruži glumačkoj postavi. Minogue je glumila Charlene Mitchell, školarka koja je postala mehaničarka u garaži u sapunici ''Neighbours'' 1986. godine.<ref name="Goddessofthemoment"/> Predstava je postigla popularnost u Velikoj Britaniji, a ljubavna priča između njenog lika i lika kojeg je glumio Jason Donovan doživjela je vrhunac u epizodi vjenčanja 1987. godine, koju je pratilo 20 miliona britanskih gledalaca.<ref>{{Cite web |last=Simpson |first=Aislinn |title=Kylie Minogue celebrates 40th birthday |work=[[The Daily Telegraph]] |location=London |date=27. maj 2008 |url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/2036175/Kylie-Minogue-celebrates-40th-birthday.html |accessdate=26. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> Minogueova je bila prva osoba koja je osvojila četiri Logie nagrade u jednoj godini, a bila je i najmlađi nosilac nagrade „Gold Logie“ za titulu „Najpopularnija Televizijska Izvođačica“, na osnovu glasova publike. === 1987–1992: Prve godine u pjevačkoj karijeri === Na dobrotvornom koncertu australijskog fudbalskog kluba [[Fitzroy Football Club]], Minogue je izvela pjesme „[[I Got You Babe]]“ kao duet i „[[The Loco-Motion]]“ kao bis.<ref>Smith 2014, str. 49</ref> Potonja je kasnije aranžirana i snimljena kao demo, preimenovana u „Locomotion“. Nakon toga, Minogue je potpisala ugovor sa izdavačkom kućom [[Mushroom Records]] početkom 1987. godine na osnovu svoje popularnosti u ''Neighbours''.<ref>Smith 2002, str. 51</ref> „Locomotion“ je objavljena kao njen debitantski singl u Australiji i bio je sedam nedjelja na prvom mjestu na australijskoj listi singlova. Pjesma je postala najprodavaniji singl decenije u Australiji.<ref>{{Cite web |last=Maley |first=Jacqueline |title=20 years at the top: she should be so lucky |work=[[The Sydney Morning Herald]] |date=5. august 2007 |url=https://www.smh.com.au/news/music/she-should-be-so-lucky/2007/08/04/1185648204390.html |accessdate=26. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> Zahvaljujući uspjehu singla, Minogue je u septembru 1987. otputovala u London da radi sa produkcijskim triom [[Stock Aitken Waterman]]. Slabo su poznavali rad Minogue i potpuno su zaboravili na njen dolazak. Kao rezultat toga, napisali su „[[I Should Be So Lucky]]“ dok je ona čekala ispred studija. Pjesma je napisana i snimljena za manje od 40 minuta. Pjesma je dostigla prvo mjesto u Australiji, Finskoj, Njemačkoj, Hong Kongu, Izraelu, Švajcarskoj i Velikoj Britaniji.<ref>Smith 2002, p. 219</ref> Minogue je osvojila dve uzastopne nagrade ARIA u kategoriji „Najprodavaniji Singl Godine“, a sljedeće godine je dobila nagradu u kategoriji „Posebna Dostignuća“. Minogueov prvi studijski album ''[[Kylie (album)|Kylie]]'' objavljen je u julu 1988. Album je kolekcija dance-pop melodija i proveo je više od godinu dana na britanskoj listi albuma, uključujući nekoliko nedjelja na prvom mjestu. Album je takođe dostigao drugo mjesto u Australiji. Postao je to najprodavaniji album 1980-ih godina ženskog izvođača.<ref name="Britishcharts">Brown, Kutner, Warwick, str. 673–674</ref> Album je dobio zlatni sertifikat u Sjedinjenim Državama, gdje je singl „The Loco-Motion“ dospeo do trećeg mjesta na listi [[Billboard Hot 100]].<ref name="billboard">{{cite web |title=Kylie Minogue – Chart History |url=https://www.billboard.com/artist/kylie-minogue/ |work=[[Billboard]] |accessdate=25. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> Drugi singl „[[Got to Be Certain]]“ bio je njen treći uzastopni singl koji je došao na prvo mjesto na australijskoj listi singlova. Krajem iste godine, Minogue je napustila sapunicu ''Neighbours'' kako bi se posvetila muzičkoj karijeri. Njen drugi studijski album ''[[Enjoy Yourself]]'' objavljen je u oktobru 1989. i uključivao je singlove „[[Hand on Your Heart]]“ i „[[Tears on My Pillow]]“, od kojih su oba dostigla prvo mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie">{{cite web |title=Kylie Minogue |url=https://www.officialcharts.com/artist/43484/kylie-minogue/ |publisher=[[Official Charts Company]] |accessdate=11. decembra 2013 |language=na engleskom}}</ref> Prvi singl „Hand on Your Heart” takođe je dostigao četvrto mjesto u Australiji. Album je dostigao prvo mjesto u Velikoj Britaniji i deveto mjesto u Australiji. Drugi singl „[[Wouldn't Change a Thing]]“ dostigao je šesto mjesto u Australiji i drugo mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name=occkylie/> Treći singl „[[Never Too Late]]“ dostigao je četvrto mjesto u Velikoj Britaniji, ali nije uspio da dođe do Top 10 u Australiji. Četvrti i posljednji singl „Tears on My Pillow” takođe je dostigao Top 20 u Australiji. Kako se album nije dobro prodavao u Sjevernoj Americi, njena američka kuća [[Geffen Records]] prekinula je saradnju.<ref name=cankylie>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/76837/can-kylie-break-in-the-us |title=Can Kylie Break in the U.S.? |work=[[Billboard]] |date=11. februar 2002 |language=na engleskom}}</ref> Na istom albumu, Minogue je sa [[Jason Donovan|Jasonom Donovanom]] uradila pjesmu „[[Especially for You]]“ koja je bila na prvom mjestu u Velikoj Britaniji i drugom mjestu u Australiji. Pjesma je takođe uključena u sjevernoameričku verziju albuma. U cilju promocije albuma, Minogue je krenula u prvu turneju pod nazivom [[Enjoy Yourself Tour]] u februaru 1990. kroz Evropu, Aziju i Australiju. U decembru 1989. Minogue izašao je njen debitantski film ''The Delinquents''. Iako je film primio osrednje kritike, postao je veoma popularan među publikom. U Velikoj Britaniji je zaradio preko 200&nbsp;000 funti, dok je u Australiji bio četvrti najprofitabilniji film 1989. godine, odnosno prvi najprofitabilniji film 1990. godine. Treći studijski album ''[[Rhythm of Love]]'' objavljen je u novembru 1990. i kritičari su ga opisali kao „zreliji“ od njenih prethodnih albuma.<ref>{{cite web |url=https://www.allmusic.com/album/rhythm-of-love-mw0000457557 |publisher=[[Allmusic]] |title=Kylie Minogue – Rhythm of Love |first=Chris |last=True |accessdate=26. juli 2015 |language=na engleskom}}</ref> Iako nije imao isti komercijalni uspjeh, dostigao je deseto mjesto u Australiji i deveto mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name=ew1>{{cite web |url=https://ew.com/music/2018/02/01/the-catch-up-kylie-minogue/ |date=1. februar 2018 |access-date=14. augusta 2019 |title=The Catch-Up: Your guide to Kylie Minogue's disco-pop music career |work=[[Entertainment Weekly]] |language=na engleskom}}</ref><ref name=occkylie/> Prvi singl „[[Better the Devil You Know]]“ dostigao je četvrto mjesto u Australiji i drugo mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie"/> Drugi singl „[[Step Back in Time]]“ dostigao je peto mjesto u Australiji i četvrto mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name=occkylie/> Treći singl „[[What Do I Have to Do]]“ dostigao je šesto mjesto u Velikoj Britaniji,<ref name=occkylie/> ali nije uspio da dođe do Top 10 u Australiji. Četvrti i posljednji singl „[[Shocked]]“ dostigao je sedmo mjesto u Australiji i šesto mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie"/> Pored novog albuma, ljubavna veza sa vodećim pjevačem grupe [[INXS]] [[Michael Hutchence|Michaelom Hutchenceom]], smatrala se dijelom njene nove ličnosti. Snimanje spota za „Better the Devil You Know“ bio je prvi put da se Minogue „osjetila kao dio stvaralačkog procesa“. U vezi sa tim izjavila je: „Nisam bila glavna ali moj glas se čuo, našla sam put da prikažem svoje gledište na kreativan način“.<ref name=pjoye>{{cite web |url=https://www.smh.com.au/lifestyle/fashion/kylie-pop-culture-princess-20111129-1o3vh.html |date=30. novembar 2011 |accessdate=15. augusta 2019 |title=Kylie: Pop Culture Princess |work=[[The Sydney Morning Herald]] |first=Paula |last=Joye |language=na engleskom}}</ref> U cilju promocije albuma, Minogue je započela turneju pod nazivom [[Rhythm of Love Tour]] u februaru 1991. u Australiji i Aziji. Njen četvrti studijski album ''[[Let's Go to It]]'' objavljen je u oktobru 1991. i dostigao je u Top 20 u Velikoj Britaniji i Australiji. To je njen prvi album koji nije dostigao Top 10 ni u jednoj od te dvije zemlje.<ref name="occkylie"/> Prvi singl sa albuma „[[Word Is Out]]“ postao je njen prvi singl koji je propustio Top 10 u Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie"/> Drugi singl „[[If You Were with Me Now]]“ bio je na četvrtom mjestu u Velikoj Britaniji, ali nije ušao u Top 20 u Australiji.<ref name="occkylie"/> Treći singl „[[Give Me Just a Little More Time]]“ bio je na drugom mjestu u Velikoj Britaniji te godine, ali nije ušao u Top 20 u Australiji. Četvrti i posljednji singl „[[Finer Feelings]]“ nije dostigao Top 10 u Velikoj Britaniji. U oktobru 1991. Minogue je krenula na [[Let's Get to It Tour]] turneju po Evropi u okviru promocije albuma. Što se tiče ovog perioda, kasnije je izrazila mišljenje da su je Stock, Aitken i Waterman ugušili, rekavši: „Bila sam poprilično lutka u njihovim rukama u početku. Nisam mogla da sama gledam ni levo ni desno od produkcijske kuće“.<ref name="Shuker164">Shuker, str. 164</ref> Prva kompilacija ''[[Greatest Hits (album Kylie Minogue)|Greatest Hits]]'' objavljena je u augustu 1992. Album je dostigao prvo mjesto u Velikoj Britaniji<ref name="occkylie"/> i treće mjesto u Australiji. Prvi singl „[[What Kind of Fool (Heard of That Before)]]“ ušao je u Top 20 u Australiji i Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie"/> Drugi singl, obrada pjesme „[[Celebration (pjesma)|Celebration]]“ od [[Kool & the Gang]], ušao je u Top 20 u Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie"/> === 1993–1998: ''Kylie Minogue'' i ''Impossible Princess'' === Pjevanje Minogue pod produkcijskom kućom [[Deconstruction Record]]s označilo je novu fazu u njenoj karijeri.<ref name=cankylie/> Njen peti studijski album pod nazivom ''[[Kylie Minogue (album)|Kylie Minogue]]'', objavljen je u septembru 1994. i označio je razlaz sa pređašnjim stilom, na šta je i kritika reagovala uz pohvale za njene vokalne sposobnosti i kvalitet produkcije.<ref>{{Cite web |first=Nick |name=Levine |url=http://www.digitalspy.com/music/thesound/a222204/kylie-revisited-5-kylie-minogue.html |title=Kylie: Revisited #5: 'Kylie Minogue' |work=[[Digital Spy]] |date=29. maj 2010 |accessdate=2. augusta 2012 |language=na engleskom}}</ref> Album su uradili producenti dance muzike [[Brothers in Rhythm]], Dave Seaman i Steve Anderson, koji su ujedno uradili i „Finer Feelings“, njen posljednji singl sa pređašnjom kućom PWL. Album je dostigao treće mjesto u Australiji i četvrto mjesto u Velikoj Britaniji. Prvi singl „[[Confide in Me]]“ ostao je četiri nedjelje na prvom mjestu na australijskoj listi singlova, dok je u Velikoj Britaniji bio na drugom mjestu.<ref name="occkylie"/> Drugi singl pod nazivom „[[Put Yourself in My Place]]“ dostigao je listu Top 20 pjesama u Velikoj Britaniji i Australiji. Spot za pjesmu je u velikoj meri inspirisan filmom ''[[Barbarella (film)|Barbarella]]'' iz 1968. godine, odajući počast njegovom glavnom liku kojeg glumi [[Jane Fonda]]. Treći singl „[[Where Is the Feeling?]]“ takođe je ušao u Top 20 u Velikoj Britaniji, ali ne u Australiji. Kada se radi o medijskom eksponiranju, Minogue se u ovom periodu pojavila i kao gostujuća uloga u epizodi britanske komedije ''The Vicar of Dibley'', kao i na naslovnici australijskog magazina ''Who Magazine'' na listi „30 Najljepših Ljudi Sveta“, što joj je otvorilo vrata za ulogu u filmu ''[[Street Fighter (film, 1994)|Street Fighter]]'' sa [[Jean-Claude Van Damme|Jean-Claudeom Van Dammeom]] iz 1994. godine.<ref name="Smith152">Smith 2002, str. 152</ref> Film je imao osrednji komercijalni uspjeh, sa oko 70 miliona dolara zarade u SAD, ali nije bio dobro primljen od strane kritičara.<ref name="Smith152"/> ''[[The Washington Post]]'' je okarakterisao njenu glumu rečima „najgora glumica na engleskom govornom području“.<ref>{{Cite web |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/streetfighterpg13harrington_a0ad15.htm |work=[[The Washington Post]] |title=Street Fighter |date=24. decembar 1994 |first=Richard |last=Harrington |accessdate=25. juli 2015 |language=na engleskom}}</ref> Naredne godine ušla je u saradnju sa muzičarem [[Nick Cave|Nickom Caveom]], iz čega se izrodila pjesma „[[Where the Wild Roses Grow]]“. Cave je izrazio interesovanje da sarađuje sa Minogue otkako je čuo „Better the Devil You Know“, jer je album imao, kako je rekao „najsirovije i najtužnije stihove u svetu pop muzike“.<ref>Baker and Minogue, str. 99</ref> Muzički spot za njihovu pjesmu bio je inspirisan slikom ''Ofelija'' [[John Everett Millais|Johna Everetta Millaisa]], u kome Minogue ima ulogu preminule devojke koja pluta u bari, dok joj zmija gamiže po telu. Singl je privukao veliku pažnju u Evropi gdje je ušao u Top 10 u nekoliko zemalja, u Australiji došao do drugog mjesta,<ref>{{cite web |title=Nick Cave and The Bad Seeds and Kylie Minogue: "Where The Wild Roses Grow" (song) |publisher=Media Jungen |url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Nick+Cave+%26+The+Bad+Seeds+%2B+Kylie+Minogue&titel=Where+The+Wild+Roses+Grow&cat=s |access-date=26. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> dok u Velikoj Britaniji nije uspio dospjeti u Top 10 listu. Pjesma je osvojila nagradu ARIA u kategorijama „Najbolja Pjesma Godine“ i „Najbolja Pop Pjesma“. Gostujući na koncertima Nicka Cavea, Minogue je svoju pjesmu „I Should Be So Lucky“ pretvorila u poeziju, recitujući je na njegovom koncertu u [[Royal Albert Hall]]u.<ref name="lalala112">Baker and Minogue, str. 112</ref> Sve do 1997. godine Minogue je bila u vezi sa francuskim fotografom Stéphaneom Sendaouiem, koji ju je podsticao da radi na svojoj kreativnosti.<ref>Baker and Minogue, str. 107–112</ref> Inspirisana zajedničkim poštovanjem za japansku kulturu, zajedno su napravili vizuelnu kombinaciju „[[gejša]] i [[manga]] superheroina“ za šesti studijski album ''[[Impossible Princess]]'' kao i za spot „[[GBI: German Bold Italic]]“ za muzičku kolaboraciju sa [[Towa Tei|Towom Tei]].<ref>Baker and Minogue, str. 108–109</ref> Inspiraciju je nalazila u muzici umjetnika poput škotske pjevačice [[Shirley Manson]] i američke rock grupe [[Garbage]], islandske pjevačice [[Björk]] i irske rock grupe [[U2]], kao i japanskim pop muzičarima [[Pizzicato Five]] i Towom Tei.<ref>Baker and Minogue, str. 108</ref> Kolaboracije na albumu uključile su i Jamesa Deana Bradfielda i Seana Moorea iz rock grupe [[Manic Street Preachers]]. ''Impossible Princess'' je dobio negativne kritike po objavljivanju 1997. godine, ali bi u retrospektivnim kritikama bio naveden kao njen „najličniji“ i „najbolji“ rad. Album je dostigao četvrto mjesto u Australiji i deseto mjesto u Velikoj Britaniji. Prvi singl „[[Some Kind of Bliss]]“ nije ušao u Top 20 ni u Velikoj Britaniji ni u njenoj domovini, dok drugi singl „[[Did It Again]]“ jeste. Treći singl „[[Breathe (pjesma Kylie Minogue)|Breathe]]“ takođe nije ušao u Top 20 u Australiji, ali jeste u Velikoj Britaniji. Nakon što je priznala sebi da je bježala od toga kako su drugi videli njen početak karijere, Minogue je prokomentarisala da je za ovaj album bila spremna da „zaboravi bolnu kritiku“ i „prihvatiti prošlost i iskoristiti je“.<ref name="lalala112" /> Muzički spot za „Did It Again“ dao je omaž njenim ranim inkarnacijama.<ref>Baker and Minogue, str. 113</ref> Što se tiče Velike Britanije, gdje je album preimenovan u ''Kylie Minogue'' zbog smrti [[Diana, princeza od Walesa|princeze Diane]], ovaj album prodao je najmanji broj kopija u njenoj karijeri. U Australiji je album bio uspješan i ostao je 35 nedjelja na listi albuma.<ref>{{Cite web |title=Kylie Minogue – Impossible Princess (album) |publisher=Media Jungen |url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Impossible+Princess&cat=a |accessdate=26. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> U junu 1998. Minogue je krenula na turneju pod nazivom [[Intimate and Live Tour]] kroz Veliku Britaniju i Australiju koja se produžila zbog velike potražnje.<ref name="lalala125">Baker and Minogue, str. 125</ref> Pored turneje, nastupila je uživo i na [[Sydney Gay & Lesbian Mardi Gras|Sidnejski gej i lezbijskom Mardi Gras]] karnevalu,<ref name="lalala125"/> ceremonijalnom otvaranju kazina u Melbourneu,<ref>Baker and Minogue, str. 129</ref> na događaju sidnejskoj [[20th Century Studios|Fox Studiosu]] 1999. godine, gdje je izvela „[[Diamonds Are a Girl's Best Friend]]“ od [[Marilyn Monroe]], kao i na božićnom koncertu u [[Dili]]ju, u Istočnom Timoru. === 1999–2003: ''Light Years'', ''Fever'' i ''Body Language'' === [[Datoteka:201000 - Opening Ceremony Kylie Minogue performs 2 - 3b - 2000 Sydney opening ceremony photo (cropped).jpg|mini|170px|Minogue nastupa na ceremoniji otvaranja Letnjih paraolimpijskih igara 2000. godine u [[Sydney]]ju.]] Godine 1999. Minogue je izvela duet sa grupom [[Pet Shop Boys]] pod nazivom „In Denial“ na njihovom albumu ''[[Nightlife]]''. U aprilu 1999. godine, Minogue je potpisala ugovor sa izdavačkom kućom [[Parlophone]].<ref name="lalala145">Baker and Minogue, str. 145</ref> Njen sedmi studijski album ''[[Light Years]]'', objavljen je u septembru 2000. Kao komercijalni uspjeh, postao je Minoguein prvi album koji je izbio na prvo mjesto u rodnoj Australiji, kao drugo mjesto u Velikoj Britaniji.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2458645.stm |title=Kylie's sweet run of success |publisher=[[BBC]] |date=14. novembar 2002 |access-date=7. augusta 2009 |language=na engleskom}}</ref> Prvi singl „[[Spinning Around]]“ dostigao je prvo mjesto u Velikoj Britaniji i Australiji.<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-chart/20000625/7501/ |title=Official Singles Chart Top 100 |date=1. juli 2000 |access-date=1. juli 2018 |publisher=[[Official Charts Company]] |language=na engleskom}}</ref> U spotu Minogueova se pojavljue u zlatnom kratkom šortsu, što se ispostavilo kao njen „zaštitni znak“.<ref>Smith 2002, str. 189–192</ref> Drugi singl „[[On a Night Like This]]“ dostigao je prvo mjesto u Australiji i drugo mjesto u Velikoj Britaniji. Duet sa [[Robbie Williams|Robbiejem Williamsom]] „[[Kids (pjesma Robbieja Williamsa i Kylie Minogue)|Kids]]“, objavljen je kao treći singl i dostigao je drugo mjesto u Velikoj Britaniji i Top 20 u Australiji. Četvrti singl „[[Please Stay]]“ dostigao je deseto mjesto u Velikoj Britaniji i Top 20 u Australiji. Minogueova je pjevala na ceremoniji zatvaranja [[Olimpijada 2000|Olimpijskih igara 2000. godine]] i na ceremoniji otvaranja Paraolimpijskih igara.<ref>{{Cite web |publisher=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics2000/951094.stm |title=Sydney says goodbye |date=29. oktobar 2000 |access-date=27. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> Njena izvedba pjesme [[ABBA]] „[[Dancing Queen]]“ izabrana je kao jedan od najupečatljivijih nastupa na završnim ceremonijama. Naredne godine, Minogueova je krenula po Evropi i Australiji na turneju nazvanu [[On a Night Like This Tour]]. U oktobru 2001. Minogueova je predstavila svoj osmi studijski album ''[[Fever (album, Kylie Minogue)|Fever]]''. Prvi singl „[[Can't Get You Out of My Head]]“, koji je bio pušten mjesec dana prije albuma, dostigao je prvo mjesto u preko 40 država, prodavši se u više od pet miliona kopija,<ref>{{cite web |title=100 Best Tracks of the 00s – No. 74 Kylie Minogue – "Can't Get You Out of My Head" |url=https://www.nme.com/list/100-best-tracks-of-the-00s/269740/article/269931 |work=[[New Musical Express|NME]] |access-date=22. augusta 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130614053028/http://www.nme.com/list/100-best-tracks-of-the-00s/269740/article/269931 |archive-date=14. juni 2013 |date=29. maj 2012 |language=na engleskom}}</ref> i tako postavši njen najuspešniji singl do danas. Album je bio na prvom mjestu u Australiji, Velikoj Britaniji, Irskoj, Njemačkoj, na kraju ostvarivši globalnu prodaju od preko šest miliona kopija.<ref name="grooveback">{{Cite web |url=http://www.theage.com.au/articles/2004/01/29/1075340776864.html |title=Can Kylie get her groove back |work=[[The Age]] |date=31. januar 2004 |access-date=25. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> Topao prijem albuma doveo je do njegove distribucije u Sjedinjenim Državama u februaru 2002. od strane izdavačke kuće [[Capitol Records]].<ref name="second coming">{{Cite web |title=Kylie's second coming |work=[[The Sydney Morning Herald]] |date=14. februar 2004 |url=https://www.smh.com.au/articles/2004/02/13/1076548215244.html?from=storyrhs |access-date=24. marta 2008 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/77291/kylies-fever-to-heat-us-in-feb |title=Kylie's 'Fever' To Heat U.S. In Feb. |work=[[Billboard]] |date=2. januar 2002 |access-date=2. januara 2012 |language=na engleskom}}</ref> Album dostigao je treće mjesto na listi [[Billboard 200]], što je njen najbolji uspjeh u zemlji.<ref>{{cite web |title=Kylie Minogue – ''Billboard'' 200 Chart History |url=https://www.billboard.com/artist/kylie-minogue/chart-history/billboard-200/ |work=[[Billboard]] |access-date=3. augusta 2013 |language=na engleskom}}</ref> Drugi singl „[[In Your Eyes]]“ dostigao je prvo mjesto u Australiji i treće mjesto u Velikoj Britaniji. Treći singl „[[Love at First Sight]]“ dostigao je treće mjesto u Australiji, drugo mjesto u Velikoj Britaniji i prvo mjesto na listi [[Dance Club Songs]]. Četvrti i posljednji singl „[[Come into My World]]“ dostigao je četvrto mjesto u Australiji i osmo mjesto u Velikoj Britaniji. U okviru promocije albuma u aprilu 2002. Minogue je krenula na turneju [[KylieFever2002]] kroz Evropu i Australiju. Iste godine dobila je četiri ARIA nagrade uključujući nagradu u kategoriji „Najprodavaniji Singl“ i „Singl Godine“ za „Can't Get You Out of My Head“.<ref>{{cite web |last=Kazmierczak |first=Anita |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2331249.stm |title=Kylie sweeps Aussie music awards |publisher=[[BBC News]] |date=15. oktobar 2002 |access-date=7. augusta 2009 |language=na engleskom}}</ref> Osvojila je svoju prvu nagradu Brit Awards u kategorijama „Najbolja Međunarodna Solo Ženska Umjetnica“ i „Najbolji Međunarodni Album“ za Fever.<ref>{{cite web |title=Brit Awards 2002: The winners |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1832486.stm |date=20. februar 2002 |access-date=27. novembra 2011 |publisher=[[BBC News]] |language=na engleskom}}</ref> Godine 2003. Minogue je prvi put bila nominovana za [[Grammy]] nagradu u kategoriji „Najbolji Dance Snimak“ za „Love at First Sight”, nakon čega je osvojila nagradu ali za „Come into My World” naredne godine. To je bio prvi put da je australijski muzičar pobedio u velikoj kategoriji od 1983. godine.<ref name=come1>{{cite web |last=Richard |first=Jinman |title=A Grammy comes into Kylie's world |url=https://www.smh.com.au/articles/2004/02/09/1076175107061.html |work=[[The Sydney Morning Herald]] |access-date=4. augusta 2013 |date=10. februar 2004 |language=na engleskom}}</ref> U novembru 2003. objavljen je Minoguein deveti studijski album pod nazivom ''[[Body Language (album, Kylie Minogue)|Body Language]]'', koji je pratio poseban koncert na koji se mogao doći samo po pozivnici, pod nazivom [[Money Can't Buy]] u [[Hammersmith Apollo]] u [[London]]u. Album je doneo [[disco]] stil u opuštenom tonu inspirisan umjetnicima iz 1980-ih, poput [[Scritti Politti]], [[The Human League]], [[Adam and the Ants]], kao i [[Prince]]om, utapajući njihove stilove sa elementima [[hip hop]]a. Album je dostigao drugo mjesto u Australiji i šesto mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie"/> Prodaja albuma je bila manja nego što je očekivano nakon uspjeha ''Fever'',<ref name="grooveback"/><ref name="second coming"/> mada je prvi singl „[[Slow (pjesma)|Slow]]” dostigao je prvo mjesto u Velikoj Britaniji i Australiji.<ref name="occkylie"/><ref>{{cite web |title=Kylie Minogue: Slow (song) |publisher=Media Jungen |url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |access-date=9. augusta 2009 |language=na engleskom}}</ref> Drugi singl „[[Red Blooded Woman]]”, dostigao je četvrto mjesto u Australiji i peto mjesto u Velikoj Britaniji.<ref name="occkylie"/> Treći i posljednji singl „[[Chocolate (pjesma Kylie Minogue)|Chocolate]]“ dostigao je šesto mjesto u Velikoj Britaniji<ref name="occkylie"/> i Top 20 u Australiji. Što se tiče SAD, „Slow“ je bio na prvom mjestu na listi Dance Club Songs,<ref name=DanceClubSongs>{{Cite web |title=Kylie Minogue, Chart History, Dance/Club Play Songs |url=https://www.billboard.com/artist/kylie-minogue/chart-history/dsi/ |work=[[Billboard]] |accessdate=25. juli 2009 |language=na engelskom}}</ref> a kasnije bio je i nominovan za Grammy nagradu u kategorij za „Najbolji Dance Snimak”. Body Language je u prvoj nedjelji ostvario prodaju od 43&nbsp;000 kopija, dok je u drugoj nedjelji prodaja značajno pala. Pozivni koncert je zatim objavljen na video albumu u julu 2004. pod nazivom ''[[Body Language Live]]''. === 2004–2009: ''Ultimate Kylie'', ''Showgirl'' i ''X'' === [[Datoteka:Kylie Minogue live in Paris - Can't get you out of my head - April 20th 2005 (202111763).jpg|mini|200px|Minogue nastupa na Showgirl turneji u aprilu 2005.]] U novembru 2004. godine, Minogue je objavila svoju drugu kompilaciju pod nazivom ''[[Ultimate Kylie]]''. Album je dostigao četvrto mjesto u Velikoj Britaniji i peto mjesto u Australiji. Prvi singl „[[I Believe in You]]“ dostigao je šesto mjesto u Australiji, drugo mjesto u Velikoj Britaniji i treće mjesto na listi Dance Club Songs.<ref name=DanceClubSongs/> Drugi singl „[[Giving You Up]]“ dostigao je šesto mjesto u Velikoj Britaniji i osmo mjesto u Australiji. „I Believe in You“ je kasnije bila nominovan za dodjelu Grammy nagrada 2006. godine u kategoriji „Najbolji Dance Snimak“. U martu 2005. godine, Minogue je krenula na turneju pod nazivom [[Showgirl: The Greatest Hits Tour]]. Posle nastupa u Evropi, uputila se u Melbourne, gdje joj je dijagnostikovan rak dojke, zbog čega je morala otkazati turneju.<ref>{{Cite web |title=Kylie diagnosed with breast cancer |work=[[The Guardian]] |date=17. maj 2005 |url=https://www.theguardian.com/society/2005/may/17/arts.artsnews |language=na engleskom}}</ref> U maju iste godine, podvrgnuta je operaciji, a ubrzo potom i hemoterapiji.<ref name=chemo>{{cite web |url=https://www.theage.com.au/national/chemo-finished-but-kylies-treatment-continues-20060114-ge1klp.html |date=14. januar 2006 |access-date=21. augusta 2019 |title=Chemo finished, but Kylie's treatment continues |work=[[The Age]] |language=na engleskom}}</ref> U decembru 2005. godine, Minogue je objavila svoju izvedbu pjesme „[[Over the Rainbow]]“ sa turneje kao digitalni singl. U januaru 2006. godine, objavljeno je da je završila hemoterapiju i da je bolest izliječena. Tokom perioda oporavka napisala je knjigu za djecu ''The Showgirl Princess'', koja je objavljena u oktobru 2006. godine, a sljedećeg mjeseca je izašao i njen parfem ''Darling''.<ref name="popsdarling">{{Cite web |last=Moses |first=Alexa |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/news/people/pops-darling-is-one-busy-showgirl/2006/11/08/1162661757617.html |title=Pop's darling is one busy showgirl |date=9. novembar 2006 |access-date=21. januara 2007 |language=na engleskom}}</ref> Linija je kasnije proširena kao toaletna voda koja je uključivala ''Pink Sparkle'', ''Couture'' i ''Inverse''.<ref>{{cite web |title=Kylie Minogue Fragrance range |publisher=Fragrance Direct |date=28. februar 2011 |url=http://www.fragrancedirect.co.uk/k/kylie-minogue/icat/kylieminogue/ |access-date=28. februara 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221035939/http://www.fragrancedirect.co.uk/k/kylie-minogue/icat/kylieminogue |archive-date=21. februara 2011 |language=na engleskom}}</ref> Sljedećeg mjeseca, Minogue je nastavila svoju posljednju prekinutu turneju pod izmijenjenim nazivom [[Showgirl: The Homecoming Tour]]. Njene plesačke rutine su izmijenjene kako bi bile u skladu sa njenim zdravstvenim stanjem. Ovo je značilo sporije promjene kostima i duže pauze između odeljaka ne bi li sačuvala snagu.<ref>{{cite web |title=Two UK gigs as Kylie resumes tour |publisher=[[BBC News]] |date=17. juli 2006 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5188896.stm |access-date=5. augusta 2009 |language=na engleskom}}</ref> Mediji su izvještavali da su Minogueove izvedbe bile snažne, a ''[[The Sydney Morning Herald]]'' je koncert opisao kao „ekstravaganca“ i „ništa manje od trijumfa“.<ref>{{Cite web |first=Christine |last=Sams |title=Feathered Kylie's fans tickled pink |date=12. novembar 2006 |url=https://www.smh.com.au/news/music/feathered-kylies-fans-tickled-pink/2006/11/11/1162661950112.html |work=[[The Sydney Morning Herald]] |access-date=4. decembra 2006 |language=na engleskom}}</ref> U novembru 2007. godine, Minogue je objavila svoj deseti studijski album pod nazivom ''[[X (album, Kylie Minogue)|X]]''.<ref name="heraldsunjan08">{{Cite web |first=Cameron |last=Adams |title=Kylie Minogue talks about leaks, love and moving on |url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/kylie-minogue-talks-about-leaks-love-and-moving-on/story-e6frf96f-1111115331870 |work=[[Herald Sun]] |date=17. januar 2008 |access-date=15. aprila 2008 |language=na engleskom}}</ref> Na ovom albumu sa stilom elektronske muzike, učestvovali su [[Guy Chambers]], [[Cathy Dennis]] i [[Calvin Harris]].<ref name="heraldsunjan08" /> Album je dostigao prvo mjesto u Australiji, četvrto mjesto u Velikoj Britaniji i četvrto mjesto na listi Dance/Electronic Albums. Prvi singl „[[2 Hearts]]“ je takođe dostigao je prvo mjesto u Australiji i četvrto mjesto u Velikoj Britaniji. ''X'' je u početku imao osrednju prodaju u Velikoj Britaniji, da bi se komercijalni uspjeh vremenom poboljšao.<ref name="thetimeskyliex2008">{{Cite web |last=Sinclair |first=David |title=Kylie Minogue at the O2 Arena, London |work=[[The Times]] |date=28. juli 2008 |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/live_reviews/article4413509.ece |access-date=1. augusta 2008 |language=na engleskom |archive-date=15. juni 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615134420/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/live_reviews/article4413509.ece }}</ref> Drugi singl „[[Wow (pjesma Kylie Minogue)|Wow]]“ dostigao je peto mjesto u Velikoj Britaniji, ali nije uspio ući u Top 10 u Australiji. Treći singl „[[In My Arms]]“ dostigao je deseto mjesto u Velikoj Britaniji. „[[All I See]]“ je objavljena kao četvrti singl i dostigao je treće mjesto na listi Dance Club Songs. „[[The One (pjesma Kylie Minogue)|The One]]“ je objavljena kao peti i posljednji singl sa albuma. U Sjedinjenim Državama je album bio nominovan za dodjelu Grammy nagrada 2009. godine u kategoriji „Najbolji Elektronski/Dance Album“. U okviru promocije albuma Minogue se našla i u dokumentarnom filmu ''White Diamond'' nakon što je počela sa povratničkom turnejom.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7048346.stm |title=Kylie thanks fans at film launch |publisher=[[BBC News]] |date=17. oktobar 2007 |access-date=26. juli 2009 |language=na engleskom}}</ref> Nastupila je i u televizijskom programu ''The Kylie Show'', koji je bio spoj njenih izvedbi i humorističnih skečeva.<ref>Smith 2014, str. 192</ref> U decembru 2007. godine, Minogue je glumila i u televizijskoj seriji ''[[Doctor Who]]'' u specijalnoj, božićnoj epizodi „Voyage of the Damned“ u ulozi Astrid Peth. Epizodu je pratilo više od 13 miliona gledalaca, što je bila najgledanija epizoda serije od 1979. godine. U maju 2008. godine, Minogue se upustila u svoju do tada najskuplju turneju pod nazivom [[KylieX2008]] kroz Evropu, čija je produkcija koštala 10 miliona funti.<ref>{{Cite web |title=Kylie's tour to kick off in Paris |work=[[The Daily Telegraph]] |date=29. april 2008 |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/art/3672988/Kylies-tour-to-kick-off-in-Paris.html |access-date=7. augusta 2008 |language=na engleskom}}</ref> Turneja je naširoko hvaljena sa dobrim profitom. Nakon toga uslijedila je dodjela francuskog [[Orden umjetnosti i književnosti|Ordena umjetnosti i književnosti]] u rangu viteza.<ref name="Frenchhonour">{{Cite web |title=Kylie receives top French honour |publisher=ABC News |date=6. maj 2008 |url=http://www.abc.net.au/news/2008-05-06/kylie-receives-top-french-honour/2426438 |access-date=7. augusta 2009 |language=na engleskom}}</ref> U julu 2008. godine, [[Charles III od Ujedinjenog Kraljevstva|Princ od Walesa]] joj je dodijelio oficira [[Orden Britanske imperije|Ordena Britanske imperije]].<ref name=Obe>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7485868.stm |title=Kylie attends Palace for honour |publisher=[[BBC News]] |date=3. juli 2008 |access-date=10. oktobra 2008 |language=na engleskom}}</ref> Takođe je osvojila nagradu za „Najbolju Međunarodnu Solo Žensku Umjetnicu“ na dodjeli nagrada [[Brit Awards]] 2008. godine. U septembru iste godine debitovala je u regionu Bliskog istoka gdje je nastupila kao vodeći izvođač na otvaranju ekskluzivnog hotela Atlantis The Palm u [[Dubai]]ju.<ref>{{cite web |url=http://www.theage.com.au/travel/kylie-minogue-performs-at-atlantis-hotel-launch-20081121-6dev.html |title=Kylie Minogue performs at Atlantis hotel launch |work=[[The Age]] |location=Australia |date=21. novembar 2008 |access-date=10. septembra 2009 |language=na engleskom}}</ref> Nakon niza ovih događa, nastavila je turnejom KylieX2008 u Južnoj Americi, Aziji i Australiji. Turneja je prošla 21 državu, prodavši karte u vrednosti od više od 70 miliona dolara, što se smatralo komercijalnim uspjehom.<ref name="firstNorthAmericantour">{{Cite web |last=Herrera |first=Monica |url=https://www.billboard.com/articles/news/268706/kylie-minogue-plans-first-north-american-tour |title=Kylie Minogue Plans First North American Tour |work=[[Billboard]] |date=6. maj 2009 |access-date=8. augusta 2009 |language=na engleskom}}</ref> Minogue je vodila nagrade Brit Awards 2009. godine sa [[James Corden|Jamesom Cordenom]] i [[Matthew Horne|Matthewom Horneom]].<ref>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7837020.stm |title=Kylie to present the Brit Awards |publisher=[[BBC News]] |date=19. januar 2009 |access-date=8. augusta 2009 |language=na engleskom}}</ref> U drugoj polovini godine krenula je na svoju prvu sjevernoameričku turneju pod nazivom [[For You, for Me Tour]].<ref name="firstNorthAmericantour"/> === 2010–2012: ''Aphrodite'' i ''The Abey Road Sessions'' === [[Datoteka:Kylie Minogue - Aphrodite (en vivo).jpg|mini|170px|Minogue nastupa na svojoj turneji [[Aphrodite: Les Folies Tour]] u junu 2011.]] U julu 2010. Minogue je objavila svoj jedanaesti studijski album ''[[Aphrodite (album)|Aphrodite]]''.<ref>{{cite web |url=https://pagesix.com/2010/06/11/kylies-aphrodite-album-is-perfect/ |title=Kylie's ''Aphrodite'' album is perfect |date=11. juni 2010 |work=Page Six |access-date=20. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> Album je uključivao nove tekstopisce i producente, uključujući [[Stuart Price|Stuarta Pricea]] kao izvršnog producenta, koji je takođe doprineo pisanju pjesama zajedno sa Minogueovom, [[Calvin Harris|Calvinom Harrisom]], [[Jake Shears|Jakeom Shearsom]], Nerinom Pallotom, Pascalom Gabrielom, Lucasom Seconom, Timom Rice-Oxleyjem i Kishom Mauveom. Album je dobio pozitivne kritike većine muzičkih kritičara, pohvalivši Minogueov izbor saradnika i producenata. ''Aphrodite'' je stigla do drugog mjesta u Australiji i prvog mjesta u Velikoj Britaniji, tačno 22 godine nakon njenog prvog hita koji je stigao do prvog mjesta u zemlji.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/10592181 |publisher=[[BBC News]] |title=Kylie claims UK number one album |date=11. juli 2010 |language=na engleskom}}</ref> Prvi singl albuma „[[All the Lovers]]” dosegao je treće mjesto u Velikoj Britaniji i Top 20 u Australiji, iako su sljedeći singlovi bili mnogo manje uspješni. Drugi singl „[[Get Outta My Way]]“ nije uspjeo da dostigne do Top 10 u Velikoj Britaniji i nije uspjeo da dostigne Top 50 u Australiji. Treći singl „[[Better than Today]]“ nije stigao do Top 20 u Velikoj Britaniji, a takođe nije stigao do Top 50 u Australiji. Četvrti i posljednji singl „[[Put Your Hands Up (If You Feel Love)]]” ušao je u Top 50 u Australiji, ali nije uspjeo da dostigne do Top 50 u Velikoj Britaniji. Ipak, svi singlovi objavljeni sa albuma stigli su do prvog mjesta na Dance Club Songs listi.<ref name=DanceClubSongs/> Minogue je snimila duet sa synthpop duom [[Hurts]] na njihovoj pjesmi „Devotion“, koja je uvrštena na prvom studijskom albumu grupe ''[[Happiness (album Hurtsa)|Happiness]]''.<ref>{{cite web |title=Hurts explain how they got Kylie Minogue to sing on their debut album |url=https://www.nme.com/news/hurts/52262 |date=28. juli 2010 |work=[[New Musical Express|NME]] |access-date=21. augusta 2010 |language=na engleskom}}</ref> U novembru 2010. takođe se pojavila na singlu [[Taio Cruz]]a „[[Higher (pjesma Taio Cruza)|Higher]]”. Pjesma je bio uspješan, gdje je dosegao osmo mjesto u Velikoj Britaniji i prvo mjesto na Dance Club Songs listi.<ref name=bill11>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/472860/kylie-minogue-makes-history-on-danceclub-play-songs |title=Kylie Minogue Makes History on Dance/Club Play Songs |work=[[Billboard]] |date=26. februar 2011 |access-date=13. augusta 2019 |language=na engleskom}}</ref> Završavajući svoje snimke iz 2010. godine, Minogue je objavila božićni mini-album pod nazivom ''[[A Kylie Christmas]]'', koja je obuhvatala obrade božićnih pjesama, uključujući „[[Let It Snow! Let It Snow! Let It Snow!|Let It Snow]]” i „[[Santa Baby]]“. Minogue je u februaru 2011. krenula na turneju pod nazivom [[Aphrodite: Les Folies Tour]], nastupajući u Evropi, Sjevernoj Americi, Aziji, Australiji i Africi. Sa scenografijom inspirisanom rođenjem grčke boginje ljubavi [[Afrodita|Afrodite]] i [[Antička Grčka|grčkom kulturom]] i historijom, dočekana je pozitivnim kritikama kritičara, koji su pohvalili koncept i scensku produkciju.<ref>{{Cite web |url=https://consequence.net/2011/01/kylie-minogue-to-embark-on-ridiculous-world-tour/ |title=Kylie Minogue to embark on ridiculous world tour |work=Consequence of Sound |language=na engleskom |date=11. januar 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2011/mar/27/kylie-minogue-aphrodite-review |title=Kylie Minogue – review |first=Ian |last=Gittins |date=27. mart 2011 |work=[[The Guardian]] |access-date=20. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> Turneja je bila komercijalno uspješna, zaradila je 60 milijona dolara i zauzela 21. mjesto na [[Billboard]]ovoj godišnjoj listi „25 Najboljih Turneja” za 2011. godinu i Pollstarovoj listi „50 Najboljih Svjetskih Turneja”. Koncert u Londonu objavljen je u novembru 2011. na video albumu pod nazivom ''[[Aphrodite Les Folies Live in London]]''. Godine 2012. Minogue je započela jednogodišnju proslavu svojih 25 godina u muzičkoj industriji, koja su često zvali „K25“. Godišnjica je počela u martu tako što je krenula na [[Anti Tour]] turneju u Velikoj Britaniji i Australiji, na kojoj su bile pjesme sa [[A i B strana|B strane]], demo snimci i retkosti iz njenog muzičkog kataloga.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/music-news/kylie-minogues-anti-tour-of-b-sides-to-begin-in-australia-502892/ |title=Kylie Minogue's 'Anti' Tour of B-Sides to Begin in Australia |last=Caulfield |first=Keith |date=5. mart 2012 |work=[[Billboard]] |access-date=19. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> Turneja je pozitivno primljena zbog intimne atmosfere i imala je komercijalni uspjeh, zaradivši preko dva milijona dolara od četiri koncerta.<ref>{{cite web |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a373234/kylie-minogues-anti-tour-uk-dates-sell-out-in-ten-minutes.html |title=Kylie Minogue's 'Anti-Tour' UK dates sell out in 3 minutes — Music News |last=Copsey |first=Rob |work=[[Digital Spy]] |date=26. mart 2012 |access-date=13. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> U maju 2012. objavila je singl „[[Timebomb]]” i kompilacijski album ''[[The Best of Kylie Minogue]]'' sljedećeg mjeseca.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/489104/new-kylie-minogue-greatest-hits-album-due-in-june |title=New Kylie Minogue Greatest Hits Album Due in June |last=Caulfield |first=Keith |work=[[Billboard]] |access-date=4. maja 2012 |date=4. maj 2012 |language=na engleskom}}</ref> „Timebomb” nije uspjeo da dostigne do Top 10 u Australiji, ali je dosegao prvo mjesto na Dance Club Songs listi. Nastupala je na raznim događajima širom sveta, uključujući [[Sydney Gay & Lesbian Mardi Gras|Sidnejski gej i lezbijski Mardi Gras]] i Dijamantski jubilarni koncert [[Elizabeta II|kraljice Elizabete II]].<ref>{{cite web |url=https://www.starobserver.com.au/news/national-news/new-south-wales-news/kylie-for-sydney-mardi-gras/70463 |title=Kylie for Sydney Mardi Gras |last=Abrahams |first=Scott |date=26. januar 2012 |work=Star Observer |access-date=19. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |last=Jonze |first=Tim |url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2012/jun/04/queen-diamond-jubilee-concert |title=The Queen's diamond jubilee concert – as it happened |work=[[The Guardian]] |date=4. juni 2012 |access-date=11. juni 2012 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-17868695 |title=Kylie Minogue to headline Proms in the Park concert |publisher=[[BBC News]] |date=27. april 2012 |access-date=15. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> U oktobru 2012. objavila je kompilacijski album pod nazivom ''[[The Abbey Road Sessions]]'', koji je sadržao prerađene i orkestarske verzije njenih prethodnih pjesama, dobivši pozitivne muzičke kritike. Album je snimljen u novembru 2011. u studiju Abbey Road u [[London]]u, a producirali su ga Steve Anderson i Colin Elliot.<ref>{{cite web |url=https://thequietus.com/articles/10473-kylie-minogue-interview |title=Limitless Joy: Kylie Minogue Interviewed |last=Price |first=Simon |date=25. oktobar 2012 |work=The Quietus |access-date=19. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> Album je dostigao drugo mjesto u Velikoj Britaniji i sedmo mjesto u Australiji. Sadržao je glavni singl „[[Flower (pjesma Kylie Minogue)|Flower]]“ i novu verziju singla „[[On a Night Like This]]“. === 2013–2016: ''Kiss Me Once'' i ''Kylie Christmas'' === U januaru 2013. Minogue i njen menadžer Terry Blamey, s kojim je radila od početka svoje karijere, su se rastali.<ref>{{cite web |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2013/01/13/Minogue-parts-with-longtime-manager/63751358097422/ |title=Minogue parts with longtime manager |date=13. januar 2013 |publisher=United Press International |access-date=13. marta 2024 |language=na engleskom}}</ref> Narednog mjeseca je potpisala ugovor o upravljanju sa kućom Roc Nation.<ref>{{Cite web |url=https://www.billboard.com/music/music-news/kylie-minogue-joins-jay-zs-roc-nation-will-release-single-soon-1538009/ |title=Kylie Minogue Joins Jay-Z's Roc Nation, Will Release Single 'Soon' |first=Keith |last=Caulfield |date=6. februar 2013 |work=[[Billboard]] |access-date=20. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> Usljedilo je izdavanje promotivnog singla „[[Skirt (pjesma)|Skirt]]“ koji je dosegao prvo mjesto na Dance Club Songs listi. U septembru 2013. izašla je kolaboraciona pjesma „[[Limpido]]“ sa italijanskom pjevačicom [[Laura Pausini|Laurom Pausini]]. Singl je dosegao prvo mjesto u Italiji, i bio je nominovan u kategoriji „Najbolja Pjesma Sveta“ na [[World Music Awards]] za 2013. godine.<ref>{{cite web |url=http://www.pinkdna.it/laura-pausini-limpido-nomination-ai-world-music-awards/ |title=Laura Pausini: "Limpido" in nomination ai World Music Awards - PinkDNA |first=Antonella |last=Flotta |date=16. septembar 2013 |publisher=Pinkdna.it |access-date=13. aprila 2024 |language=na italijanskom |archive-date=2014-09-20 |archive-url=https://archive.today/20140920094735/http://www.pinkdna.it/laura-pausini-limpido-nomination-ai-world-music-awards/ }}</ref> Istog mjeseca, Minogue je postala vokalni trener treće sezone takmičenja talenata ''The Voice UK'' emitovanog na [[BBC One]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-24048141 |title=Kylie Minogue to join ''The Voice'' |publisher=[[BBC News]] |date=11. septembar 2013 |access-date=12. septembra 2013 |language=na engleskom}}</ref> Program je debitovao sa gledanošću od preko 9 milijona gledalaca u Velikoj Britaniji, što je bio značajno veći procenat nego u drugoj sezoni. Program je gledalo preko 8 milijona gledalaca u proseku.<ref>{{cite web |first=Jamie |last=Harris |title=''The Voice'' returns on a high note with over 8 million viewers |url=https://www.digitalspy.com/tv/a543361/the-voice-returns-on-a-high-note-with-over-8-million-viewers/ |work=[[Digital Spy]] |date=12. januar 2014 |language=na engleskom}}</ref> Minogueino suđenje i ličnost na programu su istaknuti i pohvaljeni. ''[[The Daily Telegraph]]'' je premijernu epizodu ocenio sa tri zvezdice uz komentar da je Minogue bila „glamurozna i prijatno vedra, kao i da je nacionalno blago“.<ref>{{cite web |first=Ed |last=Power |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/tv-and-radio-reviews/10564792/The-Voice-UK-blind-auditions-series-three-week-one-BBC-One-review.html |url-access=subscription |title=''The Voice UK'', blind auditions, series three, week one, BBC One, review |work=[[The Daily Telegraph]] |date=11. januar 2014 |access-date=8. marta 2014 |language=na engleskom}}</ref> U novembru 2013. postala je vokalni trener treće sezone takmičenja talenata ''The Voice Australia'' emitovanog na [[Nine Network]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2013/nov/26/kylie-minogue-the-voice-australia |title=Kylie Minogue joins ''The Voice Australia'' |date=25. novembar 2013 |work=[[The Guardian]] |access-date=15. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> [[Datoteka:Kylie Minogue - Kiss Me Once Tour - Sheffield - 13.11.14. - 291 (15901068160) (cropped).jpg|mini|left|170px|Minogue nastupa na svojoj turneji [[Kiss Me Once Tour]] u novembru 2014.]] U martu 2014. Minogue je objavila svoj dvanaesti studijski album pod nazivom ''[[Kiss Me Once]]'',<ref>{{cite web |first=Seamus |last=Duff |title=Kylie Minogue unveils new album cover for ''Kiss Me Once'' |url=http://metro.co.uk/2014/01/24/kylie-minogue-unveils-new-album-cover-for-kiss-me-once-4275200/ |work=Metro |access-date=23. januara 2014 |date=23. januar 2014 |language=na engleskom}}</ref> koji je uključivao kolaboracija sa australijskom pjevačicom i tekstopiscem [[Sia|Sijom]], danskim muzičkim producentom [[Cutfather]], i američkim pjevačem, tekstopiscem i muzičkim producentom [[Pharrell Williams|Pharrellom Williamsom]]. Album je dosegao prvo mjesto u Australiji, drugu mjesto u Velikoj Britaniji,<ref>{{cite web |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/george-michael-denies-kylie-minogue-this-weeks-number-1-album-2843/ |title=George Michael denies Kylie Minogue this week's Number 1 album |date=23. mart 2014 |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=15. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> kao i treće mjesto na Dance/Electronic Albums listi. Prvi singl „[[Into the Blue]]“ nije uspjeo da dospe u Top 10 u Velikoj Britaniji, ali je bio na prvom mjestu na Dance Club Songs listi.<ref name=DanceClubSongs/> Drugi singl pod nazivom „[[I Was Gonna Cancel]]“ nije uspjeo da dospe u Top 50 u Velikoj Britaniji, a dosegao je peto mjesto na Dance Club Songs listi. U augustu 2014. Minogue je izvela set od sedam pjesama na ceremoniji zatvaranja igre Commonwealtha 2014. godine. Radi promocije albuma, narednog mjeseca je krenula sa turnejom pod nazivom [[Kiss Me Once Tour]], putujući kroz Evropu, Australiju i Bliskom istoku.<ref>{{cite web |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/2014/09/25/kylie-minogue-s-kiss-me-once-tour-costumes-are-insane_n_7322062.html |title=Kylie Minogue's Kiss Me Once Tour Costumes Are Insane |first=Daisy May |last=Sitch |date=25. septembar 2014 |work=[[The Huffington Post]] |access-date=13. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> U januaru 2015. Minogue je nastupila kao gostujući vokal na singlu [[Giorgio Moroder|Giorgija Morodera]] „[[Right Here, Right Now (pjesma Giorgija Morodera)|Right Here, Right Now]]“. Pjesma nije ušla na liste u Australiji i Velikoj Britaniji, ali je stigla do prvog mjesta na Dance Club Songs listi. U martu 2015. prestao je ugovor Minogue sa prethodnom kućom Parlophone, što je buduća muzička izdanja prepustilo [[Warner Music Group]]u u Australiji i Novom Zelandu. Istog mjeseca se takođe rastala sa kućom Roc Nation.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/pop/kylie-minogue-splits-with-roc-nation-6509733/ |title=Minogue Splits With Roc Nation |first=Lars |last=Brandle |date=26. mart 2015 |work=[[Billboard]] |access-date=13. marta 2024 |language=na engleskom}}</ref> U junu 2015. Minogue je krenula na svoju prvu letnju turneju pod nazivom [[Kylie Summer 2015]], izvodeći šest koncerata u Evropi. U novembru 2015. Minogue je objavila svoj trinaesti studijski album i prvi božićni album pod nazivom ''[[Kylie Christmas]]'', na kome su se našle kako obrade, tako i originalne pjesme. Album je uključivao delo pjevača [[Chris Martin|Chrisa Martina]] iz [[Coldplay]] i muzičkog producentskog tima [[Stargate (producenti)|Stargate]].<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/lists/best-christmas-albums-new-holiday-music/ |title=The 21 Best Christmas Albums of the 21st Century |first=Sal |last=Cinquemani |work=[[Billboard]] |date=8. decembar 2022 |access-date=7. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> Album nije uspjeo dostići Top 10 u Velikoj Britaniji, ali je dostigao sedmo pjesmo u Australiji. Singlovi koji su pratili album bili su duet sa [[James Corden|Jamesom Cordenom]] „[[Only You]]“, duet sa sestrom [[Dannii Minogue]] „[[100 Degrees]]“, kao i „[[Everyday's Like Christmas]]“. Album je ponovo izdat naredne godine uz nekoliko dopunskih pjesama.<ref>{{cite web |first=Jack |last=White |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-is-repackaging-her-holiday-album-kylie-christmas__16245/ |title=Kylie Minogue is repackaging her holiday album ''Kylie Christmas'' |publisher=[[Official Charts Company]] |date=6. septembar 2016 |access-date=12. oktobra 2016 |language=na engleskom}}</ref> Kao promocija albuma, održano je više božićnih koncerata u decembru 2015. i 2016. godine u [[Royal Albert Hall]]u u Londonu.<ref>{{cite web |url=https://www.hellomagazine.com/celebrities/2015121228759/kylie-minogue-sister-dannii-perform-at-royal-albert/ |title=Dannii Minogue joins sister Kylie on stage at Royal Albert Hall Christmas concert |date=12. decembar 2015 |work=Hello! |access-date=13. augusta 2023 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hellomagazine.com/celebrities/2016121135154/kylie-minogue-albert-hall-christmas-concert/ |title=Kylie Minogue brings the house down at the Royal Albert Hall |date=11. decembar 2016 |last=Vokes-Dudgeon |first=Sophie |work=Hello! |access-date=13. augusta 2023 |language=na engleskom}}</ref> === 2017–2021: ''Golden'', nova kompilacija i ''Disco'' === [[Datoteka:Kylie Minogue - Golden Tour - Motorpoint Arena - Nottingham - 20.09.18. - ( 44 ) (44648057710) (cropped).jpg|mini|170px|Minogue nastupa na svojoj turneji [[Golden Tour]] u septembru 2018.]] U februaru 2017. Minogue je potpisala ugovor o snimanju sa izdavačkom kućom [[BMG Rights Management]].<ref>{{cite web |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-signs-new-record-deal-with-bmg-new-album-expected-this-year__18062/ |title=Kylie Minogue signs new record deal with BMG, new album expected this year |last=Copsey |first=Rob |date=1. februar 2017 |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=13. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> Tokom cele iste godine, sarađivala je sa piscima i producentima na svom sledećem studijskom albumu, uključujući britanskog muzičkog producenta [[Richard Stannard|Richarda Stannarda]]. Sniman je u [[London]]u, [[Los Angeles]]u i [[Nashville, Tennessee|Nashvilleu]], pri čemu je ovaj drugi duboko uticao na album.<ref>{{cite web |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogues-new-album-is-super-positive-and-inspired-by-a-break-up__20756/ |title=Kylie Minogue's new album is "super positive" and inspired by a break-up |last=Copsey |first=Rob |publisher=[[Official Charts Company]] |date=16. oktobar 2017 |access-date=13. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> U aprilu 2018. Minogue je objavila svoj četrnaesti studijski album ''[[Golden (album, Kylie Minogue)|Golden]]'', koji je dostigao prvo mjesto u Australiji i Velikoj Britaniji. Prvi singl „[[Dancing (pjesma Kylie Minogue)|Dancing]]“ je imao umjeren uspjeh na listama, dostigavši samo Top 50 u Australiji i Velikoj Britaniji. Pjesma je dostigao prvo mjesto na [[Dance Club Songs]] listi. Album je takođe sadržao sledeće singlove „[[Stop Me from Falling]]“, naslovnu pjesmu „[[Golden (pjesma Kylie Minogue)|Golden]]“, „[[A Lifetime to Repair]]“ i „[[Music's Too Sad Without You]]“ sa engleskim pjevačem [[Jack Savoretti|Jackom Savorettijem]].<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-unveils-new-edit-of-next-single-a-lifetime-to-repair__23547/ |title=Kylie Minogue unveils new edit of next single "A Lifetime To Repair" |last=Copsey |first=Rob |publisher=[[Official Charts Company]] |date=6. august 2018 |access-date=7. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogues-final-single-from-her-number-1-album-golden-plus-a-performance-on-the-x-factor-confirmed__24251/ |title=Kylie Minogue's final single from her Number 1 album ''Golden'' plus a performance on ''The X Factor'' confirmed |last=White |first=Jack |publisher=[[Official Charts Company]] |date=9. oktobar 2018 |access-date=7. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> U znak podrške albumu, Minogue je prvo krenula u martu 2018. na promotivnu turneju pod nazivom [[Kylie Presents Golden]], nastupi pet koncerata u Evropi i jedan u SAD.<ref>{{cite web |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/kylie-minogue-cafe-de-paris-london-golden-tour-review-huffpost-verdict_uk_5aa7d72ce4b03c9edfafd2fd |title=Kylie Minogue Proves She Still Has The Golden Touch At Café de Paris Underplay Gig |last=Bagwell |first=Matt |date=14. mart 2018 |work=[[The Huffington Post]] |access-date=28. juli 2023 |language=na engleskom}}</ref><ref name="chronicle">{{cite web |last=Duke |first=Simon |title=Kylie Minogue delivers Golden performance on opening night of new tour in Newcastle |url=https://www.chroniclelive.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/kylie-minogue-golden-tour-review-15169234 |work=Chronicle Live |date=20. septembar 2018 |access-date=28. juli 2023 |language=na engleskom}}</ref> U septembru 2018. Minogue je krenula na svoju koncertnu turneju pod nazivom [[Golden Tour]], nastupajući u Evropi i Australiji. Minogue je bila među izvođačima na kraljičinoj rođendanskoj zabavi održanoj u [[Royal Albert Hall]]u.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-43851739 |title=Shaggy and Kylie help the Queen celebrate 92nd birthday |publisher=[[BBC News]] |date=22. april 2018 |access-date=10. juli 2020 |language=na engleskom}}</ref> U junu 2019. Minogue je objavila kompilacijski album ''[[Step Back in Time: The Definitive Collection]]'', na kojem je pjesma „[[New York City (pjesma Kylie Minogue)|New York City]]“ bila glavni singl.<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-announces-greatest-hits-album-step-back-in-time-the-definitive-collection__26213/ |title=Kylie Minogue announces greatest hits album ''Step Back in Time: The Definitive Collection'' |last=White |first=Jack |publisher=[[Official Charts Company]] |date=2. maj 2019 |access-date=2. maja 2019 |language=na engleskom}}</ref> Album je dostigao prvo mjesto u Velikoj Britaniji i Australiji.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8518863/kylie-minogue-blasts-no-1-uk-step-back-in-time |title=Kylie Minogue Blasts to No. 1 in U.K. With ''Step Back in Time'' |work=[[Billboard]] |last=Brandle |first=Lars |date=8. juli 2019 |access-date=26. augusta 2023 |language=na engleskom}}</ref> Međutim, singl nije uspjeo da se nađe na zvaničnim listama u Velikoj Britaniji i Australiji. Istog mjeseca, započela je svoju drugu letnju turneju pod nazivom [[Kylie Summer 2019]], koja je uključivala njen debitantski nastup na [[Glastonbury Festival]]u, četrnaest godina nakon što ju je dijagnoza raka dojke primorala da otkaže svoj nastup kao glavne zvezde 2005. godine.<ref>{{cite web |url=https://www.nme.com/reviews/live/kylies-glastonbury-debut-14-years-late-surreal-pop-spectacle-fake-wedding-rainbow-confetti-two-famous-dudes |title=Kylie's Glastonbury debut, 14 years late: a surreal pop spectacle with a fake wedding, rainbow confetti and two famous dudes |date=30. juni 2019 |work=[[New Musical Express|NME]] |last=Stubbs |first=Dan |access-date=26. augusta 2023 |language=na engleskom}}</ref> Na njenom setu su nastupili australijskog muzičara [[Nick Cave]] i engleskog muzičara [[Chris Martin]]. ''[[The Guardian]]'' je Minogueov nastup nazvao kao „čisto zlatnim, nenadmašnim i fenomenalnim“.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2019/jun/30/kylie-at-glastonbury-2019-review |date=30. juni 2019 |work=[[The Guardian]] |title=Kylie at Glastonbury 2019 review – solid-gold set from a living legend |last=Snapes |first=Laura |access-date=26. augusta 2023 |language=na engleskom}}</ref> Njen set je bio najgledaniji na [[BBC]] izveštavanju, sa tri milijona gledalaca i postavivši istorijski rekord za najposećeniji nastup na Glastonburyju.<ref>{{cite web |url=https://news.sky.com/story/glastonbury-kylie-may-have-broken-record-as-vast-crowd-watches-her-emotional-set-11752082 |date=2. juli 2019 |publisher=[[Sky News]] |title=Glastonbury: Kylie may have broken record as vast crowd watches her emotional set |last=Peplow |first=Gemma |access-date=26. augusta 2023 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48823891 |date=1. juli 2019 |title=The Killers, Stormzy, Kylie Minogue, The Cure – who won Glastonbury? |publisher=[[BBC News]] |last=Youngs |first=Ian |access-date=26. augusta 2023 |language=na engleskom}}</ref> U decembru 2019. pojavila se u svom božićnom televizijskom specijalu pod nazivom ''Kylie's Secret Night'' koji se emitovao na [[Channel 4]].<ref name="channel4">{{cite web |url=https://www.channel4.com/press/news/kylie-minogue-spend-secret-night-channel-4-december |title=Kylie Minogue to spend a ''Secret Night'' with Channel 4 this December |last=Land |first=Lesley |date=9. novembar 2019 |publisher=[[Channel 4]] |access-date=9. novembra 2019 |language=na engleskom}}</ref> Nakon njenog nastupa u Glastonburyju, Minogue je izjavila da bi želela da napravi „pop-disco album“ i da se vrati snimanju novog materijala nakon nastupa.<ref>{{cite web |date=2. maj 2019 |title=Kylie Minogue's Glastonbury surprise |url=https://www.femalefirst.co.uk/music/musicnews/kylie-minogues-glastonbury-surprise-1193387.html |access-date=22. juli 2020 |work=Female First |language=na engleskom}}</ref> Godine 2020. rad na njenom sledećem studijskom albumu je nastavljen tokom [[Pandemija COVID-a 19|pandemije COVID-a 19]].<ref>{{cite web |last=Lewis |first=Isobel |date=27. maj 2020 |title=Kylie Minogue has been recording new album from living room during lockdown |work=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/kylie-minogue-new-album-release-date-coronavirus-a9534991.html |access-date=22. juli 2020 |language=na engleskom}}</ref> Koristeći kućni studio za snimanje tokom karantina, takođe je snimala i bavila se inženjeringom zvukom sopstvenih vokala.<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-is-working-on-her-fifteenth-studio-album-during-lockdown-says-bmg-president-alistair-norbury__29810/ |title=Kylie Minogue is working on her fifteenth studio album during the lockdown, says BMG president Alistair Norbury |publisher=[[Official Charts Company]] |last=White |first=Jack |date=19. maj 2020 |access-date=23. juli 2020 |language=na engleskom}}</ref> Minogue je objavila svoj petnaesti studijski album ''[[Disco (album, Kylie Minogue)|Disco]]'' u novembru 2020.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/dance/9421988/kylie-minogue-announces-album-disco |title=Rejoice, Kylie Minogue Is Dropping Her 15th Studio Album, ''Disco'', This Fall |last=Bain |first=Katie |work=[[Billboard]] |date=21. juli 2020 |access-date=22. juli 2020 |language=na engleskom}}</ref><ref name="Australian number ones">{{cite web |url=https://www.aria.com.au/charts/news/disco-lands-kylie-minogue-seventh-aria-1-album |title=''Disco'' lands Kylie Minogue seventh ARIA #1 album |date=14. novembar 2020 |access-date=26. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> Album je dostigao prvo mjesto u Australiji i Velikoj Britaniji. Minogue je postala jedina umjetnica koja je postigla album koji je dostigao prvo mjesto u Velikoj Britaniji u pet uzastopnih decenija, od 1980-ih do 2020-ih.<ref name=disco20>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-s-disco-dances-in-at-number-1-sets-incredible-official-albums-chart-record__31611/ |date=13. novembar 2020 |title=Kylie Minogue's ''Disco'' dances in at Number 1, sets incredible Official Albums Chart record |last=Copsey |first=Rob |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=14. novembra 2020 |language=na engleskom}}</ref> Album je takođe dostigao prvo mjesto na [[Dance/Electronic Albums]] listi. U znak podrške albumu, održan je koncert uživo pod nazivom [[Infinite Disco]]. Prvi singl „[[Say Something]]“ nije uspjeo da dostigne Top 50 u Velikoj Britaniji, ali je dostigao Top 20 na [[Dance/Electronic Songs]] listi. Drugi singl „[[Magic (pjesma Kylie Minogue)|Magic]]“ takođe nije ušao u Top 50 u Velikoj Britaniji, ali je dostigao Top 20 na Dance/Electronic Songs listi. Treći singl „[[Real Groove]]“ objavljen je sa naknadnim remiksom u kojem učestvuje engleska pjevačica [[Dua Lipa]] i dostigao je Top 20 na Dance/Electronic Songs listi.<ref>{{cite web |title=Kylie Minogue announces next single from Number 1 album ''Disco'' |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-confirms-real-groove-as-the-next-single-from-her-number-1-album-disco__31792/ |last=White |first=Jack |date=7. decembar 2020 |access-date=14. aprila 2024 |publisher=[[Official Charts Company]] |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |date=31. decembar 2020 |title=Kylie Minogue and Dua Lipa Release New "Real Groove" (Studio 2054 Remix) |url=https://pitchfork.com/news/kylie-minogue-and-dua-lipa-release-new-real-groove-studio-2054-remix-listen/ |last=Strauss |first=Matthew |access-date=14. aprila 2024 |work=[[Pitchfork]] |language=na engleskom}}</ref> Album je ponovo izdat u novembru 2021. i nosio je naziv ''Disco: Guest List Edition''. Sadržao je nove singlove „[[A Second to Midnight]]“ u kojem učestvuje engleska grupa [[Years & Years]] i „[[Kiss of Life]]“ sa engleskom pjevačicom [[Jessie Ware]]. === 2022–danas : ''Tension'' i ''Tension II'' === Do 2022. godine, Minogue je počela da radi na svom šesnaestom studijskom albumu. U februaru 2022. nakon što je živela u Londonu od 1990-ih, vratila se u Melbourneu, navodeći želju da bude bliže svojoj porodici u Australiji.<ref>{{cite web |last=Rocca |first=Jane |date=12. februar 2022 |title=Kylie Minogue: 'I don't have the white-picket-fence life' |url=https://www.smh.com.au/culture/celebrity/kylie-minogue-i-don-t-have-the-white-picket-fence-life-20220209-p59v2g.html |access-date=4. augusta 2022 |work=[[The Sydney Morning Herald]] |language=na engleskom}}</ref> U julu se vratila svojoj ulozi u seriji ''Neighbours'' kao Charlene, za kratko pojavljivanje u planiranom finalu serije.<ref>{{cite web |last=Murray |first=Tom |date=29. juli 2022 |title=Kylie Minogue says a 'heartfelt' email from Jason Donovan convinced her to return for the ''Neighbours'' finale |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/kylie-minogue-jason-donovan-neighbours-final-episode-b2134038.html |access-date=29. juli 2022 |work=[[The Independent]] |language=na engleskom}}</ref> U maju 2023. Minogue je objavila glavni singl „[[Padam Padam]]“ sa svog sledećeg albuma. Pjesma je dostigla osmo mjesto u Velikoj Britaniji i označila ju je kao jedinu pjevačicu čiji je singl dostigao Top 10 u Velikoj Britaniji od 1980-ih do 2020-ih.<ref name="Padam">{{cite web |last=Levine |first=Nick |date=16. juni 2023 |title=Kylie Minogue Exclusive: "Padam Padam" becomes her first UK Top 10 song in 12 years |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-exclusive-padam-padam-becomes-her-first-uk-top-10-song-in-12-years__39578/ |access-date=21. juli 2023 |publisher=[[Official Charts Company]] |language=na engleskom}}</ref> Pjesma je dostigla Top 20 liste u Australiji i sedmo mjesto na Dance/Electronic Songs listi. Singl je osvojio nagradu ARIA u kategoriji „Najbolje Pop Izdanje“ i nagradu Grammy u kategoriji „Najbolji Dance Snimak“, što je postala njena druga nagradu Grammy nakon pjesme „[[Come into My World]]“ 2004. godine.<ref>{{cite web |last=Rhoden-Paul |first=Andre |date=15. novembar 2023 |title=Aria Awards: Troye Sivan wins big and Kylie Minogue wins with "Padam Padam" |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-67425230 |access-date=18. novembra 2023 |publisher=[[BBC News]] |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |last=Savage |first=Mark |date=4. februar 2024 |title=Grammys 2024: Kylie Minogue, Billie Eilish and The Beatles win early awards |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68200928 |access-date=5. februara 2024 |publisher=[[BBC News]] |language=na engleskom}}</ref> U septembru 2023. Minogue je objavila svoj šesnaesti studijski album pod nazivom ''[[Tension (album, Kylie Minogue)|Tension]]''. Album je sadržao radove britanskog producenta Petera Rycrofta, britanske pjevačice i tekstopiskinje Camille Purcell, nizozemskog di-džeja i producenta [[Oliver Heldens|Olivera Heldensa]], uključujući prethodnih saradnika Richarda Stannarda, Ducka Blackwella i Johna Greena. Minogue je opisala album kao „mešavinu ličnih refleksija, klupskog opuštanja i melanholične euforije“.<ref>{{cite web |url=https://www.nme.com/news/music/kylie-minogue-announces-new-album-tension-3442858 |title=Kylie Minogue announces new album ''Tension'' |last=Wilkes |first=Emma |work=[[New Musical Express|NME]] |date=12. maj 2023 |access-date=14. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> Album je dostigao prvo mjesto u Velikoj Britaniji i Australiji.<ref>{{cite web |url=https://www.aria.com.au/charts/news/queen-kylie |title=Queen Kylie |date=29. septembar 2023 |publisher=Australian Recording Industry Association |access-date=29. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogues-tension-earns-her-ninth-number-1-album/ |title=Kylie Minogue's ''Tension'' earns her ninth Number 1 album |last=Smith |first=Carl |publisher=[[Official Charts Company]] |date=29. septembar 2023 |access-date=30. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> Naslovna pjesma „[[Tension (pjesma Kylie Minogue)|Tension]]“ objavljena je kao drugi singl i dostigla je Top 20 u Velikoj Britaniji i na Dance/Electronic Songs listi. „[[Hold On to Now]]“ je potom objavljen kao treći i posljednji singl.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/pop/kylie-minogue-new-single-tension-release-date-1235403365/ |title=Kylie Minogue Ratchets Up the "Tension" With New Single Announcement: 'Are You Ready?' |last=Daw |first=Stephen |date=30. august 2023 |work=[[Billboard]] |access-date=14. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-extension-extended-mixes-album-tension/ |title=Kylie Minogue's ''Extension (The Extended Mixes)'' album: release date, tracklisting, cover, formats and more |last=Smith |first=Carl |date=2. novembar 2023 |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=12. novembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> [[Datoteka:Kylie Minogue 01.jpg|mini|left|170px|Minogue u Singapuru u septembru 2024.]] U novembru 2023. Minogue je krenula na koncertnu rezidenciju pod nazivom [[More Than Just a Residency]] u hotelu i kazinu The Venitian u [[Las Vegas]]u, Nevada. Koncert je rasprodat za nekoliko minuta. ''[[The Sydney Morning Herald]]'' je napisao da je koncert bio „kratak i pravi udarac euforije Vegasa“.<ref>{{cite web |url=https://www.smh.com.au/culture/music/vegas-high-in-an-intimate-setting-kylie-delivers-nostalgia-with-sparkle-20231105-p5ehne.html |title=Vegas high: in an intimate setting, Kylie delivers nostalgia with sparkle |last=Idato |first=Michael |date=5. novembar 2023 |work=[[The Sydney Morning Herald]] |access-date=18. decembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> Sledećeg mjeseca, televizijski koncertni specijal pod nazivom ''An Audience with Kylie'' snimljen je u Royal Albert Hallu i emitovan na [[ITV]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2023/dec/10/an-audience-with-kylie-review-so-fabulously-extravagant-it-needs-a-camp-o-meter |title=''An Audience With Kylie'' review – so fabulously extravagant it needs a camp-o-meter |last=Nicholson |first=Rebecca |date=10. decembar 2023 |work=[[The Guardian]] |access-date=11. decembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> U februaru 2024. Minogue je potpisala ugovor sa agencijom [[United Talent Agency]] za nastupe uživo u Kanadi i SAD, kao i za glumačke uloge širom sveta.<ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/kylie-minogue-signs-uta-live-representation-acting-north-america-1235821983/ |title=Kylie Minogue Signs With UTA (Exclusive) |author=Fekadu, Mesfin |date=13. februar 2024 |work=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=14. februara 2024 |language=na engleskom}}</ref> Sledećeg mjeseca, dobila je nagradu u kategoriji „Izuzetan Doprinos Muzici“ na [[Brit Awards]] iz 2024. godine, gdje je izvela popuri svojih singlova.<ref>{{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/03/02/entertainment/kylie-minogue-brits-global-icon-award/index.html |title=Kylie Minogue honored with global icon award at the Brits |last=Heching |first=Dan |date=2. mart 2024 |publisher=[[CNN]] |access-date=3. marta 2024 |language=na engleskom}}</ref> Istog mjeseca, dobila takođe je i „Billboard Women in Music“ nagradu za ikonu. Zatim je nastupila u martu sa američkom pjevačicom [[Madonna|Madonnom]] u okviru njene koncertne turneje pod nazivom [[The Celebration Tour]]. Minogue je izjavila da se to „dugo očekivalo“ i Madonna koja osipuje Minogue kao „preživelicu i borca“.<ref>{{cite web |url=https://people.com/madonna-kylie-minogue-team-up-first-performance-celebration-tour-los-angeles-8606332 |title=Madonna and Kylie Minogue Team Up for First-Ever Performance Together During Celebration Tour: 'A Long Time Coming' |last=Kaplan |first=Ilana |date=8. mart 2024 |work=People |access-date=9. marta 2024 |language=na engleskom}}</ref> U oktobru 2024. Minogue je objavila svoj sedamnaesti studijski album pod nazivom ''[[Tension II]]''. Prvi singl „[[Lights Camera Action]]“ je objavljen prethodnog mjeseca.<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-announces-tension-sequel-album-tension-ii/ |title=Kylie Minogue announces Tension sequel album ''Tension II'' |last=Griffiths |first=George |date=19. septembar 2024 |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=19. septembra 2024 |language=na engleskom}}</ref> Album je dosegao prvo mjesto u Velikoj Britaniji i Australiji.<ref>{{cite web |url=https://au.rollingstone.com/music/music-news/kylie-minogue-tension-ii-ninth-aussie-no-1-album-68379/ |title=Kylie Minogue's ''Tension II'' Officially Marks Her Ninth Australian No. 1 Album |last=Lynch |firs=Jessica |date=25. oktobar 2024 |work=[[Rolling Stone]] Australia |access-date=25. oktobra 2024 |language=na engleskom}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/kylie-minogue-tension-ii-number-1-album/ |title=Kylie Minogue celebrates 10th Official Number 1 album with ''Tension II'' |last=Smith |first=Carl |date=25. oktobar 2024 |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=26. oktobra 2024 |language=na engleskom}}</ref> ''[[New Musical Express|NME]]'' je opisao album kao „čvršći i smeliji“, tvrdeći da „prevazilazi svog prethodnika i da je jak sam po sebi“.<ref>{{cite web |url=https://www.nme.com/reviews/album/kylie-minogue-tension-ii-review-3804266 |title=Kylie Minogue – ''Tension II'' review: this pop icon is second to none |last=Ziwei |first=Puah |date=19. oktobar 2024 |work=[[New Musical Express|NME]] |access-date=19. oktobra 2024 |language=na engleskom}}</ref> Album je takođe sadržao saradnje koje su prethodno objavljene kao singlovi. Pjesma „[[Dance Alone]]“ u kojoj učestvuje australijska pjevačica [[Sia]] je objavljena u februaru 2024. Singl dosegao je osmo mjesto na Dance/Electronic Songs listi. Pjesma „[[Midnight Ride]]“ sa južnoafričkim pjevačem [[Orville Peck|Orvilleom Peckom]] i američkim producentom [[Diplo]]m je objavljena u junu 2024. Pjesma „[[My Oh My (pjesma Kylie Minogue)|My Oh My]]“ sa američkom pjevačicom i tekstopiscem [[Bebe Rexha|Bebe Rexhom]] i švedskom pjevačicom [[Tove Lo]] je objavljena sledećeg mjeseca. Konačno, pjesma „[[Edge of Saturday Night]]“ sa američkim di-džejem i producentom [[The Blessed Madonna|The Blessed Madonnom]] je objavljena sledećeg mjeseca. U februaru 2025. Minogue je krenula na turneju pod nazivom [[Tension Tour]], putujući kroz Sjevernu Ameriku, Južnu Ameriku, Evropu, Aziju i Australiju.<ref>{{cite web |url=https://www.perthnow.com.au/entertainment/music/kylie-minogue-reacts-to-perth-fans-video-ahead-of-first-show-of-global-tension-tour-2025-at-rac-arena-c-17734114 |title=Kylie Minogue reacts to Perth fan's video ahead of first show of global Tension Tour 2025 at RAC Arena |last=Maher |first=Chloe |date=15. februar 2025 |work=Perth Now |access-date=15. februara 2025 |language=na engleskom}}</ref> ''[[Billboard]]'' je opisao kao svoju „najveću turneju od 2011. godine“.<ref>{{cite web |last=Kaufman |first=Gil |date=3. oktobar 2024 |title=Kylie Minogue Announces North American Dates for 2025 Tension Tour |url=https://www.billboard.com/music/pop/kylie-minogue-north-american-dates-2025-tension-tour-1235792000/ |access-date=19. oktobra 2024 |work=[[Billboard]] |language=na engleskom}}</ref> ''[[The Guardian]]'' je nazvao turneju „izletom u svaki period i podsetnikom na mnoge hitove koje je Minogue proizvela“.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2025/feb/16/kylie-minogue-review-tension-world-tour-kicks-off-with-euphoric-show-stuffed-with-hit-after-hit |title=Kylie Minogue review – Tension world tour kicks off with euphoric show stuffed with hit after hit |last=Cain |first=Sian |date=16. februar 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=16. februara 2025 |language=na engleskom}}</ref> Pjesma „[[Someone for Me]]“ objavljena je kao drugi singl sa albuma prethodnog mjeseca. == Javna slika == Godine 1993. australijski reditelj [[Baz Luhrmann]] upoznao je Minogue sa američkim fotografom [[Bert Stern|Bertom Sternom]], priznatim po saradnji sa američkom glumicom [[Marilyn Monroe]]. Stern ju je fotografisao u [[Los Angeles]]u i primetio da Minogue posjeduje sličnu mješavinu ranjivosti i erotike kao Monroe.<ref>Baker and Minogue, str. 50</ref> Tokom karijere birala je fotografe koji su kreirali njen novi „izgled“, a te fotografije su se pojavljivale u magazinima od trendi časopisa ''[[The Face]]'' do sofisticiranih izdanja poput ''[[Vogue]]'' i ''[[Vanity Fair]]''. Stilista [[William Baker]] smatra da je to jedan od razloga zašto je u Evropi postala deo mejnstrim [[popularna kultura|pop kulture]] uspješnije od pjevača koji su se usredotočili isključivo na prodaju ploča.<ref>Baker and Minogue, str. 65</ref> Do 2000. godine, Minogue je stekla značajan muzički vjerodostojnost jer je njena karijera trajala duže nego što su kritičari predviđali.<ref name="Copley">Copley, str. 128</ref> Njena transformacija iz „[[djevojka iz susjedstva|djevojke iz susjedstva]]“ u sofisticiranu i koketnu izvođačicu privukla je nove obožavatelje.<ref name="Copley"/> U septembru 2002. [[VH1]] ju je rangirao na 27. mjesto liste „100 najseksipilnijih umjetnica“. Takođe ju je časopis ''[[Men's Health]]'' 2013. godine uvrstio među „100 najzgodnijih žena svih vremena“.<ref>{{cite web |title=The 100 Hottest Women of All-Time |url=https://www.menshealth.com/sex-women/g19547274/hottest-women-all-time/?slide=38 |work=[[Men's Health]] |access-date=15. augusta 2019 |date=22. novembar 2013 |language=na engleskom}}</ref> Minogue je tokom cele karijere bila inspirisana i upoređivana sa američkom pjevačicom [[Madonna|Madonnom]].<ref name=Goddessofthemoment/><ref>{{cite web |last=Kemp |first=Rob |url=https://www.rollingstone.com/artists/kylieminogue/biography |title=Kylie Minogue biography |year=2004 |work=[[Rolling Stone]] |access-date=5. augusta 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071224105839/http://www.rollingstone.com/artists/kylieminogue/biography |archive-date=24. decembra 2007 |language=na engleskom}}</ref> Njena turneja [[Rhythm of Love Tour]] iz 1991. godine bila je kritikovana jer je vizuelno previše podsjećala na Madonninu turneju [[Blond Ambition World Tour]].<ref>Baker and Minogue, str. 58</ref> Pišući za ''[[The Observer]]'', [[Rufus Wainwright]] ju je opisao kao „anti-Madonnu“, ističući njenu samospoznaju i nedostatak potrebe za intelektualizacijom svog imidža. Kathy McCabe iz ''[[The Daily Telegraph (Australija)|The Daily Telegraph]]'' primetila je da Minogue i Madonna slijede slične stilove u muzici i modi, ali je zaključila da se „na ljestvici pop kulture istinski razlikuju u svojim nastupima“, takođe dodajući da je „Madonna mračna sila, a Kylie svetla sila“. Sama Minogue je izjavila za Madonnu da je „Njen ogroman uticaj na svet, u popu i modi, značio da nisam bila imuna na trendove koje je stvarala. Veoma se divim Madonni, ali na početku je otežala umjetnicima poput mene, učinila je sve što se moglo uraditi“ i „Madonna je kraljica popa, ja sam princeza popa. Veoma sam zadovoljna time“. U martu 2010. istraživači su proglasili Minogue „najmoćnijom poznatom ličnošću u Britaniji“. Studija je ispitala kako marketinški stručnjaci identifikuju partnerstva između poznatih ličnosti i brendova. Jedan od njih je izjavio da je „Kylie široko prihvaćena kao usvojena Britanka. Ljudi je poznaju, vole je i okružena je pozitivnim pričama“. U maju 2020. Alison Boshoff iz ''[[The New Zealand Herald]]'' nazvala ju je „velikom kraljicom popa koja se vratila iz svakog zastoja“ u svom životu i karijeri.<ref>{{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/entertainment/how-kylie-minogue-is-cashing-in-on-her-109-million-fortune/ORIP5LSKLSQE5UHAPNDR6RF5PM/ |title=How Kylie Minogue is cashing in on her $109 million fortune |last=Boshoff |first=Alison |date=1. juni 2020 |access-date=4. septembra 2023 |work=[[The New Zealand Herald]] |language=na engleskom}}</ref> U novembru 2020. Nick Levine iz BBC opisao ju je kao „najpotcenjeniju ikonu popa“, dodajući da je Minogue „trajala više od 30 godina isporučujući pop pjesme sa strašću i zadržavajući sasvim simpatičnu ličnost tokom tog vremena, u tako nemilosrdnoj industriji“.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/culture/article/20201110-why-kylie-minogue-is-pops-most-underestimated-icon |title=Why Kylie Minogue is pop's most underestimated icon |last=Levine |first=Nick |publisher=[[BBC]] |date=11. novembar 2020 |access-date=4. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> U junu 2023. Barbara Ellen iz ''[[The Guardian]]'' je prokomentarisala da su „skromnost, simpatičnost i ranjivost pomogli Minogue da održi privlačnost“, 36 godina nakon što je objavljen singl „[[I Should Be So Lucky]]“ iz 1987. godine.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2023/jun/04/kylie-minogue-at-55-why-we-just-cant-get-the-singer-out-of-our-heads |title=Kylie Minogue at 55: why we just can't get the singer out of our heads |last=Ellen |first=Barbara |work=[[The Guardian]] |date=4. juni 2023 |access-date=4. septembra 2023 |language=na engleskom}}</ref> == Postignuća i priznanja == Minogue je dobila mnoge nagrade i priznanja, uključujući dve [[Grammy]] nagrade,<ref>{{cite web |url=https://www.vulture.com/2024/02/grammys-2024-kylie-minogue-wins-padam-padam.html |title="Padam Padam", You Hear It and It Wins |last=Frank |first=Jason P. |date=4. februar 2024 |work=Vulture |access-date=19. aprila 2024 |language=na engleskom}}</ref> četiri [[Brit Awards]] nagrade, osamnaest [[ARIA Music Awards]] nagrade, dve [[MTV Video Music Awards]] nagrade,<ref>{{cite web |work=[[Billboard]] |url=https://www.billboard.com/articles/news/74257/2002-mtv-video-music-awards-winners |title=2002 MTV Video Music Awards Winners |date=1. septembar 2002 |access-date=25. januara 2019 |language=na engleskom}}</ref> tri [[MTV Europe Music Awards]] nagrade<ref>{{cite web |url=https://www.mtvema.com/articles/zc81dv/mtv-recognizes-artists-with-2023-mtv-ema-awards |title=MTV Recognizes Artists with 2023 MTV EMA Awards |date=5. novembar 2023 |publisher=[[MTV Europe Music Awards]] |access-date=19. aprila 2024 |language=na engleskom |archive-date=2023-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105211236/https://www.mtvema.com/articles/zc81dv/mtv-recognizes-artists-with-2023-mtv-ema-awards }}</ref> i šest Mo Awards nagrade, uključujući i nagradu u kategoriji „Australijska Izvođačica Godine“ 2001. i 2003. godine. U oktobru 2007. nagrađena je Music Industry Trust nagradom za priznanje njene karijere duge 20 godina i proglašena je „ikonom popa i stila“, postavši prva muzičarka koja je dobila Music Industry Trust nagradu.<ref name=bill70>{{cite web |title=Kylie Minogue To Be Honored With Australia's Top Live Entertainment Award |url=https://www.billboard.com/articles/news/1568570/kylie-minogue-to-be-honored-with-australias-top-live-entertainment-award |work=[[Billboard]] |access-date=22. augusta 2019 |date=28. juni 2013 |last=Brandle |first=Lars |language=na engleskom}}</ref><ref name="metro.co.uk">{{cite web|url=http://metro.co.uk/2007/10/29/kylies-hailed-as-a-pop-icon-422490/ |title=Kylie's hailed as a 'pop icon'. |work=Metro |access-date=28. septembra 2014 |date=29. oktobar 2007 |language=na engleskom}}</ref> U julu 2008. [[Charles III od Ujedinjenog Kraljevstva|Princ Charles]] ju je odlikovao oficirom [[Orden Britanske imperije|Ordena Britanske imperije]].<ref name=Obe/> Iste godine je odlikovana viteza francuskog [[Orden umjetnosti i književnosti|Ordena umjetnosti i književnosti]].<ref name="Frenchhonour"/> U aprilu 2017. Britansko-australijsko društvo je dodijelilo Minogue nagradu za 2016. godinu za izuzetan doprinos poboljšanju odnosa i bilateralnog razumijevanja između zemalja. Natpis glasi: „U znak priznanja za značajan doprinos odnosima Britanije i Australije kao priznate pjevačice, tekstopisca, glumice i kultne ličnosti u obe zemlje“.<ref name=newsau>{{cite web |url=https://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/pop-princess-kylie-minogue-honoured-by-prince-philip-and-declared-a-cultural-ambassador/news-story/e9ccc9fc2b2394192d9d7ec5dc60e18a |date=4. april 2017 |access-date=15. augusta 2019 |title=Pop princess Kylie Minogue honoured by Prince Philip and declared a cultural ambassador |publisher=News.com.au |last=Whinnett |first=Ellen |language=na engleskom}}</ref> Nagrada je objavljena na prijemu u Australia Houseu, ali ju je sljedećeg dana lično uručio [[Princ Philip, vojvoda od Edinburgha|princ Philip]] u [[Windsor (zamak)|dvorcu Windsor]].<ref name=newsau/> U januaru 2019. dodeljena joj je titula oficira [[Orden Australije|Ordena Australije]] na Počastima Dana Australije.<ref>{{cite web |title=Australia Day honours list: Kylie Minogue and Peter Reith among 2019 recipients |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2019/jan/25/australia-day-honours-list-kylie-minogue-and-peter-reith-among-2019-recipients |work=[[The Guardian]] |date=25. januar 2019 |access-date=2. septembar 2021 |language=na engleskom}}</ref> U augustu 2004. Minogue je imala rekord za najviše singlova na prvom mjestu na australijskoj listi singlova sa devet.<ref>{{cite web |title=Australian Recording Artists Make ARIA Chart History |url=http://www.aria.com.au/pages/AustralianRecordingArtistsMakeARIAChartHistory.htm |date=3. august 2004 |access-date=13. augusta 2019 |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20040816051404/http://www.aria.com.au/pages/AustralianRecordingArtistsMakeARIAChartHistory.htm |archive-date=16. augusta 2004}}</ref> U novembru 2011. [[Australian Recording Industry Association]] primilo je Minogue u ARIA dvorani slavnih. U januaru 2011. Minogue je dobila priznanje za ''[[Guinnessova knjiga rekorda|Guinnessovu knjigu rekorda]]'' za najduže uzastopne decenije sa albumima koji su dostigli pet najboljih mjesta u Velikoj Britaniji, što su postigli svi njeni albumi.<ref>{{cite web |url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/9000/most-consecutive-decades-with-top-five-albums-(uk)-(female) |title=Most Consecutive Decades With Top Five Albums (UK) (Female) |work=[[Guinnessova knjiga rekorda]] |access-date=1. januara 2011 |language=na engleskom}}</ref> Sledećeg mjeseca, ušla je u historiju jer su joj se dve pjesme koji su dostigli pet najboljih mjesta na [[Dance Club Songs]] listi, sa njenim singlovima „[[Better than Today]]“ čiji je dostigao prvo mjesto i „[[Higher (pjesma Taia Cruza)|Higher]]“ treće mjesto.<ref name=bill11/> U junu 2012. [[Official Charts Company]] je pomenula Minogue kao dvanaestu najprodavaniju pjevačicu u Velikoj Britaniji do danas i treću najprodavaniju pjevačicu, prodavši preko 10 milijona singlova.<ref>{{cite web |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-official-singles-charts-biggest-selling-artists-of-all-time-revealed-1431/ |title=The Official Singles Charts' biggest selling artists of all time revealed! |last=Kreisler |first=Lauren |publisher=[[Official Charts Company]] |date=4. juni 2012 |access-date=12. januara 2021 |language=na engleskom}}</ref> U decembru 2016. ''[[Billboard]]'' ju je smjestio na osamnaestu najuspješnijih plesnih umjetnica svih vremena. U novembru 2020. postala je jedina pjevačica koja je dostigla prvo mjesto na britanskoj listi albuma u pet uzastopnih decenija, kada je njen studijski album ''[[Disco (album, Kylie Minogue)|Disco]]'' dostigao prvo mjesto.<ref name=disco20/> U junu 2023. postala je jedina pjevačica koja je dostigla Top 10 na britanskoj listi singlova od 1980-ih do 2020-ih, kada je njen singl „[[Padam Padam]]“ dostigao osmo mjesto.<ref name=Padam/> U decembru 2025. postala je prva pjevačica na britanskoj listi singlova čiji je singl dostigao prvo mjesto u četiri različite decenije, tokom 1980-ih, 1990-ih, 2000-ih i 2020-ih.<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/christmas-number-1-2025-kylie-minogue-xmas/ |title=Christmas Number 1 2025: Kylie Minogue's "XMAS" breaks Official Chart records! |last=Smith |first=Carl |date=19. decembar 2025 |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=20. decembra 2025 |language=na engleskom}}</ref> Od novembra 2020. Minogue je prodala 80 milijona ploča širom sveta.<ref>{{cite web |title=Kylie heads back to dancefloor with new album ''Disco'' |url=https://www.reuters.com/article/us-music-kylie-minogue-disco/kylie-heads-back-to-dancefloor-with-new-album-disco-idUSKBN27Q2AL |work=Reuters |date=10. novembar 2020 |access-date=18. novembra 2021 |last=Mills |first=Sarah |language=na engleskom}}</ref> Ona je najuspešnija australijska pjevačica svih vremena.<ref name=pjoye/><ref name=ew1/> == Diskografija == {{Main|Diskografija Kylie Minogue}} {{col-begin}} {{col-2}} === Studijski albumi === * ''[[Kylie (album)|Kylie]]'' (1988) * ''[[Enjoy Yourself]]'' (1989) * ''[[Rhythm of Love]]'' (1990) * ''[[Let's Get to It]]'' (1991) * ''[[Kylie Minogue (album)|Kylie Minogue]]'' (1994) * ''[[Impossible Princess]]'' (1997) * ''[[Light Years]]'' (2000) * ''[[Fever (album, Kylie Minogue)|Fever]]'' (2001) * ''[[Body Language (album, Kylie Minogue)|Body Language]]'' (2003) * ''[[X (album, Kylie Minogue)|X]]'' (2007) * ''[[Aphrodite (album)|Aphrodite]]'' (2010) * ''[[Kiss Me Once]]'' (2014) * ''[[Kylie Christmas]]'' (2015) * ''[[Golden (album, Kylie Minogue)|Golden]]'' (2018) * ''[[Disco (album, Kylie Minogue)|Disco]]'' (2020) * ''[[Tension (album, Kylie Minogue)|Tension]]'' (2023) * ''[[Tension II]]'' (2024) {{col-2}} === Kompilacijski albumi === * ''[[Greatest Hits (album, Kylie Minogue)|Greatest Hits]]'' (1992) * ''[[Hits+]]'' (2000) * ''[[Ultimate Kylie]]'' (2004) * ''[[The Best of Kylie Minogue]]'' (2012) * ''[[The Abbey Road Sessions]]'' (2012) * ''[[Step Back in Time: The Definitive Collection]]'' (2019) === Albumi uživo === * ''[[Intimate and Live]]'' (1998) * ''[[Showgirl (album)|Showgirl]]'' (2005) * ''[[Showgirl Homecoming Live]]'' (2007) * ''[[Kylie Live in New York]]'' (2009) * ''[[Aphrodite Les Folies Live in London]]'' (2011) * ''[[Kiss Me Once Live at the SSE Hydro]]'' (2015) * ''[[Golden Live in Concert]]'' (2019) {{col-end}} == Lista koncertnih turneja == * [[Disco in Dream]] (1989) * [[Enjoy Yourself Tour]] (1990) * [[Rhythm of Love Tour]] (1991) * [[Let's Get to It Tour]] (1991) * [[Intimate and Live Tour]] (1998) * [[On a Night Like This Tour]] (2001) * [[KylieFever2002]] (2002) * [[Showgirl: The Greatest Hits Tour]] (2005) * [[Showgirl: The Homecoming Tour]] (2006–2007) * [[KylieX2008]] (2008–2009) * [[For You, for Me Tour]] (2009) * [[Aphrodite: Les Folies Tour]] (2011) * [[Anti Tour]] (2012) * [[Kiss Me Once Tour]] (2014–2015) * [[Golden Tour]] (2018–2019) * [[Tension Tour]] (2025) == Filmografija == {{Main|Filmografija Kylie Minogue}} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Cite book |last1=Baker |first1=William |last2=Minogue |first2=Kylie |title=Kylie: La La La |url=https://archive.org/details/kylielalala0000mino_d4a5 |publisher=Hodder & Stoughton |year=2002 |language=na engleskom |isbn=978-0-340-73440-7}} * {{Cite book |last=Brown |first=Tony |last2=Kutner |first2=Jon |last3=Warwick |first3=Neil |title=The Complete Book of the British Charts Singles and Albums |url=https://archive.org/details/completebookofbr0000brow |publisher=Omnibus Press |year=2002 |language=na engleskom |isbn=978-0-7119-9075-3}} * {{Cite book |last=Copley |first=Paul |title=Marketing Communications Management: Concepts and Theories, Cases and Practices |url=https://archive.org/details/marketingcommuni0000copl |publisher=Butterworth-Heinemann |language=na engleskom |year=2004 |isbn=978-0-7506-5294-0}} * {{Cite book |last=Hartley |first=John |title=Tele-ology: Studies in Television |url=https://archive.org/details/teleologystudies00hart |year=1992 |language=na engleskom |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-06818-5}} * {{Cite book |last=Shuker |first=Roy |title=Understanding Popular Music |url=https://archive.org/details/understandingpop0000shuk |publisher=Routledge, Second Edition |year=2001 |language=na engleskom |isbn=978-0-415-23509-9}} * {{Cite book |last=Smith |first=Sean |title=Kylie |url=https://archive.org/details/kylie0000smit |year=2014 |language=na engleskom |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=978-147-113-5804 |access-date=3. aprila 2015}} * {{Cite book |last=Smith |first=Sean |title=Kylie Confidential |url=https://archive.org/details/kylieconfidentia0000smit |publisher=Michael O'Mara Books Limited |year=2002 |language=na engleskom |isbn=978-1-85479-415-4}} * {{Cite book |last=Sutherland |first=Byrony |last2=Ellis |first2=Lucy |title=Kylie: Showgirl |url=https://archive.org/details/kylieshowgirluno0000suth |publisher=Omnibus Press |year=2002 |language=na engleskom |isbn=978-0-7119-9294-8}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Kylie Minogue}} * [http://www.kylie.com Službena stranica] {{en icon}} * {{IMDb ime|id=0001541|name=Kylie Minogue}} {{Kylie Minogue}} {{Singlovi Kylie Minogue}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1968||Minogue, Kylie}} [[Kategorija:Kylie Minogue| ]] [[Kategorija:Australijske filmske glumice]] [[Kategorija:Australijske pjevačice]] [[Kategorija:Pop-pjevači]] [[Kategorija:Biografije, Melbourne]] [[Kategorija:Dobitnici i dobitnice Grammy Award]] [[Kategorija:Dobitnici i dobitnice Brit Award]] 28ixis24eidfpu5e6vtvplffca7az0q 0 23789 42588980 42587505 2026-05-07T16:05:37Z Alekol 2231 /* Maj/Svibanj */ 42588980 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{godina u drugim kalendarima|1926}} Godina '''1926''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXXVI]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u petak]]. __NOTOC__ <center> {| style="border:1px solid silver;background-color:white;padding:5px;" align=center class=radius | '''1926''': <br /> [[1926#Januar/Siječanj|1]] • [[1926#Februar/Veljača|2]] • [[1926#Mart/Ožujak|3]] • [[1926#April/Travanj|4]] • [[1926#Maj/Svibanj|5]] • [[1926#Jun/Juni/Lipanj|6]] • [[1926#Jul/Juli/Srpanj|7]] • [[1926#Avgust/August/Kolovoz|8]] • [[1926#Septembar/Rujan|9]] • [[1926#Oktobar/Listopad|10]] • [[1926#Novembar/Studeni|11]] • [[1926#Decembar/Prosinac|12]] <br /> [[1926#Rođenja|Rođenja]] • [[1926#Smrti|Smrti]] |}</center> == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Odredba o vožnji desnom stranom je proširena na celu KSHS.<ref>"Dnevne vesti - Drž' desno!", Politika, 27. dec. 1925, str. 7</ref> * 1. 1. - U Kraljevini SHS osnovana Državna rečna plovidba<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1936/01/01?pageIndex=00015 "Politika", 1. jan. 1936]</ref> (umesto brodarskog sindikata). * 1. 1. - Stoletna poplava [[Rajna|Rajne]] plavi [[Köln]]; u ovo vreme su i velike poplave u Holandiji, Belgiji, Francuskoj. * [[3. 1.]] - Grčki premijer general [[Teodoros Pangalos (general)|Teodoros Pangalos]] uzima diktatorska ovlašćenja. * 3. 1. - Beogradski protojerej osuđuje u propovedi nedavna predavanja [[Branislav Petronijević|Brane Petronijevića]] zbog [[darvinizam|darvinističkih]] učenja koja je izneo, citirajući pritom i zakon države [[Tennessee]] kojim se zabranjuje predavanje te teorije<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/Novine_i_casopisi/Politika_1904-1941/1926/1/4?pageIndex=00004 "Politika", 4. januar 1926, str. 4]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. digitalna.nb.rs (pristup. 30.9.2015.)</ref> (→ [[Scopesov proces]]). * [[4. 1.]] - Rumunski parlament ratifikovao odricanje princa [[Carol II (Rumunija)|Carola II]] od nasleđivanja prestola, krunski princ postaje njegov 4-godišnji sin [[Mihai I (Rumunija)|Mihai I]] (Carol II će se ipak vratiti u zemlju i biti kralj 1930-40). * 4. 1. - [[Andrej Ljapčev]] novi premijer Bugarske (do [[1931]]) nakon [[Aleksandar Cankov|Aleksandra Cankova]]. * 4. 1. - U [[Budimpešta|Budimpešti]] uhapšeni princ [[Ludwig zu Windisch-Grätz]] i društvo, pod optužbom da su falsifikovali francuske franke u jednom državnom institutu - međunarodna afera (Windisch-Grätz je u maju osuđen na četiri robije<ref>"Presuda mađarskim falsifikatorima", Politika, 27. maj 1926, str. 6</ref>). * [[6. 1.]] - Osnovana nemačka avio-kompanija ''Deutsche Luft Hansa'' (1926-45; ime i znak će 1953. preuzeti ''[[Lufthansa]]'', mada nema pravne veze). * [[8. 1.]] - [[Datoteka:Flag of the Kingdom of Hejaz and Nejd.svg|border|25px|Zastava Hidžaza i Nadžda]] [[Ibn Saud]], sultan [[Sultanat Nadžd|Nadžda]], proglašen je u [[Meka|Meki]] i za kralja [[Kraljevina Hidžaz|Hidžaza]], kojeg je [[Saudijsko osvajanje Hidžaza|osvojio prošlog meseca]]. Iz [[Kraljevina Hidžaz i Nadžd|Kraljevine Hidžaz i Nadžd]] 1932. nastaje [[Saudijska Arabija]]. * 8. 1. - [[Bảo Đại]] postaje poslednji car Vijetnama (car 1926-45, šef države 1949-55). * [[10. 1.]] - [[Hernando Siles Reyes]] novi predsednik [[Bolivija|Bolivije]] (do 1930). * {{circa}} 13. 1. - Izveštava se o "hajci na Srbe" u egejskoj Makedoniji.<ref>"Hajka na Srbe u Grčkoj", Politika, 14. jan. 1926, str. 5</ref> * [[14. 1.]] - Praizvedba [[Ivo Tijardović|Tijardovićeve]] operete "[[Mala Floramye]]" u Splitu. * [[15. 1.]] - [[Košava]] do 30 m/s u Beogradu, TT veze prekinute, uključujući antene bežične stanice u Rakovici, materijalna šteta, potopljeno više plovila na Savi i Dunavu. Na pruzi Paraćin-Zaječar tri vagona izbačena iz koloseka. * [[16. 1.]] - [[BBC]]-jeva [[radio drama]] [[Ronald Knox|Ronalda Knoxa]] sa simuliranom radničkom revolucijom izaziva paniku u Londonu. * januar - [[Erwin Schrödinger]] objavljuje rad u kome je predstavio [[Schrödinger jednačina|Schrödingerovu jednačinu]]. * januar - Hapšenje više vođa komunista i radničkog pokreta u Beogradu.<ref>"Hapšenja komunista", Politika, 21. jan. 1926, str. 4</ref> * januar - Snijeg u Rijeci i Sušaku, kao i u Veneciji i Rimu. * 17. 1. - Ministarstvo prosvete (Radić) penzionisalo devet profesora Zagrebačkog sveučilišta, većinom članova Samostalne demokratske stranke. * [[18. 1.]] - Premijera "[[Oklopnjača Potemkin|Oklopnjače Potemkin]]" u Moskvi. * [[19. 1.]] - Anarhistička banda ''Los Errantes'', na čelu sa [[Buenaventura Durruti|Buenaventurom Durrutijem]], opljačkala je poslednju banku u Latinskoj Americi, u Argentini, nakon čega beže u Francusku. * [[20. 1.]] - Nemački kancelar [[Hans Luther]] je formirao svoj drugi kabinet, pošto su nacionalisti iz DNVP napustili njegovu vladu zbog [[Ugovori iz Locarna|Ugovora iz Locarna]] (do maja). * [[21. 1.]] - Otvorena Sennarska, ili Makwarska, brana na [[Plavi Nil|Plavom Nilu]]<ref>Ilustrovani list; 1926, br. 6, str. 14</ref> u [[Anglo-Egipatski Sudan|Anglo-Egipatskom Sudanu]], dugačka preko 3.000 m, najviše visine 40 m. * [[26. 1.]] - Engleski pronalazač [[John Logie Baird]] demonstrirao [[mehanička televizija|mehaničku televiziju]] u Londonu – pet slika u sekundi, žive slike sa valerima. * [[28. 1.]] - Japan u periodu [[Taishō demokratija|Taishō demokratije]]: umro je premijer [[Katō Takaaki]], naslediće ga [[Wakatsuki Reijirō]] (do 1927. i 1931). * [[31. 1.]] - Britanske i belgijske trupe napustile [[Keln]]. === Februar/Veljača === * januar/februar - Stjepan Radić u poseti Bosni, Dubrovniku, Hercegovini, Dalmaciji. Kaže da vodi predizbornu kampanju, mnoge izjave izazivaju negodovanje među srpskim političarima; sporno je i otpuštanje Đorđevića, direktora škole u Dubrovniku.<ref>Politika, 6. feb. 1926, str. 1 i 3</ref> [[Datoteka:Zgrada Narodne banke Srbije, Beograd.JPG|mini|200px|[[Zgrada Narodne banke Srbije u Ulici kralja Petra|Zgrada Narodne banke]] u Beogradu, proširena 1922-25]] * [[1. 2.]] - Razmenjene ratifikacije Angorskog ugovora o miru i prijateljstvu između KSHS i Turske (na snazi 16. 2.). * [[3. 2.]] - [[Češki jezik]] ("čehoslovački") zvanični je jezik u [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]] - mnogi će zvaničnici i službenici koji ga ne govore izgubiti posao. * 3. 2. - [[Francisco Franco]] postaje general sa 33 godine, valjda najmlađi u Evropi (istakao se u [[Rifski rat|Rifskom ratu]] u Maroku). * [[5. 2.]] - U Letoniji napadnut voz sa sovjetskim diplomatskim kuririma - Teodor Nete ubijen braneći diplomatsku torbu. * [[6. 2.]] - Ukradena lobanja iz [[Pancho Villa|Pancho Villinog]] groba. * [[8. 2.]] - Pošto se Radić 2-og u Dubrovniku založio za federalizam, slovenački lider [[Anton Korošec]] daje izjavu u skupštini u istom smeru, tj. za široku samoupravu ujedinjene Slovenije (trenutno je podeljena na Ljubljansku i Mariborsku oblast); ističe da su [[Slovenci]] poseban narod i da se zbog (pretežno srpskog) centralizma osećaju kao državljani drugog reda.<ref>"Federalizam g. Koršca", Politika, 9. feb. 1926, str. 3</ref> * 8. 2. - Prikazan ''Torrent'', prvi američki film [[Greta Garbo|Grete Garbo]]. * [[10. 2.]] - [[Gdynia]] je dobila gradska prava - njena luka, poljska alternativa za onu u [[Slobodni Grad Danzig|Slobodnom Gradu Danzigu]], još uvek se gradi. * [[11. 2.]] - U [[Ruska SFSR|Ruskoj SFSR]] [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]], Kara-Kirgiska Autonomna Oblast preuređena u Kirgisku Autonomnu Socijalističku Sovjetsku Republiku (od 1936. [[Kirgiska Sovjetska Socijalistička Republika|Kirgiska SSR]]). * [[12. 2.]] - Sovjetskom gradu Novonikolajevsk ime je promenjeno u [[Novosibirsk]]. * [[14. 2.]] - [[Bamberška konferencija]] lidera [[Nacistička stranka|nacističke stranke]]: umirena disidentska severna frakcija ([[Gregor Strasser]]), [[Hitler]]ov [[Nacionalsocijalistički program|Program u 25 tačaka]] je nepromenljiv ali najvažniji je ''[[Führerprinzip]]''. * februar - U Nemačkoj prikazan najstariji sačuvani dugometražni crtani film, ''[[Die Abenteuer des Prinzen Achmed]]''. * [[15. 2.]] - Patrijarh Dimitrije osvetio proširenu [[Zgrada Narodne banke Srbije u Ulici kralja Petra|zgradu Narodne banke]] u Beogradu. * 15. 2. - Papski nuncije monsinjor Pelegrineti ulaže protestnu notu povodom optužbe St. Radića da je agitovao za klerikalce u Dalmaciji.<ref>"Monsenjer Pelegrineti protestuje", Politika, 16. feb. 1926, str. 2</ref> * [[17. 2.]] - [[Ataturkove reforme]]: u Turskoj je izglasan građanski zakonik, po uzoru na švajcarski, zamena za [[šerijat]]. * [[19. 2.]] - Mlada Alisa Rozenbaum, poznata kao [[Ayn Rand]], stigla je iz Lenjingrada u Njujork. * 19. 2. - Iz Grčke, pod vojnom vlašću gen. Pangalosa, javlja se da je osujećen prevrat na čelu sa gen. Kondilisom;<ref>"Neuspeli prevrat u Grčkoj", Politika, 20. feb. 1926, str. 4</ref> njegov osumnjičeni saučesnik gen. Plastiras je narednih dana zatečen u Skoplju. * [[22. 2.]] - Članak u beogradskim "Novostima" povezao premijerovog sina Radu Pašića sa korupcijskim skandalom. * [[25. 2.]] - Zločin uvrede Veličanstva: žena u Skoplju osuđena na tri godine zatvora za uvredu kralja tokom svađe sa mužem, po njegovoj tužbi;<ref>"Žena osuđena za uvredu Kralja", Politika, 26. feb. 1926, str. 5</ref> u martu je potvrđena presuda jednom čoveku iz Starog Sivca na 10 godina jer je u tri maha izvršio isti zločin.<ref>"Za uvredu Veličanstva", Politika, 20. mart 1926, str. 4</ref> * [[26. 2.]] - Preds. [[Calvin Coolidge|Coolidge]] je potpisao zakon o prihodima kojim su u SAD smanjeni porezi, naročito bogatima. * 26. 2. - Maharadža Indora, Tukodži Rao III, prinuđen je na abdikaciju pošto je bio umešan u ubistvo čoveka kome je prebegla njegova kurtizana Mumtaz Begum. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Goddard and Rocket.jpg|mini|180px|[[Robert H. Goddard]] sa raketom]] * 5/6. 3. - Oluja u Splitu: potonulo nekoliko brodova, polomljeno nekoliko stotina borova na Marjanu, odneseni neki krovovi; kod Mravinaca prevrnut uskotračni voz.<ref>"Velika nepogoda kod Splita", Politika, 8. mart 1926, str. 5</ref> * [[6. 3.]] - Izgoreo [[Kraljevski Šekspirov teatar]] u Stratfordu. * [[7. 3.]] - Demonstracija bežičnog telefonskog saobraćaja između Londona i Njujorka, na 50. godišnjicu [[Alexander Graham Bell|Bellovog]] patenta (komercijalno od sledećeg januara). * [[10. 3.]] - U Albaniji ubijen sandžački odmetnik [[Jusuf Mehoniqi]] (Mehonić) - za pravoslavce razbojnik, za muslimane junak<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1926/03/13?pageIndex=00006 "Politika", 13. mart 1926, str. 6]. digitalna.nb.rs (pristup. 11.11.2015.)</ref> (na njegovom grobu stoji datum 12. mart<ref>[http://sandzakpress.net/jusuf-mehonic-junak-koji-nije-prihvatio-okupaciju-sandzaka Jusuf Mehonić – Junak koji nije prihvatio okupaciju Sandžaka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304200941/http://sandzakpress.net/jusuf-mehonic-junak-koji-nije-prihvatio-okupaciju-sandzaka |date=2016-03-04 }}. sandzakpress.net (pristup. 11.11.2015.)</ref>, neki zločini iz 1918-22. koji su pripisivani njemu i Huseinu Boškoviću počinila je jedna druga banda<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1936/05/19?pageIndex=00011 "Politika", 19. maj 1936]</ref>). * 10. 3. - Izašao je prvi broj ''[[Amazing Stories]]'', datiran sa April 1926 - prvi časopis posvećen [[Naučna fantastika|naučnoj fantastici]]. * [[12. 3.]] - [[Anti-Fengtianski rat]] u Kini: sukob japanskih snaga i frakcije [[Guominjun]] kod [[tvrđave Taku|tvrđava Taku]] - zemlje [[Bokserski protokol|Bokserskog protokola]] tri dana kasnije ultimativno traže od pekinške vlade rušenje tvrđava. * [[14. 3.]] - [[Emiliano Chamorro Vargas]] ponovo predsednik [[Nikaragva|Nikaragve]] nakon što je prethodnik zbačen u državnom udaru - nema podršku SAD, liberali u maju pokreću [[Nikaragvanski građanski rat (1926–27)|građanski rat]] a Vargas daje ostavku u novembru. * 14. 3. - Železnička nesreća na El Virilli u Kostarici: poginulo 385 hodočasnika. * [[16. 3.]] - [[Robert H. Goddard]] u Masačusetsu lansirao prvu [[raketa sa tečnim gorivom|raketu sa tečnim gorivom]]. * [[18. 3.]] - [[Masakr 18. marta]] u Pekingu: antiimperijalističke demonstracije i okršaj sa vojnom policijom - 47 mrtvih. * 18. 3. - Osnovna moderna [[Atinska akademija (moderna)|Atinska akademija]] * [[20. 3.]] - Početak suđenja po tužbi [[Dragiša Stojadinović|Dragiše Stojadinovića]] protiv [[Rade Pašić]]a za klevetu, na koju mu je takođe odgovorio optužbom da je umešan u aferu kojom je država oštećena za 13 miliona dinara.<ref>"D. Stojadinović - R. N. Pašić", Politika, 21. mart 1926, str. 4</ref> (Rade Pašić odgovara kontraoptužbama preko štampe, i D. S. i njegovog tasta [[Ljubomir Jovanović|Ljube Jovanovića]]<ref>"G. Rad. N. Pašić optužuje g. Ljubu Jovanovića", Politika, 23. mart 1926.</ref>, tako da dolazi i do sukoba u radikalnoj stranci). * 20. 3. - Kantonski puč (Zhongshanov incident, Incident 20. marta): [[Chiang Kai-shek]] izveo čistku nepouzdanih komunističkih elemenata u Nacionalističkoj armiji. * [[23. 3.]] - [[Éamon de Valera]] se otcepio od [[Sinn Féin]]a, osnovaće [[Fianna Fáil]] (/fiana fojl/ - "ratnici Irske"). Mada se protivi Anglo-irskom ugovoru iz 1921, želi da učestvuje u skupštini i iznutra republikanizuje [[Irska Slobodna Država|Irsku Slobodnu Državu]] koja je britanski dominion. * 23. 3. - Izašao prvi tom [[Velika sovjetska enciklopedija|Velike sovjetske enciklopedije]] (prvo izdanje, sa 65 tomova, završeno 1947). * [[30. 3.]] - Skupština KSHS je usvojila budžet za 1926. i '27; vlada je zatim odložila njen rad do maja, dok [[Stjepan Radić]], opozicija i Ljuba Jovanović traže da Skupština nastavi rad u aprilu - dolazi do krize vlade. === April/Travanj === * [[3. 4.]] - U [[Kraljevina Italija|Italiji]] je osnovana ''[[Opera Nazionale Balilla]]'', fašistička organizacija za decu i mlade (od 1937. ''[[Gioventù Italiana del Littorio]]''). * 3. 4. - Nakon prošlogodišnje Julske revolucije u [[Ekvador]]u, vojska daje predsedništvo civilu, [[Isidro Ayora|Isidru Ayori]], ranijem rektoru univerziteta (do 1931). * [[4. 4.]] - [[Nikola Pašić]], predsednik ministarskog saveta, dao ostavku pod pritiskom zbog korupcijskih skandala - time se okončava njegova premijerska karijera. * [[7. 4.]] - Neuspeli atentat na Musolinija u Rimu, [[Violet Gibson]] mu okrznula nos - sledeće noći napadi na antifašiste. [[Datoteka:Nikola uzunovic.jpg|mini|150px|[[Nikola Uzunović]], premijer KSHS 1926-27]] * [[8. 4.]] - [[Nikola Uzunović]] novi predsednik vlade (takođe [[Narodna radikalna stranka|radikal]]), i dalje koalicija sa [[HSS]]-om. * [[9. 4.]] - Pobuna [[solun]]skog garnizona protiv Pangalosa - brzo ugušena. * [[11. 4.]] - [[Stjepan Radić]] drži govor u [[Pakrac]]u, između ostalog spočitava ministru saobraćaja [[Krsta Miletić|Krsti Miletiću]] "4000 tone ugljena" koji se "kradu svakog meseca" u Zagrebu. * 11. 4. - Grčki diktator Pangalos pobedio sa 93% na predsedničkim izborima s malim odzivom. * [[12. 4.]] - Ministar Miletić daje ostavku uz obrazloženje, misleći na Radića: "ne želim da budem više u prilici da sa ovakom jednom bitangom i vucibatinom sedim za jednim istim stolom"<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/Novine_i_casopisi/Politika_1904-1941/1926/4/13?pageIndex=00001 "Politika", 13. april 1926, str. 1]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. digitalna.nb.rs</ref> - kriza vlade. * [[15. 4.]] - Uzunović dao ostavku i odmah formirao novu vladu, bez Radića (ostala dvojica članova HSS, Šuperina i Nikić). Radić novu vladu naziva neparlamentarnom, neustavnom i "nedonoščetom korupcije".<ref>"'Državni udar'", Politika, 19. apr. 1926</ref> Na to se 22-og odgovara objavljivanjem dokumenata u smislu da su Maček, Predavec i Košutić bili uključeni u korupciju.<ref>"Korupcija i vođstvo H.S.S.", Politika, 22. apr. 1926</ref> U toku je i afera Standard Oil: Mirko Pečar, šef kabineta ministra trgovine Ivana Krajača, optužen je da je uzimao novac od te kompanije. * 15. 4. - Prodor vode u rudniku ugljena Mostar, osam poginulih (svi leševi pronađeni 18/19. 5., nakon ispumpavanja vode). * 15. 4. - Sovjetski Savez anektirao arktički arhipelag [[Zemlja Franje Josifa]]. * [[17. 4.]] - Mandžurski gospodar rata [[Zhang Zuolin]] zauzeo Peking od frakcije Guominjun i stavio pod kontrolu [[Beiyanška vlada|Beiyanšku vladu]]. [[Duan Qirui]] odlazi 20-tog, * [[20. 4.]] - Potpisan Mellon–Berengerov sporazum o otplati francuskog duga SAD: znatno smanjen iznos, laki uslovi ali nepopularan u Francuskoj (ratifikovan 1929, većina duga zbog Depresije nije ni otplaćena). * 20. 4. - Grčke izbeglice su osnovale Svesolunski atletski klub Konstantinopoljaca - [[P.A.O.K. (muški fudbal)|PAOK]]. * [[21. 4.]] (8. ševal 1344. AH) - [[Uništavanje ranoislamskog nasleđa u Saudi Arabiji]]: po naređenju [[Ibn Saud]]a srušeni mauzoleji na groblju [[Al-Baqi']] u [[Medina|Medini]] - Dan tuge za neke muslimane. * 21. 4. - Vojvoda i vojvotkinja od Yorka su dobili kćerku [[Elizabeta II|Elizabetu]] (kraljica 1952-2022). * [[24. 4.]] - [[Berlinski ugovor (1926)|Berlinski ugovor]] između Nemačke i SSSR: neutralnost jedne prema drugoj zemlji u slučaju napada treće. Smatra se pojačanjem Rapalskog ugovora iz 1922. i dopunom Ugovora iz Locarna. * 24. 4. - U Parizu potpisana Konvencija o saobraćaju motornih vozila, kojom je predviđena Međunarodna vozačka dozvola (''permis de conduire international''). [[Datoteka:Pahlavi Crown.jpg|150px|mini|Kruna Pahlavija]] * [[25. 4.]] - Sednica Glavnog odbora radikalne stranke, povodom spora Jovanović–Pašić (Jovanović je kritikovao Pašića u pismu objavljenom 21/22. 4.<ref>"Pismo g. Lj. Jovanovića", Politika, 22. apr. 1926, str. 5</ref>): Pašić tvrdi da "galama protivu korupcije" treba da pokrije federalističke i autonomističke tendencije; smatra da je jugoslovenstvo utopističko, nešto što je "izmislila Austrija"; protivi se federalizmu i davanju "druge uprave" Hrvatima i Slovencima.<ref>"Govor g. Pašića", Politika, 26. apr. 1926, str. 2</ref> * 25. 4. - [[Reza-šah Pahlavi]] krunisan za šaha Persije (Irana). Njegov šestogodišnji sin [[Muhamed-Reza Pahlavi|Muhamed-Reza]] je juče proglašen za krunskog princa (šah 1941-79). * 25. 4. - U Milanu je praizvedena [[Giacomo Puccini|Puccinijeva]] opera [[Turandot]] (on je umro 1924). * [[26. 4.]] - [[Ljubomir Jovanović|Ljuba Jovanović]] isključen iz radikalne stranke; vlada u sukobu sa Pašićem. * [[29. 4.]] - Obnovljena "R-R" koalicija, [[HSS|radićevci]] dobijaju još tri ministarstva ([[Pavle Radić]], Krajač i Pucelj). * proleće - [[Ujedinjena opozicija (SSSR)|Ujedinjena opozicija]] Staljinu: [[Grigorij Zinovjev]] i [[Lav Kamenjev]] se približili [[Lav Trocki|Lavu Trockom]]. === Maj/Svibanj === * april/maj? - Rijeka [[Lika (rijeka)|Lika]] se izljeva zbog jakih kiša, poplavljen [[Gospić]].<ref>Ilustrovani list, 1926 - br. 19</ref> * [[1. 5.]] - U Velikoj Britaniji počinje rudarski štrajk (traje do novembra). * 1. 5. (Velika subota) - U [[Strumica|Strumici]] bačena bomba u hotelu "Srpski kralj", jedan poginuo; napadač u bekstvu ubio vojnika.<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/Novine_i_casopisi/Politika_1904-1941/1926/5/4?pageIndex=00004 "Politika", 4. maj 1926, str. 4]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. digitalna.nb.rs</ref> * ca. 1. 5. - Srpsko-arbanaška banka je u Albaniji dobila koncesiju za rudu bakra u [[Puka|Puki]] - prva koncesija KSHS u inostranstvu.<ref>"Naša prva koncesija u inostranstvu", Politika, 4. maj 1926, str. 4</ref> * [[2. 5.]] - Počinje [[Nikaragvanski građanski rat (1926–27)]] između liberala i konzervativne vlade, kojoj pomaže SAD: liberalni emigranti su se iskrcali u [[Bluefields]]u na karipskoj obali. Američki marinci stižu 7-og. * 2. 5. - U Indiji je ubijen Rudraprajaški leopard, koji je za osam goodina pojeo 125 ljudi. * [[4.12.|4]] - [[13. 5.]] - Generalni štrajk u Velikoj Britaniji, kao podrška rudarskom štrajku, vlada uvela vanredno stanje. * 5. 5. - U Washingtonu postignut sporazum o dugovima KSHS, 62.850.000 dolara. * [[8. 5.]] - Prikazan je film ''The Black Pirate'' sa [[Douglas Fairbanks|Douglasom Fairbanksom]], u ranoj verziji [[Technicolor]]a. * [[9. 5.]] - [[Sirijska revolucija (1925)|Sirijska pobuna]]: francuska mornarica bombarduje [[Damask]] zbog [[druzi|druskih]] nemira. * 9. 5. - [[Richard E. Byrd]] i [[Floyd Bennett]] navodno preleteli avionom preko Severnog pola - pozdravljeni kao heroji ali kasnije se ispostavilo da su se okrenuli 240&nbsp;km ranije. * [[12. 5.]] - [[Roald Amundsen]] preleteo [[Severni pol]] vazdušnim brodom ''Norge''. * 12. 5. - Nemački kancelar [[Hans Luther]] daje ostavku nakon gubitka poverenja u Rajhstagu, na čelo vlade se vraća [[Wilhelm Marx]] (do 1928). * ≤ 12. 5.? - Utakmica Građanski - Juventus u Zagrebu: došlo je do tuče između publike i gostiju; nogometni savez je naredio postavljanje bodljikave žice prema gledalištu.<ref>"Publika iza bodljikave žice", Politika, 14. maj 1926, str. 8</ref> [[File:Józef Piłsudski (SPRA).jpg|mini|110px|[[Józef Piłsudski|Piłsudski]]]] * 12- [[14. 5.]] - [[Majski prevrat (Poljska)|Majski prevrat]] u [[Druga poljska republika|Poljskoj]], poginulo 379 vojnika i civila. Maršal [[Józef Piłsudski]] je vlast iza kulisa do smrti [[1935]], odn. pokret ''[[Sanacja]]'' ("Sanacija", "Ozdravljenje"). * [[13. 5.]] - Rade N. Pašić je osuđen na 15 meseci zatvora i 131.150 dinara za uvredu i klevetu Dragiše Stojadinovića. * [[14.5.|14]] - [[22. 5.]] - [[Bečki kongres KPJ|Treći kongres KPJ]] u Beču - za balkansku federaciju radničko-seljačkih republika, na čelu partije [[Sima Marković]], rad je blokiran [[Sukob leve i desne frakcije u KPJ|frakcijama]]. * [[15. 5.]] - Započelo emitiranje [[radio Zagreb]]a, prve [[radio]] postaje u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] koja kasnije postaje sastavnim dijelom [[Hrvatska radiotelevizija|HRT]]-a. * 15. 5. - Predsednik vlade Uzunović je podneo ostavku, pošto su radićevci stali na stranu opozicije povodom interpelacije o korupciji, ali je Kralj nije usvojio (koalicija obnovljena 17-tog). Ljuba Jovanović se sa 11 članova izdvojio iz radikalnog kluba. * [[16. 5.]] - Opštinski izbori u Dalmaciji, prvi od 1912. * 16. 5. - Ibrahim Heski na čelu tri kurdska plemena započinje Prvu araratsku pobunu u Turskoj - za mesec dana moraju pobeći u Iran. * maj - ''[[Louis Armstrong]] and His Hot Five'' su izdali pjesmu ''Heebie Jeebies'', koja ih proslavlja. [[Datoteka:Библиотека некада.jpeg|mini|220px|[[Univerzitetska biblioteka Svetozar Marković|Univerzitetska biblioteka]] u Beogradu]] * [[18. 5.]] - Nestanak evangelistkinje [[Aimee Semple McPherson]] sa plaže u Los Angelesu - prvo se mislilo da se utopila, kasnije se pojavila rekavši da je bila oteta, što je postalo tema spora. * [[21. 5.]] - Veliki župan splitske oblasti poništio komunističke mandate sa poslednjih opštinskih izbora, jer bi oni i radićevci imali većinu u gradu Splitu. * [[23. 5.]] - Govor Stjepana Radića u Staroj Pazovi, uz velike mere obezbeđenja zbog glasina o orjunaškim i radikalskim planovima; pred tribinom uhapšen jedan orjunaš sa eksplozivnom napravom<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/Novine_i_casopisi/Politika_1904-1941/1926/5/24#page/1/mode/1up "Politika", 24. maj 1926.]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, str. 2-4. digitalna.nb.rs</ref>. * 23. 5. - Kongres rezervnih oficira i ratnika u Zagrebu. Položeni venci na grobove Ante Starčevića u Šestinama i Zrinskog i Frankopana u Stolnoj crkvi.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_77A524AED6CE4DEFD5566E639CCA40C7/1926/b022?fullscreen#page/32/mode/1up Ilustrovani list, 1926 - br. 22], digitalna.nb.rs</ref> * 23. 5. - Država Veliki Liban, u okviru Francuskog Mandata za Siriju i Liban, dobija prvi ustav i postaje Libanska Republika (proglašava nezavinost 1943). * [[24. 5.]] - Otvorena [[Univerzitetska biblioteka Svetozar Marković|Univerzitetska biblioteka]] u [[Beograd]]u (građena [[1921]]-[[1924|24]], od [[1946]]. U. B. "Svetozar Marković"). * [[25. 5.]] - U Parizu je ubijen [[Simon Petljura]], nacionalistički lider Ukrajine u izgnanstvu, atentator je pesnik i anarhista [[Sholom Schwartzbard]]. Nasleđuje ga Andrej Livicki, koji živi u Varšavi a posle rata u Nemačkoj. * 25. 5. - Nevreme uveče u Sremskim Karlovcima i [[Sremska Kamenica|Sremskoj Kamenici]],<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_77A524AED6CE4DEFD5566E639CCA40C7/1926/b024?fullscreen#page/14/mode/1up Ilustrovani list, 1926 - br. 24, str. 14]-15</ref> gde je stradala jedna petočlana porodica. * [[26. 5.]] - Kraj [[Rifski rat|Rifskog rata]] i [[Rifska Republika|Rifske Republike]]: [[Abd el-Krim]] se predao Francuzima, čime je završen rat Španaca i Francuza protiv pobunjenika u Maroku. Abd el-Krim je do 1947. u progonstvu na [[Réunion]]u. * 27. 5.? - [[Kraljevina Rumunija|Rumunska]] vlada uvodi opsadno stanje u [[Južna Dobrudža|južnoj Dobrudži]] usled aktivnosti bugarskih komita (ili 7. 7.). * [[28. 5.]] - [[Portugalska revolucija (1926)|Portugalska revolucija]]: general [[Manuel Gomes da Costa]] izvodi puč kojim je okončana [[Prva Portugalska Republika]] - slede ''Ditadura Militar'' i ''Ditadura Nacional'' (1928-33), uvod u ''[[Estado Novo (Portugal)|Estado Novo]]'' ([[1933]]-[[1974]]). * [[30. 5.]] - Ustanovljena tradicionalna konjička trka "Memorijal Vladislava Ribnikara". === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - Veliko nevreme iznad Kosmaja i Kolubare. * [[4. 6.]] - [[Ignacy Mościcki]] postaje predsednik Poljske (do [[1939]]). * [[5. 6.]] - Kraj [[Mosulsko pitanje|Mosulskog pitanja]]: u Ankari potpisan ugovor između Britanaca, [[Britanski mandat nad Mezopotamijom|Iraka]] i [[Turska|Turske]] - [[Mosul]] pripada Iraku. * [[9. 6.]] - Skupština KSHS je ratifikovala ugovor o trgovini i plovidbi sa Italijom. * [[10. 6.]] - U Štipu izrečene presude za Kadrifakovski pokolj iz 1923: dve smrtne presude, dve na 20 godina u okovu i jedna na pet godina. * 10. 6. - Ugovor o prijateljstvu [[Kraljevina Rumunija|Rumunije]] i [[Treća Francuska Republika|Francuske]]. * [[14. 6.]] - [[Prva Brazilska Republika|Brazil]] napustio [[Društvo naroda]], pošto nije dobio stalno mesto u savetu. * [[16. 6.]] - Nekada uticajni fašista [[Aurelio Padovani]] poginuo u Napulju sa još osmoro ljudi, kada se srušio balkon sa kog se obraćao okupljenima. * [[20. 6.]] - Referendum u Nemačkoj o eksproprijaciji vladarskih domova: uz odziv 39%, za je 96% - bilo je potrebno 50% izbornog tela. * [[24. 6.]] - ''Sanjuanada'': pokušaj zbacivanja španskog diktatora [[Miguel Primo de Rivera|Primo de Rivere]]. * [[27. 6.]] - [[Čehoslovačka|Čehoslovački]] predsednik [[Tomaš Masarik]] odlikovao [[Beograd]] [[Čehoslovački ratni krst|Ordenom Ratnog krsta]] (ovim ordenom su odlikovani i Kragujevac i Šabac<ref>"Odlikovanje Kragujevca", Politika, 3. jun 1926, str. 6</ref>). [[Datoteka:Mercedes benz logo 1926.png|110px|mini|Logo [[Mercedes-Benz]]]] * [[28. 6.]] - Fuzijom ''Benz & Cie.'' i ''Daimler-Motoren-Gesellschaft'' nastaje ''Daimler-Benz AG'', čije će sve fabrike koristiti brend ''[[Mercedes-Benz]]''. * 28. 6. - Afera King–Byng u Kanadi, ustavna kriza: premijer [[William Lyon Mackenzie King|W.L.M. King]] je dao ostavku nakon što je generalni guverner Byng odbio raspustiti parlament. Za premijera je postavljen konzervativac Arthur Meighen, ali nakon što je izgubio poverenje 2. 7., skupština je ipak raspuštena i raspisani su izbori. <!-- Ahmed Zogu: obnovio rad Kosovskog komiteta, suspendovan potpis trgovačke konvencije, šalje Cena-bega za poslanika - Polit 1926-06-10-7 --> === Jul/Juli/Srpanj === [[Datoteka:Chine 1925-1926.png|200px|mini|Klike, tj. Gospodari rata u Kini]] * [[2. 7.]] - Na drugom nacističkom saboru u Vajmaru, Velikonemački omladinski pokret promenio ime u Hitlerov omladinski savez nemačke radničke omladine ([[Hitlerjugend]]). * [[3. 7.]] - U Bitolju ubijen [[Spasoje Hadži-Popović]], direktor novina "Južna zvezda", organizator je VMRO-ovac [[Krste Ljondev]] (''Кръсте Льондев''). * [[9. 7.]] - General [[Óscar Carmona]], lider najkonzervativnijeg krila portugalskih revolucionara, izvodi puč i imenuje se za predsednika (ostaje na toj poziciji do [[1951]], kasnije kao figura). * 9. 7. - [[Kuomintang]] na čelu sa [[Chiang Kai-shek]]om zvanično počinje [[Severna ekspedicija|Severnu ekspediciju]], vojnu kampanju za ujedinjenje Kine (do 1928). Već 11-tog je zauzet [[Changsha]], na teritoriji [[Wu Peifu]]a, "Maršala od žada" (koji je zauzet borbama kod Pekinga). * 9. 7. - Pretpremijera [[Rudolf Valentino|Valentinovog]] filma ''[[The Son of the Sheik]]'' (masovno prikazivanje od septembra). * [[10. 7.]] - Veći upad Makedonaca iz Bugarske u Kraljevinu SHS - prvi u nizu.<ref name="Indi">[http://www.indiana.edu/~league/1926.htm Chronology 1926] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200402163103/http://www.indiana.edu/~league/1926.htm |date=2020-04-02 }}, Indiana University, League of Nations Timeline</ref>. * 10. 7. - Munja izazvala požar u arsenalu Picatinny u Nju Džersiju - eksplozija nekoliko hiljada tona eksploziva u naredna 2-3 dana. * [[12. 7.]] - Nikola Nikić, odmetnik iz HSS osnovao novi poslanički klub sa nekoliko pristalica. * jul - Velike poplave Dunava, Save i drugih reka. * [[16. 7.]] - Valutna kriza u Francuskoj: 206,4 [[Francuski franak|franka]] za funtu odn. 42,49 za dolar. [[Aristide Briand|Briandova]] vlada pada sutradan, [[Édouard Herriot]] se vraća na nekoliko dana (20. jula 49,22 franka za dolar). [[Datoteka:Burial of Felix Edmundovich Dzerzhinsky in Moscow (1926).jpg|mini|Nosači kovčega na sahrani [[Feliks Dzeržinski|Dzeržinskog]]: [[Aleksej Rikov|Rikov]], [[Genrih Jagoda|Jagoda]], [[Mihail Kalinjin|Kalinjin]], [[Lav Trocki|Trocki]], [[Lav Kamenjev|Kamenjev]], [[Staljin]], [[Mihail Tomski|Tomski]], [[Nikolaj Buharin|Buharin]]]] * [[20. 7.]] - Umro je [[Feliks Dzeržinski]], šef sovjetske tajne policije [[OGPU]], nasleđuje ga [[Vjačeslav Menžinski]] (do svoje smrti 1934, zamenik [[Genrih Jagoda]] vodi posao od kasnih '20-tih). * [[23. 7.]] - [[Grigorij Zinovjev]] isključen iz Politbiroa nakon kampanje Staljinovih pristalica; ubrzo ukinuta funkcija predsednika [[Kominterna|Kominterne]], tako da ostaje i bez tog položaja. * 23. 7. - [[Fox Film]] kupio zvučni sistem ''[[Movietone]]''. * 23. 7. - [[Raymond Poincaré]] po treći put premijer Francuske (do 1929), preduzima mere za stabilizaciju franka. * [[30. 7.]] - Delegati iz Britanije, Francuske, Grčke, Italije i Kraljevine SHS potpisali ugovor o granicama Albanije.<ref name="Indi"/> * [[31. 7.]] - U Meksiku stupa na snagu Zakon za reformu Krivičnog zakona, poznatiji kao [[Callesov zakon]], kojim se vrlo represivno sprovodi separacija crkve i države - posledica je [[Kristeroski rat]] (do 1929). === Avgust/August/Kolovoz === * [[5. 8.]] - Osnovan Državni arhiv u Novom Sadu, današnji Arhiv Vojvodine. * [[6. 8.]] - Amerikanka [[Gertrude Ederle]] je prva žena koja je preplivala [[Lamanš]], za rekordnih 14 h i 34 min. * 6. 8. - [[Warner Bros.]]-ovim filmom ''[[Don Juan (film, 1926)|Don Juan]]'' predstavljen zvučni sistem ''[[Vitaphone]]'' (muzika i zvučni efekti). * [[11. 8.]] - Kolektivna nota Grčke, Rumunije i Kraljevine SHS Bugarskoj, u kojoj se zahteva kraj makedonskih upada. [[Datoteka:Rudolph Valentino funeral 1926.jpg|mini|200px|Sahrana [[Rudolph Valentino|Rudolpha Valentina]]]] * 11. 8. - Otvorena srpska knjižara u Episkopskom dvoru u [[Temišvar]]u (do [[1946]]). * [[15. 8.]] - Opštinski izbori u Srbiji i Crnoj Gori, u Beogradu pobeđuju demokrate na čelu sa [[Kosta Kumanudi|Kostom Kumanudijem]] (gradonačelnik do 1929). * [[17. 8.]] - Sporazum Grčke i Kraljevine SHS o slobodnoj zoni u [[solun]]skoj luci<ref name="Indi"/>, kao i ugovor o prijateljstvu. * [[18. 8.]] - Mussolini najavio kontroverznu meru revalvacije [[Talijanska lira|lire]] (''[[Quota 90]]''): 90 lira za britansku funtu umesto 150. * [[22. 8.]] - General [[Georgios Kondilis]] oborio grčkog diktatora gen. [[Teodoros Pangalos (general)|Pangalosa]], postaje premijer do decembra; admiral [[Pavlos Kunduriotis]] je ponovo predsednik (do 1929). * [[23. 8.]] - [[Rudolph Valentino]] (31) umro je u New Yorku, obožavateljke u histeriji (sahranjen 7. 9. u Hollywoodu). * [[25. 8.]] - Prikazan je film ''[[Beau Geste (film, 1926)|Beau Geste]]'', po [[Beau Geste|istoimenom romanu]]. * [[29. 8.]] - Kod Lenjingrada potonuo parobrod "Burevestnik" sa 404 osobe, zvanično 65 mrtvih. === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - Valentinov film ''[[The Son of the Sheik]]'' počinje s nacionalnim prikazivanjem (voz s njegovim telom sutra stiže u Los Angeles). * 5. 9. - Wanhsienski incident ([[Wanzhou]] na Yangzeu): sukob Britanaca sa snagama generala [[Yang Sen (1884–1977)|Yang Sena]] oko brodova koje su ovi zarobili, Kinezi tvrde da su bile hiljade žrtava u gradu. * 6. 9. - Severna ekspedicija: Kuomintangove snage zauzimaju Hankou (danas deo Wuhana). * [[6.9.|6]] - [[25. 9.]] - Sedmo redovno zasedanje [[Društvo naroda|Društva naroda]], predsedavajući je ministar inostranih poslova KSHS [[Momčilo Ninčić]] (do sledećeg zasedanja [[1927]])<ref>[http://www.indiana.edu/~league/7thassemb.htm Seventh Ordinary Session of the Assembly]</ref>. * [[8. 9.]] - [[Vajmarska Republika|Nemačka]] primljena u [[Društvo naroda]]. * 8. 9. - Kačaci kod [[Vučitrn]]a pucali na automobil poglavara sreza - on je ranjen a njegova kćerka je poginula<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/Novine_i_casopisi/Politika_1904-1941/1926/9/10?pageIndex=00004 "Politika", 10. septembar 1926, str. 4]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. digitalna.nb.rs</ref>. * [[9. 9.]] - Vojna pobuna pristalica bivšeg diktatora Pangalosa u Atini - brzo ugušena. * [[11. 9.]] - Anarhista [[Gino Lucetti]] bacio bombu na Mussolinijeva kola u Rimu. * [[12. 9.]] - Plebiscit u Španiji podržava Primo de Riverinu politiku. * [[16. 9.]] - Stupili na snagu [[Ugovori iz Locarna]] * [[16. 9.]] - Ugovor o prijateljstvu [[Kraljevina Rumunija|Rumunije]] i [[Kraljevina Italija|Italije]]. * [[17. 9.]] - Pakt prijateljstva Jugoslavije i Poljske<ref>Vladimir Ćorović, Istorija Srba</ref>. * [[18. 9.]] - Veliki uragan pogađa [[Majami]], nekoliko stotina mrtvih i ogromna materijalna šteta. * [[19. 9.]] - U Milanu je otvoren [[Stadion San Siro]] (od 1980. Giuseppe Meazza). * [[20. 9.]] - Banda severne strane napala [[Al Capone]]a: njegov restoran u [[Cicero, Illinois]] zasut kišom metaka, ali on je nepovređen. * [[23. 9.]] - [[Gene Tunney]] pobedio [[Jack Dempsey|Jacka Dempseya]] u Filadelfiji i postao prvak sveta u teškoj kategoriji (do 1928). * [[25. 9.]] - Ford uvodi 8-časovni radni dan i petodnevnu radnu sedmicu. * 25. 9. - U Ženevi, pod okriljem Drušva naroda, potpisana Konvencija o ropstvu (na snazi 1927, dopunjena 1956/57 UN-ovom Dopunskom konvencijom o ukidanju ropstva). * [[28. 9.]] - Potpisan Sovjetsko-litvanski ugovor o nenapadanju: potvrda mirovnog ugovora iz 1920; SSSR priznaje [[Vilnius]] kao litavski, mada je u poljskim rukama, a Litva se neće udruživati u antisovjetske saveze (ugovor produžavan do prekršaja 1940). * [[29. 9.]] - Katastrofa u rudniku Pabst u [[Ironwood, Michigan]]: 43 zarobljena rudara su izvučena nakon pet dana. * [[30. 9.]] - U Luksemburgu osnovan Međunarodni sporazum o čeliku, predsednik [[Émile Mayrisch]]. === Oktobar/Listopad === [[Datoteka:Belgrade 02.JPG|mini|[[Zeleni venac]] u Beogradu]] * [[1. 10.]] - Otvorena beogradska pijaca Zeleni venac. Nakon što je ove godine zatvorena Velika pijaca (danas Studentski trg), otvorene su još i Kalenić guvno i Jovanova pijaca<ref>[http://www.bgpijace.rs/article.php?id=28 Gradske pijace, O nama, Istorijat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190621114733/http://www.bgpijace.rs/article.php?id=28 |date=2019-06-21 }}. bgpijace.rs (pristup. 29.9.2015.)</ref>. * 3 - 6. 10. - U Beču održan prvi kongres Panevropske unije (inicijativa [[Richard von Coudenhove-Kalergi|Richarda von Coudenhove-Kalergija]]). * [[7. 10.]] - Formalni osnutak sinkretističke vjere [[kaodaizam]] (zvanično Veliki put treće ere iskupljenja) u Vijetnamu. * [[11. 10.]] - Ubijen je [[Hymie Weiss]], lider čikaške Bande Severne strane * [[14. 10.]] - U Engleskoj objavljena knjiga [[Winnie Pooh]]. * oktobar? - Norveški inženjer [[Erik Rotheim]] je prijavio patent za [[Aerosol-boca|aerosol-bocu]] (Amerikanci su je usavršili i masovno koristili od '40-tih). * oktobar - Kurdski poglavica Simko Šikak diže pobunu u Iranu - ubrzo je poražen, beži u Irak. * [[20. 10.]] - Na Kubi gine 650 ljudi od uragana. * 20. 10. - Kršćanski socijalist [[Ignaz Seipel]] ponovno je austrijski kancelar (do 1929). * [[23. 10.]] - Na XV partijskoj konferenciji [[Lav Trocki]] i [[Lav Kamenjev]] izbačeni iz Politbiroa [[SKP(b)]] - poraz [[Ujedinjena opozicija (SSSR)|Ujedinjene opozicije]] Staljinu. * [[31. 10.]] - Mladi anarhista [[Anteo Zamboni]] (15) pucao na Mussolinija i promašio - na mestu je linčovan a režim će ovo upotrebiti za eliminaciju opozicije. * 31. 10. - Obilježena prva [[Svetkovina Krista Kralja]] (papin odgovor na nacionalizam i sekularizam). === Novembar/Studeni === * [[5. 11.]] - Zabranjena [[Komunistička partija Italije]] i druge opozicione partije, ukinuta sloboda štampe; [[Antonio Gramsci]] uhapšen tri dana kasnije (u zatvoru je praktično do smrti 1937). * [[7. 11.]] - [[Stjepan Radić]] u [[Ogulin]]u govori oštro o stanju u Italiji i o Musoliniju, premijer Uzunović se navodno izvinjava<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,722761,00.html YUGOSLAVIA: Foul Means] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110131222021/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,722761,00.html |date=2011-01-31 }}, ''Time'' magazin od 22. nov. 1926</ref>. * [[11. 11.]] - U SAD uveden sistem numerisanih magistrala, među kojima je najčuveniji [[Ruta SAD 66|Route 66]] od Čikaga do [[Santa Monica, California|Santa Monike]] u Kaliforniji. * [[12. 11.]] - [[Komunistička partija Indonezije|Komunistička partija]] diže pobunu u nekoliko gradova [[Nizozemske Istočne Indije]], ubrzo ugušeno. * [[13.11.|13]] - [[16. 11.]] - Indijski književnik [[Rabindranat Tagor]] u poseti Jugoslaviji (Zagreb i Beograd). * [[14. 11.]] - Prvi broj lista "Filmske novine". * 14. 11. - Adolfo Díaz je novi predsednik Nikaragve, podržavaju ga SAD - ali Juan Bautista Sacasa stiže 1. 12. u [[Puerto Cabezas]] i proglašava rivalsku vladu, koju podržava Meksiko. * [[15. 11.]] - Na sedmoj [[Imperijalna konferencija|Imperijalnoj konferenciji]] usvojena Balfourova deklaracija da su [[dominion]]i i Ujedinjeno Kraljevstvo autonomni i jednaki unutar [[Britanska Imperija|Britanske Imperije]] (→ [[Komonvelt nacija|Komonvelt]]). * 15. 11. - Osnovana radio-mreža [[NBC]]. * 15. 11. - [[Washington Luís]] novi predsednik Brazila (do 1930), [[Getúlio Vargas]] ministar finansija (do 1927). * studeni - Plenum CK [[KPJ]], za političkog sekretara izabran [[Đuro Cvijić]]. * novembar - Novi Zakon o braku, porodici i starateljstvu u KSHS: olakšan razvod, priznat nevenčani brak, ustanovljena zajednička imovina supružnika. * [[18. 11.]] - Izmirenje među radikalima u KSHS. * 18. 11. - Tokom turneje po Bosni, povorku [[Stjepan Radić|Stjepana Radića]] u [[Breza (BiH)|Brezi]] gađali kamenjem, jajima i balegom (navodno radikali). * [[20.11.|20]] - [[26. 11.]] - Pobuna u severnoj [[Albanija|Albaniji]]<ref name="Indi"/>. * [[27. 11.]] - Zaključen Prvi Tiranski ugovor: praktično italijanski protektorat nad Albanijom (objavljen [[1. 12.]]). * [[29. 11.]] - [[Stjepan Radić]] u "Domu" optužuje za saučesništvo u korupciji Nikolu Pašića i ministre u njegovoj vladi, Velizara Jankovića i [[Milan Stojadinović|Milana Stojadinovića]] (afera oko popravke lokomotiva i vagona u Češkoj, u koju je umešan Rade Pašić, sin bivšeg premijera). === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - Severni gospodari rata u Kini, na čelu sa [[Zhang Zuolin]]om, osnivaju Armiju nacionalne pacifikacije, ili ''Ankuochun'', vojnu granu [[Beiyanška vlada|Beiyanške vlade]], protiv Kuomintanga koji vodi Severnu ekspediciju. * [[3.12.|3]] - [[14. 12.]] - Nestanak [[Agatha Christie|Agathe Christie]] i velika potraga. * [[4. 12.]] - U [[Dessau]]u otvorena zgrada škole [[Bauhaus]]. * [[6. 12.]] - Ministar inostranih poslova Ninčić dao ostavku - posledica italijansko-albanskog ugovora. * [[7. 12.]] - Ostavka [[Nikola Uzunović|Uzunovićeve]] vlade. * [[9. 12.]] - Kuomintangove snage ušle bez otpora u [[Fuzhou]]. [[Datoteka:Nikola Pasic cropped.jpg|thumb|100px|† [[Nikola Pašić]]]] * [[10. 12.]] - Umro [[Nikola Pašić]], lider Narodne radikalne stranke, jedan od najznačajnijih srpskih i jugoslovenskih političara i državnika (sahrana [[12. 12.]]). * [[11. 12.]] - Objavljen drugi tom Hitlerovog ''[[Mein Kampf]]''-a: Nemci treba da se ujedine i naoružaju, sklopiti savez sa Italijom i Britanijom i eliminisati Francusku, a glavni cilj je životni prostor (''[[Lebensraum]]'') na istoku (SSSR). * [[12. 12.]] - Električni [[Tramvajski promet u Osijeku|tramvaj u Osijeku]]. * [[17. 12.]] - [[Vojni puč u Litvaniji (1926)|Vojni puč u Litvaniji]] ruši demokratski izabranu vladu i dovodi konzervativce, vlast uzima [[Antanas Smetona]] i zadržava je do sovjetske okupacije [[1940]]. * 17. 12. - Nemački kancelar Wilhelm Marx gubi glasanje o poverenju, nakon što su otkriveni tajni odnosi [[Reichswehr]]a i SSSR (sledećeg meseca formira novu vladu). * 17. 12. - Prvi svesavezni popis stanovništva u SSSR: nešto preko 147 miliona; etnički Rusi manje od 78, Ukrajinci preko 31 milion. * [[21. 12.]] - Uzunović vratio mandat, a kralj ga dao [[Ljubomir Davidović|Ljubi Davidoviću]] za formiranje šire koalicije. Radikali ga odbijaju, pa se mandat opet vraća Uzunoviću. * [[24. 12.]] - Treća Uzunovićeva vlada, opet koalicija radikala i HSS ([[Anton Korošec|Korošcevi]] klerikalci odustali u zadnjem trenutku). * [[25. 12.]] - Umro japanski car [[Yoshihito, car Taishō|Yoshihito]], nasleđuje ga sin [[Hirohito]], koji je bio regent od 1921. Njegova [[Japanska era|era]] se naziva ''Shōwa'', "Prosvećeni mir", traje do [[1989]]. === Kroz godinu === * Osnovana Hrvatska pravaška revolucionarna omladina. * Uredbom povećane takse cirkusima u KSHS, što artiste stavlja u "očajan položaj".<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1939/12/24#page/14/mode/1up Vreme, 24. dec. 1939, str. 15]. digitalna.nb.rs</ref> * Prinosi žita i železnički transport u SSSR prevazišli nivo pre Prvog svetskog rata. * [[Stephen Herbert Langdon]] započeo iskopavanja u iračkom lokalitetu [[Jemdet Nasr]] gde su pronađene tablice sa proto[[Klinasto pismo|klinastim pismom]] ([[31. vijek pne.]]). * [[Gilbert N. Lewis]] predložio naziv "[[foton]]" za najmanju jedinicu radijantne energije. * Norvežanin [[Erik Rotheim]] prijavio patent za aerosolni sprej. == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1926.}} === Januar/Siječanj &ndash; Februar/Veljača === * [[1. 1.]] - [[Tihomir Vlaškalić]], društveno-politički radnik SR Srbije i SFRJ († [[1993]]) * [[1. 1.]] - [[Claudio Villa]], italijanski pjevač († [[1987]].) * [[2. 1.]] - [[Zaharije Trnavčević]], TV novinar i urednik, političar († [[2016]]) * [[3. 1.]] - [[George Martin]], muzički producent, "peti ''Beatle''" († [[2016]]) * 3. 1. - [[Felicitas Kuhn]], austrijska ilustratorica († [[2022]]) * [[15. 1.]] - [[Maria Schell]], austrijska glumica († [[2005]]) * [[17. 1.]] - [[Dobroslav Ćulafić]], društveno-politički radnik SR CG i SFRJ († [[2011]]) * [[27. 1.]] - [[Ingrid Thulin]], glumica († [[2004]]) * [[2. 2.]] - [[Danilo Nikolić]], srpski književnik († [[2016]]) * 2. 2. - [[Valéry Giscard d'Estaing]], predsednik Francuske († [[2020]]) * [[8. 2.]] - [[Neal Cassady]], pisac († [[1968]]) * 8. 2. - [[Radmila Savićević]], glumica († [[2001]]) * [[9. 2.]] - [[Josip Vrhovec]], društveno-politički radnik SRH i SFRJ († [[2006]]) * [[11. 2.]] - [[Leslie Nielsen]], glumac, komičar († [[2010]]) * [[16. 2.]] - [[John Schlesinger]], filmski režiser († [[2003]]) * [[24. 2.]] - [[Nikola Karaklajić]], novinar, šahista, prvi YU disk-džokej († [[2008]]) * [[28. 2.]] - [[Svetlana Alilujeva]], Staljinova kćerka († [[2011]]) === Mart/Ožujak &ndash; April/Travanj === * [[2. 3.]] - [[Stevan Vračar]], prof. Pravnog fak. u Bg. († [[2007]]) * [[4. 3.]] - [[Stjepan Zaninović]], filmski reditelj i scenarista († [[1997]]) * [[6. 3.]] - [[Branko Pleša]], glumac, režiser († [[2001]]) * 6. 3. - [[Andrzej Wajda]], režiser († [[2016]]) * 6. 3. - [[Alan Greenspan]], predsednik Federalne rezerve SAD * [[13. 3.]] - [[Miloš Gvozdenović Gvozden]], slikar, pedagog († [[2006]]) * [[16. 3.]] - [[Jerry Lewis]], glumac, komičar († [[2017]]) * [[17. 3.]] - [[Siegfried Lenz]], njemački pisac († [[2014]]) * [[24. 3.]] - [[Dario Fo]], glumac, umetnik, nobelovac za književnost († [[2016]]) * [[30. 3.]] - [[Ingvar Kamprad]], osnivač ''IKEA''-e († [[2018]]) * [[2. 4.]] - [[Jack Brabham]], vozač F1 († [[2014]]) * 2. 4. - [[Milan Puzić]], glumac († [[1994]]) * [[3. 4.]] - [[Gus Grissom]], astronaut († [[1967]]) * [[4. 4.]] - [[Borka Vučić]], bankarka († [[2009]]) * [[5. 4.]] - [[Roger Corman]], filmski režiser, producent († [[2024]]) * [[6. 4.]] - [[Ian Paisley]], alsterski političar († [[2014]]) * [[8. 4.]] - [[Dimitrije Lazarov Raša]], narodni heroj († [[1948]]) * [[9. 4.]] - [[Hugh Hefner]], osnivač ''Playboy''-a († [[2017]]) * [[11. 4.]] - [[Vera Belogrlić]], glumica i TV reditelj († [[2015]]) * [[12. 4.]] - Dragoslav Lompar, novinar i urednik RTB († [[1986]]) * [[15. 4.]] - [[Pavle Ugrinov]], (Vasilije Popović), srpski književnik, dramaturg, reditelj († [[2007]]) * [[21. 4.]] - [[Elizabeta II.]], kraljica Ujedinjenog Kraljevstva († [[2022]]) * 21. 4. - [[Savo Jovanović Sirogojno]], bombaš, narodni heroj († [[1944]]) * [[28. 4.]] - [[Harper Lee]], književnica († [[2016]]) === Maj/Svibanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[3. 5.]] - [[Ema Derossi-Bjelajac]], predsjednica Predsjedništva SR Hrvatske († [[2020]]) * [[6. 5.]] - [[Branka Mitić]], glumica († [[2012]]) * 6. 5. - [[Slobodan Perović (glumac)]] († [[1978]]) * [[8. 5.]] - [[David Attenborough]], TV voditelj * [[17. 5.]] - [[Vane Marinović]], književnik († [[1999]]) * [[23. 5.]] - [[Zoran Gluščević]], književnik i kritičar († [[2006]]) * [[26. 5.]] - [[Miles Davis]], džez muzičar († [[1991]]) * [[1. 6.]] - [[Marilyn Monroe]], američka glumica († [[1962]].) * [[3. 6.]] - [[Allen Ginsberg]], pesnik († [[1997]]) * [[11. 6.]] - [[Ante Vican]], glumac († [[2014]]) * [[18. 6.]] - [[Allan Sandage]], astronom († [[2010]]) * [[21. 6.]] - [[Krešo Novosel]], književnik, TV urednik († [[2008]]) * [[26. 6.]] - [[Olga Ban]], narodni heroj († [[1943]]) * [[28. 6.]] - [[Mel Brooks]], glumac, komičar, režiser, producent... * [[29. 6.]] - [[Stipan Marušić]], društveno-politički radnik SAPV, SRSr i SFRJ († [[1974]]) === Jul/Srpanj &ndash; Avgust/Kolovoz === * [[3. 7.]] - [[Predrag Heruc]], učesnik NOB († [[1945]]) * [[4. 7.]] - [[Alfredo Di Stéfano]], argentinski i španski fudbaler († [[2014]]) * [[10. 7.]] - [[Pavle Vuisić]], srpski glumac († [[1988]]) * 10. 7. - [[Fred Gwynne]], glumac († [[1993]]) * [[14. 7.]] - [[Harry Dean Stanton]], glumac († [[2017]]) * [[20. 7.]] - [[Ilija Ivezić]], glumac († [[2016]]) * [[24. 7.]] - [[Ankica Tuđman]], prva dama Hrvatske († [[2022]]) * [[28. 7.]] - [[Vlasta Velisavljević]], glumac († [[2021]]) * [[2. 8.]] - [[Jug Grizelj]], novinar († [[1991]]) * [[3. 8.]] - [[Tony Bennett]], pevač († [[2023]]) * [[4. 8.]] - [[Nada Šakić]], rođ. Tambić, čuvarka u Staroj Gradiški († [[2011]]) * [[13. 8.]] - [[Fidel Castro]], revolucionar, predsednik Kube († [[2016]]) * [[14. 8.]] - [[René Goscinny]], crtač stripa († [[1977]]) * [[17. 8.]] - [[Jiang Zemin]], predsednik NR Kine († [[2022]]) * [[18. 8.]] - [[Ilija Gligorijević]], arhitekta († [[2007]]) === Septembar/Rujan &ndash; Oktobar/Listopad === * [[8. 9.]] - [[Sergio Pininfarina]], dizajner automobila († [[2012]]) * [[15. 9.]] - [[Jean-Pierre Serre]], matematičar * [[23. 9.]] - [[John Coltrane]], džez saksofonista († [[1967]]) * [[26. 9.]] - [[Stevan Karamata]], geolog († [[2015]]) * [[6. 10.]] - [[Petar Omčikus]], slikar i akademik († [[2019]]) * [[10. 10.]] - [[Mladen Oljača]], književnik († [[1994]]) * [[12. 10.]] - [[Milovan Vidak]], slikar († [[2003]]) * [[15. 10.]] - [[Michel Foucault]], filozof, istoričar ideja († [[1984]].) * [[18. 10.]] - [[Chuck Berry]], rock kantautor i gitarista († [[2017]]) * 18. 10. - [[Klaus Kinski]], glumac († [[1991]]) * [[29. 10.]] - [[Necmettin Erbakan]], premijer Turske († [[2011]]) * [[31. 10.]] - [[Jimmy Savile]], TV i radio osoba († [[2011]]) === Novembar/Studeni &ndash; Decembar/Prosinac === * [[7. 11.]] - [[Joan Sutherland]], operska pevačica, sopran († [[2010]]) * [[8. 11.]] - [[Mile Latas Mićo]], partizan, samouki dirigent * [[13. 11.]] - [[Zvonimir Červenko]], general HV († [[2001]]) * [[16. 11.]] - [[Miko Tripalo]], hrvatski političar († [[1995]].) * [[23. 11.]] - [[Sathya Sai Baba]], indijski duhovni vođa († [[2011]].) * [[30. 11.]] - [[Richard Crenna]], glumac († [[2003]]) * [[8. 12.]] - [[Stevo Žigon]], glumac († [[2005]]) * [[9. 12.]] - [[Raif Dizdarević]], predsjednik Predsjedništva SFRJ * [[13. 12.]] - [[Nikola Janković]], vajar, akademik SANU († [[2017]]) * [[19. 12.]] - [[Nikola Dekleva]], lekar i naučnik († [[2003]]) * [[20. 12.]] - [[Geoffrey Howe]], britanski političar († [[2015]]) * [[22. 12.]] - [[Hajrudin Krvavac]], filmski režiser († [[1992]]) === Kroz godinu === * [[Boško Buha]], bombaš, narodni heroj († [[1943]]) * [[Milja Marin]], partizanka, "Kozarčanka" († [[2007]]) * [[Enes Čengić]], novinar, publicista († [[1995]]) == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1926.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[4. 1.]] - [[Margherita di Savoia]], italijanska kraljica majka (* [[1851]]) * [[21. 1.]] - [[Camillo Golgi]], lekar, biolog, nobelovac (* [[1843]]) * [[28. 1]] - [[Ernest Troubridge]], britanski admiral, bivši šef misije u Srbiji (* [[1862]]) * [[30. 1.]] - [[Barbara La Marr]], glumica (* [[1896]]) * [[2. 2.]] - [[Vladimir Suhomlinov]], bivši ruski ministar rata (* [[1848]]) * [[14. 2.]] - [[John Jacob Bausch]], optičar, suosnivač ''Bausch & Lomb'' (* [[1830]]) * [[21. 2.]] - [[Heike Kamerlingh Onnes]], fizičar, nobelovac (* [[1853]]) * [[24. 2.]] - [[Anđelija Lazarević]], slikarka i književnica (* [[1885]]) * 24. 2. - [[Ivan Lorković]], hrvatski političar (* [[1876]]) * [[1. 3.]] - [[Dragutin Ilić]], srpski književnik (* [[1858]]) * [[9. 3.]] - [[Mikao Usui]], osnivač terapije ''reiki'' (* [[1865]]) * [[17. 3.]] - [[Aleksej Brusilov]], ruski carski general (* [[1853]]) * [[28. 3.]] - Philippe od Orléansa, pretendent na francusko prijestolje, kao Philippe VIII (* [[1869]]) * 29. 3. - Jovan Aničić, hajduk u okolini Požege i Arilja<ref>"Pogibija hajduka Aničića", Politika, 30. mart 1926, str. 5</ref> * 29. 3.? - Sibin Vukašinović, hajduk u okolini Prizrena<ref>"Samoubistvo hajduka Sibina", Politika, 31. mart 1926, str. 8</ref> === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[4. 4.]] - [[August Thyssen]], industrijalac (* [[1842]]) * [[7. 4.]] - [[Giovanni Amendola]], italijanski novinar, antifašista (* [[1882]]) * [[17. 4.]] - [[Hermann Bollé]], arhitekt u Zagrebu (* [[1845]]) * [[24. 4.]] - [[Sunjong od Koreje|Sunjong]], poslednji vladar Koreje (* [[1874]]) * [[25. 4.]] - [[Savo Nakićenović]], sveštenik, geograf, istoričar i etnolog (* [[1882]]) * [[30. 4.]] - [[Bessie Coleman]], prva crnkinja pilot u SAD (* [[1892]]) * [[14. 5.]] - [[Jovan Miodragović]], prof. Učiteljske škole u Beogradu (* [[1853]]) * [[16. 5.]] - [[Mehmed VI]], poslednji osmanski sultan (* [[1861]]) * maj - [[Franjo Vulč]], član KPJ (* [[1891]]) * [[25. 5.]] - [[Simon Petljura]], ukrajinski novinar i političar (* [[1879]]) * [[9. 6.]] - [[Janko Ibler]], hrvatski publicist i književni kritičar (* [[1862]].) * [[10. 6.]] - [[Antoni Gaudí]], arhitekta (* [[1852]]) * [[14. 6.]] - [[Branko Vodnik]], hrvatski književnik i povjesničar (* [[1879]].) * 14. 6. - [[Mary Cassatt]], slikarica (* [[1844]]) === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[2. 7.]] - [[Émile Coué]], psiholog, popularizator autosugestije (* [[1857]]) * [[12. 7.]] - [[Gertrude Bell]], spisateljica, arheologinja, administratorka, špijun (* [[1868]]) * [[18. 7.]] - [[Leopold Lojka]], šofer Franca Ferdinanda (* 1885-6) * [[20. 7.]] - [[Feliks Dzeržinski]], osnivač sovjetske tajne policije Čeka (* [[1877]]) * [[26. 7.]] - [[Krste Petkov Misirkov]], filolog (* [[1874]]) * [[23. 8.]] - [[Rudolph Valentino]], američki filmski glumac (* [[1895]].) * [[26. 8.]] - [[Ugyen Wangchuck]], kralj Butana (* [[1862]]) * [[5. 9.]] - [[Karl Harrer]], novinar, suosnivač DAP, prethodnice NSDAP (* [[1890]]) * [[14. 9.]] - [[John Louis Emil Dreyer]], astronom (* [[1852]]) * [[15. 9.]] - [[Rudolf Eucken]], filozof, nobelovac za književnost (* [[1846]]) * [[21. 9.]] - [[Léon Charles Thévenin]], telegrafski inženjer (* [[1857]]) * [[24. 9.]] - [[Jovan Jugović]], vojni pilot (* [[1886]]) === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[7. 10.]] - [[Emil Kraepelin]], pionir moderne psihijatrije (* [[1856]]) * [[11. 10.]] - [[Hymie Weiss]], gangster (* [[1898]]) * [[19. 10.]] - [[Victor Babeș]], bakteriolog (* [[1854]]) * [[20. 10.]] - [[Eugene V. Debs]], američki sindikalni lider (* [[1855]]) * [[31. 10.]] - [[Harry Houdini]], američki iluzionist i eskapist (* [[1874]].) * 31. 10. - [[Anteo Zamboni]], anarhista (* [[1911]]) * [[3. 11.]] - [[Annie Oakley]], strijelkinja (* [[1860]]) * [[5. 11.]] - [[Draga Ljočić]], prva žena lekar u Srbiji (* [[1855]]) * [[26. 11.]] - [[John Browning]], projektant oružja (* [[1855]]) * [[4. 12.]] - [[Ivana Kobilca]], slovenska slikarica (* [[1861]]) * [[5. 12.]] - [[Claude Monet]], francuski slikar (* [[1840]].) * [[10. 12.]] - [[Nikola Pašić]], višestruki premijer Srbije i KSHS (* [[1845]]) * [[17. 12.]] - [[Lars Magnus Ericsson]], osnivač ''Ericsson''-a (* [[1846]]) * [[25. 12.]] - [[Joshihito, car Taishō]], japanski vladar (* [[1879]]) * [[29. 12.]] - [[Rainer Maria Rilke]], pesnik (* [[1875]]) === Kroz godinu === * [[Milica Avirović]], glumica (* [[1898]]) * [[Paulina Matijević]], dobrotvorka (* 1856, 1861?) == Nobelova nagrada za 1926. godinu == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Jean Baptiste Perrin]] (rad na diskontinalnoj strukturi materije, naročito za otkriće [[sedimentaciona ravnoteža|sedimentacione ravnoteže]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Theodor Svedberg]] (rad na disperznim sistemima) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Johannes Fibiger]] (otkriće [[Gongylonema neoplasticum|Spiroptera carcinoma]]) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Grazia Deledda]] (idealistički nadahnuti zapisi koji s plastičnom jasnoćom oslikavaju život na njenom rodnom ostrvu i s dubinom i simpatijom se bave sa ljudskim problemima uopšte) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Aristide Briand]] i [[Gustav Stresemann]] (potpisnici [[Ugovori iz Locarna|Ugovorâ iz Locarna]]) == Reference == {{reference}} {{commonscat|1926}} [[Kategorija:1926.]] 6bludrsnkmua520ru9z5phoryea7hrg 0 24328 42589205 42491212 2026-05-07T17:02:00Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Kambodžanska politička historija|Kambodžanska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Kambodže|Politička historija Kambodže]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589205 wikitext text/x-wiki [[File:Khmer rouge clothing.jpg|250px|thumb|Standardna uniforma Crvenih Kmera]] '''Crveni Kmeri''' ([[kmerski]]: ខ្មែរក្រហម ''Khmer Kror-Horm''; [[francuski]]: ''Khmers rouges''; {{IPA-fr|kmɛʁ ʁuʒ|izgovor}}) je bio naziv dan [[kambodža]]nskim komunistima i kasnijim sljedbenicima [[Komunistička partija Kampućije|KP Kampućije]], koji su bili glavni odgovorni za zloglasni [[kambodžanski genocid]]. Naziv "Crveni Kmeri" (originalno, na francuskom, ''Khmers rouges'') skovao je [[Norodom Sihanouk]],<ref>Becker, Elizabeth. When the War Was Over: Cambodia and the Khmer Rouge Revolution. New York: PublicAffairs, 1998</ref> a isti se danas naširoko koristi za označavanje kambodžanskih komunista, neovisno radi li se o pripadnicima ranijih partija ili pak [[Pol Pot]]ove struje. Iako korijeni komunizma u [[Kambodža|Kambodži]] idu još ranije, Crveni Kmeri su svoje konkretnije okupljanje, kako u političkom tako i u vojnom smislu, započeli u džunglama istočne Kambodže tokom 60-ih godina; taj se proces odvijao uz podršku [[Narodna armija Vijetnama|vojske Sjevernog Vijetnama]], [[Việt Cộng]]a te pokreta [[Pathet Lao]]. Od [[1967.]] godine, Crveni Kmeri su bili glavni oponenti vlastima u [[Kambodžanski građanski rat|građanskom ratu]], u kojemu su [[1975.]] godine konačno i pobijedili. Nakon osvajanja [[Phnom Penh]]a i rušenja [[Kmerska Republika|Kmerske Republike]], Crveni Kmeri su, predvođeni [[Pol Pot]]om, [[Nuon Chea|Nuon Cheom]], [[Ieng Sary]]jem, [[Son Sen]]om i [[Khieu Samphan]]om, utemeljili državu imena [[Demokratska Kampućija]]. Režim je odmah po nastanku započeo potpunu evakuaciju gradova i krenuo u krvavi progon kambodžanske populacije (vidi [[Kambodžanski genocid]]), u sklopu kojega je ubijeno gotovo 25% tadašnje populacije. Režim Crvenih Kmera bio je izrazito autokratski, ksenofobičan, paranoičan i represivan. Sam genocid izveden je pod izlikom provođenja politike socijalnog inženjeringa,<ref name="Janet McLellan">{{cite book|last=McLellan|first=Janet |title=Many Petals of the Lotus: Five Asian Buddhist Communities in Toronto|url=https://books.google.com/books?id=NMm024458s4C&pg=PA137&dq=Khmer+Roug+social+engineering&hl=en&ei=VzRCTIyXKJWI4Qb5ubCXBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDEQ6AEwAQ#v=onepage&q=Khmer%20Rouge%20social%20engineering&f=false|edition=1st|date=April 1, 1999|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0-8020-8225-1|page=137|chapter=5}}</ref> dok su pokušaji agrarne reforme doveli do opće gladi u zemlji; uz to, inzistiranje na autarkiji, čak i na polju medicine, dovelo je do smrti tisuća ljudi od izlječivih bolesti, poput [[malarija|malarije]]. Žrtve režima bile su i etničke te nacionalne manjine ([[Vijetnamci]], [[Laošani]], [[Chami]], ...). Kadrovi represivnih organa provodili su sustavnu torturu i egzekucije nad cijelom serijom fiktivnih subverzivnih elemenata, ali i među vlastitim kadrom, u periodu od [[1975.]] do [[1979.]] godine.<ref name="Steven R. Ratner">{{cite book|last1=Ratner |first1=Steven R. |last2=Abrams|first2=Jason S.|title=Accountability for Human Rights Atrocities in International Law: Beyond the Nuremberg Legacy |url=https://books.google.com/books?id=4oEix673qakC&pg=PA268&dq=The+Khmer+Rouge&hl=en&ei=qwVDTJ3dIpCC4Qa23ZW7DQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDYQ6AEwAjgK#v=onepage&q=The%20Khmer%20Rouge&f=false|edition=2nd|date=April 5, 2001|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-829871-7|page=272}}</ref> Režim je svrgnut početkom [[1979.]] godine, kada je [[Vijetnam]] izvršio invaziju zemlje i brzo svrgnuo Crvene Kmere, pri čemu je Kampućijska revolucionarna armija gotovo u cijelosti uništena. Komunisti su tada pobjegli u [[Tajland]], gdje su ih tadašnje vlasti vidjele kao tampon zonu prema komunističkom Vijetnamu. Crveni Kmeri su se kao gerilci nastavili boritiv protiv Vijetnama i marionetske [[Narodna Republika Kampućija|NR Kampućije]] u sklopu [[Kambodžansko-vijetnamski rat|Kambodžansko-vijetnamskog rata]], koji je završen [[1991.]] godine. [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije|Kampućijske vlade u egzilu]] (dio kojih su bili i Crveni Kmeri) zadržale su kambodžansko mjesto u [[UN|Ujedinjenim nacijama]], uživajući pritom veliku međunarodnu podršku, sve do [[1993.]] godine, kada je monarhija ponovo uspostavljena, a ime države promijenjeno u [[Kraljevina Kambodža]]. Godinu dana kasnije, tisuće gerilaca Crvenih Kmera se predalo kako bi dobilo obećanu vladinu amnestiju. Godine [[1996.]], [[Ieng Sary]], koji je pomilovan zbog svoje uloge tokom režima Crvenih Kmera, osnovao je [[Pokret demokratske narodne unije]], novu političku stranku u Kambodži.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1244006.stm |work=BBC News | title=Cambodia profile | date=January 17, 2012}}</ref> Sami Crveni Kmeri su gotovo u cijelosti raspušteni sredinom 90-ih godina, a posljednji borci formalno su se predali [[1999.]] godine.<ref>{{cite news| url=http://www.globalpolicy.org/component/content/article/163/28940.html| work=Harvard International Review| title=No Redemption - The Failing Khmer Rouge Trial By Allan Yang| date=2008| access-date=2018-04-21| archivedate=2019-04-25| archiveurl=https://web.archive.org/web/20190425181252/https://www.globalpolicy.org/component/content/article/163/28940.html| deadurl=yes}}</ref> Ipak, petoro tada živućih čelnika Demokratske Kampućije uhapšeno je tokom [[2007.]] godine te izvedeno pred [[Kambodžanski tribunal|međunarodni sud]] pod optužbama za [[genocid]], [[ratni zločin|ratne zločine]] i [[zločin protiv čovječnosti|zločine protiv čovječnosti]]. Trojica od njih ([[Kang Kek Iew]], [[Nuon Chea]] i [[Khieu Samphan]]) osuđeni su na doživotni zatvor, dok su [[Ieng Sary]] i njegova supruga, [[Ieng Thirith]], preminuli tokom postupka. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Khmer Rouge}} * [https://web.archive.org/web/20050403182720/http://www.cambodia.gov.kh/krt/english/ The Khmer Rouge Trial Task Force] * [http://www.eccc.gov.kh/ Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia (ECCC)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216022421/http://www.eccc.gov.kh/ |date=2008-12-16 }} * [http://cambodia.ohchr.org/ The Office of the High Commissioner for Human Rights in Cambodia] * [https://archive.org/details/SelectedDocumentsOfTheKhmerRouge Selected Documents of the Khmer Rouge] * [http://www.cambodiatribunal.org/ Cambodia Tribunal Monitor] * [http://www.peter-klashorst.com/ Khmer Rouge S21 art exhibition at Tuol Sleng Jan 26, 2011 – Apr 26, 2011 by Peter Klashorst] ;Ostalo *[http://www.cambodiatribunal.org/ Cambodia Tribunal Monitor], a consortium of academic, philanthropic, and non-profit organizations, provides free access to videos of the proceedings, relevant news and statements, as well as an overview of each case. *[http://www.yale.edu/cgp/ Cambodian Genocide Program (CGP) at Yale University] offers a comprehensive set of resources on the Khmer Rouge and the tribunal including news updates, photographs, databases, literature, maps, overview of US involvement in the Cambodian war and genocide, and links to other organizations. *[http://www.genocidewatch.org/cambodiaproject.html Cambodian Genocide Project by Genocide Watch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151118102714/http://www.genocidewatch.org/cambodiaproject.html |date=2015-11-18 }} updates the development of the tribunal on the website. *[http://www.khmerbird.com/best-of/cambodian-movies.html Best Movies About Cambodia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403055102/http://www.khmerbird.com/best-of/cambodian-movies.html |date=2016-04-03 }} that you can watch online via Amazon Instant Video. ;Genocid *[https://web.archive.org/web/20121028015223/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552628 Khmer Rouge and the Cambodian Genocide] from the [https://web.archive.org/web/20160115205405/https://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives] * [http://www.yale.edu/cgp/ Yale University: Cambodian Genocide Program] * [http://www.cybercambodia.com/dachs/ Digital Archive of Cambodian Holocaust Survivors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316034224/http://www.cybercambodia.com/dachs/ |date=2012-03-16 }} * [https://www.pbs.org/frontlineworld/stories/cambodia/index.html PBS Frontline/World: Pol Pot's Shadow] * [https://web.archive.org/web/20110727195102/http://www.docsonline.tv/Archives/description.php?doc=185 Survivor of the killing fields describes her experience], from the [[Deacon of death]] * [https://web.archive.org/web/20070621175821/http://www.btinternet.com/~andy.brouwer/vannnath.htm Cambodia Tales: Khmer Rouge torture and killing paintings] * [https://web.archive.org/web/20070618100356/http://www.genocidewatch.org/news/CAMBODIA.htm Khmer Rouge Tribunal Updates] from [[Genocide Watch]] * [http://www.cambodiangenocide.org/hopes_fears_genocide_bp.htm Genocide of Cham Muslims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904022437/http://www.cambodiangenocide.org/hopes_fears_genocide_bp.htm |date=2011-09-04 }} * [http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=solomon_bashi PROSECUTING STARVATION AT THE EXTRAORDINARY CHAMBERS IN THE COURTS OF CAMBODIA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141118230711/http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=solomon_bashi |date=2014-11-18 }} * [https://www.independent.co.uk/news/world/asia/a-search-for-justice-by-the-women-forced-to-marry-strangers-2303228.html A Search For Justice by the Women Forced to Marry Strangers] * [http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf State Violence in Democratic Kampuchea (1975-1979) and Retribution (1979-2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131030013853/http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf |date=2013-10-30 }} ;Nekategorizirano * [http://www.dccam.org/ Documentation Center of Cambodia] Accessed February 6, 2005 * {{Cite journal |author= Chigas, George |year= 2000 |title= Building a Case Against the Khmer Rouge: Evidence from the Tuol Sleng and Santebal Archives |url= http://www.asiaquarterly.com/index.php?option=com_content&task=view&id=61&Itemid=5 |journal= Harvard Asia Quarterly |volume= 4 |issue= 1 |pages= 44–49 |access-date= 2018-04-21 |archive-date= 2007-09-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070928055637/http://www.asiaquarterly.com/index.php?option=com_content&task=view&id=61&Itemid=5 |dead-url= yes }} <!-- Note that the entire *Category*:Khmer Rouge is already a sub-cat under Category:Democratic Kampuchea, Category:Political parties in Cambodia and various other categories. Avoid over-categorisation.--> <!-- Please respect alphabetical order --> {{Crveni Kmeri}} {{Komunizam}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Crveni Kmeri| ]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Demokratska Kampućija]] [[Kategorija:Komunizam]] r3hevj4e6aka71h38qg7t2y1atiujml 14 25723 42589163 40976399 2026-05-07T16:58:02Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Slovenska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Slovenije]] 42589163 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Slovenia}} [[Kategorija:Političke stranke u Sloveniji| ]] [[Kategorija:Politička historija Slovenije|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Slovenija]] sla6n01qrqh0xvhufda7eb4qzouj6bb 14 25806 42589202 40976401 2026-05-07T16:59:26Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589202 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Serbia}} [[Kategorija:Političke partije u Srbiji| ]] [[Kategorija:Politička historija Srbije|Partije]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Srbija]] 0weywu2c8ij1w2ux01h6idfwqosqmo6 0 26083 42589070 42458151 2026-05-07T16:53:02Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589070 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rada Vranješević ZAVNOBiH.jpg|minijatura|[[Rada Vranješević]] govori na Prvom zasedanju ZAVNOBiH-a 1943.]] '''ZAVNOBiH''' (''Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]'') je bio najviši državni organ antifašističkog pokreta u Bosni i Hercegovini tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], te se razvio kao nosilac bosanskohercegovačke državnosti. Njegov predsjednik je bio [[Vojislav Kecmanović]]. Formiran je u novembru [[1943]]. godine. Održana su ukupno tri zasjedanja ZAVNOBiH-a: * prvo u [[Mrkonjić Grad]]u 25. novembra 1943. (sada ''Dan državnosti Bosne i Hercegovine''), * drugo u [[Sanski Most|Sanskom Mostu]] 30. juna 1944, * treće i posljednje u [[Sarajevo|Sarajevu]] [[26. april]]a 1945. godine. == Prvo zasjedanje == [[Datoteka:Muzej ZAVNOBiH-a.JPG|mini|desno|Kuća u kojoj je održano prvo zasjedanje]] [[Datoteka:Dom ZAVNOBiH-a.JPG|mini|desno|Dom ZAVNOBiH-a u Mrkonjić Gradu]] Prvo zasjedanje ZAVNOBiH-a počelo je u Mrkonjić Gradu 25. novembra 1943. u 19 sati. Završeno je iste noći (26. novembra) u 4 sata ujutro. Ovoj osnivačkoj skupštini prisustvovalo je 247 delegata iz svih krajeva BiH, od kojih 173 sa pravom glasa. Na prvom zasjedanju, ZAVNOBiH je formalno konstituisan kao opštepolitičko predstavništvo Narodno-oslobodilačkog pokreta (NOP) Bosne i Hercegovine, ali je u stvarnosti i praksi djelovao kao njen najviši organ vlasti. Odbornici su usvojili Rezoluciju ZAVNOBiH-a i Proglas narodima BiH u kojima se ističe da ubuduće BiH i njene narode u zemlji i inostranstvu, mogu zastupati i predstavljati samo ZAVNOBiH i AVNOJ. Ovim aktima istovremeno je izražena odlučnost naroda BiH da njihova zemlja, koja nije ni srpska, ni hrvatska, ni muslimanska, nego i srpska i muslimanska i hrvatska, bude zbratimljena zajednica u kojoj će biti osigurana puna ravnopravnost svih Srba, Muslimana i Hrvata. Na zasjedanju je izabrana delegacija od 58 članova koja će predstavljati BiH na Drugom zasjedanju [[AVNOJ]]-a (29. novembar 1943). Istovremeno je konstituisano Predsjedništvo ZAVNOBiH-a, sastavljeno od 31 člana, sa dr. Vojislavom Kecmanovićem, ljekarom iz [[Bijeljina|Bijeljine]], kao predsjednikom. U Mrkonjić Gradu se nalazi spomen-muzej prvog zasjedanja ZAVNOBiH-a, kao i dom ZAVNOBiH-a, koji predstavlja centar kulturnog i društvenog života grada, a koji je otvoren 27. novembra [[1973]]. u okviru proslave 30-godišnjice prvog zasjedanja. == Drugo zasjedanje == Drugo zasjedanje ZAVNOBiH-a održano je 30. juna – 2. jula 1944. u Sanskom Mostu na kojem je [[1. juli|1. jula]] [[1944]]. godine donesena deklaracija o pravima građana u BiH u kojoj stoji: :''U plamenu pravednog oslobodilačkog rata iskiva se bratstvo Srba, Muslimana i Hrvata, i time se udara siguran temelj slobodne i zbratimljene BiH, ravnopravne federalne jedinice u Demokratskoj federativnoj Jugoslaviji. Prvi put u historiji Srbi, Muslimani i Hrvati Bosne i Hercegovine, ujedinjeni u Narodno-oslobodilačkom pokretu, stupili su na isti put, počeli da izgrađuju svoj zajednički dom, u čije su temelje uzidane kosti njihovih najboljih sinova. Prvi put u historiji oni su postali kovači svoje sudbine, čvrsto riješeni da jednom zauvijek sahrane vijekovnu mračnu i tešku prošlost i da izgrade državnu zajednicu u kojoj će živjeti u ravnopravnosti, slobodi, miru i blagostanju.'' ''Oličena u narodno-oslobodilačkim odborima i ZAVNOBiH-u zajamčuje:'' ''* Ravnopravnost Srba, Muslimana i Hrvata BiH koja je njihova zajednička i nedjeljiva domovina; * Slobodu vjeroispovijesti i savjesti kao i ravnopravnost svih vjeroispovijesti; * Slobodu zbora i dogovora, udruživanja i štampe; * Ličnu i imovinsku sigurnost građana, kao i slobodu privatne inicijative u privrednom životu; * Ravnopravnost žena sa muškarcima, kako u političkom životu zemlje tako i u svim oblastima društvene djelatnosti; * Izborno pravo u demokratskoj Bosni i Hercegovini birači će vršiti tajnim glasanjem na osnovu opšteg, jednakog i neposrednog prava glasa; * Aktivno i pasivno izborno pravo ima svaki građanin i građanka koji su navršili 18 godina života, a nisu toga prava lišeni na osnovu zakona; * Borci narodno-oslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije imaju to pravo bez obzira na godine starosti; * Svakom građaninu zajamčeno je pravo žalbe na rješenje organa vlasti, kao i pravo molbe i pritužbe svim organima državne vlasti; * Niko ne može biti osuđen bez prethodnog sudskog postupka.'': == Treće zasjedanje == Nakon ulaska partizanskih trupa u [[Sarajevo]] [[26. april]]a [[1945]]. sazvano je i treće zasjedanje ZAVNOBiH-a koje je bilo posljednje ratno i uopšte posljednje zasjedanje ovog tijela.Državna struktura federalne Bosne i Hercegovine zaokružena je na Trećem zasjedanju ZAVNOBiH-a.Tada je, najprije, odobren rad Predsjedništva ZAVNOBiH-a između dva zasjedanja, a zatim se ZAVNOBiH konstituisao u Privremenu Narodnu skupštinu Bosne i Hercegovine.Tada je donesen Zakon o Narodnoj vladi Bosne i Hercegovine. {{Commonscat|ZAVNOBiH}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Narodnooslobodilačkoj borbi]] gaflq3yd78haog21htxxxrs4897f0xk 14 29646 42589156 40976413 2026-05-07T16:57:48Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] 42589156 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Former political parties in Germany‎}} [[Kategorija:Političke stranke u Njemačkoj| ]] [[Kategorija:Politička historija Njemačke|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Njemačka]] hk2do518z3jyep48rk3w8f10n1ttm1f 0 31832 42589050 42458150 2026-05-07T16:52:35Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589050 wikitext text/x-wiki [[File:Drugo zasedanje AVNOJ-A v Jajcu.jpg|thumb|Drugo zasedanje AVNOJ-a u Jajcu. U prvom redu, sleva nadesno, sede [[Josip Broz Tito]], [[Josip Vidmar]], [[Edvard Kocbek]], [[Josip Rus]] i [[Moša Pijade]].]] '''Drugo zasedanje AVNOJ-a''' je održano [[29. 11.|29. novembra]] [[1943]]. u [[Jajce|Jajcu]]. Na zasedanju je [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]] konstituisan u zakonodavno i izvršno predstavničko telo Jugoslavije, uspostavljen je [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije]], a izbegličkoj vladi i kralju [[Petar II Karađorđević|Petru II Karađorđeviću]] je zabranjen povratak u zemlju do završetka rata. Mnogi obični borci u partizanskim redovima nisu bili komunisti, ali njih je u programu AVNOJ-a privukao federativni sistem za različite narode u Jugoslaviji, što je bila izbalansiranija zamisao od svega što su druge političke snage u Jugoslaviji nudile u to vrijeme.<ref>[http://utickibosnjaci.com/video/media/document/393.pdf Povijest Bosne - Noel Malcom]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Pozadina == {{main|Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije}} [[Datoteka:Jajce 1943.jpg|minijatura|Jajce u vrijeme II zasjedanja AVNOJ-a.]] [[Datoteka:Puskomitraljezac na kuli Jajce 1943.jpg|mini|Puškomitraljezac na kuli u Jajcu 1943.]] Promena ratnih uspeha na savezničkim frontovima, a po najviše kapitulacija [[Italija|Italije]] 9. septembra [[1943]], savezničko osvajanje afričkog kontinenta, kontraofanziva [[Crvena armija|Crvene armije]] na [[Istočni Front|Istočni front (Drugi svjetski rat)]] su uticali da [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] započne sa izgradnjom čvrstih temelja buduće Jugoslovenske države, uverena u konačnu pobedu antifašističke koalicije u ratu. Institucioniranje revolucije (preko vojnih, vojnopozadinskih organa, organa vlasti i društveno-političkih organizacija) bilo je u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]] uglavnom završeno. Međunarodni razlozi onemogućavali su da sistem narodne vlasti zaključi svoj karakter formiranjem centrlanog Jugoslovenskog organa (Vlade). Zato je na prvom zasedanju Antifašističkog Veća Narodnog Oslobođenja Jugoslavije ([[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]) u [[Bihać]]u [[1942]]. bilo sve stvoreno, samo ne političko predstavničko telo-koje je zapravo vršilo funkciju saveznog narodnooslobodilačkog odbora. Konačno, utemeljenje države je trebalo da se uokviri na drugom zasedanju AVNOJ-a krajem [[1943]]. godine. === Grad Jajce === [[Jajce]] je stari bosanski srednjovekovni grad koji leži u dolini [[vrbas (rijeka)|reke Vrbas]]. U srednjem veku je bio prestonica bosanskih kraljeva. Za vreme [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]], grad je nekoliko puta menjao vlasnike. Prvo su ga partizani osvojili [[1942]]. godine, pa su ga [[Nemci]] povratili krajem iste godine, da bi ga partizani ponovo zauzeli [[17. 8.|17. avgusta]] [[1943]]. godine. U gradu su se nalazili [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab NOV i POJ]], [[Centralni komitet|CK]] [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] i ostala vojno-politička rukovodstva. U gradu se odvijao svakodnevni život. U centru grada se nalazilo veliko sklonište u koje su se sklanjali meštani u slučaju vazdušne opasnosti. Poziv delegatima za drugo zasedanje [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a je uputio [[Centralni komitet|CK]] [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] i [[Vrhovni štab]] odmah nakon [[kapitulacija Italije|kapitulacije Italije]]. Pošto je grad držan skoro 3 meseca, odlučeno je da se zasedanje održi baš u njemu. Zbog opasnosti od eventualnog vazdušnog napada, odlučeno je da zasedanje traje samo jednu noć. Grad je na u noći zasedanja bio zamračen, a jedino je gorelo prigušeno svetlo u Domu Kulture gde je zasedanje bilo i održano. Drugo zasedanje [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a je održano u zgradi bivšeg društva "Sokola". Po osvajanju grada, partizani su uništili ovu dvoranu koja je bila nemačka vojna kasarna, da bi je za nepune tri nedelje obnovili i pripremili za zasedanje. Novom objektu su dali naziv "Dom Kulture". Tu je radilo pozorište narodnog oslobođenja i izvodilo [[Nikolaj Gogolj|Gogoljevog]] "Revizora" svake večeri. Dvorana je bila udešena za zasedanje [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a. Podijum je bio iskićen [[Zastava SFRJ|zastavama Jugoslavije]] (sa crvenom zvezdom u sredini), [[Sjedinjene Američke Države|Amerike]], [[Zastava Engleske|Engleske]] i [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]]. U dnu stola za Predsedništvo nalazila se prva skica [[Grb SFRJ|novog grba Jugoslavije]]. Slikar [[Đorđe Andrejević Kun]] je dekorisao Dom Kulture jarkim bojama i islikao portrete [[Josif Staljin|Staljina]], [[Franklin Delano Roosevelt|Ruzvelta]] i [[Winston Churchill|Čerčila]]. Samo manji broj delegata iz raznih krajeva nalazio se u gradu. Većina delegata je zadržavana po okolnim selima zbog mogućnosti vazdušnog napada na grad. === Dolazak delegata === [[File:Dolazak slovenačkih i hrvatskih delegata na AVNOJ.jpg|thumb|Dolazak slovenačkih i hrvatskih delegata na AVNOJ.]] [[File:Pop Vlada Zečević i Mitra Mitrović.jpg|thumb|Kolona delegata dolazi na zasedanje [[AVNOJ]]-a u Jajcu [[1943]]. U prvom planu pop [[Vlada Zečević]] i [[Mitra Mitrović]], većnici iz Srbije.]] Krajem novembra [[1943]]. godine u [[Jajce|Jajcu]] su stizale delegacije predstavnika naroda iz svih krajeva Jugoslavije. Iz [[Slovenija|Slovenije]] su stigli dr [[Ivan Ribar]] (predsednik AVNOJ-a), [[Boris Kidrič]] i dr [[Josip Vidmar]]. Najviše teškoća su imali delegati iz [[Crna Gora|Crne Gore]] koji su pod oružjem i stalnom opasnošću morali pešačiti 300 -{km}-. Delegaciju iz [[Hrvatska|Hrvatske]] je vodio dr [[Vladimir Bakarić]], a u stopu ju je pratila manja jedinica iz sastava [[Trinaesta proleterska brigada|Trinaeste proleterske brigade]]. Među delegatima osim [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]], bilo je i delegata Hrvatske seljačke stranke ([[Vladko Maček|mačekovci]] i [[Stjepan Radić|radićevci]]), Srpske zemljoradničke stranke, Stranke samostalnih demokrata, Muslimanske zajednice (spahinovci), nekolicina radikala, dvojica Hrvata iz [[Jugoslovenski odbor|Jugoslovenskog odbora]] osnovanog još [[1915]]. godine u [[London]]u, Stranka hrišćanskih socijalista i drugih građanskih partija. Većina delegata bili su pripadnici [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnoosloboilačke vojske Jugoslavije]] kao provereni borci i revolucionari. Dan uoči zasedanja u [[Jajce|Jajcu]], predsednika [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, predratnog predsednika skupštine [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]] dr [[Ivan Ribar|Ivana Ribara]] (svedok atentata u narodnoj skupštini koji je počinio [[Puniša Račić]]), snašla je teška sudbina. [[28. novembra]] [[1943]]. godine na Glamoč polju je stradao njegov sin [[Ivo Lola Ribar]], član [[Vrhovni štab|Vrhovnog štaba]] i predsednik organizacije [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ]]-a. Samo nekoliko nedelja ranije kod [[Kolašin]]a u borbi sa [[četnici]]ma pogunio mu je i drugi sin [[Jurica Ribar]]. Ove tužne vesti mu je preneo novoizabrani maršal Jugoslavije [[Josip Broz Tito]] odmah po završetku zasedanja koje je dr Ribar vodio u svojstvu predsedavajućeg. == Tok zasedanja == {{izdvojeni citat|Uspjesi naše narodno-oslobodilačke borbe pronijeli su slavu naših naroda po čitavom svijetu, razbili su lažne pretstave koje su posijali neprijatelji naših naroda i snažno učvrstili međunarodne političke pozicije Jugoslavije i njenih naroda. Veliki udio naših naroda u općoj borbi protiv fašističkih osvajača danas je već priznat od svih snaga antihitlerovskog bloka. Ali to nije dovoljno. Narodi Jugoslavije s pravom traže od Saveznika i svih svojih prijatelja da bude priznata ne samo njihova borba protiv okupatora, nego i njihova slobodna demokratska volja. Narodi Jugoslavije s pravom traže da bude ukinuta potpora koja se u inozemstvu donekle još daje izdajničkoj, izbjegličkoj jugoslavenskoj »vladi« i kliki oko nje. U isto vrijeme narodi Jugoslavije s pravom zahtijevaju da organi njihove narodne vlasti, iznikli iz dosadašnje borbe, budu u inozemstvu priznati i poštovani.<ref>[https://bs.wikisource.org/wiki/Deklaracija_drugog_zasjedanja_AVNOJ-a Deklaracija drugog zasjedanja AVNOJ-a]</ref>|Deklaracija drugog zasjedanja AVNOJ-a}} [[Datoteka:II zasedanje AVNOJ-a.jpg|minijatura|Učesnici za vreme rada II zasedanja AVNOJ-a, Jajce 30. novembar 1943.]] Ukupno je 142 delegata bilo prisutno u Domu Kulture na drugom zasedanju [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a. Drugo zasedanje Antifašističkog Veća Narodnog Oslobođenja Jugoslavije počelo je [[29. 11.|novembra]] [[1943]]. tačno u 19 časova. Vrata Doma Kulture su bila širom otvorena za sve radoznale građane, s tim što su svi osim delegata na ulazu temeljno pretresani zbog mogućnosti postavljanja diverzije. Nedaleko oko grada su postavljeni teški protivavionski mitraljezi u slučaju vazdušnih napada. Grad je zamračen tačno u 19.15 posle čega su se vrata Doma kulture zatvorila. Prozori Doma su bili prikriveni roletnama i u unutrašnjosti je plamtelo blago svetlo koje nije moglo da bude dobar orijentir eventualnog vazdušnog napada na grad. Dom Kulture su obezbeđivale jake partizanske jedinice, vodeći računa da se neko ne prikrade i postavi paklenu napravu. Rad delegata započet je himnom "[[Hej Sloveni]]" u izvođenju pozorišnog hora narodnog oslobođenja oko 19.20, da bi se završio u 5 časa ujutru [[Kozaračko kolo|kozaračkim kolom]]. Radnim delom zasedanja rukovodilo je Predsedništvo u sastavu: dr [[Vojislav Kecmanović]], dr [[Ivan Milutinović]], dr [[Sreten Žujović]], dr [[Josip Vidmar]], dr [[Pavle Gregorić]], dr [[Zlatan Sremec]], dr [[Sulejman Filipović]] i [[Pravoslavlje|pravoslavni]] [[svećenik|sveštenik]] iz [[Krupanj|Krupnja]] [[Vlado Zečević|Vlada Zečević]]. Predsednik AVNOJ-a izabran na prošlom zasedanju u [[Bihać]]u [[1942]]. dr [[Ivan Ribar]] je otvorio zasedanje svojim uvodnim referatom "''O radu AVNOJ-a između dva zasedanja''". Nakon pauze od pola sata posle Ribarovog referata, oko 21 čas za govornicom se pojavio [[Josip Broz Tito]]. Svoj referat počeo je rečima: {{izdvojeni citat|Stvaranje Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije jeste jedna od najvećih tekovina naše narodnooslobodilačke borbe do tog vremena. Položeni su temelji na kojima se gradi jedno novo, pravednije uređenje u zemljama Jugoslavije, položeni su temelji jedne prave istinski demokratske, narodne vladavine"...|[[Josip Broz Tito|Tito]]}} Često prekidan odobravanjem, aplauzima i poklicima, [[Josip Broz Tito|Tito]] je završio referat: {{izdvojeni citat|Borba naših naroda i sjajni uspjesi koje su oni postigli na bojnom polju pomoću svoje slavne NOV i POJ stvorili su nam pred čitavim naprednim svijetom velike simpatije, stvorili su sve uvjete da naši narodi ostvare svoje težnje-slobodu, istinsku demokratsku federativnu Jugoslaviju".|[[Josip Broz Tito|Tito]]}} Nakon Titovog jednočasovnog referata, počela je diskusija za vreme pauze. Nakon pauze za govornicom se pojavio [[Boris Kidrič]]. Govorili su zatim: [[Pero Krstajić]], sudija [[Marko Vujačić]], književnik i dr [[Sulejman Filipović]], većnik iz Bosne [[Novak Mastilović]], hercegovački prvoborac [[Luka Stević]], predstavnik nosilaca [[Karađorđeva zvezda|Krađorđeve zvezde]] iz [[Prvi svjetski rat|Prvog svetskog rata]], [[Franc Lubej]], učitelj, [[Vice Buljan]], [[Rodoljub Čolaković]] kao sekretar AVNOJ-a i mnogi drugi. Ukupno je 44 delegata govorilo. Oko pola 12 došlo je do kraće pauze, da bi tačno u 23.45 dr [[Ivan Ribar]] pred većnicima pročitao odluke sa Drugog zasedanja [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a. Bili su to poslednji minuti [[29. 11.|29. novembra]], ali pošto je čitanje počelo pre ponoći, to je kao datum istorijskih odluka uzet [[29. 11.|29. novembar]] [[1943]]. godine. == Odluke == {{izdvojeni citat|U skladu sa čvrstom voljom naroda Jugoslavije da se iz njihove sloge i jedinstva u borbi protiv okupatora izgradi nova, na nacionalnom bratstvu i ravnopravnosti zasnovana Jugoslavija kao zajednička domovina svih njenih naroda i blagodareči uspesima jedinstvene Narodno-oslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije, koja je pod rukovodstvom Vrhovnog štaba u samoj borbi ujedinila sve narodnooslobodilačke pokrete naroda Jugoslavije, Antifašističko veće narodnog oslobođenja Jugoslavije razvilo se — u vreme oslobodilačkog rata — u vrhovnog predstavnika suvereniteta naroda i države Jugoslavije kao celine.<ref name="Odluke">[https://www.znaci.org/00001/138_60.pdf Odluke Drugog zasedanja AVNOJ-a i reakcije na njih], Jugoslavija 1918-1988, Tematska zbirka dokumenata (znaci.net).</ref>|ODLUKA O VRHOVNOM ZAKONODAVNOM I IZVRŠNOM NARODNOM PREDSTAVNIČKOM TELU JUGOSLAVIJE}} [[Datoteka:Avnojf.gif|thumb|Odluka o izgradnji [[SFRJ|Jugoslavije]] na federativnom principu.]] Kao glavne odluke koje su doneli većnici na drugom zasedanju [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a ističu se: * Antifašističko veće narodnog oslobođenja Jugoslavije se konstituiše u zakonodavno i izvršno predstavničko telo [[Jugoslavija|Jugoslavije]], kao vrhovni predstavnik naroda i uspostavlja se Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije(NKOJ), sa svim obeležjima narodne vlade, preko koga će [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]] ostvarivati svoju izvršnu funkciju. * Zabranjuje se jugoslovenskoj izbegličkoj vladi povratak u zemlju i oduzimaju se sva prava zakonite vlade Jugoslavije, a takođe se zabranjuje i povratak u zemlju kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II Karađorđevića]] do završetka rata kada će narod odlučiti hoće li [[Republika|republiku]] ili [[Monarhija|monarhiju]]. * Obaveze koje su u inostranstvu u ime Jugoslavije sklopile izbegličke "vlade" a u cilju njihovog poništenja ili ponovnog sklapanja odnosno odobrenja i da se ne priznaju međunarodni ugovori i obaveze koje bi u buduće u inostranstvu eventualno sklpoila izbeglička takozvana "vlada". * [[Jugoslavija]] se ima izgraditi na demokratskom principu kao državna zajednica ravnopravnih naroda. * Zaključci doneti se imaju odmah formirati posebnim odlukama AVNOJ-a. Kao posebna odluka [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, u odluci br. 7, [[Josip Broz Tito|Josipu Brozu Titu]] je dodeljen naziv "MARŠAL JUGOSLAVIJE" na osnovu predloga koji je postavila slovenačka delegacija na čelu sa dr Josipom Vidmarom. Predsedništvo AVNOJ-a je na svojoj proj sednici [[30. novembra]] [[1943]]. godine jednoglasno prihvatilo predlog slovenačke delegacije da se [[Josip Broz Tito|Titu]] dodeli naziv "MARŠAL JUGOSLAVIJE". == Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije == {{main|Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije}} U odluci [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, Nacionalni komitet je najviši izvršni naredbodavni organ narodne vlasti u Jugoslaviji, preko koga [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]] ostvaruje izvršnu funkciju. Telo koje ima sva obeležja narodne vlasti. Na predlog [[Moša Pijade|Moše Pijade]] imenovani su članovi prvog sastava Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije: * Predsednik i poverenik za narodnu odbranu - [[josip Broz Tito|maršal Josip Broz Tito]] * Prvi potpredsednik NKOJ-a - [[Edvard Kardelj]] * Drugi potpredsednik NKOJ-a - [[Vladislav Ribnikar]] * Treći potpredsednik - [[Božidar Magovac]] * Poverenik za spoljne poslove - dr [[Josip Smodlaka]] * Poverenik za unutrašnje poslove - [[Vlado Zečević|Vlada Zečević]] * Poverenik za prosvetu - [[Edvard Kocbek]] * Poverenik za narodnu privredu - dr [[Ivan Milutinović]] * Poverenik za finansije - [[Dušan Sernec]] * Poverenik za saobraćaj - [[Sreten Žujović]] * Poverenik za narodno zdravlje - dr [[Milivoj Jabrišak]] * Poverenik za socijalnu politiku - dr [[Anton Kržišnik]] * Poverenik za sudstvo - [[Frane Frol]] * Poverenik za ishranu - [[Mile Peruničić]] * Poverenik za građevine - dr [[Rade Pribićević]] * Poverenik za šume i rude - dr [[Sulejman Filipović]] == Predsedništvo AVNOJ-a == Članovi '''Predsedništva AVNOJ-a''' izabrani na drugom zasedanju AVNOJ-a u Jajcu: * Predsednik: dr [[Ivan Ribar]] * Potpredsednici: [[Antun Augustinčić]], [[Dimitar Vlahov]], [[Marko Vujačić]], [[Moša Pijade]] i [[Josip Rus]] * Sekretari: [[Rodoljub Čolaković]] i [[Radonja Golubović]] * Članovi: [[Jakob Rade Avšič]], [[Metodije Andonov Čento]], [[Mihailo Apostolski]], [[Spasenija Babović|Spasenija Cana Babović]], dr [[Vladimir Bakarić]], [[France Bevk]], [[Milan Belovuković]], [[Josip Broz Tito]], dr [[Vaso Butozan]], [[Josip Vidmar]], [[Sreten Vukosavljević]], [[Ante Vrkljan]], dr [[Pavle Gregorić]], [[Maca Gržetić]], [[Nikola Grulović]], [[Milovan Đilas]], [[Sreten Žujović]], [[Vlado Zečević|Vlada Zečević]], [[Josip Jeras]], [[Osman Karabegović]], [[Jevstatije Karamantijević]], [[Edvard Kardelj]], dr [[Vojislav Kecmanović]], [[Boris Kidrič]], [[Ivan Stevo Krajačić]], [[Vicko Krstulović]], [[Pavao Krce]], [[Husnija Kurt]], [[Filip Lakuš]], [[Voja Leković]], dr [[Ljubo Leontić]], [[Franc Leskošek]], [[Božidar Magovac]], dr [[Ante Mandić]], [[Moma Marković]], dr [[Metod Mikuž]], dr [[Niko Miljanić]], [[Vladimir Nazor]], dr [[Blagoje Nešković]], [[Stanko Opačić Ćanica]], [[Nikola Petrović (istoričar)|Nikola Petrović]], [[Vlado Pop-Tomov]], [[Koča Popović]], [[Aleksandar Preka]], dr [[Rade Pribićević]], [[Đuro Pucar Stari]], [[Aleksandar Ranković]], [[Vladislav S. Ribnikar|Vladislav Ribnikar]], dr [[Josip Smodlaka]], dr [[Zlatan Sremec]], [[Petar Stambolić]], [[Luka Stević]], [[Mehmed Sudžuk]], [[Tone Fajfar]], [[Frane Frol]] i [[Andrija Hebrang]]. == Posledice == {{main|Saveznici i Jugoslavija|Teheranska konferencija|Šesta neprijateljska ofanziva}} {{izdvojeni citat|Ovaj nasilni teroristički pokret ne odgovara ni u čemu demokratskim i socijalnim shvatanjima našeg naroda niti njegovom narodnom duhu. Ovakvi pokreti unose samo konfuziju u redove jugoslovenskog naroda i mrve njegov ujedinjeni otpor protiv okupatora i sve više ga upućuju na međusobne borbe — što je osnova politike naših neprijatelja.<ref name="Odluke"/>|Saopštenje Kraljevske jugoslovenske vlade iz Kaira, 5. decembra 1943.}} [[Datoteka:Oslobođena teritorija za vreme drugog zasedanja AVNOJ-a.jpg|minijatura|Oslobođena i poluoslobođena teritorija za vreme Drugog zasedanja AVNOJ-a (29 novembra 1943 godine)]] Sve privremene odluke koje su donete na Prvom zasedanju u [[Bihać]]u su uokvirene na Drugom zasedanju u [[Jajce|Jajcu]]. Jednodušno je odbačena mogućnost ponovnog uspostavljanja Monarhije i određen je kurs novog društva koje se izgrađivalo kroz narodni ustanak. Na drugom zasedanju [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a donesene su odluke kojima je u osnovama završeno stvaranje državne organizacije nove [[Jugoslavija|Jugoslavije]], koja je dobila svoj parlament i vladu. Usvajanjem deklaracije i odluka obezbeđene su tekovine narodnooslobodilačkog rata i onemogućen je povratak na predratno stanje. Drugo zasedanje [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a se održavalo u isto vreme kad i [[Teheranska konferencija]] između [[Franklin Delano Roosevelt|Ruzvelta]], [[Josif Staljin|Staljina]] i [[Winston Churchill|Čerčila]] u [[Iran]]u. Važnim odlukama sa Teheranske konferencije, među kojima je najznačajnija ona da se prizna i pomogne NOP Jugoslavije praktično je počelo građenje nove Jugoslavije. {{izdvojeni citat|Naša politika je da podržavamo sve snage u Jugoslaviji koje se odupiru Nemcima. Prema sadašnjem stanju stvari, mi dajemo partizanskim snagama mnogo veću podršku nego onim pod generalom Mihailovićem, i to iz jednostavnog razloga što je otpor partizanskih snaga protiv Nemaca daleko veći.<ref name="Odluke"/>|IZJAVA RIČARDA LOA PRILIKOM DEBATE U DONJEM DOMU, 8. decembra 1943.}} Neki demokrati su na zapadu procenili da su odluke [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a bile uzurpacija državnih tekovina i državni udar [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] koja se odvojila, stvorila svoju partijsku vojsku i počela da ruši staro društvo. Odlukama [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a se u prvi mah suprostavio engleski premijer [[Winston Churchill|Vinston Čerčil]], zbog odluke o zabrani povratka kralja. Što se tiče [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]], smatrajući da joj je neophodno pribavljanje podrobnih informaciia o jugoslovenskim događajima i partizanskim organizacijama, sovjetska vlada je odlučila da uputi u Jugoslaviju Sovjetsku vojnu misiju, kao što je to već ranije uradila britanska vlada.<ref name="Odluke"/> Kao reakciju na Drugo zasedanje AVNOJ-a, polovinom [[1944]]. predstavnici [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]] (Ravnogorskog pokreta) održali su svoj kongres u selu [[Ba (selo)|Ba]] ([[Svetosavski kongres]]) koji je usvojio rezoluciju potpuno suprotnu deklaraciji koju je formulisao [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]. Velike sile su već presudile na [[Teheranska konferencija|Teheranskoj konferenciji]], tako da je pobeda narodnooslobodilačkog bloka postalo samo pitanje vremena. [[Treće zasedanje AVNOJ-a]] (poslednje) održano je u oslobođenom [[Beograd]]u polovinom [[august|avgusta]] [[1945]]. godine. Nakon rata, narodi Jugoslavije su datum [[29. 11.|29. novembar]] slavili kao državni praznik, a na novom grbu [[Jugoslavija|Jugoslavije]] stajalo je urezano [[29. 11.|29. novembar]] [[1943]]. == Literatura == {{Wikisource|Deklaracija drugog zasedanja AVNOJ-a}} * Branko Petranović, Revolucionarna smena vlasti (1942-1945), Beograd, 1973 * Slobodan Nešović, Branko Petranović, AVNOJ i Revolucija, Beograd, 1984. * Veselin Đuretić, Vlada na bespuću, Beograd, 1982. * Drugi svetski rat-Tom 2, Ljubljana, 1980. * Istorijska čitanka, Sarajevo, 1957. * Veliki dani-svedočanstva o Republici, Zagreb, 1958. == Izvori == {{Izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Second session of AVNOJ}} * [http://www.uciteljneznalica.org/upload/ebook/990_AVNOJ.%20Deklaracija%20Drugog%20zasedanja%20AVNOJ-a,%201943.pdf Deklaracija Drugog zasedanja AVNOJ-a 1943.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304103622/http://www.uciteljneznalica.org/upload/ebook/990_AVNOJ.%20Deklaracija%20Drugog%20zasedanja%20AVNOJ-a,%201943.pdf |date=2016-03-04 }} * [https://www.znaci.org/00001/138_60.pdf Odluke Drugog zasedanja AVNOJ-a i reakcije na njih], Jugoslavija 1918-1988, Tematska zbirka dokumenata (znaci.net). {{Drugi svetski rat u Jugoslaviji}} [[Kategorija:NOB u 1943.]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] [[Kategorija:Jajce]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] qi436ql4oa17ecvuh9dtqkc0ie7tyqx 10 31916 42589011 40950968 2026-05-07T16:13:42Z Edgar Allan Poe 29250 42589011 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Ukrajina | flag alias = Flag of Ukraine.svg | flag alias-1918 = Flag of Ukrainian People's Republic 1917.svg | flag alias-1991 = Flag of Ukraine (1991–1992).svg | flag alias-1991b = Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1949–1991).svg | flag alias-army = Ensign of the Ukrainian Ground Forces.svg | flag alias-military=Ensign of the Ukrainian Armed Forces.svg | flag alias-marines=Flag of the Ukrainian Naval Infantry.png | flag alias-coast guard=Sea Guard Ensign of Ukraine (dress).svg | flag alias-naval = Naval Ensign of Ukraine.svg | flag alias-naval-1918 = Naval Ensign of Ukraine 1918 July.svg | flag alias-air force = Ensign of the Ukrainian Air Force.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1918 | var2 = naval-1918 | var3 = 1991 | var4 = 1991b | redir1 = UKR | related1 = Ukrajinska Narodna Republika | related2 = Zapadnoukrajinska Narodna Republika | related3 = Ukrajinska SSR </noinclude> }} 0jjd6uzgp3efzfruak8gsf1ujsghcva 0 48717 42589037 42454487 2026-05-07T16:52:08Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Azerbejdžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] 42589037 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Emblem of the Transcaucasian SFSR (1930-1936).svg|thumb|right|250px|Grb Transkavkaske SFSR 1923—1936]] '''Grb [[Transkavkaska SFSR|Transkavkaske SFSR]]''' je usvojen od strane vlade Zakavkaske SFSR i bio je u upotrebi sve do 1936. kada se ova SFSR raspala na [[Armenska SSR|Armensku SSR]], [[Šablon:Country data Azerbejdžan|Azerbejdžansku SSR]] i [[Gruzijska SSR|Gruzijsku SSR]]. Grb se ne temelji na [[grb Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika|grbu SSSR-a]] kao većina ostalih grbova sovjetskih republika. Grb je napravljen u obliku zvijezde i kombinira elemente tri glavne grupe u Transkavkaskoj SFSR [[Jermeni|Armenaca]], [[Azeri|Azera]] i [[Gruzijci|Gruzijaca]], kao i simbole [[islam]]a i [[komunizam|komunizma]]. == Povezano == * [[Grb Armenske SSR]] * [[Grb Azerbejdžanske SSR]] * [[Grb Gruzijske SSR]] * [[Zastava Zakavkaske Socijalističke Federativne Sovjetske Republike]] {{Grbovi Sovjetskih republika}} [[Kategorija:Grbovi Sovjetskog Saveza|Zkavkaska SFSR]] [[Kategorija:Historija Armenije]] [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] [[Kategorija:Historija Gruzije]] qr0gkbx4vjgrhb5hwne5nro38jdw3c8 10 54256 42589009 42431292 2026-05-07T16:10:28Z Vipz 151311 42589009 wikitext text/x-wiki [[{{{1}}}, {{{2}}}|{{{1}}}]], {{#ifeq: {{{2}}} | Georgia | [[Georgia (država SAD)|Georgia]] | [[{{{2}}}]] }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni za države]] </noinclude> gdkph4ebzttx6zpe391k2tbc2xnjhc0 0 54589 42588944 42443082 2026-05-07T16:02:46Z Alekol 2231 /* Historija */ 42588944 wikitext text/x-wiki '''Đeram''' ili '''Stari Đeram''', je jedan od [[beograd]]skih i [[Zvezdara|zvezdarskih]] krajeva. Administrativno je podeljen između [[MZ Vukov Spomenik]] (njen istočni deo) i MZ Smederevski Đeram (sa južne strane Bulevara, vidi dole). Đeram se graniči sa krajevima: [[Crveni Krst (Beograd)|Crveni Krst]] (jugozapad), [[Lipov Lad]] (jugoistok), [[Lion]] (istok), [[Bulbulder]] i [[Slavujev Venac]] na severu. Nekada je istočni deo MZ "Vukov Spomenik" bio posebna MZ "Stari Đeram".<ref>Na jednom spisku mesnih zajednica Zvezdare iz 1978. navodi se i "Stari Đeram", sa sedištem u Bulevaru Revolucije 95</ref> == Ime == Kraj je nazvan po [[đeram|đermu]], vrsti [[bunar]]a. == Karakteristike == Naselje je uglavnom stambeno, komercijalni deo je uz Bulevar. Glavna karakteristika kraja je pijaca Đeram, čije je pokrivanje planirano. == Historija == Danas tek neformalni kraj, Stari Đeram je neko vreme bio jedna od beogradskih opština. Prelaskom sa reona na opštine, Peti reon je 1952-3. podeljen na opštine Stari Đeram i Zvezdara, da bi 1.1.[[1957]]. Stari Đeram bio priključen Zvezdari. Danas je sa jugozapadne strane Bulevara preostala MZ Smederevski Đeram. U Bulevaru kralja Aleksandra 174 nalazila se između dva rata fabrika obuće "Boston AD".<ref>[https://sacuvajmozelenuzvezdaru.org/2022/04/15/boston-na-zvezdari/ Boston na Zvezdari], sacuvajmozelenuzvezdaru.org April 15, 2022 </ref><ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_77A524AED6CE4DEFD5566E639CCA40C7/1926/b024?fullscreen#page/17/mode/1up Ilustrovani list, 1926 - br. 24, str. 17], digitalna.nb.rs</ref> == MZ Smederevski Đeram == "Smederevski Đeram" je jedna od 17 mesnih zajednica Zvezdare, nalazi se sa južne strane Bulevara, nasuprot pijace. Granice su joj: Bulevar Kralja Aleksandra, nekada Revolucije (prema severoistoku i MZ "Vukov Spomenik", čiji je istočni deo nekada bila MZ "Stari Đeram" i prema MZ "Slavujev Potok"), ul. [[Bregalnica|Bregalnička]] (jugoistok, [[MZ Lipov Lad]]), ulice [[Žiča|Žička]] i [[Stevan Šupljikac|Vojvode Šupljikca]], bivša [[Žarko Zrenjanin|Žarka Zrenjanina]] (jugozapad, opština [[Vračar]]). Broj stanovnika ove MZ je 2465, prema popisu iz 2002. == Fusnote == {{reflist}} {{Zvezdara}} {{Beogradska naselja}} [[Kategorija:Zvezdara]] p122eitmqk20wo72ziwfysprcwhmfty 0 67066 42589167 42586682 2026-05-07T16:58:06Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589167 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:State of balkania.png|thumb|Balkanija: [[Srbija]] (žuto), [[Kosovo]] (crveno) i [[Crna Gora]] (plavo).]] '''Balkanija''' je naziv predložene države na [[Balkan]]u, za koju se zalagao kosovski političar [[Adem Demaći]] od 1993. godine.<ref>{{Cite web |title=BALKANIA - TO BE OR NOT TO BE |url=http://www.aimpress.ch/dyn/trae/archive/data/199703/70330-005-trae-pri.htm |access-date=2009-10-19 |archive-date=2021-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211225224544/http://www.aimpress.ch/dyn/trae/archive/data/199703/70330-005-trae-pri.htm |dead-url=yes }}</ref> Balkanija je zamišljena kao alternativa za [[srpsko-albanski sukob]], a ostvarila bi se transformisanjem [[savezna Republika Jugoslavija|treće Jugoslavije]] u demokratsku konfederaciju koju čine [[Srbija]], [[Kosovo]] i [[Crna Gora]].<ref>{{Cite web |url=http://www.bbnet.org/bdnet/elections/eng/1031demaci.htm |title=Demaci in Belgrade |access-date=2009-10-19 |archive-date=2023-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702004402/https://www.stylebrands.co.uk/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.ex-yupress.com/danas/danas66.html Interview: Adem Demaci, the best known Albanian political prisoner in the former Yugoslavia]</ref> Predlog je prestao da bude aktuelan kada su, između [[2003]]. i [[2008]]. godine, sva tri entiteta proglasila punu nezavisnost. == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Politika Crne Gore]] [[Kategorija:Politika Kosova]] [[Kategorija:Historija Kosova]] [[Kategorija:Predložene države i teritorije]] qeb56a7ut5xzgb4hev70fq7py80r00f 0 67202 42589183 42586058 2026-05-07T16:58:29Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589183 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Илија Гарашанин.jpg|thumb|[[Ilija Garašanin]]]] '''Načertanije''' (''nacrt'') je nekadašnji tajni „program [[Spoljni odnosi Srbije|spoljašne]] i nacionalne [[politika|politike]] [[Kneževina Srbija|Srbije]]“<ref>Prema podnaslovu samog Načertanija.</ref>, koji je krajem [[1844]]. godine napisao [[ministar]] unutrašnjih dela [[Ilija Garašanin]] (1812–1874) za [[knez]]a [[Aleksandar Karađorđević (knez)|Aleksandra Karađorđevića]] (1842–1858).<ref name="Encyclopedia of Eastern Europe">{{Cite web |title=''Načertanije'', Encyclopedia of Eastern Europe |url=http://www.questiaschool.com/read/106918273?title=N%3A%20Na%C4%8Dertanije |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091009071152/http://www.questiaschool.com/read/106918273?title=N%3A%20Na%C4%8Dertanije |dead-url=yes }}</ref> Prvi put je u celosti objavljen [[1906]]. godine. Prema Načertaniju, Srbija je trebalo da radi na oslobađanju [[pravoslavaca]] i ostalih [[Slaveni|Slovena]] i na pripajanju oblasti [[Bosna|Bosne]], [[Hercegovina|Hercegovine]], [[Crna Gora|Crne Gore]] i severne [[Albanija|Albanije]] (što je podrazumevalo [[Kosovo|Kosovo i Metohiju]]<ref name="Čedomir Popov">{{Cite web |title=Čedomir Popov, Velika Srbija — stvarnost i mit |url=http://www.ojkrajino.com/knjige/VELIKA%20SRBIJA%20-%20AKADEMIK%20CEDOMIR%20POPOV.pdf |access-date=2009-10-21 |archivedate=2011-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717140241/http://www.ojkrajino.com/knjige/VELIKA%20SRBIJA%20-%20AKADEMIK%20CEDOMIR%20POPOV.pdf |deadurl=yes }}</ref>), tada u sastavu [[Otomansko Carstvo|Osmanskog carstva]], te [[Srem]]a, [[Bačka|Bačke]] i [[Banat]]a, tada u sastavu [[Austro-Ugarska|Austrougarske]]. Glavna [[propaganda|propagandna]] aktivnost Srbije bi se zasnivala na pripremanju stanovništva ovih oblasti na sjedinjenje sa Srbijom.<ref name="Encyclopedia of Eastern Europe"/> Prema Garašaninu, Srbija polaže „sveto [[Istorijsko pravo|pravo istoričesko]]“ na ove zemlje, koje se temelji na [[Dušan Nemanjić|Dušanovom]] [[Dušanovo carstvo|Srpskom carstvu]] iz [[14. vijek|14. veka]]. Prema Gligorovu, osnovno zapažanje Načertanija o [[Srpsko-ruski odnosi|srpsko-ruskim odnosima]] može se izraziti ovako: [[Rusija]] nikada neće služiti srpskim interesima, dok će uvek težiti da Srbija služi njenim interesima.<ref>http://pescanik.net/nacertanije-danas/</ref> == Nastanak == Značajan uticaj na nastanak Načertanija imala je [[velika emigracija]], politička elita [[Poljska|Poljske]], izbegla iz zemlje nakon neuspelog [[novembarski ustanak|novembarskog ustanka]] protiv [[Ruska imperija|Ruske imperije]] [[1830]]. godine. Ova mnogobrojna i politički uticajna emigracija je, vođena istaknutim diplomatom, knezom [[Adam Čartorijski|Adamom Čartorijskim]] (1770–1861), formirala svoje centre u [[London]]u, a posebno [[Pariz]]u (u čuvenom [[Hotel Lambert|Hotelu „Lambert“]]), radi podsticanja anti-ruske i anti-austrijske delatnosti širom Evrope.<ref name="Čedomir Popov"/> Čartorijski početkom [[1840e|1840]]-ih šalje na [[Balkan]] i u Tursku nekoliko misija. Uputio je u Srbiju [[1843]]. godine posebnog izaslanika, [[Čeh]]a [[František Zah|Františeka Zaha]] (1807–1892), sa planom koji je imao da predoči Iliji Garašaninu, istaknutoj ličnosti tadašnjeg [[ustavobranitelji|ustavobraniteljskog]] režima.<ref name="Čedomir Popov"/> Zahov plan je predviđao oslobođenje i ujedinjenje [[Južni Slaveni|Južnih Slovena]], koji bi potom pomogli oslobođenje [[Poljska|Poljske]] od austrijske i ruske vlasti.<ref name="Encyclopedia of Eastern Europe"/> Plan poljske emigracije uobličen u Zahovom ''Planu za slovensku politiku Srbije'' sastojao se u tome da malu srpsku kneževinu pretvori u političko i vojno središte odakle bi krenule akcije za oslobađanje i ujedinjavanje Južnih Slovena – Srba, [[Hrvati|Hrvata]] i [[Bugari|Bugara]]. Zazirući od mogućnosti deobe evropskog dela Turske između Rusije i Austrije, Zah se zalagao za stvaranje države Južnih Slovena, nezavisne spram obe pomenute sile. Za takav državotvorni poduhvat se uzdao u podršku zapadnih sila, pre svega Francuske i Engleske.<ref name="Čedomir Popov"/> Zahov dokument je zamišljen kao "Plan stvaranja zajedničke države Južnih Slovena, oslobođenih iz ropstva Austrije i Turske, snagom srpske države".<ref name="Budo Dragović">[http://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/cg_u_xix_vijeku/odnosi_cg_i_srbije_u_xix_i_xx_vijeku.htm Budo Dragović: Odnosi Crne Gore i Srbije u XIX i XX vijeku]</ref> Garašanin je, na osnovu Zahovog Plana, tokom [[1844]]. sačinio svoje Načertanije, „program spoljašne i nacionalne politike Srbije“, sa oko 90% jednostavno preuzetog teksta<ref name="Encyclopedia of Eastern Europe"/>. U nekim delovima prerađujući Zahov nacrt, Garašanin je zamislima o jugoslovenskoj državi, pretpostavio ujedinjenje „svih naroda srpskih“:<ref>{{Cite web |title=Sa Načertanijem na pragu XXI veka |url=http://www.tvrdjava.org/casopis/index.php?option=com_content&view=article&id=58&Itemid=92 |access-date=2009-10-21 |archivedate=2009-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626093213/http://www.tvrdjava.org/casopis/index.php?option=com_content&view=article&id=58&Itemid=92 |deadurl=yes }}</ref> [[Datoteka:František Zach.jpg|thumb|[[František Zah]], tvorac prvobitnog Načertanija]] {{izdvojeni citat|Dviženije i talasanje među Slavenima počelo je već, i zaista će kroz stoleća trajati. Serbija dakle treba da ovo dviženje, a i rolu ili zadatak, koi će ona u tom dviženju za izvršenje imati, vrlo dobro pozna. Ako dakle Serbija dobro projesa šta je ona sad? u kakvom se položaju naodi? i kakvi nju narodi okružavaju? — to se mora uveriti o tome, da je ona još mala, da u ovom stanju zaostati nesme, i da ona samo u sojuzu sa ostalim južnim slavenima u svetu ovom budućnost i zadatak za izpunjenje imati može i ima. Iz ovog poznanja proističe kao osnovna čerta i temelj srpske politike, da ona mora biti južno slavenska.|Zahov Plan}} {{izdvojeni citat|Dviženije i talasanje među Slavenima počelo je već i zaista nikad prestati neće. Srbija mora ovo dviženije a i rolu ili zadatak, koji će ona u tom dviženiju za izvršenje imati, vrlo dobro upoznati. Ako Srbija dobro projesapi šta je ona sad? u kakvom se položeniju nalazi? i kakvi nju narodi okružavaju? to se ona mora uveriti o tome, da je ona još tako mala, da u ovom stanju ostati ne sme, i da ona samo u sojuzu sa ostalim okružavajućim je narodima za postići svoju budućnost svoj zadatak imati mora. Iz ovog poznavanja proističe čerta i temelj srpske politike, da se na ne ograničava na sadašnje njene granice, no da teži sebi priljubiti sve narode srpske koji ju okružavaju.|Garašaninovo Načertanije}} Ovakav prerađen Nacrt Garašanin je predao početkom [[1845]]. godine knezu [[Aleksandar Karađorđević (knez)|Aleksandru Karađorđeviću]]. == Sadržaj == [[Datoteka:Pashaluk of Belgrade and teritorial annexion in 1833.png|thumb|desno|[[Kneževina Srbija]] u Garašaninovo vreme.]] Ilija Garašanin je pravio nacrt o budućoj srpskoj državi koja bi najpre obuhvatala: Kneževinu Srbiju, Bosnu, Hercegovinu, Crnu Goru i Severnu Albaniju. Borba za prisajedinjenje ovih oblasti bila bi vođena postepenim otkidanjem otomanskih teritorija, u procesu nezaustavljivog propadanja carstva.<ref name="Čedomir Popov"/> Garašanin je sistematski izostavljao pridev „jugoslovenski“ koji se nalazio u Zahovom planu, menjajući ga sa „srpski“.<ref name="Encyclopedia of Eastern Europe"/> Takođe, Zahov zaključak da Srbija mora postati „jezgro buduće Južnoslovenskog carstva“ Garašanin menja sa „budućeg Srpskog carstva“. Međutim, za razliku od Garašanina, Zah je naglašavao da Srbija ne može biti uspešna dok ne uključi Hrvate i prizna ih kao jednake, što je Garašanin izostavio iz svog programa.<ref name="Encyclopedia of Eastern Europe"/> Garašanin je izbrisao čitavo Zahovo poglavlje o odnosu sa [[Hrvati]]ma, koje naglašava da su oni „jedan i isti narod“ koji govori isti jezik pisan sa dva pisma.<ref name="Encyclopedia of Eastern Europe"/> Neki srpski istoričari smatraju da je Garašanin iz Načertanija izostavio Hrvate iz podozrenja na poljske namere da preko njih prošire uticaj [[katolička crkva|Katoličke crkve]] na južnoslovenski svet.<ref name="Čedomir Popov"/> == Sprovođenje == [[Datoteka:Map of the Serb population, 1862, H. Thiers.png|thumb|desno|[[Velika Srbija]] po francuskoj mapi iz [[1862]]. godine.]] Iako tajni dokument, Garašaninovo Načertanije je bilo zvaničan program dve srpske vlade - kneza Aleksandra Karađorđevića i kneza Mihaila Obrenovića. [[František Zah]] postaje u Srbiji ministar [[vojska|vojske]], a kasnije [[đeneral]] i načelnik srpskog [[generalštab]]a.<ref>{{Cite web |title=Đeneral František Aleksander Zah |url=http://www.va.mod.gov.rs/cms/view.php?id=3844 |access-date=2009-10-21 |archivedate=2015-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216013306/http://www.va.mod.gov.rs/cms/view.php?id=3844 |deadurl=yes }}</ref> Utemeljujući novu [[Spoljni odnosi Srbije|spoljnu politiku]], Srbija napušta isključivu orijentaciju prema Rusiji, velikoj sili koja je bila neposredno zainteresovana za Balkan.<ref>[http://www.znanje.org/i/i21/01iv04/01iv0418/str5.html ″Načertanije″. Spoljna politika ustavobranitelja.]</ref> Garašanin je za vreme kneza Aleksandra Karađorđevića bio pristalica borbe za [[Velika Srbija|Veliku Srbiju]]. Kasnije, kao ministar spoljnih poslova [[Mihailo Obrenović|kneza Mihaila]] (1860–1868), Garašanin je evoluirao prema [[Jugoslavija|jugoslovenskom]] rešenju, uspostavljajući veze sa jugoslovenskim pokretom u Hrvatskoj (biskupom [[Štrosmajer]]om) i bugarskim revolucionarnim organizacijama.<ref name="Čedomir Popov"/> Knez [[Mihailo Obrenović]] je sa bugarskim emigrantima u [[Bukurešt]]u [[14. 1.|14. januara]] [[1867]]. zaključio Bukureštanski ugovor o zajedničkoj državi Srba i Bugara. Austrija je saznala, tajno pribavila i poverljivo arhivirala Garašaninovo Načertanije [[1883]]. godine.<ref name="Budo Dragović"/> == Objavljivanje == Srpska javnost je upoznata sa postojanjem Načertanija kratkim tekstom [[Milan Milićević|Milana Milićevića]] u „Pomeniku“ znamenitih ljudi srpskoga naroda novijeg doba [[1888]]. godine. Celovit tekst “Načertanija” prvi put je objavio istoričar [[Milenko Vukićević]], u časopisu „Djelo“, [[1906]]. godine, pod naslovom „Program spoljnje politike Ilije Garašanina na koncu 1844. godine“. O Zahovoj ulozi u pisanju Načertanija saznalo se tek kada je srpski istoričar [[Dragoslav Stranjaković]] (1901-1966) objavio dve stručne rasprave o tome, analizirajući tekstove Načertanija Františeka Zaha i Ilije Garašanina, prema rukopisima u Garašaninovoj zaostavštini.<ref name="Budo Dragović"/> == Savremena tumačenja == Danas se često smatra da je Garašaninovo Načertanije "program stvaranja [[Velika Srbija|Velike Srbije]]",<ref name="Budo Dragović"/> to jest idejna osnova srpskog iredentizma u južnoslovenskim zemljama.<ref>Hehn, Paul N. “The Origins of Modern Pan-Serbism: The 1844 Načertanije of Ilija Garašanin, an Analysis and Translation.” East European Quarterly 9, no. 2 (1975): 153–71.</ref><ref>Jelavich, Charles. “Garašanin's Načertanije und das grosserbische Programm.” Südostforschungen 27 (1968): 153–71.</ref><ref>{{Cite web |title=Dženana Efendić Semiz, SRPSKA AGRARNA REFORMA I KOLONIZACIJA 1918. GODINE |url=http://www.hic.hr/books/jugoistocna-europa/semiz.htm |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214002608/http://www.hic.hr/books/jugoistocna-europa/semiz.htm |dead-url=yes }}</ref> Savremeni nemački istoričar [[Holm Sundhaussen|Holm Zundhausen]] smatra da je ostvarenje programa iz 1844. moralo, pre ili kasnije, da dovede do sukoba dva principa legitimisanja teritorijalnih zahteva: prava na [[samoopredjeljenje|samoopredeljenje]] naroda i „istorijskog prava“. Obnova Dušanovog carstva uključivala je pripajanje teritorija na kojima srpsko stanovništvo ne čini većinu i pa se pretenzije na njih nisu mogle pravdati pravom na samoopredeljenje. Srpski ideolozi su stoga uveli argument da su turska vladavina i demografske promene do kojih je došlo bile „nepravedne“, čime je trebalo pomiriti „istorijsko pravo“ i pravo na samoopredeljenje.<ref>[http://www.danas.rs/vesti/feljton/ujedinjena_omladina_budi_novi_patriotizam.24.html?news_id=143572 Holm Zundhausen, Ujedinjena omladina budi novi patriotizam]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Reference == {{Izvori|2}} == Vanjske veze == * [http://www.rastko.rs/istorija/garasanin_nacertanije.html Test Načertanija na sajtu Rastko] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Dokumenti]] [[Kategorija:1844.]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Srpski iredentizam]] m4cq02fanosjggrbjt6dq72dao11gop 0 70314 42589105 42376787 2026-05-07T16:55:51Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Italije]] 42589105 wikitext text/x-wiki '''Borgheseov puč''' je pokušaj [[neofašizam|neofašističkih]] snaga da preuzmu vlast u [[Italija|Italiji]] u noći 7. na [[8. 12.]] [[1970]]. godine. == Zavjerenici == Idejni pokretač ovog puča je bio princ [[Julio Valerio Borghese]] koji tijekom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] postaje najprije talijanski ratni heroj, a potom [[ratni zločin]]ac zbog mučenja i pogubljenja civila. Nezadovoljan neaktivnošću profašističke stranke [[Movimento Sociale Italiano]] u rujnu 1968 godine osniva stranku [[Fronte nacionale]] uz pomoč koje pokušava izvršiti državni udar. Njegovi saveznici tijekom ove zavjere su [[masonstvo|masonska]] loža P-2 ("Propaganda due"), [[sicilijanska mafija]], šef talijanske vojne tajne službe i vrlo vjerovatno tadašnji talijanski ministar obrane. Stajalište [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a po pitanju ove zavjere je bilo dvojbeno pošto ju [[CIA]] podržava, dok se američka ambasada u Rimu tome protivi. == Plan zavjerenika == Puč je trebao započeti osvajanjem zgrade ministarstva obrane u Rimu gdje se nalazilo nekoliko stotina automatskih pušaka koje su trebale poslužiti za naoružavanje zavjerenika koji nisu pripadnici vojske. Nedugo po odnošenju naoružanja manji regularni vojni odred je trebao zauzeti zgradu [[radiotelevisione Italiana|talijanske državne televizije]], dok su istovremeno pripadnici mafije iz [[Palermo|Palerma]] trebali izvršiti ubojstvo ministra unutrašnjih poslova, masonska loža P-2 organizirati otmicu predsjednika republike. Navodno zbog pritiska iz [[Sjedinjene Američke Države|Washingtona]] koji zahtjeva da po izvršenom udaru na vlast mora doći civilna osoba pa za dužnost budućeg predsjednik je izabran [[Giulio Andreotti]]. Kao potpora ovom preuzimanju vlasti u Rimu bile su zamišljene pomoćne akcije u drugim talijanskim gradovima. == [[7. 12.]] [[1970]]. == Dok je samo osvajanje zgrade ministarstva obrane izvršeno po planu sve ostalo se ubrzo počelo raspadati. Planirano iznošenje 200 automatskih pušaka tijekom popodneva se zbog malenog broja zavjerenika i nužne pažnje odužilo do pola noći. Takav razvoj događaja je proizveno paniku među vođama zavjere koji izdaju naređenje o obustavi puča u trenutku kada je odred od 187 vojnika već ušao u Rim i nalazio se na manje od 500 metara od zgrade televizije. Dodatni razlog za obustavu puča je bilo njegovo potpuno neotkrivanje tako da je trebalo samo vratiti oružje natrag u zgradu ministarstva obrane što je izvršeno s izuzetkom jednog pištolja od petero ukradenih pištolja. == Otkriće == Kako je broj sudionika zavjere bio nekoliko tisuća potpuno se podrazumjevalo da tajna o njemu neće biti dugo skrivena. Trebalo je ipak 3 mjeseca do izlaska cijele priče u javnost kada javnu tužitelj podiže tužbu radi pokušaja državnog udara. U suđenjima koja traju dvije godine s jedinim konkretnim dokazom puča nestalim pištoljem svi optuženi su oslobođeni riječima suca: :"Svi ti starci od šesdeset godina su živjeli u nekom svom svijetu". == Uništenje dokaza == Nezadovoljan rezultatom suđenja zamjenik tajne vojne službe je nastavio istragu i sklopio potpunu sliku zavjere 1974. godine. Znajući da mu je nadređeni zavjerenik on svoj dosje predaje tadašnjem ministru obrane Guliu Andreottiju, koji po svojim kasnijim vlastitim riječima s popisa zavjerenika briše veći broj osoba jer one nisu važne za otkriće cjelokupne zavjere. Talijanska sudska trakavica ovog slučaja traje više od 25 godina zbog raznih novih dokaza koji su se tijekom vremena pojavljivali. 1998. godine su definitivno svi zavjerenici proglašeni slobodnima. Neki zbog navodne nevinosti,a neki zbog zastare slučaja. == Postfestum == Princ Valerio Borghese koji je dao ime cijelom ovom puču nakon njegovog neuspjeha bježi u [[Španija|Španjolsku]] gdje umire iznenada prije navršene sedamdesete godine. Gulio Andreotti je postao 7 puta [[premijer Italije]], a tijekom 2002 godine on biva osuđen na 20 godina zatvora zbog mafijaškog ubojstva novinara Pecorellija. Tijekom kasnijeg žalbenog postupka ova je presuda poništena. Ukidanjem državne tajne na dio američkih dokumenata povezanih s ovim događaje postalo je jasna upletenost američkog predsjednika [[Richard Nixon|Richarda Nixona]] u ovaj puč pošto je o njegovoj organizaciji i svim drugim vezanim događajima bio redovno obavještavan od CIA agenata. Dokumente u vezi s tim je u Italiji izdao list La Repubblica u decembru 2004. godine. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1970.]] [[Kategorija:Pučevi]] [[Kategorija:Politička historija Italije]] [[Kategorija:Italijanski fašizam]] [[Kategorija:Historija Rima]] kmzl8x2gxvhxtcg8shm5sta4gvb2hct 0 71283 42589061 42505836 2026-05-07T16:52:50Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589061 wikitext text/x-wiki {{for|sastanak vodstva [[SKJ]] 1971. na kojoj je osuđen [[MASPOK]]|Sjednica u Karađorđevu}} '''Sastanak u Karađorđevu''' je održan u [[mart]]u [[1991]]. godine u [[Karađorđevo|Karađorđevu]] ([[Vojvodina]], [[SR Srbija]]) između predsednika Hrvatske [[Franjo Tuđman|Franje Tuđmana]] i predsednika Srbije [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] o tadašnjoj situaciji u [[SFRJ]]. Tačni detalji tog sastanka nikad nisu objavljeni javnosti, ali je [[Dušan Bilandžić]], hrvatski istoričar i Tuđmanov savetnik koji je prisustvovao sastanku, kasnije objavio knjigu u kojoj tvrdi da je „''suština sastanka bila podela Bosne i Hercegovine''“.<ref>{{Cite web |title=Akademik Dušan Bilandžić postao hrvatski Savo Štrbac? |url=http://amac.hrvati-amac.com/index.php?option=com_content&task=view&id=196&Itemid=83 |access-date=2010-01-11 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726133822/http://amac.hrvati-amac.com/index.php?option=com_content&task=view&id=196&Itemid=83 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Priznanje Buliću i Bilandžiću |url=http://www.algoritam.hr/novosti.asp?id=1068&p=vijest |access-date=2010-01-11 |archivedate=2015-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150920033516/http://www.algoritam.hr/novosti.asp?p=vijest&id=1068 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Dušan Bilandžić: Kameleon za sva vremena |url=http://www.zamirzine.net/spip.php?article4100 |access-date=2010-01-11 |archivedate=2007-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071028131612/http://www.zamirzine.net/spip.php?article4100 |deadurl=yes }}</ref> Milošević je na tim pregovorima zahtevao sve teritorije na kojima su Srbi imali većinu. To je uključivalo npr. istočnu i zapadnu BiH. Tuđman i njegovo vođstvo su tražili prvenstveno zapadnu Hercegovinu gde su Hrvati imali većinu. Između takve proširene Hrvatske i proširene Srbije bi trebala biti mala muslimanska državica.<ref name="cas">{{eng icon}} {{cite web |date=2007 |url = http://www.cas.sc.edu/geog/hrl/Hazard_Pubs/2004_TheClashOfGovernmentalities.pdf|title = Sukob vlada:Raspored i povrat Bosne i HercegovineS:|format = PDF|Izdavač = United States National Science Foundation award number BCS 0137106| accessdate = 30. 09. 2007. | last= Dr. Gerard Toal and Dr. Carl Dahlman|quote= Ali za razliku od zahtjeva bosanskih Srba o demografskoj dominaciji i samoodređenju, hrvatski nacionalisti su tražili kako dobiti teritorij na većinom povijesnim zahtjevima za zapadnom Hercegovoinom, i teritorij kojim bi povećali južni dio Hrvatske uključivanjem većeg dijela južne Bosne.Ti su planovi razmatrani 1991 od strane Tuđmana i Miloševića u Karađorđevu te je dogovorena prividna podjela BiH.Za tu prigodu ,Milošević je zahtijevao većinu istočne i zapadne Bosne, a Tuđman je bio voljan odustati od Hrvatskih krajeva sjeverne Bosne za njegove interese. Između tih teritorija bi se smjestila muslimanska tampon država. }}</ref> [[Dobrica Ćosić]], predsednik [[SRJ|Savezne republike Jugoslavije]], u oktobru [[1992]]. godine u [[Ženeva|Ženevi]] sa Tuđmanom potpisuje sporazum o zameni teritorija i „humanom preseljavanju stanovništva“.<ref>[http://www.pescanik.info/content/view/3198/61/ Postupak protiv Dobrice Ćosića]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ratko Mladić: Milošević nije za jedinstvenu državu |url=http://www.virtualno.com/6229_Ratko-Mladji-Miloevi-nije-za-jedjinstvenu-djravu.html |access-date=2010-01-11 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212804/http://www.virtualno.com/6229_Ratko-Mladji-Miloevi-nije-za-jedjinstvenu-djravu.html |dead-url=yes }}</ref> Neki u ovome vide konkretizaciju prethodnog dogovora o podeli Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |title=ĆOSIĆ I DANAS SUVERENO VLADA SRBIJOM |url=http://www.bosnjaci.net/prilog.php?pid=33665 |access-date=2010-01-11 |archive-date=2015-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414065457/http://bosnjaci.net/prilog.php?pid=33665 }}</ref> == Izvori == {{reflist|2}} [[Kategorija:Rat u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Srpski iredentizam]] [[Kategorija:Hrvatski iredentizam]] [[Kategorija:Hrvatsko-srpski odnosi]] [[Kategorija:Srpska politička istorija]] [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Istorija Vojvodine u savremenom dobu]] 3mbutv6vi1s65wg1hn0n9ezytqz2jws 42589193 42589061 2026-05-07T16:58:51Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589193 wikitext text/x-wiki {{for|sastanak vodstva [[SKJ]] 1971. na kojoj je osuđen [[MASPOK]]|Sjednica u Karađorđevu}} '''Sastanak u Karađorđevu''' je održan u [[mart]]u [[1991]]. godine u [[Karađorđevo|Karađorđevu]] ([[Vojvodina]], [[SR Srbija]]) između predsednika Hrvatske [[Franjo Tuđman|Franje Tuđmana]] i predsednika Srbije [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] o tadašnjoj situaciji u [[SFRJ]]. Tačni detalji tog sastanka nikad nisu objavljeni javnosti, ali je [[Dušan Bilandžić]], hrvatski istoričar i Tuđmanov savetnik koji je prisustvovao sastanku, kasnije objavio knjigu u kojoj tvrdi da je „''suština sastanka bila podela Bosne i Hercegovine''“.<ref>{{Cite web |title=Akademik Dušan Bilandžić postao hrvatski Savo Štrbac? |url=http://amac.hrvati-amac.com/index.php?option=com_content&task=view&id=196&Itemid=83 |access-date=2010-01-11 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726133822/http://amac.hrvati-amac.com/index.php?option=com_content&task=view&id=196&Itemid=83 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Priznanje Buliću i Bilandžiću |url=http://www.algoritam.hr/novosti.asp?id=1068&p=vijest |access-date=2010-01-11 |archivedate=2015-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150920033516/http://www.algoritam.hr/novosti.asp?p=vijest&id=1068 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Dušan Bilandžić: Kameleon za sva vremena |url=http://www.zamirzine.net/spip.php?article4100 |access-date=2010-01-11 |archivedate=2007-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071028131612/http://www.zamirzine.net/spip.php?article4100 |deadurl=yes }}</ref> Milošević je na tim pregovorima zahtevao sve teritorije na kojima su Srbi imali većinu. To je uključivalo npr. istočnu i zapadnu BiH. Tuđman i njegovo vođstvo su tražili prvenstveno zapadnu Hercegovinu gde su Hrvati imali većinu. Između takve proširene Hrvatske i proširene Srbije bi trebala biti mala muslimanska državica.<ref name="cas">{{eng icon}} {{cite web |date=2007 |url = http://www.cas.sc.edu/geog/hrl/Hazard_Pubs/2004_TheClashOfGovernmentalities.pdf|title = Sukob vlada:Raspored i povrat Bosne i HercegovineS:|format = PDF|Izdavač = United States National Science Foundation award number BCS 0137106| accessdate = 30. 09. 2007. | last= Dr. Gerard Toal and Dr. Carl Dahlman|quote= Ali za razliku od zahtjeva bosanskih Srba o demografskoj dominaciji i samoodređenju, hrvatski nacionalisti su tražili kako dobiti teritorij na većinom povijesnim zahtjevima za zapadnom Hercegovoinom, i teritorij kojim bi povećali južni dio Hrvatske uključivanjem većeg dijela južne Bosne.Ti su planovi razmatrani 1991 od strane Tuđmana i Miloševića u Karađorđevu te je dogovorena prividna podjela BiH.Za tu prigodu ,Milošević je zahtijevao većinu istočne i zapadne Bosne, a Tuđman je bio voljan odustati od Hrvatskih krajeva sjeverne Bosne za njegove interese. Između tih teritorija bi se smjestila muslimanska tampon država. }}</ref> [[Dobrica Ćosić]], predsednik [[SRJ|Savezne republike Jugoslavije]], u oktobru [[1992]]. godine u [[Ženeva|Ženevi]] sa Tuđmanom potpisuje sporazum o zameni teritorija i „humanom preseljavanju stanovništva“.<ref>[http://www.pescanik.info/content/view/3198/61/ Postupak protiv Dobrice Ćosića]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ratko Mladić: Milošević nije za jedinstvenu državu |url=http://www.virtualno.com/6229_Ratko-Mladji-Miloevi-nije-za-jedjinstvenu-djravu.html |access-date=2010-01-11 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212804/http://www.virtualno.com/6229_Ratko-Mladji-Miloevi-nije-za-jedjinstvenu-djravu.html |dead-url=yes }}</ref> Neki u ovome vide konkretizaciju prethodnog dogovora o podeli Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web |title=ĆOSIĆ I DANAS SUVERENO VLADA SRBIJOM |url=http://www.bosnjaci.net/prilog.php?pid=33665 |access-date=2010-01-11 |archive-date=2015-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414065457/http://bosnjaci.net/prilog.php?pid=33665 }}</ref> == Izvori == {{reflist|2}} [[Kategorija:Rat u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Srpski iredentizam]] [[Kategorija:Hrvatski iredentizam]] [[Kategorija:Hrvatsko-srpski odnosi]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Istorija Vojvodine u savremenom dobu]] gznjhum0bv7qkqwhx2wt0mp7bidwnmf 0 75640 42588959 42575505 2026-05-07T16:03:53Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588959 wikitext text/x-wiki [[File:SeidenstrasseGMT.JPG|mini|300px|Glavne rute]] '''Put svile''' je naziv za mrežu [[karavana|karavanskih]] puteva čiji glavni cilj je bio povezivanje [[Sredozemlje|sredozemlja]] s [[Istočna Azija|istočnom Azijom]]. Ovaj naziv je prvi koristio [[Ferdinand von Richthofen]], Nijemac koji je živio u [[19. stoljeće|19. stoljeću]], iako su još [[Bizant]]inci koristili sličan naziv. == Nastanak i povijest svile == Još u najstarija vremena postojale su veze između [[Kina|Kine]] i [[Europa|Europe]]. Zasnivale su se na razmjeni [[trgovina|trgovačke]] robe, omogućavale [[diplomacija|diplomatske]] kontakte i doprinosile spoznajama o drugim [[kultura]]ma. Te veze nisu bile kontinuirane, odvijale su se uglavnom preko posrednika i uvijek nanovo bile prekidane i na duže vrijeme kada su trgovina, [[promet]] i razmjena informacija bili ometani. Odlučujuća [[politika|politička]] pretpostavka za potpuno otvaranje istočnog kraja puta svile bila je kineska ekspanzija prema zapadu. U vrijeme vladavine cara Han Vua ([[Vu Di]]) (141.-87. pne.) ([[dinastija Han]]) carstvo se gotovo udvostručilo. Na opasnosti na granicama reagirao je osvajanjem neprijateljskih područja. Njegove [[vojska|vojske]] prodirale su daleko na sjever, jug i zapad, osvajajući brojne susjedne države. Pobjeda nad [[Čing-nu]]ima donijela mu je konačnu kontrolu nad [[središnja Azija|središnjom Azijom]]. Vuova vojska zauzela je [[Pamir]] i [[Fargona|Fargonu]], i time su mogli biti otvoreni putovi između Kine i Zapada. Trgovina putom svile je procvala, a u glavni grad carstva Han dolaze luksuzna roba i putnici sa Zapada. [[Datoteka:Panorama of Dayr-e Gachin.JPG|mini|desno|400px|[[Dair-e Gačin]], 1800-godišnji [[karavan-saraj]] u [[Iran]]u]] Dok je sad istočni dio puta bio relativno siguran, dugi sukobi između [[Rimsko carstvo|Rimljana]] i [[Parti|Parta]] prijetili su da zapadni dio puta svile pretvore u bojno polje. [[August]] uspijeva diplomatskom spretnošću sklopiti na neko vrijeme mir s Partima, što čini i zapadni dio ceste sigurnijom, pa trgovina s dalekim Istokom ponovo oživljava. Put svile doživljava novi procvat u vrijeme [[Dinastija Tang|dinastije Tang]] (618.-907.) kada ona oduzima [[Perzija]]ncima prevlast na putu svile. Drugi car dinastije Tang, [[Tang Taizong]], dovodi pod svoju kontrolu velike dijelove središnje Azije kao i [[tarimska zavala|Tamirsku zavalu]]. [[Bizant]]inci uspijevaju vratiti dijelove svojih ranijih posjeda u Aziji, i time si osiguravaju pristup putu svile. Bizant ostaje glavno trgovište za robu s istoka. U razdoblju "pet dinastija" unutrašnja stabilnost dinastije Tang nije se mogla održati, pa susjedni narodi ponovo napadaju [[karavana|karavane]]. Odlučujući doprinos direktnom povezivanju Azije i Europe dali su [[Mongoli]] u [[13. stoljeće|13. stoljeću]]. Mongolska osvajanja omogućila su razdoblje redovnih i raznovrsnih kontakata. Čim bi u novoosvojenim područjima osigurali red i stabilnost, Mongoli su uspostavljali kontakte sa strancima. Usprkos svojoj ogromnoj želji za osvajanjem i vlašću, bili su gostoljubivi prema stranim putnicima, pa i u slučajima kad su putnici bili iz zemalja čiji vlastodršci nisu priznavali mongolsku vlast. U to vrijeme ponovo dolazi do intenzivnog porasta razmjene [[roba]], ljudi i znanja. Mongolsko carstvo nije bilo dugovječno. Već [[1262.]] počinje raspadanje tog divovskog carstva, iako je istočni dio pod vladavinom [[Kublaj kan]]a ostao stabilan duže vrijeme. [[Kina|Kineski]] [[nacionalizam]] je ponovo oživio. [[1368.]] se u Kini prekida vladavina stranaca dolaskom na vlast [[Dinastija Ming|dinastije Ming]] koja je zastupala agresivnu politiku prema mongolskim [[pleme]]nima. Usprkos miru u vrijeme vladavine Mongola tim područjima, trgovina duž puta svile nikada više nije dosegla obujam kao u vrijeme Tang dinastije. Trajno opadanje značenja puta svile počelo je još u vrijeme [[Dinastija Song|dinastije Song]], a poticaj tom padu dao je porast kineske pomorske trgovine kao i velike [[carina|carinske]] dažbine koje su zahtijevali [[Arapi]]. Slijedom toga nastaju nova trgovinska središta u [[Jugoistočna Azija|jugoistočnoj Aziji]]. Na [[pomorski put|pomorskim putovanjima]] nije bilo opasnosti dugih kopnenih putovanja i troškova za posrednike. S porastom ekspanzije europskih pomorskih sila na [[novo doba|početku novog doba]] put svile konačno gubi značenje. Trgovinu putom svile zamjenjuju brodovi, a kineski [[trgovina|trgovci]] svojim [[džunka]]ma dolaze do [[Indija|Indije]] i [[Arabija|Arabije]]. Od vremena [[Dinastija Song|dinastije Song]] Europljani su bili jako ograničeni u trgovanju s Kinom. U vrijeme pomorske ekspanzije jedan od glavnih ciljeva bio je ponovo otkriti morski put do bajkovitog ''Kitaja'' (Kina). Tek [[1514.]] [[Portugal]]ci stižu do Kine i brzo uspostavljaju živu trgovinu, koju kasnije preuzima [[Španjolska]]. Od sredine [[16. stoljeće|16. stoljeća]] Kina izvlači najveću dobit od europskih [[kolonija]] u ''novom svijetu'' ([[Amerika]]). Oko 70% tamo dobivenih [[plemenite kovine|plemenitih kovina]] prebacivalo se u Kinu, kako bi se u Kini kupila roba za Europu. S vremenom, brodovi [[trgovinska kompanija|trgovinskih kompanija]] zamjenjuju put svile kao vezu s [[Istočna Azija|istočnom Azijom]] za nabavku luksuzne robe i [[umjetnost|umjetničkih]] predmeta za [[plemstvo]] u Europi. U najnovije vrijeme put svile ponovo dobiva na značenju. Gradnja putova, potaknuta otkrićem velikih nalazišta [[nafta|nafte]] u tim područjima, olakšala je pristup tim neprijaznim, divljim područjima koja se [[industrija]]liziraju. Ponovo se otvaraju trgovinski putovi, a postaju značajni i za [[turizam]]. [[Datoteka:ForeignMerchant at the silk road.jpg|thumb|right|Europski trgovac na Putu svile viđen očima kineskog umjetnika (Dinastija Tang, 7. stoljeće)]] == Međukontinentalna razmjena putem svile == Putem svile nisu se kretale samo [[roba|robe]] kao [[začin]]i, [[svila]], [[staklo]] i [[porculan]]. S trgovinom su putovale i [[religija|religije]] i [[kultura|kulture]]. Tako je putem svile u [[Kina|Kinu]] i [[Japan]] došao i [[budizam]] i tu postao prevladavajuća religija. I [[kršćanstvo]] je tim putem došlo do tadašnjeg glavnog grada, kako je dokumentirano na jednoj kamenoj ploči u današnjem [[Xi'an]]u. Duž puta svile su do [[Arapi|Arapa]], a od njih kasnije i u Europu stigli znanje o [[papir]]u i [[barut]]u. === Trgovina === Za Zapad je [[svila]] bila najvažnija trgovačka roba koja je prolazila Putom svile. Cijeli put je upravo i dobio ime po tom proizvodu. No, to ime iskrivljuje stvarnost trgovine, jer su osim svile tim trgovačkim putom razmjenjivane i druge robe. [[Karavana|Karavane]] koje su išle prema Kini nosile su, između ostalog, [[zlato]], [[bjelokost]], [[dragi kamen|drago kamenje]] i [[staklo]]. Iz Kine prema Europi prevoženi su prije svega [[krzno]], [[keramika]], [[žad]], [[bronca]], [[lak]] i [[željezo]]. Uz put, dio tih dobara zamjenjivan je, i mijenjao je više puta vlasnike prije nego što bi stigao na krajnje odredište. Pored svile, sve do [[novo doba|novijeg vremena]] su vrlo važna roba za razmjenu s [[Jugoistočna Azija|jugoistočnom Azijom]] bili [[začin]]i. Koristilo ih se ne samo kao začine, nego i kao [[lijek]]ove, [[anestetik]]e, [[afrodizijak]]e, parfeme ali i za pripremu "čarobnih napitaka". No, svila je ipak bila najvažniji kineski proizvod. Razvoj tkanja svile može se pratiti unatrag sve do 2. tisućljeća prije Krista. Proizvodnja svile u količinama dostatnim i za izvoz razvila se tek završetkom "vremena posvađanih carstva" u 3. stoljeću prije Krista. U to vrijeme je svila bila iznimno rijedak materijal na Zapadu, kao purpur i staklo ubrajala se u luksuznu robu Rimskog carstva. Skromnu količinu ovog skupocjenog materijala mogli su si priuštiti tek najbogatiji. U vrijeme Augustovog mira, kad je i zapadni dio puta svile bio siguran, rimski gornji sloj izražavao je povećanu "glad" za svilom, začinima i draguljima, htjelo se oponašati bogati stil života Dalekog istoka. === Organizacija trgovine === Veliki problem je bila sigurnost trgovačkih putova. Od Kine do [[Egipat|Egipta]] razbojnici su napadali [[Karavana|karavane]] na najužim mjestima puta, otimajući im robu. Zbog toga je carstvo [[Han (država)|Han]] dodjeljivalo karavanama posebnu vojnu pratnju, a i produžili su [[kineski zid]] uz karavanski put. Organizacija međukontinentalne trgovine bila je vrlo zahtjevna. Trebalo je na jednom mjestu okupiti tisuće životinja, veliki broj goniča i tone trgovačke robe, a onda sve to pokrenuti. Uz to, trebalo je brinuti o očuvanju života ljudi i životinja na dugom putu uz teške [[klima]]tske i zemljopisne uvjete. Trgovci obično nisu putovali cijelim putem da bi prodali robu. Trgovina se odvijala preko više posrednika. Dok su zapadni dio puta svile dugo kontrolirali [[Parti]], a kasnije [[Sasanidi]], u središnjim dijelovima Azije razmjenom su dominirala prije svega [[nomadi|nomadska]] [[pleme]]na. Kao prijevozno "sredstvo" veliki, vjerojatno i najveći, značaj imale su [[dvogrba deva|dvogrbe deve]] podrijetlom iz središnje Azije. Njihova prednost pred [[jednogrba deva|jednogrbim]] je ta što su manje osjetljive na [[temperatura|temperature]] a imaju i zimsko krzno. Tim osobinama su dobro prilagođene obilježjima [[kontinentalna klima|kontinentalne klime]] koja vlada [[stepa]]ma i brdskim područjima s velikim [[nadmorska visina|visinskim]] razlikama. Zbog tih osobina dvogrbe deve se koriste od početka trgovinskih odnosa. === Razmjena kultura i tehničkih novosti === [[Datoteka:Central Asian Buddhist Monks.jpeg|thumb|Zapadnoazijski i kineski budist, Bezelkik, 9.stoljeće]] Razmjena [[tehnika|tehničkih]] dostignuća, [[kultura|kulturnih]] dobara i [[ideologija]] događala se manje smišljeno i sporije od razmjene [[roba]]. Daleka putovanja svih vrsta, bilo iz komercijalnih, [[politika|političkih]], [[diplomacija|diplomatskih]] ili [[misionar]]skih razloga, poticali su kulturnu razmjenu između različitih društava. Pjesme, priče, [[religija|religiozne]] ideje, [[filozofija|filozofski]] nazori kao i [[znanost|znanstvene]] spoznaje razmjenjivale su se između putnika. Značajne tehnike, kao proizvodnja [[papir]]a i [[tisak|tiskanje]] knjiga, [[kemija|kemijski]] procesi kao [[destilacija]] i učinkovitija konjska oprema i jahaći stremen proširili su se Azijom. === Širenje vjera putem svile === Naročito dugotrajno dobro koje se širilo putom svile bile su vjere. Tako je na primjer sjevernim putom [[budizam]] stigao iz [[Indija|Indije]] u [[Kina|Kinu]] i [[Japan]], uglavnom u vrijeme [[Sjeverna Vei dinastija|Sjeverne Vei dinastije]] u 4. i 5. stoljeću. Širenje [[kršćanstvo|kršćanstva]] istočno od [[Mala Azija|Male Azije]] - s manjim iznimkama - bilo je moguće tek s početkom [[Sasanidi|sasanidskog]] carstva u 3. stoljeću. Iako kršćanstvo nije nikada postalo prevladavajuća vjera u središnjoj i istočnoj Aziji, put svile korišten je za prodiranje do kineskih granica. U vrijeme [[Mongolsko carstvo|Mongolskog carstva]] [[nestorijanstvo|nestorijansko kršćanstvo]], poteklo od grčkog [[teolog]]a [[Nestorije|Nestorija]], bilo je kulturno oružje s kojim se moralo računati (vidi: [[Asirska Crkva Istoka]]). Širenje kršćanstva bilo je puno skromnije u usporedbi s [[islam]]om koji je daleko nadmašio sve druge religije. Nakon [[Muhamed]]ove smrti [[632.]] godine islam se brzo širi [[Arabija|Arabijom]], a u sljedećih sto godina osvaja jednu po jednu stare [[Rimsko carstvo|rimske]] provincije: prvo [[Sirija|Siriju]], zatim [[Egipat]] pa cijelu sjevernu Afriku. Uskoro zapadni kraj puta svile, a time i kontrola ukupne transazijske trgovine, dolazi pod islamsku kontrolu. Nakon osvajanja [[Perzija|Perzijskog carstva]] nastavlja se prodiranje islama prema istoku. U početku se širi gradovima duž puta svile, a kasnije i u njihovoj širu okolici. I u središnjoj Aziji, Kini i Bengalu te kasnije i u Indoneziji nastaju muslimanske zajednice, ali bez vojnog osvajanja ili političke apsorpcije. Putem svile širili su se i [[zoroastrizam]] i [[manihejstvo]], oboje perzijskog podrijetla. === Širenje bolesti === Poput religioznih ideja ili kulturnih dobara, putom svile prenosile su se i [[bolest]]i i [[infekcija|infekcije]]. Putnici su pomagali uzročnicima širenje u [[populacija|populacije]] koje nisu imale ni naslijeđen ni stečeni [[imunitet]] na bolesti koje izazivaju. Tako je dolazilo do [[epidemija]] koje su mogle imati dramatične posljedice. Najpoznatiji takav slučaj širenja bolesti potom svile s vrlo ozbiljnim posljedicama bilo je izbijanje [[kuga|kuge]] u [[14. stoljeće|14. stoljeću]]: U Kini kuga izbija [[1330.]] Ova smrtonosna bolest koja napada [[glodavci|glodavce]], a sa životinja na ljude ju prenose buhe, i vrlo je zarazna. Dugo vremena se kuga pojavljivala samo u južnokineskoj pokrajini [[Junan]]. Početkom 14. stoljeća mongolske postrojbe raznose zaražene buhe velikim dijelovima Kine. Dalje se kuga brzo širi putom svile i stiže trgovačkim brodovima iz [[Kaffa|Kaffe]] na poluotok [[Krim]] [[1348]]. a zatim i u srednju Europu. Ovako brzo širenje kuge posebno je bilo potpomognuto trgovinom [[krzno|krznima]]. == Značenje puta svile danas == Put svile danas ima još samo romantično, pustolovno značenje. Putovanja "tragom [[Marko Polo|Marka Pola]]" privlače sve veći broj turista u ova zabačena područja. Kina je vrlo brzo spoznala veliki turistički potencijal tih područja, što je rezultiralo restauriranjem raznih objekata i spomenika kulture duž puta svile, a brigu o tim objektima vode službene instance. Pored toga, [[arheologija|arheološkim]] iskapanjima pokušava se ući u trag načinu života ovih područja u tom vremenu. Putnici duž [[Taklamakan]] pustinje sreću prije svega ruševine gradova i ostatke spilja. No, najvažnija zanimljivost je stanovništvo i njihov do danas sačuvan isti način života. {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Put svile Zarafshan-Karakum |slika = Transasia trade routes 1stC CE gr2.png |godina = 2023. |vrst baštine = Kulturna |mjerilo = ii,iii,iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1675 |država = {{flag|Tadžikistan}}{{flag|Turkmenistan}}{{flag|Uzbekistan}} }} == Svjetska baština == Ključni dio puteva svile u centralnoj Aziji je dionica [[Zarafshan]]-[[Karakum]] koji povezuje druge koridore iz svih pravaca. Smješten u krševitim planinama, plodnim riječnim dolinama i nenastanjivoj pustinji, koridor od 866 kilometara se proteže od istoka prema zapadu duž rijeke Zarafshan i dalje na jugozapad prema [[Pustinja|pustinji]] Karakum do oaze Merv. Njime je obavljen veći dio razmjene istok-zapad, od 2. vijeka p.n.e. do 16. vijeka. Dionica Zarafshan-Karakum proglašena je za [[Svjetska baština|Svjetskom baštinom]] na zasjedanju komiteta [[UNESCO]]-a 2023. god.<ref name="Uzbe">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/uz |title= Uzbekistan, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |accessdate= 10. 1. 2025}}</ref><ref name="dionica">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1675 |title= Dionica puta svile Zarafshan-Karakum |work= UNESCO: Svjetska baština |accessdate= 8. 1. 2025.}}{{en}}</ref> ert Koridor prolazi kroz različita geografska područja kao što su [[Visoravan|visoravni]], suhe stepe, oaze, plodne doline i sušno-pustinjske zone. Na njemu su odabrana 34 lokaliteta kao sastavni dijelovi ove svjetske baštine. Tokom istorijskog perioda Puteva svile između 2. vijeka p.n.e. i 16. vijeka, Koridor je doživeo tri prosperitetna perioda: uspon trgovaca Sogdijana između 5. i 8. vijeka, uspješna trgovina sa muslimanskim svijetom i šire između 10. i 12. vijeka, te značajan razvoj nauke, kulture, urbanističkog planiranja i ekonomije pod vlašću Mongola od 13. do 17. vijeka == Povezano == * [[Kraljevska cesta]] * [[Marko Polo]] * [[Historija Kine]] == Vanjske veze == * {{en}} [http://depts.washington.edu/silkroad/maps/maps.html Atlas puta svile od Universiteta u Washingtonu] * [http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/usbekistan/ ''Slike i doživljaji na tragu puta svile''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930135355/http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/usbekistan/ |date=2007-09-30 }} * [http://www.ess.uci.edu/~oliver/silk.html ''The Silk Road'' (engleski)]{{dead link}} {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20160315145417/http://www.ess.uci.edu/~oliver/silk.html |date=2016-03-15 }} * [http://depts.washington.edu/silkroad/index.html opširne informacije (engleski)] == Izvori == {{Izvori}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|Silk Road}} [[Kategorija:Put svile| ]] [[Kategorija:Trgovačke rute|Svila]] [[Kategorija:Svila]] [[Kategorija:Historija međunarodnih odnosa]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] [[Kategorija:Historija Centralne Azije]] [[Kategorija:Svjetska baština u Tadžikistanu]] [[Kategorija:Svjetska baština u Turkmenistanu]] [[Kategorija:Svjetska baština u Uzbekistanu]] n06zukfq9dtzs695grpcb6e23x0wv9r 42588973 42588959 2026-05-07T16:04:36Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] 42588973 wikitext text/x-wiki [[File:SeidenstrasseGMT.JPG|mini|300px|Glavne rute]] '''Put svile''' je naziv za mrežu [[karavana|karavanskih]] puteva čiji glavni cilj je bio povezivanje [[Sredozemlje|sredozemlja]] s [[Istočna Azija|istočnom Azijom]]. Ovaj naziv je prvi koristio [[Ferdinand von Richthofen]], Nijemac koji je živio u [[19. stoljeće|19. stoljeću]], iako su još [[Bizant]]inci koristili sličan naziv. == Nastanak i povijest svile == Još u najstarija vremena postojale su veze između [[Kina|Kine]] i [[Europa|Europe]]. Zasnivale su se na razmjeni [[trgovina|trgovačke]] robe, omogućavale [[diplomacija|diplomatske]] kontakte i doprinosile spoznajama o drugim [[kultura]]ma. Te veze nisu bile kontinuirane, odvijale su se uglavnom preko posrednika i uvijek nanovo bile prekidane i na duže vrijeme kada su trgovina, [[promet]] i razmjena informacija bili ometani. Odlučujuća [[politika|politička]] pretpostavka za potpuno otvaranje istočnog kraja puta svile bila je kineska ekspanzija prema zapadu. U vrijeme vladavine cara Han Vua ([[Vu Di]]) (141.-87. pne.) ([[dinastija Han]]) carstvo se gotovo udvostručilo. Na opasnosti na granicama reagirao je osvajanjem neprijateljskih područja. Njegove [[vojska|vojske]] prodirale su daleko na sjever, jug i zapad, osvajajući brojne susjedne države. Pobjeda nad [[Čing-nu]]ima donijela mu je konačnu kontrolu nad [[središnja Azija|središnjom Azijom]]. Vuova vojska zauzela je [[Pamir]] i [[Fargona|Fargonu]], i time su mogli biti otvoreni putovi između Kine i Zapada. Trgovina putom svile je procvala, a u glavni grad carstva Han dolaze luksuzna roba i putnici sa Zapada. [[Datoteka:Panorama of Dayr-e Gachin.JPG|mini|desno|400px|[[Dair-e Gačin]], 1800-godišnji [[karavan-saraj]] u [[Iran]]u]] Dok je sad istočni dio puta bio relativno siguran, dugi sukobi između [[Rimsko carstvo|Rimljana]] i [[Parti|Parta]] prijetili su da zapadni dio puta svile pretvore u bojno polje. [[August]] uspijeva diplomatskom spretnošću sklopiti na neko vrijeme mir s Partima, što čini i zapadni dio ceste sigurnijom, pa trgovina s dalekim Istokom ponovo oživljava. Put svile doživljava novi procvat u vrijeme [[Dinastija Tang|dinastije Tang]] (618.-907.) kada ona oduzima [[Perzija]]ncima prevlast na putu svile. Drugi car dinastije Tang, [[Tang Taizong]], dovodi pod svoju kontrolu velike dijelove središnje Azije kao i [[tarimska zavala|Tamirsku zavalu]]. [[Bizant]]inci uspijevaju vratiti dijelove svojih ranijih posjeda u Aziji, i time si osiguravaju pristup putu svile. Bizant ostaje glavno trgovište za robu s istoka. U razdoblju "pet dinastija" unutrašnja stabilnost dinastije Tang nije se mogla održati, pa susjedni narodi ponovo napadaju [[karavana|karavane]]. Odlučujući doprinos direktnom povezivanju Azije i Europe dali su [[Mongoli]] u [[13. stoljeće|13. stoljeću]]. Mongolska osvajanja omogućila su razdoblje redovnih i raznovrsnih kontakata. Čim bi u novoosvojenim područjima osigurali red i stabilnost, Mongoli su uspostavljali kontakte sa strancima. Usprkos svojoj ogromnoj želji za osvajanjem i vlašću, bili su gostoljubivi prema stranim putnicima, pa i u slučajima kad su putnici bili iz zemalja čiji vlastodršci nisu priznavali mongolsku vlast. U to vrijeme ponovo dolazi do intenzivnog porasta razmjene [[roba]], ljudi i znanja. Mongolsko carstvo nije bilo dugovječno. Već [[1262.]] počinje raspadanje tog divovskog carstva, iako je istočni dio pod vladavinom [[Kublaj kan]]a ostao stabilan duže vrijeme. [[Kina|Kineski]] [[nacionalizam]] je ponovo oživio. [[1368.]] se u Kini prekida vladavina stranaca dolaskom na vlast [[Dinastija Ming|dinastije Ming]] koja je zastupala agresivnu politiku prema mongolskim [[pleme]]nima. Usprkos miru u vrijeme vladavine Mongola tim područjima, trgovina duž puta svile nikada više nije dosegla obujam kao u vrijeme Tang dinastije. Trajno opadanje značenja puta svile počelo je još u vrijeme [[Dinastija Song|dinastije Song]], a poticaj tom padu dao je porast kineske pomorske trgovine kao i velike [[carina|carinske]] dažbine koje su zahtijevali [[Arapi]]. Slijedom toga nastaju nova trgovinska središta u [[Jugoistočna Azija|jugoistočnoj Aziji]]. Na [[pomorski put|pomorskim putovanjima]] nije bilo opasnosti dugih kopnenih putovanja i troškova za posrednike. S porastom ekspanzije europskih pomorskih sila na [[novo doba|početku novog doba]] put svile konačno gubi značenje. Trgovinu putom svile zamjenjuju brodovi, a kineski [[trgovina|trgovci]] svojim [[džunka]]ma dolaze do [[Indija|Indije]] i [[Arabija|Arabije]]. Od vremena [[Dinastija Song|dinastije Song]] Europljani su bili jako ograničeni u trgovanju s Kinom. U vrijeme pomorske ekspanzije jedan od glavnih ciljeva bio je ponovo otkriti morski put do bajkovitog ''Kitaja'' (Kina). Tek [[1514.]] [[Portugal]]ci stižu do Kine i brzo uspostavljaju živu trgovinu, koju kasnije preuzima [[Španjolska]]. Od sredine [[16. stoljeće|16. stoljeća]] Kina izvlači najveću dobit od europskih [[kolonija]] u ''novom svijetu'' ([[Amerika]]). Oko 70% tamo dobivenih [[plemenite kovine|plemenitih kovina]] prebacivalo se u Kinu, kako bi se u Kini kupila roba za Europu. S vremenom, brodovi [[trgovinska kompanija|trgovinskih kompanija]] zamjenjuju put svile kao vezu s [[Istočna Azija|istočnom Azijom]] za nabavku luksuzne robe i [[umjetnost|umjetničkih]] predmeta za [[plemstvo]] u Europi. U najnovije vrijeme put svile ponovo dobiva na značenju. Gradnja putova, potaknuta otkrićem velikih nalazišta [[nafta|nafte]] u tim područjima, olakšala je pristup tim neprijaznim, divljim područjima koja se [[industrija]]liziraju. Ponovo se otvaraju trgovinski putovi, a postaju značajni i za [[turizam]]. [[Datoteka:ForeignMerchant at the silk road.jpg|thumb|right|Europski trgovac na Putu svile viđen očima kineskog umjetnika (Dinastija Tang, 7. stoljeće)]] == Međukontinentalna razmjena putem svile == Putem svile nisu se kretale samo [[roba|robe]] kao [[začin]]i, [[svila]], [[staklo]] i [[porculan]]. S trgovinom su putovale i [[religija|religije]] i [[kultura|kulture]]. Tako je putem svile u [[Kina|Kinu]] i [[Japan]] došao i [[budizam]] i tu postao prevladavajuća religija. I [[kršćanstvo]] je tim putem došlo do tadašnjeg glavnog grada, kako je dokumentirano na jednoj kamenoj ploči u današnjem [[Xi'an]]u. Duž puta svile su do [[Arapi|Arapa]], a od njih kasnije i u Europu stigli znanje o [[papir]]u i [[barut]]u. === Trgovina === Za Zapad je [[svila]] bila najvažnija trgovačka roba koja je prolazila Putom svile. Cijeli put je upravo i dobio ime po tom proizvodu. No, to ime iskrivljuje stvarnost trgovine, jer su osim svile tim trgovačkim putom razmjenjivane i druge robe. [[Karavana|Karavane]] koje su išle prema Kini nosile su, između ostalog, [[zlato]], [[bjelokost]], [[dragi kamen|drago kamenje]] i [[staklo]]. Iz Kine prema Europi prevoženi su prije svega [[krzno]], [[keramika]], [[žad]], [[bronca]], [[lak]] i [[željezo]]. Uz put, dio tih dobara zamjenjivan je, i mijenjao je više puta vlasnike prije nego što bi stigao na krajnje odredište. Pored svile, sve do [[novo doba|novijeg vremena]] su vrlo važna roba za razmjenu s [[Jugoistočna Azija|jugoistočnom Azijom]] bili [[začin]]i. Koristilo ih se ne samo kao začine, nego i kao [[lijek]]ove, [[anestetik]]e, [[afrodizijak]]e, parfeme ali i za pripremu "čarobnih napitaka". No, svila je ipak bila najvažniji kineski proizvod. Razvoj tkanja svile može se pratiti unatrag sve do 2. tisućljeća prije Krista. Proizvodnja svile u količinama dostatnim i za izvoz razvila se tek završetkom "vremena posvađanih carstva" u 3. stoljeću prije Krista. U to vrijeme je svila bila iznimno rijedak materijal na Zapadu, kao purpur i staklo ubrajala se u luksuznu robu Rimskog carstva. Skromnu količinu ovog skupocjenog materijala mogli su si priuštiti tek najbogatiji. U vrijeme Augustovog mira, kad je i zapadni dio puta svile bio siguran, rimski gornji sloj izražavao je povećanu "glad" za svilom, začinima i draguljima, htjelo se oponašati bogati stil života Dalekog istoka. === Organizacija trgovine === Veliki problem je bila sigurnost trgovačkih putova. Od Kine do [[Egipat|Egipta]] razbojnici su napadali [[Karavana|karavane]] na najužim mjestima puta, otimajući im robu. Zbog toga je carstvo [[Han (država)|Han]] dodjeljivalo karavanama posebnu vojnu pratnju, a i produžili su [[kineski zid]] uz karavanski put. Organizacija međukontinentalne trgovine bila je vrlo zahtjevna. Trebalo je na jednom mjestu okupiti tisuće životinja, veliki broj goniča i tone trgovačke robe, a onda sve to pokrenuti. Uz to, trebalo je brinuti o očuvanju života ljudi i životinja na dugom putu uz teške [[klima]]tske i zemljopisne uvjete. Trgovci obično nisu putovali cijelim putem da bi prodali robu. Trgovina se odvijala preko više posrednika. Dok su zapadni dio puta svile dugo kontrolirali [[Parti]], a kasnije [[Sasanidi]], u središnjim dijelovima Azije razmjenom su dominirala prije svega [[nomadi|nomadska]] [[pleme]]na. Kao prijevozno "sredstvo" veliki, vjerojatno i najveći, značaj imale su [[dvogrba deva|dvogrbe deve]] podrijetlom iz središnje Azije. Njihova prednost pred [[jednogrba deva|jednogrbim]] je ta što su manje osjetljive na [[temperatura|temperature]] a imaju i zimsko krzno. Tim osobinama su dobro prilagođene obilježjima [[kontinentalna klima|kontinentalne klime]] koja vlada [[stepa]]ma i brdskim područjima s velikim [[nadmorska visina|visinskim]] razlikama. Zbog tih osobina dvogrbe deve se koriste od početka trgovinskih odnosa. === Razmjena kultura i tehničkih novosti === [[Datoteka:Central Asian Buddhist Monks.jpeg|thumb|Zapadnoazijski i kineski budist, Bezelkik, 9.stoljeće]] Razmjena [[tehnika|tehničkih]] dostignuća, [[kultura|kulturnih]] dobara i [[ideologija]] događala se manje smišljeno i sporije od razmjene [[roba]]. Daleka putovanja svih vrsta, bilo iz komercijalnih, [[politika|političkih]], [[diplomacija|diplomatskih]] ili [[misionar]]skih razloga, poticali su kulturnu razmjenu između različitih društava. Pjesme, priče, [[religija|religiozne]] ideje, [[filozofija|filozofski]] nazori kao i [[znanost|znanstvene]] spoznaje razmjenjivale su se između putnika. Značajne tehnike, kao proizvodnja [[papir]]a i [[tisak|tiskanje]] knjiga, [[kemija|kemijski]] procesi kao [[destilacija]] i učinkovitija konjska oprema i jahaći stremen proširili su se Azijom. === Širenje vjera putem svile === Naročito dugotrajno dobro koje se širilo putom svile bile su vjere. Tako je na primjer sjevernim putom [[budizam]] stigao iz [[Indija|Indije]] u [[Kina|Kinu]] i [[Japan]], uglavnom u vrijeme [[Sjeverna Vei dinastija|Sjeverne Vei dinastije]] u 4. i 5. stoljeću. Širenje [[kršćanstvo|kršćanstva]] istočno od [[Mala Azija|Male Azije]] - s manjim iznimkama - bilo je moguće tek s početkom [[Sasanidi|sasanidskog]] carstva u 3. stoljeću. Iako kršćanstvo nije nikada postalo prevladavajuća vjera u središnjoj i istočnoj Aziji, put svile korišten je za prodiranje do kineskih granica. U vrijeme [[Mongolsko carstvo|Mongolskog carstva]] [[nestorijanstvo|nestorijansko kršćanstvo]], poteklo od grčkog [[teolog]]a [[Nestorije|Nestorija]], bilo je kulturno oružje s kojim se moralo računati (vidi: [[Asirska Crkva Istoka]]). Širenje kršćanstva bilo je puno skromnije u usporedbi s [[islam]]om koji je daleko nadmašio sve druge religije. Nakon [[Muhamed]]ove smrti [[632.]] godine islam se brzo širi [[Arabija|Arabijom]], a u sljedećih sto godina osvaja jednu po jednu stare [[Rimsko carstvo|rimske]] provincije: prvo [[Sirija|Siriju]], zatim [[Egipat]] pa cijelu sjevernu Afriku. Uskoro zapadni kraj puta svile, a time i kontrola ukupne transazijske trgovine, dolazi pod islamsku kontrolu. Nakon osvajanja [[Perzija|Perzijskog carstva]] nastavlja se prodiranje islama prema istoku. U početku se širi gradovima duž puta svile, a kasnije i u njihovoj širu okolici. I u središnjoj Aziji, Kini i Bengalu te kasnije i u Indoneziji nastaju muslimanske zajednice, ali bez vojnog osvajanja ili političke apsorpcije. Putem svile širili su se i [[zoroastrizam]] i [[manihejstvo]], oboje perzijskog podrijetla. === Širenje bolesti === Poput religioznih ideja ili kulturnih dobara, putom svile prenosile su se i [[bolest]]i i [[infekcija|infekcije]]. Putnici su pomagali uzročnicima širenje u [[populacija|populacije]] koje nisu imale ni naslijeđen ni stečeni [[imunitet]] na bolesti koje izazivaju. Tako je dolazilo do [[epidemija]] koje su mogle imati dramatične posljedice. Najpoznatiji takav slučaj širenja bolesti potom svile s vrlo ozbiljnim posljedicama bilo je izbijanje [[kuga|kuge]] u [[14. stoljeće|14. stoljeću]]: U Kini kuga izbija [[1330.]] Ova smrtonosna bolest koja napada [[glodavci|glodavce]], a sa životinja na ljude ju prenose buhe, i vrlo je zarazna. Dugo vremena se kuga pojavljivala samo u južnokineskoj pokrajini [[Junan]]. Početkom 14. stoljeća mongolske postrojbe raznose zaražene buhe velikim dijelovima Kine. Dalje se kuga brzo širi putom svile i stiže trgovačkim brodovima iz [[Kaffa|Kaffe]] na poluotok [[Krim]] [[1348]]. a zatim i u srednju Europu. Ovako brzo širenje kuge posebno je bilo potpomognuto trgovinom [[krzno|krznima]]. == Značenje puta svile danas == Put svile danas ima još samo romantično, pustolovno značenje. Putovanja "tragom [[Marko Polo|Marka Pola]]" privlače sve veći broj turista u ova zabačena područja. Kina je vrlo brzo spoznala veliki turistički potencijal tih područja, što je rezultiralo restauriranjem raznih objekata i spomenika kulture duž puta svile, a brigu o tim objektima vode službene instance. Pored toga, [[arheologija|arheološkim]] iskapanjima pokušava se ući u trag načinu života ovih područja u tom vremenu. Putnici duž [[Taklamakan]] pustinje sreću prije svega ruševine gradova i ostatke spilja. No, najvažnija zanimljivost je stanovništvo i njihov do danas sačuvan isti način života. {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Put svile Zarafshan-Karakum |slika = Transasia trade routes 1stC CE gr2.png |godina = 2023. |vrst baštine = Kulturna |mjerilo = ii,iii,iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1675 |država = {{flag|Tadžikistan}}{{flag|Turkmenistan}}{{flag|Uzbekistan}} }} == Svjetska baština == Ključni dio puteva svile u centralnoj Aziji je dionica [[Zarafshan]]-[[Karakum]] koji povezuje druge koridore iz svih pravaca. Smješten u krševitim planinama, plodnim riječnim dolinama i nenastanjivoj pustinji, koridor od 866 kilometara se proteže od istoka prema zapadu duž rijeke Zarafshan i dalje na jugozapad prema [[Pustinja|pustinji]] Karakum do oaze Merv. Njime je obavljen veći dio razmjene istok-zapad, od 2. vijeka p.n.e. do 16. vijeka. Dionica Zarafshan-Karakum proglašena je za [[Svjetska baština|Svjetskom baštinom]] na zasjedanju komiteta [[UNESCO]]-a 2023. god.<ref name="Uzbe">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/uz |title= Uzbekistan, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |accessdate= 10. 1. 2025}}</ref><ref name="dionica">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1675 |title= Dionica puta svile Zarafshan-Karakum |work= UNESCO: Svjetska baština |accessdate= 8. 1. 2025.}}{{en}}</ref> ert Koridor prolazi kroz različita geografska područja kao što su [[Visoravan|visoravni]], suhe stepe, oaze, plodne doline i sušno-pustinjske zone. Na njemu su odabrana 34 lokaliteta kao sastavni dijelovi ove svjetske baštine. Tokom istorijskog perioda Puteva svile između 2. vijeka p.n.e. i 16. vijeka, Koridor je doživeo tri prosperitetna perioda: uspon trgovaca Sogdijana između 5. i 8. vijeka, uspješna trgovina sa muslimanskim svijetom i šire između 10. i 12. vijeka, te značajan razvoj nauke, kulture, urbanističkog planiranja i ekonomije pod vlašću Mongola od 13. do 17. vijeka == Povezano == * [[Kraljevska cesta]] * [[Marko Polo]] * [[Historija Kine]] == Vanjske veze == * {{en}} [http://depts.washington.edu/silkroad/maps/maps.html Atlas puta svile od Universiteta u Washingtonu] * [http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/usbekistan/ ''Slike i doživljaji na tragu puta svile''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930135355/http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/usbekistan/ |date=2007-09-30 }} * [http://www.ess.uci.edu/~oliver/silk.html ''The Silk Road'' (engleski)]{{dead link}} {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20160315145417/http://www.ess.uci.edu/~oliver/silk.html |date=2016-03-15 }} * [http://depts.washington.edu/silkroad/index.html opširne informacije (engleski)] == Izvori == {{Izvori}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|Silk Road}} [[Kategorija:Put svile| ]] [[Kategorija:Trgovačke rute|Svila]] [[Kategorija:Svila]] [[Kategorija:Historija međunarodnih odnosa]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] [[Kategorija:Historija Centralne Azije]] [[Kategorija:Svjetska baština u Tadžikistanu]] [[Kategorija:Svjetska baština u Turkmenistanu]] [[Kategorija:Svjetska baština u Uzbekistanu]] lz2hgj7npz5yvi5s9lzlod6he9cdf40 0 79362 42588955 42588736 2026-05-07T16:03:49Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588955 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Map achaemenid empire en.png|350px|desno|mini|Karta [[Ahemenidska Monarhija|Perzijske Monarhije]] s označenom '''Kraljevskom cestom''']] '''Kraljevski put''' (poznata kao i '''Perzijska kraljevska cesta''') bila je [[Stari vijek|starovjekovna]] prometnica koju je u [[5. vijek pne.|5. vijeku pne.]] renovirao i organizirao [[Ahemenidska Monarhija|perzijski]] vladar [[Darije I. Veliki]] iz [[iran]]ske dinastije [[Ahemenidi|Ahemenida]]. Darije ju je dao izgraditi da olakša komunikaciju diljem golemog [[Ahemenidska Monarhija|Perzijske Monarhije]], a cesta se protezala od perzijskog grada [[Suza (Iran)|Suze]] do [[Lidija|lidijskog]] [[Sard]]a. Udaljenost među dvaju gradovima bila je 2700 [[km]], a glasnici na konjima prelazili su taj put za samo sedam dana. Uspredbe radi, za isto putovanje pješice bilo je potrebno 90 dana, odnosno tri mjeseca. Gradnja tako dugačke i sofisticirane ceste kroz [[Mala Azija|maloazijske]] planine, [[Asirija|asirske]] pustinje, [[Babilonija|babilonske]] močvare i neprohodna područja zapadnog [[Iran]]a predstavljala je vrhunac antičkog graditeljskog umijeća. == Gradovi == Gradovi koje je povezivala Kraljevska cesta utvrđeni su rekonstrukcijom koridora prema pisanjima [[Herodot]]a. Gledajući od zapada prema istoku, cesta počinje u gradu [[Sard]]u iz perzijske satrapije Lidije na istočnoj obali [[Egejsko more|Egejskog mora]], odnosno oko 100&nbsp;km istočno od [[Izmir]]a u današnjoj [[Turska|Turskoj]]. Pružajući se prema istoku, cesta prolazi kroz glavni [[Asirija|asirski]] grad [[Niniva|Ninivu]] (današnji [[Mosul]] u [[Irak]]u), zatim skreće južno prema [[Babilon]]u (pokraj današnjeg [[Bagdad]]a), te konačno ponovo prema istoku u [[Perzija|Perziju]] (današnji moderni [[Iran]]); gdje se grana u gradove [[Suza (Iran)|Suzu]], [[Pasargad]] i [[Perzepolis]]. == Koridori == Kraljevska cesta se dijeli na 7 glavnih koridora (111 etapa, 2700 [[km]]): # Kroz [[Lidija|Lidiju]] i [[Frigija|Frigiju]] proteže se ukupno dvadeset etapa, ukupne dužine 520&nbsp;km. # Poslije [[Frigija|Frigije]], cesta slijedi rijeku [[Kizil (rijeka)|Kizil]] u blizini koje postoje dobro čuvana vrata kroz koja se mora proći uoči prelaska preko rijeke. # Nakon dolaska u [[Kapadokija|Kapadokiju]] cesta se proteže na 28 etapa ukupne dužine 572&nbsp;km, i dolazi do granica [[Kilikija (satrapija)|Kilikije]]. # Prilikom puta kroz Ciliciju dolazi se do dvaju vrata dobro osiguranih elitnom stražom. Nakon prolaska kroz iste slijedi dio od tri etape ukupne dužine od 85&nbsp;km. # Nakon Cilicije cesta vodi kroz [[Armenija|Armeniju]], koju od [[Kilikija (satrapija)|Kilikije]] razdvaja plovna rijeka [[Eufrat]]. U [[Armenija|Armeniji]] postoje mnoga odmorišta i gostionice, cesta se dijeli na 15 etapa dužine 310&nbsp;km. Sigurosne stanice nalaze se na svakih nekoliko desetaka kilometara. # Cesta potom prolazi [[Medija|Medijom]] u kojoj postoje 34 etape ukupne dužine 753&nbsp;km. Kroz Mediju protežu se četiri plovne rijeke koje su se mogle prijeći isključivo trajektima. # Zadnji koridor proteže se kroz 11 etapa odnosno 234&nbsp;km kroz središnju [[Fars|Perziju]] i prelazi preko rijeke [[Karhe]], te konačno završava u gradovima [[Suza (Iran)|Suzi]], [[Pasargad]]u i [[Perzepolis]]u.<ref name="livius">{{Cite web |title=Kraljevska cesta, Livius.org |url=http://www.livius.org/ro-rz/royal_road/royal_road.htm |access-date=2010-04-30 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629155230/http://www.livius.org/ro-rz/royal_road/royal_road.htm |dead-url=yes }}</ref> == Historija Kraljevskog puta == === Asirsko doba === Budući da Kraljevska cesta ne prati najkraće ili najlakše etape imeđu najvažnijih gradova [[Ahemenidska Monarhija|Perzijske Monarhije]], arheolozi vjeruju kako su najzapadniji dijelovi ceste građeni doba [[Asirija|asirskih]] kraljeva, budući da se cesta tim dijelom proteže kroz [[Novoasirsko carstvo|njihovu monarhiju]]. === Perzijsko doba === Unatoč postojanju nekih segmenata Kraljevske ceste prije doba [[Ahemenidska Monarhija|Ahemenidske Perzijske Monarhije]], [[Darije I. Veliki]] smatra se njenim graditeljem i organizatorom. Nitko prije njega nije uspio povezati tako udaljena područja, poboljšati ih nabijenim šljunkom i organizirati postavljanjem odmorišta i sigurosnih jedinica diljem Kraljevske ceste. Glavna cesta dužine je 2700&nbsp;km i služila je kao poštanska i trgovačka prometnica, dok su postojale i mnoge sporedne ceste za priključenje ili opskrbu. Istočni dijelovi ceste koji se nalaze u današnjem [[Iran]]u nisu spomenuti u [[Herodot]]ovim dijelima budući da se njegova percepcija [[Ahemenidska Monarhija|Perzijske Monarhije]] zasnivala uglavnom iz gledišta [[Jonija|jonskih]] [[Grci|Grka]] sa zapada imperija. Ipak, istočni dijelovi ceste koji se protežu kroz centralni Iran bili su važne trgovački putovi, te su kasnije postali dijelom opće poznatog [[Put svile|Puta svile]]. === Rimsko doba === Kraljevska cesta izgrađena u doba Darija Velikog odnosno u [[6. vijek pne.|6. vijeku pne.]] bila je tolike kvalitete da je korištena i u [[Rimsko carstvo|rimsko doba]] za vrijeme [[Trajan]]a ili [[Hadrijan]]a, gotovo 700 godina kasnije.<ref name="livius"/> === Moderno doba === Danas postoje samo ostaci perzijske Kraljevske ceste pa je teško definirati precizne etape, no i dan danas postoji nekoliko relativno očuvanih mostova poput onog u [[Diyarbakır]]u u današnjoj [[Turska|Turskoj]].<ref>{{Cite web |url=http://www.iranchamber.com/history/achaemenids/royal_road.php |title=Kraljevska cesta (Iran Chamber) |access-date=2010-04-30 |archive-date=2015-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504021804/http://www.iranchamber.com/history/achaemenids/royal_road.php |url-status=dead }}</ref> == Popularna kultura == * Spominje se kako je grčki matematičar [[Euklid]] na zahtjev kralja [[Ptolemej I. Soter|Ptolemeja I.]] da mu pokaže jednostavniji način učenja [[matematika|matematike]], odgovorio: „''Ne postoji Kraljevska cesta za geometriju''“. * [[Charles Sanders Peirce|Charles S. Peirce]] u svome djelu „Kako učiniti naše ideje jasnijima“ iz [[1878.]] kaže: „''Ne postoji Kraljevska cesta za logiku, a prave i vrijedne ideje mogu biti stvorene samo pri cijeni velikog opreza''“. Taj esej prihvatio je William James kao glavni temelj filozofske škole [[Pragmatizam|pragmatizma]]. * [[Sigmund Freud]] koristi sličnu frazu kada snove opisuje kao „Kraljevsku cestu do nesvijesti“. * Programer softwarea Fred Brooks također koristi sličnu frazu u kontekstu: „Ne postoji Kraljevska cesta, ali postoji cesta“. * [[Stara Grčka|Grčki]] povjesničar [[Herodot]] navodi: „''Ništa na svijetu ne putuje brže od perzijskih glasnika''“, te dodaje kako ih „''niti snijeg, niti kiša, niti vrućina, niti mrak ne sprječavaju u krajnjim brzinama putovanja''“, što je postalo neslužbenim sloganom [[SAD|Američke]] pošte.<ref>[http://www.quotationspage.com/quote/24166.html Klasični citati]</ref> == Povezano == * [[Ahemenidska Monarhija]] * [[Darije I. Veliki]] * [[Sard]] * [[Suza (Iran)|Suza]] * [[Put svile]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Royal Road}} * [http://www.livius.org/ro-rz/royal_road/royal_road.htm Kraljevska cesta, Livius.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629155230/http://www.livius.org/ro-rz/royal_road/royal_road.htm |date=2011-06-29 }} * [http://www.iranchamber.com/history/achaemenids/royal_road.php Kraljevska cesta, IranChamber.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150504021804/http://www.iranchamber.com/history/achaemenids/royal_road.php |date=2015-05-04 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Historijski putevi]] [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ahemenidska Monarhija]] [[Kategorija:Arheološka nalazišta u Iranu]] [[Kategorija:Arheološka nalazišta u Iraku]] [[Kategorija:Arheološka nalazišta u Turskoj]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Irana]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Iraka]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Turske]] r2fxp656bedxy3ycj2ig3r41o7m17od 0 79387 42588950 41814565 2026-05-07T16:03:41Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588950 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Achaemenid_coin_daric_420BC_front.jpg|thumb|right|250px|''Tip IIIb''<ref>[http://www.iranica.com/newsite/articles/v7f1/v7f134.html Darik tip IIIb (enciklopedija Iranica)]</ref> [[ahemenidska Monarhija|ahemenidskog]] darika iz oko [[490. pne.]]]] '''Darik''' je bio [[Zlato|zlatni]] kovani [[novac]] koji se koristio u [[Ahemenidska Monarhija|Perzijskoj Monarhiji]]<ref>{{Cite web |title=Enciklopedija Iranica: Darik |url=http://www.iranica.com/newsite/articles/v7f1/v7f134.html |access-date=2010-04-30 |archive-date=2007-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313124643/http://www.iranica.com/newsite/articles/v7f1/v7f134.html }}</ref>. Bio je vrlo velike kvalitete<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/151554/daric Enciklopedija Britannica: Darik]</ref>, sa čistoćom od 95,83[[%]]<ref>Charles Anthon, „Klasični rječnik“ (''A Classical Dictionary''), izdavač: Harper & Brothers, New York (1841.)</ref>. Masa mu je bila 8,385 [[gram]]a<ref>{{Cite web |title=Darik (Numizmatika - Antikviteti |url=http://numizmatika.antikviteti.net/pojma/dd.html |access-date=2010-04-30 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723015554/http://numizmatika.antikviteti.net/pojma/dd.html |dead-url=yes }}</ref>, a sadržavao je otisak [[ahemenidska Monarhija|perzijskog kralja]] ili velikog ratnika naoružanog [[Luk (oružje)|lukom]] i [[Strijela|strijelom]], no nije utvrđeno koga točno prikazuje. Darik je uveden u doba vladavine [[Darije I|Darija Velikog]] između [[520-e pne.|522.]] i [[486. pne.]], a prestao se koristiti nakon [[Aleksandar Veliki|Aleksandrove]] invazije [[330. pne.]] Nakon što je [[Aleksandar Veliki|Aleksandar Makedonski]] osvojio [[Perzija|Perziju]], darici su rasptopljeni i od njih se kovao novi, Aleksandrov novac. To je vjerojatno glavni razlog zbog čega danas ima vrlo malo sačuvanih darika, unatoč njihovoj raširenosti u doba vladavine perzijske dinastije [[Ahemenidska Monarhija|Ahemenida]]<ref>Charles Anthon, „Klasični rječnik“ (''A Classical Dictionary''), izdavač: Harper & Brothers, New York (1841.)</ref>. == Etimologija == [[Antička Grčka|Stari Grci]] smatrali su kako je kovanica naziv „darik“ ([[grčki jezik|grč.]] ''dareikós statḗr'') izvedenica od imena perzijskog kralja [[Darije I|Darija Velikog]], no vjerojatnije se radi o izvedenice [[Perzijski jezik|perzijske riječi]] „zarig“ što znači ''[[zlato]]''. == Uvođenje == Pred kraj [[5. vijek pne.|5. vijeka pne.]], perzijski [[satrap]]i u [[Mala Azija|Maloj Aziji]] počeli su kovati vlastiti novac, što je [[Darije I|Darije Veliki]] smatrao strogo kažnjivim zločinom budući kako je izrada [[kovanica]] bila isključivo kraljevsko pravo. [[Numizmatika|Numizmatički]] dokazi svjedoče kako otisci na daricima ili [[siglos]]ima prikazuju isključivo perzijske velike kraljeve, što je praksa koju je uveo Darije i koja je bila simbol njegove vladavine i perzijske [[Ekonomija|ekonomske]] moći. == Historijski zapisi == === Stari zavjet === Darik se nekoliko puta spominje u [[Stari zavjet|Starom Zavjetu]], budući da su [[Jevreji|Židovi]] došli u kontakt sa njime nakon što su ih [[Perzija]]nci oslobodili iz ropstva u [[Babilon]]u. Prva [[Knjiga Kronika]] opisuje kralja [[Kralj David|Davida]] koji je tražio od naroda donacije da obnovi [[Jeruzalemski Hram|Salomonov hram]] u [[Jeruzalem]]u. Spominje se kako je „velikodušno donirano deset tisuća ''zlatnih darika''“. Iako se prema kronologiji Starog zavjeta [[Kralj David|Davidova]] vladavina smješta između [[1040-e pne.|1048.]] i [[1000-e pne.|1007. pne.]], upotreba darika smatra se ili anakronizmom ili autorskom pretvorbom u ondašnje novčane jedinice<ref>Ralph W. Klein: „1. Kronike“ (''1 Chronicles''), izdavač: Harper Collins, New York (1993.), str. 605.-646.</ref>. === Drevna Grčka === U [[Antika|antičko]] vrijeme, darik se prozvan „strijelcem“. Primjerice, [[sparta]]nski kralj [[Agesilaj II|Agesilaj II.]] spominje kako ga je iz [[Azija|Azije]] istjeralo trideset tisuća strijelaca, što vjerojatno upućuje na [[Korupcija|mito]] koje je dobio od perzijskih [[satrap]]a<ref>Charles Anthon, „Klasični rječnik“ (''A Classical Dictionary''), izdavač: Harper & Brothers, New York (1841.)</ref>. Spominje se i „dvostruki darik“ kojim se služio ili [[Darije III|Darije III.]] ili [[Aleksandar Veliki|Aleksandar Makedonski]] između [[350. pne.|350.]] i [[330. pne.]], no o tome ne postoji više pouzdanih informacija. == Galerija == <center> <gallery> Datoteka:AchaemenidDaric4thCenturyBCE.jpg|[[Ahemenidska Monarhija|Ahemenidski]] perzijski '''darik''', [[4. vijek pne.]] Datoteka:Dareik.png|Prednja i stražnja strana '''darika''' Datoteka:Eckhel tav 1 11.jpg|Perzijski '''darik'''<ref>Joseph Hilarius Eckhel: „Kratki začeci numizmatike“ (''Anfangsgründe zur alten Numismatik''), Beč (1787.)</ref> Datoteka:Pharnabazus silver stater as Satrap of Cilicia 379 374 BC.jpg|[[Srebro|Srebrni]] [[stater]] iz doba [[kilikija (satrapija)|cilicijskog]] [[satrap]]a [[Farnabaz od Frigije|Farnabaza III.]] ([[379. pne.|379.]]-[[374. pne.]]), ''[[British Museum|Britanski muzej]]'' </gallery> </center> == Veze == * [[Ahemenidska Monarhija|Ahemenidska Perzijska Monarhija]] * [[Darije Veliki]] == Izvori == {{izvori}} == Literatura == * Joseph Hilarius Eckhel: „Kratki začeci numizmatike“ (''Anfangsgründe zur alten Numismatik''), Beč (1787.) * Charles Anthon, „Klasični rječnik“ (''A Classical Dictionary''), izdavač: Harper & Brothers, New York (1841.) * G.K. Jenkins: „Antičke grčke kovanice“ (''Ancient Greek coins''), London, Seaby (1990.) * C.M. Kraay: „Arhajska i klasična Grčka“ (''Archaic and Classical Greek''), London, Methuen (1976.) * I.A. Carradice: „Kovanice i administracija“ (''Coinage and administration''), Oxford (1987) * I.A. Carradice: „Grčke kovanice“ (''Greek coins''), London, Tisak Britanskog muzeja (1996.) * I.A. Carradice i M.J. Price: „Kovanice u grčkom svijetu“ (''Coinage in the Greek world''), London, Seaby (1988.) * Pierre Briant: „Od Kira do Aleksandra: historija Perzijskog carstva“ (''From Cyrus to Alexander: A history of the Persian Empire''), Winona Lake (2002.), str. 1184. * Ralph W. Klein: „1. Kronike“ (''1 Chronicles''), izdavač: Harper Collins, New York (1993.), str. 605.-646. == Vanjske veze == * [http://www.iranica.com/newsite/articles/v7f1/v7f134.html Darik (enciklopedija Iranica)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313124643/http://www.iranica.com/newsite/articles/v7f1/v7f134.html |date=2007-03-13 }} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/151554/daric Darik (enciklopedija Britannica)] * [http://www.livius.org/w/weights/weights.html Novac, težina i mjerenje u antici (Livius.org)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081231122617/http://www.livius.org/w/weights/weights.html |date=2008-12-31 }} * [http://numizmatika.antikviteti.net/pojma/dd.html Darik (Numizmatika - Antikviteti)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723015554/http://numizmatika.antikviteti.net/pojma/dd.html |date=2011-07-23 }} * [http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/g/gold_daric_coin.aspx Zlatni darik (Britanski muzej)] * [http://www.zeno.ru/showgallery.php?cat=2120 Orijentalne kovanice (Zeno.ru)] * [http://www.coinarchives.com/a/results.php?results=100&search=Memnon Kovanice Perzijskog carstva i njihovih satrapija] * [http://www.asiaminorcoins.com/gallery/thumbnails.php?album=94 Kovanice maloazijskih satrapija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104092648/http://www.asiaminorcoins.com/gallery/thumbnails.php?album=94 |date=2011-01-04 }} ;Ostali projekti {{WProjekti |commonscat = Daric |commonscatsh = Darik }} [[Kategorija:Ahemenidska Monarhija]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Kovani novac]] 4o25nru368b3v13y5kbpk7rlolwwgiw 0 84189 42589246 42586462 2026-05-07T20:00:33Z Aca 108187 Vraćene izmjene korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-26128-21|~2026-26128-21]] ([[User talk:~2026-26128-21|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:AcaBot|AcaBot]] 41827144 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV | naziv_emisije = Los Serrano | slika = [[File:LosSerrano.png|200px]] | opis = naslovni kadar | kamera = [[postavke više kamera|više kamera]] | slika_format = [[PAL]] | trajanje = 80 min. (proc.) | kreator = Daniel Écija<br />Álex Pina | uloge = ''[[Los Serrano#Likovi i uloge|v. popis postave]]'' | uvodna_tema = "[[1 más 1 son 7]]", izvodi [[Fran Perea]] | zemlja = {{flagcountry|ŠPA}} | jezik = [[španski jezik|španski]] | mreža = [[Telecinco]] | početak = 22. april 2003 | kraj = 17. jul 2008 | br_sezona = 8 | br_epizoda = 147 | lista_epizoda = Los Serrano#Popis epizoda | website = http://www.telecinco.es/losserrano | srodna = ''[[Sinđelići]]''<br>''[[Horvatovi]]'' }} '''''Seranovi''''' (''Los Serrano'') je [[Španija|španska]] [[televizija|televizijska]] serija, koja prati događaje porodice Serano i njihovih prijatelja. Snimala se od [[2003]]. godine do [[2008]]. godine. Serija je postigla veliki uspeh u svakoj zemlji u kojoj se prikazivala, a u Španiji je proglašena za jednu od najgledanijih serija u istoriji. Naslovnu numeru "1 i 1 su 7" ([[Španija|španski]]: "1 más 1 son 7") otpevao je [[Fran Perea]], koji u seriji glumi Markosa. Zahvaljujući uspehu serije, Fran je postao muzička zvezda u Španiji. [[2005]]. godine nastala je grupa [[Santa Husta Klan]] ([[Španija|španski]]: Santa Justa Klan ili SJK), koju su činili mlađi glumci ove serije. Grupa SJK je postigla veliki uspeh među mladima. Glavne uloge u ovoj seriji tumače [[Antonio Resines]], [[Hesus Bonilja]] i [[Antonio Molero]], a donedavna glavna glumica, [[Belen Rueda]], napustila je seriju [[2007]]. Telesinko je [[22.5.]] [[2008.]] objavio otkazivanje serije usled značajnog pada gledanosti u Španiji. Preostalih sedam epizoda poslednje, osme sezone, u Španiji su emitovane od 05. juna do 17. jula, svake sedmice po jedna epizoda. Kako su producenti unapred najavili poslednjih sedam epizoda su bile pune emocija, kako i dolikuje završetku. Poslednja epizoda Seranovih je bila prepuna iznenađenja i emocija i izazvala je razne komentare gledalaca povodom potpuno neočekivanog kraja. Kao gosti u poslednjoj epizodi pojavili su se Lusija ([[Belen Rueda]]), Markos ([[Fran Perea]]) i Ana ([[Natalija Verbake]]). == Priča == Seranovi su velika urbana porodica. Dijego ima [[41]] godinu, udovac je, a Lusija ima [[38]] godina i razvedena je. Nekada, kao vrlo mladi su se voleli, a sada posle dosta godina slučajni susret i stara ljubav je oživela. Rešili su da se venčaju. Dijego dovodi u brak tri sina, a Lusija dve kćeri. Svi se useljavaju u novu kuću i Seranovi započinju novi život. Ali, period prilagođavanja nije posut ružama. Njihova deca su rasla u različitim društvenim i ekonomskim uslovima. Sada njihov zajednički život dovodi često do komičnih situacija koje ovu porodičnu seriju čine tako dinamičnom. Dijego ima brata Santjaga sa kojim zajednički drži mali bar gde se komšiluk skuplja na piće, meze i razgovore. Lusija je nastavnica u gimnaziji koju pohađaju Dijegovi sinovi i njene kćeri. Bar, kuća i škola su glavna mesta akcije. Teme su razlike u odgoju dece i različiti pristup svakodnevnim problemima, ali moraju da se naviknu na zajednički život. Za Dijegove sinove žene su nepoznati svet koji tek treba otkriti, a otkrića nisu uvek prijatna. Lusijine kćerke sa nevericom posmatraju kako se ponašaju muškarci i nadaju se da nisu svi muškarci isti. Muškarci i žene govore različitim jezikom i to se oslikava u seriji: oni vole bučne večere pored televizora, a one tihe porodične ručkove, oni vole druženje s prijateljima, a one putovanja i muziku, oni su duboko ukorenjeni u svoj komšiluk, a one imaju kosmopolitske ideje. Lusija odgaja kćeri uz razgovor i poverenje, a Dijego silom nameće svoju volju sinovima. Svako će morati da prihvati nešto od druge strane da bi porodica funkcionisala. Zbog životnih tema koje obrađuje serija je postala najgledanija u [[Španija|Španiji]]. == Likovi i uloge == ==== Porodica Serano-Kapdevila ==== * Dijego Serano Moreno ([[Antonio Resines]]) * Giljermo ''"Gilje"'' Serano ([[Víctor Elías]]) * Lusija Gomes Kasado ([[Belen Rueda|Belén Rueda]]) * Markos Serano ([[Fran Perea]]) * Eva Kapdevila Gomes ([[Verónica Sánchez]]) * Francisko ''"Kuro"'' Serano ([[Jorge Jurado]]) * Marija Teresa ''"Tete"'' Kapdevila Gomes ([[Natalia Sánchez]]) * Donja Karmen Kasado([[Julia Gutiérrez Caba]]) * Francisko Serano Moreno ([[Alfredo Landa]]) * Elena Gomes ([[Lydia Bosh]]) * Pepe ([[Pas]]) ==== Porodica Serano-Salgado ==== * Santjago ''"Santi"'' Serano Moreno ([[Jesús Bonilla]]) * Marija Lurdes ''"Lurditas"'' Salgado Fernandez (Goizalde Núñez) * Donja Adela Fernandez (María Alfonsa Rosso) * Santjago ''"Santjagin"'' Serano Salgado ==== Porodica Martines ==== * Fruktuoso Giljermo ''"Fiti"'' Martines Karasko-Lavin ([[Antonio Molero]]) * Raul Martines Blanko ([[Alejo Sauras]]) * Kandela ''"Svraka"'' Blanko Fernandez ([[Nuria González]]) * Marija Asunsion ''"Ćoni"'' Martines Karasko (Pepa Aniorte) * Hose Luis ''"Hosiko"'' Salgado Fernandez (Javier Gutiérrez) * Fruktuoso Martines Lavin ([[José Luis López Vázquez]]) * Andres Blanko Fernandez ([[Jorge Fernández]]) * Adrijan Martines ==== Nastavnici Garsilasa ==== * Fernando ''"Fermin"'' Gonzales ([[Ales Furundarena]]) * Selija Montenegro ([[Jaydy Mitchell]]) * Afrika ''"Afri"'' Sans ([[Alexandra Jiménez]]) * Rakel ([[Elsa Pataky]]) * Ana Blanko Fernandez ([[Natalia Verbeke Leiva]]) * Gael Montenegro ([[Michel Gurfi]]) ==== Učenici Garsilasa ==== * Hose Marija ''"Boliće"'' Beljido ([[Andrés de la Cruz]]) * David ''"DVD"'' Borna ([[Adrián Rodríguez]]) * Matijas ''"Valdano"'' Skobić ([[Juan Luppi]]) * Jolanda ''"Joli"'' Beljido ([[Sara López]]) * Elena ([[María Bonet]]) * Aleks Ćakon ([[Alex Barahona]]) * Oktavio ''"Ćuki"'' Salas ([[Jimmy Barnatán]]) * Susana ''"Su"'' ([[María Hervás]]) * Mustafa ''"Musti"'' Rasit ([[Daniel Esparza]]) * Umberto ([[Christian Criado]]) * Riči ([[Carlos Rodríguez]]) * Dies * Lorena ([[Anne Marie Favreu]]) * Bruno * Sara * Rober Džunior * Luna Gomes (Dafne Fernandez) * Huan ''"Sevilja"'' Gomes ==== Likovi iz kafane Serano ==== * Pakiljo ([[Manolo Caro]]) * Grogi ([[Pablo Jiménez]]) * Rober ([[Mariano Peña]]) * Emilia ([[Pilar Castro]]) * Fritangas DAnijela ==== Sporedni likovi ==== * Benito * Sagrario * Tetka Enriketa Moreno * Dijego ''"Dijegito"'' Serano * Serđi Kapdevila * Rut Kastel Kapdevila ([[Leticia Dolera]]) * Manuel "Manu" Kapdevila ([[Pablo Galán]]) * Kloe Serano Kapdevila * Tinin Martines * Marivi Fernandez de la Era ([[María Luisa Merlo]]) * Sandrin ([[Adelaida Hernandez]]) * Virzinia ==== Likovi iz prošlosti ==== * Amanasio "Padre" Serrano (Jesús Bonilla) * Fransiska "Madre" Moreno (Goizalde Núñez) * Faust * Maslinjavi (Antonio Resines) == Spisak epizoda == === Prva sezona === {| {{tablabonita}} ! Broj ! Naziv ! Gledaoci ! Udio |----- |1 |Ya s'han casao (Venčaše se) |4.286.000 |26,1% |----- |2 |Un padre perfecto (Savršen otac) |4.519.000 |27,2% |----- |3 |Siempre nos quedará París (Uvek ćemo imati Pariz) |4.640.000 |26,0% |----- |4 |El Atlético de Santa Justa F.C. (F.K. Atletiko iz Santa Huste) |4.368.000 |26,4% |----- |5 |Me gusta cuando callas (Dopada mi se kada ćutiš) |5.089.000 |31,2% |----- |6 |Cien maneras de cocinar la trucha (Sto načina za pripremu pastrmke) |5.154.000 |31,7% |---- |7 |No me llames iluso (Nisam gubitnik) |5.364.000 |32,8% |----- |8 |La noche del loro (Besana noć) |4.937.000 |31,0% |----- |9 |Superdotado (Natprosečno nadaren) |5.475.000 |35,5% |----- |10 |El Rey y yo (Kralj i ja) |4.872.000 |34,9% |---- |11 |Una noche en Mogambo (Veče u Mogambu) |4.797.000 |33,6% |----- |12 |Benny, Tonny y Marky (Beni, Toni i Marki) |4.459.000 |34,0% |----- |13 |La guerra de los Martínez (Rat Martinesovih) |4.889.000 |36,0% |} === Druga sezona === {| {{tablabonita}} ! Broj ! Naziv ! Gledaoci ! Udio |----- |14 |Bienvenido, tío Francisco (Dobrodošao, striče Fransisko) |6.370.000 |36,0% |----- |15 |Enhorabuena por el programa (Čestitke za emisiju) |6.270.000 |35,4% |----- |16 |El quinto sentido (Peto čulo) |6.139.000 |36,8% |----- |17 |Trigo limpio (Mutan lik) |6.901.000 |40,5% |----- |18 |Santiago vuelve a la escuela (Santjago opet u školi) |6.809.000 |39,5% |----- |19 |Donde hay jamón hay ilusión (Gde ima pršute, ima i snova) |6.341.000 |35,5% |----- |20 |Sodoma y Gomera (Sodoma i Gomera) |7.243.000 |39,3% |----- | 21 |La mirada del tigre (Pogled tigra) |7.634.000 |41,9% |----- |22 |Eva al desnudo (Gola Eva) |7.237.000 |39,1% |----- |23 |El rey de espadas (Kralj mačeva) |7.345.000 |39,7% |----- |24 |Casado y monógamo (Oženjen i monogaman) |6.992.000 |38,9% |----- |25 |Solo puede quedar uno (Može da bude samo jedan) |7.145.000 |40,0% |----- |26 |Natalie (Natali) |7.649.000 |42,1% |} === Treća sezona === {| {{tablabonita}} ! Broj ! Naziv ! Gledaoci ! Udio |----- |27 |El carnaval veneciano (Venecijanski karneval) |7.603.000 |42,1% |----- |28 |Los toros de Santa Justa (Bikovi iz Santa Huste) |7.630.000 |41,9% |----- |29 |Ser o no ser... taladrador (Biti ili ne biti... bušitelj) |6.637.000 |36,4% |----- |30 |Yo confieso (Priznajem) |7.291.000 |42,7% |----- |31 |El otro lado de la acera (Druga strana medalje) |8.175.000 |44,5% |----- |32 |Los puentes de Burundi (Mostovi Burundija) |8.191.000 |43,3% |----- |33 |La Jamoneta (Pršutomobil) |5.824.000 |31,8% |----- | 34 |El uso del matrimonio (Bračne dužnosti) |6.955.000 |37,1% |----- |35 |Corazón partío (Slomljeno srce) |7.522.000 |38,2% |----- |36 |Recuerdos de Segovia (Suvenir iz Segovije) |6.251.000 |32,1% |----- |37 |El ciruelo (Šljiva) |6.365.000 |32,7% |----- |38 |La vuelta al cole (Povratak u školu) |6.443.000 |35,4% |----- |39 |Nunca subestimes el poder de un ñu (Ne potcenjuj moć gnua) |6.619.000 |36,1% |----- |40 |Un año selvático (Odmor) |6.268.000 |36,1% |----- |41 |La bicha (Boleština) |6.350.000 |36,6% |----- |42 |Spanish mazapan (Španski marcipan) |6.364.000 |36,6% |----- |43 |Descubriendo a Marta (I bi Marta) |4.940.000 |35,1% |----- |44 |Don Quijote de Santa Justa (Don Kihot iz Santa Huste) |5.965.000 |38,0% |----- |45 |El fluido básico (Telesne tečnosti) |6.713.000 |42,6% |} === Četvrta sezona === {|{{tablabonita}} !Broj !Naziv !Gledaoci !Udio |----- |46 |Santiago Gigolo (Santjago žigolo) |6.416.000 |32,8% |----- |47 |Ni media ni guarra (Nema polovično) |5.594.000 |29,1% |----- |48 |El Conde du Mamarrach (Grof Mamlaz) |5.772.000 |29,0% |----- |49 |Desde Londres con amor (Iz Londona s ljubavlju) |5.738.000 |28,8% |----- |50 |Ante la duda... (Pod sumnjom...) |5.498.000 |27,0% |----- |51 |La donante de órganos (Donatorka organa) |5.903.000 |29,7% |----- |52 |El lecho mancillado (Oskrnavljena postelja) |5.910.000 |30,9% |----- |53 |La culpa es yo (Ja sam kriv) |5.893.000 |30,8% |----- |54 |Apechugueision (Snositi) |4.979.000 |25,6% |----- |55 |En ocasiones veo Fitis (Ponekad vidim Fitije) |5.758.000 |30,7% |----- |56 |Lobestoris (Ljubavna priča) |6.098.000 |38,2% |----- |57 |Hay una rosquilla para ti (Krofna za tebe) |7.306.000 |40,9% |----- |58 |No apto para cardíacos (Slabo srce) |6.029.000 |31,6% |----- |59 |Yo azuzo (Nabacivanje) |5.457.000 |28,7% |----- |60 |Antes muerta que chinchilla (Bolje mrtva nego činčila) |5.683.000 |29,6% |----- |61 |El hombre que susurraba a las frutitas (Majstor za voćke) |6.152.000 |34,0% |----- |62 |Yo reconozco (Priznajem) |6.823.000 |37,4% |----- |63 |¿Quién me pone la pierna encima? (Ko mi to maleriše?) |5.725.000 |30,7% |----- |64 |Million Dollar Grogui (Grogi od milion dolara) |5.931.000 |32,2% |----- |65 |Una proposición indecente (Nepristojna ponuda) |4.888.000 |25,6% |----- |66 |Usufructus (Usufruktus) |5.629.000 |30,8% |----- |67 |El reverso tenebroso (Mračna strana) |4.742.000 |25,8% |----- |68 |De Santa Justa a Bilbao (Iz Santa Huste u Bilbao) |5.334.000 |30,3% |----- |69 |Yo de Alcarria y tú de California (Ja iz Alkarije, a ti iz Kalifornije) |4.742.000 |27,9% |----- |70 |Mainfroinlain (Maj frojlan) |4.578.000 |28,2% |----- |71 |Gato negro, casorio blanco (Crna mačka, belo venčanje) |5.270.000 |36,7% |----- |} === Peta sezona === {|{{tablabonita}} ! Broj !Naziv !Gledaoci !Udio |----- |72 |¿Quién puede matar a un cerdo? (Ko može da ubije svinju?) |5.692.000 |30,6% |----- |73 |La maldición de las Capdevila (Prokletstvo Kapdevilinih) |5.351.000 |29,3% |----- |74 |El blues del matrimonio (Bračni bluz) |5.570.000 |30,5% |----- |75 |La pertinaz sequía (Suša bez kraja) |4.909.000 |25,6% |----- |76 |Gibraltar español (Gibraltar je španski) |4.913.000 |26,3% |----- |77 |Cuando padre sonríe (Kad se otac smeje) |4.903.000 |25,2% |----- |78 |El reparto de Africa (Podela Afrike) |4.380.000 |22,6% |----- |79 |El armario empotrado (Armirani ormar) |4.610.000 |25,2% |----- |80 |La alegría de la huerta (Vrt zadovoljstva) |4.638.000 |24,7% |----- |81 |Como una ola (Kao talas) |4.127.000 |22,0% |----- |82 |Las de Caín (Kainovo maslo) |5.011.000 |27,2% |----- |83 |Ay, Candela (E, Kandela) |5.056.000 |28,0% |----- |84 |El toro por los cuernos (Bika za rogove) |5.235.000 |30,6% |----- |85 |Soy nenuco (Ja, evnuh) |5.477.000 |31,5% |----- |86 |Qué mal está Occidente (Zapad je propast) |5.252.000 |30,5% |----- |87 |¿Tú te crees que la policía es tonta? (Ti misliš da je policija glupa?) |4.821.000 |27,7% |----- |88 |Un pez llamado Fructu (Riba zvana Fruktu) |3.937.000 |24,0% |----- |89 |La culpa fue del centollo (Rakovi su krivi) |4.027.000 |23,9% |----- |90 |El primer Serrano universitario (Prvi Serano fakultetlija) |3.846.000 |22,6% |----- |91 |Tracatrá, suspensos y cintas de vídeo (Škljocanje, suspenzije i video trake) |4.176.000 |24,1% |----- |92 |¿Tú te afeitas, Guille? (Gilje, briješ li se ti?) |3.866.000 |22,6% |----- |93 |Pero, ¿quién mató a padre? (Ali ko je ubio oca?) |4.205.000 |25,9% |----- |94 |La llamada de la selva (Zov prirode) |3.902.000 |24,7% |----- |95 |El síntoma de Estocolmo (Stokholmski sindrom) |3.821.000 |24,5% |----- |96 |¡Será por dinero! (Biće da je zbog novca!) |3.424.000 |24,2% |----- |97 |La jauría del hortelano (Drugom je trava uvek zelenija) |3.729.000 |25,1% |----- |} === Šesta sezona === {|{{tablabonita}} ! Broj !Naziv !Gledaoci !Udio |----- |98 |La pasión según Fructuoso (Žitije po Fruktuosu) |5.149.000 |27,2% |----- |99 |Aquí huele a perro (Ovde zaudara na pse) |4.739.000 |24,4% |----- |100 |Los puentes de la Alcarria (Mostovi okruga Alkarija) |4.695.000 |24,9% |----- |101 |El talonario de Aquiles (Ahilova plata) |4.452.000 |22,5% |----- |102 |Il bambino della strada (Dete ulice) |4.704.000 |24,3% |----- |103 |Amor es transigir (Ljubav je trpni pridev) |4.178.000 |21,3% |----- |104 |Los tres cerditos (Tri praseta) |4.035.000 |21,2% |----- |105 |Paseando a Miss Emilia (Vozeći gospođicu Emiliju) |3.926.000 |21,9% |----- |106 |El declive del Imperio Serrano (Pad imperije Serano) |4.155.000 |24,1% |----- |107 |Las fases del amor (Faze ljubavi) |5.183.000 |28,6% |----- |108 |El rastrillo zen (Zen grabuljica) |5.103.000 |28,6% |----- |109 |El jamon maltés (Malteška pršuta) |4.422.000 |24,7% |----- |110 |El padrino IV (Kum IV) |3.990.000 |21,8% |----- |111 |Donde dijo digo, digo Diego (Što rekoh, ne porekoh) |3.946.000 |23,3% |----- |112 |Soy Koala (Ja sam koala) |4.172.000 |23,2% |----- |113 |Ese olor tan característico (Taj miris tako karakterističan) |4.638.000 |26,0% |----- |114 |Charol de leopardo (Leopardova koža) |3.985.000 |24,7% |----- |115 |Breve historia de la filosofía (Kratka istorija filozofije) |3.264.000 |18,9% |----- |116 |Algo pasa con Celia (Nešto se dešava sa Selijom) |4.065.000 |22,4% |----- |117 |Un año de soledad (Godina samoće) |4.110.000 |23,7% |----- |118 |La sombra de Candelaria es alargada (Kandelarijina senka je dugačka) |4.143.000 |23,8% |----- |119 |La penitencia va por detras (Krivica je na drugoj strani) |4.210.000 |24,0% |----- |120 |La mano amiga (Prijateljska ruka) |3.982.000 |22,8% |----- |121 |Siempre positivo, nunca negativo (Uvek pozitivan, nikad negativan) |3.781.000 |22,1% |----- |122 |La parabola del hijo profugo (Parabola o odbeglom sinu) |4.163.000 |24,4% |----- |123 |Dos mujeres y un Serrano (Dve žene i jedan Serano) |3.917.000 |23,5% |----- |124 |Última llamada para Diego Serrano (Poslednji poziv za Dijega Serana) |4.116.000 |26,3% |} === Sedma sezona === {|{{tablabonita}} ! Broj !Naziv !Gledaoci !Udio |----- |125 |No sin mi hijo (Ne bez sina) |4.027.000 |23,0% |----- |126 |La intimidad es una puerta cerrada (Intimnost, to su zatvorena vrata) |4.580.000 |26,9% |----- |127 |Sorpresa, sorpresa (Iznenađenje, iznenađenje) |3.687.000 |20,4% |----- |128 |Mientras hay resquemor hay esperanza (Dok ima ogorčenosti, ima i nade) |3.200.000 |16,3% |----- |129 |Cuando el amor llega así de esta manera (Kad ljubav tako naiđe) |3.389.000 |18,7% |----- |130 |Intima fémina (Ženska intima) |3.142.000 |17,5% |----- |131 |Mayormente, lo que sube, baja (Sve što se popne, uglavnom mora i da siđe) |3.381.000 |18,6% |----- |132 |Encontronazos y desencuentros (Susreti i razmimoilaženja) |3.108.000 |17,8% |----- |133 |El camino recto de Santa Justa (Pravi put od Santa Huste) |3.443.000 |19,7% |----- |134 |Pero por qué no te callas! (Umukni više!) |3.231.000 |17,7% |----- |135 |Matar a un ruiseñor (Ubiti slavuja) |3.713.000 |20,0% |----- |136 |Papá cumple 50 años (Tata puni 50 godina) |3.145.000 |21,7% |----- |137 |La procesión va por dentro (Procesija se odvija iznutra) |3.096.000 |18,0% |----- |138 |El síndrome Sarkozy (Sarkozijev sindrom) |2.895.000 |18,3% |----- |139 |Al evitamiento por el alejamiento ( Izbegavanje putem udaljavanja ) |3.069.000 |18,0% |----- |140 |Los padres de ella (Njeni roditelji) |3.308.000 |18,9% |} === Osma sezona === {| {{tablabonita}} ! Broj ! Naziv ! Gledaoci ! Udio |----- |141 |Bienvenida al mundo de los Serrano (Dobrodošla u svet Seranovih) |3.774.000 |21,4% |----- |142 |La parienta, la cuñada, la suegra y Diego (Rođaka, svastika, tašta i Dijego) |3.630.000 |21,0% |----- |143 |Tigurón V (Ajkuletina) |3.383.000 |21,6% |----- |144 |La carta de Pandora (Pandorino pismo) |3.600.000 |19,0% |----- |145 |Venta pa' mi casa Fiti (Fiti, svrati do moje kuće) |2.955.000 |19,9% |----- |146 |Divorcio a la Serrana (Raspad Seranovih) |3.276.000 |23,8% |---- |147 |Desmontando a Diego (Raskrinkani Dijego) |3.580.000 |25,6% |} {{TVSvijek|2003|2008}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Serrano}} [[Kategorija:Španske TV-serije]] n0gyy1xfq6v3qhs44uj2na7g5ovhrzh 0 86239 42589024 42505835 2026-05-07T16:51:27Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42589024 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:House Select Committee on Assassinations.jpg|thumb|250px|right|Javna sjednica Odbora]] '''Izabrani odbor Predstavničkog doma Kongresa SAD o atentatima''' ({{lang-en|United States Select Committe on Assassinations}}, skraćeno ''House Select Committe on Assassination'', HSCA) je naziv za istražnu komisiju koju je 1976. odnovao [[Predstavnički dom SAD|Predstavnički dom Kongresa SAD]] kako bi rasvijetlio okolnosti nekoliko atentata na istaknute američke političare i javne ličnosti 1960-ih i početkom 1970-ih. To se odnosilo na [[atentat na Johna F. Kennedyja]] 1963, [[atentat na Martina Luthera Kinga]] 1968. i atentat na [[George Wallace|Georgea Wallacea]] 1972. Istraga Odbora je trajala do 1978. a konačni izvještaj je objavljen 1979. Najvažniji dio zaključaka bilo je osporavanje zaključaka [[Warrenova komisija|Warrenove komisije]] iz 1964. godine prema kojima je [[Lee Harvey Oswald]] prilikom atentata na Johna F. Kennedyja [[teorija usamljenog strijelca|djelovao sam]]. Odbor je zaključio da je Oswald jedan od atentatora, ali da je imao najmanje jednog suučesnika, odnosno da je atentat "najvjerojatnije posljedica šire zavjere". Zaključci Odbora su, međutim, isto tako od odgovornosti za atentat odriješili [[Sovjetski Savez|SSSR]], [[Fidel Castro|Castrovu]] Kubu, [[CIA]], [[FBI]], [[Tajna služba SAD|Tajnu službu]], anti-kastrovske kubanske emigrante i grupe američkog organiziranog kriminala odnosno većinu mogućih nalogodavaca atentata koji se spominju u raznim [[teorija zavjere|teorijama zavjere]]. Rad Odbora je, slično kao i rad Warrenove komisije, postao predmetom žestokih kritika, a prvenstveno zbog odluke da materijali na kojima se temelje zaključci budu zapečaćeni 50 godina. Nedugo nakon prikazivanja filma ''[[JFK (film)|JFK]]'', Kongres je pod snažnim pritiskom javnosti 1992. donio poseban zakon kojim je 98 % svih dokumenata vezanih uz istragu objavljeno. Neki od zaključaka, prvenstveno oni koji se tiču postojanja četvrtog hica i drugog strijelca u atentatu na Kennedyja, su postali predmetom žestokih osporavanja od strane naučnika. == Vanjske veze == * [http://www.archives.gov/research/jfk/select-committee-report/ Report of the Select Committee on Assassinations of the U.S. House of Representatives] (29 March 1979). Stokes, Louis Chairman, House Select Committee on Assassinations. {{Atentat na Johna F. Kennedyja}} [[Kategorija:Atentat na Johna F. Kennedyja]] [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] [[Kategorija:Nastanci 1976.]] lcrbhuxdue686urpaqpmidz7dkcvb5y 0 86649 42589247 42586767 2026-05-07T20:01:20Z Aca 108187 Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-13681-46|~2026-13681-46]] ([[User talk:~2026-13681-46|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:Inokosni organ|Inokosni organ]] 42378237 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Memorial in Borovo Selo.JPG|thumb|Spomenik žrtvama pokolja]] [[Datoteka:Borovo selo.png|right|thumb|Borovo Selo na karti]] '''Sukob u Borovom Selu''' je naziv za događaj koji se zbio [[2.5.]] [[1991]]. godine u naselju [[Borovo Selo]] kraj [[Vukovar]]a, odnosno oružani sukob između pripadnika [[Hrvatska|hrvatske]] policije s jedne, i lokalne [[Srbi|srpske]] paravojne formacije potpomognute dobrovoljcima iz susjedne [[Srbija|Srbije]] s druge strane, a koji je rezultirao smrću 12 hrvatskih policajaca, 3 pripadnika lokalne srpske milicije i 1 srpskog dobrovoljca. Predstavljao je dotle nezapamćenu eskalaciju nasilja koja je, uz [[plitvički Krvavi Uskrs]] mjesec dana ranije, razmjerima krvoprolića bitno pogoršala odnose između hrvatskih vlasti i srpske zajednice u Hrvatskoj, odnosno značajno doprinijela da incidenti vezani uz [[raspad SFRJ]] u Hrvatskoj postepeno prerastu u [[Rat u Hrvatskoj|otvoreni oružani sukob]].<ref>{{cite web| title=10 Yugoslav Officers Said to Die in Strife | url=http://www.nytimes.com/1991/05/03/world/10-yugoslav-officers-said-to-die-in-strife.html| author=| publisher=New York Times| date = 03. 05. 1991. | accessdate = 06. 08. 2010.}}</ref> U [[Hrvatska|Hrvatskoj]] se za ovaj događaj koristi izraz '''Pokolj u Borovu Selu''', u [[Srbija|Srbiji]] i među podunavskim [[Srbi]]ma '''Incident u Borovom Selu''' ili '''Napad na Borovo Selo'''. O samim detaljima događaja, kao i onima koji su mu neposredno prethodili, kao i njegovim neposrednim posljedicama, postoje različite verzije. == Hrvatska verzija == Prema hrvatskoj verziji, četiri hrvatska policajaca su u Borovom Selu pokušali zamijeniti [[Jugoslavija|jugoslovensku]] zastavu sa hrvatskom. No spriječili su ih srpski pobunjenici kada su su ih oteli.<ref>''Conflict in the Former Yugoslavia'', ed. John B. Allcock, p. 20. (ABC-Clio Inc, 1998)</ref><ref name="Nation">R. Craig Nation, "[http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/00117.pdf War in the Balkans, 1991-2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325203109/http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/00117.pdf |date=2009-03-25 }}". (Strategic Studies Institute, August 2003)</ref> Dvoje policajaca je uspijelo pobjeći, ali su ranjeni. Idući dan, posebna jedinica hrvatskih snaga dovezla se u autima za civile u Borovo Selo kako bi istražila incident. Prema svjedocima, nije bilo provokacija. Tada su upali u klopku kada su srpski pobunjenici otvorili vatru i ubili njih 12.<ref name="times">{{cite web| title=2 Yugoslav Factions Blaming Each Other For Deaths in Clash | url=http://www.nytimes.com/1991/05/04/world/2-yugoslav-factions-blaming-each-other-for-deaths-in-clash.html| author=Stephen Engelberg| publisher=New York Times| date = 04. 05. 1991. | accessdate = 06. 08. 2010.}}</ref> == Srpska verzija == Prema srpskoj verziji, svjedoci za [[beograd]]sku televiziju su izjavili da su hrvatske snage prve otvorile vatru na zgradu lokalne vlade u središtu grada, bez ikakve provokacije, te pucali na svakog na cesti.<ref name="times"/> == Suđenja == [[Međunarodni sud za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije]] optužio je [[Vojislav Šešelj|Vojislava Šešelja]] potkraj aprila 1991. nagovorio srpske pobunjenike u podizanju barikada u Borovu Selu. 1.5. 1991, ti su pobunjeni Srbi uzeli nekoliko hrvatskih policajaca - koji su tamo poslani ponovno uspostaviti zakon i red - kao taoce. 2.5., teško naoružani hrvatski policajaci iz Osijeka poslani su u Borovo Selo kako bi oslobodili taoce. Pobunjeni Srbi i Šešeljevi ljudi su ih zasjeli u klopci. U borbi je ubijeno 12 hrvatskih policajaca, a ranjeno je 20.<ref name="icty">{{cite web| title=THE PROSECUTOR OF THE TRIBUNAL AGAINST VOJISLAV SESELJ - paragraf 11 | url=http://www.icty.org/x/cases/seselj/ind/en/ses-ii030115e.pdf| author=ICTY| publisher=ICTY| date = 13. 01. 2003. | accessdate = 06. 08. 2010.}}</ref> "Na hrvatskoj strani je bilo 30 poginulih, iako su Hrvati priznali 15. Ostali su bili Kurdi kod kojih su nađene stare novčanice iz doba Nezavisne Države Hrvatske i Hitlerove rajhsmarke", izjavio je Šešelj u Haagu.<ref>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/seselj-tvrdi-da-su-njegovi-cetnici-ubili-hrvatske-policajce-u-borovu-selu/279786.aspx Šešelj tvrdi da su njegovi četnici ubili hrvatske policajce u Borovu Selu] Index.hr. 2005-08-24. Preuzeto 2010-08-06.</ref> Jedina osoba koja je zbog događaja u Borovom Selu osuđena je Milan Marinković, bivši pripadnik srpskih paravojnih formacija, koga je 1.2. 2012. Županijski sud osudio na tri i pol godine zatvora zbog zlostavljanja dvojice zarobljenih hrvatskih policajaca.<ref>{{Cite web| title = Milan Marinković osuđen za ratne zločine u Borovu Selu :: Balkan Insight| accessdate = 11. V 2012.| url = http://www.balkaninsight.com/en/article/milan-marinkovic-osuden-za-ratne-zlocine-u-borovu-selu}}</ref> == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.dw-world.com/dw/function/0,,82218_cid_4223279,00.html DW-World]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ratovi u Jugoslaviji}} [[Kategorija:1991.]] [[Kategorija:Rat u Hrvatskoj]] i9afoi1qe4gts6dy5pb1m8ehne5w554 0 86996 42589244 42586932 2026-05-07T19:55:53Z Aca 108187 /* Izvori */ 42589244 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Coin of Heraios.jpg|thumb|Srebrna tetradrahma kušanskog kralja '''Heraiosa''' ([[1]]-[[30|30. n.e.]]) u [[Grčko-Baktrijsko Kraljevstvo|grčko-baktrijskom]] stilu.<br />'''Pismo:''' Bista Heraiosa, s grčkom kraljevskom dijademom.<br />'''Glava:''' Kralj na konju, okrunjen vijencem od [[grčka mitologija|grčke]] boginje pobjede [[Nika (mitologija)|Nike]]. Grčki natpis: ΤΥΡΑΝΝΟΥΟΤΟΣ ΗΛΟΥ - ΣΑΝΑΒ - ΚΟϷϷΑΝΟΥ "Tiranin Heraios, Sanav (nepoznato značenje), od Kušana".]] [[Datoteka:HeraiosKoshanou.jpg|thumb|Prikaz Heraiosa na jednom od njegovih kovanica.]] '''Heraios''' (za koga se ponekad imena Heraus, Heraos i Miaos) bio je [[Kušansko Carstvo|kušanski]] vladar koji je vladao [[Baktrija|Baktrijom]] između 1. i 30. n.e. kao poglavar jednog od pet [[Yuezhi]] klanova. Poznat je prije svega po kovanicama, gdje njegov lik sugerira [[umjetna deformacija lubanje|umjetnu deformaciju lubanje]] koje su prakticirali kušanski vladari u 1. vijeku. {| align="center" cellpadding="2" border="2" |- | width="30%" align="center" | Prethodi:<br /><br />''U [[Baktrija|Baktriji]],''<br />''[[Yuezhi]] vladar:''<br />'''[[Sapadbizes]]''' | width="40%" align="center" | '''[[Kušansko Carstvo|Kušanski vladar]]'''<br /> ([[1]]-[[30|30. n.e.]]) | width="30%" align="center" | Slijedi:<br />'''[[Kudžula Kadfiz]]''' |} == Izvori == {{Reflist}} *(en) E. A. Davidovitch, ''The First hoard of tetradrachmas of the Kuṣāṇa "Heraios."'', AKADÉMIAI KIADÓ, BUDAPEST 1980, str. 147–177. == Vanjske veze == * [http://www.grifterrec.com/coins/kushan/heraios.html A Comparison of Images of Kushans from Coins and Sculpture] * [http://www.grifterrec.com/coins/kushan/kushan.html Kushan Empire coins] * [http://www.coinarchives.com/a/results.php?results=100&search=Heraios Coins of Heraios] * [http://coinindia.com/galleries-heraios.html Catalogue of Heraios coins] [[Kategorija:Kušansko Carstvo]] 5lsx9ais9go1fu5k77mpme2c6nhyzdw 0 90243 42588970 42588204 2026-05-07T16:04:32Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] 42588970 wikitext text/x-wiki {{Historija Kine}} '''Pomorska historija Kine''' je stara nekoliko hiljada godina, s obzirom da zapisi o kasnom [[Period Proljeća i Jeseni|periodu Proljeća i Jeseni]] ([[722. pne.]] – [[481. pne.]]) govore o tome da su drevne [[Kina|kineske]] države posjedovale [[mornarica|mornaricu]], odnosno razne vrste brodova specijalizirane za ratna djelovanja.<ref name="needham volume 4 part 3 678">Needham, Volume 4, Part 3, 678.</ref> Kina je, pak, vodećom pomorskom silom tadašnjeg svijeta postala oko godine 1000, kada su kineski brodograditelji počeli graditi [[Brod sa blagom|ogromne džunke sposobne za plovidbu oceanima]].<ref>{{Cite web |title=China in History — From 200 to 2005 |url=http://www.theglobalist.com/countryoftheweek/sample.htm |access-date=2010-09-16 |archivedate=2009-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091212012906/http://www.theglobalist.com/countryoftheweek/sample.htm |deadurl=yes }}</ref> U suvremeno doba, kinesku pomorsku nastavljaju [[NR Kina|kopnena Kina]] i [[Republika Kina|Tajvan]] kroz [[Mornarica Narodnooslobodilaćke armije|Mornaricu Narodnooslobodilačke Armijke]] i [[Ratna mornarica Republike Kine|Ratnu mornaricu Republike Kine]]. == Pomorski pothvati po eri == === [[Period Zaraćenih država]] === * Ratovi između države [[Yue (država)|Yue]] i [[Chu (država)|Chu]] === [[Dinastija Qin]] === * [[Xu Fu]] * [[Daa Qhwel]] (屠睢) pokorio narode [[Yue (narodi)|Yue]] === [[Dinastija Han]] === * 111. pne., delegati [[Car Wu od Hana|cara Wua]] istražuju Jugoistočnu Aziju i Indiju iz baza u [[Tonkinški zaliv|Tonkinškom zaljevu]] kako bi došli u kontakt sa srednjoazijskim državama i uspostavili ''pomorski [[Put svile]]''. * [[Pobuna Gongsun Shua]] === [[Tri kraljevstva]] === * [[Bitka kod Crvene stijene]] === [[Dinastija Sui]] === * [[Goguryeo-Sui ratovi]] === [[dinastija Tang]] === * [[Bitka kod Baekganga]] === [[Dinastija Song]] === * [[Bitka kod Caishija]] * [[Bitka kod Tangdaoa]] * [[Bitka kod Xiangyanga]] * [[Bitka kod Yamena]] === [[Dinastija Yuan]] === * [[Bitka kod Bun'eija|Prva bitka u zalivu Hakata]] * [[Bitka kod Kōana]] * [[Mongolska invazija Jave#Invazija|Javanska ekspedicija]] === [[Dinastija Ming]] === * [[Bitka na jezeru Poyang]] * U [[Četvrta kineska dominacija (historija Vijetnama)|Četvrtoj kineskoj dominaciji]], mornarica Minga uništila je vijetnamsku mornaricu od 300 ratnih brodova<ref>贼入富良江， 舟亘十余里，截江立寨，陆兵亦数万人。辅将步骑，升将水军，夹攻，大败之， 获伪尚书阮希周等。又败贼于奇罗海口，得舟三百。 [[History of Ming]] 卷一百五十四 列传第四十二</ref> * [[Zheng He]] * [[Wokou]] * [[Imjinski rat]] ** [[Bitka kod Noryanga]] * [[Prva bitka kod Tamaoa]] * [[Druga bitka kod Tamaoa]] * [[Bitka u zalivu Penghu]] * [[Bitka u zalivu LiaoLuo]] * [[Opsada Fort Zeelandije]] === [[Dinastija Qing]] === * [[Zheng Chengong]] * [[Bitka kod Penghua]] * [[Beiyanška flota]] * [[Nanyanška flota]] * [[Fujianska flota]] * [[Guangdonška flota]] * [[Opijumski ratovi]] * [[Kinesko-francuski rat]] ** [[Bitka kod Foochowa]] ** [[Bitka kod Shipua]] * [[Prvi kinesko-japanski rat]] ** [[Bitka na rijeci Yalu (1894)]] ** [[Bitka kod Weihaiweija]] === [[Republika Kina]] === * [[Mornarica Republike Kine]] * [[Drugi kinesko-japanski rat]] * [[Bitka kod Wuhana]] * [[Desantna operacija na otok Hainan]] === [[Narodna Republika Kina]] === * [[Mornarica Narodnooslobodilačke armije]] * [[Prva kriza Tajvanskog prolaza]] * [[Druga kriza Tajvanskog prolaza]] * [[Treća kriza Tajvanskog prolaza]] * [[Bitka kod Paracelskih otoka]] * [[Čarka kod Spratly otoka (1988)]] == Galerija == <gallery> Datoteka:Chinese Fire Ships.jpg|[[Brander]] iz ''[[Wujing Zongyao]]'', 1044 AD. </gallery> == Povezano == * [[Vojna historija Kine]] * [[Historija dinastije Song]] * [[Tehnologija dinastije Song]] * [[Kineska otkrića]] * [[Kineska carska mornarica]] == Napomene == {{reflist|3}} == Literatura == <div class="references-small"> * Ebrey, Walthall, Palais (2006). ''East Asia: A Social, Cultural, and Political History''. Boston: Houghton Mifflin Company. {{ISBN|0-618-13384-4}}. * Graff, David Andrew and Robin Higham (2002). ''A Military History of China''. Boulder: Westview Press. * Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics''. Taipei: Caves Books Ltd. </div> == Vanjske veze == * [http://www.cnhi.org/cnhi/ 中国海军史研究会] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923205025/http://www.cnhi.org/cnhi/ |date=2015-09-23 }} * http://www.cronab.demon.co.uk/china.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403091924/http://www.cronab.demon.co.uk/china.htm |date=2007-04-03 }} * http://www.battleships-cruisers.co.uk/chinese_navy.htm * [http://vm.rdb.nthu.edu.tw/cwm/home.html Chinese online warship museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060903170832/http://vm.rdb.nthu.edu.tw/cwm/home.html |date=2006-09-03 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Pomorska historija Kine| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Kina]] qoikspu8duwdp8gts8smkwxlq1gqo2p 14 91103 42589114 40976384 2026-05-07T16:56:10Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Italije]] 42589114 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Italy}} [[Kategorija:Političke stranke u Italiji| ]] [[Kategorija:Politička historija Italije|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Italija]] ap2vhhb7akwey33pxog5tjbzh57bn5k 0 91694 42588905 41464247 2026-05-07T15:56:54Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Austrijska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] 42588905 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Češka ekonomska historija]] [[Kategorija:Grčka ekonomska historija]] [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest‎]] [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Litvanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] c9kfampjbnpaywn93iiaf3ennoyo0m6 42588914 42588905 2026-05-07T15:57:27Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Češka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] 42588914 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Grčka ekonomska historija]] [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest‎]] [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Litvanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] k1jdwtx41u7z2r0n4eynjwpiuls13zk 42588940 42588914 2026-05-07T15:59:40Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest|Hrvatska ekonomska povijest]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske|Ekonomska historija Hrvatske]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42588940 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Grčka ekonomska historija]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Litvanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] 33m0wak5kym2km7ttpvtuqq8uxle0tx 42588942 42588940 2026-05-07T16:01:56Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Grčka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] 42588942 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Litvanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] ep8u6k7023dz5psl3swx3dnrh1kgtes 42588954 42588942 2026-05-07T16:03:48Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] 42588954 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:Litvanska ekonomska historija]] [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] hafoz7imn0ot3p7zn9qkgyaspg20ojp 42588977 42588954 2026-05-07T16:05:03Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Litvanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Litvanije]] 42588977 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Litvanije]] [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] 799cpm4hcpur7z66sb1jlsobjn3t4l3 42588982 42588977 2026-05-07T16:05:56Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] 42588982 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Litvanije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] qysumdq8xxt2gauba87xfnbtinep20v 42588986 42588982 2026-05-07T16:06:05Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Poljske]] 42588986 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Litvanije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Poljske]] [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] 2q4vmw0cyg0g1vuizlsxqxdvu0u5g84 42588997 42588986 2026-05-07T16:06:38Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Slovenije]] 42588997 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Rota do âmbar.jpg|thumb|200px|Antički "Put jantara"]] '''Jantarski put''' je vjerojatno najstarija [[evropa|europska]] komunikacijska trasa između sjevera i juga, nastala za trgovinu [[jantar]]om. To je trgovački put kojim se prenosio jantar s obala [[Baltik|Baltičkog mora]] preko europskog kontinenta do [[Sredozemno more|Sredozemlja]].<ref>Opća i nacionalna enciklopedija, Knjiga 9., Večernji list, Zagreb, 2006.</ref>. Prve pouzdanije vijesti o postojanju jantarskog puta datiraju u [[brončano doba]]. Po [[Herodot]]u, jantar skupljaju [[Hiperborejci]] na Baltiku, zatim ga preuzimaju [[Skiti]] koji ga donose do stanovnika sjevernog [[Jadran]]a odakle se dalje prenosi do [[Del]]a (ili [[Pil]]a, koji je središte trgovine prema istoku). Po [[Diodor]]u, jantar donose [[Germani]] do [[Veneto|Veneta]] i [[Etrurci|Etrušćana]], a ovi ga predaju [[Grci]]ma. Najuvjerljivija je rekonstrukcija jednoga kraka puta po kojoj on ide od [[Baltik]]a dolinom [[Laba|Labe]] preko [[Češka Republika|Češke]] i [[Jadranska vrata|Jadranskih vrata]] do [[Ljubljana|Ljubljane]] i [[Ptuj]]a, te se spušta u [[Istra|Istru]], pa na otoke [[Elektridi|Elektride]], najvjerojatnije [[Cres]] i [[Lošinj]], a zatim se brodovima prenosi u [[Grčka|Grčku]] i dalje u [[Egipat]]. Drži se da je zbog interesa pomorskog dijela puta prokopan i [[Osorski kanal]] između Cresa i Lošinja. Postoje i drugi krakovi puta: prema [[Crno more|Crnom moru]], [[Rhona|Rhonei]], kao i neposredna pomorska putovanja Grka ([[Pitej]]a iz Massilije) i [[Fenikija|Feničana]] do Baltika. Ratovi [[Antički Rim|Rimljana]] s [[Iliri]]ma, kao i kasnije provale naroda u doba [[Velika seoba naroda|velikih seoba]], prekidaju tu staru komunikaciju, ali ona ostaje važna kao jedno od izvorišta rane povezanosti europskoga [[Antropogeografija|antropogeografskog]] prostora. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Amber Way}} * [http://www.amberroad.net Jantarni put] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025004934/https://amberroad.net/ |date=2016-10-25 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Litvanije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] [[Kategorija:Ekonomska historija Poljske]] [[Kategorija:Ekonomska historija Slovenije]] kln4vfcp63mx0pxhgvigchfu8j4wq7r 14 92827 42589100 40980594 2026-05-07T16:55:22Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Grenadska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Grenade]] 42589100 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Političke stranke na Grenadi| ]] [[Kategorija:Politička historija Grenade|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Grenada]] j3uwb9hhfyg7ejjvkoptolyo9srjnlt 0 95619 42589254 42588055 2026-05-07T20:08:56Z Aca 108187 Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-27367-32|~2026-27367-32]] ([[User talk:~2026-27367-32|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:AcaBot|AcaBot]] 42285649 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV | | naziv_emisije=Vratiće se rode | slika=Vratice se rode.PNG | format= drama<br />komedija | trajanje= 45 min. (I ep. 75 min) | režija= [[Goran Gajić]] | scenarij= [[Nikola Pejaković]]<br />[[Ranko Božić]] | kreator= [[Dragan Bjelogrlić]]<br />[[Goran Bjelogrlić]]<br />[[Branimir Brstina]] | nastupaju= [[Nikola Đuričko]]<br />[[Dragan Bjelogrlić]]<br />[[Branimir Brstina]]<br />[[Mirjana Karanović]]<br />[[Boris Komnenić]]<br />[[Goran Radaković]]<br />[[Mira Banjac]]<br />[[Srđan Todorović]]<br />[[Ljuba Bandović]]<br />[[Nikola Kojo]]<br />[[Branislav Lečić]] | zemlja= {{flag|Srbija}} | mreža= [[B92]] | početak = [[9. novembar]], [[2007]] | kraj = [[6. jun]] [[2008]] | br_epizoda = 25 |}} „'''Vratiće se rode'''“ je [[Srbija|srpska]] [[televizijska serija]] u koprodukciji „Kobrafilma“, „Adrenalina“ i [[TV B92|televizije „B92“]]. Sastoji se od 25 epizoda u trajanju od po 45 minuta (pun sat sa reklamama). Prva epizoda traje pola sata duže, dok završna 25 epizoda traje kao dve. U odnosu na dotadašnje srpske serije, drugačija je po obimu, broju glumaca i tehnici snimanja. Producent serije je [[Dragan Bjelogrlić]], reditelj je [[Goran Gajić]], scenarista [[Nikola Pejaković]], direktor fotografije [[Goran Volarević]], a autor muzike [[Saša Lošić]]. Serija je snimana na lokacijama u [[Beograd]]u i u [[banat]]skom selu [[Baranda]]. Glavne uloge tumače [[Nikola Đuričko]] i [[Dragan Bjelogrlić]]. Po mišljenju publike to je bila jedna od najboljih serija od vremena raspada [[Jugoslavija|Jugoslavije]]. Premijeru je gledalo 2,6 miliona gledalaca u Srbiji.<ref>{{cite web |url=http://www.blic.co.rs/zabava.php?id=29072 |title=Mira Furlan posle 17 godina igra u srpskoj seriji |date=[[February 3]], [[2008]] |accessdate=[[February 14]], [[2009]] |publisher=[[Blic (newspaper)|Blic]] |last=B. |first=E. |language=Serbian }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Emitovanje == Serija se u Srbiji emitovala na televiziji „[[B92]]“ svakog petka od 21:00 časova. Emitovanje završne 25 epizode je bilo [[6. jun]]a [[2008]]. U [[Hrvatska|Hrvatskoj]] se emituje na [[TV Nova]], u [[BiH]] na [[RTRS]] i [[FTV]], a u [[Republika Makedonija|Makedoniji]] na [[A1 televizija|A1 televiziji]]. == Produkcija == Prema odjavnoj špici, u proizvodnji serije se koristi sistem snimanja i masterizovanja [[Sony]] [[CineAlta HDCAM]] koji omogućava snimanje u [[Visoka definicija (HD)|visokoj definiciji]] ({{jez-eng|High-definition}}). == Uloge == {| class="wikitable" |- ! Glumac ! Uloga |- |[[Nikola Đuričko]] || Predrag Švabić, Švaba |- |[[Dragan Bjelogrlić]] || Aleksandar Vrancov, Ekser |- |[[Srđan Todorović]] || Duško Krtola, Dule Pacov |- |[[Mirjana Karanović]] || Radmila Švabić |- |[[Boris Komnenić]] || Rodoljub Švabić |- |[[Mira Banjac]] || Ružica Sinđelić |- |[[Branimir Brstina]] || Milenko Miletin |- |[[Goran Radaković]] || Krunoslav, „Krlja“ |- |[[Ljubomir Bandović]] || Zaviša Antić, „Ajnštajn“ |- |[[Bojan Dimitrijević (glumac)|Bojan Dimitrijević]] || Ivan Pančić, Pikac |- |[[Nada Šargin]] || Marina Jović |- |[[Nikola Kojo]] || Batrić |- |[[Vanja Milačić]] || Milanka, Batrićeva sekretarica |- |[[Miodrag Radovanović]] || Deša Inhof |- |[[Radoslav Milenković]] || Ratko |- |[[Vesna Trivalić]] || Dušanka |- |[[Aleksandra Janković (glumica)|Aleksandra Janković]] || Jadranka |- |[[Dragan Petrović]] || otac Milorad Karaklajić |- |[[Velimir Životić]] || Trifun Anastasijević |- |[[Vojin Ćetković]] || Vražalić |- |[[Darko Tomović]] || Stolović |- |[[Branislav Lečić]] || Pera Vulin |- |[[Novak Bilbija]] || Bora Vulin |- |[[Gordana Đurđević-Dimić]] || Angelina Vulin |- |[[Sanja Radišić]] || Nadica Vulin |- |[[Marina Vodeničar]] || Slavica Vulin |- |[[Miodrag Krivokapić]] || Sima |- |[[Sonja Savić]] || Darinka |- |[[Saša Petrović]] || Bosanac |- |[[Radmila Smiljanić]] || Vidosava |- |[[Ljubčo Lazareski]] || Miki Nosonja |- |[[Mirjana Joković]] || Sanja Gajić |- |[[Aleksandar Srećković]] || Babun |- |[[Mira Furlan]] || Jagoda Miletin |- |[[Dragan Nikolić]] || Mutavi |- |[[Nebojša Glogovac]] || Perin i Borin otac |- |[[Đorđe Đuričko]] || Svetozar „Toza“ Stefanović |- |[[Nebojša Bakočević]] || |} == Muzika == Muziku za seriju je komponovao [[Saša Lošić]] ([[Plavi orkestar]]). Pored njega, u projektu su učestvovali [[Momčilo Bajagić Bajaga]] ([[Bajaga i Instruktori]]), [[Skaj Vikler]] i [[Šaban Bajramović]], kome je to bilo poslednje pojavljivanje pre smrti.<ref>{{Cite web |title=Balkanmedia: Odletjele rode |url=http://www.balkanmedia.com/magazin/5166/vratice_se_rode_odletjele_rode.html |access-date=2010-11-21 |archive-date=2010-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113092324/http://www.balkanmedia.com/magazin/5166/vratice_se_rode_odletjele_rode.html |dead-url=yes }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.b92.net/tv/vraticeserode/index.php/ TV B92: „Vratiće se rode“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106093429/http://www.b92.net/tv/vraticeserode/index.php |date=2007-11-06 }} * [http://www.adrenal-in.co.rs/ Adrenalin] * {{PORT.rs-film|93114|Vratiće se rode}} {{TVSvijek|2007|2008}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Srpske TV-serije]] qfuooc68gnyl9fmxgr0594ykm26m0il 0 98085 42588961 40901048 2026-05-07T16:03:56Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] 42588961 wikitext text/x-wiki {{Infookvir građevina | ime = Kovnica novca Zecca | izvorno ime = Zecca | slika = Venice - Zecca - Libreria Marciana.jpg | opis slike = Pogled na Zeccu s kanala Grande | mjesto = [[Venecija]] | država = {{flag|Italija}} | vrijeme gradnje = [[1537]]. - [[1545]]. | otvorenje = | obnova = | rušenje = | naručitelj = [[Mletačka Republika]] | vlasnik = Talijanska država | korisnik = [[Biblioteka Marciana|Libreria Marciana]] | tip građevine = [[kovnica novca]] | arhitektonski stil = [[renesansa]] | arhitekt = [[Jacopo Sansovino]] | suradnici = | graditelj = | podizvođači = | kvadratura = | visina = | promjer = | broj katova = | širina-stupnjevi = 45.43306 | širina-minute = | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 12.33917 | dužina-minute = | dužina-oznaka = E | lokacijska karta = Venecija | web = }} '''Zecca''' je [[Venecija|venecijanska]] [[renesansa|renesansna]] [[kovnica novca]], na [[Canal Grande|kanalu Grande]], koju je podigao između [[1537]]. i [[1545]]. arhitekt [[Jacopo Sansovino]] od bijelog istarskog mramora za [[Mletačka Republika|mletačku]] kovnicu novca. Zecca se nalazi tik do [[Biblioteka Marciana|Biblioteke Marciane]], na par koraka od [[Trg Svetog Marka (Venecija)|Trga Svetog Marka]] na [[Canal Grande|kanalu Grande]]. Zgrada ima unutrašnje dvorište sa 20 arkada, njenu unutrašnjost i monumentalni ulaz završio je [[Vincenzo Scamozzi]] nakon smrti Jacopa Sansovina [[27. novembra]] [[1570]]. == Historija == Historija [[Mletačka Republika|mletačke]] kovnice novca počinje od [[810]] godine i naselja Malamocco na [[Venecija|venecijanskom]] [[Lido di Venezia|Lidu]] gdje se je tada nalazila [[Duždeva palača]], preseljenjem dužda i većine stanovnika na Rialto, seli se i Zecca. Od [[1112]], godine kovnica djeluje u zgradi koja se nalazila u parohiji San Bartolomeo, negdje kod mosta Rialto, za dužda Ordelafa Faliera ([[1102]]-[[1118]]) zgrada je prodana [[Mletačka Republika|mletačkoj državi]]. U vrijeme vladavine [[Dužd|dužda]] Jacopa Tiepola ([[1229]]-[[1249]]) Zecca je [[1229]] godine postala nezavisna državna institucija. Za dužda Pietra Gradeniga ([[1289.]]-[[1311]]) Zecca je preseljena u novi prostor, pored [[Trg Svetog Marka (Venecija)|Trga sv. Marka]], zato da bude bliže Velikom vijeću (Consiglio Maggiore). U drugoj polovici [[16. vijek|16. st.]], Zecca seli u novu zgradu koju je projektirao [[Jacopo Sansovino]] kao tipičnu [[Renesansa|renesansnu]] građevinu. U novoj zgradi, kovalo se do dva milijuna kovanica (dukata od zlata i srebra) godišnje. Zecca je nastavila svoju aktivnost i pod [[Habsburška Monarhija|habsburškom]] vladavinom. Kovnica je prestala raditi [[1866]] godine, kad je Venecija pripojena [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]]. {{Commonscat|Zecca (Venice)}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Muzeji u Veneciji]] [[Kategorija:Obrazovanje u Veneciji]] [[Kategorija:Biblioteke u Italiji]] [[Kategorija:Kovnice novca]] [[Kategorija:Renesansne građevine u Italiji]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:San Marco (sestiere)]] 6428kiz3ahkunr5l6u5r4nvdkd0elyt 0 98624 42589252 42586980 2026-05-07T20:06:49Z Aca 108187 Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-26854-99|~2026-26854-99]] ([[User talk:~2026-26854-99|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:~2025-26451-4|~2025-26451-4]] 42485540 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Srpska Municipalities.svg|thumb|Opštine Republike Srpske]] Spisak opština [[Republika Srpska|Republike Srpske]]: # [[Grad Banja Luka]] # [[Opština Berkovići]], [[Berkovići]] # [[Grad Bijeljina]], [[Bijeljina]] # [[Opština Bileća]], [[Bileća]] # [[Opština Bratunac]], [[Bratunac]] # [[Opština Brod]], [[Brod (Republika Srpska)|Brod]] # [[Opština Višegrad]], [[Višegrad]] # [[Opština Vlasenica]], [[Vlasenica]] # [[Opština Vukosavlje]], [[Vukosavlje]] # [[Opština Gacko]], [[Gacko]] # [[Grad Istočno Sarajevo]], (gradske opštine: [[opština Istočna Ilidža]], [[opština Istočni Stari Grad]], [[opština Istočno Novo Sarajevo]], [[opština Pale]], [[opština Sokolac]] i [[Opština Trnovo (Istočno Sarajevo)|opština Trnovo]]) # [[Opština Gradiška]], [[Gradiška]] # [[Grad Derventa]], [[Derventa]] # [[Grad Doboj]], [[Doboj]] # [[Opština Donji Žabar]], [[Donji Žabar]] # [[Opština Zvornik]], [[Zvornik]] # [[Opština Istočni Drvar]], [[Potoci (Istočni Drvar)|Potoci]] # [[Opština Istočna Ilidža]], [[Istočna Ilidža]], [[Istočno Sarajevo]] # [[Opština Istočni Mostar]], [[Zijemlje]] # [[Opština Istočno Novo Sarajevo]], [[Lukavica (Istočno Sarajevo)|Lukavica]], [[Istočno Sarajevo]] # [[Opština Istočni Stari Grad]], [[Hreša]], [[Istočno Sarajevo]] # [[Opština Jezero]], [[Jezero (naselje)]] # [[Opština Kalinovik]], [[Kalinovik]] # [[Opština Kneževo]], [[Kneževo]] # [[Opština Kozarska Dubica]], [[Kozarska Dubica]] # [[Opština Kostajnica]], [[Kostajnica (Republika Srpska)|Kostajnica]] # [[Opština Kotor Varoš]], [[Kotor Varoš]] # [[Opština Krupa na Uni]], [[Donji Dubovik]] # [[Opština Kupres (Republika Srpska)]], [[Novo Selo (Kupres)|Novo Selo]] # [[Opština Laktaši]], [[Laktaši]] # [[Opština Lopare]], [[Lopare]] # [[Opština Ljubinje]], [[Ljubinje]] # [[Opština Milići]], [[Milići]] # [[Opština Modriča]], [[Modriča]] # [[Opština Mrkonjić Grad]], [[Mrkonjić Grad]] # [[Opština Nevesinje]], [[Nevesinje]] # [[Opština Novo Goražde]], [[Kopači]] # [[Opština Novi Grad]], [[Novi Grad]] # [[Opština Osmaci]], [[Osmaci]] # [[Opština Oštra Luka]], [[Oštra Luka]] # [[Opština Pale]], [[Pale]] # [[Opština Pelagićevo]], [[Pelagićevo]] # [[Opština Petrovac]], [[Drinić]] # [[Opština Petrovo]], [[Petrovo]] # [[Opština Prijedor]], [[Prijedor]] # [[Opština Prnjavor]], [[Prnjavor (grad)|Prnjavor]] # [[Opština Ribnik]], [[Gornji Ribnik]] # [[Opština Rogatica]], [[Rogatica]] # [[Opština Rudo]], [[Rudo]] # [[Opština Sokolac]], [[Sokolac]] # [[Opština Srbac]], [[Srbac]] # [[Opština Stanari]], [[Stanari]] # [[Opština Teslić]], [[Teslić]] # [[Opština Trebinje]], [[Trebinje]] # [[Opština Trnovo (Istočno Sarajevo)|Opština Trnovo]], [[Opština Trnovo (Istočno Sarajevo)|Trnovo]] # [[Opština Ugljevik]], [[Ugljevik]] # [[Opština Foča]], [[Foča]] # [[Opština Han Pijesak]], [[Han Pijesak]] # [[Opština Čajniče]], [[Čajniče]] # [[Opština Čelinac]], [[Čelinac]] # [[Opština Šamac]], [[Šamac]] # [[Opština Šekovići]], [[Šekovići]] # [[Opština Šipovo]], [[Šipovo]] == Izvori == * [http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/muls/Partneri/Pages/Splash.aspx Vlada Republike Srpske: Spisak gradova i opština Republike Srpske] [[Kategorija:Republika Srpska]] cqkdlmyhejyqgsi1htqaklnxxog0vtf 14 101206 42589410 42588639 2026-05-07T23:23:07Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Mletačka Republika" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589410 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Military history of the Republic of Venice}} [[Kategorija:Mletačka Republika|Vojna historija]] [[Kategorija:Vojna historija Italije]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Mletačka Republika]] 73rykf74lb9q0bybosp3q0x8ozvz4g6 10 101373 42588893 42567683 2026-05-07T15:55:56Z Vipz 151311 42588893 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="widht:315px; border-spacing: 2px; font-size: 95%; text-align: left;" |- ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{ime}}} |- {{#if:{{{slika|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} [[Datoteka:{{{slika|image}}}|{{{veličina slike|280px}}}|{{{opis slike}}}]] }} |- ! style="padding-right: 1em;" | Porijeklo: | {{{porijeklo|}}} |- ! style="padding-right: 1em;" | Vrsta: | {{{vrsta|}}} |- {{#if:{{{u upotrebi|}}}{{{upotrebljavan u|}}}{{{ratovi|}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Historija primjene }} |- {{#if:{{{u upotrebi|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} U upotrebi: {{!}} {{{u upotrebi|}}} }} |- {{#if:{{{upotrebljavan u|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Upotrebljavan u: {{!}} {{{upotrebljavan u|}}} }} |- {{#if:{{{ratovi|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Ratovi: {{!}} {{{ratovi|}}} }} |- {{#if:{{{projektant|}}}{{{datum projekta|}}}{{{proizvođač|}}}{{{datum proizvodnje|}}}{{{broj proizvedenih komada|}}}{{{varijante|}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Historija izrade }} |- {{#if:{{{projektant|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Projektant: {{!}} {{{projektant|}}} }} |- {{#if:{{{datum projekta|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Datum projekta: {{!}} {{{datum projekta|}}} }} |- {{#if:{{{proizvođač|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Proizvođač: {{!}} {{{proizvođač|}}} }} |- {{#if:{{{datum proizvodnje|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} U proizvodnji od - do: {{!}} {{{datum proizvodnje|}}} }} |- {{#if:{{{broj proizvedenih komada|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Broj proizvedenih komada: {{!}} {{{broj proizvedenih komada|}}} }} |- {{#if:{{{varijante|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Varijante: {{!}} {{{varijante|}}} }} |- {{#if:{{{težina|}}}{{{dužina|}}}{{{dijelovi dužina|}}}{{{širina|}}}{{{visina|}}}{{{promjer|}}}{{{posada|}}}{{{municija|}}}{{{kalibar|}}}{{{okidač|}}}{{{brzina pucanja|}}}{{{brzina|}}}{{{domet|}}}{{{najveći domet|}}}{{{punjenje|}}}{{{karakteristike|}}}{{{lafet|}}}{{{recoil|}}}{{{nosivost|}}}{{{vertikalna elevacija|}}}{{{horizontalna elevacija|}}}{{{vrsta sječiva|}}}{{{drška|}}}{{{sheath_type|}}}{{{head_type|}}}{{{haft_type|}}}{{{oklop|}}}{{{motor|}}}{{{motor snaga|}}}{{{primarno naoružanje|}}}{{{sekundarno naoružanje|}}}{{{suspension|}}}{{{pw_ratio|}}}{{{brzina|}}}{{{vozilo domet|}}}{{{navođenje|}}}{{{punjenje|}}}{{{punjenje težina|}}}{{{detonacija|}}}{{{razorna snaga|}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Karakteristike }} |- {{#if:{{{težina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Težina: {{!}} {{{težina|}}} }} |- {{#if:{{{dužina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Dužina: {{!}} {{{dužina|}}} }} |- {{#if:{{{dijelovi dužina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} {{#if:{{{dalekometno|}}}{{{artiljerijsko|}}}|Cijev:|Dužina&nbsp;{{#if:{{{hladno2|}}}|rezila}}}}: {{!}} {{{dijelovi dužina|}}} }} |- {{#if:{{{širina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Širina: {{!}} {{{širina|}}} }} |- {{#if:{{{visina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Visina: {{!}} {{{visina|}}} }} |- {{#if:{{{promjer|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Promjer: {{!}} {{{promjer|}}} }} |- {{#if:{{{posada|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Posada: {{!}} {{{posada|}}} }} |- {{#if:{{{težina|}}}{{{dužina|}}}{{{dijelovi dužina|}}}{{{širina|}}}{{{visina|}}}{{{promjer|}}}{{{posada|}}}| {{#if:{{{municija|}}}{{{kalibar|}}}{{{okidač|}}}{{{brzina pucanja|}}}{{{brzina|}}}{{{domet|}}}{{{najveći domet|}}}{{{punjenje|}}}{{{karakteristike|}}}{{{lafet|}}}{{{recoil|}}}{{{nosivost|}}}{{{vertikalna elevacija|}}}{{{horizontalna elevacija|}}}{{{vrsta sječiva|}}}{{{drška|}}}{{{sheath_type|}}}{{{head_type|}}}{{{haft_type|}}}{{{oklop|}}}{{{motor|}}}{{{motor snaga|}}}{{{primarno naoružanje|}}}{{{sekundarno naoružanje|}}}{{{suspension|}}}{{{pw_ratio|}}}{{{brzina|}}}{{{vozilo domet|}}}{{{navođenje|}}}{{{punjenje|}}}{{{punjenje težina|}}}{{{detonacija|}}}{{{razorna snaga|}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <hr/> }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}}{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{municija|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} {{#if:{{{artiljerijsko|}}} | Municija:}} {{!}} {{{municija|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}}{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{kalibar|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} {{#if:{{{is_UK|}}} |Kalibar:}} {{!}} {{{kalibar|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}} | {{#if:{{{okidač|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} [[Okidač]]: {{!}} {{{okidač|}}} }}}} |- {{#if:{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{lafet|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}}Lafet: {{!}} {{{lafet|}}} }}}} |- {{#if:{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{povratni udarac|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Povratni udarac: {{!}} {{{povratni udarac|}}} }}}} |- {{#if:{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{nosivost|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Nosivost: {{!}} {{{nosivost|}}} }}}} |- {{#if:{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{vertikalna elevacija|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Vertikalna elevacija: {{!}} {{{vertikalna elevacija|}}} }}}} |- {{#if:{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{horizontalna elevacija|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Horizontalna elevacija: {{!}} {{{horizontalna elevacija|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}}{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{brzina u cijevi|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Brzina u cijevi: {{!}} {{{brzina u cijevi|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}}{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{brzina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Brzina pucanja: {{!}} {{{brzina|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}} {{{eksplozivno|}}}{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{domet|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Efektivni domet: {{!}} {{{domet|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}}{{{eksplozivno|}}}{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{najveći domet|}}}| ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Najveći domet: {{!}} {{{najveći domet|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}} | {{#if:{{{sistem punjenja|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Sistem punjenja: {{!}} {{{sistem punjenja|}}} }}}} |- {{#if:{{{dalekometno|}}}{{{artiljerijsko|}}} | {{#if:{{{karakteristike|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Karakteristike: {{!}} {{{karakteristike|}}} }}}} |- {{#if:{{{hladno|}}} | {{#if:{{{vrsta sječiva|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Vrsta sječiva: {{!}} {{{vrsta sječiva|}}} }}}} |- {{#if:{{{hladno|}}} | {{#if:{{{balčak|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Balčak: {{!}} {{{balčak|}}} }}}} |- {{#if:{{{hladno|}}} | {{#if:{{{korice|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Korice: {{!}} {{{korice|}}} }}}} |- {{#if:{{{hladno|}}} | {{#if:{{{oštrica|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Oštrica: {{!}} {{{oštrica|}}} }}}} |- {{#if:{{{hladno|}}} | {{#if:{{{tip drške|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Tip drške: {{!}} {{{tip drške|}}} }}}} |- {{#if:{{{eksplozivno|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{punjenje|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} {{#if:{{{projektil|}}}|Bojeva glava|Punjenje}}: {{!}} {{{punjenje|}}} }}}} |- {{#if:{{{eksplozivno|}}}{{{projektil2|}}} | {{#if:{{{punjenje težina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Težina {{#if:{{{projektil2|}}}|Bojeva glava|Punjenje}}: {{!}} {{{punjenje težina|}}} }}}} |- {{#if:{{{eksplozivno|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{detonacija|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Detonacija: {{!}} {{{detonacija|}}} }}}} |- {{#if:{{{eksplozivno|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{razorna snaga|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Razorna snaga: {{!}} {{{razorna snaga|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{oklop|}}}{{{motor|}}}{{{motor snaga|}}}{{{primarno naoružanje|}}}{{{sekundarno naoružanje|}}}{{{suspension|}}}{{{pw_ratio|}}}{{{brzina|}}}{{{vozilo domet|}}}{{{navođenje|}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <hr/> }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}} | {{#if:{{{oklop|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Oklop: {{!}} {{{oklop|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}} | {{#if:{{{primarno naoružanje|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Primarno<br />naoružanje: {{!}} {{{primarno naoružanje|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}} | {{#if:{{{sekundarno naoružanje|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Sekundarno<br />naoružanje: {{!}} {{{sekundarno naoružanje|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{motor|}}}{{{motor snaga|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Motor: {{!}} {{{motor|}}}<br />{{{motor snaga|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}} | {{#if:{{{pw_ratio|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Snaga/težina: {{!}} {{{pw_ratio|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}} | {{#if:{{{suspension|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Obese: {{!}} {{{suspension|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{vozilo domet|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Operativni<br />domet: {{!}} {{{vozilo domet|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{brzina|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Brzina: {{!}} {{{brzina|}}} }}}} |- {{#if:{{{is_vozilo|}}}{{{projektil|}}} | {{#if:{{{navođenje|}}} | ! style="padding-right: 1em;" {{!}} Navođenje: {{!}} {{{navođenje|}}} }}}} |}<noinclude> <pre> <nowiki> {{Infokvir oružje |ime= |slika= |opis slike= |porijeklo= |vrsta= <!-- Izbor vrste oružja--> |dalekometno= |hladno= |eksplozivno= |artiljerijsko= |samohodno= |projektil= <!-- Historija primjene --> |u upotrebi= |upotrebljavan u= |ratovi= <!-- Historija izrade --> |projektant= |datum projekta= |proizvođač= |u proizvodnji od - do= |broj proizvedenih komada= |varijante= <!-- Vanjske karakteristike --> |težina= |dužina= |dijelovi dužina= |širina= |visina= |promjer= |posada= <!-- karakteristike dalekometnog oružja --> |municija= |kalibar= |okidač= |brzina u cijevi= |brzina= |domet= |najveći domet= |sistem punjenja= |karakteristike= <!-- karakteristike artiljerijskih oruđa --> |lafet= |povratni udarac= |nosivost= |vertikalna elevacija= |horizontalna elevacija= <!-- karakteristike hladnih oružja --> |vrsta sječiva= |balčak= |korice= |oštrica= |tip drške= <!-- karakteristike eksploziva --> |punjenje= |punjenje težina= |detonacija= |razorna snaga= <!-- karakteristike samohodnih oruđa --> |oklop= |primarno naoružanje= |sekundarno naoružanje= |motor= |motor snaga= |omjer (snaga motora / težina vozila)= |ovjes= |samohodno domet= |brzina= |navođenje= }} </nowiki> </pre> {{esoteric}} [[Kategorija:Vojne infokutije]] [[Kategorija:Infokutije]] </noinclude> 6mxb53m77ub51btf17put0l3lh1in0b 0 102609 42589090 42378011 2026-05-07T16:54:11Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589090 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Demonstrators on Army Truck in Tahrir Square, Cairo.jpg|thumb|350px|Demonstranti koji su se popeli na vojno vozilo na [[Trg Tahrir|trgu Tahrir]] u Kairu.]] '''Protesti u [[Egipat|Egiptu]] 2011.''' je naziv za seriju [[Politički protesti|protesta]], demonstracija, [[marš]]eva, [[Građanska neposlušnost|otkazivanja građanske poslušnosti]], nereda i sukoba između demonstranata i policijskih snaga koja je otpočela u Egiptu [[25. januar]]a [[2011]]. godine, na dan koji se obeležava kao praznik policije. Protesti su počeli kao marševi desetina hiljada ljudi u [[Kairo|Kairu]] da bi se ubrzo proširili na druge gradove Egipta. Iako su politički motivisane demonstracije bile uobičajne u Egiptu i prethodnih godina demonstracije s početka 2011. godine se odlikuju masovnošću i činjenicom da demonstranti potiču iz najrazličitijih socijalnih i verskih grupa. U pitanju su najveći protesti od [[1977]]. godine i takozvanih Pobune za hleb, kada je desetine hiljana ljudi protestovalo protiv mera države, motivisanih pritiscima Svetske banke i Međunarodnog monetarnog fonda, da se obustavi finansiranje ishrane za najsiromašnije slojeve. Demonstracije i neredi smatraju se delom širih dešavanja, protesta koji su krajem 2010. i početkom 2011. godine [[Protesti u arapskom svetu 2010-2011.|zahvatili mnoge države u arapskom svetu]]. Protesti su započelinedelju dana posle [[Revolucija u Tunisu (2010-2011)|nereda u Tunisu]] a mnogi demonstranti nosili su tunižanske zastave kao pokazatelj da su pod uticajem ovih dešavanja, i smene na čelu Tunisa koju su oni prouzrokovali. Demonstranti su iskazali svoje nezadovoljstvo u vezi sa velikim brojem [[Politika|političkih]], socijalnih i ekonomskih pitanja: policijska brutalnost, [[korupcija]], [[Sloboda govora|sputavanje slobode govora]], [[Nezaposlenost|visoka stopa nezaposlenosti]], [[Izbori|nedostatak slobodnih izbora]] samo su neki od problema čije je rešenje zahtevano na desetinama dosadašnjih protestnih okupljanja. Ipak glavni zahtev je ostavka [[Predsednik Egipta|egipatskog predsednika]] [[Hosni Mubarak|Hosnija Mubaraka]] i uspostavljanje novog režima koji bi, prema zahtevima demonstranata, odražavao političku volju egipatskog naroda i obezbedio građanske slobode i pravnu državu. U pojedinim gradovima protesti su imali izuzetno nasilan karakter, naročito u [[Suec]]u, [[Aleksandrija|Aleksandriji]] i [[Kairo|Kairu]], gde je bilo više stotina mrtvih i više hiljada povređenih demonstranata i policajaca. Protesti su privukli veliki međunarodnu pažnju, a zahtevi međunarodnih činilaca uglavnom se mogu svesti na zahtev da se politička situacija razreši mirnim putem. Velike štete pretrpela je i egipatska ekonomija jer je u većem broju gradova privredni život privremeno gotovo u potpunosti obustavljen a politička nesigurnost izazvala je i negativne trendove u vezi sa Egiptom na međunarodnom finansijskom tržištu. Egipatski predsednik Mubarak podneo je ostavku [[11. februar]]a 2011. godine. == Povezano == * [[Egipat]] * [[Politika Egipta]] * [[Protesti u arapskom svetu (2010—2011)]] {{Commonscat|Egyptian Revolution of 2011}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:2011.]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Protesti]] [[Kategorija:Obojene revolucije]] j56r7pao0okkoesrjabjeek7xwt4tlj 2 114847 42589221 42588765 2026-05-07T18:39:47Z Duma 16555 /* Razno */ 42589221 wikitext text/x-wiki Članci koje sam napisala na hr wiki prebačeni ovdje, novi članci na ovoj wiki: == Ptice == {{div col}} * [[Medovođe]] * [[Bukavac nebogled]] * [[Papige]] * [[Plavoleđa mišjakinja]] * [[Prave kukavice]] * [[Ptica sekretar]] * [[Loriji]] * [[Riječni vodomari]] * [[Australski bukavac]] * [[Kakapo]] * [[Ćubaste čiope]] * [[Uljašica]] * [[Jakamari]] * [[Jastreb]] * [[Vodosjeci]] * [[Strigopidae]] * [[Čigre]] * [[Američki bukavac]] * [[Crveno-modra ara]] * [[Kakadui]] * [[Tukani]] * [[Svračci]] * [[Phaethontidae]] * [[Nimfa (ptica)]] * [[Kljunorošci]] * [[Guarauna]] * [[Velika rujnica]] * [[Kratkoprsti kobac]] * [[Dugorepa sjenica]] * [[Šljuke sjemenjarke]] * [[Mala njorka]] * [[Smeđi kivi]] * [[Neomorphinae]] * [[Botaurinae]] * [[Južnoamerički bukavac]] * [[Češljugar]] * [[Crkavica]] * [[Kostoberina]] * [[Lisasta guska]] * [[Veliki pomornik]] * [[Patka lastarka]] * [[Utva]] * [[Planinska ševa]] * [[Eja strnjarica]] * [[Nandu]] * [[Gusjenicojedi]] * [[Dugorepe sjenice]] * [[Bluna]] * [[Velika čaplja]] * [[Mala prutka]] * [[Patka kreketaljka]] * [[Kukuvije]] * [[Šumski pupavci]] * [[Pilari]] * [[Čaplja govedarica]] * [[Vijoglav]] * [[Žako]] * [[Pomornici]] * [[Dromah]] * [[Todiji]] * [[Zlatovrane]] * [[Kukavičja modrivrana]] * [[Dolinske modrivrane]] * [[Pčelarice]] * [[Vodeni vodomari]] * [[Vodomari dupljaši]] * [[Šarenoglava patka]] * [[Žunice]] * [[Bradonjice]] * [[Čiope]] * [[Cvjetne ptice]] * [[Ševe]] * [[Brljci]] * [[Medosasi]] * [[Obični ćuk]] * [[Neornithes]] * [[Harpija (ptica)]] {{div col end}} == Gljive == {{div col}} * [[Vještičino srce]] * [[Rujnica]] * [[Vukovo meso]] * [[Đurđevača]] * [[Smrčci]] * [[Vrganj]] * [[Baršunasta panjevčica]] * [[Maglenka]] * [[Djevojačka krasnica]] * [[Zlatna krasnica]] * [[Crvena krasnica]] * [[Modrikača]] * [[Zelenka]] * [[Kraljevka]] * [[Jablanovača]] * [[Žućkasta pupavka]] * ''[[Amanita]]'' * [[Klobuk (gljiva)]] * [[Mikologija]] * [[Himenij]] * [[Stručak]] * [[Otisak spora]] * [[Micetizam]] * [[Jestiva gljiva]] * [[Nematofagna gljiva]] {{div col end}} == Razno == {{div col}} * [[Pirka]] * [[Fauna Australije]] * [[Fauna Škotske]] * [[Dubokomorski gigantizam]] * [[Otočna patuljastost]] * [[Tasmanski vrag]] * [[Megafauna]] * [[Vitoroga antilopa]] * [[Afrički mravojed]] * [[Šuma kelpa]] * [[Neritička zona]] * [[Pelagijska zona]] * [[Planinski travnjaci i šikare]] * [[Širokolisne i mješovite šume umjerenih predjela]] * [[Mediteranske šume i šikare]] * [[Tropske i subtropske vlažne širokolisne šume]] * [[Pustinje i vegetacija sušnih oblasti]] * [[Tropski i subtropski travnjaci, savane i šikare]] * [[Hladni izvori]] * [[Hidrotermalni izvori]] * [[Rakun]] * [[Dinosaur Planet]] * [[Šetnja s dinosaurima]] * [[Šetnja s čudovištima]] * [[Šetnja sa zvijerima]] * [[Šetnja s pećinskim ljudima]] * [[Ljuba]] * [[Koraljni greben]] * [[Život na Marsu]] * [[Crveni panda]] * [[Snježni leopard]] * [[Davorin Popović]] * [[Frutiger Aero]] * [[Blobjekt]] * [[Solarpunk]] * [[Ahilova peta]] * [[Y2K]] * [[Biopunk]] * [[Populuxe]] * [[Raygun Gothic]] * [[Visoka tehnologija]] * [[Vicenteova otrovna žaba]] * [[Dužina od njuške do otvora]] * [[Osteološki korelat]] * [[Paludarij]] * [[Vrt u boci]] * [[Wardova kutija]] * [[Orhidelirij]] * [[Pteridomanija]] * ''[[The Ferns of Great Britain and Ireland]]'' * [[Otiskivanje prirode]] * [[Meristika]] * [[Ludi naučnik]] * [[Graminoid]] * [[Širokolisna zeljasta biljka]] * ''[[Peristeria elata]]'' * ''[[Stephanolepis hispidus]]'' * ''[[Sterculia apetala]]'' * [[Potporni korijen]] * [[Miješak]] * ''[[Tachyspiza virgata]]'' * ''[[Odocoileus]]'' * [[Morski puž]] * [[Mikoheterotrofija]] * [[Patuljasti troprsti ljenjivac]] * [[Anautogenija]] * [[Vitelogeneza]] * [[Izolecitalna jajna ćelija]] * [[Telolecitalna jajna ćelija]] * [[Centrolecitalna jajna ćelija]] * [[Generalističke i specijalističke vrste]] * [[Kozmopolitska rasprostranjenost]] * [[Areal kretanja]] * [[Pasteurova tačka]] * [[Pasteurov efekat]] * [[Bazen L'Atalante]] * [[Mikroaerofil]] * [[Aerotolerantni anaerob]] * [[Canfieldov okean]] * [[Crveni rub]] * [[Rana Zemlja]] * [[Hipoteza o ljubičastoj Zemlji]] * [[Fotopigment]] * [[Primarna atmosfera]] * [[Terarij]] * [[Sesilnost]] * [[Bioerozija]] * [[Podrast]] * [[Grabežljiva riba]] * [[Sjenovita biosfera]] * [[Biljni sok]] * [[Aerobni organizam]] * [[Obligatni aerob]] * [[Hipoteza o oslobađanju mezopredatora]] * [[Ekološko oslobađanje]] * [[Kinetotrof]] * [[Superokean]] * [[Suessov efekat]] * [[Lava planeta]] * [[Vinogradskijev stupac]] * [[Koraljni pijesak]] * [[Disgenika]] * [[Zvjezdani vjetar]] * [[Zvjezdana korona]] * [[Fotosintetski pigment]] * [[Mjehur zvjezdanog vjetra]] * [[Knidosak]] * [[Evolutivna zamka]] * [[Ekološka zamka]] * [[Perceptivna zamka]] * [[Unkenrefleks]] * [[Evolutivna radijacija]] * [[Mikrofauna]] * [[Neadaptivna radijacija]] * [[Neekološka specijacija]] * [[Vodni stres]] * [[Raspon nelimitirajuće dostupnosti vode]] * [[Raspoloživi vodni kapacitet]] {{div col end}} == Ekstremofili == {{div col}} * [[Kapnofil]] * [[Acidofil]] * [[Hipolit (ekstremofil)]] * [[Lipofilna bakterija]] * [[Litofil]] * [[Metalotolerantni organizam]] * [[Osmofil]] * [[Psamofil]] {{div col end}} == Biološka pravila == {{div col}} {{div col end}} == Termoregulacija kod životinja == {{div col}} {{div col end}} == Slušni aparati == {{div col}} * [[Slušni aparat za dugotrajno nošenje]] * [[Indeks kvalitete govora slušnog aparata]] {{div col end}} == Načini ishrane == {{div col}} * [[Arahnofagija]] * [[Kukcojed]] * [[Oofagija]] * [[Avivor]] * [[Entomofagija]] * [[Ksilofagija]] * [[Mizocitoza]] * [[Mikrobivornost]] * [[Bakterivor]] * [[Saprofagija]] * [[Tanatofag]] * [[Mukofagija]] * [[Vermivor]] * [[Florivor]] * [[Hipokarnivor]] * [[Hiperkarnivor]] * [[Spongivor]] * [[Folivor]] * [[Ksenofagija]] * [[Graminivor]] * [[Pedofagija]] * [[Razlagač]] * [[Geofagija]] * [[Vršni predator]] * [[Ofiofagija]] * [[Nektarivor]] * [[Interakcije potrošača i resursa]] * [[Saprotrofna ishrana]] * [[Holozojska ishrana]] * [[Heterotrofna ishrana]] * [[Lepidofagija]] * [[Piscivor]] * [[Hematofagija]] * [[Mirmekofagija]] * [[Koraljivor]] * [[Gljiva mesožderka]] * [[Oligofagija]] * [[Fotoautotrof]] * [[Durofagija]] * [[Litoautotrof]] * [[Moluskivori]] * [[Placentofagija]] * [[Predacija jaja]] {{div col end}} == Videoigre i sl. == {{div col}} * ''[[Skateboard Park Tycoon]]'' * ''[[Plant Tycoon]]'' * ''[[Fish Tycoon]]'' * ''[[Feeding Frenzy 2]]'' * ''[[Feeding Frenzy]]'' * ''[[Big Kahuna Reef]]'' * ''[[Ricochet Lost Worlds]]'' * ''[[Virtual Villagers]]'' * ''[[Dino Island]]'' * ''[[Zoo Tycoon 2]]'' * ''[[Brother Bear (videoigra)]]'' * ''[[Tarzan (videoigra)]]'' * ''[[Atlantis Underwater Tycoon]]'' * ''[[School Tycoon]]'' * ''[[Diner Dash]]'' * ''[[Ratatouille (videoigra)]]'' * ''[[Madagascar (videoigra)]]'' * ''[[Age of Mythology]]'' * ''[[Tribal Trouble]]'' * ''[[ThinkTanks]]'' * ''[[Hugo: Bukkazoom!]]'' * ''[[Mall Tycoon]]'' * ''[[Bliss (fotografija)]]'' * ''[[Moon Tycoon]]'' * ''[[Deep Sea Tycoon]]'' * ''[[So Blonde]]'' * ''[[Ankh (videoigra)]]'' * ''[[Red Moon Desert]]'' * ''[[RimWorld]]'' * ''[[Spy Fox 2: "Some Assembly Required"]]'' * ''[[The Oregon Trail (1985)]]'' * ''[[Alien Hominid]]'' {{div col end}} == Kultura i historija == {{div col}} * Sažetak novela Dekamerona (uklopljeno u [[Dekameron]]) * [[Ezopove basne]] * [[Faust]] * [[Childe Harold's Pilgrimage]] * [[Nauka u renesansi]] * [[Visoki srednji vijek]] * [[Srednjovjekovno domaćinstvo]] * [[Demografija srednjeg vijeka]] * [[Kriza kasnog srednjeg vijeka]] * [[Renesansa 12. vijeka]] * [[Kasni srednji vijek]] * [[Srednjovjekovna književnost]] * ''[[Livre des Merveilles du Monde]]'' * [[Saski ratovi]] * [[Velika glad 1315–1317]] * [[Makedonska renesansa]] * [[Makedonska umjetnost (bizantska)]] * [[Pariški psaltir]] * [[Sedmi križarski rat]] * [[Peti križarski rat]] * [[Šesti križarski rat]] * [[Aleksandrijski križarski rat]] * [[Pastirski križarski rat (1251)]] * [[Pastirski križarski rat (1320)]] * [[Bosanski križarski rat]] * [[Prvi švedski križarski rat]] * [[Treći švedski križarski rat]] * [[Drugi švedski križarski rat]] * [[Norveški križarski rat]] * [[Vojni pohod na Baleare 1113–1115]] * [[Berberski križarski rat]] * [[Deveti križarski rat]] * [[Osmanska invazija Otranta]] * [[Varninski križarski rat]] * [[Križarski rat 1197]] * [[Vendski križarski rat]] * [[Mletački križarski rat]] * [[Sjeverni križarski ratovi]] * [[Savojski križarski rat]] * [[Sijenska škola]] * [[Bolonjska škola]] * [[Lukanska škola]] * [[Ferarska škola]] * [[Firentinska škola]] * [[Barunski križarski rat]] * [[Livonski križarski rat]] * [[Livonska rimovana hronika]] * [[Prvi novgorodski ljetopis]] * [[Hronika Henrika od Livonije]] * [[Trgovačka ruta od Varjaga do Grka]] * [[Despenserov križarski rat]] * [[Šansonijer]] * [[Pergaminho Sharrer]] * [[Cancioneiro da Vaticana]] * [[Cancioneiro da Biblioteca Nacional]] * ''[[Il Canzoniere]]'' * [[Düsseldorfska slikarska škola]] * [[Evropski dan sjećanja na žrtve svih totalitarnih i autoritarnih režima]] * [[Froissartove Hronike]] * [[Fridrihovski rokoko]] * [[Zapadno slikarstvo]] * [[Trgovačka ruta Volga]] * [[Grčki učenjaci u renesansi]] * [[Novo učenje]] * [[Popis renesansnih humanista]] * [[Renesansni humanizam]] * [[Dolce Stil Novo]] * [[Flamansko slikarstvo]] * [[Holandsko i flamansko renesansno slikarstvo]] * [[Renesansni latinski jezik]] * [[Renesansni humanizam u Sjevernoj Evropi]] * [[Lublinska renesansa]] * [[Španska renesansa]] * [[Engleska renesansa]] * [[Normanski i srednjovjekovni London]] * [[London u periodu Tudora]] * [[London u periodu Stuarta]] * [[London u 18. vijeku]] * [[Talijanska renesansa]] * [[Francuska renesansa]] * [[De humani corporis fabrica]] * [[Njemačka renesansa]] * [[Renesansa u Nizozemskim]] * [[Portugalska renesansa]] * [[Poljska renesansa]] * [[Belle Époque]] * [[Dekadentni pokret]] * [[Vesele devedesete]] * [[Mašinsko doba]] * [[Edisonada]] * [[Robinzonada]] * ''[[Le Temps]]'' * [[Miletska priča]] {{div col end}} == Jules Verne == {{div col}} * ''[[Un prêtre en 1839]]'' * ''[[Le Testament d'un excentrique]]'' * ''[[L'École des Robinsons]]'' * ''[[Un hivernage dans les glaces]]'' * ''[[Une ville flottante]]'' * ''[[Put oko svijeta za osamdeset dana]]'' * ''[[Un drame au Mexique]]'' * ''[[Un drame dans les airs]]'' * ''[[Voyages et Aventures du capitaine Hatteras]]'' * ''[[L'Étonnante Aventure de la Mission Barsac]]'' * ''[[Le Phare du bout du monde]]'' * ''[[L'Invasion de la mer]]'' * ''[[Maître Zacharius ou l'horloger qui avait perdu son âme, tradition genevoise]]'' * ''[[Les Confessions]]'' * ''[[Mathias Sandorf]]'' * ''[[De la Terre à la Lune]]'' * ''[[Autour de la Lune]]'' * ''[[Robur-le-Conquérant]]'' * ''[[Voyage à reculons en Angleterre et en Ecosse]]'' * ''[[Seconde patrie]]'' * ''[[Paris au XXe siècle]]'' * ''[[Michel Strogoff]]'' * ''[[L'Île mystérieuse]]'' * ''[[Face au drapeau]]'' * ''[[Le Pays des fourrures]]'' * ''[[Aventures de trois Russes et de trois Anglais dans l'Afrique australe]]'' * ''[[La Jangada - Huit Cents lieues sur l'Amazone]]'' * ''[[Le Rayon vert]]'' * ''[[Kéraban-le-têtu]]'' * ''[[L’Archipel en feu]]'' * ''[[Un Billet de loterie]]'' * ''[[Le Chemin de France]]'' * ''[[César Cascabel]]'' * ''[[Mistress Branican]]'' * ''[[Le Château des Carpathes]]'' * ''[[Claudius Bombarnac]]'' * ''[[Clovis Dardentor]]'' * ''[[Le Superbe Orénoque]]'' * ''[[Le Village aérien]]'' * ''[[Les Histoires de Jean-Marie Cabidoulin]]'' * ''[[Les Frères Kip]]'' * ''[[Bourses de voyage]]'' * ''[[Un drame en Livonie]]'' * ''[[Maître du monde]]'' * ''[[Martin Paz]]'' * ''[[Le Comte de Chanteleine]]'' * ''[[Les forceurs de blocus]]'' * ''[[Une ville idéale]]'' * ''[[Les Révoltés de la Bounty]]'' * ''[[Gil Braltar]]'' * ''[[L'Éternel Adam]]'' * ''[[L’Agence Thompson et Co]]'' * ''[[La Chasse au météore]]'' * ''[[Le Pilote du Danube]]'' * ''[[Les naufragés du "Jonathan"]]'' * ''[[Le Secret de Wilhelm Storitz]]'' * ''[[Le Docteur Ox]]'' * [[Verneova erupcija]] * [[Michel Verne]] * ''[[La maison à vapeur]]'' * ''[[Le Volcan d'or]]'' * ''[[Les Tribulations d'un Chinois en Chine]]'' * ''[[Les Indes noires]]'' * ''[[L'Étoile du sud]]'' * ''[[Nord contre Sud]]'' * ''[[Famille-sans-nom]]'' * ''[[Sans dessus dessous]]'' * ''[[Mirifiques Aventures de Maître Antifer]]'' * ''[[Le Sphinx des glaces]]'' * ''[[Frritt-Flacc]]'' * ''[[La Journée d’un journaliste américain en 2889]]'' * ''[[Le Chancellor: Journal du passager J.-R. Kazallon]]'' * ''[[Deux ans de vacances]]'' * ''[[Les Cinq cents millions de la Bégum]]'' * ''[[L'Île à hélice]]'' * ''[[Une fantaisie du docteur Ox]]'' * ''[[Hector Servadac]]'' * ''[[P'tit-Bonhomme]]'' * ''[[Voyage à travers l'impossible]]'' * ''[[Voyages extraordinaires]]'' * [[Kulturološki utjecaj Julesa Vernea]] {{div col end}} == Prethistorija == {{div col}} * ''[[Gojirasaurus]]'' * ''[[Coelophysis]]'' * ''[[Deinocheirus]]'' * ''[[Gallimimus]]'' * ''[[Ornithomimus]]'' * ''[[Staurikosaurus]]'' * ''[[Eoraptor]]'' * ''[[Dilophosaurus]]'' * ''[[Ceratosaurus]]'' * ''[[Abelisaurus]]'' * ''[[Carnotaurus]]'' * ''[[Piatnitzkysaurus]]'' * ''[[Oviraptor]]'' * [[Saurischia]] * [[Teropodi]] * ''[[Deinonychus]]'' * ''[[Spinosaurus]]'' * [[Fiziologija dinosaura]] * ''[[Scipionyx]]'' * ''[[Microraptor]]'' * [[Sauropodomorfi]] * ''[[Achillobator]]'' * ''[[Mahakala]]'' * [[Dromeosauridi]] * [[Oviraptoridi]] * [[Tireofori]] * ''[[Pisanosaurus]]'' * [[Dilofosauridi]] * [[Ceratosauri]] * [[Ankilosauri]] * [[Hadrosauridi]] * [[Celurosauri]] * ''[[Edmontosaurus]]'' * ''[[Eustreptospondylus]]'' * ''[[Shuvuuia]]'' * ''[[Dromaeosaurus]]'' * [[Kompsognatidi]] * [[Ornitopodi]] * ''[[Ouranosaurus]]'' * [[Celofisoidi]] * [[Alosauroidi]] * [[Abelisauridi]] * [[Terizinosauri]] * ''[[Dilong]]'' * ''[[Troodon]]'' * ''[[Compsognathus]]'' * ''[[Pelecanimimus]]'' * ''[[Unenlagia]]'' * ''[[Ornitholestes]]'' * ''[[Therizinosaurus]]'' * ''[[Caudipteryx]]'' * ''[[Bambiraptor]]'' * ''[[Alvarezsaurus]]'' * [[Ornitomimosauri]] * [[Deinonihosauri]] * ''[[Hesperornis]]'' * ''[[Avimimus]]'' * ''[[Mei]]'' * [[Spinosauridi]] * ''[[Velociraptor]]'' * [[Alvarezsauridi]] * [[Maniraptoriformi]] * [[Hererasauridi]] * ''[[Sinornithosaurus]]'' * [[Celuridi]] * [[Dromeosaurini]] * [[Trudontidi]] * ''[[Dryosaurus]]'' * ''[[Heterodontosaurus]]'' * [[Iguanodonti]] * ''[[Camptosaurus]]'' * ''[[Corythosaurus]]'' * ''[[Hypsilophodon]]'' * ''[[Othnielosaurus]]'' * ''[[Tenontosaurus]]'' * ''[[Orodromeus]]'' * [[Pterosauri]] * [[Pahicefalosauri]] * ''[[Pachycephalosaurus]]'' * ''[[Dracorex]]'' * ''[[Stegoceras]]'' * ''[[Prenocephale]]'' * ''[[Maiasaura]]'' * ''[[Homalocephale]]'' * ''[[Edmontonia]]'' * ''[[Polacanthus]]'' * ''[[Sauropelta]]'' * [[Nodosauridi]] * ''[[Nodosaurus]]'' * ''[[Minmi]]'' * [[Ankilosauridi]] * ''[[Antarctopelta]]'' * ''[[Mymoorapelta]]'' * ''[[Gastonia]]'' * ''[[Minotaurasaurus]]'' * ''[[Ankylosaurus]]'' * ''[[Dyoplosaurus]]'' * ''[[Euoplocephalus]]'' * ''[[Scelidosaurus]]'' * [[Stegosauri]] * [[Ceratopsi]] * ''[[Parksosaurus]]'' * ''[[Huayangosaurus]]'' * ''[[Hesperosaurus]]'' * ''[[Wuerhosaurus]]'' * ''[[Tuojiangosaurus]]'' * ''[[Kentrosaurus]]'' * ''[[Tsintaosaurus]]'' * ''[[Olorotitan]]'' * ''[[Shantungosaurus]]'' * ''[[Hypacrosaurus]]'' * ''[[Gryposaurus]]'' * ''[[Prosaurolophus]]'' * ''[[Saurolophus]]'' * ''[[Postosuchus]]'' * ''[[Doedicurus]]'' * ''[[Dinofelis]]'' * ''[[Megaloceros]]'' * ''[[Megatherium]]'' * ''[[Hyaenodon]]'' * ''[[Deinotherium]]'' * ''[[Archaeotherium]]'' * ''[[Chalicotherium]]'' * ''[[Scutellosaurus]]'' * ''[[Othnielia]]'' * ''[[Micropachycephalosaurus]]'' * ''[[Titanoceratops]]'' * [[Anurognatidi]] * [[Dimorfodontidi]] * [[Ramforinkidi]] * [[Aždarkidi]] * [[Ornitokajridi]] * [[Pteranodontidi]] * [[Tapežaridi]] * ''[[Moeritherium]]'' * ''[[Eudimorphodon]]'' * ''[[Sordes]]'' * ''[[Tapejara]]'' * ''[[Sharovipteryx]]'' * ''[[Propalaeotherium]]'' * ''[[Ambulocetus]]'' * ''[[Pakicetus]]'' * ''[[Anurognathus]]'' * ''[[Dorudon]]'' * ''[[Rodhocetus]]'' * [[Ambulocetidi]] * [[Remingtonocetidi]] * [[Bazilosauridi]] * ''[[Jeholopterus]]'' * ''[[Dimorphodon]]'' * [[Dinocefali]] * [[Terapsidi]] * [[Anteosauri]] * [[Biarmosuki]] * [[Gorgonopsi]] * [[Tetanure]] * ''[[Monolophosaurus]]'' * [[Arheoceti]] * ''[[Dorygnathus]]'' * ''[[Buitreraptor]]'' * [[Protocetidi]] * ''[[Kutchicetus]]'' * ''[[Remingtonocetus]]'' * ''[[Hatzegopteryx]]'' * [[Pakicetidi]] * ''[[Quetzalcoatlus]]'' * ''[[Ornithocheirus]]'' * ''[[Tropeognathus]]'' * ''[[Macrauchenia]]'' * ''[[Pteranodon]]'' * ''[[Maiacetus]]'' * ''[[Protocetus]]'' * ''[[Paraceratherium]]'' * ''[[Anhanguera]]'' * ''[[Tupuxuara]]'' * ''[[Nyctosaurus]]'' * ''[[Homo gautengensis]]'' * ''[[Ardipithecus]]'' * ''[[Paranthropus]]'' * ''[[Homo heidelbergensis]]'' * ''[[Homo floresiensis]]'' * ''[[Australopithecus]]'' * ''[[Australopithecus bahrelghazali]]'' * ''[[Australopithecus garhi]]'' * ''[[Australopithecus anamensis]]'' * ''[[Paranthropus aethiopicus]]'' * ''[[Paranthropus robustus]]'' * ''[[Paranthropus boisei]]'' * [[Rane ljudske migracije]] * [[Ichthyostegalia]] * [[Paleoantropologija]] * ''[[Pterodactylus]]'' * [[Hipoteza o multiregionalnom porijeklu modernog čovjeka]] * ''[[Cearadactylus]]'' * ''[[Geosternbergia]]'' * [[Pterodaktiloidi]] * [[Ramforinkoidi]] * ''[[Pterodaustro]]'' * ''[[Arambourgiania]]'' * ''[[Campylognathoides]]'' * ''[[Pterorhynchus]]'' * ''[[Coloborhynchus]]'' * ''[[Istiodactylus]]'' * ''[[Ludodactylus]]'' * ''[[Preondactylus]]'' * ''[[Peteinosaurus]]'' * ''[[Angustinaripterus]]'' * ''[[Bellubrunnus]]'' * ''[[Sericipterus]]'' * ''[[Scaphognathus]]'' * [[Popis rodova pterosaura]] * ''[[Aerotitan]]'' * ''[[Amblydectes]]'' * ''[[Aerodactylus]]'' * [[Popis rodova dinosaura]] * ''[[Bakonydraco]]'' * ''[[Ctenochasma]]'' * ''[[Cycnorhamphus]]'' * ''[[Dsungaripterus]]'' * ''[[Feilongus]]'' * ''[[Germanodactylus]]'' * ''[[Gnathosaurus]]'' * ''[[Zhejiangopterus]]'' * ''[[Tupandactylus]]'' * ''[[Thalassodromeus]]'' * ''[[Rhamphorhynchus]]'' * ''[[Sinopterus]]'' * ''[[Ningchengopterus]]'' * [[Klasifikacija dinosaura]] * ''[[Nemicolopterus]]'' * ''[[Liaoningopterus]]'' * ''[[Lonchodectes]]'' * ''[[Nurhachius]]'' * ''[[Noripterus]]'' * ''[[Haopterus]]'' * [[Filogenija pterosaura]] * [[Alosauridi]] * [[Terizinosauridi]] * [[Plateosauridi]] * [[Ceratosauridi]] * [[Abelisauri]] * ''[[Homo naledi]]'' {{div col end}} osj3hauotmefxs74c64z4qrnrbk5ju4 42589471 42589221 2026-05-08T11:26:50Z Duma 16555 42589471 wikitext text/x-wiki Članci koje sam napisala na hr wiki prebačeni ovdje, novi članci na ovoj wiki: == Ptice == {{div col}} * [[Medovođe]] * [[Bukavac nebogled]] * [[Papige]] * [[Plavoleđa mišjakinja]] * [[Prave kukavice]] * [[Ptica sekretar]] * [[Loriji]] * [[Riječni vodomari]] * [[Australski bukavac]] * [[Kakapo]] * [[Ćubaste čiope]] * [[Uljašica]] * [[Jakamari]] * [[Jastreb]] * [[Vodosjeci]] * [[Strigopidae]] * [[Čigre]] * [[Američki bukavac]] * [[Crveno-modra ara]] * [[Kakadui]] * [[Tukani]] * [[Svračci]] * [[Phaethontidae]] * [[Nimfa (ptica)]] * [[Kljunorošci]] * [[Guarauna]] * [[Velika rujnica]] * [[Kratkoprsti kobac]] * [[Dugorepa sjenica]] * [[Šljuke sjemenjarke]] * [[Mala njorka]] * [[Smeđi kivi]] * [[Neomorphinae]] * [[Botaurinae]] * [[Južnoamerički bukavac]] * [[Češljugar]] * [[Crkavica]] * [[Kostoberina]] * [[Lisasta guska]] * [[Veliki pomornik]] * [[Patka lastarka]] * [[Utva]] * [[Planinska ševa]] * [[Eja strnjarica]] * [[Nandu]] * [[Gusjenicojedi]] * [[Dugorepe sjenice]] * [[Bluna]] * [[Velika čaplja]] * [[Mala prutka]] * [[Patka kreketaljka]] * [[Kukuvije]] * [[Šumski pupavci]] * [[Pilari]] * [[Čaplja govedarica]] * [[Vijoglav]] * [[Žako]] * [[Pomornici]] * [[Dromah]] * [[Todiji]] * [[Zlatovrane]] * [[Kukavičja modrivrana]] * [[Dolinske modrivrane]] * [[Pčelarice]] * [[Vodeni vodomari]] * [[Vodomari dupljaši]] * [[Šarenoglava patka]] * [[Žunice]] * [[Bradonjice]] * [[Čiope]] * [[Cvjetne ptice]] * [[Ševe]] * [[Brljci]] * [[Medosasi]] * [[Obični ćuk]] * [[Neornithes]] * [[Harpija (ptica)]] {{div col end}} == Gljive == {{div col}} * [[Vještičino srce]] * [[Rujnica]] * [[Vukovo meso]] * [[Đurđevača]] * [[Smrčci]] * [[Vrganj]] * [[Baršunasta panjevčica]] * [[Maglenka]] * [[Djevojačka krasnica]] * [[Zlatna krasnica]] * [[Crvena krasnica]] * [[Modrikača]] * [[Zelenka]] * [[Kraljevka]] * [[Jablanovača]] * [[Žućkasta pupavka]] * ''[[Amanita]]'' * [[Klobuk (gljiva)]] * [[Mikologija]] * [[Himenij]] * [[Stručak]] * [[Otisak spora]] * [[Micetizam]] * [[Jestiva gljiva]] * [[Nematofagna gljiva]] {{div col end}} == Biljke == {{div col}} * [[Paludarij]] * [[Vrt u boci]] * [[Wardova kutija]] * [[Orhidelirij]] * [[Pteridomanija]] * ''[[The Ferns of Great Britain and Ireland]]'' * [[Otiskivanje prirode]] * ''[[Peristeria elata]]'' * ''[[Sterculia apetala]]'' * [[Graminoid]] * [[Širokolisna zeljasta biljka]] * [[Potporni korijen]] * [[Miješak]] * [[Podrast]] * [[Biljni sok]] {{div col end}} == Životinje == {{div col}} * [[Pirka]] * [[Tasmanski vrag]] * [[Vitoroga antilopa]] * [[Afrički mravojed]] * [[Rakun]] * [[Crveni panda]] * [[Snježni leopard]] * [[Vicenteova otrovna žaba]] * ''[[Stephanolepis hispidus]]'' * ''[[Tachyspiza virgata]]'' * ''[[Odocoileus]]'' * [[Morski puž]] * [[Patuljasti troprsti ljenjivac]] * [[Terarij]] * [[Grabežljiva riba]] * [[Knidosak]] * [[Unkenrefleks]] * [[Mikrofauna]] {{div col end}} == Ekologija == {{div col}} * [[Fauna Australije]] * [[Fauna Škotske]] * [[Megafauna]] * [[Šuma kelpa]] * [[Neritička zona]] * [[Pelagijska zona]] * [[Planinski travnjaci i šikare]] * [[Širokolisne i mješovite šume umjerenih predjela]] * [[Mediteranske šume i šikare]] * [[Tropske i subtropske vlažne širokolisne šume]] * [[Pustinje i vegetacija sušnih oblasti]] * [[Tropski i subtropski travnjaci, savane i šikare]] * [[Hladni izvori]] * [[Hidrotermalni izvori]] * [[Koraljni greben]] * [[Dužina od njuške do otvora]] * [[Osteološki korelat]] * [[Meristika]] * [[Generalističke i specijalističke vrste]] * [[Kozmopolitska rasprostranjenost]] * [[Areal kretanja]] * [[Hipoteza o oslobađanju mezopredatora]] * [[Ekološko oslobađanje]] * [[Sesilnost]] * [[Bioerozija]] * [[Vodni stres]] * [[Raspon nelimitirajuće dostupnosti vode]] * [[Raspoloživi vodni kapacitet]] {{div col end}} == Evolucija == {{div col}} * [[Dubokomorski gigantizam]] * [[Otočna patuljastost]] * [[Disgenika]] * [[Evolutivna zamka]] * [[Ekološka zamka]] * [[Perceptivna zamka]] * [[Evolutivna radijacija]] * [[Neadaptivna radijacija]] * [[Neekološka specijacija]] {{div col end}} == Razno == {{div col}} * [[Dinosaur Planet]] * [[Šetnja s dinosaurima]] * [[Šetnja s čudovištima]] * [[Šetnja sa zvijerima]] * [[Šetnja s pećinskim ljudima]] * [[Ljuba]] * [[Život na Marsu]] * [[Davorin Popović]] * [[Frutiger Aero]] * [[Blobjekt]] * [[Solarpunk]] * [[Ahilova peta]] * [[Y2K]] * [[Biopunk]] * [[Populuxe]] * [[Raygun Gothic]] * [[Visoka tehnologija]] * [[Ludi naučnik]] * [[Mikoheterotrofija]] * [[Anautogenija]] * [[Vitelogeneza]] * [[Izolecitalna jajna ćelija]] * [[Telolecitalna jajna ćelija]] * [[Centrolecitalna jajna ćelija]] * [[Pasteurova tačka]] * [[Pasteurov efekat]] * [[Bazen L'Atalante]] * [[Mikroaerofil]] * [[Aerotolerantni anaerob]] * [[Canfieldov okean]] * [[Crveni rub]] * [[Rana Zemlja]] * [[Hipoteza o ljubičastoj Zemlji]] * [[Fotopigment]] * [[Primarna atmosfera]] * [[Sjenovita biosfera]] * [[Aerobni organizam]] * [[Obligatni aerob]] * [[Kinetotrof]] * [[Superokean]] * [[Suessov efekat]] * [[Lava planeta]] * [[Vinogradskijev stupac]] * [[Koraljni pijesak]] * [[Zvjezdani vjetar]] * [[Zvjezdana korona]] * [[Fotosintetski pigment]] * [[Mjehur zvjezdanog vjetra]] {{div col end}} == Ekstremofili == {{div col}} * [[Kapnofil]] * [[Acidofil]] * [[Hipolit (ekstremofil)]] * [[Lipofilna bakterija]] * [[Litofil]] * [[Metalotolerantni organizam]] * [[Osmofil]] * [[Psamofil]] {{div col end}} == Biološka pravila == {{div col}} {{div col end}} == Termoregulacija kod životinja == {{div col}} {{div col end}} == Slušni aparati == {{div col}} * [[Slušni aparat za dugotrajno nošenje]] * [[Indeks kvalitete govora slušnog aparata]] {{div col end}} == Načini ishrane == {{div col}} * [[Arahnofagija]] * [[Kukcojed]] * [[Oofagija]] * [[Avivor]] * [[Entomofagija]] * [[Ksilofagija]] * [[Mizocitoza]] * [[Mikrobivornost]] * [[Bakterivor]] * [[Saprofagija]] * [[Tanatofag]] * [[Mukofagija]] * [[Vermivor]] * [[Florivor]] * [[Hipokarnivor]] * [[Hiperkarnivor]] * [[Spongivor]] * [[Folivor]] * [[Ksenofagija]] * [[Graminivor]] * [[Pedofagija]] * [[Razlagač]] * [[Geofagija]] * [[Vršni predator]] * [[Ofiofagija]] * [[Nektarivor]] * [[Interakcije potrošača i resursa]] * [[Saprotrofna ishrana]] * [[Holozojska ishrana]] * [[Heterotrofna ishrana]] * [[Lepidofagija]] * [[Piscivor]] * [[Hematofagija]] * [[Mirmekofagija]] * [[Koraljivor]] * [[Gljiva mesožderka]] * [[Oligofagija]] * [[Fotoautotrof]] * [[Durofagija]] * [[Litoautotrof]] * [[Moluskivori]] * [[Placentofagija]] * [[Predacija jaja]] {{div col end}} == Videoigre i sl. == {{div col}} * ''[[Skateboard Park Tycoon]]'' * ''[[Plant Tycoon]]'' * ''[[Fish Tycoon]]'' * ''[[Feeding Frenzy 2]]'' * ''[[Feeding Frenzy]]'' * ''[[Big Kahuna Reef]]'' * ''[[Ricochet Lost Worlds]]'' * ''[[Virtual Villagers]]'' * ''[[Dino Island]]'' * ''[[Zoo Tycoon 2]]'' * ''[[Brother Bear (videoigra)]]'' * ''[[Tarzan (videoigra)]]'' * ''[[Atlantis Underwater Tycoon]]'' * ''[[School Tycoon]]'' * ''[[Diner Dash]]'' * ''[[Ratatouille (videoigra)]]'' * ''[[Madagascar (videoigra)]]'' * ''[[Age of Mythology]]'' * ''[[Tribal Trouble]]'' * ''[[ThinkTanks]]'' * ''[[Hugo: Bukkazoom!]]'' * ''[[Mall Tycoon]]'' * ''[[Bliss (fotografija)]]'' * ''[[Moon Tycoon]]'' * ''[[Deep Sea Tycoon]]'' * ''[[So Blonde]]'' * ''[[Ankh (videoigra)]]'' * ''[[Red Moon Desert]]'' * ''[[RimWorld]]'' * ''[[Spy Fox 2: "Some Assembly Required"]]'' * ''[[The Oregon Trail (1985)]]'' * ''[[Alien Hominid]]'' {{div col end}} == Kultura i historija == {{div col}} * Sažetak novela Dekamerona (uklopljeno u [[Dekameron]]) * [[Ezopove basne]] * [[Faust]] * [[Childe Harold's Pilgrimage]] * [[Nauka u renesansi]] * [[Visoki srednji vijek]] * [[Srednjovjekovno domaćinstvo]] * [[Demografija srednjeg vijeka]] * [[Kriza kasnog srednjeg vijeka]] * [[Renesansa 12. vijeka]] * [[Kasni srednji vijek]] * [[Srednjovjekovna književnost]] * ''[[Livre des Merveilles du Monde]]'' * [[Saski ratovi]] * [[Velika glad 1315–1317]] * [[Makedonska renesansa]] * [[Makedonska umjetnost (bizantska)]] * [[Pariški psaltir]] * [[Sedmi križarski rat]] * [[Peti križarski rat]] * [[Šesti križarski rat]] * [[Aleksandrijski križarski rat]] * [[Pastirski križarski rat (1251)]] * [[Pastirski križarski rat (1320)]] * [[Bosanski križarski rat]] * [[Prvi švedski križarski rat]] * [[Treći švedski križarski rat]] * [[Drugi švedski križarski rat]] * [[Norveški križarski rat]] * [[Vojni pohod na Baleare 1113–1115]] * [[Berberski križarski rat]] * [[Deveti križarski rat]] * [[Osmanska invazija Otranta]] * [[Varninski križarski rat]] * [[Križarski rat 1197]] * [[Vendski križarski rat]] * [[Mletački križarski rat]] * [[Sjeverni križarski ratovi]] * [[Savojski križarski rat]] * [[Sijenska škola]] * [[Bolonjska škola]] * [[Lukanska škola]] * [[Ferarska škola]] * [[Firentinska škola]] * [[Barunski križarski rat]] * [[Livonski križarski rat]] * [[Livonska rimovana hronika]] * [[Prvi novgorodski ljetopis]] * [[Hronika Henrika od Livonije]] * [[Trgovačka ruta od Varjaga do Grka]] * [[Despenserov križarski rat]] * [[Šansonijer]] * [[Pergaminho Sharrer]] * [[Cancioneiro da Vaticana]] * [[Cancioneiro da Biblioteca Nacional]] * ''[[Il Canzoniere]]'' * [[Düsseldorfska slikarska škola]] * [[Evropski dan sjećanja na žrtve svih totalitarnih i autoritarnih režima]] * [[Froissartove Hronike]] * [[Fridrihovski rokoko]] * [[Zapadno slikarstvo]] * [[Trgovačka ruta Volga]] * [[Grčki učenjaci u renesansi]] * [[Novo učenje]] * [[Popis renesansnih humanista]] * [[Renesansni humanizam]] * [[Dolce Stil Novo]] * [[Flamansko slikarstvo]] * [[Holandsko i flamansko renesansno slikarstvo]] * [[Renesansni latinski jezik]] * [[Renesansni humanizam u Sjevernoj Evropi]] * [[Lublinska renesansa]] * [[Španska renesansa]] * [[Engleska renesansa]] * [[Normanski i srednjovjekovni London]] * [[London u periodu Tudora]] * [[London u periodu Stuarta]] * [[London u 18. vijeku]] * [[Talijanska renesansa]] * [[Francuska renesansa]] * [[De humani corporis fabrica]] * [[Njemačka renesansa]] * [[Renesansa u Nizozemskim]] * [[Portugalska renesansa]] * [[Poljska renesansa]] * [[Belle Époque]] * [[Dekadentni pokret]] * [[Vesele devedesete]] * [[Mašinsko doba]] * [[Edisonada]] * [[Robinzonada]] * ''[[Le Temps]]'' * [[Miletska priča]] {{div col end}} == Jules Verne == {{div col}} * ''[[Un prêtre en 1839]]'' * ''[[Le Testament d'un excentrique]]'' * ''[[L'École des Robinsons]]'' * ''[[Un hivernage dans les glaces]]'' * ''[[Une ville flottante]]'' * ''[[Put oko svijeta za osamdeset dana]]'' * ''[[Un drame au Mexique]]'' * ''[[Un drame dans les airs]]'' * ''[[Voyages et Aventures du capitaine Hatteras]]'' * ''[[L'Étonnante Aventure de la Mission Barsac]]'' * ''[[Le Phare du bout du monde]]'' * ''[[L'Invasion de la mer]]'' * ''[[Maître Zacharius ou l'horloger qui avait perdu son âme, tradition genevoise]]'' * ''[[Les Confessions]]'' * ''[[Mathias Sandorf]]'' * ''[[De la Terre à la Lune]]'' * ''[[Autour de la Lune]]'' * ''[[Robur-le-Conquérant]]'' * ''[[Voyage à reculons en Angleterre et en Ecosse]]'' * ''[[Seconde patrie]]'' * ''[[Paris au XXe siècle]]'' * ''[[Michel Strogoff]]'' * ''[[L'Île mystérieuse]]'' * ''[[Face au drapeau]]'' * ''[[Le Pays des fourrures]]'' * ''[[Aventures de trois Russes et de trois Anglais dans l'Afrique australe]]'' * ''[[La Jangada - Huit Cents lieues sur l'Amazone]]'' * ''[[Le Rayon vert]]'' * ''[[Kéraban-le-têtu]]'' * ''[[L’Archipel en feu]]'' * ''[[Un Billet de loterie]]'' * ''[[Le Chemin de France]]'' * ''[[César Cascabel]]'' * ''[[Mistress Branican]]'' * ''[[Le Château des Carpathes]]'' * ''[[Claudius Bombarnac]]'' * ''[[Clovis Dardentor]]'' * ''[[Le Superbe Orénoque]]'' * ''[[Le Village aérien]]'' * ''[[Les Histoires de Jean-Marie Cabidoulin]]'' * ''[[Les Frères Kip]]'' * ''[[Bourses de voyage]]'' * ''[[Un drame en Livonie]]'' * ''[[Maître du monde]]'' * ''[[Martin Paz]]'' * ''[[Le Comte de Chanteleine]]'' * ''[[Les forceurs de blocus]]'' * ''[[Une ville idéale]]'' * ''[[Les Révoltés de la Bounty]]'' * ''[[Gil Braltar]]'' * ''[[L'Éternel Adam]]'' * ''[[L’Agence Thompson et Co]]'' * ''[[La Chasse au météore]]'' * ''[[Le Pilote du Danube]]'' * ''[[Les naufragés du "Jonathan"]]'' * ''[[Le Secret de Wilhelm Storitz]]'' * ''[[Le Docteur Ox]]'' * [[Verneova erupcija]] * [[Michel Verne]] * ''[[La maison à vapeur]]'' * ''[[Le Volcan d'or]]'' * ''[[Les Tribulations d'un Chinois en Chine]]'' * ''[[Les Indes noires]]'' * ''[[L'Étoile du sud]]'' * ''[[Nord contre Sud]]'' * ''[[Famille-sans-nom]]'' * ''[[Sans dessus dessous]]'' * ''[[Mirifiques Aventures de Maître Antifer]]'' * ''[[Le Sphinx des glaces]]'' * ''[[Frritt-Flacc]]'' * ''[[La Journée d’un journaliste américain en 2889]]'' * ''[[Le Chancellor: Journal du passager J.-R. Kazallon]]'' * ''[[Deux ans de vacances]]'' * ''[[Les Cinq cents millions de la Bégum]]'' * ''[[L'Île à hélice]]'' * ''[[Une fantaisie du docteur Ox]]'' * ''[[Hector Servadac]]'' * ''[[P'tit-Bonhomme]]'' * ''[[Voyage à travers l'impossible]]'' * ''[[Voyages extraordinaires]]'' * [[Kulturološki utjecaj Julesa Vernea]] {{div col end}} == Prethistorija == {{div col}} * ''[[Gojirasaurus]]'' * ''[[Coelophysis]]'' * ''[[Deinocheirus]]'' * ''[[Gallimimus]]'' * ''[[Ornithomimus]]'' * ''[[Staurikosaurus]]'' * ''[[Eoraptor]]'' * ''[[Dilophosaurus]]'' * ''[[Ceratosaurus]]'' * ''[[Abelisaurus]]'' * ''[[Carnotaurus]]'' * ''[[Piatnitzkysaurus]]'' * ''[[Oviraptor]]'' * [[Saurischia]] * [[Teropodi]] * ''[[Deinonychus]]'' * ''[[Spinosaurus]]'' * [[Fiziologija dinosaura]] * ''[[Scipionyx]]'' * ''[[Microraptor]]'' * [[Sauropodomorfi]] * ''[[Achillobator]]'' * ''[[Mahakala]]'' * [[Dromeosauridi]] * [[Oviraptoridi]] * [[Tireofori]] * ''[[Pisanosaurus]]'' * [[Dilofosauridi]] * [[Ceratosauri]] * [[Ankilosauri]] * [[Hadrosauridi]] * [[Celurosauri]] * ''[[Edmontosaurus]]'' * ''[[Eustreptospondylus]]'' * ''[[Shuvuuia]]'' * ''[[Dromaeosaurus]]'' * [[Kompsognatidi]] * [[Ornitopodi]] * ''[[Ouranosaurus]]'' * [[Celofisoidi]] * [[Alosauroidi]] * [[Abelisauridi]] * [[Terizinosauri]] * ''[[Dilong]]'' * ''[[Troodon]]'' * ''[[Compsognathus]]'' * ''[[Pelecanimimus]]'' * ''[[Unenlagia]]'' * ''[[Ornitholestes]]'' * ''[[Therizinosaurus]]'' * ''[[Caudipteryx]]'' * ''[[Bambiraptor]]'' * ''[[Alvarezsaurus]]'' * [[Ornitomimosauri]] * [[Deinonihosauri]] * ''[[Hesperornis]]'' * ''[[Avimimus]]'' * ''[[Mei]]'' * [[Spinosauridi]] * ''[[Velociraptor]]'' * [[Alvarezsauridi]] * [[Maniraptoriformi]] * [[Hererasauridi]] * ''[[Sinornithosaurus]]'' * [[Celuridi]] * [[Dromeosaurini]] * [[Trudontidi]] * ''[[Dryosaurus]]'' * ''[[Heterodontosaurus]]'' * [[Iguanodonti]] * ''[[Camptosaurus]]'' * ''[[Corythosaurus]]'' * ''[[Hypsilophodon]]'' * ''[[Othnielosaurus]]'' * ''[[Tenontosaurus]]'' * ''[[Orodromeus]]'' * [[Pterosauri]] * [[Pahicefalosauri]] * ''[[Pachycephalosaurus]]'' * ''[[Dracorex]]'' * ''[[Stegoceras]]'' * ''[[Prenocephale]]'' * ''[[Maiasaura]]'' * ''[[Homalocephale]]'' * ''[[Edmontonia]]'' * ''[[Polacanthus]]'' * ''[[Sauropelta]]'' * [[Nodosauridi]] * ''[[Nodosaurus]]'' * ''[[Minmi]]'' * [[Ankilosauridi]] * ''[[Antarctopelta]]'' * ''[[Mymoorapelta]]'' * ''[[Gastonia]]'' * ''[[Minotaurasaurus]]'' * ''[[Ankylosaurus]]'' * ''[[Dyoplosaurus]]'' * ''[[Euoplocephalus]]'' * ''[[Scelidosaurus]]'' * [[Stegosauri]] * [[Ceratopsi]] * ''[[Parksosaurus]]'' * ''[[Huayangosaurus]]'' * ''[[Hesperosaurus]]'' * ''[[Wuerhosaurus]]'' * ''[[Tuojiangosaurus]]'' * ''[[Kentrosaurus]]'' * ''[[Tsintaosaurus]]'' * ''[[Olorotitan]]'' * ''[[Shantungosaurus]]'' * ''[[Hypacrosaurus]]'' * ''[[Gryposaurus]]'' * ''[[Prosaurolophus]]'' * ''[[Saurolophus]]'' * ''[[Postosuchus]]'' * ''[[Doedicurus]]'' * ''[[Dinofelis]]'' * ''[[Megaloceros]]'' * ''[[Megatherium]]'' * ''[[Hyaenodon]]'' * ''[[Deinotherium]]'' * ''[[Archaeotherium]]'' * ''[[Chalicotherium]]'' * ''[[Scutellosaurus]]'' * ''[[Othnielia]]'' * ''[[Micropachycephalosaurus]]'' * ''[[Titanoceratops]]'' * [[Anurognatidi]] * [[Dimorfodontidi]] * [[Ramforinkidi]] * [[Aždarkidi]] * [[Ornitokajridi]] * [[Pteranodontidi]] * [[Tapežaridi]] * ''[[Moeritherium]]'' * ''[[Eudimorphodon]]'' * ''[[Sordes]]'' * ''[[Tapejara]]'' * ''[[Sharovipteryx]]'' * ''[[Propalaeotherium]]'' * ''[[Ambulocetus]]'' * ''[[Pakicetus]]'' * ''[[Anurognathus]]'' * ''[[Dorudon]]'' * ''[[Rodhocetus]]'' * [[Ambulocetidi]] * [[Remingtonocetidi]] * [[Bazilosauridi]] * ''[[Jeholopterus]]'' * ''[[Dimorphodon]]'' * [[Dinocefali]] * [[Terapsidi]] * [[Anteosauri]] * [[Biarmosuki]] * [[Gorgonopsi]] * [[Tetanure]] * ''[[Monolophosaurus]]'' * [[Arheoceti]] * ''[[Dorygnathus]]'' * ''[[Buitreraptor]]'' * [[Protocetidi]] * ''[[Kutchicetus]]'' * ''[[Remingtonocetus]]'' * ''[[Hatzegopteryx]]'' * [[Pakicetidi]] * ''[[Quetzalcoatlus]]'' * ''[[Ornithocheirus]]'' * ''[[Tropeognathus]]'' * ''[[Macrauchenia]]'' * ''[[Pteranodon]]'' * ''[[Maiacetus]]'' * ''[[Protocetus]]'' * ''[[Paraceratherium]]'' * ''[[Anhanguera]]'' * ''[[Tupuxuara]]'' * ''[[Nyctosaurus]]'' * ''[[Homo gautengensis]]'' * ''[[Ardipithecus]]'' * ''[[Paranthropus]]'' * ''[[Homo heidelbergensis]]'' * ''[[Homo floresiensis]]'' * ''[[Australopithecus]]'' * ''[[Australopithecus bahrelghazali]]'' * ''[[Australopithecus garhi]]'' * ''[[Australopithecus anamensis]]'' * ''[[Paranthropus aethiopicus]]'' * ''[[Paranthropus robustus]]'' * ''[[Paranthropus boisei]]'' * [[Rane ljudske migracije]] * [[Ichthyostegalia]] * [[Paleoantropologija]] * ''[[Pterodactylus]]'' * [[Hipoteza o multiregionalnom porijeklu modernog čovjeka]] * ''[[Cearadactylus]]'' * ''[[Geosternbergia]]'' * [[Pterodaktiloidi]] * [[Ramforinkoidi]] * ''[[Pterodaustro]]'' * ''[[Arambourgiania]]'' * ''[[Campylognathoides]]'' * ''[[Pterorhynchus]]'' * ''[[Coloborhynchus]]'' * ''[[Istiodactylus]]'' * ''[[Ludodactylus]]'' * ''[[Preondactylus]]'' * ''[[Peteinosaurus]]'' * ''[[Angustinaripterus]]'' * ''[[Bellubrunnus]]'' * ''[[Sericipterus]]'' * ''[[Scaphognathus]]'' * [[Popis rodova pterosaura]] * ''[[Aerotitan]]'' * ''[[Amblydectes]]'' * ''[[Aerodactylus]]'' * [[Popis rodova dinosaura]] * ''[[Bakonydraco]]'' * ''[[Ctenochasma]]'' * ''[[Cycnorhamphus]]'' * ''[[Dsungaripterus]]'' * ''[[Feilongus]]'' * ''[[Germanodactylus]]'' * ''[[Gnathosaurus]]'' * ''[[Zhejiangopterus]]'' * ''[[Tupandactylus]]'' * ''[[Thalassodromeus]]'' * ''[[Rhamphorhynchus]]'' * ''[[Sinopterus]]'' * ''[[Ningchengopterus]]'' * [[Klasifikacija dinosaura]] * ''[[Nemicolopterus]]'' * ''[[Liaoningopterus]]'' * ''[[Lonchodectes]]'' * ''[[Nurhachius]]'' * ''[[Noripterus]]'' * ''[[Haopterus]]'' * [[Filogenija pterosaura]] * [[Alosauridi]] * [[Terizinosauridi]] * [[Plateosauridi]] * [[Ceratosauridi]] * [[Abelisauri]] * ''[[Homo naledi]]'' {{div col end}} atiq7ryq0swbh669jm605spt2beay89 0 117040 42588957 42183599 2026-05-07T16:03:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] 42588957 wikitext text/x-wiki '''Matapan''' je bio [[srebro|srebrni]] [[mletačka Republika|mletački]] [[groš]], kovan prema [[Vizantijsko Carstvo|vizantijskom]] uzorku (nazvan prema [[rt]]u [[Matapan]] na poluotoku [[Peloponez]]u). Sličan su novac kovali i stari [[Srbija|srpski]] vladari. == Povezano == * [[Aspra]] == Izvori == {{Commonscat|Matapan}} * ''[[Izvori#RSANU|RSANU]], [[Izvori#Klaić|Klaić]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Kovani novac]] [[Kategorija:Mletačka Republika]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:Srpska ekonomska istorija]] ttgwdjtu6l9s24lt7jszfnm5bqw8rfr 42589001 42588957 2026-05-07T16:06:44Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska ekonomska istorija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Srbije]] 42589001 wikitext text/x-wiki '''Matapan''' je bio [[srebro|srebrni]] [[mletačka Republika|mletački]] [[groš]], kovan prema [[Vizantijsko Carstvo|vizantijskom]] uzorku (nazvan prema [[rt]]u [[Matapan]] na poluotoku [[Peloponez]]u). Sličan su novac kovali i stari [[Srbija|srpski]] vladari. == Povezano == * [[Aspra]] == Izvori == {{Commonscat|Matapan}} * ''[[Izvori#RSANU|RSANU]], [[Izvori#Klaić|Klaić]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Kovani novac]] [[Kategorija:Mletačka Republika]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Srbije]] mvjz326h0oxq5vwe3d82xqgl2sqj9hl 0 122877 42589067 42484342 2026-05-07T16:52:58Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589067 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Kingdom of Yugoslavia (1929-1939)-sr.svg|thumb|desno|[[Kraljevina Jugoslavija]] sa [[Banovine Kraljevine Jugoslavije|banovinama]] ([[1929.|1929]]-[[1939.]])]] [[Datoteka:BanHrvatska1939.gif|thumb|250п|Nova [[Banovina Hrvatska]]]] '''Sporazum Cvetković-Maček''' je politički dogovor koji su [[26.8.]] [[1939]]. u [[Božjakovina|Božjakovini]] sklopili predsjednik vlade [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] [[Dragiša Cvetković]] i [[Vladko Maček]] u ulozi vođe političke koalicije [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]] i [[Seljačko-demokratska koalicija|Seljačko-demokratske koalicije]] . Sporazum je doveo do formiranja koalicijske vlade u kojoj je Maček postao potpredsjednik i do proglašenja [[Banovina Hrvatska|Banovine Hrvatske]] u sklopu Kraljevine Jugoslavije. == Pozadina == Kraljevina Jugoslavija se gotovo od svog nastanka našla u nacionalističkim problemima gdje su glavnu ulogu s jedne strane imale političke stranke iz Srbije koje su zahtevale centraliziranu državu i one iz Hrvatske koje su zahtevale hrvatsku autonomiju koja bi u najgorem slučaju bila slična onoj iz doba [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. To početne Hrvatske želje su rezultirale državnom represijom i potom ubojstvom Stjepana Radića vođe [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]], na što je kao odgovor koju godinu potom usljedilo ubojstvo jugoslavenskog kralja [[Aleksandar I Karađorđević|Aleksandra]]. Na jugoslavenskim izborima prvo 1935, a potom i 1938. godine kao pobednik će izaći u vanjskoj politici profašistički nastrojeni [[Milan Stojadinović]], dok će politička koalicija stvorena pre svega od glasova Hrvata i Srba s područja Hrvatske i Bosne i Hercegovine biti poražena što dovodi do nastavljanja stare politike i daljnje radikalizacije situacije. U takvim političkim okolnostima regent [[Pavle Karađorđević]] smjenjuje Stojadinovića kako bi se otvorio put za hrvatsko-srpski dogovor o mirnoj budućnosti Jugoslavije. Pošto je [[Hitler]] osvojio Čehoslovačku, a njegov poklonik [[Ante Pavelić]] u Italiji sve otvorenije zahtijevao komadanje Jugoslavije, bilo je jasno da se više ne može odgadati rješavanje nacionalnog pitanja na federalni način koji bi zadovoljio Hrvate. U travnju su zapoceli pregovori izmedu Cvetkovića i Mačeka, kojima je cilj bio da se ponovo stvori nacionalni teritorij Hrvatske i da se Hrvatskoj dade u stanovitoj mjeri politička vlast.<ref name="Malcolm">[http://utickibosnjaci.com/video/media/document/393.pdf Povijest Bosne - Noel Malcolm]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sporazum == Prvi politički kontakti o mogućem sporazumu su se počeli voditi još u decembru 1938. godine, ali glavni dio pregovora u kojem su dogovorene sve pojedinosti se vodio na Mačekovu imanju u [[Kupinec|Kupincu]] između [[16.8.|16]].–[[20.8.]] [[1939]]. Prvo u čemu su se ova dvojica složila bijaše da se ujedine dvije glavne hrvatske banovine, Savska i Primorska (u koje su bili uključeni i neki dijelovi Bosne i Hercegovine), zajedno s dubrovačkom oblasti, a da se stanovnici preostalog dijela Bosne i Hercegovine "izjasne plebiscitom žele li se pridružiti Hrvatskoj ili Srbiji". Konačni je cilj bilo stvaranje tripartitne federativne države Srbije, Hrvatske i Slovenije.<ref>Macek, ''Struggle for Freedom'', str. 188.</ref> Ali knez Pavle nije htio prihvatiti takvu državnu tvorevinu, pa je održana nova runda pregovora. Ovaj put su još neki dijelovi bosanskoherccgovackog teritorija jednostavno na zemljovidu odsječeni i pridodani Hrvatskoj.<ref name="Malcolm"/> Nakon što je finalni dogovor između [[Dragiša Cvetković|Dragiše Cvetkovića]] i [[Vladko Maček|Vladka Mačeka]] postignut još ga je trebao potvrditi [[Pavle Karađorđević|regent Pavle]] nakon čega je stvorena zajednička vlada čiji prvi zakonodavni akt postaje formiranje [[Banovina Hrvatska|Banovine Hrvatske]] koja će se sastojati od dotadašnje [[Savska banovina|Savske]] i [[Primorska banovina|Primorske banovine]] kao i kotara s hrvatskom većinom u banovinama na području današnje Bosne i Hercegovine. Umjesto tripartitne države, u novoj tvorevini samo će Hrvatska postati posebna banovina sa svojim saborom. == Reference == {{izvori}} [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] [[Kategorija:Srpska politička istorija]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenski sporazumi]] [[Kategorija:1939.]] kdd9u1hz897gno6xfd4jb9wqxdsbm0e 42589197 42589067 2026-05-07T16:59:06Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589197 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Kingdom of Yugoslavia (1929-1939)-sr.svg|thumb|desno|[[Kraljevina Jugoslavija]] sa [[Banovine Kraljevine Jugoslavije|banovinama]] ([[1929.|1929]]-[[1939.]])]] [[Datoteka:BanHrvatska1939.gif|thumb|250п|Nova [[Banovina Hrvatska]]]] '''Sporazum Cvetković-Maček''' je politički dogovor koji su [[26.8.]] [[1939]]. u [[Božjakovina|Božjakovini]] sklopili predsjednik vlade [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] [[Dragiša Cvetković]] i [[Vladko Maček]] u ulozi vođe političke koalicije [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]] i [[Seljačko-demokratska koalicija|Seljačko-demokratske koalicije]] . Sporazum je doveo do formiranja koalicijske vlade u kojoj je Maček postao potpredsjednik i do proglašenja [[Banovina Hrvatska|Banovine Hrvatske]] u sklopu Kraljevine Jugoslavije. == Pozadina == Kraljevina Jugoslavija se gotovo od svog nastanka našla u nacionalističkim problemima gdje su glavnu ulogu s jedne strane imale političke stranke iz Srbije koje su zahtevale centraliziranu državu i one iz Hrvatske koje su zahtevale hrvatsku autonomiju koja bi u najgorem slučaju bila slična onoj iz doba [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. To početne Hrvatske želje su rezultirale državnom represijom i potom ubojstvom Stjepana Radića vođe [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]], na što je kao odgovor koju godinu potom usljedilo ubojstvo jugoslavenskog kralja [[Aleksandar I Karađorđević|Aleksandra]]. Na jugoslavenskim izborima prvo 1935, a potom i 1938. godine kao pobednik će izaći u vanjskoj politici profašistički nastrojeni [[Milan Stojadinović]], dok će politička koalicija stvorena pre svega od glasova Hrvata i Srba s područja Hrvatske i Bosne i Hercegovine biti poražena što dovodi do nastavljanja stare politike i daljnje radikalizacije situacije. U takvim političkim okolnostima regent [[Pavle Karađorđević]] smjenjuje Stojadinovića kako bi se otvorio put za hrvatsko-srpski dogovor o mirnoj budućnosti Jugoslavije. Pošto je [[Hitler]] osvojio Čehoslovačku, a njegov poklonik [[Ante Pavelić]] u Italiji sve otvorenije zahtijevao komadanje Jugoslavije, bilo je jasno da se više ne može odgadati rješavanje nacionalnog pitanja na federalni način koji bi zadovoljio Hrvate. U travnju su zapoceli pregovori izmedu Cvetkovića i Mačeka, kojima je cilj bio da se ponovo stvori nacionalni teritorij Hrvatske i da se Hrvatskoj dade u stanovitoj mjeri politička vlast.<ref name="Malcolm">[http://utickibosnjaci.com/video/media/document/393.pdf Povijest Bosne - Noel Malcolm]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sporazum == Prvi politički kontakti o mogućem sporazumu su se počeli voditi još u decembru 1938. godine, ali glavni dio pregovora u kojem su dogovorene sve pojedinosti se vodio na Mačekovu imanju u [[Kupinec|Kupincu]] između [[16.8.|16]].–[[20.8.]] [[1939]]. Prvo u čemu su se ova dvojica složila bijaše da se ujedine dvije glavne hrvatske banovine, Savska i Primorska (u koje su bili uključeni i neki dijelovi Bosne i Hercegovine), zajedno s dubrovačkom oblasti, a da se stanovnici preostalog dijela Bosne i Hercegovine "izjasne plebiscitom žele li se pridružiti Hrvatskoj ili Srbiji". Konačni je cilj bilo stvaranje tripartitne federativne države Srbije, Hrvatske i Slovenije.<ref>Macek, ''Struggle for Freedom'', str. 188.</ref> Ali knez Pavle nije htio prihvatiti takvu državnu tvorevinu, pa je održana nova runda pregovora. Ovaj put su još neki dijelovi bosanskoherccgovackog teritorija jednostavno na zemljovidu odsječeni i pridodani Hrvatskoj.<ref name="Malcolm"/> Nakon što je finalni dogovor između [[Dragiša Cvetković|Dragiše Cvetkovića]] i [[Vladko Maček|Vladka Mačeka]] postignut još ga je trebao potvrditi [[Pavle Karađorđević|regent Pavle]] nakon čega je stvorena zajednička vlada čiji prvi zakonodavni akt postaje formiranje [[Banovina Hrvatska|Banovine Hrvatske]] koja će se sastojati od dotadašnje [[Savska banovina|Savske]] i [[Primorska banovina|Primorske banovine]] kao i kotara s hrvatskom većinom u banovinama na području današnje Bosne i Hercegovine. Umjesto tripartitne države, u novoj tvorevini samo će Hrvatska postati posebna banovina sa svojim saborom. == Reference == {{izvori}} [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenski sporazumi]] [[Kategorija:1939.]] 43tq43uojd59loip89lg9t8yw1dfgsz 0 125348 42589174 42347652 2026-05-07T16:58:14Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589174 wikitext text/x-wiki '''Istorija levice u Srbiji''' je duga: ona se gotovo poklapa sa [[Historija moderne Srbije|istorijom Srbije u moderno doba]].<ref name="Perović">[http://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/LP%20-%20Istorija%20Levice.doc Latinka Perović, O istoriografiji i istoriji levice u Srbiji]</ref> [[Levica]] u Srbiji je tokom razvoja prošla kroz različita razdoblja. Prva saznanja o [[socijalizam|socijalizmu]] i [[komunizam|komunizmu]], kao odjek revolucionarnih zbivanja u Evropi [[1848]]. godine, u Srbiju stižu preko [[Novine srbske|Srbskih novina]], jedinog lista koji u Srbiji tada postoji, Velike škole i đačkih družina. U Ujedinjenoj omladini srpskoj ([[1866]]) već se ([[1868]]) kristališe podela na liberale oko [[Vladimir Jovanović|Vladimira Jovanovića]] i socijaliste oko [[Svetozar Marković|Svetozara Markovića]]. U središtu podele je pitanje ekonomske jednakosti i unutarnje i spoljne slobode. Odgovor na ovo pitanje odrediće ne samo istoriju međusobnog odnosa ove dve orijentacije nego i istoriju Srbije.<ref name="Perović"/> Središna društvena ideja u Srbiji [[19. vijek|19. veka]] je ideja socijalizma.<ref name="Perović"/> Ona se javlja na levici [[liberalizam|liberalnog pokreta]]. Deceniju između [[1868]]. i [[1878]]. godine, čije su krajnje tačke prvi nacionalni ustav i sticanje državne nezavinosti, ispunila je borba između liberala i socijalista. Ta se borba završila izoštrenom podelom na dva tabora – na liberale, odnosno naprednjake i socijaliste, odnosno radikale. Različiti spoljnopolitički oslonci, Austrija i Rusija, samo su bili izraz onih dubljih razlika koje, po Nikoli Pašiću, „leže takoreći u dubljim moralnim i političkim osnovama i pogledima na svet i slovenstvo“.<ref name="Perović"/> Osnovna ideja srpske levice, preuzeta iz ruskog narodnjaštva, je bilo neponavljanje puta koji je u razvoju prošla Zapadna Evropa, to jest kapitalizma i liberalizma, već odmah prelaz sa feudalizma na socijalizam. Ovo je izražavala napor levice da ove zemlje ne budu osuđene na novo zaostajanje, već da se u tome vidi prednost. Slovenofilska levica je povezala zapadnoevropske ideje udruživanja sa patrijarhalnim ustanovama ruskog i srpskog naroda, kao što je [[zadruga]].<ref name="Perović"/> == Povezano == * [[Svetozar Marković]] * [[Dimitrije Tucović]] * [[Srpska socijaldemokratska partija|Srpska socijaldemokratska stranka]] == Izvori == {{Izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.yurope.com/zines/republika/arhiva/2001/274-275/274-275_27.htm Manifest komunisticke opozicije] (1920) [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Radnički pokret Jugoslavije]] [[Kategorija:Socijalizam]] [[Kategorija:Ljevica]] cdus4crz9mnw5apz6xh5gcilpce81lu 0 125489 42589084 42376279 2026-05-07T16:53:48Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589084 wikitext text/x-wiki '''Bakt''' ili '''baqt''' ([[arapski jezik|arapski]]: بقت) je naziv za [[mirovni ugovor|mirovni sporazum]] koga su 652. sklopili [[arapi|arapsko]]-[[islam|muslimanski]] [[Rašidunski Kalifat]] sa jedne, i [[nubija|nubijsko]]-[[hrišćanstvo|kršćansko]] kraljevstvo [[Makurija]] sa druge strane. Poznat je kao jedan od najdugovječnijih mirovnih sporazuma u historiji, s obzirom da su se njegove odredbe poštovale gotovo sedam vijekova, te omogućili miroljubivu koegzistenciju između muslimanskog [[Egipat|Egipta]] i kršćanske Nubije. Sporazumu je prethodilo nekoliko godina rata između Makurijaca i Arapa koji su početkom 640-ih bili [[Muslimansko osvajanje Egipta|osvojili]] Egipat. Godine 651. ili 652. je arapska vojska pod [[Abdulah ibn Sad|Abdulahom ibn Sadom]] krenula na pohod na jug kako bi pokorila Makuriju; taj je pohod doživio neuspjeh u [[Druga bitka kod Dongole|drugoj bitci kod Dongole]] te je Abdulah bio prisiljen pregovarati o miru sa makurijskim kraljem Qaliduratom. Ne postoji nijedna sačuvana kopija sporazuma, a izvori o njemu potiču iz tekstova napisanih nekoliko vijekova kasnije. Prema njima su se obje strane dogovorile da više neće napadati jednu drugu, da će priječiti naseljavanje stanovnika preko granice, da će međusobno izručivati odbjegle zločince, ali i da će dozvoljavati slobodan prolaz i trgovinu svojim podanicima. Makurija se obavezala sagraditi [[džamija|džamiju]] u Dongoli za muslimanske posjetioce, kao i svake godine isporučivati po 360 [[ropstvo|robova]]; Egipat se, pak, obavezao zauzvrat Makuriji isporučivati [[pšenica|pšenicu]], [[vino]], [[domaći konj|konje]] i drugu robu. ''Baqt'' je kasnije izazvao kontroverze među [[islamska teologija|islamskim teolozima]], s obzirom da se mogao protumačiti kao kršenje obaveze muslimana da šire islam, odnosno kao sporazum dva ravnopravna entiteta, a ne islamskog sizerena i kršćanskog vazala od kojih potonji plaća [[džizija|džiziju]]. Neki od muslimanskih historičara su odluku arapskih muslimanskih vladara tumačili time da Makurija jednostavno nije izgledala vrijedna ratovanja, te da se mir na južnim granicama jednostavno više isplatio. U svakom slučaju, ''baqt'' je Makurija nastavio plaćati i [[Omejadi]]ma, [[Abasidi]]ma, [[Fatimidi]]ma, [[Ajubidi]]ma sve dok [[Mameluci]] u 14. vijeku nisu pokrenuli pohod kojim je Makurija pokorena. ''Baqt'' se nastavio plaćati i nakon što se njeno područje [[islamizacija|islamiziralo]], odnosno makurijske obaveze prema Egiptu su preuzeli lokalni sudanski sultanati. == Literatura == * Shinnie, P.L. "Christian Nubia." ''The Cambridge History of Africa: Volume 2, ''c.''&nbsp;500&nbsp;<span style="font-variant:small-caps">B.C.</span>—<span style="font-variant:small-caps">A.D.</span>&nbsp;1050'' edited by J.D. Fage. Cambridge: Cambridge University Press, 1978, str.&nbsp;556–88. {{ISBN|978-0-521-21592-3}} * Jakobielski, S. 1992. Chapter 8: "Christian Nubia at the Height of its Civilization." ''UNESCO General History of Africa'', Volume III. [[University of California Press]]. {{ISBN|978-0-520-06698-4}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:652.]] [[Kategorija:Mirovni sporazumi]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Rašidunski Egipat]] [[Kategorija:Omejadski Egipat]] [[Kategorija:Abasidski Egipat]] [[Kategorija:Fatimidski Kalifat]] [[Kategorija:Ajubidski Sultanat]] [[Kategorija:Mamelučki Sultanat (Kairo)]] [[Kategorija:Kraljevina Makurija]] [[Kategorija:Historija islama]] ftbp1b3iu57h571ioyfpizep5v8mkzz 0 128345 42589242 42588754 2026-05-07T19:46:32Z Aca 108187 Vraćene izmjene korisnika/korisnice [[Special:Contributions/Hergerberger|Hergerberger]] ([[User talk:Hergerberger|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:AcaBot|AcaBot]] 42538261 wikitext text/x-wiki {{druga upotreba|skulpture Ivana Meštrovića|Kosovski ciklus (Meštrović)}} [[Datoteka:Kosovo Maiden, Uroš Predić, 1919.jpg|minijatura|[[Kosovka devojka]], jedna od najpoznatijih likova kosovskog ciklusa.]] '''Kosovski ciklus srpske narodne poezije''' predstavlja zbirku [[Srpske epske narodne pesme|epskih narodnih pesama]] o [[Kosovski boj|Kosovskom boju]] i povezanim događajima. Uprkos nazivu, neke od ovih pesama nisu nastale u narodu, već u [[SPC|ckrvi]]. Srpski istoričar i akademik monah [[Ilarion Ruvarac]] je [[1854]]. napisao: ''Poreklo ovih pesama nije iz naroda, već je većina njih nastala u crkvi, kao deo crkvenih propovedi, al' su ih pjevači posle menjali kako im beše drago''. Pesme kosovskog ciklusa su imale ogroman uticaj na srpsku umetnost, i nastanak [[Kosovski mit|kosovskog mita]]. I pored nesumnjive umetničke vrednosti, ove pesme su veoma nepouzdane kao izvor istorijskih podataka.<ref name="John V. A 2009">John V. A. Fine, ''The Late Medieval Balkans'', (str. 409), 2009.</ref> == Nastanak == {{main|Pevači Vuka Stefanovića Karadžića}} [[Datoteka:Filip_Visnjic_guslar.jpg|thumb|150px|Spomenik [[Filip Višnjić|Filipu Višnjiću]], najpoznatijem pevaču srpske epike]] Nepoznato je kada su pesme kosovskog ciklusa zapravo nastale. Većinu njih je zabeležio [[Vuk Karadžić]] u [[19. vek]]u. U drugoj polovini 18. i početkom 19. stoleća one su se i dalje živo pevale.<ref name="Deretić">[http://www.rastko.rs/knjizevnost/jderetic_knjiz/jderetic-knjiz_05.html#_Toc412463458 Jovan Deretić: Kratka istorija srpske književnosti]</ref> Vuk je primetio da se srpske junačke pesme "najviše i najživlje pjevaju po Bosni i Hercegovini i po Crnoj Gori i po južnim brdovitim krajevima Srbije", da se u ravničarskim oblastima postepeno gube, a na severu preko Save i Dunava su bile skoro sasvim iščezle.<ref name="Deretić"/> Vuk Karadžić je za velik broj pesama ostavio podatke od koga ih je čuo i zabeležio. Novija proučavanja pokazala su da među pesmama zapisanim od istog pevača ili pevačice postoji izvesno "autorsko" jedinstvo i da su daroviti pevači Vukovog vremena odigrali presudnu ulogu u stvaranju one verzije junačke epike koja je ušla u pisanu književnost i koja se utvrdila kao osnovna.<ref name="Deretić"/> Medijavelista [[John V. A. Fine]] smatra da iako su ove pesme prikupljene znatno kasnije, njihov nastanak verovatno seže do XV, ako ne i do kasnog XIV veka.<ref name="ReferenceA">John V. A. Fine, ''The Late Medieval Balkans'', (str. 413), 2009.</ref> Još je [[Benedikt Kuripečič]] putujući kroz Kosovo [[1530]]. godine zabeležio da je u narodu čuo priče i pesme o kosovskom boju.<ref name="ReferenceA"/> == Spisak pesama == {{main|Spisak srpskih narodnih pesama}} Za neke od narodnih epskih pesama je sačuvano i ime izvođača ("autora") od koga su zabeležene. * [[Banović Strahinja]] * [[Kneževa kletva]] * [[Car Lazar i carica Milica]] (pevač Tešan Podrugović<ref name="Deretić"/>) * [[Kneževa večera]] * [[Kosančić Ivan uhodi Turke]] * [[Propast carstva srpskoga]] (anonimna slepa pevačica<ref name="Deretić"/>) * [[Tri dobra junaka]] * [[Musić Stevan]] * [[Carica Milica i Vladeta vojvoda]] * [[Sluga Milutin]] * [[Smrt Miloša Obilića]] * [[Kosovka devojka]] (anonimna slepa pevačica<ref name="Deretić"/>) * [[Smrt majke Jugovića]] * [[Marko Kraljević i orao]] * [[San carice Milice]] * [[Marko Kraljević i Deretić Jovan]] == Obrtanje uloga == {{main|Marko Kraljević|Stefan Lazarević|Vuk Branković}} U epskoj poeziji uloge nekih istoričnih ličnosti su obrnute naglavačke. [[Marko Kraljević]], istorijski kralj Marko, koji je kao turski [[vazal]] vladao u Makedoniji posle Maričke bitke i poginuo u [[bitka na Rovinama|bitki na Rovinama]] ([[1395]]), boreći se na strani Turaka, istorijski ne mnogo značajna ličnost, u poeziji je postao veliki borac protiv Turaka i najpopularniji junak celokupne južnoslovenske narodne poezije.<ref name="Deretić"/> [[Stefan Lazarević]] je bez borbe prihvatio tursko vazalstvo nakon pogibije svog oca kneza Lazara, a potom pomogao Turcima u osvajanju okolnih zemalja.<ref>John V. A. Fine, ''The Late Medieval Balkans'', (str. 426), 2009.</ref> U epskoj poeziji se opisuju njegove strahovite pobede nad Turcima, ali on ipak ne uspeva da odbrani Srbiju, ne zbog svoje eventualne nesposobnosti ili manjka vojske, već isključivo zbog upliva više sile tj. sam ''[[Bog]] Svevišnji'' mu to ne dozvoljava.<ref name="Čajkan">{{VČ-SRF2|Deo=Mitski motivi u tradiciji o despotu Stevanu}}</ref> [[Vuk Branković]], jedini srpski velikaš koji je posle [[kosovska bitka|Kosovske bitke]] [[1389]]. godine nastavio otpor Turcima i nikad nije učestvovao kao vazal u otomanskim pohodima, u epskoj poeziji je predstavljen kao izdajnik. == Analiza == [[Datoteka:Kneževa večera, Adam Stefanović, 1871.jpg|minijatura|[[Kneževa večera]] predstavlja Lazarevo iskustvo kao imitaciju Hristovog u novozavetnim terminima.<ref name="John V. A 2009"/>]] [[Datoteka:Mestre-Athayde - Ceia - Car.jpg|thumb|Hristova [[posljednja večera]] je uzeta kao motiv kneževe večere.]] Sakupljač narodnih pesama [[Vuk Karadžić]] je zaključio da što su naše narodne pesme starije u njima je istorija nepouzdana ali je njihova umetnička lepota velika i obrnuto – u narodnim pesmama novijih vremena istorijski podaci i istorijski likovi su autentični i o njima istoričar sve zna ali je umetnička lepota u tim pesmama neuverljiva.<ref name="republika.co.rs">[http://www.republika.co.rs/496-497/20.html O ideološko-političkom obrascu u SPC]</ref> Na osnovu toga je srpski istoričar [[Ilarion Ruvarac]] pokazao da dobar deo pesama kosovskog ciklusa, koji govori o vremenu Nemanjića, uopšte nisu narodne pesme. Njihovo poreklo nije iz [[narod]]a niti su delo slepih guslara već su nastale u Crkvi i deo su crkvenih propovedi koje su pevači kasnije na svoj način uobličavali. Govoreći o pesmi »Sveti Savo« i o drugim iz kosovskog ciklusa, Ruvarac izvodi jasan zaključak<ref name="republika.co.rs"/>: {{izdvojeni citat|Ja mislim da je od prilike tako postala ta pesma naroda: ‘Sveti Savo’. No bilo tako ili inako, svakako stoji to, da je pesma ta izašla iz manastira u narod te postala narodna pesma.}} Malo dalje Ruvarac detaljno obrazlaže svoje zaključke: {{izdvojeni citat|No narod ne zna i narod ne pamti, te ne zna ni koliko je gradova i koje gradove po imenu car Nemanja razlomio i porušio, i koje je zemlje osvojio on, i koliko je muke i truda i troška njega stalo, dok je obnovio svoju dedovinu ... i to ne bi znao narod i narodni pevač da mu to ne kaza đače samouče, koje je opet saznalo to iz prve glave žitija svetog Simeuna.}} Medijavelista [[John V. A. Fine]] ocenjuje da je kosovska epika veoma sumnjiv izvor istorijskih podataka, obzirom na propagandističke motive. Ne samo da se svrstava uz Srbe i hrišćane protiv Turaka i muslimana, već takođe podržava određene srpske dinastije protiv drugih.<ref name="John V. A 2009"/> On smatra da je mit o Vuku Brankoviću nastao nakon što je [[kneginja Milica]] prihvatila vazalnost Turcima, dok je [[Vuk Branković]] još uvek bio u ratu, čime su se našli na različitim zaraćenim stranama. Fine zaključuje da je kneginja Milica, izgleda, lično povela "klevetničku kampanju" protiv Vuka Brankovića, koja je potom uticala na epiku i kasnije izvore.<ref name="ReferenceA"/> Prema toj hipotezi, epske pesme su prvobitno stvorene na [[Moravska Srbija|teritoriji Lazarevića]] kao pro-Miličina propaganda uperena na srozavanje reputacije njenog najvećeg političkog protivnika. Kao rezultat, "[[sveti car Lazar]]" je postao glavni junak epskih pesama načinjenih po novozavetnom obrascu, sa Vukom u ulozi [[Juda Iskariotski|Jude]].<ref name="ReferenceA"/> Kasnije, početkom [[17. vek]]a, ovi navodi su iz usmenog predanja ušli u istoriografiju.<ref name="ReferenceA"/> == Povezano == * [[Kosovski boj]] * [[Kosovski mit]] * [[Spisak srpskih narodnih pesama]] == Izvori == {{reflist|2}} == Literatura == * [[Jovan Deretić]]: "Epska povesnica srpskog naroda", [http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/jderetic_knjiz/ Kratka istorija srpske književnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111004408/http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/jderetic_knjiz/ |date=2014-01-11 }}, Beograd 1983. * {{VČ-SRF2}} * [[John V. A. Fine]], ''The Late Medieval Balkans'', The University of Michigan Press, 2009.[http://www.press.umich.edu/7807/late_medieval_balkans/?s=look_inside] (str. 412-414) == Vanjske veze == * [http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/usmena/kosovski-ciklus_c.html Kosovski ciklus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121201121907/http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/usmena/kosovski-ciklus_c.html |date=2012-12-01 }} na [[Projekat Rastko|Projektu Rastko]] [[Kategorija:Epovi]] [[Kategorija:Narodna književnost]] [[Kategorija:Historija Kosova]] [[Kategorija:Kosovska bitka]] [[Kategorija:Srpska književnost]] [[Kategorija:Vuk Stefanović Karadžić]] 0vri4a01gt5b8y5r7enjdmzir7kgi6u 14 131609 42588966 40976275 2026-05-07T16:04:05Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588966 wikitext text/x-wiki {{Catmore|Put svile}} {{Commonscat|Silk Road}} [[Kategorija:Trgovačke rute|Svila]] [[Kategorija:Svila]] [[Kategorija:Historija međunarodnih odnosa]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] [[Kategorija:Historija Centralne Azije]] 3x74n4r15f4ewlagf7awbzrzd44jwa8 42588975 42588966 2026-05-07T16:04:44Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] 42588975 wikitext text/x-wiki {{Catmore|Put svile}} {{Commonscat|Silk Road}} [[Kategorija:Trgovačke rute|Svila]] [[Kategorija:Svila]] [[Kategorija:Historija međunarodnih odnosa]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] [[Kategorija:Historija Centralne Azije]] rga9u3hywrqjv1v8adewlukuto15dpd 0 135010 42589109 42447610 2026-05-07T16:55:58Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Italije]] 42589109 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:La donacion de Pipino el Breve al Papa Esteban II.jpg|mini|desno|250px|Slika Pipinove darovnice]] '''Pipinova donacija''' ili '''Pipinova darovnica''' je dokument koji je godine [[754]]. izdao [[Franačka|franački]] kralj [[Pipin Mali]], a kojim se određuje kako teritorije u današnjoj [[Centralna Italija|Centralnoj Italiji]] – nekadašnji bizantski [[Ravenski egzarhat]], [[Langobardi|langobardsko]] [[Vojvodstvo Spoleto]], [[Benevento]] i [[Pentapolis]] u današnjoj regiji [[Marche]] (gradovi [[Rimini]], [[Pesaro]], [[Fano]], [[Senigallia]] i [[Ancona]]) – prelaze pod svjetovnu vlast [[papa]] sa sjedištem u [[Rim]]u. Donacija je bila posljedica intenzivne diplomatske aktivnosti [[Papa Zaharija|pape Zaharija]] i njegovog nasljednika [[Stjepan II (papa)|Stjepana II]], koji su, suočeni sa kolapsom bizantske vlasti u Italiji i nestankom Ravenskog egzarhata pod langobardskim udarima 751. nastojali dobiti novog zaštitnika. Izbor je pao na Franačku čiji je [[majordom]] i de facto vladar [[Pipin Mali]] iste godine svrgnuo [[Hilderik III|Hilderika III]], posljednjeg kralja [[Merovinzi|merovinške]] dinastije. Zaharija je odlučio blagosloviti promjenu dinastije, a godine 754. je Stjepan II otputovao u Franačku kako bi osobno pomazao Pipina kao novog kralja, a njegove sinove [[Karlo Veliki|Karla Velikog]] i [[Karloman I|Karlomana I]] kao buduće kraljeve. Pipin je dokument izdao u znak zahvalnosti. Dvije godine kasnije je franačka vojska prodrla u Italiju i prisilila langobardskog kralja da prihvati odredbe donacije. Iako je, s obzirom na planinski i često nepristupačan teren, trebalo vremena da papa nad novodobivenim teritorijama uspostavi vlast, Pipinova donacija se smatra začetkom buduće [[Papska Država|Papske Države]]. == Vanjske veze == * [http://www.newadvent.org/cathen/14257a.htm ''Catholic Encyclopedia'']: Papal States, section 3: Collapse of the Byzantine Power in Central Italy * [http://www.fordham.edu/halsall/source/lorsch1.html Medieval Sourcebook:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522052302/http://www.fordham.edu/halsall/source/lorsch1.html |date=2011-05-22 }} Annals of Lorsch {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:754.]] [[Kategorija:Politička historija Italije]] [[Kategorija:Historija papinstva]] [[Kategorija:Papinska Država]] [[Kategorija:Franačka]] [[Kategorija:Dokumenti]] 36ezj8fd10k4y2va2gvrvlyf7se2nxi 0 136602 42589039 42552560 2026-05-07T16:52:12Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Azerbejdžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] 42589039 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime=Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika |hr_ime = Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika |izvorno_ime = <small>Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы</small> |genitiv=Azerbejdžanske Sovjetske Socijalističke Republike |kontinent = Azija |država = [[SSSR]] |vlada_tip = republika |godina_start = [[1920]]. |godina_kraj = [[1991]]. |događaj_start = osnivanje |era = |datum_start = [[28. april]] [[1920]]. |događaj_kraj = rasformiranje |datum_kraj = [[25. decembar]] [[1991]]. |p1 = Azerbejdžanska Demokratska Republika |flag_p1 =Flag of Azerbaijan.svg |s1 = Azerbejdžan |flag_s1 = Flag of Azerbaijan.svg | |zastava = Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic (1956–1991).svg |zastava_tip = |grb = Emblem of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Azerbaijan (1991–1993).svg |grb_i = |grb_tip = |mapa = Azerbaijan SSR in the Soviet Union.svg |mapa_opis = Pozicija Azerbejdžanske SSR na karti SSSR-a |glavni_grad = [[Baku]] |himna = |jezik = [[Azerski jezik|azerski]], [[ruski]] |valuta = sovjetska rublja |vođa1 = |titula_vođa = |stat_godina1= 1989. |stat_pop1 = 7037867 |stat_površina1 = 86600 |internet = |vremenska_zona =od +4 }} {{Historija Azerbejdžana}} '''Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika''' ({{lang-az|Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası}}; {{lang-ru|Азербайджанская Советская Социалистическая Республика}}) je bila jedna od 15 republika koje su sačinjavale [[Sovjetski Savez]]. Ustanovljena je [[28. 4.|28. aprila]] [[1920]]. godine, pod imenom Azerbejdžanska SSR. Od [[12. 3.|12. marta]] [[1922]]. do [[5. 12.|5. decembra]] [[1936]]. godine bila je republika unutar [[Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika|Zakavkaske SFSR]], zajedno sa [[Armenska Sovjetska Socijalistička Republika|Armenskom]] i [[Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika|Gruzijskom SSR]]. Godine 1989. Azerbejdžanska SSR imala je 7,037.867 stanovnika.<ref name="Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность населения союзных республик СССР и их территориальных единиц по полу">Демоскоп Weekly (еженедельная демографическая газета. Электронная версия): [http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность населения союзных республик СССР и их территориальных единиц по полу] // ''Источник: Всесоюзная перепись населения 1989 года. ТОМ 1. Часть 1. Таблица 3. Численность наличного населения союзных и автономных республик, автономных областей и округов, краев, областей, районов, городских поселений и сел-райцентров.''</ref> [[Azerbejdžan]] je istupio iz SSSR-a [[25. 12.|25. decembra]] [[1991]]. godine. == Historija == === Formiranje === Nakon završetka [[Ruski građanski rat|Ruskog građanskog rata]] i poraza snaga [[Azerbejdžanska Demokratska Republika|Azerbejdžanske Demokratske Republike]], [[28. 4.|28. aprila]] [[1920]]. godine proglašena je Azerbejdžanska SSR. Vlast su pre toga preuzeli lokalni [[boljševici]] pod vođstvom [[Mirza Davud|Mirze Davuda]] i [[Nariman Narimanov|Narimana Narimanova]], uz pomoć ruske [[Crvena armija|Crvene armije]]. Sovjetske republike Rusija, Jermenija i Azerbejdžan su, [[13. 10.|13. oktobra]] [[1921]]. godine, potpisali sa turskom vladom [[ugovor u Karsu]]. Tim ugovorom je dotadašnja Nahičevanska SSR postala [[Nahčivanska Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika]] u sastavu Azerbejdžanske SSR.<ref>http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+az0020%29</ref> === Zakavkaska SFSR === Pod uticajem političkog pritiska iz [[Moskva|Moskve]], lideri Azerbejdžanske, Armenske i Gruzijske SSR su, [[12. 3.|12. marta]] [[1922]]. godine, osnovali uniju tih triju zemalja poznatu pod imenom [[Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika|Zakavkaske SFSR]]. Članovi Saveznog veća [[Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika|Zakavkaske SFSR]] bili su Nariman Narimanov (Azerbejdžan), [[Polikarp Mdivani]] (Gruzija) i [[Aleksandar Mijasnikjan]] (Jermenija). Prvi sekretar Komunističke partije TSFSR bio je [[Grigorij Ordžonikidze|Sergo Ordžonikidze]]. [[Decembar|Decembra]] [[1922]]. godine, Zakavkaska SFSR je pristupila uniji sa [[Ruska SFSR|Ruskom SFSR]], te [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Ukrajinskom]] i [[Beloruska SSR|Beloruskom SSR]], koje su zatim [[30. 12.|30. decembra]] [[1922]]. godine zvanično osnovale [[SSSR|Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika]]. U decembru [[1936]]. godine, je rasformirana Zakavkaska SFSR, jer članovi Saveznog veća nisu umeli da se dogovore oko nekih državnih pitanja. Posle toga su Azerska, Jermenska i Gruzijska SSR postale direktne članice Sovjetskog Saveza. === Razvoj i industrijalizacija === Posle [[1921]]. godine, Vrhovno veće za narodnu ekonomiju pokrenulo je projekat osuvremenjivanja i industrijalizacije azerbejdžanskih polja nafte. Otkrivena su mnoga nova naftna polja, poput Iljičevog bazena, Kara-Čuhura, Lok-Batana i Kale. Nakon pokretanja kolektivizacije [[1929]]. godine, Azerbejdžanska SSR je prvi put postala drugi proizvođač [[čaj]]a u SSSR-u nakon Gruzijske SSR. Naftna industrija Azerbejdžanske SSR, koja je zauzimala preko 60% sovjetske proizvodnje naftnih derivata, odlikovana je [[Orden Lenjina|Ordenom Lenjina]], [[31. 3.|31. marta]] [[1931]]. godine. Republika je po drugi put odlikovana Ordenom, prilikom proslave petnaeste godišnjice postojanja. === Veliki otadžbinski rat === Po početku [[Istočni front (Drugi svetski rat)|Velikog otadžbinskog rata]], industrija Azerbejdžanske SSR proizvela je 25.4 miliona tona goriva, što je bio rekord u celoj istoriji azerbejdžanske naftne proizvodnje. [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velika Britanija]] i [[Francuska]] tada su ozbiljno razmišljale o bombardovanju azerbejdžanskih naftnih polja, kako ne bi pala u ruke [[Adolf Hitler|Hitlerovim]] snagama. Do kraja [[1941]]. godine, velik broj [[Azeri|Azera]] priključio se Narodnim dobrovoljačkim korpusima. Radnici na naftnim poljima pokrenuli su incijativu rada dvanaest časova dnevno, bez slobodnih dana ili proslava praznika sve do kraja rata, kako bi time pomogli sovjetskoj ekonomiji da izdrži ratne napore. Baku je Hitleru i njegovim generalima bio glavni strateški cilj, kako bi iskoristili naftna polja. Snage nemačkog [[Wehrmacht|Vermahta]] stigle su do [[Kavkaz (region)|Kavkaza]], ali to je bio njihov krajnji domet kada su poraženi kod [[Volgograd|Staljingrada]] početkom [[1943]]. godine. Od 700.000 do 800.000 Azera, koji su bili regrutovani u Crvenu armiju, poginulo je njih 400.000. === Posleratno razdoblje === Važan događaj za Azere u Azerbejdžanskoj SSR bila je sovjetska okupacija severnog [[Iran]]a, takođe pretežito naseljenog Azerima. Ovo je za posledicu imalo rast pan-azerbejdžanskog nacionalizma, oživljavanje [[Azerski jezik|azerskog jezika]], koji je do tada bio potiskivan od [[perzijski jezik|persijskog]]. [[Novembar|Novembra]] [[1945]]. godine, u [[Tabriz]]u je pod sovjetskim pokroviteljstvom osnovana [[Narodna vlada Azerbejdžana]], pod vođstvom [[Džafar Piševari|Džafara Piševarija]]. Među Azerima je vladalo uverenje da će se dva Azerbejdžana uskoro ujediniti, ali je pod pritiskom Zapadnih sila Crvena armija morala da se povuče iz severnog Irana. Iranska vlada je uspostavila vladu nad iranskim Azerbejdžanom do kraja [[1946]]. godine, a članovi Narodne vlade sklonili su se u Azerbejdžansku SSR. Od [[1950-e|1950-ih]] godina, u Azerbejdžanskoj SSR potaknut je period ubrzane urbanizacije i industrijalizacije. Međutim, od [[1960-e|1960-ih]] opala je važnost azerbejdžanske naftne industrije, delimično zbog intenzivnije prerade nafte u ostalim regionima Sovjetskog Saveza. Još jedan od problema bio je rast tenzija između Jermenaca i Azera oko [[Nagorno-Karabah]]a. Moskva je zbog toga na čelo Azerbejdžanske KP [[1969]]. godine postavila [[Hejdar Alijev|Hejdara Alijeva]]. Alijev je bio uspešan u poboljšanju ekonomskih uslova i odnosa između Azera i Jermenaca. Nakon pokretanja [[Perestrojka|Perestrojke]], Alijev se protivio [[Mihail Gorbačov|Gorbačovljevim]] reformama, nakon čega ga je ovaj prisilno penzionisao.<ref>http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+az0021%29</ref> Etničke tenzije potakle su osnivanje brojnih opozicionih organizacija, od kojih je najznačajnija bila Narodni Front Azerbejdžana. Međutim, u organizaciji je kraja [[1989]]. godine došlo do rascepa između modernista i konzervativnih islamista. Rascep je uzrokovao nasilje usmereno protiv Jermenaca, zbog čega je Sovjetska armija upućena da smiri stanje. Nemiri su kulminirali nakon što su sovjetski vojnici u suzbijanju nereda ubili 132 demonstranta u [[Baku]]u, [[20. 1.|20. januara]] [[1990]]. godine. [[Azerbejdžan]] je usvojio deklaraciju o neovisnosti [[30. 8.|30. avgusta]] [[1991]]. godine, a nakon raspada Sovjetskog Saveza [[25. 12.|25. decembra]], pristupio je [[Zajednica Nezavisnih Država|Zajednici nezavisnih država]]. == Funkcioneri Azerbejdžanske SSR == [[Datoteka:Oldbaku (2).jpg|thumb|desno|280px|Slika [[Baku]]a iz sovjetske ere]] === Predsednici === * '''Predsednik Privremenog revolucionarnog komniteta''' ** [[Mirza Davud]] (28. april 1920. – 16. maj 1920.) ** [[Nariman Narimanov]] (16. maj 1920. – 21. maj 1921.) * '''Predsednik Centralnog izvršnog komiteta''' ** [[Muktar Hadžijev]] (21. maj 1921. – 6. maj 1922.) ** [[Samed Alijev]] (6. maj 1922. – 14. mart 1930.) ** [[Gazanfar Musabekov]] (14. mart 1930. – decembar 1931.) ** [[Sultan Efendijev]] (13. decembar 1931. – 10. jun 1937.) ** [[Mir Kasumov]], в.д. (jul 1937. – 19. jul 1938.) * '''Predsednik Vrhovnog sovjeta''' ** [[Mir Jakubov]] (19. jul 1938. – 21. jul 1938.) * '''Predsednik Prezidijuma vrhovnog sovjeta''' ** [[Mir Kasumov]] (21. jul 1938. – 23. april 1949.) ** [[Nazar Hajdarov]] (23. april 1949. – 9. mart 1954.) ** [[Mirza Ibrahimov]] (9. mart 1954. – 23. januar 1958.) ** [[Iljas Abdulajev]] (23. januar 1958. – 26. novembar 1959.) ** [[Saftar Džafarov]] (26. novembar 1959. – 16. novembar 1961.) ** [[Mamed Iskenderov]] (29. decembar 1961. – 25. decembar 1969.) ** [[Kurban Halilov]] (25. decembar 1969. – 30. decembar 1985.) ** [[Sulejman Tatlijev]] (30. decembar 1985. – 22. jun 1989.) ** [[Elmira Kafarova]] (22. jun 1989. – 18. maj 1990.) === Premijeri === * '''Predsednik Veća narodnih komesara''' ** [[Nariman Narimanov]] (maj 1921. – april 1922.) ** [[Gazanfar Musabekov]] (april 1922. – 14. mart 1930.; v.d. do 6. mаја 1922.) ** [[Dadaš Bunijatzade]] (14. mart 1930. – 23. oktobar 1932.) ** [[Mir Bagirov]] (23. oktobar 1932. – 12. decembar 1933.) ** [[Husein Rahmanov]] (12. decembar 1933. – 22. avgust 1937.) ** [[Timur Kulijev]] (22. avgust 1937. – 29. mart 1946.) * '''Predsednik Veća ministara''' ** [[Timur Kulijev]] (29. mart 1946. – 18. april 1953.) ** [[Mir Bagirov]] (18. april 1953. – 17. avgust 1953.) ** [[Timur Kulijev]] (17. avgust 1953. – 1. mart 1954.) ** [[Sadih Ragimov]] (1. mart 1954. – 8. jul 1958.) ** [[Veli Ahundov]] (8. jul 1958. – 10. jul 1959.) ** [[Mamed Iskenderov]] (10. jul 1959. – 29. decembar 1961.) ** [[Enver Alikanov]] (29. decembar 1961. – 10. april 1970.) ** [[Ali Ibrahimov]] (10. april 1970. – 22. januar 1981.) ** [[Gasan Seidov]] (22. januar 1981. – 27. januar 1989.) ** [[Ajaz Mutalibov]] (27. januar 1989. – 25. januar 1990.) ** [[Hasan Hasanov]] (25. januar 1990. – 7. februar 1991.)<ref>http://www.worldstatesmen.org/Azerbaijan.html</ref> == Povezano == * [[Azerbejdžan]] * [[Azerbejdžanska Demokratska Republika]] * [[Azerbejdžanska komunistička partija]] * [[Nagorno-Karabah]] * [[Nahčivan]] * [[Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika|Zakavkaska SFSR]] == Reference == {{izvori}} == Literatura == {{Commonscat|Azerbaijan Soviet Socialist Republic}} * ''Istoriя gosudarstva i prava Azerbaйdžanskoй SSR''. B., Akademiя nauk SSR, 1964. * ''Graždanskiй kodeks Azerbaйdžanskoй SSR''. Б., Verhovnji sovet, 1964. * Madatov, G. ''Azerbaijan During the Great Patriotic War''. Baku, 1975. * ''Nezavisimja gazeta'', 12 August 1992, pp.&nbsp;1–2 {{Republike SSSR}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika| ]] [[Kategorija:Republike Sovjetskog Saveza]] [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana|Sovjetska Socijalistička Republika]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] [[Kategorija:Bivše države u Evropi]] ea7a8oyb626muh6izvyrhubp1us3fhr 0 142904 42589017 41484203 2026-05-07T16:36:08Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Ravšan Irmatov]] na [[Ravshan Ermatov]] 41484203 wikitext text/x-wiki {{Infobox football official | name = Ravshan Irmatov | image = Ravshan Irmatov.jpg | fullname = Ravšan Saifidunovič Irmatov | birth_date = [[9. kolovoza]] [[1977]]. | birth_place = {{flagicon|UZB}} [[Taškent]], [[Uzbekistan]]<br>{{small|(tada {{flag|Sovjetski Savez}})}} | death_date = | death_place = | otheroccupation = profesor | years1 = 2000 – | league1 = {{nowrap|[[Uzbekistanska Superliga]]}} | role1 = sudac | internationalyears1 = 2003 – | confederation1 = [[FIFA]]-in sudac | internationalrole1 = sudac }} '''Ravšan Saifidunovič Irmatov''' ([[uzbečki]]: Равшан Сайфиддинович Эрматов; [[Taškent]], [[9. kolovoza]] [[1977]].) je [[uzbekistan]]ski nogometni sudac, jedan od najboljih sudaca [[Azija|Azije]]. [[FIFA]]-in sudac je od [[2003]]. godine, a [[2010]]. sudjeluje i na [[Nogometno SP 2010.|Svjetskom prvenstvu u Južnoafričkoj Republici]], a sudio je i na FIFA-inom U-20 svjetskom prvenstvu [[2007]]. godine. Nakon što je [[2008]]. i [[2009]]. odlikovan za najboljeg suca Azije, sudio je i na FIFA-inom klupskom svjetskom prvenstvu [[2008]]. godine. Na Svjetskom prvenstvu [[2010]]. godine sudio je na otvaranju prvenstva između [[Južna Afrika|Južnoafričke Republike]] i [[Meksiko|Meksika]], te je tako, sa 32 godine, postao najmlađi sudac koji je sudio na otvaranju još od [[1934]]. godine. Kasnije je sudio i na Svjetskim prvenstvima [[2014.]] i [[2018.]] godine. {{Suci na FIFA Svjetskom prvenstvu 2014.}} {{Životni vijek|1977||Irmatov, Ravšan}} [[Kategorija:Fudbalski suci]] [[Kategorija:Biografije, Uzbekistan]] 63pprdjixcujrc189yycshlzgi4defh 42589019 42589017 2026-05-07T16:36:24Z Edgar Allan Poe 29250 42589019 wikitext text/x-wiki {{Infobox football official | name = Ravshan Irmatov | image = Ravshan Irmatov.jpg | fullname = Ravšan Saifidunovič Irmatov | birth_date = [[9. kolovoza]] [[1977]]. | birth_place = {{flagicon|UZB}} [[Taškent]], [[Uzbekistan]]<br>{{small|(tada {{flag|Sovjetski Savez}})}} | death_date = | death_place = | otheroccupation = profesor | years1 = 2000 – | league1 = {{nowrap|[[Uzbekistanska Superliga]]}} | role1 = sudac | internationalyears1 = 2003 – | confederation1 = [[FIFA]]-in sudac | internationalrole1 = sudac }} '''Ravšan Saifidunovič Irmatov''' ([[uzbečki]]: Равшан Сайфиддинович Эрматов; [[Taškent]], [[9. kolovoza]] [[1977]].) je [[uzbekistan]]ski nogometni sudac, jedan od najboljih sudaca [[Azija|Azije]]. [[FIFA]]-in sudac je od [[2003]]. godine, a [[2010]]. sudjeluje i na [[Nogometno SP 2010.|Svjetskom prvenstvu u Južnoafričkoj Republici]], a sudio je i na FIFA-inom U-20 svjetskom prvenstvu [[2007]]. godine. Nakon što je [[2008]]. i [[2009]]. odlikovan za najboljeg suca Azije, sudio je i na FIFA-inom klupskom svjetskom prvenstvu [[2008]]. godine. Na Svjetskom prvenstvu [[2010]]. godine sudio je na otvaranju prvenstva između [[Južna Afrika|Južnoafričke Republike]] i [[Meksiko|Meksika]], te je tako, sa 32 godine, postao najmlađi sudac koji je sudio na otvaranju još od [[1934]]. godine. Kasnije je sudio i na Svjetskim prvenstvima [[2014.]] i [[2018.]] godine. {{Suci na FIFA Svjetskom prvenstvu 2014.}} {{Životni vijek|1977||Ermatov, Ravshan}} [[Kategorija:Fudbalski suci]] [[Kategorija:Biografije, Uzbekistan]] a5jwm3rwbggrawvdcsf7s2c9nmlou0e 42589020 42589019 2026-05-07T16:36:36Z Edgar Allan Poe 29250 42589020 wikitext text/x-wiki {{Infobox football official | name = Ravshan Irmatov | image = Ravshan Irmatov.jpg | fullname = Ravšan Saifidunovič Irmatov | birth_date = [[9. kolovoza]] [[1977]]. | birth_place = {{flagicon|UZB}} [[Taškent]], [[Uzbekistan]]<br>{{small|(tada {{flag|Sovjetski Savez}})}} | death_date = | death_place = | otheroccupation = profesor | years1 = 2000 – | league1 = {{nowrap|[[Uzbekistanska Superliga]]}} | role1 = sudac | internationalyears1 = 2003 – | confederation1 = [[FIFA]]-in sudac | internationalrole1 = sudac }} '''Ravšan Saifidunovič Irmatov''' ([[uzbečki]]: Равшан Сайфиддинович Эрматов; [[Taškent]], [[9. kolovoza]] [[1977]].) je [[uzbekistan]]ski nogometni sudac, jedan od najboljih sudaca [[Azija|Azije]]. [[FIFA]]-in sudac je od [[2003]]. godine, a [[2010]]. sudjeluje i na [[Nogometno SP 2010.|Svjetskom prvenstvu u Južnoafričkoj Republici]], a sudio je i na FIFA-inom U-20 svjetskom prvenstvu [[2007]]. godine. Nakon što je [[2008]]. i [[2009]]. odlikovan za najboljeg suca Azije, sudio je i na FIFA-inom klupskom svjetskom prvenstvu [[2008]]. godine. Na Svjetskom prvenstvu [[2010]]. godine sudio je na otvaranju prvenstva između [[Južna Afrika|Južnoafričke Republike]] i [[Meksiko|Meksika]], te je tako, sa 32 godine, postao najmlađi sudac koji je sudio na otvaranju još od [[1934]]. godine. Kasnije je sudio i na Svjetskim prvenstvima [[2014.]] i [[2018.]] godine. {{Suci na FIFA Svjetskom prvenstvu 2014.}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1977||Ermatov, Ravshan}} [[Kategorija:Fudbalski suci]] [[Kategorija:Biografije, Uzbekistan]] e2j2d5i6xutah5qp2au6yx1541smip1 0 145468 42589118 42535964 2026-05-07T16:56:20Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Pristupanje Hrvatske Europskoj uniji]] na [[Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji]]: [[WP:2:1]] 42535964 wikitext text/x-wiki {{Infookvir pristupanje Europskoj uniji |Država (Genitiv) = Hrvatske |Logo = EU Accession Croatia.svg |Veličina = 200px |Status = Zemlja pristupnica |Otvoreno = 33 |Zatvoreno = 33 |Web = [http://www.eu-pregovori.hr eu-pregovori.hr] |Karta = European Union Croatia Locator.svg |Zemlja pristupnica = Hrvatska |Godina = 2013 |BDP PKM = $80.983 mlrd |BDP PKM per capita = $18,338 |Površina = 56,542 |Stanovništvo = 4,453,500 |EU BDP PKM = $552 mlrd |EU BDP PKM per capita = $31,313 |EU površina = 156,417 |EU stanovništvo = 16,555,837 }} :''Ovaj članak govori o '''tijeku pristupanja [[Hrvatska|Hrvatske]] u članstvo [[EU|Europske unije]]''' te razvoju međusobnih odnosa'' [[Datoteka:Croatia EU flags.jpg|mini|240px|desno|[[Zastava Evropske Unije|Zastave EU]] i [[Hrvatska zastava|Hrvatske]] na zgradi [[Ministarstvo vanjskih poslova i europskih integracija|Ministarstva vanjskih poslova i europskih integracija]]]]Jedan od glavnih ciljeva [[Vanjska politika Republike Hrvatske|vanjske politike]] [[Hrvatska|Republike Hrvatske]] je ulazak u punopravno članstvo [[EU|Europske unije]]. Hrvatska je podnijela zahtjev za punopravno članstvo [[21. veljače]] [[2003]]. godine, a službeni status kandidata za članstvo u EU dobila je [[18. lipnja]] [[2004]]. Pristupni progovori, koji su trebali započeti u ožujku [[2005]]., odgođeni su, a kao uvjet za početak pregovora istaknuta je potpuna suradnja s [[Međunarodni sud za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije|Haškim sudom za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije]]. Pregovori su službeno otvoreni [[3. listopada]] [[2005]]. godine, nakon što je glavna haška tužiteljica potvrdila potpunu suradnju Hrvatske s Haškim sudom. Pregovori o članstvu u Europskoj uniji podjeljeni su u nekoliko faza. Prva faza, ''analiza usklađenosti zakonodavstva zemlje kandidata s europskim propisima'' (tzv. ''[[screening]]'') započela je nakon otvaranja pregovora ([[20. listopada]] [[2005]]. godine), i trajala je godinu dana (završila je [[18. listopada]] [[2006]].). Nakon screeninga, započeli su pregovori. Republika Hrvatska otvorila je sva poglavlja i već privremeno zatvorila njih trideset. Pregovori se fokusiraju na uvjete pod kojima će država kandidatkinja usvojiti, implementirati i izvršavati ''[[acquis communautaire]]'' (odnosno pravnu stečevinu Europske unije). Inače, o sadržaju pravne stečevine nema pregovora, jer se pregovori temelje na načelu da svaka država kandidatkinja tijekom pregovora mora usvojiti cjelokupnu pravnu stečevinu. Nakon više od osam godina od podnošenja zahtjeva za članstvo te gotovo šest godina pregovaranja, [[10. lipnja]] [[2011.]] [[José Manuel Durão Barroso|José Manuel Barosso]] je u ime [[Europska komisija|Europske komisije]] predložio zatvaranje pristupnih pregovora s Hrvatskom. Tu odluku je [[24. lipnja]] iste godine podržalo i [[Europsko vijeće]] pozivajući na zatvaranje preostalih pregovaračkih poglavlja do kraja lipnja 2011. te na potpisivanje pristupnog ugovora s Hrvatskom do kraja iste godine.<ref>[http://www.consilium.europa.eu/showFocus.aspx?id=1&focusid=626&lang=en Opening the way to Croatia's membership, www.consilium.europa.eu]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji]] potpisan je u [[Bruxelles]]u [[9. prosinca]] [[2011.]] godine. [[1. srpnja]] [[2013.]] godine Republika Hrvatska je pristupila Europskoj uniji. == Kronologija odnosa Republike Hrvatske i Europske unije == === Početci odnosa === Hrvatska je uspostavila odnose s Europskom unijom [[15. siječnja]] [[1992.]], na dan kada je većina preostalih zemalja članica priznala Hrvatsku kao neovisnu državu. Od toga dana su se odnosi odvijali postupno, a intenzivirali su se krajem [[1999.]] godine, a svoj zamah su dobili [[24. studenog]] [[2000.]] godine., kada su na Zagrebačkom sastanku na vrhu otvoreni pregovori o [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju|Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju]] ''([[engleski jezik|eng.]] Stabilisation and Association Agreement)''. To je uslijedilo godinu i pol dana nakon što je [[Europska komisija]] predložila stvaranje [[Proces stabilizacije i pridruživanja|Procesa stabilizacije i pridruživanja]] ''(eng. Stabilisation and Association process)'' za pet država jugoistočne Europe, među kojima je bila i Hrvatska. Cilj Europske komisije bio je postizanje sveobuhvatne stabilizacije tranzicijskih država na ovom području. === Intenziviranje odnosa === Odnosi Hrvatske i Europske unije počeli su se intenzivirati krajem [[1999]]. godine, a svoj zamah su naročito dobili [[2000]]. godine. Te je godine došlo do smjene vlasti u Hrvatskoj, a [[predsjednik Republike Hrvatske]] postao je [[Stjepan Mesić]]. Već ranije pri [[Hrvatska Vlada|Vladi RH]] osnovan je Ured za europske integracije ([[1998]].), koji će [[2000]]. godine prerasti u Ministarstvo za europske integracije. U svibnju 1999. godine [[Europska komisija]] predlaže stvaranje [[Proces stabilizacije i pridruživanja|Procesa stabilizacije i pridruživanja]] za [[Albanija|Albaniju]], [[BiH|Bosnu i Hercegovinu]], [[Hrvatska|Hrvatsku]], [[Makedonija|Makedoniju]] i tadašnju [[SR Jugoslavija|SR Jugoslaviju]]. Na inicijativu EU [[10. lipnja]] [[1999]]. usuglašen je tekst [[Pakt o stabilnosti za jugoistočnu Europu|I tako ja se isra.Pakta o stabilnosti za jugoistočnu Europu]], političkog dokumenta kojem je strateški cilj stabilizacija u jugoistočnoj Europi putem približavanja zemalja regije euroatlantskim strukturama te jačanja međusobne suradnje. === Od potpisivanja SSP-a do otvaranja pregovora === Prekretnicu u odnosima država regije i EU predstavlja ''[[Zagreb]]ački summit'', održan [[24. studenog]] [[2000]]. Tom prilikom započeli pregovori o [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju|Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju]] (SSP). Konačno, on je parafiran [[14. svibnja]] [[2001.]] u [[Bruxelles]]u. Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju je posebna vrsta sporazuma koji Europska unija nudi državama koje su obuhvaćene Procesom stabilizacije i pridruživanja. Ovim sporazumom državi potpisnici se daje status pridruženog člana i potencijalnog kandidata za prijem. Cilj ovog sporazuma je uspostaviti politički dijalog između Europske unije i države kandidatkinje, uskladiti zakonodavstvo, promicati gospodarske odnose, razvijati zonu [[Slobodna trgovina|slobodne trgovine]], te osigurati regionalnu suradnju i suradnju u nizu drugih područja. Hrvatska je potpisala Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju i Privremeni sporazum [[29. listopada]] 2001., no on nije stupio na snagu samim činom potpisivanja. Da bi stupio na snagu, sporazume moraju potvrditi (ratificirati) [[Hrvatski sabor]], [[Europski parlament]] ''(eng. European Parliament)'', te parlamenti svih država članica. U hrvatskom slučaju, oba sporazuma stupila su na snagu [[1. veljače]] 2005. godine. Uz ta dva već potpisana sporazuma, Hrvatska je, u travnju 2004., parafirala i dodatne Protokole čija je glavna svrha adaptiranje odredbi Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i Privremenog sporazuma koje se odnose na trgovinu poljoprivrednih, prehrambenih i ribarskih proizvoda s ciljem uređivanja trgovinskih odnosa koje je Republika Hrvatska imala sklopljene s nekim od deset država koje su u svibnju 2004. godine postale punopravne članice Europske unije. === Podnošenje hrvatskog zahtjeva za članstvom u Europskoj uniji === Stupanje na snagu Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i njegova provedba nije nužan preduvjet da bi neka zemlja podnijela zahtjev za članstvo, iako se može smatrati važnim u procesu približavanja, pa je tako Republika Hrvatska svoj zahtjev za članstvom u Europskoj uniji podnijela [[21. veljače]] [[2003.]] godine, iako Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju još nije stupio na snagu. Zahtjev je podnesen u [[Atena (grad)|Ateni]], glavnom gradu [[Grčka|Grčke]] koja je tada predsjedala Europskom unijom. Već tada je Hrvatska imala sveobuhvatni program prilagodbe standardima Europske unije. Bilo je vrlo važno čim prije podnijeti zahtjev jer je Hrvatska, kao zemlja u tranziciji, zaostajala za drugim zemljama gotovo čitavo desetljeće. Već je tada bilo jasno da će Hrvatska morati puno brže napredovati od zemalja srednje i istočne Europe koje su kasnije, u svibnju 2004. i siječnju 2007., primljene u Europsku uniju. Dva mjeseca poslije podnošenja zahtjeva, [[Vijeće Europske unije]] ''(eng. Council of the European Union)'' donijelo je odluku o pokretanju postupka predviđenog člankom 49. [[Ugovor o Europskoj uniji|Ugovora o Europskoj uniji]] i pozvalo [[Europska komisija|Europsku komisiju]] da izradi mišljenje (avis) o zahtjevu Republike Hrvatske u Europskoj uniji. U skladu s uobičajenim postupkom, Komisija je u srpnju 2003. Hrvatskoj uputila Upitnik s 4560 pitanja iz različitih područja funkcioniranja države, gospodarstva, institucija i slično, na koje je Hrvatska trebala odgovoriti u roku od tri mjeseca. Ti odgovori su podneseni u roku [[9. listopada]] iste godine, pa je Hrvatska u prosincu 2003. i siječnju 2004. od strane Europske komisije dobila dodatnih 184 pitanja na koje je Vlada RH proslijedila odgovore. Dana [[20. travnja]] 2004. Republika Hrvatska je, na temelju odgovora na Upitnik, kao i na temelju drugih izvora, dobila pozitivno mišljenje o zahtjevu za članstvom. Europska komisija je utvrdila da Hrvatska napreduje prema Uniji i zadovoljava uvjete definirane [[Kopenhaški kriteriji|Kopenhaškim]] i [[Madridski kriteriji|Madridskim kriterijima]]. Hrvatske institucije ocijenjene su [[demokracija|demokratskima]], a Hrvatska kao zemlja s djelotvornim [[Tržišno gospodarstvo|tržišnim gospodarstvom]]. Hrvatskoj je ohrabrena u nastavljanju povođenja reformi, kao i daljnjem usklađivanju domaćeg gospodarstva s europskim propisima. [[13. rujna]] 2004. Vijeće Europske unije usvojilo je Europsko partnerstvo za Hrvatsku. Prijedlog Europskog partnerstva za Hrvatsku bio je donesen istodobno s mišljenjem i preporukama, a u njemu su bili razrađeni kratkoročni i srednjoročni prioriteti u integraciji Hrvatske u Europsku uniju. Europsko partnerstvo je za Hrvatsku odražavalo trenutačno stanje njene pripreme i načinjeno je prema njenim potrebama, a prioriteti iz Europskog partnerstva su ugrađeni kasnije u Pristupno partnerstvo. Od Hrvatske se očekivalo da na Europsko partnerstvo odgovori pripremom plana s vremenskim rasporedom i pojedinostima o tome na koji način namjerava pristupiti prioritetima iz Europskog partnerstva. To je i učinjeno, revizijom Nacionalnog programa Republike Hrvatske za pridruživanje Europskoj uniji – 2004. godina, te definiranjem odgovarajućih mjera koje treba provesti u 2005. godini i Nacionalnom programu za tu godinu. == Hrvatska kao punopravni kandidat za članstvo == === Predpristupna strategija i instrumenti pristupne strategije === Europska unija je donošenjem zaključaka Europskog vijeća na sastanku u [[Luksemburg]]u 1997. godine pokrenula proces proširenja Europske unije kojim se određuje i pretpristupna strategija države kandidatkinje. Ona je postala nužna zbog postojanja velikog broja kandidatkinja i sveobuhvatnih reformi koje se morale provesti na putu u Europsku uniju, kao i zbog velikih promjena unutar institucija EU i njenih metoda odlučivanja. Cilj pretpristupne strategije je pružanje podrške državama kandidatkinjama u pripremama za članstvo, a posebno se to odnosi na usklađivanje zakonodavstva s pravnom stečevinom Europske unije. '''Pretpristupna strategija uključuje:''' * Sporazume o pridruživanju * Pristupno partnerstvo ''(eng. Accession Partnership)'' - dopunjuje odluku o [[Europsko partnerstvo|Europskom partnerstvu]]. Europsko je vijeće u [[Solun]]u [[19. lipnja|19.]] i [[20. lipnja]] 2003. prihvatilo uvođenje partnerstva kao načina za ostvarivanje europske perspektive država regije. Prvo europsko partnerstvo s Hrvatskom usvojeno je [[13. rujna]] 2004. godine. Pet mjeseci kasnije, Vijeće je usvojilo Uredbu kojom se omogućava promjena naziva Europskog partnerstva u Pristupno partnerstvo za Hrvatsku. Pristupno partnerstvo nadomješta ranije Europsko partnerstvo kao središnji dokument kojim se mjeri daljnji napredak Hrvatske u integriranju u Europsku uniju. Prijedlog tog pristupnog partnerstva za Hrvatsku donesen je 9. studenog 2005. godine, a usvojen je od strane Vijeća EU [[20. veljače]] 2006. Osim ciljeva u ispunjavanju kriterija za članstvo, Pristupno partnerstvo služi i kao vodič pri programiranju financijske pomoći Hrvatskoj. Hrvatska je pristupila provedbi prioriteta iz Pristupnog partnerstva definiranjem mjera koje treba provesti u 2006. godini. Svako sljedeći program je definiran mjerama koje će se provesti u pripadajućoj godini. * Pretpristupnu pomoć - obuhvaća pružanje financijske pomoći putem programa [[PHARE]] ''([[francuski jezik|fr.]] Pologne-Hongrie: assistance à la restruration)'' [[ISPA]] ''(eng. Instrument for Structural Policies for Pre-Accession)'' i [[SAPARD]] ''(eng. Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development)'', te sudjelovanje u programima EU-a u područjima obrazovanja, strukovnog obrazovanja, istraživanja, zaštite okoliša, malog i srednjeg poduzetništva, javnog zdravstva i programima za mlade. Sudjelovanje u ovim programima traje sve do ulaska zemlje u Europsku uniju. Stjecanjem statusa kandidata Hrvatskoj su se otvorili pretpristupni programi potrebni za provedbu reformi na putu pristupa Europskoj uniji. Tako je Hrvatska od 2005. godine korisnica ISPA, Phare i SAPARD programa. Hrvatska je već od 2001. godine koristila još jedan program Europske unije, a to je [[CARDS]] koji sadrži sredstva koja su namijenjena za provođenje projekata regionalnog značenja, no prestala je biti korisnica tog programa stjecanjem statusa kandidata za prijem u članstvo u EU. Početkom 2007. godine otvoren je novi integrirani Instrument za pretpristupnu pomoć – [[IPA]] ''(eng. Instrument for Pre-Accession Assistance)'', koji je zamijenio Phare, ISPA i SAPARA programe. Stjecanjem statusa kandidata Republici Hrvatskoj otvorena je mogućnost sudjelovanja u raznim pretpristupnim programima i drugim oblicima financijsko-tehničke podrške. Europska komisija objavila je pretpristupnu strategiju za Hrvatsku [[6. listopada]] 2004. godine. Njome se na Hrvatsku proširuje pretpristupna strategija koju je za tadašnje države kandidatkinje usvojilo Europsko vijeće na sastanku u Luksemburgu 1997. godine. Europska unija je tijekom proširenja 2004. godine razvila specifične instrumente za pomoć u ispunjavanju kriterija za članstvo. To su: * Izrađivanje Komisijinih redovitih izvješća o napretku Hrvatske u procesu pristupanja EU ''(eng. Process Report)'', počevši s 2005. godinom * Otvaranje Hrvatskoj pretpristupnih financijskih programa: Phare, ISPA i SAPARD * Uspostava [[Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje|Vijeća za stabilizaciju i pridruživanje]], te [[Odbor za stabilizaciju i pridruživanje|Odbora za stabilizaciju i pridruživanje]] i njegovih pododbora kao tijela za praćenje primjene i provedbe SSP-a, ali i kao foruma za pitanja vezana uz proces usklađivanja zakonodavstva * Mogućnost sudjelovanja u određenim programima Zajednice i agencijama * Politički dijalog U skladu s navedenim elementima Pretpristupne strategije započela je i njihova provedba. Europska komisija je [[9. studenog]] 2005. objavila i [[Prvo izvješće o napretku Hrvatske o ulasku u Europsku uniju|prvo izvješće o napretku Hrvatske]] za razdoblje od 18 mjeseci, počevši od travnja 2004. godine, u kojem je ocijenjen napredak na područjima ispunjavanja političkih i ekonomskih kriterija za članstvo, te sposobnost preuzimanja obveza koje proizlaze iz članstva. Što se tiče pretpristupnih financijskih programa, Hrvatska je njihova korisnica od siječnja 2005. godine. Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje počelo je s radom već na prvom održanom sastanku, [[26. travnja]] 2005., dok je Okvirni sporazum o sudjelovanju Hrvatske u programima Zajednice potpisan [[22. studenog]] 2004. godine. == Pregovori o pristupanju == Pregovori o pristupanju su pregovori pod kojima država kandidatkinja pristupa Europskoj uniji i njezinim osnivačkim ugovorima, koji se završetkom pregovora utvrđuju međunarodnim ugovorom između država članica Europske unije i države kandidatkinje takozvanim Ugovorom o pristupanju. Pregovore vode članice EU i država kandidatkinja, a stajališta Europske unije zastupa predsjedavajući Vijeća EU-a. Na strani države kandidatkinje pregovore o pristupanju vodi posebno izaslanstvo za pregovore koje uključuje i glavnog pregovarača i pregovaračku skupinu. Hrvatski pregovori formalno su počeli [[3. listopada]] 2005. na prvoj sjednici međuvladine konferencije između članica EU-a i RH. U okviru priprema za te pregovore, Sabor RH je [[19. siječnja]] 2005. donio [[Deklaracija o temeljnim načelima pregovora za punopravno članstvo RH u EU|Deklaraciju o temeljnim načelima pregovora za punopravno članstvo RH u EU]] i Odluku o osnivanju Nacionalnog odbora kao radnog tijela Sabora za praćenje pregovora. === Pregovaračka poglavlja === [[Pravna stečevina Europske unije|Pravna stečevina]] podijeljena je u 35 tematskih poglavlja, koja se ujedno smatraju i poglavljima pregovora. Do ulaska u članstvo Europske unije svaka država kandidatkinja dužna je preuzeti cijelu pravnu stečevinu EU-a i biti i osposobiti se za njihovo učinkovito primjenjivanje. Država kandidatkinja može zatražiti i prijelazno razdoblje ukoliko do njenog ulaska u Europsku uniju, zbog nekakvih opravdanih razloga, nije u mogućnosti u potpunosti primijeniti pravnu stečevinu. Pod tim prijelaznim razdobljem smatra se dodatni vremenski rok koji se daje državi kandidatkinji da uskladi nacionalno zakonodavstvo s pravnom stečevinom, ali da se ne narušavaju slobode tržišnog natjecanja ili ne utječe na djelovanje unutarnjeg tržišta zajednice. Isto tako, prijelazni rok može biti dogovoren i u interesu Europske unije. Iznimno, državama kandidatkinjama mogu biti odobrena i trajna izuzeća od primjene pravne stečevine. === Početak pregovora === Nakon političke odluke [[Europsko vijeće|Europskog vijeća]] o otvaranju pregovora s državom kandidatkinjom i sazivanju bilateralne međuvladine konferencije o pristupanju, pregovori formalno započinju održavanjem prve sjednice međuvladine konferencije na ministarskoj razini. Na toj sjednici predstavljaju se opća stajališta i ne ulazi se u sadržajne pregovore i pregovore o pojedinim poglavljima. Hrvatska je pristupne pregovore započela [[3. listopada]] 2005. godine, iako je to bilo predviđeno za [[16. ožujka]] iste godine, no nije postignuta suglasnost o otvaranju pristupnih pregovora, jer je jedan od uvjeta za početak pregovora bila i puna suradnja s [[Međunarodni kazneni sud za bivšu Jugoslaviju|Međunarodnim kaznenim sudom za bivšu Jugoslaviju]]. Hrvatska tada nije zadovoljila taj uvjet, jer se ključnim smatralo uhićenje generala [[Hrvatska vojska|Hrvatske vojske]] [[Ante Gotovina|Ante Gotovine]]. Pregovori o članstvu u Europskoj uniji podijeljeni su u nekoliko faza. Prva faza, ''analiza usklađenosti zakonodavstva'' zemlje kandidata s europskim propisima ''(tzv. screening)'' započela je nakon otvaranja pregovora, [[20. listopada]] 2005. godine, i trajala je do [[18. listopada]] 2006. Osnovna je svrha screeninga utvrditi postojeće razlike u svakom poglavlju pregovora između zakonodavstva države kandidatkinje i pravne stečevine Europske unije s kojom je do trenutka pristupanja u članstvo potrebno uskladiti nacionalno zakonodavstvo. Na temelju analize od države kandidatkinje očekuje se da pokaže hoće li moći u cijelosti prihvatiti pravnu stečevinu Europske unije u pojedinom poglavlju pregovora i uskladiti uočene razlike u zakonodavstvu ili ima namjeru zatražiti odgovarajuća prijelazna razdoblja za potpuno usklađivanje i punu provedbu. Screening se provodi zasebno za svako poglavlje pregovora, a njegovo trajanje po pojedinom poglavlju ovisi o opsegu i količini pravne stečevine. Iskustva pokazuju da screening može trajati od jednoga dana do nekoliko tjedana. Cjelokupan postupak screeninga uobičajeno traje oko godinu dana. Nakon završetka analitičkoga pregleda Odluku o otvaranju pregovora u pojedinom poglavlju, ovisno o ocjeni spremnosti države kandidatkinje, donose države članice u okviru [[Vijeće Europske unije|Vijeća Europske unije]]. Otvaranjem pregovora o pojedinom poglavlju započinje sadržajna faza pregovora tijekom koje se pregovara o uvjetima pod kojima će država kandidatkinja prihvatiti, primijeniti i provesti [[Pravna stečevina Europske unije|pravnu stečevinu Europske unije]] u tom poglavlju, uključujući prijelazna razdoblja koja je eventualno zatražila država kandidatkinja. Nakon postizanja dogovora između Europske unije i države kandidatkinje o pojedinom poglavlju pregovora, uz ispunjenost preduvjeta za njegovo zatvaranje, ono se smatra privremeno zatvorenim. Formalnu odluku o tome donosi međuvladina konferencija na ministarskoj razini. Sve do sklapanja Ugovora o pristupanju, ako se u tom poglavlju pravne stečevine donesu bitno novi propisi ili ako država kandidatkinja ne ispuni preduvjete i obveze koje je preuzela za to poglavlje pregovora, postoji mogućnost njegova ponovnog otvaranja. Prema sadašnjem tijeku pregovora i predviđanjima, Hrvatska bi pregovore mogla završiti do kraja prve polovine 2010. godine, nakon čega će uslijediti potpisivanje [[Ugovor o članstvu u Europskoj uniji|Ugovora o članstvu]], te sam ulazak. Prema nekim najavama, to bi se najranije moglo dogoditi sredinom 2010., a predviđanja sežu i do 2014. Naime, osim uvjeta koji Hrvatska mora ispuniti da bi ušla u punopravno članstvo, prepreke za njezin ulazak su i aktualni odnosi unutar same Unije i [[Hrvatsko-slovenski odnosi|problemi sa susjednom Slovenijom]], koja blokira ulazak Hrvatske u Europsku uniju zbog neriješenih bilateralnih pitanja, a poseno se to odnosi na razgraničenje na kopnu i moru. === Pojedina poglavlja === * '''Poglavlje 1.''' - '''Sloboda kretanja roba''' ''(otvoreno 25. srpnja 2008., zatvoreno 19. travnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 2.''' - '''Sloboda kretanja radnika''' ''(otvoreno 17. lipnja 2008., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' - jedno od dva poglavlja koja su otvorena na ovom šestom međuvladinom sastanku na ministarskoj razini. U ovom poglavlju Hrvatska je dobila jedno mjerilo za zatvaranje. Od Hrvatske se traži da dokaže da ima odgovarajuće administrativne strukture za provedbu zakonodavstva u ovom području. Europska unija je u poglavlju Sloboda kretanja radnika zatražila prijelazne odredbe. * '''Poglavlje 3.''' – '''Pravo poslovnog nastana i sloboda pružanja usluga''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 21. prosinca 2009.)'' - europska pravna stečevina, koju će Hrvatska morati prihvatiti u svoje zakonodavstvo, predviđa osiguranje jednakih uvjeta za sve državljane EU-a kod započinjanja gospodarskih djelatnosti, bilo kao samostalno zaposlenih osoba bilo kroz osnivanje trgovačkog društva. Restrikcije i iznimke u tom poglavlju, poput zahtjeva da se mora imati neko posebno obrazovanje za obavljanje neke djelatnosti, mogući su samo u strogo određenim slučajevima i moraju vrijediti jednako za sve neovisno o državljanstvu ili prebivalištu. * '''Poglavlje 4.''' - '''Sloboda kretanja kapitala''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' - * '''Poglavlje 5.''' - '''Javne nabave''' ''(otvoreno 19. prosinca 2008., zatvoreno 30. lipnja 2010.)'' - jedino poglavlje od predviđenih osam koje je Hrvatska otvorila na ovom sastanku bilateralne međuvladine konferencije. Ostalih 7 predviđenih poglavlja za otvaranje blokirala je [[Slovenija]], zbog međudržavnog spora oko razgraničenja na kopnu i moru. * '''Poglavlje 6.''' – '''Pravo trgovačkih društava''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo poglavlje sastoji se iz tri dijela: pravo [[trgovačko društvo|trgovačkih društava]] u užem smislu, [[računovodstvo]] i [[revizija|revizije]]. U prvom dijelu, koji se sastoji od pravila o osnivanju, registraciji, spajanju i dijeljenju tvrtki, RH je najviše usklađena. Tijekom 2003. godine kada su izvršene zadnje izmjene hrvatskog zakonodavstva u tom području, usklađenost je bila potpuna, ali se u međuvremenu mijenjala europska pravna stečevina, pa je treba mijenjati neke stvari. U ostala dva dijela ovog poglavlja Hrvatska ima više posla. Morat će prihvatiti međunarodne računovodstvene standarde, na čemu se u EU inzistira jer su bitni za unutarnje tržište. Kod revizije će Hrvatska morati mijenjati odredbe koje diskriminiraju državljane EU-a u odnosu na hrvatske. Diskriminacija se odnosi na hrvatski propis koji nalaže da revizor može biti samo hrvatski državljanin ili da mora nostrificirati diplomu, što se kosi s odredbama o slobodi kretanja radnika. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 7.''' – '''Pravo intelektualnog vlasništva''' (''otvoreno 29. ožujka 2007., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – Ovo poglavlje uređuje dio ekonomije koji je zasnovan na znanju i inovacijama. Ovo dosta opsežno poglavlje obuhvaća autorsko pravo u umjetnosti i znanosti, zatim pravo industrijskog vlasništva poput [[patent|patenata]], žigova ili oznaka zemljopisnog podrijetla. Do početka otvaranja ovog poglavlja Hrvatska je već postigla visoku razinu usklađenosti, ali je za zatvaranje ovog poglavlja Hrvatska dobila dva mjerila: dovršetak usklađivanja zakonodavstva i uspostava potrebnih mehanizama za provođenje tog zakonodavstva. * '''Poglavlje 8.''' - '''Tržišno natjecanje''' (''otvoreno 30. lipnja 2010.)'' – * '''Poglavlje 9.''' – '''Financijske usluge''' ''(otvoreno 20. lipnja 2007., zatvoreno 27. sudenog 2009.)'' - Ovo poglavlje obuhvaća područja bankarstva, osiguranja i [[Vrijednosni papiri|vrijednosnih papira]]. U ovom poglavlju ''acquis'' je dosta opsežan, pa Hrvatska ima dosta posla na zakonskom usklađivanju. * '''Poglavlje 10.''' – '''[[Informacijsko društvo]] i mediji''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – U ovom poglavlju Europska pravna stečevina sadržava propise o elektroničkim komunikacijama, uslugama informacijskog društva i audiovizualnim uslugama. Kako bi se stvorilo jedinstveno tržište EU-a na kojem djeluju slobodni tržišni operateri, Hrvatska se u području audiovizualne politike mora uskladiti s europskom direktivom o televiziji bez granica. Ta direktiva propisuje minimalne standarde kojima se uređuju pitanja zaštite mladih, ljudskog dostojanstva, reklamiranja i slično. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 11.''' - '''Poljoprivreda i ruralni razvitak''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 19. travnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 12.''' - '''Sigurnost hrane, veterinarska i fitosanitarna politika''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 27. srpnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 13.''' - '''Ribarstvo''' ''(otvoreno 19. veljače 2010., zatvoreno 6. lipnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 14.''' – '''Prometna politika''' ''(otvoreno 21. travnja 2008., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' – jedno od prva dva poglavlja otvorenih za vrijeme slovenskog predsjedanja Europskom unijom. Hrvatska je u poglavlju Prometna politika za liberalizaciju teretnog [[željeznički promet u Hrvatskoj|željezničkog prometa]] zatražila prijelazno razdoblje do [[31. prosinca]] 2012., s tim da bi išla na postupnu liberalizaciju od 33 posto svake godine, počevši od 2010. Europska unija sa svoje strane traži prijelazno razdoblje glede [[kabotaža|kabotaže]] u cestovnom teretnom prijevozu. Hrvatska je za obvezu dobila: uvođenje [[Digitalni tahograf|digitalnih tahografa]] u cestovnom prometu; poboljšanje kakvoće brodova koji plove pod [[Zastava Hrvatske|hrvatskom zastavom]]; uspostavljanje sposobnog i učinkovitog željezničkog regulatora; ratificiranje Sporazuma o zajedničkom europskom zračnom prostoru i primjena prve faze. * '''Poglavlje 15.''' – '''Energetika''' ''(otvoreno 21. travnja 2008., zatvoreno 27. studenog 2009.)'' – jedno od prva dva poglavlja otvorenih za vrijeme slovenskog predsjedanja Unijom. Hrvatska je zatražila dva prijelazna razdoblja. Prvo je da se do [[31. srpnja]] 2012. odgodi obveza čuvanja minimalnih zaliha sirove [[nafta|nafte]] u količini 90-dnevne zalihe, jer Hrvatska mora za to stvoriti logističke pretpostavke. Drugi zahtjev odnosi se na električnu energiju gdje je Hrvatska, zbog svog vrlo specifičnog položaja, tražila prijelazno razdoblje do [[31. prosinca]] 2018. Hrvatska traži privremeno izuzeće od Uredbe 1228/2003, kojom se reguliraju kriteriji za pristup mreži za prekograničnu trgovinu [[električna energija|električnom energijom]]. Hrvatska traži rezervaciju prekograničnog prijenosnog kapaciteta u uvoznom smjeru za potrebe domaćih kupaca u iznosu od 1.000 [[vat|megavata]] na svim granicama. Hrvatska je za obvezu dobila: prihvaćanje novog zakona o [[rudarstvo|rudarstvu]]: primjena direktive EU o unutarnjem europskom tržištu električnom energijom i plinom; usklađivanje s ciljem EU-a da se do 2020. godine 20 posto struje proizvede iz obnovljivih izvora; dokazivanje sposobnosti u provođenju zakona o nuklearnoj sigurnosti. * '''Poglavlje 16.''' - '''Porezi''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 30. lipnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 17.''' – '''Ekonomska i monetarna politika''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – U ovom poglavlju obuhvaćena su posebna pravila koja zahtjevaju neovisnost središnjih banaka i zabranu tim bankama da izravno financiraju javni sektor. Hrvatska već u tom trenutku mora početi s pripremama uvođenja [[euro|eura]], iako će od njenog ulaska u EU do uvođena zajedničke [[valuta|valute]] morati proći još neko vrijeme. * '''Poglavlje 18.''' – '''Statistika''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo je vrlo opsežno poglavlje koje sadrži oko 500 propisa. Ovo poglavlje je specifično jer je povezano s ostalim poglavljima, jer producira podatke za njih. U području [[statistika|statistike]] pravna stečevina Europske unije traži prihvaćanje temeljnih načela poput nepristranosti, pouzdanosti, transparentnosti, povjerljivosti individualnih podataka i diseminacije službene statistike. Ovo poglavlje također obuhvaća metodologiju, klasifikacije i postupak prikupljanja podataka u raznim područjima, kao što su statistička infrastruktura, makroekonomska statistika, statistika cijena, poslovna statistika, [[demografija|demografska]] i socijalna politika, poljoprivredna statistika itd. Zakonodavstvo RH u ovom poglavlju je usklađeno do pola. Najveći je nedostatak neovisnost regionalnih statističkih ureda u odnosu na [[Državni zavod za statistiku]] (DZS) i slaba koordinirajuća uloga DZS u statističkom sustavu. * '''Poglavlje 19.''' - '''Socijalna politika i zapošljavanje''' ''(otvoreno 17. lipnja 2008., zatvoreno 21. prosinca 2009.)'' - Ovo poglavlje, uz poglavlje broj 2, prvo je poglavlje koje Hrvatska otvara, a u kojem je bilo postavljeno mjerilo za otvaranje. Da bi zatvorila pregovore u poglavlju Socijalna politika i zapošljavanje, Hrvatska treba ispuniti dva mjerila. U prvom se mjerilu traže manje izmjene Zakona o radu i nešto veće izmjene u Zakonu o zaštiti zdravlja i sigurnosti na radu. U okviru drugog mjerila Hrvatska će morati donijeti krovni antidiskriminicijski zakon i Zakon o ravnopravnosti spolova. Kod svih tih zakona, mora se dokazati i zadovoljavajuća razina provedbe. Ovo je posljednje poglavlje koje je otvoreno za slovenskog predsjedavanja europskom unijom, a ukupno četvrto. * '''Poglavlje 20.''' – '''Poduzetništvo i industrijska politika''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 25. srpnja 2008.)'' – Industrijska politika EU-a teži povećanju [[konkurencija|konkurentnosti]] u industrijskom sektoru i stope zaposlenosti. Sastoji se uglavnom od političkih načela i komunikacija na horizontalnoj i sektorskoj razini. Bitan element je i državna potpora, te usklađenost pravila pomoći s pravilima EU. * '''Poglavlje 21.''' – '''Trans-europske mreže''' ''(otvoreno 19. prosinca 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo je novo poglavlje koje nije postojalo u ranijem krugu proširenja , a odnosi se na suradnju unutar Europske unije na razvijanju energetskih i prometnih mreža. To je preduvjet za jačanje socijalne kohezije, ostvarivanja unutrašnjeg tržišta i homogenog razvitka. U zakonodavnom smislu, nema puno posla na usklađivanju ovog poglavlja, jer se europska pravna stečevina svodi na samo jednu uredbu u kojoj su dana osnovna pravila za financijsko sudjelovanje EU-a u razvitku transeuropskih mreža. Od Hrvatske se očekuje da se postupno uključi u programe infrastrukturnog razvitka EU. * '''Poglavlje 22.''' - '''Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 19. travnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 23.''' - '''Pravosuđe i temeljna ljudska prava''' ''(otvoreno 30. lipnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 24.''' - '''Pravda, sloboda i sigurnost''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 25.''' - '''Znanost i istraživanje''' ''(otvoreno 8. lipnja 2006.; zatvoreno 12. lipnja 2006.)'' – Ovo poglavlje, uz poglavlje Obrazovanje i kultura, spada u jedno od najlakših, jer u njima nema puno europske pravne stečevine koje treba preuzeti u nacionalno zakonodavstvo. Upravo zbog toga se poglavlje privremeno zatvori u pravilu na istom sastanku na kojem se i otvori. Jedino što Hrvatska treba učiniti jest osigurati preduvjete za sudjelovanje u okvirnim programima EU-a za znanost i istraživanje. * '''Poglavlje 26.''' – '''Obrazovanje i kultura''' ''(otvoreno 7. prosinca 2006.; zatvoreno 11. prosinca 2006.)'' – Ovo poglavlje otvoreno je i zatvoreno na istoj Međuvladinoj konferenciji za vrijeme finskog predsjedanja Europskom unijom. Smatra se jednim od lakših poglavlja zbog postojanja malog broje europske pravne stečevine koju nacionalno gospodarstvo treba usvojiti. Obrazovanje i kultura u nadležnosti su nacionalnih država. Europska unija nema zajedničku obrazovnu politiku, a njezina se uloga svodi na to da stvori sustav suradnje između država članica. Prema načelu supsidijarnosti , svaka zemlja članica zadržava punu odgovornost za sadržaj i kvalitetu svog obrazovnog sustava. U pravnoj stečevini EU-a postoji direktiva o obrazovanju djece radnika migranata iz članica EU-a, koju je Hrvatska već inkorporirala u svoje zakonodavstvo do stupanja u članstvo. Zatvaranjem ovog poglavlja, Hrvatska je razdvojila svoj process pristupanja EU od turskog, koja je do tada zatvorila samo jedno poglavlje. * '''Poglavlje 27.''' - '''Okoliš''' ''(otvoreno 19. veljače 2010., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 28.''' – '''Zaštita potrošača i zdravlja''' ''(otvoreno 12. listopada 2007., zatvoreno 27. studenog 2009.)'' – Prilikom otvaranja ovog poglavlja, Hrvatska je dobila četiri mjerila koje mora ispuniti da bi zatvorila ovo poglavlje. Jedan dio je već u vrijeme otvaranja bio ispunjen, a preostala mjerila odnose se na usklađivanje s pravnom stečevinom u području kontrole duhana, a posebno se to odnosi na veličinu natpisa o štetnosti [[Cigarete|cigareta]] na kutijama, koje će morati zauzimati 30% površine kutije. Hrvatska u ovom poglavlju u potpunosti prihvaća europsku pravnu stečevinu i ne traži nikakova prijelazna razdoblja. * '''Poglavlje 29.''' – '''Carinska unija''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – za ovo poglavlje pregovaračko stajalište dostavljeno je u listopadu 2006. godine i u tom poglavlju zakonodavstvo RH u velikoj je mjeri usklađeno s pravnom stečevinom EU, a Republika Hrvatska nastavila je daljnim usklađivanjem i jačanjem administrativne sposobnosti u ovom području. [[Carina|Carinske]] poslove obavljaju države članice koje imaju vanjske granice Europske unije i u trenutku ulaska Hrvatske u EU, taj će dio posla Hrvatska preuzeti od [[Slovenija|Slovenije]] i [[Mađarska|Mađarske]]. * '''Poglavlje 30.''' – '''Vanjski odnosi''' ''(otvoreno 12. listopada 2007., zatvoreno 30. listopada 2008.)'' – Prilikom otvaranja ovog poglavlja uvedeno je jedno mjerilo u kojem se traži donošenje akcijskog plana za usklađivanje preostalog gospodarstva. Riječ je o usklađivanju bilateralnih trgovinskih ugovora s europskom pravnom stečevinom. Hrvatska u ovom poglavlju u potpunosti prihvaća europsku pravnu stečevinu i ne traži prijelazno razdoblje. * '''Poglavlje 31.''' - '''Vanjska, sigurnosna i obrambena politika''' ''(otvoreno 30. lipnja 2010., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 32.''' – '''Financijski nadzor''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 27. srpnja 2010.)'' – Ovo poglavlje obuhvaća područja unutarnje revizije u tijelima državne uprave, vanjsku reviziju, zaštitu financijskih interesa EU-a i zaštitu od krivotvorenja EU-a. Cilj je osigurati pravilno korištenje novca poreznih obveznika. O ovom poglavlju Hrvatska je napravila najveći posao u području unutarnje revizije. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 33.''' – '''Financijske i proračunske odredbe''' ''(otvoreno 19. prosinca 2007.)'' – Ovo poglavlje pokriva uplatu države članice u zajednički europski proračun. U njemu nema direktiva koje je potrebno unositi u nacionalno zakonodavstvo i sastoji se samo od uredbi koje se izravno primjenjuju u svim državama članicama. Do stupanja u članstvo Hrvatska je dužna obaviti sve administrativne i tehničke pripreme za transfer sredstava koja pripadaju Uniji. Ovo se poglavlje u pravilu zatvara posljednje, neposredno prije potpisivanja pristupnog sporazuma. * '''Poglavlje 34.''' - '''Institucije''' ''(otvoreno 5. studenog 2010., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' - Ovo je tehničko poglavlje. * '''Poglavlje 35.''' - '''Ostala pitanja''' ==== Tijek pregovora ==== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- !Pravna tijekovina Europske unije!!Procjena [[Europska komisija|EK]] na početku pregovora!!Trenutno stanje poglavlja prema [[Europska komisija|EK]]!!Početak Screeninga!!Završetak Screeninga!!Poglavlje blokirano!!Poglavlje odblokirano!!Poglavlje otvoreno!!Poglavlje zatvoreno |- | style="text-align:left;" | 1. Sloboda kretanja roba ||bgcolor=#ff8040| Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore ||style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 16.1.2006. || 24.2.2006. ||- ||- || 25.7.2008. || 19.4.2010. |- | style="text-align:left;" | 2. Sloboda kretanja radnika ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 19.7.2006. || 11.9.2006. ||- ||- || 17.6.2008. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 3. Pravo poslovnog nastana i sloboda pružanja usluga ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 21.11.2005. || 20.12.2005.|| -|| -|| 26.6.2007. || 21.12.2009. |- | style="text-align:left;" | 4. Sloboda kretanja kapitala ||style="background-color:#ffff55;"| Potrebno uložiti određeni napor|| style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 25.11.2005. || 22.12.2005. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 5.11.2010 |- | style="text-align:left;" | 5. Javne nabave ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 7.11.2005. || 28.11.2005.|| -|| -|| 19.12.2008. || 30.6.2010. |- | style="text-align:left;" | 6. Pravo trgovačkih društava ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor|| style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 21.6.2006. || 20.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 26.6.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 7. Pravo intelektualnog vlasništva ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.2.2006. || 3.3.2006. || -|| -|| 29.3.2007. || 19.12.2008. |- | style="text-align:left;" | 8. Tržišno natjecanje ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.11.2005. || 2.12.2005. ||- || -|| 30.6.2010. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 9. Financijske usluge ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 29.3.2006. || 3.5.2006. ||- ||- || 26.6.2007. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 10. Informacijsko društvo i mediji ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće|| style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"|Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom|| 12.6.2006. || 14.7.2006. ||- ||- || 26.7.2007. || 19.12.2008. |- | style="text-align:left;" | 11. Poljoprivreda i ruralni razvitak ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 5.12.2005. || 26.1.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 19.4.2011. |- | style="text-align:left;" | 12. Sigurnost hrane, veterinarstvo i fitosanitarni nadzor ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 9.3.2006. || 28.4.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 27.7.2010. |- | style="text-align:left;" | 13. Ribarstvo ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 24.2.2006. || 31.3.2006. || 12.2008. || 2.2010. || 19.2.2010. || 6.6.2011. |- | style="text-align:left;" | 14. Prometna politika ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 26.6.2006. || 28.9.2006. || -|| -|| 21.4.2008. || 5.11.2010. |- | style="text-align:left;" | 15. Energetika ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 15.5.2006. || 16.6.2006. || -||- || 21.4.2008. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 16. Porezi ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.6.2006. || 12.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 30.6.2010. |- | style="text-align:left;" | 17. Ekonomska i monetarna unija ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 16.2.2006 || 23.3.2006||- ||- || 21.12.2006 || 19.12.2008 |- | style="text-align:left;" | 18. Statistika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 19.6.2006. || 18.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 26.6.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 19. Socijalna politika i zapošljavanje ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.2.2006. || 22.3.2006. || -|| -|| 17.6.2008. || 21.12.2009. |- | style="text-align:left;" | 20. Poduzetništvo i industrijska politika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 27.3.2006. || 5.5.2006.|| -|| -|| 21.12.2006. || 25.7.2008. |- | style="text-align:left;" | 21. Trans-europske mreže ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 30.6.2006. || 29.9.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 19.12.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 22. Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 11.9.2006. || 10.10.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 19.4.2011. |- | style="text-align:left;" | 23. Pravosuđe i temeljna ljudska prava ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.9.2006. || 13.10.2006. || -|| -|| 30.6.2010. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 24. Pravda, sloboda i sigurnost ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 23.1.2006. || 15.2.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 25. Znanost i istraživanje ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 20.10.2005. || 14.11.2005. || -|| -|| 12.6.2006. || 12.6.2006. |- | style="text-align:left;" | 26. Obrazovanje i kultura ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 26.10.2005. || 16.11.2005. || -|| -|| 11.12.2006. || 11.12.2006. |- | style="text-align:left;" | 27. Okoliš ||style="background-color:#ff33ff;"| Potrebno uložiti velike napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 3.4.2006. || 2.6.2006. || 12.2008. || 2.2010. || 19.2.2010. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 28. Zaštita potrošača i zdravlja ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.6.2006. || 11.7.2006. || -||- || 12.10.2007. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 29. Carinska unija ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 31.1.2006. || 14.3.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 21.12.2006. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 30. Vanjski odnosi ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 10.7.2006. || 13.9.2006. || -|| -|| 12.10.2007. || 30.10.2008. |- | style="text-align:left;" | 31. Vanjska, sigurnosna i obrambena politika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 14.9.2006. || 6.10.2006. || 12.2008. || 4.2010. || 30.6.2010. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 32. Financijski nadzor ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 18.5.2006. || 30.6.2006. || -|| -|| 26.6.2007. || 27.7.2010. |- | style="text-align:left;" | 33. Financijske i proračunske odredbe ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.9.2006. || 4.10.2006. || -|| -|| 19.12.2007. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 34. Institucije || Ništa nije potrebno za usvajanje || - || - || - || -|| -|| - || 5.11.2010. |- | style="text-align:left;" | 35. Ostala pitanja || Ništa nije potrebno za usvajanje || - || - || - || -|| -|| - || 30.06.2011. |- | Trenutna situacija || || || || || || || 33 od 33<ref name="excluded">Ne računajući poglavje 34 (Institucije) i 35 (Ostala pitanja), s obzirom da se o njima ne vode pregovori</ref> || 33 od 33<ref name="Treba biti zatvoreno" >Ne računajući poglavlja 34 (Institucije) i 35 (Ostala pitanja). Iako ta poglavlja ne treba otvarati, ona se moraju zatvoriti prije završetka pregovora.</ref> |} '''''Izvor informacija:''''' [http://www.delhrv.ec.europa.eu/hr/static/view/id/157] == Izvještaji o napretku == === Prvi izvještaj o napretku === Početkom studenog 2005. godine, [[Europska komisija]] je objavila prvo izvješće o napretku Hrvatske o ispunjavanju uvjeta za članstvo. Ovaj izvještaj obuhvaća razdoblje od travnja 2004. do rujna 2005. godine, a u njemu je ocijenjeno da nema velikih teškoća u ispunjavanju političkih kriterija, te da je Hrvatska zemlja s djelotovornim tržišnim gospodarstvom koja će se, ako nastavi s reformama, uspješno nositi s europskom konkurencijom. Pozitivni pomaci utvrđeni su u položaju nacionalnih manjina, sudstva i regionalne suradnje. Naglašeno je i da treba više raditi na suzbijanju korupcije, iako postoje napredak u tom području. U pogledu ispunjavanja obveza za članstvo, napredak se ocijenjuje u 33 poglavlja. Od tih poglavlja Hrvatska je napredovala u poglavljima: Sloboda kretanja robe, Javne nabave, Informacijsko društvo, Obrazovanje i kultura, Vanjska, sigurnosna i obrambena politika. Područja u kojima je potrebno uložiti dodatne napore podijeljena su u tri skupine: * '''Potreban pojačan napor''' – obuhvaća poglavlja: Slobodno kretanje kapitala, Pravo trgovačkih društava, Informacijsko društvo i mediji, Ribarstvo, Promet, Energetika, Zaštita zdravlja i potrošača, Carinska unija i Financijska kontrola. * '''Potreban znatan i neprekidan napor''' – obuhvaća poglavlja: Slobodno kretanje roba, Javna nabava, Slobodno kretanje radnika, Pravo poslovnog nastana, Sloboda pružanja usluga, Financijske usluge, Politika tržišnog natjecanja, Poljoprivreda i ruralni razvoj, Sigurnost hrane, Porezi, Socijalna politika i zapošljavanje, Regionalna politika, Pravosuđe i temeljna prava, Pravda, sloboda i sigurnost * '''Potrebno uložiti vrlo velike napore''' – obuhvaća područje zaštite okoliša Spomenut je i slučaj genarala [[Ante Gotovina|Ante Gotovine]], koji još nije bio uhićen i predan međunarodnom sudu za ratne zločine na prostoru bivše Jugoslavije u Haagu i neizravno je dato do znanja da je puna suradnja s ovim sudom uvjet za daljim nastavkom pregovora. === Drugi izvještaj o napretku === Drugi izvještaj o napretku Hrvatske koji objavljuje Europska komisija, objavljen je [[8. studenog]] 2006. godine. Istaknuto je da Hrvatska napreduje u mnogim područjima, ali da je to napredovanje sporo. Posebno se to odnosi na povratak izbjeglica i prava nacionalnih manjina. Ustanovljeno je da je Hrvatska zemlja s djelotvornim tržišnim gospodarstvom, niskom [[inflacija|inflacijom]] i stabilnim tečajem. Najviše je zamjereno Hrvatskoj sporost u suzbijanju korupcije, veliki vanjski dug, trgovački deficit, te spora strukturna reforma. Sveukupno je ocijenjeno da je Republika Hrvatska unaprijedila sposobnost preuzimanja obveza koje proizlaze iz članstva i da pojačane napore mora uložiti u poglavlja: Slobodno kretanje kapitala, Politika tržišnog natjecanja, Poljoprivreda, Pravda sloboda i sigurnost, Pravosuđe i Okoliš. === Treći izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2007/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2007_hrv.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226231135/http://www.mvpei.hr/ei/download/2007/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2007_hrv.pdf |date=2008-12-26 }} Treći izvještaj o napretku</ref> === Europska komisija je svoje treće izvješće o napretku Hrvatske objavila [[6. studenog]] 2007. godine u kojem je ocijenjeno da pregovori s Hrvatskom dobro napreduju i da dolaze u konačnu fazu. Kao i u prethodnom izvješću, od Hrvatske se traži pojačan napor u poboljšanju statusa manjinskih prava i povratka izbjeglica. Hrvatska je još jednom upozorena na vanjski deficit koji bi mogao utjecati na makroekonomsku stabilnost, koja je označena kao stabilna, uključujući i nisku inflaciju. I u ovom izvješću hrvatskog je gospodarstvo ocijenjeno kao funkcionalno tržišno, koje bi se moglo nositi s europskom konkurencijom, pod uvjetom da se provedu reforme koje će smanjiti strukturne slabosti. Hrvatska još uvijek ne bilježi znatan napredak u području javne uprave i u borbi protiv korupcije. === Četvrti izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2008/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2008-hrv_final.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226231204/http://www.mvpei.hr/ei/download/2008/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2008-hrv_final.doc |date=2008-12-26 }} Četvrti izvještaj o napretku</ref> === Četvrti izvještaj o napretku Hrvatske, Europska komisija je objavila [[5. studenog]] 2008., a obuhvaćeno je razdoblje od [[1. listopada]] 2007. do [[3. listopada]] 2008. godine. Ocijenjeno je da je ostvaren napredak u reformi državne uprave, ali da su pravni temelji za izgradnju moderne i stručne države još nepotpuni. Reforme u pravosuđu se nastavljaju, ali relativno sporim tempom. Ista situacija je i s korupcijom. Iako je ostvaren određeni napredak, korupcija je i dalje vrlo raširena, a administrativni kapaciteti državnih tijela za borbu protiv korupcije i dalje su nedostatni. Što se tiče ljudskih prava, ocijenjeno je da se u Hrvatskoj poštuje međunarodni zakon o ljudskim pravima, uz neke specifične nedostatke vezane uz dužinu trajanja postupaka i nedostatke pravosudnog sustava. Bilo je i prigovora na provedbu antidiskriminacijskog zakona, jer razina zaštite od diskriminacije i sudsko procesuiranje nije u skladu s normama EU. Ustanovljeno je da postoji napredak kada je riječ o provedbi Ustavnoga zakona o pravima nacionalnih manjina, ali glavni nedostatak i dalje je nedovoljna zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i policiji. U području regionalne suradnje i međunarodnih obveza ocijenjeno je da Hrvatska i dalje surađuje s Međunarodnim sudom u Haagu, ali da nisu dostavljeni svi spisi koji se od Hrvatske traže. Nije bilo velikih zamjerki za odnose Hrvatske s državama iz okruženja. I u ovom izvješću hrvatsko gospodarstvo je ocijenjeno kao funkcionalno tržišno s ukupnom trgovinom roba i usluga većom od 100% [[BDP]]-a. === Peti izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2009/11/11/Izvijesce_EK_o_napretku_RH_2009.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524212545/http://www.mvpei.hr/ei/download/2009/11/11/Izvijesce_EK_o_napretku_RH_2009.doc |date=2010-05-24 }} Peti izvještaj o napretku</ref> === Peti izvještaj o napretku Hrvatske objavljen je [[14. listopada]] [[2009.]], a obuhvaća razdoblje od početka listopada 2008. do sredine rujna 2009. godine. Između ostalog, ocijenjeno je provedba Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju bila neujednačena. Hrvatska nije u pojedinim poglavljima napredovala u skladu s planovima, što se prvenstveno odnosi na poglavlja ''Pravosuđe i temeljna ljudska prava'', ''Tržišno natjecanje'' i ''Prometna politika''. Ukazano je i na sporost reforme državne uprave i reformi u pravosuđu, iako su primjetni pomaci. Najveći problemi Hrvatske su i dalje korupcija, koja je i dalje raširena, a instrumenti za njezino suzbijanje ne provode se s dovoljno odlučnosti, osobito kad je riječ o korupciji u politici. Usmjerava se pozornost i na nedovoljno kažnjavanje ratnih zločina, kao i na mnogobrojne probleme manjinskih zajednica, posebice Srba i Roma. Što se tiče susjedskih odnosa, najbolje su ocijenjeni odnosi s [[Italija|Italijom]] i [[Mađarska|Mađarskom]]. Odnosi s [[BiH]] su stabilni, ali opterećeni raznim trgovačkim odnosima. Najveći napredak ostvaren je u odnosima s [[Crna Gora|Crno Gorom]], a napredak u odnosima sa [[Srbija|Srbijom]] pogoršan je oštrim retorikama vezane za slučajeve pred Međunarodnim sudom pravde u Den Haagu. Najlošije su ocijenjeni odnosi sa [[Slovenija|Slovenijom]], na što je najviše utjecalo neriješeno granično pitanje. == Prepreke i problemi == Hrvatska se, prema Mišljenju Europske komisije (''Avis''), ocjenjuje kao funkcionalna [[demokracija]] sa stabilnim institucijama koje garantiraju [[vladavina prava|vladavinu prava]]. Ne postoje veći problemi vezani uz poštivanje osnovnih prava. Također ocjenjuje se zemljom s djelotvornom tržišnom ekonomijom, koja bi trebala biti u stanju nositi se sa pritiscima konkurencije i tržišnih snaga unutar Unije. S druge strane, prigovori su da administrativni kapacitet nije ujednačen i da je potrebno poboljšati provedbu [[zakonodavstvo|zakonodavstva]]. U vezi s tim, potrebno je nastaviti s usklađivanjem zakonodavstva i u isto vrijeme jačati administrativne i pravosudne strukture potrebne za učinkovitu primjenu i provedbu pravne stečevine Zajednice. === Državna uprava === Glavne kritike [[Državna uprava u Hrvatskoj|državnoj upravi]] su njezina glomaznost i tromost. Reforma državne uprave teče sporo. Postojeći pravni administrativni sustav u Hrvatskoj složen je i kompliciran, te ga treba pojednostavniti. Veliki diskrecijski raspon dovodi do neučinkovitosti i pravne nesigurnosti te pogoduje [[korupcija|korupciji]]. Upravni sud ne može izvršiti trenutačni opseg posla na revidiranju upravnih odluka. Također jedna od kritika nerazvijenost [[Lokalna i područna (regionalna) samouprava u Hrvatskoj|lokalne i područne samouprave]], te slaba decentralizacija. === Stanje u pravosuđu === Glavni problemi [[Sudbena vlast u Hrvatskoj|hrvatskog pravosudnog sustava]] su raširena neučinkovitost pravosudnog sustava i puno vremena potrebnog za donošenje i provođenje presuda, kao i slabosti glede odabira i obuke sudaca. Povrh toga, pred sudove se izlazi s previše slučajeva koji bi se u načelu mogli riješiti i drugim sredstvima. Svi ti čimbenici zajedno pridonose vrlo velikom gomilanju neriješenih predmeta. Dodatni je problem taj što sudovi i dijelovi državne uprave ne poštuju uvijek ili ne izvršavaju pravodobno odluke viših sudova. Osim toga, postoje određeni problemi u uspostavi neovisnog sudstva. Ti problemi uzrok su što prava građana još nisu u potpunosti sudski zaštićena u skladu s [[Ustav Republike Hrvatske|ustavnim odredbama]]. Strukturalna reforma hrvatskog pravosudnog sustava započela je [[Vlada Republike Hrvatske|Vladinim]] usvajanjem dokumenta "Reforma pravosudnog sustava" [[2002]]. i Operativnog plana usvojenog u srpnju [[2003]]. U svom Izvješću o napretku za [[2006]]. godinu, Europska komisija konstatira da je reforma tek u početnoj fazi, a pravosudni sustav i dalje trpi ozbiljne nedostatke. Glavne su kritike da treba poduzeti puno više aktivnosti kako bi se smanjio još uvijek velik broj neriješenih predmeta, skratilo trajanje sudskih postupaka, poboljšalo vođenje predmeta, racionalizirala mreža sudova, uključujući i zatvaranje sudova, osiguralo pravilno provođenje sudskih presuda i izvršila reforma pravne pomoći. Kako bi se osigurala nepristranost, potrebno je poboljšati postupke imenovanja, obuke i stegovne postupke za sudske dužnosnike. Hrvatska još nema neovisan, nepristran, transparentan i učinkovit pravosudni sustav, čija će uspostava biti važan pokazatelj hrvatske spremnosti za eventualno članstvo i preduvjet za uspješnu provedbu pravne stečevine. === Korupcija === Korupcija predstavlja ozbiljan problem. Mnoge optužbe za korupciju ostaju neistražene, a slučajevi korupcije obično prolaze nekažnjeno. Provedba antikorupcijskog programa nalazi se tek u početnoj fazi. Potrebna je potpuna provedba programa i snažna politička volja za jačanjem aktivnosti, posebno kada je riječ o korupciji na visokoj razini. U svom Izvješću o napretku za 2006. godinu Europske komisije stoji da je potrebno jačanje aktivnosti na proaktivnom sprječavanju, otkrivanju i djelotvornom gonjenju korupcije. Potrebno je podići svijest o korupciji kao o ozbiljnom [[kazneno djelo|kaznenom djelu]], dok [[USKOK]] i ostala tijela uključena u antikorupcijski program trebaju dodatno ojačati i poboljšati međusobnu koordinaciju. === Suradnja sa sudom u Haagu === Jedna od glavnih prepreka za otvaranje pregovora, a time i ulazak u punopravno članstvo Europske unije bila je suradnja s Međunarodnim kaznenim sudom za bivšu Jugoslaviju (Haaški sud). Hrvatskoj se nametnula krivnja za [[Domovinski rat]] s kraja [[20. stoljeće|20. stoljeća]] i izjednačavalo ju se s agresorom, što je politički vrh, kao i sam narod teško prihvaćao. Da bi se Hrvatska pridružila europskoj obitelji, morala je predati ratnu dokumentaciju, spise s oznakom “vojna tajna” i izručiti cjelokupan zapovjedni lanac koji je sudjelovao u ratnim operacijama. Dugo se Hrvatskoj spočitavala nesuradnja s Haaškim sudom, uzrokovana ponajviše neizručivanjem generala Ante Gotovine. Nakon njegovog izručivanja, Hrvatskoj je upaljeno zeleno svjetlo i [[3. listopada]] 2005. godine ustanovljeno je da Hrvatska u potpunosti surađuje s Haškim sudom. Slijedom toga, istoga dana i službeno su otvoreni pregovori s Hrvatskom o punopravnom članstvu, ali ovo pitanje će praktički do kraja povlačiti [[Velika Britanija]] i [[Nizozemska]] blokirajući tako završetak pregovora sve do [[SAD|američkog]] političkog pritiska na [[London]] zbog tamošnjih nerealnih stajališta <ref>[http://www.guardian.co.uk/world/us-embassy-cables-documents/237167 US and UK clash over Croatia's EU membership bid]</ref> što rezultira uspješnim završetkom pregovora Hrvatske s Europskom unijom === Prava nacionalnih manjina === Jedna od kritika je spora provedba [[Ustavni zakon o pravima nacionalnih manjina|Ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina]]. Najveći problemi su premala zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i [[Hrvatska policija|policiji]]. U svim donesenim Mišljenjima, jedna od kritika Hrvatskoj je spora provedba Ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina. Ratni sukobi, etnonacionalizam i tranzicijski problemi hrvatskog društva učinili su praktično problematičnom temu pozicioniranja nacionalnih manjina u hrvatskom društvu. Najveći problemi su premala zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i policiji. Postoje i stvarne prepreke za povratak srpskih izbjeglica, trajno neprijateljstvo u određenim područjima, izraženi nacionalistički sukobi u kojima su Srbi bili većinsko stanovništvo prije Domovinskog rata, kao i pitanja stambenog zbrinjavanja, koja se uglavnom odnose na bivše nositelje stanarskog prava koji ne mogu još uvijek ostvariti povrat svoje, prije rata, stečene imovine. Pozitivan pomak se primjećuje u položaju romske nacionalne manjine u Hrvatskoj iako se Romska populacija susreće se s brojnim problemima u Hrvatskoj. Dva najveća, ujedno i međusobno povezana, su problem državljanstva i problem zapošljavanja. Oni Romi koji bi mogli raditi, ukoliko nemaju državljanstvo ne mogu se zaposliti, a njihova djeca ne mogu pohađati školu, nemaju pravo na socijalnu skrb i zaštitu. Polako se popravlja položaj [[Romi|romske manjine]]. === Odnosi sa Slovenijom === {{glavni|Hrvatsko-slovenski odnosi}} [[Datoteka:Bay-of-Piran maritime-boundary-dispute-hr.svg|mini|desno|250px|Prijedlog rješenja podjele Piranskog zaljeva i sporna granica na moru prema sporazumu Račan-Drnovšek iz 2001.]] Jedan od problema koji je trebao biti sporedan u procesu pregovora pokazao se kao jedna velika kočnica na hrvatskom putu. Problemi sa susjednom Slovenijom u vezi razgraničenja na kopnu i moru jačali su vremenom kako su tekli preogovori. Ključan problem za Sloveniju je bila granica Hrvatske u [[Savudrijska vala|Savudrijskoj vali]] ''([[slovenski jezik|sl.]] Piranski zaliv)'' za koji je Slovenija smatrala da joj, po načelu pravičnosti, pripada u cijelosti. Iz tog problema proizašao je i drugi, na koji je još više stavljan naglasak kad je Slovenija preuzela predsjedanje Europskom unijom u siječnju 2008., a to je pitanje [[Zaštićeni ekološko-ribolovni pojas|ZERP-a]]. Prema slovenskom mišljenju Hrvatska nije mogla proglasiti taj pojas dok se ne riješi granično pitanje na moru, dok je Hrvatska ne obazirući se na savjete Europske unije taj pojas ipak aktivirala [[1. siječnja]] 2008. susjedna Italija, koje se također taj pojas ticao, pružila je podršku Sloveniji iako sama nije upućivala nikakve prijetnje u vidu blokade ulaska u Europsku uniju poput Slovenije. Stav Europske unije je bio jasan, bezrezervna potpora Sloveniji kao članici Unije, ali je ipak upućen nalog Ljubljani da se to pitanje riješi u vidu dobrosusjedskih odnosa, a ne da se stvara problem između Hrvatske i Europske unije, kako je to Slovenija htjela prikazati. Odnosi sa Slovenijom, koji do raspada bivše Jugoslavije nisu nikada bili loši, bivali su sve gori kako su se bližili parlamentarni izbori, kako u jednoj, tako i u drugoj zemlji. Nacionalističke stranke u Sloveniji potpirivale su netrepeljivost prema Hrvatima sve glasnijim isticanjem problema sa Hrvatskom, preuveličavajući ih, čak i stvaranjem novih. Jedan od takvih bila je i najava raspisivanja referenduma na kojem će se građani te zemlje moći odlučiti žele li Hrvatsku u Europskoj uniji ili ne. Iako te stranke nemaju za potporu nadpolovičnu većinu glasačkog tijela, takvi potezi iz Slovenije uvelike narušavaju već poljuljane odnose. Svi ti problemi rezultirali su time da je na dan [[19. prosinca]] [[2008.]] Slovenija blokirala otvaranje osam i privremeno zatvaranje tri poglavlja, što je značajno odgodilo predviđeni ulazak Hrvatske u EU, i dodatno narušilo sve gore međusobne odnose. Ministar vanjskih poslova [[Samuel Žbogar]] slovenskoj je javnosti [[19. prosinca]] otkrio dokumente iz sedam poglavlja o kojima Hrvatska pregovara sa Europskom unijom, a koji su glavni razlog slovenske blokade hrvatskih pregovora. Radi se o dokumentima u pogljavu Poljoprivreda, Sigurnost hrane, veterinarstvo i fitosanitarna politika, Oporezivanje, Mrežne infrastrukture, Regionalne politike i strukturnih instumenata, Prava, slobode i sigurnosti te Okoliša. * U poglavlju Poljopriveda izričito su, kao hrvatska, navedena sporna naselja na lijevoj obali [[Dragonja|Dragonje]] ([[Škrile]], [[Bužin]], [[Škudelini]] i [[Veli Mlin]]). * U Sigurnoj prehrani, sporno je hrvatsko pozivanje na pomorski zakonik, koji spominje epikontinentalni pojas u [[Jadransko more|Jadranskom moru]]. * U poglavlju o Oporezivanju izričito je naveden granični prijelaz Plovanija, odnosno privremena granična točka kraj [[Sečovlje|Sečovlja]], za koju je 1994. tadašnji premijer [[Nikica Valentić]] izričito i pisano potvrdio da ne prejudicira granicu. * U Infrastrukturi, priložene su karte sa ucrtanom morskom granicom. * U Regionalnoj politici, sporan je interventi plan u slučaju onečišćenja mora, koji spominje ZERP, a priložena je i karta sa ucrtanom granicom. * U poglavlju Prava priloženi su dokumenti koji navode granične prijelaze, naveden je prijelaz Plovanija, te navedene katastarske parcele iz katastra koji je nastao nakon 25. lipnja 1991. godine. * U poglavlju Okoliš, spominje se ZERP te je priložena karta sa ucrtanom morskom granicom. == Struktura za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske == [[Vlada Republike Hrvatske]] je 7. travnja 2005. godine donijela Odluku o uspostavljanju struktura za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. Tom Odlukom predviđena su tijela za vođenje pregovora i sklapanje Ugovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. To su sljedeća tijela: * '''Državno izaslanstvo''' Republike Hrvatske za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. Dražvno izaslanstvo čine: ** voditelj Državnog izaslanstva (po funkciji to je [[ministar vanjskih poslova|ministar vanjskih poslova i europskih integracija]]) - [[Gordan Jandroković]] ** zamjenik voditelja Državnog izaslanstva i glavni pregovarač - [[Vladimir Drobnjak]] ** zamjenici glavnog pregovarača - [[Ivana Maletić]] i [[Boris Vujčić]] ** šef Misije Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama - [[Branko Baričević]] ** tajnica Pregovaračke skupine - [[Dubravka Vlašić-Pleše]] * '''Koordinacija za pregovore''' je privremeno međuresorno radno tijelo Vlade Republike Hrvatske koje raspravlja o svim pitanjima u vezi pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. * '''Pregovaračka skupina'''<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=414&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102458/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=414&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Pregovaračka skupina</ref> za vođenje pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji - čine je: ** Glavni pregovarač; ** Zamjenici glavnog pregovarača; ** Članovi Pregovaračke skupine zaduženi za pojedina poglavlja pregovora – pravne stečevine Europske unije; ** Šef Misije Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama; ** Tajnik Pregovaračke skupine. :Članovi Pregovaračke skupine pružaju stručnu potporu glavnom pregovaraču u pregovorima, sudjeluju u pregovorima po nalogu glavnog pregovarača, koordiniraju rad radnih skupina za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije, surađuju s europskim koordinatorima tijela državne uprave, odgovorni su za izradu prijedloga pregovaračkih stajališta te odgovarajućih izvješća. * '''Radne skupine za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije''' - sudjeluju u analitičkom pregledu i ocjeni usklađenosti zakonodavstva (screening), te u izradi nacrta prijedloga pregovaračkih stajališta, uz potporu tijela državne uprave ili drugih tijela određenih nositeljima pojedinog poglavlja pravne stečevine Europske unije i europskog koordinatora tog tijela.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=415&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102922/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=415&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Radne skupine za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora</ref> * '''Ured glavnog pregovarača''' - ured pruža stručnu, tehničku i administrativnu pomoć glavnom pregovaraču. Zbog specifičnosti posla i sukladno djelovanju glavnog pregovarača, djeluje pri Vladi Republike Hrvatske i pri Misiji Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama. Njegovim radom upravlja voditelj Ureda.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=416&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102926/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=416&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Ured glavnog pregovarača</ref> * '''Tajništvo Pregovaračke skupine''' - pruža stručnu, tehničku i administrativnu pomoć Državnom izaslanstvu, Pregovaračkoj skupini i radnim skupinama za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije. Tajništvo koordinira zadaće i poslove koji proizlaze iz pregovora, priprema analitički pregled i ocjenu usklađenosti zakonodavstva (screening) i izrađuje izvješća o njegovom tijeku, kao i tijeku pregovora te obavlja i sve druge tehničke i administrativne poslove vezane uz pregovore.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=417&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102931/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=417&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Tajništvo pregovaračke skupine</ref> '''Nacionalni odbor''' je posebno je radno tijelo [[Hrvatski sabor|Hrvatskoga sabora]] koje nadgleda i ocjenjuje tijek pregovora, te daje mišljenje i smjernice u ime Hrvatskoga sabora. Odbor se sastoji od zastupnika Hrvatskoga sabora, predstavnika Ureda Predsjednika Republike Hrvatske, akademske zajednice, udruga poslodavaca i sindikata. Na čelu Nacionalnog odbora nalazi se [[Vesna Pusić]] <ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=418&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081231022307/http://www.eu-pregovori.hr/default.asp?ru=418&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2008-12-31 }} Nacionalni odbor za praćenje pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji</ref>. == Javno mnijenje u Hrvatskoj == Prema tvrdnjama Vladinih ustanova, istraživanja javnog mnijenja o stavu građana spram Europske unije 2000. godine, '''opće mišljenje''' građana o Europskoj uniji bilo je ''uglavnom pozitivno'' (preko 55%), dok je 77% građana bilo '''za uključivanje u EU''', dok je protiv bilo 8% građana, dok je 15% bilo neodlučno (izvor: [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&gl=200107270000005&sid=&jezik=1 MVPEI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808151448/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&gl=200107270000005&sid=&jezik=1 |date=2007-08-08 }}). {| class="wikitable" style="text-align:center" |- valign="top" ! width="160px" | Istraživanje sproveo ! Datum sprovođenja i objave ! Broj ispitanih ! Za ! Protiv ! Neodlučnih |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/171660/cak-61-posto-gradana-podrzava-ulazak-u-EU.html Ipsos Puls za MVEP] | align=left| 20. siječnja 2011. | 840 | style="background:#9ACD32"|'''61%''' | 28% | 11% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/referendum-prolazi-60-za-ulazak-u-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 19. siječnja 2011. | 960 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 31% | 9% |- | align=left|[http://www.rtl.hr/vijesti/novosti/opala-potpora-hrvata-ulasku-u-eu/ Ipsos Puls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123110257/http://www.rtl.hr/vijesti/novosti/opala-potpora-hrvata-ulasku-u-eu/ |date=2012-01-23 }} | align=left| 18. siječnja 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 33% | 11% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-o-referendumu-stabilna-vecina-od-55-posto--za-ulazak-hrvatske-u-eu/592300.aspx CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. siječnja 2012. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''55,1%''' | 33,3% | 11,6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/saznajte-tko-ce-glasovati-za-na-referendumu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 27. prosinca 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 33% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/izbori-2011-crobarometar-kampanja-nikome-nije-donijela-nista.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228204250/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/izbori-2011-crobarometar-kampanja-nikome-nije-donijela-nista.html |date=2011-12-28 }} | align=left| 25. studenog 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''61%''' | 32% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/gotovo-20-posto-prednosti-kukuriku-koalicije.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228023750/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/gotovo-20-posto-prednosti-kukuriku-koalicije.html |date=2011-12-28 }} | align=left| 25. listopada 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''57%''' | 36% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/kukuriku-koalicija-u-znacajnoj-prednosti-pred-hdz-om.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230232111/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/kukuriku-koalicija-u-znacajnoj-prednosti-pred-hdz-om.html |date=2011-12-30 }} | align=left| 26. rujna 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''58%''' | 31% | 11% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/147995/Porasla-potpora-hrvatskih-gradana-ulasku-u-EU.html CRO Demoskop] | align=left| 12. rujna 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''56,1%''' | 33,8% | 10,1% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/hsp-njusi-prevaru-na-referendumu-hrvati-katolici-nikada-nisu-izabrali-vjernika-za-predsjednika/594619.aspx] | align=left| siječnja 2012. | 2800² | 28,9% | style="background:#f66"| '''61,5%''' | 9,5% |- | align=left|[http://www.hrsvijet.net/index.php?option=com_content&view=article&id=19486:anketa-o-ulasku-u-eu-protiv-572-za-428&catid=1:politika&Itemid=9 Business Knowledge Corporation]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.slobodnadalmacija.hr/Hrvatska/tabid/66/articleType/ArticleView/articleId/161761/Default.aspx]³ | align=left| 8. – 15. siječnja 2012. | 1942 | 42,8% | style="background:#f66"| '''57,2%''' | |- | align=left|[http://dalje.com/hr-hrvatska/hsp--cak-68-posto-slavonaca-protivi-se-ulasku-hrvatske-u-eu/397700]{{Dead link|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | align=left| studenoga 2011. | 2800⁴ | | style="background:#f66"| '''68%''' | |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/ulazak-u-europsku-uniju-podupire-56-posto-gradjana/571419.aspx CRO Demoskop Promocije Plus] | align=left| 1. i 2. rujna 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''56,1%''' | 33,8% | 10,1% |- | align=left|[http://www.delhrv.ec.europa.eu/?lang=hr&content=3536 Ipsos Puls za Delegaciju Europske unije u RH] | align=left| 8. do 26. srpnja 2011., 6. rujna 2011. | 1010 | style="background:#9ACD32"|'''57%''' | 37% | 6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/istrazivanje-vraca-se-pesimizam-manje-povjerenja-u-premijerku-i-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. kolovoza 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 35% | 9% |- | align=left|[http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=1&gl=201107280000002&sid=&jezik=1 Ipsos Puls za MVPEI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004220542/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=1&gl=201107280000002&sid=&jezik=1 |date=2011-10-04 }} | align=left| 26. srpnja 2011. | 943 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 33% | 6% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/137065/Raste-podrska-ulasku-u-EU-smanjuje-se-broj-euroskeptika.html CRO Demoskop] | align=left| 1. i 2. srpnja 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''62,2%''' | 30,5% | 7,3% |- | align=left|[http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2011&mm=06&dd=28&nav_id=75156 Hendal za HRT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105064052/http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2011&mm=06&dd=28&nav_id=75156 |date=2012-11-05 }} | align=left| 28. lipnja 2011. | nepoznato | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 34,2% | 9,8% |- | align=left|[http://www.kriz-zivota.com/zoom/6347/veina_ispitanika_protiv_ulaska_u_eu/ Križ života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603061826/http://www.kriz-zivota.com/zoom/6347/veina_ispitanika_protiv_ulaska_u_eu/ |date=2011-06-03 }} [http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715185746/http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/ |date=2011-07-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715185746/http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/ |date=2011-07-15 }}<!-- pa ovo ti je izvor Ako ćemo tako sumnjičaviti (šta želiš? izvorne ispunjene obrasce?), onda bih mogao na svaki redak unijeti kako "nedostaje izvor" --> | align=left| 29. svibnja 2011. | 924 | 45,24% | style="background:#f66"|'''51,19%''' | - |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-istrazivanje-dnevnika-nove-tv-smanjenje-pesimizma-gradzana.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. svibnja 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 39% | 5% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb75/eb75_publ_en.pdf Eurobarometar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123233927/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb75/eb75_publ_en.pdf |date=2012-01-23 }} Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Spring 2011, str. 34. | align=left| svibanj 2011. | (u 33 države i teritorija) | 30% | '''34%''' | 32%¹ |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/istrazivanje-nakon-presude-gotovini--samo-23--hrvata-za-ulazak-u-eu/939458/ Mediana Fides za Jutarnji list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105041202/http://www.jutarnji.hr/istrazivanje-nakon-presude-gotovini--samo-23--hrvata-za-ulazak-u-eu/939458/ |date=2012-11-05 }} | align=left| 15. i 16. travnja 2011. | 700 | 23% | '''49,8%''' | 26,4% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/nakon-presude-generalima-dramaticno-pala-potpora-ulasku-u-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 16. travnja 2011. | 600 | 38% | style="background:#f66"|'''52%''' | 10% |- | colspan="11" align="center" | 15. travnja 2011. bivši general HV-a [[Ante Gotovina]] prvostupanjskom presudom nepravomoćno je osuđen na 24 godine zatvora od strane [[Međunarodni sud za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije|Međunarodnog suda za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije]] zbog navodnih ratnih zločina počinjenih za vrijeme vojne operacije [[Operacija Oluja|Oluja]].<ref>[http://www.jutarnji.hr/ante-gotovina-osuden-na-24-godine-zatvora--mladen-markac-na-18--ivan-cermak-osloboden/939157/ HAŠKA PRESUDA: Gotovina je izgledao mirno, a u njemu je ključalo. Čeljust mu se tresla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810115842/http://www.jutarnji.hr/ante-gotovina-osuden-na-24-godine-zatvora--mladen-markac-na-18--ivan-cermak-osloboden/939157 |date=2011-08-10 }}, [[Jutarnji list]]</ref> |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/anketa-ulazak-u-europsku-uniju--prema-nama-nisu-pravedni---ali-u-eu-ipak-zelimo-uci/933181/ Mediana Fides za Jutarnji list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523030351/http://www.jutarnji.hr/anketa-ulazak-u-europsku-uniju--prema-nama-nisu-pravedni---ali-u-eu-ipak-zelimo-uci/933181/ |date=2011-05-23 }} | align=left| 21. ožujka 2011. | nepoznato | style="background:#9ACD32"|'''56,3%''' | 37,3% | 6,4% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-dramatican-pad-i-hdz-a-i-sdp-a.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 12. ožujka 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''55%''' | 38% | 7% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/vecina-gradzana-izbore-zeli-odmah-josipovica-smatraju-neutralnim.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 12. ožujka 2011. | 600 | style="background:#9ACD32"|'''51%''' | 37% | 12% |- | align=left|[http://danas.net.hr/hrvatska/page/2011/03/05/0217006.html CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309112543/http://danas.net.hr/hrvatska/page/2011/03/05/0217006.html |date=2012-03-09 }} | align=left| 4. ožujka 2011. | 1300 | '''48,9%''' | 41% | 10,1% |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/cak-40-posto-biraca-protiv-ulaska-hrvatske-u-eu--predvode-ih-kerumov-hgs-i-hsp/923741/ CRO Demoskop] | align=left| 7. veljače 2011. | 1300 | '''49,4%''' | 40,3% | 10,2% |- | align=left| Studenti osječkog sveučilišta<ref>[https://web.archive.org/web/20110128024619/http://www.osijek031.com/osijek.php?topic_id=29973 Osijek031] Većina osječkih studenata protiv ulaska u EU [Vijesti Osječke] - Osijek 031, 24. siječnja 2011., pristupljeno 5. srpnja 2011. <br /> Vijesti Osječke televizije. Na 1:54-2:32..<br />[http://www.youtube.com/watch?v=qGGabcffxg8 Osječka televizija, Osijek - Vijesti] 24. siječnja 2011. <br />Ankete koje su rađene posljednjih godina među studentima osječkog sveučilišta.</ref><!-- ista stvar, pogledaj prilog, ako sumnjaš, zovi tu televizijsku kuću --> | align=left| 24. siječnja 2011. | nepoznato | nepoznato | style="background:#f66"|'''60%''' | nepoznato |- | align=left|[http://dnevnik.hr/sdp-pojedinacno-najjaca-stranka-kosor-pala-za-44-posto.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. prosinca 2010. | 1000 | '''47%''' | 40% | 12% |- | align=left|[http://danas.net.hr/hrvatska/page/2010/12/02/0306006.html CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206001032/http://danas.net.hr/hrvatska/page/2010/12/02/0306006.html |date=2010-12-06 }} | align=left| 30. studenog i 1. prosinca 2010. | 1300 | '''49,2%''' | 39,1% | 11,7% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/nikad-losije-80-posto-gradzana-smatra-da-vlada-vodi-zemlju-u-krivom-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. prosinca 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''53%''' | 35% | 12% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb74/eb74_publ_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2010, str. 35. | align=left| studeni 2010. | (u 32 države i teritorija) | 27% | 29% | '''41%'''¹ |- | align=left|[http://globus.jutarnji.hr/hrvatska/mladi-su-najveci-euroskeptici-a-slavonci-naglo-zavoljeli-eu Ipsos Puls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305091817/http://globus.jutarnji.hr/hrvatska/mladi-su-najveci-euroskeptici-a-slavonci-naglo-zavoljeli-eu |date=2012-03-05 }} | align=left| 1.-15. studenog 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''64%''' | 29% | 7% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/94833/Kosoricina-vlada-nepopularnija-od-Sanaderove.html CRO Demoskop] | align=left| 2. i 3. studenog 2010. | 1300 | '''49,6%''' | 39,8% | 10,6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-premijerka-nema-podrsku-za-niti-jedan-potez.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 29. listopada 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''50%''' | 35% | 15% |- | align=left|[http://dalje.com/hr-hrvatska/nikad-nepopularniji-no-sad--najniza-ocjena-vladi-rh-od-pocetka-mjerenja/324036 CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019193138/http://dalje.com/hr-hrvatska/nikad-nepopularniji-no-sad--najniza-ocjena-vladi-rh-od-pocetka-mjerenja/324036 |date=2012-10-19 }} | align=left| 4. i 5. listopada 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,5%''' | 39,4% | 10,1% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/istrazivanje-sve-vise-gradzana-misli-da-zemlja-ide-u-losem-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 28. srpnja 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''55%''' | 42% | 7% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb74/eb74_publ_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2010, str. 35.<!-- ovdje potanko navode rezultate iz izvješća br. 73, u kojem su brojke raštrkane-->[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb73/eb73_vol1_en.pdf] | align=left| svibanj 2010. | (u 32 države i teritorija) | 26% | 31% | '''38%'''¹ |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-biraci-sve-neodlucniji-josipovicu-raste-podrska-kosoricu-voli-sve-manje-hrvata/489696.aspx CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. svibnja 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''51,1%''' | 39% | 9,9% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-biraci-sve-neodlucniji-josipovicu-raste-podrska-kosoricu-voli-sve-manje-hrvata/489696.aspx CRO Demoskop] | align=left| 31. ožujka i 1. travnja 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,8%''' | 39,9% | 9,3% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/54080/Josipovic-preuzeo-titulu-najpozitivnijeg-politicara.html CRO Demoskop] | align=left| 3. veljače 2010. | 1300 | '''48,4%''' | 40,1% | 11,5% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/50422/Kosor-ispred-Mesica-Sanader-rekordno-negativan.html CRO Demoskop] | align=left| 4. i 5. siječnja 2010. | 1300 | '''48,9%''' | 39,9% | 11,2% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/51-hdz-ovaca-misli-da-zemlja-ide-u-pogresnom-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 31. prosinca 2009. | nepoznato | 43% | 43% | 13% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/45840/Kosor-raste-podrska-Europi-pada.html CRO Demoskop] | align=left| 30. studenog i 1. prosinca 2009. | 1300 | '''49,1%''' | 39,1% | 11,8% |- | align=left| [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb72/eb72_vol1_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2009, str. 144 | align=left| listopad-studeni 2009. | (u 31 državi i teritoriju) | 24% | '''37%''' | 35%¹ |- | align=left| [http://www.hkv.hr/izdvojeno/vai-prilozi/a-b/bonjak-marjan/5878-10-000-kuna-za-novinske-lanke.html Eurobarometer, Europska komisija] | align=left| listopada 2009. | nepoznato | 24% | style="background:#f66"|'''37%''' | 39% |- | align=left|[http://predsjednicki-izbori.com/istrazivanja/mesicu-nije-naskodilo-zaostravanje-odnosa-s-crkvom-i-dalje-je-uvjerljivo-najpozitivniji-politicar-u-zemlji/ CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091019170832/http://predsjednicki-izbori.com/istrazivanja/mesicu-nije-naskodilo-zaostravanje-odnosa-s-crkvom-i-dalje-je-uvjerljivo-najpozitivniji-politicar-u-zemlji/ |date=2009-10-19 }} | align=left| 31. rujna i 1. listopada 2009. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,9%''' | 39,5% | 9,6% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/34237/Josipovic-predsjednikc-Hrvati-sve-manje-zele-u-EU.html CRO Demoskop] | align=left| 3. rujna 2009. | 1300 | '''47%''' | 42,6% | 10,4% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb71_std_part1.pdf Eurobarometar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123090137/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb71_std_part1.pdf |date=2012-01-23 }} Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Spring 2009, str. 93. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb713_annexes.pdf] | align=left| 12. lipnja - 6. srpnja 2009. | (u 31 državi i teritoriju) | 24% | '''39%''' | 33%¹ |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/27367/Vladi-najniza-podrska-u-zadnjih-pet-godina.html CRO Demoskop] | align=left| 1. i 2. srpnja 2009. | 1300 | '''47,8%''' | 41,9% | 10,3% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/milanovic-i-mesic-najpopularniji.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 31. ožujka 2009. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''50%''' | 39% | 11% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/porasla-potpora-ulaska-u-uniju.html#video Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 28. veljače 2009. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''51%''' | 36% | 13% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/8490/Hrvatima-SP-u-rukometu-vazniji-od-plinske-krize.html CRO Demoskop] | align=left| 5. veljače 2009. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''51,8%''' | 39,2% | 9% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb70/eb70_annex.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2008, str. 131. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb713_annexes.pdf] | align=left| 6. listopada - 6. studenoga 2008. | (u 31 državi i teritoriju) | 23% | '''38%''' | 35%¹ |- | align=left|[http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=hr&tl=en&u=http://manjgura.hr/wp-content/uploads/2008/11/cro-demoskop-objava_10_2008.doc&anno=2 CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. listopada 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''57,3%''' | 33,2% | 9,5% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/crodemoskop-uhicenje-karadzica-quotnadjacaloquot-rekordnu-inflaciju-u-zemlji-/397231.aspx CRO Demoskop] | align=left| 31. srpnja i 1. kolovoza 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''55,5%''' | 36,7% | 7,8% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/poskupljenja--nogomet-10/393703.aspx CRO Demoskop] | align=left| 4. srpnja 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''54,7%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb69/eb69_annexes.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2008, str. 33. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb69/eb_69_first_en.pdf] | align=left| kr. ožujka - poč. svibnja 2008. | () | 30% | 25% | '''39%'''¹ |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/cro-demoskop-ljude-je-vise-dojmio-sindikalni-prosvjed-od-busha-korade-i-pukanica/385193.aspx CRO Demoskop] | align=left| 2. svibnja 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''53,9%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/cro-demoskop-europska-unija-danas-ne-bi-prosla-na-referendumu/373195.aspx CRO Demoskop] | align=left| 4. veljače 2008. | 1300 | '''49%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/crodemoskop-pad-ljube-jurcica-na-ljestvici-najpozitivnijih-politicara/370074.aspx CRO Demoskop] | align=left| 7. siječnja 2008. | 1300 | '''49,6%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.sdp.hr/vijesti/aktualno/2005/07/gradani-pesimisticni-protiv-ulaska-u-eu-i-nato-vladi-i-hdz-u-pada-a-sdp-u-popularnost-raste PULS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306012616/https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/3.2.1/jquery.min.js |date=2021-03-06 }} | align=left| srpnja 2005.<!-- pogledati URL, 2005/07 --> | 1000 | nepoznato | style="background:#f66"|'''većina''' |} ¹"Ni dobro ni loše."<br /> ²U Splitu. Podatak s vijestiju Radio-Splita 20. siječnja 2012.<br /> ³Hrvatska 57,2% protiv, za 42,8%. Po pozivnim područjima:Dalmacija 68,7% protiv, Slavonija 67,3% protiv, Hrvatsko zagorje 55,3% protiv, Zagreb 48,7% protiv, Riječko primorje i Istra 46% protiv.<br /> ⁴Ispitanici s područja Slavonije i Baranje. == Ugovor o pristupanju == {{glavni|Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji‎}} Po završetku pregovora, rezultati pregovora ugrađuju se u odredbe nacrta Ugovora o pristupanju, u čijoj izradi sudjeluju predstavnici država članica i institucija Europske unije te predstavnici države kandidatkinje. Nakon postizanja dogovora između Europske unije i države kandidatkinje o tekstu nacrta Ugovora o pristupanju tekst se upućuje u odgovarajući postupak u institucijama i državama članicama Europske unije te državi kandidatkinji. Na temelju nacrta Ugovora, a prije njegova potpisivanja, Europska komisija mora donijeti konačno mišljenje o zahtjevu za članstvo države kandidatkinje, Europski parlament dati suglasnost, a Vijeće na kraju donijeti jednoglasnu odluku o prihvaćanju nove države članice i njezina zahtjeva za članstvo.<ref>{{Cite web |title=Tijek pregovora |url=http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=430 |access-date=2012-01-23 |archivedate=2008-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080521011511/http://www.eu-pregovori.hr/default.asp?ru=430 |deadurl=yes }}</ref> Na zasjedanju Vijeća stalnih predstavnika ([[COREPER]] II) 14. rujna 2011. postignut je dogovor o engleskoj inačici Ugovora o pristupanju s Hrvatskom. Istu je svečano poljski premijer [[Donald Tusk]] 17. rujna donio u Zagreb i predao premijerki Kosor.<ref>[http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=A24A68D3-1A59-4333-A0BB-9E1CDB799E0B Tusk uručio premijerki Kosor Ugovor o pristupanju Hrvatske EU-u]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Izvjestitelj u [[Europski parlament|Europskom parlamentu]] za Hrvatsku Hannes Swoboda najavio je raspravu o tekstu pristupnog ugovora za 14. studenog u Odboru za vanjsku politiku, a na plenarnoj sjednici 1. prosinca. Nakon toga će uslijediti njegovo potpisivanje, najvjerojatnije na summitu Europske unije 9. prosinca.<ref>[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/148423/Ugovor-o-pristupanju-Europskoj-uniji-na-500-stranica.html Engleska verzija ugovora o pristupanju EU na 500 stranica]</ref> Europski parlament je potvrdio tekst Ugovora o pristupanju Hrvatske u EU 1. prosinca 2011.,<ref>[http://www.europarl.europa.eu/news/en/pressroom/content/20111201IPR32926/html/Croatias-EU-accession-green-light-from-Parliament Croatia’s EU accession: green light from Parliament], europarl.europa.eu, pristupljeno 2. prosinca 2011., {{eng icon}}</ref> u raspravi prije glasovanja zastupnik u Europskom parlamentu iz Njemačke je rekao:<ref>[http://www.vecernji.hr/vijesti/ep-podrzao-ulazak-hrvatske-eu-j-kosor-ovo-je-povijesni-dan-clanak-351871 EP podržao ulazak Hrvatske u EU, J. Kosor: Ovo je povijesni dan!], vecernji.hr, pristupljeno 2. prosinca 2011.</ref> {{izdvojeni citat|Dovoljno je teško samo po sebi ući u Europsku uniju, ali odredbe koje su nametnute Hrvatskoj tijekom pregovora bile su mnogo strože nego za ijednu drugu zemlju. Zato je Hrvatska danas jedna od najboljih kandidatkinja koje smo ikad imali.|Berndt Posselt, CSU}} Ugovor potpisuju najviši dužnosnici država članica Europske unije i države pristupnice te se Ugovor upućuje u postupak potvrđivanja (ratifikacije) sukladno ustavnim odredbama svake od država potpisnica. U ime Republike Hrvatske najavljeno je da će isti potpisati predsjednik Republike i predsjednica Vlade.<ref>{{Cite web |title=Ugovor s EU zajedno potpisuju Josipović i Kosor |url=http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=1&ID_VIJESTI=147334 |access-date=2012-01-23 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200610/http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=1&ID_VIJESTI=147334 }}</ref> Nakon potpisivanja Ugovora o pristupanju država pristupnica počinje sudjelovati u radu tijela Vijeća Europske unije i Europskoga parlamenta kao aktivni promatrač. Država kandidatkinja otada se smatra državom pristupnicom. Da bi Ugovor o pristupanju stupio na snagu, trebaju ga potvrditi ([[ratifikacija|ratificirati]]) parlamenti država članica i države pristupnice. U roku od mjesec dana nakon potpisivanja u Hrvatskoj će se održati referendum o ulasku u EU. Stupanjem na snagu Ugovora o pristupanju uobičajeno na utvrđeni datum, pod uvjetom da je dovršen proces ratifikacije, država pristupnica postaje članica Europske unije. == Poveznice == * [[Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji]] * [[Referendum o pristupanju Hrvatske Europskoj uniji]] * [[Slovenska blokada pristupa Hrvatske Europskoj Uniji]] * [[Proširenje Europske unije]] == Reference == {{izvori}} === Dokumenti === * [http://www.mvpei.hr/summit/001124_deklaracija.html Završna deklaracija Zagrebačkog sastanka na vrhu (24. studenoga 2000. )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195605/http://www.mvpei.hr/summit/001124_deklaracija.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.nn.hr/clanci/medjunarodni/2001/132.htm Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju] * [http://www.vlada.hr/zakoni/avis-hrvatsk.htm Mišljenje Europske komisije (AVIS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005053039/http://www.vlada.hr/zakoni/avis-hrvatsk.htm |date=2006-10-05 }} * [http://www.eu-pregovori.hr/files/PREGLED_STANJA_PROCESA_PREGOVORA-Ms.pdf Pregleda stanja procesa pregovora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070316011215/http://www.eu-pregovori.hr/files/PREGLED_STANJA_PROCESA_PREGOVORA-Ms.pdf |date=2007-03-16 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&sid=&akcija=&jezik=1 Ispitivanje javnog mnijenja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070627233850/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2007-06-27 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=135&sid=&akcija=&jezik=1 Komunikacijska strategija za informiranje hrvatske javnosti o Europskoj uniji i pripremama za članstvo 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070627233821/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=135&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2007-06-27 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/download/2006/11/23/izvjesce_napredak_2006.pdf Izvješće o napretku Hrvatske Europske komisije za 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195742/http://www.mvpei.hr/ei/download/2006/11/23/izvjesce_napredak_2006.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.mvpei.hr/custompages/static/hrv/files/PRISTUPANJE-EUROPSKOJ-UNIJI.pdf ''Pristupanje Europskoj uniji: očekivani ekonomski učinci'', Studija Ekonomskog instituta, Zagreb, 2007.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195254/http://www.mvpei.hr/custompages/static/hrv/files/PRISTUPANJE-EUROPSKOJ-UNIJI.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.entereurope.hr/cpage.aspx?page=clanci.aspx&pageID=171&grupaID=2 HR-EU: aktualno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103225221/http://www.entereurope.hr/cpage.aspx?page=clanci.aspx&pageID=171&grupaID=2 |date=2008-11-03 }} * Brnčić, A. (2005). Mali leksikon europskih integracija, Zagreb: MVPEI * Brigljević, K. (2006). Hrvatska na putu u EU, Zagreb: MVPEI * Kandžija, V. (2003). Gospodarski sustav EU, Rijeka: Ekonomski fakultet * MVPEI (2006). Pregovori o pristupanju RH EU, Zagreb: MVPEI * Večernji list. Zašto nam propada novac iz Bruxellesa, 19. siječnja 2008.: 31.-33. * Večernji list. Pravi pregovori počeli tek s energetikom i prometom, 22. travnja 2008.: 15. == Vanjske veze == * [http://www.eu-pregovori.hr/ Pregovori o pristupanju Republike Hrvatske EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323154941/http://www.eu-pregovori.hr/ |date=2007-03-23 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/ Ministarstvo vanjskih poslova i europskih integracija o EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323001911/http://www.mvpei.hr/ei/ |date=2007-03-23 }} * [http://www.entereurope.hr Vodič kroz informacije o Europskoj uniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302184554/http://www.entereurope.hr/ |date=2009-03-02 }} {{Europska Unija}} [[Kategorija:Međunarodni odnosi Hrvatske]] [[Kategorija:Evropska unija]] iv1vls9fs13ec2c6io13bxw0rqrowuc 42589155 42589118 2026-05-07T16:57:47Z Vipz 151311 42589155 wikitext text/x-wiki {{Infookvir pristupanje Europskoj uniji |Država (Genitiv) = Hrvatske |Logo = EU Accession Croatia.svg |Veličina = 200px |Status = Zemlja pristupnica |Otvoreno = 33 |Zatvoreno = 33 |Web = [http://www.eu-pregovori.hr eu-pregovori.hr] |Karta = European Union Croatia Locator.svg |Zemlja pristupnica = Hrvatska |Godina = 2013 |BDP PKM = $80.983 mlrd |BDP PKM per capita = $18,338 |Površina = 56,542 |Stanovništvo = 4,453,500 |EU BDP PKM = $552 mlrd |EU BDP PKM per capita = $31,313 |EU površina = 156,417 |EU stanovništvo = 16,555,837 }} [[Datoteka:Croatia EU flags.jpg|mini|240px|desno|[[Zastava Evropske Unije|Zastave EU]] i [[Hrvatska zastava|Hrvatske]] na zgradi [[Ministarstvo vanjskih poslova i europskih integracija|Ministarstva vanjskih poslova i europskih integracija]]]]Jedan od glavnih ciljeva [[Vanjska politika Republike Hrvatske|vanjske politike]] [[Hrvatska|Republike Hrvatske]] je ulazak u punopravno članstvo [[EU|Europske unije]]. Hrvatska je podnijela zahtjev za punopravno članstvo [[21. veljače]] [[2003]]. godine, a službeni status kandidata za članstvo u EU dobila je [[18. lipnja]] [[2004]]. Pristupni progovori, koji su trebali započeti u ožujku [[2005]]., odgođeni su, a kao uvjet za početak pregovora istaknuta je potpuna suradnja s [[Međunarodni sud za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije|Haškim sudom za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije]]. Pregovori su službeno otvoreni [[3. listopada]] [[2005]]. godine, nakon što je glavna haška tužiteljica potvrdila potpunu suradnju Hrvatske s Haškim sudom. Pregovori o članstvu u Europskoj uniji podjeljeni su u nekoliko faza. Prva faza, ''analiza usklađenosti zakonodavstva zemlje kandidata s europskim propisima'' (tzv. ''[[screening]]'') započela je nakon otvaranja pregovora ([[20. listopada]] [[2005]]. godine), i trajala je godinu dana (završila je [[18. listopada]] [[2006]].). Nakon screeninga, započeli su pregovori. Republika Hrvatska otvorila je sva poglavlja i već privremeno zatvorila njih trideset. Pregovori se fokusiraju na uvjete pod kojima će država kandidatkinja usvojiti, implementirati i izvršavati ''[[acquis communautaire]]'' (odnosno pravnu stečevinu Europske unije). Inače, o sadržaju pravne stečevine nema pregovora, jer se pregovori temelje na načelu da svaka država kandidatkinja tijekom pregovora mora usvojiti cjelokupnu pravnu stečevinu. Nakon više od osam godina od podnošenja zahtjeva za članstvo te gotovo šest godina pregovaranja, [[10. lipnja]] [[2011.]] [[José Manuel Durão Barroso|José Manuel Barosso]] je u ime [[Europska komisija|Europske komisije]] predložio zatvaranje pristupnih pregovora s Hrvatskom. Tu odluku je [[24. lipnja]] iste godine podržalo i [[Europsko vijeće]] pozivajući na zatvaranje preostalih pregovaračkih poglavlja do kraja lipnja 2011. te na potpisivanje pristupnog ugovora s Hrvatskom do kraja iste godine.<ref>[http://www.consilium.europa.eu/showFocus.aspx?id=1&focusid=626&lang=en Opening the way to Croatia's membership, www.consilium.europa.eu]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji]] potpisan je u [[Bruxelles]]u [[9. prosinca]] [[2011.]] godine. [[1. srpnja]] [[2013.]] godine Republika Hrvatska je pristupila Europskoj uniji. == Kronologija odnosa Republike Hrvatske i Europske unije == === Početci odnosa === Hrvatska je uspostavila odnose s Europskom unijom [[15. siječnja]] [[1992.]], na dan kada je većina preostalih zemalja članica priznala Hrvatsku kao neovisnu državu. Od toga dana su se odnosi odvijali postupno, a intenzivirali su se krajem [[1999.]] godine, a svoj zamah su dobili [[24. studenog]] [[2000.]] godine., kada su na Zagrebačkom sastanku na vrhu otvoreni pregovori o [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju|Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju]] ''([[engleski jezik|eng.]] Stabilisation and Association Agreement)''. To je uslijedilo godinu i pol dana nakon što je [[Europska komisija]] predložila stvaranje [[Proces stabilizacije i pridruživanja|Procesa stabilizacije i pridruživanja]] ''(eng. Stabilisation and Association process)'' za pet država jugoistočne Europe, među kojima je bila i Hrvatska. Cilj Europske komisije bio je postizanje sveobuhvatne stabilizacije tranzicijskih država na ovom području. === Intenziviranje odnosa === Odnosi Hrvatske i Europske unije počeli su se intenzivirati krajem [[1999]]. godine, a svoj zamah su naročito dobili [[2000]]. godine. Te je godine došlo do smjene vlasti u Hrvatskoj, a [[predsjednik Republike Hrvatske]] postao je [[Stjepan Mesić]]. Već ranije pri [[Hrvatska Vlada|Vladi RH]] osnovan je Ured za europske integracije ([[1998]].), koji će [[2000]]. godine prerasti u Ministarstvo za europske integracije. U svibnju 1999. godine [[Europska komisija]] predlaže stvaranje [[Proces stabilizacije i pridruživanja|Procesa stabilizacije i pridruživanja]] za [[Albanija|Albaniju]], [[BiH|Bosnu i Hercegovinu]], [[Hrvatska|Hrvatsku]], [[Makedonija|Makedoniju]] i tadašnju [[SR Jugoslavija|SR Jugoslaviju]]. Na inicijativu EU [[10. lipnja]] [[1999]]. usuglašen je tekst [[Pakt o stabilnosti za jugoistočnu Europu|I tako ja se isra.Pakta o stabilnosti za jugoistočnu Europu]], političkog dokumenta kojem je strateški cilj stabilizacija u jugoistočnoj Europi putem približavanja zemalja regije euroatlantskim strukturama te jačanja međusobne suradnje. === Od potpisivanja SSP-a do otvaranja pregovora === Prekretnicu u odnosima država regije i EU predstavlja ''[[Zagreb]]ački summit'', održan [[24. studenog]] [[2000]]. Tom prilikom započeli pregovori o [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju|Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju]] (SSP). Konačno, on je parafiran [[14. svibnja]] [[2001.]] u [[Bruxelles]]u. Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju je posebna vrsta sporazuma koji Europska unija nudi državama koje su obuhvaćene Procesom stabilizacije i pridruživanja. Ovim sporazumom državi potpisnici se daje status pridruženog člana i potencijalnog kandidata za prijem. Cilj ovog sporazuma je uspostaviti politički dijalog između Europske unije i države kandidatkinje, uskladiti zakonodavstvo, promicati gospodarske odnose, razvijati zonu [[Slobodna trgovina|slobodne trgovine]], te osigurati regionalnu suradnju i suradnju u nizu drugih područja. Hrvatska je potpisala Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju i Privremeni sporazum [[29. listopada]] 2001., no on nije stupio na snagu samim činom potpisivanja. Da bi stupio na snagu, sporazume moraju potvrditi (ratificirati) [[Hrvatski sabor]], [[Europski parlament]] ''(eng. European Parliament)'', te parlamenti svih država članica. U hrvatskom slučaju, oba sporazuma stupila su na snagu [[1. veljače]] 2005. godine. Uz ta dva već potpisana sporazuma, Hrvatska je, u travnju 2004., parafirala i dodatne Protokole čija je glavna svrha adaptiranje odredbi Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i Privremenog sporazuma koje se odnose na trgovinu poljoprivrednih, prehrambenih i ribarskih proizvoda s ciljem uređivanja trgovinskih odnosa koje je Republika Hrvatska imala sklopljene s nekim od deset država koje su u svibnju 2004. godine postale punopravne članice Europske unije. === Podnošenje hrvatskog zahtjeva za članstvom u Europskoj uniji === Stupanje na snagu Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i njegova provedba nije nužan preduvjet da bi neka zemlja podnijela zahtjev za članstvo, iako se može smatrati važnim u procesu približavanja, pa je tako Republika Hrvatska svoj zahtjev za članstvom u Europskoj uniji podnijela [[21. veljače]] [[2003.]] godine, iako Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju još nije stupio na snagu. Zahtjev je podnesen u [[Atena (grad)|Ateni]], glavnom gradu [[Grčka|Grčke]] koja je tada predsjedala Europskom unijom. Već tada je Hrvatska imala sveobuhvatni program prilagodbe standardima Europske unije. Bilo je vrlo važno čim prije podnijeti zahtjev jer je Hrvatska, kao zemlja u tranziciji, zaostajala za drugim zemljama gotovo čitavo desetljeće. Već je tada bilo jasno da će Hrvatska morati puno brže napredovati od zemalja srednje i istočne Europe koje su kasnije, u svibnju 2004. i siječnju 2007., primljene u Europsku uniju. Dva mjeseca poslije podnošenja zahtjeva, [[Vijeće Europske unije]] ''(eng. Council of the European Union)'' donijelo je odluku o pokretanju postupka predviđenog člankom 49. [[Ugovor o Europskoj uniji|Ugovora o Europskoj uniji]] i pozvalo [[Europska komisija|Europsku komisiju]] da izradi mišljenje (avis) o zahtjevu Republike Hrvatske u Europskoj uniji. U skladu s uobičajenim postupkom, Komisija je u srpnju 2003. Hrvatskoj uputila Upitnik s 4560 pitanja iz različitih područja funkcioniranja države, gospodarstva, institucija i slično, na koje je Hrvatska trebala odgovoriti u roku od tri mjeseca. Ti odgovori su podneseni u roku [[9. listopada]] iste godine, pa je Hrvatska u prosincu 2003. i siječnju 2004. od strane Europske komisije dobila dodatnih 184 pitanja na koje je Vlada RH proslijedila odgovore. Dana [[20. travnja]] 2004. Republika Hrvatska je, na temelju odgovora na Upitnik, kao i na temelju drugih izvora, dobila pozitivno mišljenje o zahtjevu za članstvom. Europska komisija je utvrdila da Hrvatska napreduje prema Uniji i zadovoljava uvjete definirane [[Kopenhaški kriteriji|Kopenhaškim]] i [[Madridski kriteriji|Madridskim kriterijima]]. Hrvatske institucije ocijenjene su [[demokracija|demokratskima]], a Hrvatska kao zemlja s djelotvornim [[Tržišno gospodarstvo|tržišnim gospodarstvom]]. Hrvatskoj je ohrabrena u nastavljanju povođenja reformi, kao i daljnjem usklađivanju domaćeg gospodarstva s europskim propisima. [[13. rujna]] 2004. Vijeće Europske unije usvojilo je Europsko partnerstvo za Hrvatsku. Prijedlog Europskog partnerstva za Hrvatsku bio je donesen istodobno s mišljenjem i preporukama, a u njemu su bili razrađeni kratkoročni i srednjoročni prioriteti u integraciji Hrvatske u Europsku uniju. Europsko partnerstvo je za Hrvatsku odražavalo trenutačno stanje njene pripreme i načinjeno je prema njenim potrebama, a prioriteti iz Europskog partnerstva su ugrađeni kasnije u Pristupno partnerstvo. Od Hrvatske se očekivalo da na Europsko partnerstvo odgovori pripremom plana s vremenskim rasporedom i pojedinostima o tome na koji način namjerava pristupiti prioritetima iz Europskog partnerstva. To je i učinjeno, revizijom Nacionalnog programa Republike Hrvatske za pridruživanje Europskoj uniji – 2004. godina, te definiranjem odgovarajućih mjera koje treba provesti u 2005. godini i Nacionalnom programu za tu godinu. == Hrvatska kao punopravni kandidat za članstvo == === Predpristupna strategija i instrumenti pristupne strategije === Europska unija je donošenjem zaključaka Europskog vijeća na sastanku u [[Luksemburg]]u 1997. godine pokrenula proces proširenja Europske unije kojim se određuje i pretpristupna strategija države kandidatkinje. Ona je postala nužna zbog postojanja velikog broja kandidatkinja i sveobuhvatnih reformi koje se morale provesti na putu u Europsku uniju, kao i zbog velikih promjena unutar institucija EU i njenih metoda odlučivanja. Cilj pretpristupne strategije je pružanje podrške državama kandidatkinjama u pripremama za članstvo, a posebno se to odnosi na usklađivanje zakonodavstva s pravnom stečevinom Europske unije. '''Pretpristupna strategija uključuje:''' * Sporazume o pridruživanju * Pristupno partnerstvo ''(eng. Accession Partnership)'' - dopunjuje odluku o [[Europsko partnerstvo|Europskom partnerstvu]]. Europsko je vijeće u [[Solun]]u [[19. lipnja|19.]] i [[20. lipnja]] 2003. prihvatilo uvođenje partnerstva kao načina za ostvarivanje europske perspektive država regije. Prvo europsko partnerstvo s Hrvatskom usvojeno je [[13. rujna]] 2004. godine. Pet mjeseci kasnije, Vijeće je usvojilo Uredbu kojom se omogućava promjena naziva Europskog partnerstva u Pristupno partnerstvo za Hrvatsku. Pristupno partnerstvo nadomješta ranije Europsko partnerstvo kao središnji dokument kojim se mjeri daljnji napredak Hrvatske u integriranju u Europsku uniju. Prijedlog tog pristupnog partnerstva za Hrvatsku donesen je 9. studenog 2005. godine, a usvojen je od strane Vijeća EU [[20. veljače]] 2006. Osim ciljeva u ispunjavanju kriterija za članstvo, Pristupno partnerstvo služi i kao vodič pri programiranju financijske pomoći Hrvatskoj. Hrvatska je pristupila provedbi prioriteta iz Pristupnog partnerstva definiranjem mjera koje treba provesti u 2006. godini. Svako sljedeći program je definiran mjerama koje će se provesti u pripadajućoj godini. * Pretpristupnu pomoć - obuhvaća pružanje financijske pomoći putem programa [[PHARE]] ''([[francuski jezik|fr.]] Pologne-Hongrie: assistance à la restruration)'' [[ISPA]] ''(eng. Instrument for Structural Policies for Pre-Accession)'' i [[SAPARD]] ''(eng. Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development)'', te sudjelovanje u programima EU-a u područjima obrazovanja, strukovnog obrazovanja, istraživanja, zaštite okoliša, malog i srednjeg poduzetništva, javnog zdravstva i programima za mlade. Sudjelovanje u ovim programima traje sve do ulaska zemlje u Europsku uniju. Stjecanjem statusa kandidata Hrvatskoj su se otvorili pretpristupni programi potrebni za provedbu reformi na putu pristupa Europskoj uniji. Tako je Hrvatska od 2005. godine korisnica ISPA, Phare i SAPARD programa. Hrvatska je već od 2001. godine koristila još jedan program Europske unije, a to je [[CARDS]] koji sadrži sredstva koja su namijenjena za provođenje projekata regionalnog značenja, no prestala je biti korisnica tog programa stjecanjem statusa kandidata za prijem u članstvo u EU. Početkom 2007. godine otvoren je novi integrirani Instrument za pretpristupnu pomoć – [[IPA]] ''(eng. Instrument for Pre-Accession Assistance)'', koji je zamijenio Phare, ISPA i SAPARA programe. Stjecanjem statusa kandidata Republici Hrvatskoj otvorena je mogućnost sudjelovanja u raznim pretpristupnim programima i drugim oblicima financijsko-tehničke podrške. Europska komisija objavila je pretpristupnu strategiju za Hrvatsku [[6. listopada]] 2004. godine. Njome se na Hrvatsku proširuje pretpristupna strategija koju je za tadašnje države kandidatkinje usvojilo Europsko vijeće na sastanku u Luksemburgu 1997. godine. Europska unija je tijekom proširenja 2004. godine razvila specifične instrumente za pomoć u ispunjavanju kriterija za članstvo. To su: * Izrađivanje Komisijinih redovitih izvješća o napretku Hrvatske u procesu pristupanja EU ''(eng. Process Report)'', počevši s 2005. godinom * Otvaranje Hrvatskoj pretpristupnih financijskih programa: Phare, ISPA i SAPARD * Uspostava [[Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje|Vijeća za stabilizaciju i pridruživanje]], te [[Odbor za stabilizaciju i pridruživanje|Odbora za stabilizaciju i pridruživanje]] i njegovih pododbora kao tijela za praćenje primjene i provedbe SSP-a, ali i kao foruma za pitanja vezana uz proces usklađivanja zakonodavstva * Mogućnost sudjelovanja u određenim programima Zajednice i agencijama * Politički dijalog U skladu s navedenim elementima Pretpristupne strategije započela je i njihova provedba. Europska komisija je [[9. studenog]] 2005. objavila i [[Prvo izvješće o napretku Hrvatske o ulasku u Europsku uniju|prvo izvješće o napretku Hrvatske]] za razdoblje od 18 mjeseci, počevši od travnja 2004. godine, u kojem je ocijenjen napredak na područjima ispunjavanja političkih i ekonomskih kriterija za članstvo, te sposobnost preuzimanja obveza koje proizlaze iz članstva. Što se tiče pretpristupnih financijskih programa, Hrvatska je njihova korisnica od siječnja 2005. godine. Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje počelo je s radom već na prvom održanom sastanku, [[26. travnja]] 2005., dok je Okvirni sporazum o sudjelovanju Hrvatske u programima Zajednice potpisan [[22. studenog]] 2004. godine. == Pregovori o pristupanju == Pregovori o pristupanju su pregovori pod kojima država kandidatkinja pristupa Europskoj uniji i njezinim osnivačkim ugovorima, koji se završetkom pregovora utvrđuju međunarodnim ugovorom između država članica Europske unije i države kandidatkinje takozvanim Ugovorom o pristupanju. Pregovore vode članice EU i država kandidatkinja, a stajališta Europske unije zastupa predsjedavajući Vijeća EU-a. Na strani države kandidatkinje pregovore o pristupanju vodi posebno izaslanstvo za pregovore koje uključuje i glavnog pregovarača i pregovaračku skupinu. Hrvatski pregovori formalno su počeli [[3. listopada]] 2005. na prvoj sjednici međuvladine konferencije između članica EU-a i RH. U okviru priprema za te pregovore, Sabor RH je [[19. siječnja]] 2005. donio [[Deklaracija o temeljnim načelima pregovora za punopravno članstvo RH u EU|Deklaraciju o temeljnim načelima pregovora za punopravno članstvo RH u EU]] i Odluku o osnivanju Nacionalnog odbora kao radnog tijela Sabora za praćenje pregovora. === Pregovaračka poglavlja === [[Pravna stečevina Europske unije|Pravna stečevina]] podijeljena je u 35 tematskih poglavlja, koja se ujedno smatraju i poglavljima pregovora. Do ulaska u članstvo Europske unije svaka država kandidatkinja dužna je preuzeti cijelu pravnu stečevinu EU-a i biti i osposobiti se za njihovo učinkovito primjenjivanje. Država kandidatkinja može zatražiti i prijelazno razdoblje ukoliko do njenog ulaska u Europsku uniju, zbog nekakvih opravdanih razloga, nije u mogućnosti u potpunosti primijeniti pravnu stečevinu. Pod tim prijelaznim razdobljem smatra se dodatni vremenski rok koji se daje državi kandidatkinji da uskladi nacionalno zakonodavstvo s pravnom stečevinom, ali da se ne narušavaju slobode tržišnog natjecanja ili ne utječe na djelovanje unutarnjeg tržišta zajednice. Isto tako, prijelazni rok može biti dogovoren i u interesu Europske unije. Iznimno, državama kandidatkinjama mogu biti odobrena i trajna izuzeća od primjene pravne stečevine. === Početak pregovora === Nakon političke odluke [[Europsko vijeće|Europskog vijeća]] o otvaranju pregovora s državom kandidatkinjom i sazivanju bilateralne međuvladine konferencije o pristupanju, pregovori formalno započinju održavanjem prve sjednice međuvladine konferencije na ministarskoj razini. Na toj sjednici predstavljaju se opća stajališta i ne ulazi se u sadržajne pregovore i pregovore o pojedinim poglavljima. Hrvatska je pristupne pregovore započela [[3. listopada]] 2005. godine, iako je to bilo predviđeno za [[16. ožujka]] iste godine, no nije postignuta suglasnost o otvaranju pristupnih pregovora, jer je jedan od uvjeta za početak pregovora bila i puna suradnja s [[Međunarodni kazneni sud za bivšu Jugoslaviju|Međunarodnim kaznenim sudom za bivšu Jugoslaviju]]. Hrvatska tada nije zadovoljila taj uvjet, jer se ključnim smatralo uhićenje generala [[Hrvatska vojska|Hrvatske vojske]] [[Ante Gotovina|Ante Gotovine]]. Pregovori o članstvu u Europskoj uniji podijeljeni su u nekoliko faza. Prva faza, ''analiza usklađenosti zakonodavstva'' zemlje kandidata s europskim propisima ''(tzv. screening)'' započela je nakon otvaranja pregovora, [[20. listopada]] 2005. godine, i trajala je do [[18. listopada]] 2006. Osnovna je svrha screeninga utvrditi postojeće razlike u svakom poglavlju pregovora između zakonodavstva države kandidatkinje i pravne stečevine Europske unije s kojom je do trenutka pristupanja u članstvo potrebno uskladiti nacionalno zakonodavstvo. Na temelju analize od države kandidatkinje očekuje se da pokaže hoće li moći u cijelosti prihvatiti pravnu stečevinu Europske unije u pojedinom poglavlju pregovora i uskladiti uočene razlike u zakonodavstvu ili ima namjeru zatražiti odgovarajuća prijelazna razdoblja za potpuno usklađivanje i punu provedbu. Screening se provodi zasebno za svako poglavlje pregovora, a njegovo trajanje po pojedinom poglavlju ovisi o opsegu i količini pravne stečevine. Iskustva pokazuju da screening može trajati od jednoga dana do nekoliko tjedana. Cjelokupan postupak screeninga uobičajeno traje oko godinu dana. Nakon završetka analitičkoga pregleda Odluku o otvaranju pregovora u pojedinom poglavlju, ovisno o ocjeni spremnosti države kandidatkinje, donose države članice u okviru [[Vijeće Europske unije|Vijeća Europske unije]]. Otvaranjem pregovora o pojedinom poglavlju započinje sadržajna faza pregovora tijekom koje se pregovara o uvjetima pod kojima će država kandidatkinja prihvatiti, primijeniti i provesti [[Pravna stečevina Europske unije|pravnu stečevinu Europske unije]] u tom poglavlju, uključujući prijelazna razdoblja koja je eventualno zatražila država kandidatkinja. Nakon postizanja dogovora između Europske unije i države kandidatkinje o pojedinom poglavlju pregovora, uz ispunjenost preduvjeta za njegovo zatvaranje, ono se smatra privremeno zatvorenim. Formalnu odluku o tome donosi međuvladina konferencija na ministarskoj razini. Sve do sklapanja Ugovora o pristupanju, ako se u tom poglavlju pravne stečevine donesu bitno novi propisi ili ako država kandidatkinja ne ispuni preduvjete i obveze koje je preuzela za to poglavlje pregovora, postoji mogućnost njegova ponovnog otvaranja. Prema sadašnjem tijeku pregovora i predviđanjima, Hrvatska bi pregovore mogla završiti do kraja prve polovine 2010. godine, nakon čega će uslijediti potpisivanje [[Ugovor o članstvu u Europskoj uniji|Ugovora o članstvu]], te sam ulazak. Prema nekim najavama, to bi se najranije moglo dogoditi sredinom 2010., a predviđanja sežu i do 2014. Naime, osim uvjeta koji Hrvatska mora ispuniti da bi ušla u punopravno članstvo, prepreke za njezin ulazak su i aktualni odnosi unutar same Unije i [[Hrvatsko-slovenski odnosi|problemi sa susjednom Slovenijom]], koja blokira ulazak Hrvatske u Europsku uniju zbog neriješenih bilateralnih pitanja, a poseno se to odnosi na razgraničenje na kopnu i moru. === Pojedina poglavlja === * '''Poglavlje 1.''' - '''Sloboda kretanja roba''' ''(otvoreno 25. srpnja 2008., zatvoreno 19. travnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 2.''' - '''Sloboda kretanja radnika''' ''(otvoreno 17. lipnja 2008., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' - jedno od dva poglavlja koja su otvorena na ovom šestom međuvladinom sastanku na ministarskoj razini. U ovom poglavlju Hrvatska je dobila jedno mjerilo za zatvaranje. Od Hrvatske se traži da dokaže da ima odgovarajuće administrativne strukture za provedbu zakonodavstva u ovom području. Europska unija je u poglavlju Sloboda kretanja radnika zatražila prijelazne odredbe. * '''Poglavlje 3.''' – '''Pravo poslovnog nastana i sloboda pružanja usluga''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 21. prosinca 2009.)'' - europska pravna stečevina, koju će Hrvatska morati prihvatiti u svoje zakonodavstvo, predviđa osiguranje jednakih uvjeta za sve državljane EU-a kod započinjanja gospodarskih djelatnosti, bilo kao samostalno zaposlenih osoba bilo kroz osnivanje trgovačkog društva. Restrikcije i iznimke u tom poglavlju, poput zahtjeva da se mora imati neko posebno obrazovanje za obavljanje neke djelatnosti, mogući su samo u strogo određenim slučajevima i moraju vrijediti jednako za sve neovisno o državljanstvu ili prebivalištu. * '''Poglavlje 4.''' - '''Sloboda kretanja kapitala''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' - * '''Poglavlje 5.''' - '''Javne nabave''' ''(otvoreno 19. prosinca 2008., zatvoreno 30. lipnja 2010.)'' - jedino poglavlje od predviđenih osam koje je Hrvatska otvorila na ovom sastanku bilateralne međuvladine konferencije. Ostalih 7 predviđenih poglavlja za otvaranje blokirala je [[Slovenija]], zbog međudržavnog spora oko razgraničenja na kopnu i moru. * '''Poglavlje 6.''' – '''Pravo trgovačkih društava''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo poglavlje sastoji se iz tri dijela: pravo [[trgovačko društvo|trgovačkih društava]] u užem smislu, [[računovodstvo]] i [[revizija|revizije]]. U prvom dijelu, koji se sastoji od pravila o osnivanju, registraciji, spajanju i dijeljenju tvrtki, RH je najviše usklađena. Tijekom 2003. godine kada su izvršene zadnje izmjene hrvatskog zakonodavstva u tom području, usklađenost je bila potpuna, ali se u međuvremenu mijenjala europska pravna stečevina, pa je treba mijenjati neke stvari. U ostala dva dijela ovog poglavlja Hrvatska ima više posla. Morat će prihvatiti međunarodne računovodstvene standarde, na čemu se u EU inzistira jer su bitni za unutarnje tržište. Kod revizije će Hrvatska morati mijenjati odredbe koje diskriminiraju državljane EU-a u odnosu na hrvatske. Diskriminacija se odnosi na hrvatski propis koji nalaže da revizor može biti samo hrvatski državljanin ili da mora nostrificirati diplomu, što se kosi s odredbama o slobodi kretanja radnika. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 7.''' – '''Pravo intelektualnog vlasništva''' (''otvoreno 29. ožujka 2007., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – Ovo poglavlje uređuje dio ekonomije koji je zasnovan na znanju i inovacijama. Ovo dosta opsežno poglavlje obuhvaća autorsko pravo u umjetnosti i znanosti, zatim pravo industrijskog vlasništva poput [[patent|patenata]], žigova ili oznaka zemljopisnog podrijetla. Do početka otvaranja ovog poglavlja Hrvatska je već postigla visoku razinu usklađenosti, ali je za zatvaranje ovog poglavlja Hrvatska dobila dva mjerila: dovršetak usklađivanja zakonodavstva i uspostava potrebnih mehanizama za provođenje tog zakonodavstva. * '''Poglavlje 8.''' - '''Tržišno natjecanje''' (''otvoreno 30. lipnja 2010.)'' – * '''Poglavlje 9.''' – '''Financijske usluge''' ''(otvoreno 20. lipnja 2007., zatvoreno 27. sudenog 2009.)'' - Ovo poglavlje obuhvaća područja bankarstva, osiguranja i [[Vrijednosni papiri|vrijednosnih papira]]. U ovom poglavlju ''acquis'' je dosta opsežan, pa Hrvatska ima dosta posla na zakonskom usklađivanju. * '''Poglavlje 10.''' – '''[[Informacijsko društvo]] i mediji''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – U ovom poglavlju Europska pravna stečevina sadržava propise o elektroničkim komunikacijama, uslugama informacijskog društva i audiovizualnim uslugama. Kako bi se stvorilo jedinstveno tržište EU-a na kojem djeluju slobodni tržišni operateri, Hrvatska se u području audiovizualne politike mora uskladiti s europskom direktivom o televiziji bez granica. Ta direktiva propisuje minimalne standarde kojima se uređuju pitanja zaštite mladih, ljudskog dostojanstva, reklamiranja i slično. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 11.''' - '''Poljoprivreda i ruralni razvitak''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 19. travnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 12.''' - '''Sigurnost hrane, veterinarska i fitosanitarna politika''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 27. srpnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 13.''' - '''Ribarstvo''' ''(otvoreno 19. veljače 2010., zatvoreno 6. lipnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 14.''' – '''Prometna politika''' ''(otvoreno 21. travnja 2008., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' – jedno od prva dva poglavlja otvorenih za vrijeme slovenskog predsjedanja Europskom unijom. Hrvatska je u poglavlju Prometna politika za liberalizaciju teretnog [[željeznički promet u Hrvatskoj|željezničkog prometa]] zatražila prijelazno razdoblje do [[31. prosinca]] 2012., s tim da bi išla na postupnu liberalizaciju od 33 posto svake godine, počevši od 2010. Europska unija sa svoje strane traži prijelazno razdoblje glede [[kabotaža|kabotaže]] u cestovnom teretnom prijevozu. Hrvatska je za obvezu dobila: uvođenje [[Digitalni tahograf|digitalnih tahografa]] u cestovnom prometu; poboljšanje kakvoće brodova koji plove pod [[Zastava Hrvatske|hrvatskom zastavom]]; uspostavljanje sposobnog i učinkovitog željezničkog regulatora; ratificiranje Sporazuma o zajedničkom europskom zračnom prostoru i primjena prve faze. * '''Poglavlje 15.''' – '''Energetika''' ''(otvoreno 21. travnja 2008., zatvoreno 27. studenog 2009.)'' – jedno od prva dva poglavlja otvorenih za vrijeme slovenskog predsjedanja Unijom. Hrvatska je zatražila dva prijelazna razdoblja. Prvo je da se do [[31. srpnja]] 2012. odgodi obveza čuvanja minimalnih zaliha sirove [[nafta|nafte]] u količini 90-dnevne zalihe, jer Hrvatska mora za to stvoriti logističke pretpostavke. Drugi zahtjev odnosi se na električnu energiju gdje je Hrvatska, zbog svog vrlo specifičnog položaja, tražila prijelazno razdoblje do [[31. prosinca]] 2018. Hrvatska traži privremeno izuzeće od Uredbe 1228/2003, kojom se reguliraju kriteriji za pristup mreži za prekograničnu trgovinu [[električna energija|električnom energijom]]. Hrvatska traži rezervaciju prekograničnog prijenosnog kapaciteta u uvoznom smjeru za potrebe domaćih kupaca u iznosu od 1.000 [[vat|megavata]] na svim granicama. Hrvatska je za obvezu dobila: prihvaćanje novog zakona o [[rudarstvo|rudarstvu]]: primjena direktive EU o unutarnjem europskom tržištu električnom energijom i plinom; usklađivanje s ciljem EU-a da se do 2020. godine 20 posto struje proizvede iz obnovljivih izvora; dokazivanje sposobnosti u provođenju zakona o nuklearnoj sigurnosti. * '''Poglavlje 16.''' - '''Porezi''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 30. lipnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 17.''' – '''Ekonomska i monetarna politika''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – U ovom poglavlju obuhvaćena su posebna pravila koja zahtjevaju neovisnost središnjih banaka i zabranu tim bankama da izravno financiraju javni sektor. Hrvatska već u tom trenutku mora početi s pripremama uvođenja [[euro|eura]], iako će od njenog ulaska u EU do uvođena zajedničke [[valuta|valute]] morati proći još neko vrijeme. * '''Poglavlje 18.''' – '''Statistika''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo je vrlo opsežno poglavlje koje sadrži oko 500 propisa. Ovo poglavlje je specifično jer je povezano s ostalim poglavljima, jer producira podatke za njih. U području [[statistika|statistike]] pravna stečevina Europske unije traži prihvaćanje temeljnih načela poput nepristranosti, pouzdanosti, transparentnosti, povjerljivosti individualnih podataka i diseminacije službene statistike. Ovo poglavlje također obuhvaća metodologiju, klasifikacije i postupak prikupljanja podataka u raznim područjima, kao što su statistička infrastruktura, makroekonomska statistika, statistika cijena, poslovna statistika, [[demografija|demografska]] i socijalna politika, poljoprivredna statistika itd. Zakonodavstvo RH u ovom poglavlju je usklađeno do pola. Najveći je nedostatak neovisnost regionalnih statističkih ureda u odnosu na [[Državni zavod za statistiku]] (DZS) i slaba koordinirajuća uloga DZS u statističkom sustavu. * '''Poglavlje 19.''' - '''Socijalna politika i zapošljavanje''' ''(otvoreno 17. lipnja 2008., zatvoreno 21. prosinca 2009.)'' - Ovo poglavlje, uz poglavlje broj 2, prvo je poglavlje koje Hrvatska otvara, a u kojem je bilo postavljeno mjerilo za otvaranje. Da bi zatvorila pregovore u poglavlju Socijalna politika i zapošljavanje, Hrvatska treba ispuniti dva mjerila. U prvom se mjerilu traže manje izmjene Zakona o radu i nešto veće izmjene u Zakonu o zaštiti zdravlja i sigurnosti na radu. U okviru drugog mjerila Hrvatska će morati donijeti krovni antidiskriminicijski zakon i Zakon o ravnopravnosti spolova. Kod svih tih zakona, mora se dokazati i zadovoljavajuća razina provedbe. Ovo je posljednje poglavlje koje je otvoreno za slovenskog predsjedavanja europskom unijom, a ukupno četvrto. * '''Poglavlje 20.''' – '''Poduzetništvo i industrijska politika''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 25. srpnja 2008.)'' – Industrijska politika EU-a teži povećanju [[konkurencija|konkurentnosti]] u industrijskom sektoru i stope zaposlenosti. Sastoji se uglavnom od političkih načela i komunikacija na horizontalnoj i sektorskoj razini. Bitan element je i državna potpora, te usklađenost pravila pomoći s pravilima EU. * '''Poglavlje 21.''' – '''Trans-europske mreže''' ''(otvoreno 19. prosinca 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo je novo poglavlje koje nije postojalo u ranijem krugu proširenja , a odnosi se na suradnju unutar Europske unije na razvijanju energetskih i prometnih mreža. To je preduvjet za jačanje socijalne kohezije, ostvarivanja unutrašnjeg tržišta i homogenog razvitka. U zakonodavnom smislu, nema puno posla na usklađivanju ovog poglavlja, jer se europska pravna stečevina svodi na samo jednu uredbu u kojoj su dana osnovna pravila za financijsko sudjelovanje EU-a u razvitku transeuropskih mreža. Od Hrvatske se očekuje da se postupno uključi u programe infrastrukturnog razvitka EU. * '''Poglavlje 22.''' - '''Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 19. travnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 23.''' - '''Pravosuđe i temeljna ljudska prava''' ''(otvoreno 30. lipnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 24.''' - '''Pravda, sloboda i sigurnost''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 25.''' - '''Znanost i istraživanje''' ''(otvoreno 8. lipnja 2006.; zatvoreno 12. lipnja 2006.)'' – Ovo poglavlje, uz poglavlje Obrazovanje i kultura, spada u jedno od najlakših, jer u njima nema puno europske pravne stečevine koje treba preuzeti u nacionalno zakonodavstvo. Upravo zbog toga se poglavlje privremeno zatvori u pravilu na istom sastanku na kojem se i otvori. Jedino što Hrvatska treba učiniti jest osigurati preduvjete za sudjelovanje u okvirnim programima EU-a za znanost i istraživanje. * '''Poglavlje 26.''' – '''Obrazovanje i kultura''' ''(otvoreno 7. prosinca 2006.; zatvoreno 11. prosinca 2006.)'' – Ovo poglavlje otvoreno je i zatvoreno na istoj Međuvladinoj konferenciji za vrijeme finskog predsjedanja Europskom unijom. Smatra se jednim od lakših poglavlja zbog postojanja malog broje europske pravne stečevine koju nacionalno gospodarstvo treba usvojiti. Obrazovanje i kultura u nadležnosti su nacionalnih država. Europska unija nema zajedničku obrazovnu politiku, a njezina se uloga svodi na to da stvori sustav suradnje između država članica. Prema načelu supsidijarnosti , svaka zemlja članica zadržava punu odgovornost za sadržaj i kvalitetu svog obrazovnog sustava. U pravnoj stečevini EU-a postoji direktiva o obrazovanju djece radnika migranata iz članica EU-a, koju je Hrvatska već inkorporirala u svoje zakonodavstvo do stupanja u članstvo. Zatvaranjem ovog poglavlja, Hrvatska je razdvojila svoj process pristupanja EU od turskog, koja je do tada zatvorila samo jedno poglavlje. * '''Poglavlje 27.''' - '''Okoliš''' ''(otvoreno 19. veljače 2010., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 28.''' – '''Zaštita potrošača i zdravlja''' ''(otvoreno 12. listopada 2007., zatvoreno 27. studenog 2009.)'' – Prilikom otvaranja ovog poglavlja, Hrvatska je dobila četiri mjerila koje mora ispuniti da bi zatvorila ovo poglavlje. Jedan dio je već u vrijeme otvaranja bio ispunjen, a preostala mjerila odnose se na usklađivanje s pravnom stečevinom u području kontrole duhana, a posebno se to odnosi na veličinu natpisa o štetnosti [[Cigarete|cigareta]] na kutijama, koje će morati zauzimati 30% površine kutije. Hrvatska u ovom poglavlju u potpunosti prihvaća europsku pravnu stečevinu i ne traži nikakova prijelazna razdoblja. * '''Poglavlje 29.''' – '''Carinska unija''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – za ovo poglavlje pregovaračko stajalište dostavljeno je u listopadu 2006. godine i u tom poglavlju zakonodavstvo RH u velikoj je mjeri usklađeno s pravnom stečevinom EU, a Republika Hrvatska nastavila je daljnim usklađivanjem i jačanjem administrativne sposobnosti u ovom području. [[Carina|Carinske]] poslove obavljaju države članice koje imaju vanjske granice Europske unije i u trenutku ulaska Hrvatske u EU, taj će dio posla Hrvatska preuzeti od [[Slovenija|Slovenije]] i [[Mađarska|Mađarske]]. * '''Poglavlje 30.''' – '''Vanjski odnosi''' ''(otvoreno 12. listopada 2007., zatvoreno 30. listopada 2008.)'' – Prilikom otvaranja ovog poglavlja uvedeno je jedno mjerilo u kojem se traži donošenje akcijskog plana za usklađivanje preostalog gospodarstva. Riječ je o usklađivanju bilateralnih trgovinskih ugovora s europskom pravnom stečevinom. Hrvatska u ovom poglavlju u potpunosti prihvaća europsku pravnu stečevinu i ne traži prijelazno razdoblje. * '''Poglavlje 31.''' - '''Vanjska, sigurnosna i obrambena politika''' ''(otvoreno 30. lipnja 2010., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 32.''' – '''Financijski nadzor''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 27. srpnja 2010.)'' – Ovo poglavlje obuhvaća područja unutarnje revizije u tijelima državne uprave, vanjsku reviziju, zaštitu financijskih interesa EU-a i zaštitu od krivotvorenja EU-a. Cilj je osigurati pravilno korištenje novca poreznih obveznika. O ovom poglavlju Hrvatska je napravila najveći posao u području unutarnje revizije. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 33.''' – '''Financijske i proračunske odredbe''' ''(otvoreno 19. prosinca 2007.)'' – Ovo poglavlje pokriva uplatu države članice u zajednički europski proračun. U njemu nema direktiva koje je potrebno unositi u nacionalno zakonodavstvo i sastoji se samo od uredbi koje se izravno primjenjuju u svim državama članicama. Do stupanja u članstvo Hrvatska je dužna obaviti sve administrativne i tehničke pripreme za transfer sredstava koja pripadaju Uniji. Ovo se poglavlje u pravilu zatvara posljednje, neposredno prije potpisivanja pristupnog sporazuma. * '''Poglavlje 34.''' - '''Institucije''' ''(otvoreno 5. studenog 2010., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' - Ovo je tehničko poglavlje. * '''Poglavlje 35.''' - '''Ostala pitanja''' ==== Tijek pregovora ==== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- !Pravna tijekovina Europske unije!!Procjena [[Europska komisija|EK]] na početku pregovora!!Trenutno stanje poglavlja prema [[Europska komisija|EK]]!!Početak Screeninga!!Završetak Screeninga!!Poglavlje blokirano!!Poglavlje odblokirano!!Poglavlje otvoreno!!Poglavlje zatvoreno |- | style="text-align:left;" | 1. Sloboda kretanja roba ||bgcolor=#ff8040| Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore ||style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 16.1.2006. || 24.2.2006. ||- ||- || 25.7.2008. || 19.4.2010. |- | style="text-align:left;" | 2. Sloboda kretanja radnika ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 19.7.2006. || 11.9.2006. ||- ||- || 17.6.2008. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 3. Pravo poslovnog nastana i sloboda pružanja usluga ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 21.11.2005. || 20.12.2005.|| -|| -|| 26.6.2007. || 21.12.2009. |- | style="text-align:left;" | 4. Sloboda kretanja kapitala ||style="background-color:#ffff55;"| Potrebno uložiti određeni napor|| style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 25.11.2005. || 22.12.2005. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 5.11.2010 |- | style="text-align:left;" | 5. Javne nabave ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 7.11.2005. || 28.11.2005.|| -|| -|| 19.12.2008. || 30.6.2010. |- | style="text-align:left;" | 6. Pravo trgovačkih društava ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor|| style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 21.6.2006. || 20.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 26.6.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 7. Pravo intelektualnog vlasništva ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.2.2006. || 3.3.2006. || -|| -|| 29.3.2007. || 19.12.2008. |- | style="text-align:left;" | 8. Tržišno natjecanje ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.11.2005. || 2.12.2005. ||- || -|| 30.6.2010. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 9. Financijske usluge ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 29.3.2006. || 3.5.2006. ||- ||- || 26.6.2007. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 10. Informacijsko društvo i mediji ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće|| style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"|Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom|| 12.6.2006. || 14.7.2006. ||- ||- || 26.7.2007. || 19.12.2008. |- | style="text-align:left;" | 11. Poljoprivreda i ruralni razvitak ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 5.12.2005. || 26.1.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 19.4.2011. |- | style="text-align:left;" | 12. Sigurnost hrane, veterinarstvo i fitosanitarni nadzor ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 9.3.2006. || 28.4.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 27.7.2010. |- | style="text-align:left;" | 13. Ribarstvo ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 24.2.2006. || 31.3.2006. || 12.2008. || 2.2010. || 19.2.2010. || 6.6.2011. |- | style="text-align:left;" | 14. Prometna politika ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 26.6.2006. || 28.9.2006. || -|| -|| 21.4.2008. || 5.11.2010. |- | style="text-align:left;" | 15. Energetika ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 15.5.2006. || 16.6.2006. || -||- || 21.4.2008. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 16. Porezi ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.6.2006. || 12.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 30.6.2010. |- | style="text-align:left;" | 17. Ekonomska i monetarna unija ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 16.2.2006 || 23.3.2006||- ||- || 21.12.2006 || 19.12.2008 |- | style="text-align:left;" | 18. Statistika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 19.6.2006. || 18.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 26.6.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 19. Socijalna politika i zapošljavanje ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.2.2006. || 22.3.2006. || -|| -|| 17.6.2008. || 21.12.2009. |- | style="text-align:left;" | 20. Poduzetništvo i industrijska politika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 27.3.2006. || 5.5.2006.|| -|| -|| 21.12.2006. || 25.7.2008. |- | style="text-align:left;" | 21. Trans-europske mreže ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 30.6.2006. || 29.9.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 19.12.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 22. Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 11.9.2006. || 10.10.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 19.4.2011. |- | style="text-align:left;" | 23. Pravosuđe i temeljna ljudska prava ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.9.2006. || 13.10.2006. || -|| -|| 30.6.2010. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 24. Pravda, sloboda i sigurnost ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 23.1.2006. || 15.2.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 25. Znanost i istraživanje ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 20.10.2005. || 14.11.2005. || -|| -|| 12.6.2006. || 12.6.2006. |- | style="text-align:left;" | 26. Obrazovanje i kultura ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 26.10.2005. || 16.11.2005. || -|| -|| 11.12.2006. || 11.12.2006. |- | style="text-align:left;" | 27. Okoliš ||style="background-color:#ff33ff;"| Potrebno uložiti velike napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 3.4.2006. || 2.6.2006. || 12.2008. || 2.2010. || 19.2.2010. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 28. Zaštita potrošača i zdravlja ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.6.2006. || 11.7.2006. || -||- || 12.10.2007. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 29. Carinska unija ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 31.1.2006. || 14.3.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 21.12.2006. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 30. Vanjski odnosi ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 10.7.2006. || 13.9.2006. || -|| -|| 12.10.2007. || 30.10.2008. |- | style="text-align:left;" | 31. Vanjska, sigurnosna i obrambena politika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 14.9.2006. || 6.10.2006. || 12.2008. || 4.2010. || 30.6.2010. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 32. Financijski nadzor ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 18.5.2006. || 30.6.2006. || -|| -|| 26.6.2007. || 27.7.2010. |- | style="text-align:left;" | 33. Financijske i proračunske odredbe ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.9.2006. || 4.10.2006. || -|| -|| 19.12.2007. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 34. Institucije || Ništa nije potrebno za usvajanje || - || - || - || -|| -|| - || 5.11.2010. |- | style="text-align:left;" | 35. Ostala pitanja || Ništa nije potrebno za usvajanje || - || - || - || -|| -|| - || 30.06.2011. |- | Trenutna situacija || || || || || || || 33 od 33<ref name="excluded">Ne računajući poglavje 34 (Institucije) i 35 (Ostala pitanja), s obzirom da se o njima ne vode pregovori</ref> || 33 od 33<ref name="Treba biti zatvoreno" >Ne računajući poglavlja 34 (Institucije) i 35 (Ostala pitanja). Iako ta poglavlja ne treba otvarati, ona se moraju zatvoriti prije završetka pregovora.</ref> |} '''''Izvor informacija:''''' [http://www.delhrv.ec.europa.eu/hr/static/view/id/157] == Izvještaji o napretku == === Prvi izvještaj o napretku === Početkom studenog 2005. godine, [[Europska komisija]] je objavila prvo izvješće o napretku Hrvatske o ispunjavanju uvjeta za članstvo. Ovaj izvještaj obuhvaća razdoblje od travnja 2004. do rujna 2005. godine, a u njemu je ocijenjeno da nema velikih teškoća u ispunjavanju političkih kriterija, te da je Hrvatska zemlja s djelotovornim tržišnim gospodarstvom koja će se, ako nastavi s reformama, uspješno nositi s europskom konkurencijom. Pozitivni pomaci utvrđeni su u položaju nacionalnih manjina, sudstva i regionalne suradnje. Naglašeno je i da treba više raditi na suzbijanju korupcije, iako postoje napredak u tom području. U pogledu ispunjavanja obveza za članstvo, napredak se ocijenjuje u 33 poglavlja. Od tih poglavlja Hrvatska je napredovala u poglavljima: Sloboda kretanja robe, Javne nabave, Informacijsko društvo, Obrazovanje i kultura, Vanjska, sigurnosna i obrambena politika. Područja u kojima je potrebno uložiti dodatne napore podijeljena su u tri skupine: * '''Potreban pojačan napor''' – obuhvaća poglavlja: Slobodno kretanje kapitala, Pravo trgovačkih društava, Informacijsko društvo i mediji, Ribarstvo, Promet, Energetika, Zaštita zdravlja i potrošača, Carinska unija i Financijska kontrola. * '''Potreban znatan i neprekidan napor''' – obuhvaća poglavlja: Slobodno kretanje roba, Javna nabava, Slobodno kretanje radnika, Pravo poslovnog nastana, Sloboda pružanja usluga, Financijske usluge, Politika tržišnog natjecanja, Poljoprivreda i ruralni razvoj, Sigurnost hrane, Porezi, Socijalna politika i zapošljavanje, Regionalna politika, Pravosuđe i temeljna prava, Pravda, sloboda i sigurnost * '''Potrebno uložiti vrlo velike napore''' – obuhvaća područje zaštite okoliša Spomenut je i slučaj genarala [[Ante Gotovina|Ante Gotovine]], koji još nije bio uhićen i predan međunarodnom sudu za ratne zločine na prostoru bivše Jugoslavije u Haagu i neizravno je dato do znanja da je puna suradnja s ovim sudom uvjet za daljim nastavkom pregovora. === Drugi izvještaj o napretku === Drugi izvještaj o napretku Hrvatske koji objavljuje Europska komisija, objavljen je [[8. studenog]] 2006. godine. Istaknuto je da Hrvatska napreduje u mnogim područjima, ali da je to napredovanje sporo. Posebno se to odnosi na povratak izbjeglica i prava nacionalnih manjina. Ustanovljeno je da je Hrvatska zemlja s djelotvornim tržišnim gospodarstvom, niskom [[inflacija|inflacijom]] i stabilnim tečajem. Najviše je zamjereno Hrvatskoj sporost u suzbijanju korupcije, veliki vanjski dug, trgovački deficit, te spora strukturna reforma. Sveukupno je ocijenjeno da je Republika Hrvatska unaprijedila sposobnost preuzimanja obveza koje proizlaze iz članstva i da pojačane napore mora uložiti u poglavlja: Slobodno kretanje kapitala, Politika tržišnog natjecanja, Poljoprivreda, Pravda sloboda i sigurnost, Pravosuđe i Okoliš. === Treći izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2007/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2007_hrv.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226231135/http://www.mvpei.hr/ei/download/2007/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2007_hrv.pdf |date=2008-12-26 }} Treći izvještaj o napretku</ref> === Europska komisija je svoje treće izvješće o napretku Hrvatske objavila [[6. studenog]] 2007. godine u kojem je ocijenjeno da pregovori s Hrvatskom dobro napreduju i da dolaze u konačnu fazu. Kao i u prethodnom izvješću, od Hrvatske se traži pojačan napor u poboljšanju statusa manjinskih prava i povratka izbjeglica. Hrvatska je još jednom upozorena na vanjski deficit koji bi mogao utjecati na makroekonomsku stabilnost, koja je označena kao stabilna, uključujući i nisku inflaciju. I u ovom izvješću hrvatskog je gospodarstvo ocijenjeno kao funkcionalno tržišno, koje bi se moglo nositi s europskom konkurencijom, pod uvjetom da se provedu reforme koje će smanjiti strukturne slabosti. Hrvatska još uvijek ne bilježi znatan napredak u području javne uprave i u borbi protiv korupcije. === Četvrti izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2008/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2008-hrv_final.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226231204/http://www.mvpei.hr/ei/download/2008/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2008-hrv_final.doc |date=2008-12-26 }} Četvrti izvještaj o napretku</ref> === Četvrti izvještaj o napretku Hrvatske, Europska komisija je objavila [[5. studenog]] 2008., a obuhvaćeno je razdoblje od [[1. listopada]] 2007. do [[3. listopada]] 2008. godine. Ocijenjeno je da je ostvaren napredak u reformi državne uprave, ali da su pravni temelji za izgradnju moderne i stručne države još nepotpuni. Reforme u pravosuđu se nastavljaju, ali relativno sporim tempom. Ista situacija je i s korupcijom. Iako je ostvaren određeni napredak, korupcija je i dalje vrlo raširena, a administrativni kapaciteti državnih tijela za borbu protiv korupcije i dalje su nedostatni. Što se tiče ljudskih prava, ocijenjeno je da se u Hrvatskoj poštuje međunarodni zakon o ljudskim pravima, uz neke specifične nedostatke vezane uz dužinu trajanja postupaka i nedostatke pravosudnog sustava. Bilo je i prigovora na provedbu antidiskriminacijskog zakona, jer razina zaštite od diskriminacije i sudsko procesuiranje nije u skladu s normama EU. Ustanovljeno je da postoji napredak kada je riječ o provedbi Ustavnoga zakona o pravima nacionalnih manjina, ali glavni nedostatak i dalje je nedovoljna zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i policiji. U području regionalne suradnje i međunarodnih obveza ocijenjeno je da Hrvatska i dalje surađuje s Međunarodnim sudom u Haagu, ali da nisu dostavljeni svi spisi koji se od Hrvatske traže. Nije bilo velikih zamjerki za odnose Hrvatske s državama iz okruženja. I u ovom izvješću hrvatsko gospodarstvo je ocijenjeno kao funkcionalno tržišno s ukupnom trgovinom roba i usluga većom od 100% [[BDP]]-a. === Peti izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2009/11/11/Izvijesce_EK_o_napretku_RH_2009.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524212545/http://www.mvpei.hr/ei/download/2009/11/11/Izvijesce_EK_o_napretku_RH_2009.doc |date=2010-05-24 }} Peti izvještaj o napretku</ref> === Peti izvještaj o napretku Hrvatske objavljen je [[14. listopada]] [[2009.]], a obuhvaća razdoblje od početka listopada 2008. do sredine rujna 2009. godine. Između ostalog, ocijenjeno je provedba Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju bila neujednačena. Hrvatska nije u pojedinim poglavljima napredovala u skladu s planovima, što se prvenstveno odnosi na poglavlja ''Pravosuđe i temeljna ljudska prava'', ''Tržišno natjecanje'' i ''Prometna politika''. Ukazano je i na sporost reforme državne uprave i reformi u pravosuđu, iako su primjetni pomaci. Najveći problemi Hrvatske su i dalje korupcija, koja je i dalje raširena, a instrumenti za njezino suzbijanje ne provode se s dovoljno odlučnosti, osobito kad je riječ o korupciji u politici. Usmjerava se pozornost i na nedovoljno kažnjavanje ratnih zločina, kao i na mnogobrojne probleme manjinskih zajednica, posebice Srba i Roma. Što se tiče susjedskih odnosa, najbolje su ocijenjeni odnosi s [[Italija|Italijom]] i [[Mađarska|Mađarskom]]. Odnosi s [[BiH]] su stabilni, ali opterećeni raznim trgovačkim odnosima. Najveći napredak ostvaren je u odnosima s [[Crna Gora|Crno Gorom]], a napredak u odnosima sa [[Srbija|Srbijom]] pogoršan je oštrim retorikama vezane za slučajeve pred Međunarodnim sudom pravde u Den Haagu. Najlošije su ocijenjeni odnosi sa [[Slovenija|Slovenijom]], na što je najviše utjecalo neriješeno granično pitanje. == Prepreke i problemi == Hrvatska se, prema Mišljenju Europske komisije (''Avis''), ocjenjuje kao funkcionalna [[demokracija]] sa stabilnim institucijama koje garantiraju [[vladavina prava|vladavinu prava]]. Ne postoje veći problemi vezani uz poštivanje osnovnih prava. Također ocjenjuje se zemljom s djelotvornom tržišnom ekonomijom, koja bi trebala biti u stanju nositi se sa pritiscima konkurencije i tržišnih snaga unutar Unije. S druge strane, prigovori su da administrativni kapacitet nije ujednačen i da je potrebno poboljšati provedbu [[zakonodavstvo|zakonodavstva]]. U vezi s tim, potrebno je nastaviti s usklađivanjem zakonodavstva i u isto vrijeme jačati administrativne i pravosudne strukture potrebne za učinkovitu primjenu i provedbu pravne stečevine Zajednice. === Državna uprava === Glavne kritike [[Državna uprava u Hrvatskoj|državnoj upravi]] su njezina glomaznost i tromost. Reforma državne uprave teče sporo. Postojeći pravni administrativni sustav u Hrvatskoj složen je i kompliciran, te ga treba pojednostavniti. Veliki diskrecijski raspon dovodi do neučinkovitosti i pravne nesigurnosti te pogoduje [[korupcija|korupciji]]. Upravni sud ne može izvršiti trenutačni opseg posla na revidiranju upravnih odluka. Također jedna od kritika nerazvijenost [[Lokalna i područna (regionalna) samouprava u Hrvatskoj|lokalne i područne samouprave]], te slaba decentralizacija. === Stanje u pravosuđu === Glavni problemi [[Sudbena vlast u Hrvatskoj|hrvatskog pravosudnog sustava]] su raširena neučinkovitost pravosudnog sustava i puno vremena potrebnog za donošenje i provođenje presuda, kao i slabosti glede odabira i obuke sudaca. Povrh toga, pred sudove se izlazi s previše slučajeva koji bi se u načelu mogli riješiti i drugim sredstvima. Svi ti čimbenici zajedno pridonose vrlo velikom gomilanju neriješenih predmeta. Dodatni je problem taj što sudovi i dijelovi državne uprave ne poštuju uvijek ili ne izvršavaju pravodobno odluke viših sudova. Osim toga, postoje određeni problemi u uspostavi neovisnog sudstva. Ti problemi uzrok su što prava građana još nisu u potpunosti sudski zaštićena u skladu s [[Ustav Republike Hrvatske|ustavnim odredbama]]. Strukturalna reforma hrvatskog pravosudnog sustava započela je [[Vlada Republike Hrvatske|Vladinim]] usvajanjem dokumenta "Reforma pravosudnog sustava" [[2002]]. i Operativnog plana usvojenog u srpnju [[2003]]. U svom Izvješću o napretku za [[2006]]. godinu, Europska komisija konstatira da je reforma tek u početnoj fazi, a pravosudni sustav i dalje trpi ozbiljne nedostatke. Glavne su kritike da treba poduzeti puno više aktivnosti kako bi se smanjio još uvijek velik broj neriješenih predmeta, skratilo trajanje sudskih postupaka, poboljšalo vođenje predmeta, racionalizirala mreža sudova, uključujući i zatvaranje sudova, osiguralo pravilno provođenje sudskih presuda i izvršila reforma pravne pomoći. Kako bi se osigurala nepristranost, potrebno je poboljšati postupke imenovanja, obuke i stegovne postupke za sudske dužnosnike. Hrvatska još nema neovisan, nepristran, transparentan i učinkovit pravosudni sustav, čija će uspostava biti važan pokazatelj hrvatske spremnosti za eventualno članstvo i preduvjet za uspješnu provedbu pravne stečevine. === Korupcija === Korupcija predstavlja ozbiljan problem. Mnoge optužbe za korupciju ostaju neistražene, a slučajevi korupcije obično prolaze nekažnjeno. Provedba antikorupcijskog programa nalazi se tek u početnoj fazi. Potrebna je potpuna provedba programa i snažna politička volja za jačanjem aktivnosti, posebno kada je riječ o korupciji na visokoj razini. U svom Izvješću o napretku za 2006. godinu Europske komisije stoji da je potrebno jačanje aktivnosti na proaktivnom sprječavanju, otkrivanju i djelotvornom gonjenju korupcije. Potrebno je podići svijest o korupciji kao o ozbiljnom [[kazneno djelo|kaznenom djelu]], dok [[USKOK]] i ostala tijela uključena u antikorupcijski program trebaju dodatno ojačati i poboljšati međusobnu koordinaciju. === Suradnja sa sudom u Haagu === Jedna od glavnih prepreka za otvaranje pregovora, a time i ulazak u punopravno članstvo Europske unije bila je suradnja s Međunarodnim kaznenim sudom za bivšu Jugoslaviju (Haaški sud). Hrvatskoj se nametnula krivnja za [[Domovinski rat]] s kraja [[20. stoljeće|20. stoljeća]] i izjednačavalo ju se s agresorom, što je politički vrh, kao i sam narod teško prihvaćao. Da bi se Hrvatska pridružila europskoj obitelji, morala je predati ratnu dokumentaciju, spise s oznakom “vojna tajna” i izručiti cjelokupan zapovjedni lanac koji je sudjelovao u ratnim operacijama. Dugo se Hrvatskoj spočitavala nesuradnja s Haaškim sudom, uzrokovana ponajviše neizručivanjem generala Ante Gotovine. Nakon njegovog izručivanja, Hrvatskoj je upaljeno zeleno svjetlo i [[3. listopada]] 2005. godine ustanovljeno je da Hrvatska u potpunosti surađuje s Haškim sudom. Slijedom toga, istoga dana i službeno su otvoreni pregovori s Hrvatskom o punopravnom članstvu, ali ovo pitanje će praktički do kraja povlačiti [[Velika Britanija]] i [[Nizozemska]] blokirajući tako završetak pregovora sve do [[SAD|američkog]] političkog pritiska na [[London]] zbog tamošnjih nerealnih stajališta <ref>[http://www.guardian.co.uk/world/us-embassy-cables-documents/237167 US and UK clash over Croatia's EU membership bid]</ref> što rezultira uspješnim završetkom pregovora Hrvatske s Europskom unijom === Prava nacionalnih manjina === Jedna od kritika je spora provedba [[Ustavni zakon o pravima nacionalnih manjina|Ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina]]. Najveći problemi su premala zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i [[Hrvatska policija|policiji]]. U svim donesenim Mišljenjima, jedna od kritika Hrvatskoj je spora provedba Ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina. Ratni sukobi, etnonacionalizam i tranzicijski problemi hrvatskog društva učinili su praktično problematičnom temu pozicioniranja nacionalnih manjina u hrvatskom društvu. Najveći problemi su premala zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i policiji. Postoje i stvarne prepreke za povratak srpskih izbjeglica, trajno neprijateljstvo u određenim područjima, izraženi nacionalistički sukobi u kojima su Srbi bili većinsko stanovništvo prije Domovinskog rata, kao i pitanja stambenog zbrinjavanja, koja se uglavnom odnose na bivše nositelje stanarskog prava koji ne mogu još uvijek ostvariti povrat svoje, prije rata, stečene imovine. Pozitivan pomak se primjećuje u položaju romske nacionalne manjine u Hrvatskoj iako se Romska populacija susreće se s brojnim problemima u Hrvatskoj. Dva najveća, ujedno i međusobno povezana, su problem državljanstva i problem zapošljavanja. Oni Romi koji bi mogli raditi, ukoliko nemaju državljanstvo ne mogu se zaposliti, a njihova djeca ne mogu pohađati školu, nemaju pravo na socijalnu skrb i zaštitu. Polako se popravlja položaj [[Romi|romske manjine]]. === Odnosi sa Slovenijom === {{glavni|Hrvatsko-slovenski odnosi}} [[Datoteka:Bay-of-Piran maritime-boundary-dispute-hr.svg|mini|desno|250px|Prijedlog rješenja podjele Piranskog zaljeva i sporna granica na moru prema sporazumu Račan-Drnovšek iz 2001.]] Jedan od problema koji je trebao biti sporedan u procesu pregovora pokazao se kao jedna velika kočnica na hrvatskom putu. Problemi sa susjednom Slovenijom u vezi razgraničenja na kopnu i moru jačali su vremenom kako su tekli preogovori. Ključan problem za Sloveniju je bila granica Hrvatske u [[Savudrijska vala|Savudrijskoj vali]] ''([[slovenski jezik|sl.]] Piranski zaliv)'' za koji je Slovenija smatrala da joj, po načelu pravičnosti, pripada u cijelosti. Iz tog problema proizašao je i drugi, na koji je još više stavljan naglasak kad je Slovenija preuzela predsjedanje Europskom unijom u siječnju 2008., a to je pitanje [[Zaštićeni ekološko-ribolovni pojas|ZERP-a]]. Prema slovenskom mišljenju Hrvatska nije mogla proglasiti taj pojas dok se ne riješi granično pitanje na moru, dok je Hrvatska ne obazirući se na savjete Europske unije taj pojas ipak aktivirala [[1. siječnja]] 2008. susjedna Italija, koje se također taj pojas ticao, pružila je podršku Sloveniji iako sama nije upućivala nikakve prijetnje u vidu blokade ulaska u Europsku uniju poput Slovenije. Stav Europske unije je bio jasan, bezrezervna potpora Sloveniji kao članici Unije, ali je ipak upućen nalog Ljubljani da se to pitanje riješi u vidu dobrosusjedskih odnosa, a ne da se stvara problem između Hrvatske i Europske unije, kako je to Slovenija htjela prikazati. Odnosi sa Slovenijom, koji do raspada bivše Jugoslavije nisu nikada bili loši, bivali su sve gori kako su se bližili parlamentarni izbori, kako u jednoj, tako i u drugoj zemlji. Nacionalističke stranke u Sloveniji potpirivale su netrepeljivost prema Hrvatima sve glasnijim isticanjem problema sa Hrvatskom, preuveličavajući ih, čak i stvaranjem novih. Jedan od takvih bila je i najava raspisivanja referenduma na kojem će se građani te zemlje moći odlučiti žele li Hrvatsku u Europskoj uniji ili ne. Iako te stranke nemaju za potporu nadpolovičnu većinu glasačkog tijela, takvi potezi iz Slovenije uvelike narušavaju već poljuljane odnose. Svi ti problemi rezultirali su time da je na dan [[19. prosinca]] [[2008.]] Slovenija blokirala otvaranje osam i privremeno zatvaranje tri poglavlja, što je značajno odgodilo predviđeni ulazak Hrvatske u EU, i dodatno narušilo sve gore međusobne odnose. Ministar vanjskih poslova [[Samuel Žbogar]] slovenskoj je javnosti [[19. prosinca]] otkrio dokumente iz sedam poglavlja o kojima Hrvatska pregovara sa Europskom unijom, a koji su glavni razlog slovenske blokade hrvatskih pregovora. Radi se o dokumentima u pogljavu Poljoprivreda, Sigurnost hrane, veterinarstvo i fitosanitarna politika, Oporezivanje, Mrežne infrastrukture, Regionalne politike i strukturnih instumenata, Prava, slobode i sigurnosti te Okoliša. * U poglavlju Poljopriveda izričito su, kao hrvatska, navedena sporna naselja na lijevoj obali [[Dragonja|Dragonje]] ([[Škrile]], [[Bužin]], [[Škudelini]] i [[Veli Mlin]]). * U Sigurnoj prehrani, sporno je hrvatsko pozivanje na pomorski zakonik, koji spominje epikontinentalni pojas u [[Jadransko more|Jadranskom moru]]. * U poglavlju o Oporezivanju izričito je naveden granični prijelaz Plovanija, odnosno privremena granična točka kraj [[Sečovlje|Sečovlja]], za koju je 1994. tadašnji premijer [[Nikica Valentić]] izričito i pisano potvrdio da ne prejudicira granicu. * U Infrastrukturi, priložene su karte sa ucrtanom morskom granicom. * U Regionalnoj politici, sporan je interventi plan u slučaju onečišćenja mora, koji spominje ZERP, a priložena je i karta sa ucrtanom granicom. * U poglavlju Prava priloženi su dokumenti koji navode granične prijelaze, naveden je prijelaz Plovanija, te navedene katastarske parcele iz katastra koji je nastao nakon 25. lipnja 1991. godine. * U poglavlju Okoliš, spominje se ZERP te je priložena karta sa ucrtanom morskom granicom. == Struktura za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske == [[Vlada Republike Hrvatske]] je 7. travnja 2005. godine donijela Odluku o uspostavljanju struktura za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. Tom Odlukom predviđena su tijela za vođenje pregovora i sklapanje Ugovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. To su sljedeća tijela: * '''Državno izaslanstvo''' Republike Hrvatske za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. Dražvno izaslanstvo čine: ** voditelj Državnog izaslanstva (po funkciji to je [[ministar vanjskih poslova|ministar vanjskih poslova i europskih integracija]]) - [[Gordan Jandroković]] ** zamjenik voditelja Državnog izaslanstva i glavni pregovarač - [[Vladimir Drobnjak]] ** zamjenici glavnog pregovarača - [[Ivana Maletić]] i [[Boris Vujčić]] ** šef Misije Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama - [[Branko Baričević]] ** tajnica Pregovaračke skupine - [[Dubravka Vlašić-Pleše]] * '''Koordinacija za pregovore''' je privremeno međuresorno radno tijelo Vlade Republike Hrvatske koje raspravlja o svim pitanjima u vezi pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. * '''Pregovaračka skupina'''<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=414&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102458/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=414&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Pregovaračka skupina</ref> za vođenje pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji - čine je: ** Glavni pregovarač; ** Zamjenici glavnog pregovarača; ** Članovi Pregovaračke skupine zaduženi za pojedina poglavlja pregovora – pravne stečevine Europske unije; ** Šef Misije Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama; ** Tajnik Pregovaračke skupine. :Članovi Pregovaračke skupine pružaju stručnu potporu glavnom pregovaraču u pregovorima, sudjeluju u pregovorima po nalogu glavnog pregovarača, koordiniraju rad radnih skupina za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije, surađuju s europskim koordinatorima tijela državne uprave, odgovorni su za izradu prijedloga pregovaračkih stajališta te odgovarajućih izvješća. * '''Radne skupine za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije''' - sudjeluju u analitičkom pregledu i ocjeni usklađenosti zakonodavstva (screening), te u izradi nacrta prijedloga pregovaračkih stajališta, uz potporu tijela državne uprave ili drugih tijela određenih nositeljima pojedinog poglavlja pravne stečevine Europske unije i europskog koordinatora tog tijela.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=415&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102922/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=415&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Radne skupine za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora</ref> * '''Ured glavnog pregovarača''' - ured pruža stručnu, tehničku i administrativnu pomoć glavnom pregovaraču. Zbog specifičnosti posla i sukladno djelovanju glavnog pregovarača, djeluje pri Vladi Republike Hrvatske i pri Misiji Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama. Njegovim radom upravlja voditelj Ureda.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=416&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102926/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=416&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Ured glavnog pregovarača</ref> * '''Tajništvo Pregovaračke skupine''' - pruža stručnu, tehničku i administrativnu pomoć Državnom izaslanstvu, Pregovaračkoj skupini i radnim skupinama za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije. Tajništvo koordinira zadaće i poslove koji proizlaze iz pregovora, priprema analitički pregled i ocjenu usklađenosti zakonodavstva (screening) i izrađuje izvješća o njegovom tijeku, kao i tijeku pregovora te obavlja i sve druge tehničke i administrativne poslove vezane uz pregovore.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=417&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102931/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=417&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Tajništvo pregovaračke skupine</ref> '''Nacionalni odbor''' je posebno je radno tijelo [[Hrvatski sabor|Hrvatskoga sabora]] koje nadgleda i ocjenjuje tijek pregovora, te daje mišljenje i smjernice u ime Hrvatskoga sabora. Odbor se sastoji od zastupnika Hrvatskoga sabora, predstavnika Ureda Predsjednika Republike Hrvatske, akademske zajednice, udruga poslodavaca i sindikata. Na čelu Nacionalnog odbora nalazi se [[Vesna Pusić]] <ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=418&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081231022307/http://www.eu-pregovori.hr/default.asp?ru=418&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2008-12-31 }} Nacionalni odbor za praćenje pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji</ref>. == Javno mnijenje u Hrvatskoj == Prema tvrdnjama Vladinih ustanova, istraživanja javnog mnijenja o stavu građana spram Europske unije 2000. godine, '''opće mišljenje''' građana o Europskoj uniji bilo je ''uglavnom pozitivno'' (preko 55%), dok je 77% građana bilo '''za uključivanje u EU''', dok je protiv bilo 8% građana, dok je 15% bilo neodlučno (izvor: [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&gl=200107270000005&sid=&jezik=1 MVPEI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808151448/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&gl=200107270000005&sid=&jezik=1 |date=2007-08-08 }}). {| class="wikitable" style="text-align:center" |- valign="top" ! width="160px" | Istraživanje sproveo ! Datum sprovođenja i objave ! Broj ispitanih ! Za ! Protiv ! Neodlučnih |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/171660/cak-61-posto-gradana-podrzava-ulazak-u-EU.html Ipsos Puls za MVEP] | align=left| 20. siječnja 2011. | 840 | style="background:#9ACD32"|'''61%''' | 28% | 11% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/referendum-prolazi-60-za-ulazak-u-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 19. siječnja 2011. | 960 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 31% | 9% |- | align=left|[http://www.rtl.hr/vijesti/novosti/opala-potpora-hrvata-ulasku-u-eu/ Ipsos Puls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123110257/http://www.rtl.hr/vijesti/novosti/opala-potpora-hrvata-ulasku-u-eu/ |date=2012-01-23 }} | align=left| 18. siječnja 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 33% | 11% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-o-referendumu-stabilna-vecina-od-55-posto--za-ulazak-hrvatske-u-eu/592300.aspx CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. siječnja 2012. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''55,1%''' | 33,3% | 11,6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/saznajte-tko-ce-glasovati-za-na-referendumu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 27. prosinca 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 33% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/izbori-2011-crobarometar-kampanja-nikome-nije-donijela-nista.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228204250/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/izbori-2011-crobarometar-kampanja-nikome-nije-donijela-nista.html |date=2011-12-28 }} | align=left| 25. studenog 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''61%''' | 32% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/gotovo-20-posto-prednosti-kukuriku-koalicije.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228023750/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/gotovo-20-posto-prednosti-kukuriku-koalicije.html |date=2011-12-28 }} | align=left| 25. listopada 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''57%''' | 36% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/kukuriku-koalicija-u-znacajnoj-prednosti-pred-hdz-om.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230232111/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/kukuriku-koalicija-u-znacajnoj-prednosti-pred-hdz-om.html |date=2011-12-30 }} | align=left| 26. rujna 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''58%''' | 31% | 11% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/147995/Porasla-potpora-hrvatskih-gradana-ulasku-u-EU.html CRO Demoskop] | align=left| 12. rujna 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''56,1%''' | 33,8% | 10,1% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/hsp-njusi-prevaru-na-referendumu-hrvati-katolici-nikada-nisu-izabrali-vjernika-za-predsjednika/594619.aspx] | align=left| siječnja 2012. | 2800² | 28,9% | style="background:#f66"| '''61,5%''' | 9,5% |- | align=left|[http://www.hrsvijet.net/index.php?option=com_content&view=article&id=19486:anketa-o-ulasku-u-eu-protiv-572-za-428&catid=1:politika&Itemid=9 Business Knowledge Corporation]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.slobodnadalmacija.hr/Hrvatska/tabid/66/articleType/ArticleView/articleId/161761/Default.aspx]³ | align=left| 8. – 15. siječnja 2012. | 1942 | 42,8% | style="background:#f66"| '''57,2%''' | |- | align=left|[http://dalje.com/hr-hrvatska/hsp--cak-68-posto-slavonaca-protivi-se-ulasku-hrvatske-u-eu/397700]{{Dead link|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | align=left| studenoga 2011. | 2800⁴ | | style="background:#f66"| '''68%''' | |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/ulazak-u-europsku-uniju-podupire-56-posto-gradjana/571419.aspx CRO Demoskop Promocije Plus] | align=left| 1. i 2. rujna 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''56,1%''' | 33,8% | 10,1% |- | align=left|[http://www.delhrv.ec.europa.eu/?lang=hr&content=3536 Ipsos Puls za Delegaciju Europske unije u RH] | align=left| 8. do 26. srpnja 2011., 6. rujna 2011. | 1010 | style="background:#9ACD32"|'''57%''' | 37% | 6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/istrazivanje-vraca-se-pesimizam-manje-povjerenja-u-premijerku-i-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. kolovoza 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 35% | 9% |- | align=left|[http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=1&gl=201107280000002&sid=&jezik=1 Ipsos Puls za MVPEI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004220542/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=1&gl=201107280000002&sid=&jezik=1 |date=2011-10-04 }} | align=left| 26. srpnja 2011. | 943 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 33% | 6% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/137065/Raste-podrska-ulasku-u-EU-smanjuje-se-broj-euroskeptika.html CRO Demoskop] | align=left| 1. i 2. srpnja 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''62,2%''' | 30,5% | 7,3% |- | align=left|[http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2011&mm=06&dd=28&nav_id=75156 Hendal za HRT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105064052/http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2011&mm=06&dd=28&nav_id=75156 |date=2012-11-05 }} | align=left| 28. lipnja 2011. | nepoznato | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 34,2% | 9,8% |- | align=left|[http://www.kriz-zivota.com/zoom/6347/veina_ispitanika_protiv_ulaska_u_eu/ Križ života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603061826/http://www.kriz-zivota.com/zoom/6347/veina_ispitanika_protiv_ulaska_u_eu/ |date=2011-06-03 }} [http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715185746/http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/ |date=2011-07-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715185746/http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/ |date=2011-07-15 }}<!-- pa ovo ti je izvor Ako ćemo tako sumnjičaviti (šta želiš? izvorne ispunjene obrasce?), onda bih mogao na svaki redak unijeti kako "nedostaje izvor" --> | align=left| 29. svibnja 2011. | 924 | 45,24% | style="background:#f66"|'''51,19%''' | - |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-istrazivanje-dnevnika-nove-tv-smanjenje-pesimizma-gradzana.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. svibnja 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 39% | 5% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb75/eb75_publ_en.pdf Eurobarometar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123233927/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb75/eb75_publ_en.pdf |date=2012-01-23 }} Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Spring 2011, str. 34. | align=left| svibanj 2011. | (u 33 države i teritorija) | 30% | '''34%''' | 32%¹ |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/istrazivanje-nakon-presude-gotovini--samo-23--hrvata-za-ulazak-u-eu/939458/ Mediana Fides za Jutarnji list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105041202/http://www.jutarnji.hr/istrazivanje-nakon-presude-gotovini--samo-23--hrvata-za-ulazak-u-eu/939458/ |date=2012-11-05 }} | align=left| 15. i 16. travnja 2011. | 700 | 23% | '''49,8%''' | 26,4% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/nakon-presude-generalima-dramaticno-pala-potpora-ulasku-u-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 16. travnja 2011. | 600 | 38% | style="background:#f66"|'''52%''' | 10% |- | colspan="11" align="center" | 15. travnja 2011. bivši general HV-a [[Ante Gotovina]] prvostupanjskom presudom nepravomoćno je osuđen na 24 godine zatvora od strane [[Međunarodni sud za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije|Međunarodnog suda za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije]] zbog navodnih ratnih zločina počinjenih za vrijeme vojne operacije [[Operacija Oluja|Oluja]].<ref>[http://www.jutarnji.hr/ante-gotovina-osuden-na-24-godine-zatvora--mladen-markac-na-18--ivan-cermak-osloboden/939157/ HAŠKA PRESUDA: Gotovina je izgledao mirno, a u njemu je ključalo. Čeljust mu se tresla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810115842/http://www.jutarnji.hr/ante-gotovina-osuden-na-24-godine-zatvora--mladen-markac-na-18--ivan-cermak-osloboden/939157 |date=2011-08-10 }}, [[Jutarnji list]]</ref> |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/anketa-ulazak-u-europsku-uniju--prema-nama-nisu-pravedni---ali-u-eu-ipak-zelimo-uci/933181/ Mediana Fides za Jutarnji list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523030351/http://www.jutarnji.hr/anketa-ulazak-u-europsku-uniju--prema-nama-nisu-pravedni---ali-u-eu-ipak-zelimo-uci/933181/ |date=2011-05-23 }} | align=left| 21. ožujka 2011. | nepoznato | style="background:#9ACD32"|'''56,3%''' | 37,3% | 6,4% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-dramatican-pad-i-hdz-a-i-sdp-a.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 12. ožujka 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''55%''' | 38% | 7% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/vecina-gradzana-izbore-zeli-odmah-josipovica-smatraju-neutralnim.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 12. ožujka 2011. | 600 | style="background:#9ACD32"|'''51%''' | 37% | 12% |- | align=left|[http://danas.net.hr/hrvatska/page/2011/03/05/0217006.html CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309112543/http://danas.net.hr/hrvatska/page/2011/03/05/0217006.html |date=2012-03-09 }} | align=left| 4. ožujka 2011. | 1300 | '''48,9%''' | 41% | 10,1% |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/cak-40-posto-biraca-protiv-ulaska-hrvatske-u-eu--predvode-ih-kerumov-hgs-i-hsp/923741/ CRO Demoskop] | align=left| 7. veljače 2011. | 1300 | '''49,4%''' | 40,3% | 10,2% |- | align=left| Studenti osječkog sveučilišta<ref>[https://web.archive.org/web/20110128024619/http://www.osijek031.com/osijek.php?topic_id=29973 Osijek031] Većina osječkih studenata protiv ulaska u EU [Vijesti Osječke] - Osijek 031, 24. siječnja 2011., pristupljeno 5. srpnja 2011. <br /> Vijesti Osječke televizije. Na 1:54-2:32..<br />[http://www.youtube.com/watch?v=qGGabcffxg8 Osječka televizija, Osijek - Vijesti] 24. siječnja 2011. <br />Ankete koje su rađene posljednjih godina među studentima osječkog sveučilišta.</ref><!-- ista stvar, pogledaj prilog, ako sumnjaš, zovi tu televizijsku kuću --> | align=left| 24. siječnja 2011. | nepoznato | nepoznato | style="background:#f66"|'''60%''' | nepoznato |- | align=left|[http://dnevnik.hr/sdp-pojedinacno-najjaca-stranka-kosor-pala-za-44-posto.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. prosinca 2010. | 1000 | '''47%''' | 40% | 12% |- | align=left|[http://danas.net.hr/hrvatska/page/2010/12/02/0306006.html CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206001032/http://danas.net.hr/hrvatska/page/2010/12/02/0306006.html |date=2010-12-06 }} | align=left| 30. studenog i 1. prosinca 2010. | 1300 | '''49,2%''' | 39,1% | 11,7% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/nikad-losije-80-posto-gradzana-smatra-da-vlada-vodi-zemlju-u-krivom-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. prosinca 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''53%''' | 35% | 12% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb74/eb74_publ_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2010, str. 35. | align=left| studeni 2010. | (u 32 države i teritorija) | 27% | 29% | '''41%'''¹ |- | align=left|[http://globus.jutarnji.hr/hrvatska/mladi-su-najveci-euroskeptici-a-slavonci-naglo-zavoljeli-eu Ipsos Puls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305091817/http://globus.jutarnji.hr/hrvatska/mladi-su-najveci-euroskeptici-a-slavonci-naglo-zavoljeli-eu |date=2012-03-05 }} | align=left| 1.-15. studenog 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''64%''' | 29% | 7% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/94833/Kosoricina-vlada-nepopularnija-od-Sanaderove.html CRO Demoskop] | align=left| 2. i 3. studenog 2010. | 1300 | '''49,6%''' | 39,8% | 10,6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-premijerka-nema-podrsku-za-niti-jedan-potez.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 29. listopada 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''50%''' | 35% | 15% |- | align=left|[http://dalje.com/hr-hrvatska/nikad-nepopularniji-no-sad--najniza-ocjena-vladi-rh-od-pocetka-mjerenja/324036 CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019193138/http://dalje.com/hr-hrvatska/nikad-nepopularniji-no-sad--najniza-ocjena-vladi-rh-od-pocetka-mjerenja/324036 |date=2012-10-19 }} | align=left| 4. i 5. listopada 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,5%''' | 39,4% | 10,1% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/istrazivanje-sve-vise-gradzana-misli-da-zemlja-ide-u-losem-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 28. srpnja 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''55%''' | 42% | 7% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb74/eb74_publ_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2010, str. 35.<!-- ovdje potanko navode rezultate iz izvješća br. 73, u kojem su brojke raštrkane-->[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb73/eb73_vol1_en.pdf] | align=left| svibanj 2010. | (u 32 države i teritorija) | 26% | 31% | '''38%'''¹ |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-biraci-sve-neodlucniji-josipovicu-raste-podrska-kosoricu-voli-sve-manje-hrvata/489696.aspx CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. svibnja 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''51,1%''' | 39% | 9,9% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-biraci-sve-neodlucniji-josipovicu-raste-podrska-kosoricu-voli-sve-manje-hrvata/489696.aspx CRO Demoskop] | align=left| 31. ožujka i 1. travnja 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,8%''' | 39,9% | 9,3% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/54080/Josipovic-preuzeo-titulu-najpozitivnijeg-politicara.html CRO Demoskop] | align=left| 3. veljače 2010. | 1300 | '''48,4%''' | 40,1% | 11,5% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/50422/Kosor-ispred-Mesica-Sanader-rekordno-negativan.html CRO Demoskop] | align=left| 4. i 5. siječnja 2010. | 1300 | '''48,9%''' | 39,9% | 11,2% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/51-hdz-ovaca-misli-da-zemlja-ide-u-pogresnom-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 31. prosinca 2009. | nepoznato | 43% | 43% | 13% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/45840/Kosor-raste-podrska-Europi-pada.html CRO Demoskop] | align=left| 30. studenog i 1. prosinca 2009. | 1300 | '''49,1%''' | 39,1% | 11,8% |- | align=left| [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb72/eb72_vol1_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2009, str. 144 | align=left| listopad-studeni 2009. | (u 31 državi i teritoriju) | 24% | '''37%''' | 35%¹ |- | align=left| [http://www.hkv.hr/izdvojeno/vai-prilozi/a-b/bonjak-marjan/5878-10-000-kuna-za-novinske-lanke.html Eurobarometer, Europska komisija] | align=left| listopada 2009. | nepoznato | 24% | style="background:#f66"|'''37%''' | 39% |- | align=left|[http://predsjednicki-izbori.com/istrazivanja/mesicu-nije-naskodilo-zaostravanje-odnosa-s-crkvom-i-dalje-je-uvjerljivo-najpozitivniji-politicar-u-zemlji/ CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091019170832/http://predsjednicki-izbori.com/istrazivanja/mesicu-nije-naskodilo-zaostravanje-odnosa-s-crkvom-i-dalje-je-uvjerljivo-najpozitivniji-politicar-u-zemlji/ |date=2009-10-19 }} | align=left| 31. rujna i 1. listopada 2009. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,9%''' | 39,5% | 9,6% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/34237/Josipovic-predsjednikc-Hrvati-sve-manje-zele-u-EU.html CRO Demoskop] | align=left| 3. rujna 2009. | 1300 | '''47%''' | 42,6% | 10,4% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb71_std_part1.pdf Eurobarometar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123090137/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb71_std_part1.pdf |date=2012-01-23 }} Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Spring 2009, str. 93. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb713_annexes.pdf] | align=left| 12. lipnja - 6. srpnja 2009. | (u 31 državi i teritoriju) | 24% | '''39%''' | 33%¹ |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/27367/Vladi-najniza-podrska-u-zadnjih-pet-godina.html CRO Demoskop] | align=left| 1. i 2. srpnja 2009. | 1300 | '''47,8%''' | 41,9% | 10,3% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/milanovic-i-mesic-najpopularniji.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 31. ožujka 2009. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''50%''' | 39% | 11% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/porasla-potpora-ulaska-u-uniju.html#video Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 28. veljače 2009. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''51%''' | 36% | 13% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/8490/Hrvatima-SP-u-rukometu-vazniji-od-plinske-krize.html CRO Demoskop] | align=left| 5. veljače 2009. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''51,8%''' | 39,2% | 9% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb70/eb70_annex.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2008, str. 131. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb713_annexes.pdf] | align=left| 6. listopada - 6. studenoga 2008. | (u 31 državi i teritoriju) | 23% | '''38%''' | 35%¹ |- | align=left|[http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=hr&tl=en&u=http://manjgura.hr/wp-content/uploads/2008/11/cro-demoskop-objava_10_2008.doc&anno=2 CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. listopada 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''57,3%''' | 33,2% | 9,5% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/crodemoskop-uhicenje-karadzica-quotnadjacaloquot-rekordnu-inflaciju-u-zemlji-/397231.aspx CRO Demoskop] | align=left| 31. srpnja i 1. kolovoza 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''55,5%''' | 36,7% | 7,8% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/poskupljenja--nogomet-10/393703.aspx CRO Demoskop] | align=left| 4. srpnja 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''54,7%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb69/eb69_annexes.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2008, str. 33. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb69/eb_69_first_en.pdf] | align=left| kr. ožujka - poč. svibnja 2008. | () | 30% | 25% | '''39%'''¹ |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/cro-demoskop-ljude-je-vise-dojmio-sindikalni-prosvjed-od-busha-korade-i-pukanica/385193.aspx CRO Demoskop] | align=left| 2. svibnja 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''53,9%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/cro-demoskop-europska-unija-danas-ne-bi-prosla-na-referendumu/373195.aspx CRO Demoskop] | align=left| 4. veljače 2008. | 1300 | '''49%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/crodemoskop-pad-ljube-jurcica-na-ljestvici-najpozitivnijih-politicara/370074.aspx CRO Demoskop] | align=left| 7. siječnja 2008. | 1300 | '''49,6%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.sdp.hr/vijesti/aktualno/2005/07/gradani-pesimisticni-protiv-ulaska-u-eu-i-nato-vladi-i-hdz-u-pada-a-sdp-u-popularnost-raste PULS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306012616/https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/3.2.1/jquery.min.js |date=2021-03-06 }} | align=left| srpnja 2005.<!-- pogledati URL, 2005/07 --> | 1000 | nepoznato | style="background:#f66"|'''većina''' |} ¹"Ni dobro ni loše."<br /> ²U Splitu. Podatak s vijestiju Radio-Splita 20. siječnja 2012.<br /> ³Hrvatska 57,2% protiv, za 42,8%. Po pozivnim područjima:Dalmacija 68,7% protiv, Slavonija 67,3% protiv, Hrvatsko zagorje 55,3% protiv, Zagreb 48,7% protiv, Riječko primorje i Istra 46% protiv.<br /> ⁴Ispitanici s područja Slavonije i Baranje. == Ugovor o pristupanju == {{glavni|Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji‎}} Po završetku pregovora, rezultati pregovora ugrađuju se u odredbe nacrta Ugovora o pristupanju, u čijoj izradi sudjeluju predstavnici država članica i institucija Europske unije te predstavnici države kandidatkinje. Nakon postizanja dogovora između Europske unije i države kandidatkinje o tekstu nacrta Ugovora o pristupanju tekst se upućuje u odgovarajući postupak u institucijama i državama članicama Europske unije te državi kandidatkinji. Na temelju nacrta Ugovora, a prije njegova potpisivanja, Europska komisija mora donijeti konačno mišljenje o zahtjevu za članstvo države kandidatkinje, Europski parlament dati suglasnost, a Vijeće na kraju donijeti jednoglasnu odluku o prihvaćanju nove države članice i njezina zahtjeva za članstvo.<ref>{{Cite web |title=Tijek pregovora |url=http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=430 |access-date=2012-01-23 |archivedate=2008-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080521011511/http://www.eu-pregovori.hr/default.asp?ru=430 |deadurl=yes }}</ref> Na zasjedanju Vijeća stalnih predstavnika ([[COREPER]] II) 14. rujna 2011. postignut je dogovor o engleskoj inačici Ugovora o pristupanju s Hrvatskom. Istu je svečano poljski premijer [[Donald Tusk]] 17. rujna donio u Zagreb i predao premijerki Kosor.<ref>[http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=A24A68D3-1A59-4333-A0BB-9E1CDB799E0B Tusk uručio premijerki Kosor Ugovor o pristupanju Hrvatske EU-u]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Izvjestitelj u [[Europski parlament|Europskom parlamentu]] za Hrvatsku Hannes Swoboda najavio je raspravu o tekstu pristupnog ugovora za 14. studenog u Odboru za vanjsku politiku, a na plenarnoj sjednici 1. prosinca. Nakon toga će uslijediti njegovo potpisivanje, najvjerojatnije na summitu Europske unije 9. prosinca.<ref>[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/148423/Ugovor-o-pristupanju-Europskoj-uniji-na-500-stranica.html Engleska verzija ugovora o pristupanju EU na 500 stranica]</ref> Europski parlament je potvrdio tekst Ugovora o pristupanju Hrvatske u EU 1. prosinca 2011.,<ref>[http://www.europarl.europa.eu/news/en/pressroom/content/20111201IPR32926/html/Croatias-EU-accession-green-light-from-Parliament Croatia’s EU accession: green light from Parliament], europarl.europa.eu, pristupljeno 2. prosinca 2011., {{eng icon}}</ref> u raspravi prije glasovanja zastupnik u Europskom parlamentu iz Njemačke je rekao:<ref>[http://www.vecernji.hr/vijesti/ep-podrzao-ulazak-hrvatske-eu-j-kosor-ovo-je-povijesni-dan-clanak-351871 EP podržao ulazak Hrvatske u EU, J. Kosor: Ovo je povijesni dan!], vecernji.hr, pristupljeno 2. prosinca 2011.</ref> {{izdvojeni citat|Dovoljno je teško samo po sebi ući u Europsku uniju, ali odredbe koje su nametnute Hrvatskoj tijekom pregovora bile su mnogo strože nego za ijednu drugu zemlju. Zato je Hrvatska danas jedna od najboljih kandidatkinja koje smo ikad imali.|Berndt Posselt, CSU}} Ugovor potpisuju najviši dužnosnici država članica Europske unije i države pristupnice te se Ugovor upućuje u postupak potvrđivanja (ratifikacije) sukladno ustavnim odredbama svake od država potpisnica. U ime Republike Hrvatske najavljeno je da će isti potpisati predsjednik Republike i predsjednica Vlade.<ref>{{Cite web |title=Ugovor s EU zajedno potpisuju Josipović i Kosor |url=http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=1&ID_VIJESTI=147334 |access-date=2012-01-23 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200610/http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=1&ID_VIJESTI=147334 }}</ref> Nakon potpisivanja Ugovora o pristupanju država pristupnica počinje sudjelovati u radu tijela Vijeća Europske unije i Europskoga parlamenta kao aktivni promatrač. Država kandidatkinja otada se smatra državom pristupnicom. Da bi Ugovor o pristupanju stupio na snagu, trebaju ga potvrditi ([[ratifikacija|ratificirati]]) parlamenti država članica i države pristupnice. U roku od mjesec dana nakon potpisivanja u Hrvatskoj će se održati referendum o ulasku u EU. Stupanjem na snagu Ugovora o pristupanju uobičajeno na utvrđeni datum, pod uvjetom da je dovršen proces ratifikacije, država pristupnica postaje članica Europske unije. == Poveznice == * [[Odnosi Hrvatske i Evropske unije]] * [[Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji]] * [[Referendum o pristupanju Hrvatske Europskoj uniji]] * [[Slovenska blokada pristupa Hrvatske Europskoj Uniji]] * [[Proširenje Europske unije]] == Reference == {{izvori}} === Dokumenti === * [http://www.mvpei.hr/summit/001124_deklaracija.html Završna deklaracija Zagrebačkog sastanka na vrhu (24. studenoga 2000. )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195605/http://www.mvpei.hr/summit/001124_deklaracija.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.nn.hr/clanci/medjunarodni/2001/132.htm Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju] * [http://www.vlada.hr/zakoni/avis-hrvatsk.htm Mišljenje Europske komisije (AVIS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005053039/http://www.vlada.hr/zakoni/avis-hrvatsk.htm |date=2006-10-05 }} * [http://www.eu-pregovori.hr/files/PREGLED_STANJA_PROCESA_PREGOVORA-Ms.pdf Pregleda stanja procesa pregovora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070316011215/http://www.eu-pregovori.hr/files/PREGLED_STANJA_PROCESA_PREGOVORA-Ms.pdf |date=2007-03-16 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&sid=&akcija=&jezik=1 Ispitivanje javnog mnijenja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070627233850/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2007-06-27 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=135&sid=&akcija=&jezik=1 Komunikacijska strategija za informiranje hrvatske javnosti o Europskoj uniji i pripremama za članstvo 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070627233821/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=135&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2007-06-27 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/download/2006/11/23/izvjesce_napredak_2006.pdf Izvješće o napretku Hrvatske Europske komisije za 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195742/http://www.mvpei.hr/ei/download/2006/11/23/izvjesce_napredak_2006.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.mvpei.hr/custompages/static/hrv/files/PRISTUPANJE-EUROPSKOJ-UNIJI.pdf ''Pristupanje Europskoj uniji: očekivani ekonomski učinci'', Studija Ekonomskog instituta, Zagreb, 2007.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195254/http://www.mvpei.hr/custompages/static/hrv/files/PRISTUPANJE-EUROPSKOJ-UNIJI.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.entereurope.hr/cpage.aspx?page=clanci.aspx&pageID=171&grupaID=2 HR-EU: aktualno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103225221/http://www.entereurope.hr/cpage.aspx?page=clanci.aspx&pageID=171&grupaID=2 |date=2008-11-03 }} * Brnčić, A. (2005). Mali leksikon europskih integracija, Zagreb: MVPEI * Brigljević, K. (2006). Hrvatska na putu u EU, Zagreb: MVPEI * Kandžija, V. (2003). Gospodarski sustav EU, Rijeka: Ekonomski fakultet * MVPEI (2006). Pregovori o pristupanju RH EU, Zagreb: MVPEI * Večernji list. Zašto nam propada novac iz Bruxellesa, 19. siječnja 2008.: 31.-33. * Večernji list. Pravi pregovori počeli tek s energetikom i prometom, 22. travnja 2008.: 15. == Vanjske veze == * [http://www.eu-pregovori.hr/ Pregovori o pristupanju Republike Hrvatske EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323154941/http://www.eu-pregovori.hr/ |date=2007-03-23 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/ Ministarstvo vanjskih poslova i europskih integracija o EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323001911/http://www.mvpei.hr/ei/ |date=2007-03-23 }} * [http://www.entereurope.hr Vodič kroz informacije o Europskoj uniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302184554/http://www.entereurope.hr/ |date=2009-03-02 }} {{Europska Unija}} [[Kategorija:Međunarodni odnosi Hrvatske]] [[Kategorija:Evropska unija]] p2hyq9l1qrh9qwee8u24oj8c67e98fz 42589187 42589155 2026-05-07T16:58:35Z Vipz 151311 42589187 wikitext text/x-wiki {{sređivanje}} {{Infookvir pristupanje Europskoj uniji |Država (Genitiv) = Hrvatske |Logo = EU Accession Croatia.svg |Veličina = 200px |Status = Zemlja pristupnica |Otvoreno = 33 |Zatvoreno = 33 |Web = [http://www.eu-pregovori.hr eu-pregovori.hr] |Karta = European Union Croatia Locator.svg |Zemlja pristupnica = Hrvatska |Godina = 2013 |BDP PKM = $80.983 mlrd |BDP PKM per capita = $18,338 |Površina = 56,542 |Stanovništvo = 4,453,500 |EU BDP PKM = $552 mlrd |EU BDP PKM per capita = $31,313 |EU površina = 156,417 |EU stanovništvo = 16,555,837 }} [[Datoteka:Croatia EU flags.jpg|mini|240px|desno|[[Zastava Evropske Unije|Zastave EU]] i [[Hrvatska zastava|Hrvatske]] na zgradi [[Ministarstvo vanjskih poslova i europskih integracija|Ministarstva vanjskih poslova i europskih integracija]]]]Jedan od glavnih ciljeva [[Vanjska politika Republike Hrvatske|vanjske politike]] [[Hrvatska|Republike Hrvatske]] je ulazak u punopravno članstvo [[EU|Europske unije]]. Hrvatska je podnijela zahtjev za punopravno članstvo [[21. veljače]] [[2003]]. godine, a službeni status kandidata za članstvo u EU dobila je [[18. lipnja]] [[2004]]. Pristupni progovori, koji su trebali započeti u ožujku [[2005]]., odgođeni su, a kao uvjet za početak pregovora istaknuta je potpuna suradnja s [[Međunarodni sud za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije|Haškim sudom za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije]]. Pregovori su službeno otvoreni [[3. listopada]] [[2005]]. godine, nakon što je glavna haška tužiteljica potvrdila potpunu suradnju Hrvatske s Haškim sudom. Pregovori o članstvu u Europskoj uniji podjeljeni su u nekoliko faza. Prva faza, ''analiza usklađenosti zakonodavstva zemlje kandidata s europskim propisima'' (tzv. ''[[screening]]'') započela je nakon otvaranja pregovora ([[20. listopada]] [[2005]]. godine), i trajala je godinu dana (završila je [[18. listopada]] [[2006]].). Nakon screeninga, započeli su pregovori. Republika Hrvatska otvorila je sva poglavlja i već privremeno zatvorila njih trideset. Pregovori se fokusiraju na uvjete pod kojima će država kandidatkinja usvojiti, implementirati i izvršavati ''[[acquis communautaire]]'' (odnosno pravnu stečevinu Europske unije). Inače, o sadržaju pravne stečevine nema pregovora, jer se pregovori temelje na načelu da svaka država kandidatkinja tijekom pregovora mora usvojiti cjelokupnu pravnu stečevinu. Nakon više od osam godina od podnošenja zahtjeva za članstvo te gotovo šest godina pregovaranja, [[10. lipnja]] [[2011.]] [[José Manuel Durão Barroso|José Manuel Barosso]] je u ime [[Europska komisija|Europske komisije]] predložio zatvaranje pristupnih pregovora s Hrvatskom. Tu odluku je [[24. lipnja]] iste godine podržalo i [[Europsko vijeće]] pozivajući na zatvaranje preostalih pregovaračkih poglavlja do kraja lipnja 2011. te na potpisivanje pristupnog ugovora s Hrvatskom do kraja iste godine.<ref>[http://www.consilium.europa.eu/showFocus.aspx?id=1&focusid=626&lang=en Opening the way to Croatia's membership, www.consilium.europa.eu]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji]] potpisan je u [[Bruxelles]]u [[9. prosinca]] [[2011.]] godine. [[1. srpnja]] [[2013.]] godine Republika Hrvatska je pristupila Europskoj uniji. == Kronologija odnosa Republike Hrvatske i Europske unije == === Početci odnosa === Hrvatska je uspostavila odnose s Europskom unijom [[15. siječnja]] [[1992.]], na dan kada je većina preostalih zemalja članica priznala Hrvatsku kao neovisnu državu. Od toga dana su se odnosi odvijali postupno, a intenzivirali su se krajem [[1999.]] godine, a svoj zamah su dobili [[24. studenog]] [[2000.]] godine., kada su na Zagrebačkom sastanku na vrhu otvoreni pregovori o [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju|Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju]] ''([[engleski jezik|eng.]] Stabilisation and Association Agreement)''. To je uslijedilo godinu i pol dana nakon što je [[Europska komisija]] predložila stvaranje [[Proces stabilizacije i pridruživanja|Procesa stabilizacije i pridruživanja]] ''(eng. Stabilisation and Association process)'' za pet država jugoistočne Europe, među kojima je bila i Hrvatska. Cilj Europske komisije bio je postizanje sveobuhvatne stabilizacije tranzicijskih država na ovom području. === Intenziviranje odnosa === Odnosi Hrvatske i Europske unije počeli su se intenzivirati krajem [[1999]]. godine, a svoj zamah su naročito dobili [[2000]]. godine. Te je godine došlo do smjene vlasti u Hrvatskoj, a [[predsjednik Republike Hrvatske]] postao je [[Stjepan Mesić]]. Već ranije pri [[Hrvatska Vlada|Vladi RH]] osnovan je Ured za europske integracije ([[1998]].), koji će [[2000]]. godine prerasti u Ministarstvo za europske integracije. U svibnju 1999. godine [[Europska komisija]] predlaže stvaranje [[Proces stabilizacije i pridruživanja|Procesa stabilizacije i pridruživanja]] za [[Albanija|Albaniju]], [[BiH|Bosnu i Hercegovinu]], [[Hrvatska|Hrvatsku]], [[Makedonija|Makedoniju]] i tadašnju [[SR Jugoslavija|SR Jugoslaviju]]. Na inicijativu EU [[10. lipnja]] [[1999]]. usuglašen je tekst [[Pakt o stabilnosti za jugoistočnu Europu|I tako ja se isra.Pakta o stabilnosti za jugoistočnu Europu]], političkog dokumenta kojem je strateški cilj stabilizacija u jugoistočnoj Europi putem približavanja zemalja regije euroatlantskim strukturama te jačanja međusobne suradnje. === Od potpisivanja SSP-a do otvaranja pregovora === Prekretnicu u odnosima država regije i EU predstavlja ''[[Zagreb]]ački summit'', održan [[24. studenog]] [[2000]]. Tom prilikom započeli pregovori o [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju|Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju]] (SSP). Konačno, on je parafiran [[14. svibnja]] [[2001.]] u [[Bruxelles]]u. Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju je posebna vrsta sporazuma koji Europska unija nudi državama koje su obuhvaćene Procesom stabilizacije i pridruživanja. Ovim sporazumom državi potpisnici se daje status pridruženog člana i potencijalnog kandidata za prijem. Cilj ovog sporazuma je uspostaviti politički dijalog između Europske unije i države kandidatkinje, uskladiti zakonodavstvo, promicati gospodarske odnose, razvijati zonu [[Slobodna trgovina|slobodne trgovine]], te osigurati regionalnu suradnju i suradnju u nizu drugih područja. Hrvatska je potpisala Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju i Privremeni sporazum [[29. listopada]] 2001., no on nije stupio na snagu samim činom potpisivanja. Da bi stupio na snagu, sporazume moraju potvrditi (ratificirati) [[Hrvatski sabor]], [[Europski parlament]] ''(eng. European Parliament)'', te parlamenti svih država članica. U hrvatskom slučaju, oba sporazuma stupila su na snagu [[1. veljače]] 2005. godine. Uz ta dva već potpisana sporazuma, Hrvatska je, u travnju 2004., parafirala i dodatne Protokole čija je glavna svrha adaptiranje odredbi Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i Privremenog sporazuma koje se odnose na trgovinu poljoprivrednih, prehrambenih i ribarskih proizvoda s ciljem uređivanja trgovinskih odnosa koje je Republika Hrvatska imala sklopljene s nekim od deset država koje su u svibnju 2004. godine postale punopravne članice Europske unije. === Podnošenje hrvatskog zahtjeva za članstvom u Europskoj uniji === Stupanje na snagu Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i njegova provedba nije nužan preduvjet da bi neka zemlja podnijela zahtjev za članstvo, iako se može smatrati važnim u procesu približavanja, pa je tako Republika Hrvatska svoj zahtjev za članstvom u Europskoj uniji podnijela [[21. veljače]] [[2003.]] godine, iako Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju još nije stupio na snagu. Zahtjev je podnesen u [[Atena (grad)|Ateni]], glavnom gradu [[Grčka|Grčke]] koja je tada predsjedala Europskom unijom. Već tada je Hrvatska imala sveobuhvatni program prilagodbe standardima Europske unije. Bilo je vrlo važno čim prije podnijeti zahtjev jer je Hrvatska, kao zemlja u tranziciji, zaostajala za drugim zemljama gotovo čitavo desetljeće. Već je tada bilo jasno da će Hrvatska morati puno brže napredovati od zemalja srednje i istočne Europe koje su kasnije, u svibnju 2004. i siječnju 2007., primljene u Europsku uniju. Dva mjeseca poslije podnošenja zahtjeva, [[Vijeće Europske unije]] ''(eng. Council of the European Union)'' donijelo je odluku o pokretanju postupka predviđenog člankom 49. [[Ugovor o Europskoj uniji|Ugovora o Europskoj uniji]] i pozvalo [[Europska komisija|Europsku komisiju]] da izradi mišljenje (avis) o zahtjevu Republike Hrvatske u Europskoj uniji. U skladu s uobičajenim postupkom, Komisija je u srpnju 2003. Hrvatskoj uputila Upitnik s 4560 pitanja iz različitih područja funkcioniranja države, gospodarstva, institucija i slično, na koje je Hrvatska trebala odgovoriti u roku od tri mjeseca. Ti odgovori su podneseni u roku [[9. listopada]] iste godine, pa je Hrvatska u prosincu 2003. i siječnju 2004. od strane Europske komisije dobila dodatnih 184 pitanja na koje je Vlada RH proslijedila odgovore. Dana [[20. travnja]] 2004. Republika Hrvatska je, na temelju odgovora na Upitnik, kao i na temelju drugih izvora, dobila pozitivno mišljenje o zahtjevu za članstvom. Europska komisija je utvrdila da Hrvatska napreduje prema Uniji i zadovoljava uvjete definirane [[Kopenhaški kriteriji|Kopenhaškim]] i [[Madridski kriteriji|Madridskim kriterijima]]. Hrvatske institucije ocijenjene su [[demokracija|demokratskima]], a Hrvatska kao zemlja s djelotvornim [[Tržišno gospodarstvo|tržišnim gospodarstvom]]. Hrvatskoj je ohrabrena u nastavljanju povođenja reformi, kao i daljnjem usklađivanju domaćeg gospodarstva s europskim propisima. [[13. rujna]] 2004. Vijeće Europske unije usvojilo je Europsko partnerstvo za Hrvatsku. Prijedlog Europskog partnerstva za Hrvatsku bio je donesen istodobno s mišljenjem i preporukama, a u njemu su bili razrađeni kratkoročni i srednjoročni prioriteti u integraciji Hrvatske u Europsku uniju. Europsko partnerstvo je za Hrvatsku odražavalo trenutačno stanje njene pripreme i načinjeno je prema njenim potrebama, a prioriteti iz Europskog partnerstva su ugrađeni kasnije u Pristupno partnerstvo. Od Hrvatske se očekivalo da na Europsko partnerstvo odgovori pripremom plana s vremenskim rasporedom i pojedinostima o tome na koji način namjerava pristupiti prioritetima iz Europskog partnerstva. To je i učinjeno, revizijom Nacionalnog programa Republike Hrvatske za pridruživanje Europskoj uniji – 2004. godina, te definiranjem odgovarajućih mjera koje treba provesti u 2005. godini i Nacionalnom programu za tu godinu. == Hrvatska kao punopravni kandidat za članstvo == === Predpristupna strategija i instrumenti pristupne strategije === Europska unija je donošenjem zaključaka Europskog vijeća na sastanku u [[Luksemburg]]u 1997. godine pokrenula proces proširenja Europske unije kojim se određuje i pretpristupna strategija države kandidatkinje. Ona je postala nužna zbog postojanja velikog broja kandidatkinja i sveobuhvatnih reformi koje se morale provesti na putu u Europsku uniju, kao i zbog velikih promjena unutar institucija EU i njenih metoda odlučivanja. Cilj pretpristupne strategije je pružanje podrške državama kandidatkinjama u pripremama za članstvo, a posebno se to odnosi na usklađivanje zakonodavstva s pravnom stečevinom Europske unije. '''Pretpristupna strategija uključuje:''' * Sporazume o pridruživanju * Pristupno partnerstvo ''(eng. Accession Partnership)'' - dopunjuje odluku o [[Europsko partnerstvo|Europskom partnerstvu]]. Europsko je vijeće u [[Solun]]u [[19. lipnja|19.]] i [[20. lipnja]] 2003. prihvatilo uvođenje partnerstva kao načina za ostvarivanje europske perspektive država regije. Prvo europsko partnerstvo s Hrvatskom usvojeno je [[13. rujna]] 2004. godine. Pet mjeseci kasnije, Vijeće je usvojilo Uredbu kojom se omogućava promjena naziva Europskog partnerstva u Pristupno partnerstvo za Hrvatsku. Pristupno partnerstvo nadomješta ranije Europsko partnerstvo kao središnji dokument kojim se mjeri daljnji napredak Hrvatske u integriranju u Europsku uniju. Prijedlog tog pristupnog partnerstva za Hrvatsku donesen je 9. studenog 2005. godine, a usvojen je od strane Vijeća EU [[20. veljače]] 2006. Osim ciljeva u ispunjavanju kriterija za članstvo, Pristupno partnerstvo služi i kao vodič pri programiranju financijske pomoći Hrvatskoj. Hrvatska je pristupila provedbi prioriteta iz Pristupnog partnerstva definiranjem mjera koje treba provesti u 2006. godini. Svako sljedeći program je definiran mjerama koje će se provesti u pripadajućoj godini. * Pretpristupnu pomoć - obuhvaća pružanje financijske pomoći putem programa [[PHARE]] ''([[francuski jezik|fr.]] Pologne-Hongrie: assistance à la restruration)'' [[ISPA]] ''(eng. Instrument for Structural Policies for Pre-Accession)'' i [[SAPARD]] ''(eng. Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development)'', te sudjelovanje u programima EU-a u područjima obrazovanja, strukovnog obrazovanja, istraživanja, zaštite okoliša, malog i srednjeg poduzetništva, javnog zdravstva i programima za mlade. Sudjelovanje u ovim programima traje sve do ulaska zemlje u Europsku uniju. Stjecanjem statusa kandidata Hrvatskoj su se otvorili pretpristupni programi potrebni za provedbu reformi na putu pristupa Europskoj uniji. Tako je Hrvatska od 2005. godine korisnica ISPA, Phare i SAPARD programa. Hrvatska je već od 2001. godine koristila još jedan program Europske unije, a to je [[CARDS]] koji sadrži sredstva koja su namijenjena za provođenje projekata regionalnog značenja, no prestala je biti korisnica tog programa stjecanjem statusa kandidata za prijem u članstvo u EU. Početkom 2007. godine otvoren je novi integrirani Instrument za pretpristupnu pomoć – [[IPA]] ''(eng. Instrument for Pre-Accession Assistance)'', koji je zamijenio Phare, ISPA i SAPARA programe. Stjecanjem statusa kandidata Republici Hrvatskoj otvorena je mogućnost sudjelovanja u raznim pretpristupnim programima i drugim oblicima financijsko-tehničke podrške. Europska komisija objavila je pretpristupnu strategiju za Hrvatsku [[6. listopada]] 2004. godine. Njome se na Hrvatsku proširuje pretpristupna strategija koju je za tadašnje države kandidatkinje usvojilo Europsko vijeće na sastanku u Luksemburgu 1997. godine. Europska unija je tijekom proširenja 2004. godine razvila specifične instrumente za pomoć u ispunjavanju kriterija za članstvo. To su: * Izrađivanje Komisijinih redovitih izvješća o napretku Hrvatske u procesu pristupanja EU ''(eng. Process Report)'', počevši s 2005. godinom * Otvaranje Hrvatskoj pretpristupnih financijskih programa: Phare, ISPA i SAPARD * Uspostava [[Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje|Vijeća za stabilizaciju i pridruživanje]], te [[Odbor za stabilizaciju i pridruživanje|Odbora za stabilizaciju i pridruživanje]] i njegovih pododbora kao tijela za praćenje primjene i provedbe SSP-a, ali i kao foruma za pitanja vezana uz proces usklađivanja zakonodavstva * Mogućnost sudjelovanja u određenim programima Zajednice i agencijama * Politički dijalog U skladu s navedenim elementima Pretpristupne strategije započela je i njihova provedba. Europska komisija je [[9. studenog]] 2005. objavila i [[Prvo izvješće o napretku Hrvatske o ulasku u Europsku uniju|prvo izvješće o napretku Hrvatske]] za razdoblje od 18 mjeseci, počevši od travnja 2004. godine, u kojem je ocijenjen napredak na područjima ispunjavanja političkih i ekonomskih kriterija za članstvo, te sposobnost preuzimanja obveza koje proizlaze iz članstva. Što se tiče pretpristupnih financijskih programa, Hrvatska je njihova korisnica od siječnja 2005. godine. Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje počelo je s radom već na prvom održanom sastanku, [[26. travnja]] 2005., dok je Okvirni sporazum o sudjelovanju Hrvatske u programima Zajednice potpisan [[22. studenog]] 2004. godine. == Pregovori o pristupanju == Pregovori o pristupanju su pregovori pod kojima država kandidatkinja pristupa Europskoj uniji i njezinim osnivačkim ugovorima, koji se završetkom pregovora utvrđuju međunarodnim ugovorom između država članica Europske unije i države kandidatkinje takozvanim Ugovorom o pristupanju. Pregovore vode članice EU i država kandidatkinja, a stajališta Europske unije zastupa predsjedavajući Vijeća EU-a. Na strani države kandidatkinje pregovore o pristupanju vodi posebno izaslanstvo za pregovore koje uključuje i glavnog pregovarača i pregovaračku skupinu. Hrvatski pregovori formalno su počeli [[3. listopada]] 2005. na prvoj sjednici međuvladine konferencije između članica EU-a i RH. U okviru priprema za te pregovore, Sabor RH je [[19. siječnja]] 2005. donio [[Deklaracija o temeljnim načelima pregovora za punopravno članstvo RH u EU|Deklaraciju o temeljnim načelima pregovora za punopravno članstvo RH u EU]] i Odluku o osnivanju Nacionalnog odbora kao radnog tijela Sabora za praćenje pregovora. === Pregovaračka poglavlja === [[Pravna stečevina Europske unije|Pravna stečevina]] podijeljena je u 35 tematskih poglavlja, koja se ujedno smatraju i poglavljima pregovora. Do ulaska u članstvo Europske unije svaka država kandidatkinja dužna je preuzeti cijelu pravnu stečevinu EU-a i biti i osposobiti se za njihovo učinkovito primjenjivanje. Država kandidatkinja može zatražiti i prijelazno razdoblje ukoliko do njenog ulaska u Europsku uniju, zbog nekakvih opravdanih razloga, nije u mogućnosti u potpunosti primijeniti pravnu stečevinu. Pod tim prijelaznim razdobljem smatra se dodatni vremenski rok koji se daje državi kandidatkinji da uskladi nacionalno zakonodavstvo s pravnom stečevinom, ali da se ne narušavaju slobode tržišnog natjecanja ili ne utječe na djelovanje unutarnjeg tržišta zajednice. Isto tako, prijelazni rok može biti dogovoren i u interesu Europske unije. Iznimno, državama kandidatkinjama mogu biti odobrena i trajna izuzeća od primjene pravne stečevine. === Početak pregovora === Nakon političke odluke [[Europsko vijeće|Europskog vijeća]] o otvaranju pregovora s državom kandidatkinjom i sazivanju bilateralne međuvladine konferencije o pristupanju, pregovori formalno započinju održavanjem prve sjednice međuvladine konferencije na ministarskoj razini. Na toj sjednici predstavljaju se opća stajališta i ne ulazi se u sadržajne pregovore i pregovore o pojedinim poglavljima. Hrvatska je pristupne pregovore započela [[3. listopada]] 2005. godine, iako je to bilo predviđeno za [[16. ožujka]] iste godine, no nije postignuta suglasnost o otvaranju pristupnih pregovora, jer je jedan od uvjeta za početak pregovora bila i puna suradnja s [[Međunarodni kazneni sud za bivšu Jugoslaviju|Međunarodnim kaznenim sudom za bivšu Jugoslaviju]]. Hrvatska tada nije zadovoljila taj uvjet, jer se ključnim smatralo uhićenje generala [[Hrvatska vojska|Hrvatske vojske]] [[Ante Gotovina|Ante Gotovine]]. Pregovori o članstvu u Europskoj uniji podijeljeni su u nekoliko faza. Prva faza, ''analiza usklađenosti zakonodavstva'' zemlje kandidata s europskim propisima ''(tzv. screening)'' započela je nakon otvaranja pregovora, [[20. listopada]] 2005. godine, i trajala je do [[18. listopada]] 2006. Osnovna je svrha screeninga utvrditi postojeće razlike u svakom poglavlju pregovora između zakonodavstva države kandidatkinje i pravne stečevine Europske unije s kojom je do trenutka pristupanja u članstvo potrebno uskladiti nacionalno zakonodavstvo. Na temelju analize od države kandidatkinje očekuje se da pokaže hoće li moći u cijelosti prihvatiti pravnu stečevinu Europske unije u pojedinom poglavlju pregovora i uskladiti uočene razlike u zakonodavstvu ili ima namjeru zatražiti odgovarajuća prijelazna razdoblja za potpuno usklađivanje i punu provedbu. Screening se provodi zasebno za svako poglavlje pregovora, a njegovo trajanje po pojedinom poglavlju ovisi o opsegu i količini pravne stečevine. Iskustva pokazuju da screening može trajati od jednoga dana do nekoliko tjedana. Cjelokupan postupak screeninga uobičajeno traje oko godinu dana. Nakon završetka analitičkoga pregleda Odluku o otvaranju pregovora u pojedinom poglavlju, ovisno o ocjeni spremnosti države kandidatkinje, donose države članice u okviru [[Vijeće Europske unije|Vijeća Europske unije]]. Otvaranjem pregovora o pojedinom poglavlju započinje sadržajna faza pregovora tijekom koje se pregovara o uvjetima pod kojima će država kandidatkinja prihvatiti, primijeniti i provesti [[Pravna stečevina Europske unije|pravnu stečevinu Europske unije]] u tom poglavlju, uključujući prijelazna razdoblja koja je eventualno zatražila država kandidatkinja. Nakon postizanja dogovora između Europske unije i države kandidatkinje o pojedinom poglavlju pregovora, uz ispunjenost preduvjeta za njegovo zatvaranje, ono se smatra privremeno zatvorenim. Formalnu odluku o tome donosi međuvladina konferencija na ministarskoj razini. Sve do sklapanja Ugovora o pristupanju, ako se u tom poglavlju pravne stečevine donesu bitno novi propisi ili ako država kandidatkinja ne ispuni preduvjete i obveze koje je preuzela za to poglavlje pregovora, postoji mogućnost njegova ponovnog otvaranja. Prema sadašnjem tijeku pregovora i predviđanjima, Hrvatska bi pregovore mogla završiti do kraja prve polovine 2010. godine, nakon čega će uslijediti potpisivanje [[Ugovor o članstvu u Europskoj uniji|Ugovora o članstvu]], te sam ulazak. Prema nekim najavama, to bi se najranije moglo dogoditi sredinom 2010., a predviđanja sežu i do 2014. Naime, osim uvjeta koji Hrvatska mora ispuniti da bi ušla u punopravno članstvo, prepreke za njezin ulazak su i aktualni odnosi unutar same Unije i [[Hrvatsko-slovenski odnosi|problemi sa susjednom Slovenijom]], koja blokira ulazak Hrvatske u Europsku uniju zbog neriješenih bilateralnih pitanja, a poseno se to odnosi na razgraničenje na kopnu i moru. === Pojedina poglavlja === * '''Poglavlje 1.''' - '''Sloboda kretanja roba''' ''(otvoreno 25. srpnja 2008., zatvoreno 19. travnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 2.''' - '''Sloboda kretanja radnika''' ''(otvoreno 17. lipnja 2008., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' - jedno od dva poglavlja koja su otvorena na ovom šestom međuvladinom sastanku na ministarskoj razini. U ovom poglavlju Hrvatska je dobila jedno mjerilo za zatvaranje. Od Hrvatske se traži da dokaže da ima odgovarajuće administrativne strukture za provedbu zakonodavstva u ovom području. Europska unija je u poglavlju Sloboda kretanja radnika zatražila prijelazne odredbe. * '''Poglavlje 3.''' – '''Pravo poslovnog nastana i sloboda pružanja usluga''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 21. prosinca 2009.)'' - europska pravna stečevina, koju će Hrvatska morati prihvatiti u svoje zakonodavstvo, predviđa osiguranje jednakih uvjeta za sve državljane EU-a kod započinjanja gospodarskih djelatnosti, bilo kao samostalno zaposlenih osoba bilo kroz osnivanje trgovačkog društva. Restrikcije i iznimke u tom poglavlju, poput zahtjeva da se mora imati neko posebno obrazovanje za obavljanje neke djelatnosti, mogući su samo u strogo određenim slučajevima i moraju vrijediti jednako za sve neovisno o državljanstvu ili prebivalištu. * '''Poglavlje 4.''' - '''Sloboda kretanja kapitala''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' - * '''Poglavlje 5.''' - '''Javne nabave''' ''(otvoreno 19. prosinca 2008., zatvoreno 30. lipnja 2010.)'' - jedino poglavlje od predviđenih osam koje je Hrvatska otvorila na ovom sastanku bilateralne međuvladine konferencije. Ostalih 7 predviđenih poglavlja za otvaranje blokirala je [[Slovenija]], zbog međudržavnog spora oko razgraničenja na kopnu i moru. * '''Poglavlje 6.''' – '''Pravo trgovačkih društava''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo poglavlje sastoji se iz tri dijela: pravo [[trgovačko društvo|trgovačkih društava]] u užem smislu, [[računovodstvo]] i [[revizija|revizije]]. U prvom dijelu, koji se sastoji od pravila o osnivanju, registraciji, spajanju i dijeljenju tvrtki, RH je najviše usklađena. Tijekom 2003. godine kada su izvršene zadnje izmjene hrvatskog zakonodavstva u tom području, usklađenost je bila potpuna, ali se u međuvremenu mijenjala europska pravna stečevina, pa je treba mijenjati neke stvari. U ostala dva dijela ovog poglavlja Hrvatska ima više posla. Morat će prihvatiti međunarodne računovodstvene standarde, na čemu se u EU inzistira jer su bitni za unutarnje tržište. Kod revizije će Hrvatska morati mijenjati odredbe koje diskriminiraju državljane EU-a u odnosu na hrvatske. Diskriminacija se odnosi na hrvatski propis koji nalaže da revizor može biti samo hrvatski državljanin ili da mora nostrificirati diplomu, što se kosi s odredbama o slobodi kretanja radnika. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 7.''' – '''Pravo intelektualnog vlasništva''' (''otvoreno 29. ožujka 2007., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – Ovo poglavlje uređuje dio ekonomije koji je zasnovan na znanju i inovacijama. Ovo dosta opsežno poglavlje obuhvaća autorsko pravo u umjetnosti i znanosti, zatim pravo industrijskog vlasništva poput [[patent|patenata]], žigova ili oznaka zemljopisnog podrijetla. Do početka otvaranja ovog poglavlja Hrvatska je već postigla visoku razinu usklađenosti, ali je za zatvaranje ovog poglavlja Hrvatska dobila dva mjerila: dovršetak usklađivanja zakonodavstva i uspostava potrebnih mehanizama za provođenje tog zakonodavstva. * '''Poglavlje 8.''' - '''Tržišno natjecanje''' (''otvoreno 30. lipnja 2010.)'' – * '''Poglavlje 9.''' – '''Financijske usluge''' ''(otvoreno 20. lipnja 2007., zatvoreno 27. sudenog 2009.)'' - Ovo poglavlje obuhvaća područja bankarstva, osiguranja i [[Vrijednosni papiri|vrijednosnih papira]]. U ovom poglavlju ''acquis'' je dosta opsežan, pa Hrvatska ima dosta posla na zakonskom usklađivanju. * '''Poglavlje 10.''' – '''[[Informacijsko društvo]] i mediji''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – U ovom poglavlju Europska pravna stečevina sadržava propise o elektroničkim komunikacijama, uslugama informacijskog društva i audiovizualnim uslugama. Kako bi se stvorilo jedinstveno tržište EU-a na kojem djeluju slobodni tržišni operateri, Hrvatska se u području audiovizualne politike mora uskladiti s europskom direktivom o televiziji bez granica. Ta direktiva propisuje minimalne standarde kojima se uređuju pitanja zaštite mladih, ljudskog dostojanstva, reklamiranja i slično. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 11.''' - '''Poljoprivreda i ruralni razvitak''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 19. travnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 12.''' - '''Sigurnost hrane, veterinarska i fitosanitarna politika''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 27. srpnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 13.''' - '''Ribarstvo''' ''(otvoreno 19. veljače 2010., zatvoreno 6. lipnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 14.''' – '''Prometna politika''' ''(otvoreno 21. travnja 2008., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' – jedno od prva dva poglavlja otvorenih za vrijeme slovenskog predsjedanja Europskom unijom. Hrvatska je u poglavlju Prometna politika za liberalizaciju teretnog [[željeznički promet u Hrvatskoj|željezničkog prometa]] zatražila prijelazno razdoblje do [[31. prosinca]] 2012., s tim da bi išla na postupnu liberalizaciju od 33 posto svake godine, počevši od 2010. Europska unija sa svoje strane traži prijelazno razdoblje glede [[kabotaža|kabotaže]] u cestovnom teretnom prijevozu. Hrvatska je za obvezu dobila: uvođenje [[Digitalni tahograf|digitalnih tahografa]] u cestovnom prometu; poboljšanje kakvoće brodova koji plove pod [[Zastava Hrvatske|hrvatskom zastavom]]; uspostavljanje sposobnog i učinkovitog željezničkog regulatora; ratificiranje Sporazuma o zajedničkom europskom zračnom prostoru i primjena prve faze. * '''Poglavlje 15.''' – '''Energetika''' ''(otvoreno 21. travnja 2008., zatvoreno 27. studenog 2009.)'' – jedno od prva dva poglavlja otvorenih za vrijeme slovenskog predsjedanja Unijom. Hrvatska je zatražila dva prijelazna razdoblja. Prvo je da se do [[31. srpnja]] 2012. odgodi obveza čuvanja minimalnih zaliha sirove [[nafta|nafte]] u količini 90-dnevne zalihe, jer Hrvatska mora za to stvoriti logističke pretpostavke. Drugi zahtjev odnosi se na električnu energiju gdje je Hrvatska, zbog svog vrlo specifičnog položaja, tražila prijelazno razdoblje do [[31. prosinca]] 2018. Hrvatska traži privremeno izuzeće od Uredbe 1228/2003, kojom se reguliraju kriteriji za pristup mreži za prekograničnu trgovinu [[električna energija|električnom energijom]]. Hrvatska traži rezervaciju prekograničnog prijenosnog kapaciteta u uvoznom smjeru za potrebe domaćih kupaca u iznosu od 1.000 [[vat|megavata]] na svim granicama. Hrvatska je za obvezu dobila: prihvaćanje novog zakona o [[rudarstvo|rudarstvu]]: primjena direktive EU o unutarnjem europskom tržištu električnom energijom i plinom; usklađivanje s ciljem EU-a da se do 2020. godine 20 posto struje proizvede iz obnovljivih izvora; dokazivanje sposobnosti u provođenju zakona o nuklearnoj sigurnosti. * '''Poglavlje 16.''' - '''Porezi''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 30. lipnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 17.''' – '''Ekonomska i monetarna politika''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 19. prosinca 2008.)'' – U ovom poglavlju obuhvaćena su posebna pravila koja zahtjevaju neovisnost središnjih banaka i zabranu tim bankama da izravno financiraju javni sektor. Hrvatska već u tom trenutku mora početi s pripremama uvođenja [[euro|eura]], iako će od njenog ulaska u EU do uvođena zajedničke [[valuta|valute]] morati proći još neko vrijeme. * '''Poglavlje 18.''' – '''Statistika''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo je vrlo opsežno poglavlje koje sadrži oko 500 propisa. Ovo poglavlje je specifično jer je povezano s ostalim poglavljima, jer producira podatke za njih. U području [[statistika|statistike]] pravna stečevina Europske unije traži prihvaćanje temeljnih načela poput nepristranosti, pouzdanosti, transparentnosti, povjerljivosti individualnih podataka i diseminacije službene statistike. Ovo poglavlje također obuhvaća metodologiju, klasifikacije i postupak prikupljanja podataka u raznim područjima, kao što su statistička infrastruktura, makroekonomska statistika, statistika cijena, poslovna statistika, [[demografija|demografska]] i socijalna politika, poljoprivredna statistika itd. Zakonodavstvo RH u ovom poglavlju je usklađeno do pola. Najveći je nedostatak neovisnost regionalnih statističkih ureda u odnosu na [[Državni zavod za statistiku]] (DZS) i slaba koordinirajuća uloga DZS u statističkom sustavu. * '''Poglavlje 19.''' - '''Socijalna politika i zapošljavanje''' ''(otvoreno 17. lipnja 2008., zatvoreno 21. prosinca 2009.)'' - Ovo poglavlje, uz poglavlje broj 2, prvo je poglavlje koje Hrvatska otvara, a u kojem je bilo postavljeno mjerilo za otvaranje. Da bi zatvorila pregovore u poglavlju Socijalna politika i zapošljavanje, Hrvatska treba ispuniti dva mjerila. U prvom se mjerilu traže manje izmjene Zakona o radu i nešto veće izmjene u Zakonu o zaštiti zdravlja i sigurnosti na radu. U okviru drugog mjerila Hrvatska će morati donijeti krovni antidiskriminicijski zakon i Zakon o ravnopravnosti spolova. Kod svih tih zakona, mora se dokazati i zadovoljavajuća razina provedbe. Ovo je posljednje poglavlje koje je otvoreno za slovenskog predsjedavanja europskom unijom, a ukupno četvrto. * '''Poglavlje 20.''' – '''Poduzetništvo i industrijska politika''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 25. srpnja 2008.)'' – Industrijska politika EU-a teži povećanju [[konkurencija|konkurentnosti]] u industrijskom sektoru i stope zaposlenosti. Sastoji se uglavnom od političkih načela i komunikacija na horizontalnoj i sektorskoj razini. Bitan element je i državna potpora, te usklađenost pravila pomoći s pravilima EU. * '''Poglavlje 21.''' – '''Trans-europske mreže''' ''(otvoreno 19. prosinca 2007., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – Ovo je novo poglavlje koje nije postojalo u ranijem krugu proširenja , a odnosi se na suradnju unutar Europske unije na razvijanju energetskih i prometnih mreža. To je preduvjet za jačanje socijalne kohezije, ostvarivanja unutrašnjeg tržišta i homogenog razvitka. U zakonodavnom smislu, nema puno posla na usklađivanju ovog poglavlja, jer se europska pravna stečevina svodi na samo jednu uredbu u kojoj su dana osnovna pravila za financijsko sudjelovanje EU-a u razvitku transeuropskih mreža. Od Hrvatske se očekuje da se postupno uključi u programe infrastrukturnog razvitka EU. * '''Poglavlje 22.''' - '''Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 19. travnja 2011.)'' - * '''Poglavlje 23.''' - '''Pravosuđe i temeljna ljudska prava''' ''(otvoreno 30. lipnja 2010.)'' - * '''Poglavlje 24.''' - '''Pravda, sloboda i sigurnost''' ''(otvoreno 2. listopada 2009., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 25.''' - '''Znanost i istraživanje''' ''(otvoreno 8. lipnja 2006.; zatvoreno 12. lipnja 2006.)'' – Ovo poglavlje, uz poglavlje Obrazovanje i kultura, spada u jedno od najlakših, jer u njima nema puno europske pravne stečevine koje treba preuzeti u nacionalno zakonodavstvo. Upravo zbog toga se poglavlje privremeno zatvori u pravilu na istom sastanku na kojem se i otvori. Jedino što Hrvatska treba učiniti jest osigurati preduvjete za sudjelovanje u okvirnim programima EU-a za znanost i istraživanje. * '''Poglavlje 26.''' – '''Obrazovanje i kultura''' ''(otvoreno 7. prosinca 2006.; zatvoreno 11. prosinca 2006.)'' – Ovo poglavlje otvoreno je i zatvoreno na istoj Međuvladinoj konferenciji za vrijeme finskog predsjedanja Europskom unijom. Smatra se jednim od lakših poglavlja zbog postojanja malog broje europske pravne stečevine koju nacionalno gospodarstvo treba usvojiti. Obrazovanje i kultura u nadležnosti su nacionalnih država. Europska unija nema zajedničku obrazovnu politiku, a njezina se uloga svodi na to da stvori sustav suradnje između država članica. Prema načelu supsidijarnosti , svaka zemlja članica zadržava punu odgovornost za sadržaj i kvalitetu svog obrazovnog sustava. U pravnoj stečevini EU-a postoji direktiva o obrazovanju djece radnika migranata iz članica EU-a, koju je Hrvatska već inkorporirala u svoje zakonodavstvo do stupanja u članstvo. Zatvaranjem ovog poglavlja, Hrvatska je razdvojila svoj process pristupanja EU od turskog, koja je do tada zatvorila samo jedno poglavlje. * '''Poglavlje 27.''' - '''Okoliš''' ''(otvoreno 19. veljače 2010., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 28.''' – '''Zaštita potrošača i zdravlja''' ''(otvoreno 12. listopada 2007., zatvoreno 27. studenog 2009.)'' – Prilikom otvaranja ovog poglavlja, Hrvatska je dobila četiri mjerila koje mora ispuniti da bi zatvorila ovo poglavlje. Jedan dio je već u vrijeme otvaranja bio ispunjen, a preostala mjerila odnose se na usklađivanje s pravnom stečevinom u području kontrole duhana, a posebno se to odnosi na veličinu natpisa o štetnosti [[Cigarete|cigareta]] na kutijama, koje će morati zauzimati 30% površine kutije. Hrvatska u ovom poglavlju u potpunosti prihvaća europsku pravnu stečevinu i ne traži nikakova prijelazna razdoblja. * '''Poglavlje 29.''' – '''Carinska unija''' ''(otvoreno 20. prosinca 2006., zatvoreno 2. listopada 2009.)'' – za ovo poglavlje pregovaračko stajalište dostavljeno je u listopadu 2006. godine i u tom poglavlju zakonodavstvo RH u velikoj je mjeri usklađeno s pravnom stečevinom EU, a Republika Hrvatska nastavila je daljnim usklađivanjem i jačanjem administrativne sposobnosti u ovom području. [[Carina|Carinske]] poslove obavljaju države članice koje imaju vanjske granice Europske unije i u trenutku ulaska Hrvatske u EU, taj će dio posla Hrvatska preuzeti od [[Slovenija|Slovenije]] i [[Mađarska|Mađarske]]. * '''Poglavlje 30.''' – '''Vanjski odnosi''' ''(otvoreno 12. listopada 2007., zatvoreno 30. listopada 2008.)'' – Prilikom otvaranja ovog poglavlja uvedeno je jedno mjerilo u kojem se traži donošenje akcijskog plana za usklađivanje preostalog gospodarstva. Riječ je o usklađivanju bilateralnih trgovinskih ugovora s europskom pravnom stečevinom. Hrvatska u ovom poglavlju u potpunosti prihvaća europsku pravnu stečevinu i ne traži prijelazno razdoblje. * '''Poglavlje 31.''' - '''Vanjska, sigurnosna i obrambena politika''' ''(otvoreno 30. lipnja 2010., zatvoreno 22. prosinca 2010.)'' - * '''Poglavlje 32.''' – '''Financijski nadzor''' ''(otvoreno 26. lipnja 2007., zatvoreno 27. srpnja 2010.)'' – Ovo poglavlje obuhvaća područja unutarnje revizije u tijelima državne uprave, vanjsku reviziju, zaštitu financijskih interesa EU-a i zaštitu od krivotvorenja EU-a. Cilj je osigurati pravilno korištenje novca poreznih obveznika. O ovom poglavlju Hrvatska je napravila najveći posao u području unutarnje revizije. Republika Hrvatska nije tražila trajna izuzeća, niti prijelazna razdoblja za provedbu pravne stečevine EU obuhvaćene ovim poglavljem. * '''Poglavlje 33.''' – '''Financijske i proračunske odredbe''' ''(otvoreno 19. prosinca 2007.)'' – Ovo poglavlje pokriva uplatu države članice u zajednički europski proračun. U njemu nema direktiva koje je potrebno unositi u nacionalno zakonodavstvo i sastoji se samo od uredbi koje se izravno primjenjuju u svim državama članicama. Do stupanja u članstvo Hrvatska je dužna obaviti sve administrativne i tehničke pripreme za transfer sredstava koja pripadaju Uniji. Ovo se poglavlje u pravilu zatvara posljednje, neposredno prije potpisivanja pristupnog sporazuma. * '''Poglavlje 34.''' - '''Institucije''' ''(otvoreno 5. studenog 2010., zatvoreno 5. studenog 2010.)'' - Ovo je tehničko poglavlje. * '''Poglavlje 35.''' - '''Ostala pitanja''' ==== Tijek pregovora ==== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- !Pravna tijekovina Europske unije!!Procjena [[Europska komisija|EK]] na početku pregovora!!Trenutno stanje poglavlja prema [[Europska komisija|EK]]!!Početak Screeninga!!Završetak Screeninga!!Poglavlje blokirano!!Poglavlje odblokirano!!Poglavlje otvoreno!!Poglavlje zatvoreno |- | style="text-align:left;" | 1. Sloboda kretanja roba ||bgcolor=#ff8040| Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore ||style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 16.1.2006. || 24.2.2006. ||- ||- || 25.7.2008. || 19.4.2010. |- | style="text-align:left;" | 2. Sloboda kretanja radnika ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 19.7.2006. || 11.9.2006. ||- ||- || 17.6.2008. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 3. Pravo poslovnog nastana i sloboda pružanja usluga ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 21.11.2005. || 20.12.2005.|| -|| -|| 26.6.2007. || 21.12.2009. |- | style="text-align:left;" | 4. Sloboda kretanja kapitala ||style="background-color:#ffff55;"| Potrebno uložiti određeni napor|| style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 25.11.2005. || 22.12.2005. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 5.11.2010 |- | style="text-align:left;" | 5. Javne nabave ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 7.11.2005. || 28.11.2005.|| -|| -|| 19.12.2008. || 30.6.2010. |- | style="text-align:left;" | 6. Pravo trgovačkih društava ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor|| style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 21.6.2006. || 20.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 26.6.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 7. Pravo intelektualnog vlasništva ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.2.2006. || 3.3.2006. || -|| -|| 29.3.2007. || 19.12.2008. |- | style="text-align:left;" | 8. Tržišno natjecanje ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.11.2005. || 2.12.2005. ||- || -|| 30.6.2010. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 9. Financijske usluge ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 29.3.2006. || 3.5.2006. ||- ||- || 26.6.2007. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 10. Informacijsko društvo i mediji ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće|| style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"|Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom|| 12.6.2006. || 14.7.2006. ||- ||- || 26.7.2007. || 19.12.2008. |- | style="text-align:left;" | 11. Poljoprivreda i ruralni razvitak ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 5.12.2005. || 26.1.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 19.4.2011. |- | style="text-align:left;" | 12. Sigurnost hrane, veterinarstvo i fitosanitarni nadzor ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 9.3.2006. || 28.4.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 27.7.2010. |- | style="text-align:left;" | 13. Ribarstvo ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 24.2.2006. || 31.3.2006. || 12.2008. || 2.2010. || 19.2.2010. || 6.6.2011. |- | style="text-align:left;" | 14. Prometna politika ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 26.6.2006. || 28.9.2006. || -|| -|| 21.4.2008. || 5.11.2010. |- | style="text-align:left;" | 15. Energetika ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 15.5.2006. || 16.6.2006. || -||- || 21.4.2008. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 16. Porezi ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.6.2006. || 12.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 30.6.2010. |- | style="text-align:left;" | 17. Ekonomska i monetarna unija ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 16.2.2006 || 23.3.2006||- ||- || 21.12.2006 || 19.12.2008 |- | style="text-align:left;" | 18. Statistika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 19.6.2006. || 18.7.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 26.6.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 19. Socijalna politika i zapošljavanje ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.2.2006. || 22.3.2006. || -|| -|| 17.6.2008. || 21.12.2009. |- | style="text-align:left;" | 20. Poduzetništvo i industrijska politika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 27.3.2006. || 5.5.2006.|| -|| -|| 21.12.2006. || 25.7.2008. |- | style="text-align:left;" | 21. Trans-europske mreže ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 30.6.2006. || 29.9.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 19.12.2007. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 22. Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 11.9.2006. || 10.10.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 19.4.2011. |- | style="text-align:left;" | 23. Pravosuđe i temeljna ljudska prava ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.9.2006. || 13.10.2006. || -|| -|| 30.6.2010. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 24. Pravda, sloboda i sigurnost ||bgcolor=#ff8040|Potrebno uložiti značajne i kontinuirane napore || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 23.1.2006. || 15.2.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 2.10.2009. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 25. Znanost i istraživanje ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 20.10.2005. || 14.11.2005. || -|| -|| 12.6.2006. || 12.6.2006. |- | style="text-align:left;" | 26. Obrazovanje i kultura ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 26.10.2005. || 16.11.2005. || -|| -|| 11.12.2006. || 11.12.2006. |- | style="text-align:left;" | 27. Okoliš ||style="background-color:#ff33ff;"| Potrebno uložiti velike napore || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 3.4.2006. || 2.6.2006. || 12.2008. || 2.2010. || 19.2.2010. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 28. Zaštita potrošača i zdravlja ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 8.6.2006. || 11.7.2006. || -||- || 12.10.2007. || 27.11.2009. |- | style="text-align:left;" | 29. Carinska unija ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 31.1.2006. || 14.3.2006. || 12.2008. || 10.2009. || 21.12.2006. || 2.10.2009. |- | style="text-align:left;" | 30. Vanjski odnosi ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 10.7.2006. || 13.9.2006. || -|| -|| 12.10.2007. || 30.10.2008. |- | style="text-align:left;" | 31. Vanjska, sigurnosna i obrambena politika ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 14.9.2006. || 6.10.2006. || 12.2008. || 4.2010. || 30.6.2010. || 22.12.2010. |- | style="text-align:left;" | 32. Financijski nadzor ||style="background-color:#ffff55;"|Potrebno uložiti određeni napor || style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 18.5.2006. || 30.6.2006. || -|| -|| 26.6.2007. || 27.7.2010. |- | style="text-align:left;" | 33. Financijske i proračunske odredbe ||style="background-color:#ccffcc;"|Ne očekuju se značajnije poteškoće || style="background:#cfc;" style="background:#cfc;" style="background:#cfc;"| Uglavnom usklađeno s pravnom stečevinom || 6.9.2006. || 4.10.2006. || -|| -|| 19.12.2007. || 30.06.2011. |- | style="text-align:left;" | 34. Institucije || Ništa nije potrebno za usvajanje || - || - || - || -|| -|| - || 5.11.2010. |- | style="text-align:left;" | 35. Ostala pitanja || Ništa nije potrebno za usvajanje || - || - || - || -|| -|| - || 30.06.2011. |- | Trenutna situacija || || || || || || || 33 od 33<ref name="excluded">Ne računajući poglavje 34 (Institucije) i 35 (Ostala pitanja), s obzirom da se o njima ne vode pregovori</ref> || 33 od 33<ref name="Treba biti zatvoreno" >Ne računajući poglavlja 34 (Institucije) i 35 (Ostala pitanja). Iako ta poglavlja ne treba otvarati, ona se moraju zatvoriti prije završetka pregovora.</ref> |} '''''Izvor informacija:''''' [http://www.delhrv.ec.europa.eu/hr/static/view/id/157] == Izvještaji o napretku == === Prvi izvještaj o napretku === Početkom studenog 2005. godine, [[Europska komisija]] je objavila prvo izvješće o napretku Hrvatske o ispunjavanju uvjeta za članstvo. Ovaj izvještaj obuhvaća razdoblje od travnja 2004. do rujna 2005. godine, a u njemu je ocijenjeno da nema velikih teškoća u ispunjavanju političkih kriterija, te da je Hrvatska zemlja s djelotovornim tržišnim gospodarstvom koja će se, ako nastavi s reformama, uspješno nositi s europskom konkurencijom. Pozitivni pomaci utvrđeni su u položaju nacionalnih manjina, sudstva i regionalne suradnje. Naglašeno je i da treba više raditi na suzbijanju korupcije, iako postoje napredak u tom području. U pogledu ispunjavanja obveza za članstvo, napredak se ocijenjuje u 33 poglavlja. Od tih poglavlja Hrvatska je napredovala u poglavljima: Sloboda kretanja robe, Javne nabave, Informacijsko društvo, Obrazovanje i kultura, Vanjska, sigurnosna i obrambena politika. Područja u kojima je potrebno uložiti dodatne napore podijeljena su u tri skupine: * '''Potreban pojačan napor''' – obuhvaća poglavlja: Slobodno kretanje kapitala, Pravo trgovačkih društava, Informacijsko društvo i mediji, Ribarstvo, Promet, Energetika, Zaštita zdravlja i potrošača, Carinska unija i Financijska kontrola. * '''Potreban znatan i neprekidan napor''' – obuhvaća poglavlja: Slobodno kretanje roba, Javna nabava, Slobodno kretanje radnika, Pravo poslovnog nastana, Sloboda pružanja usluga, Financijske usluge, Politika tržišnog natjecanja, Poljoprivreda i ruralni razvoj, Sigurnost hrane, Porezi, Socijalna politika i zapošljavanje, Regionalna politika, Pravosuđe i temeljna prava, Pravda, sloboda i sigurnost * '''Potrebno uložiti vrlo velike napore''' – obuhvaća područje zaštite okoliša Spomenut je i slučaj genarala [[Ante Gotovina|Ante Gotovine]], koji još nije bio uhićen i predan međunarodnom sudu za ratne zločine na prostoru bivše Jugoslavije u Haagu i neizravno je dato do znanja da je puna suradnja s ovim sudom uvjet za daljim nastavkom pregovora. === Drugi izvještaj o napretku === Drugi izvještaj o napretku Hrvatske koji objavljuje Europska komisija, objavljen je [[8. studenog]] 2006. godine. Istaknuto je da Hrvatska napreduje u mnogim područjima, ali da je to napredovanje sporo. Posebno se to odnosi na povratak izbjeglica i prava nacionalnih manjina. Ustanovljeno je da je Hrvatska zemlja s djelotvornim tržišnim gospodarstvom, niskom [[inflacija|inflacijom]] i stabilnim tečajem. Najviše je zamjereno Hrvatskoj sporost u suzbijanju korupcije, veliki vanjski dug, trgovački deficit, te spora strukturna reforma. Sveukupno je ocijenjeno da je Republika Hrvatska unaprijedila sposobnost preuzimanja obveza koje proizlaze iz članstva i da pojačane napore mora uložiti u poglavlja: Slobodno kretanje kapitala, Politika tržišnog natjecanja, Poljoprivreda, Pravda sloboda i sigurnost, Pravosuđe i Okoliš. === Treći izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2007/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2007_hrv.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226231135/http://www.mvpei.hr/ei/download/2007/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2007_hrv.pdf |date=2008-12-26 }} Treći izvještaj o napretku</ref> === Europska komisija je svoje treće izvješće o napretku Hrvatske objavila [[6. studenog]] 2007. godine u kojem je ocijenjeno da pregovori s Hrvatskom dobro napreduju i da dolaze u konačnu fazu. Kao i u prethodnom izvješću, od Hrvatske se traži pojačan napor u poboljšanju statusa manjinskih prava i povratka izbjeglica. Hrvatska je još jednom upozorena na vanjski deficit koji bi mogao utjecati na makroekonomsku stabilnost, koja je označena kao stabilna, uključujući i nisku inflaciju. I u ovom izvješću hrvatskog je gospodarstvo ocijenjeno kao funkcionalno tržišno, koje bi se moglo nositi s europskom konkurencijom, pod uvjetom da se provedu reforme koje će smanjiti strukturne slabosti. Hrvatska još uvijek ne bilježi znatan napredak u području javne uprave i u borbi protiv korupcije. === Četvrti izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2008/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2008-hrv_final.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226231204/http://www.mvpei.hr/ei/download/2008/11/27/Izvijesce_o_napretku_RH_2008-hrv_final.doc |date=2008-12-26 }} Četvrti izvještaj o napretku</ref> === Četvrti izvještaj o napretku Hrvatske, Europska komisija je objavila [[5. studenog]] 2008., a obuhvaćeno je razdoblje od [[1. listopada]] 2007. do [[3. listopada]] 2008. godine. Ocijenjeno je da je ostvaren napredak u reformi državne uprave, ali da su pravni temelji za izgradnju moderne i stručne države još nepotpuni. Reforme u pravosuđu se nastavljaju, ali relativno sporim tempom. Ista situacija je i s korupcijom. Iako je ostvaren određeni napredak, korupcija je i dalje vrlo raširena, a administrativni kapaciteti državnih tijela za borbu protiv korupcije i dalje su nedostatni. Što se tiče ljudskih prava, ocijenjeno je da se u Hrvatskoj poštuje međunarodni zakon o ljudskim pravima, uz neke specifične nedostatke vezane uz dužinu trajanja postupaka i nedostatke pravosudnog sustava. Bilo je i prigovora na provedbu antidiskriminacijskog zakona, jer razina zaštite od diskriminacije i sudsko procesuiranje nije u skladu s normama EU. Ustanovljeno je da postoji napredak kada je riječ o provedbi Ustavnoga zakona o pravima nacionalnih manjina, ali glavni nedostatak i dalje je nedovoljna zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i policiji. U području regionalne suradnje i međunarodnih obveza ocijenjeno je da Hrvatska i dalje surađuje s Međunarodnim sudom u Haagu, ali da nisu dostavljeni svi spisi koji se od Hrvatske traže. Nije bilo velikih zamjerki za odnose Hrvatske s državama iz okruženja. I u ovom izvješću hrvatsko gospodarstvo je ocijenjeno kao funkcionalno tržišno s ukupnom trgovinom roba i usluga većom od 100% [[BDP]]-a. === Peti izvještaj o napretku <ref>http://www.mvpei.hr/ei/download/2009/11/11/Izvijesce_EK_o_napretku_RH_2009.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524212545/http://www.mvpei.hr/ei/download/2009/11/11/Izvijesce_EK_o_napretku_RH_2009.doc |date=2010-05-24 }} Peti izvještaj o napretku</ref> === Peti izvještaj o napretku Hrvatske objavljen je [[14. listopada]] [[2009.]], a obuhvaća razdoblje od početka listopada 2008. do sredine rujna 2009. godine. Između ostalog, ocijenjeno je provedba Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju bila neujednačena. Hrvatska nije u pojedinim poglavljima napredovala u skladu s planovima, što se prvenstveno odnosi na poglavlja ''Pravosuđe i temeljna ljudska prava'', ''Tržišno natjecanje'' i ''Prometna politika''. Ukazano je i na sporost reforme državne uprave i reformi u pravosuđu, iako su primjetni pomaci. Najveći problemi Hrvatske su i dalje korupcija, koja je i dalje raširena, a instrumenti za njezino suzbijanje ne provode se s dovoljno odlučnosti, osobito kad je riječ o korupciji u politici. Usmjerava se pozornost i na nedovoljno kažnjavanje ratnih zločina, kao i na mnogobrojne probleme manjinskih zajednica, posebice Srba i Roma. Što se tiče susjedskih odnosa, najbolje su ocijenjeni odnosi s [[Italija|Italijom]] i [[Mađarska|Mađarskom]]. Odnosi s [[BiH]] su stabilni, ali opterećeni raznim trgovačkim odnosima. Najveći napredak ostvaren je u odnosima s [[Crna Gora|Crno Gorom]], a napredak u odnosima sa [[Srbija|Srbijom]] pogoršan je oštrim retorikama vezane za slučajeve pred Međunarodnim sudom pravde u Den Haagu. Najlošije su ocijenjeni odnosi sa [[Slovenija|Slovenijom]], na što je najviše utjecalo neriješeno granično pitanje. == Prepreke i problemi == Hrvatska se, prema Mišljenju Europske komisije (''Avis''), ocjenjuje kao funkcionalna [[demokracija]] sa stabilnim institucijama koje garantiraju [[vladavina prava|vladavinu prava]]. Ne postoje veći problemi vezani uz poštivanje osnovnih prava. Također ocjenjuje se zemljom s djelotvornom tržišnom ekonomijom, koja bi trebala biti u stanju nositi se sa pritiscima konkurencije i tržišnih snaga unutar Unije. S druge strane, prigovori su da administrativni kapacitet nije ujednačen i da je potrebno poboljšati provedbu [[zakonodavstvo|zakonodavstva]]. U vezi s tim, potrebno je nastaviti s usklađivanjem zakonodavstva i u isto vrijeme jačati administrativne i pravosudne strukture potrebne za učinkovitu primjenu i provedbu pravne stečevine Zajednice. === Državna uprava === Glavne kritike [[Državna uprava u Hrvatskoj|državnoj upravi]] su njezina glomaznost i tromost. Reforma državne uprave teče sporo. Postojeći pravni administrativni sustav u Hrvatskoj složen je i kompliciran, te ga treba pojednostavniti. Veliki diskrecijski raspon dovodi do neučinkovitosti i pravne nesigurnosti te pogoduje [[korupcija|korupciji]]. Upravni sud ne može izvršiti trenutačni opseg posla na revidiranju upravnih odluka. Također jedna od kritika nerazvijenost [[Lokalna i područna (regionalna) samouprava u Hrvatskoj|lokalne i područne samouprave]], te slaba decentralizacija. === Stanje u pravosuđu === Glavni problemi [[Sudbena vlast u Hrvatskoj|hrvatskog pravosudnog sustava]] su raširena neučinkovitost pravosudnog sustava i puno vremena potrebnog za donošenje i provođenje presuda, kao i slabosti glede odabira i obuke sudaca. Povrh toga, pred sudove se izlazi s previše slučajeva koji bi se u načelu mogli riješiti i drugim sredstvima. Svi ti čimbenici zajedno pridonose vrlo velikom gomilanju neriješenih predmeta. Dodatni je problem taj što sudovi i dijelovi državne uprave ne poštuju uvijek ili ne izvršavaju pravodobno odluke viših sudova. Osim toga, postoje određeni problemi u uspostavi neovisnog sudstva. Ti problemi uzrok su što prava građana još nisu u potpunosti sudski zaštićena u skladu s [[Ustav Republike Hrvatske|ustavnim odredbama]]. Strukturalna reforma hrvatskog pravosudnog sustava započela je [[Vlada Republike Hrvatske|Vladinim]] usvajanjem dokumenta "Reforma pravosudnog sustava" [[2002]]. i Operativnog plana usvojenog u srpnju [[2003]]. U svom Izvješću o napretku za [[2006]]. godinu, Europska komisija konstatira da je reforma tek u početnoj fazi, a pravosudni sustav i dalje trpi ozbiljne nedostatke. Glavne su kritike da treba poduzeti puno više aktivnosti kako bi se smanjio još uvijek velik broj neriješenih predmeta, skratilo trajanje sudskih postupaka, poboljšalo vođenje predmeta, racionalizirala mreža sudova, uključujući i zatvaranje sudova, osiguralo pravilno provođenje sudskih presuda i izvršila reforma pravne pomoći. Kako bi se osigurala nepristranost, potrebno je poboljšati postupke imenovanja, obuke i stegovne postupke za sudske dužnosnike. Hrvatska još nema neovisan, nepristran, transparentan i učinkovit pravosudni sustav, čija će uspostava biti važan pokazatelj hrvatske spremnosti za eventualno članstvo i preduvjet za uspješnu provedbu pravne stečevine. === Korupcija === Korupcija predstavlja ozbiljan problem. Mnoge optužbe za korupciju ostaju neistražene, a slučajevi korupcije obično prolaze nekažnjeno. Provedba antikorupcijskog programa nalazi se tek u početnoj fazi. Potrebna je potpuna provedba programa i snažna politička volja za jačanjem aktivnosti, posebno kada je riječ o korupciji na visokoj razini. U svom Izvješću o napretku za 2006. godinu Europske komisije stoji da je potrebno jačanje aktivnosti na proaktivnom sprječavanju, otkrivanju i djelotvornom gonjenju korupcije. Potrebno je podići svijest o korupciji kao o ozbiljnom [[kazneno djelo|kaznenom djelu]], dok [[USKOK]] i ostala tijela uključena u antikorupcijski program trebaju dodatno ojačati i poboljšati međusobnu koordinaciju. === Suradnja sa sudom u Haagu === Jedna od glavnih prepreka za otvaranje pregovora, a time i ulazak u punopravno članstvo Europske unije bila je suradnja s Međunarodnim kaznenim sudom za bivšu Jugoslaviju (Haaški sud). Hrvatskoj se nametnula krivnja za [[Domovinski rat]] s kraja [[20. stoljeće|20. stoljeća]] i izjednačavalo ju se s agresorom, što je politički vrh, kao i sam narod teško prihvaćao. Da bi se Hrvatska pridružila europskoj obitelji, morala je predati ratnu dokumentaciju, spise s oznakom “vojna tajna” i izručiti cjelokupan zapovjedni lanac koji je sudjelovao u ratnim operacijama. Dugo se Hrvatskoj spočitavala nesuradnja s Haaškim sudom, uzrokovana ponajviše neizručivanjem generala Ante Gotovine. Nakon njegovog izručivanja, Hrvatskoj je upaljeno zeleno svjetlo i [[3. listopada]] 2005. godine ustanovljeno je da Hrvatska u potpunosti surađuje s Haškim sudom. Slijedom toga, istoga dana i službeno su otvoreni pregovori s Hrvatskom o punopravnom članstvu, ali ovo pitanje će praktički do kraja povlačiti [[Velika Britanija]] i [[Nizozemska]] blokirajući tako završetak pregovora sve do [[SAD|američkog]] političkog pritiska na [[London]] zbog tamošnjih nerealnih stajališta <ref>[http://www.guardian.co.uk/world/us-embassy-cables-documents/237167 US and UK clash over Croatia's EU membership bid]</ref> što rezultira uspješnim završetkom pregovora Hrvatske s Europskom unijom === Prava nacionalnih manjina === Jedna od kritika je spora provedba [[Ustavni zakon o pravima nacionalnih manjina|Ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina]]. Najveći problemi su premala zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i [[Hrvatska policija|policiji]]. U svim donesenim Mišljenjima, jedna od kritika Hrvatskoj je spora provedba Ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina. Ratni sukobi, etnonacionalizam i tranzicijski problemi hrvatskog društva učinili su praktično problematičnom temu pozicioniranja nacionalnih manjina u hrvatskom društvu. Najveći problemi su premala zastupljenost manjina u državnoj upravi, pravosuđu i policiji. Postoje i stvarne prepreke za povratak srpskih izbjeglica, trajno neprijateljstvo u određenim područjima, izraženi nacionalistički sukobi u kojima su Srbi bili većinsko stanovništvo prije Domovinskog rata, kao i pitanja stambenog zbrinjavanja, koja se uglavnom odnose na bivše nositelje stanarskog prava koji ne mogu još uvijek ostvariti povrat svoje, prije rata, stečene imovine. Pozitivan pomak se primjećuje u položaju romske nacionalne manjine u Hrvatskoj iako se Romska populacija susreće se s brojnim problemima u Hrvatskoj. Dva najveća, ujedno i međusobno povezana, su problem državljanstva i problem zapošljavanja. Oni Romi koji bi mogli raditi, ukoliko nemaju državljanstvo ne mogu se zaposliti, a njihova djeca ne mogu pohađati školu, nemaju pravo na socijalnu skrb i zaštitu. Polako se popravlja položaj [[Romi|romske manjine]]. === Odnosi sa Slovenijom === {{glavni|Hrvatsko-slovenski odnosi}} [[Datoteka:Bay-of-Piran maritime-boundary-dispute-hr.svg|mini|desno|250px|Prijedlog rješenja podjele Piranskog zaljeva i sporna granica na moru prema sporazumu Račan-Drnovšek iz 2001.]] Jedan od problema koji je trebao biti sporedan u procesu pregovora pokazao se kao jedna velika kočnica na hrvatskom putu. Problemi sa susjednom Slovenijom u vezi razgraničenja na kopnu i moru jačali su vremenom kako su tekli preogovori. Ključan problem za Sloveniju je bila granica Hrvatske u [[Savudrijska vala|Savudrijskoj vali]] ''([[slovenski jezik|sl.]] Piranski zaliv)'' za koji je Slovenija smatrala da joj, po načelu pravičnosti, pripada u cijelosti. Iz tog problema proizašao je i drugi, na koji je još više stavljan naglasak kad je Slovenija preuzela predsjedanje Europskom unijom u siječnju 2008., a to je pitanje [[Zaštićeni ekološko-ribolovni pojas|ZERP-a]]. Prema slovenskom mišljenju Hrvatska nije mogla proglasiti taj pojas dok se ne riješi granično pitanje na moru, dok je Hrvatska ne obazirući se na savjete Europske unije taj pojas ipak aktivirala [[1. siječnja]] 2008. susjedna Italija, koje se također taj pojas ticao, pružila je podršku Sloveniji iako sama nije upućivala nikakve prijetnje u vidu blokade ulaska u Europsku uniju poput Slovenije. Stav Europske unije je bio jasan, bezrezervna potpora Sloveniji kao članici Unije, ali je ipak upućen nalog Ljubljani da se to pitanje riješi u vidu dobrosusjedskih odnosa, a ne da se stvara problem između Hrvatske i Europske unije, kako je to Slovenija htjela prikazati. Odnosi sa Slovenijom, koji do raspada bivše Jugoslavije nisu nikada bili loši, bivali su sve gori kako su se bližili parlamentarni izbori, kako u jednoj, tako i u drugoj zemlji. Nacionalističke stranke u Sloveniji potpirivale su netrepeljivost prema Hrvatima sve glasnijim isticanjem problema sa Hrvatskom, preuveličavajući ih, čak i stvaranjem novih. Jedan od takvih bila je i najava raspisivanja referenduma na kojem će se građani te zemlje moći odlučiti žele li Hrvatsku u Europskoj uniji ili ne. Iako te stranke nemaju za potporu nadpolovičnu većinu glasačkog tijela, takvi potezi iz Slovenije uvelike narušavaju već poljuljane odnose. Svi ti problemi rezultirali su time da je na dan [[19. prosinca]] [[2008.]] Slovenija blokirala otvaranje osam i privremeno zatvaranje tri poglavlja, što je značajno odgodilo predviđeni ulazak Hrvatske u EU, i dodatno narušilo sve gore međusobne odnose. Ministar vanjskih poslova [[Samuel Žbogar]] slovenskoj je javnosti [[19. prosinca]] otkrio dokumente iz sedam poglavlja o kojima Hrvatska pregovara sa Europskom unijom, a koji su glavni razlog slovenske blokade hrvatskih pregovora. Radi se o dokumentima u pogljavu Poljoprivreda, Sigurnost hrane, veterinarstvo i fitosanitarna politika, Oporezivanje, Mrežne infrastrukture, Regionalne politike i strukturnih instumenata, Prava, slobode i sigurnosti te Okoliša. * U poglavlju Poljopriveda izričito su, kao hrvatska, navedena sporna naselja na lijevoj obali [[Dragonja|Dragonje]] ([[Škrile]], [[Bužin]], [[Škudelini]] i [[Veli Mlin]]). * U Sigurnoj prehrani, sporno je hrvatsko pozivanje na pomorski zakonik, koji spominje epikontinentalni pojas u [[Jadransko more|Jadranskom moru]]. * U poglavlju o Oporezivanju izričito je naveden granični prijelaz Plovanija, odnosno privremena granična točka kraj [[Sečovlje|Sečovlja]], za koju je 1994. tadašnji premijer [[Nikica Valentić]] izričito i pisano potvrdio da ne prejudicira granicu. * U Infrastrukturi, priložene su karte sa ucrtanom morskom granicom. * U Regionalnoj politici, sporan je interventi plan u slučaju onečišćenja mora, koji spominje ZERP, a priložena je i karta sa ucrtanom granicom. * U poglavlju Prava priloženi su dokumenti koji navode granične prijelaze, naveden je prijelaz Plovanija, te navedene katastarske parcele iz katastra koji je nastao nakon 25. lipnja 1991. godine. * U poglavlju Okoliš, spominje se ZERP te je priložena karta sa ucrtanom morskom granicom. == Struktura za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske == [[Vlada Republike Hrvatske]] je 7. travnja 2005. godine donijela Odluku o uspostavljanju struktura za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. Tom Odlukom predviđena su tijela za vođenje pregovora i sklapanje Ugovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. To su sljedeća tijela: * '''Državno izaslanstvo''' Republike Hrvatske za pregovore o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. Dražvno izaslanstvo čine: ** voditelj Državnog izaslanstva (po funkciji to je [[ministar vanjskih poslova|ministar vanjskih poslova i europskih integracija]]) - [[Gordan Jandroković]] ** zamjenik voditelja Državnog izaslanstva i glavni pregovarač - [[Vladimir Drobnjak]] ** zamjenici glavnog pregovarača - [[Ivana Maletić]] i [[Boris Vujčić]] ** šef Misije Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama - [[Branko Baričević]] ** tajnica Pregovaračke skupine - [[Dubravka Vlašić-Pleše]] * '''Koordinacija za pregovore''' je privremeno međuresorno radno tijelo Vlade Republike Hrvatske koje raspravlja o svim pitanjima u vezi pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji. * '''Pregovaračka skupina'''<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=414&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102458/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=414&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Pregovaračka skupina</ref> za vođenje pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji - čine je: ** Glavni pregovarač; ** Zamjenici glavnog pregovarača; ** Članovi Pregovaračke skupine zaduženi za pojedina poglavlja pregovora – pravne stečevine Europske unije; ** Šef Misije Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama; ** Tajnik Pregovaračke skupine. :Članovi Pregovaračke skupine pružaju stručnu potporu glavnom pregovaraču u pregovorima, sudjeluju u pregovorima po nalogu glavnog pregovarača, koordiniraju rad radnih skupina za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije, surađuju s europskim koordinatorima tijela državne uprave, odgovorni su za izradu prijedloga pregovaračkih stajališta te odgovarajućih izvješća. * '''Radne skupine za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije''' - sudjeluju u analitičkom pregledu i ocjeni usklađenosti zakonodavstva (screening), te u izradi nacrta prijedloga pregovaračkih stajališta, uz potporu tijela državne uprave ili drugih tijela određenih nositeljima pojedinog poglavlja pravne stečevine Europske unije i europskog koordinatora tog tijela.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=415&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102922/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=415&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Radne skupine za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora</ref> * '''Ured glavnog pregovarača''' - ured pruža stručnu, tehničku i administrativnu pomoć glavnom pregovaraču. Zbog specifičnosti posla i sukladno djelovanju glavnog pregovarača, djeluje pri Vladi Republike Hrvatske i pri Misiji Republike Hrvatske pri Europskim zajednicama. Njegovim radom upravlja voditelj Ureda.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=416&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102926/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=416&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Ured glavnog pregovarača</ref> * '''Tajništvo Pregovaračke skupine''' - pruža stručnu, tehničku i administrativnu pomoć Državnom izaslanstvu, Pregovaračkoj skupini i radnim skupinama za pripremu pregovora po pojedinim poglavljima pregovora – pravne stečevine Europske unije. Tajništvo koordinira zadaće i poslove koji proizlaze iz pregovora, priprema analitički pregled i ocjenu usklađenosti zakonodavstva (screening) i izrađuje izvješća o njegovom tijeku, kao i tijeku pregovora te obavlja i sve druge tehničke i administrativne poslove vezane uz pregovore.<ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=417&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102931/http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=417&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2009-02-28 }} Tajništvo pregovaračke skupine</ref> '''Nacionalni odbor''' je posebno je radno tijelo [[Hrvatski sabor|Hrvatskoga sabora]] koje nadgleda i ocjenjuje tijek pregovora, te daje mišljenje i smjernice u ime Hrvatskoga sabora. Odbor se sastoji od zastupnika Hrvatskoga sabora, predstavnika Ureda Predsjednika Republike Hrvatske, akademske zajednice, udruga poslodavaca i sindikata. Na čelu Nacionalnog odbora nalazi se [[Vesna Pusić]] <ref>http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=418&sid=&akcija=&jezik=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081231022307/http://www.eu-pregovori.hr/default.asp?ru=418&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2008-12-31 }} Nacionalni odbor za praćenje pregovora o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji</ref>. == Javno mnijenje u Hrvatskoj == Prema tvrdnjama Vladinih ustanova, istraživanja javnog mnijenja o stavu građana spram Europske unije 2000. godine, '''opće mišljenje''' građana o Europskoj uniji bilo je ''uglavnom pozitivno'' (preko 55%), dok je 77% građana bilo '''za uključivanje u EU''', dok je protiv bilo 8% građana, dok je 15% bilo neodlučno (izvor: [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&gl=200107270000005&sid=&jezik=1 MVPEI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808151448/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&gl=200107270000005&sid=&jezik=1 |date=2007-08-08 }}). {| class="wikitable" style="text-align:center" |- valign="top" ! width="160px" | Istraživanje sproveo ! Datum sprovođenja i objave ! Broj ispitanih ! Za ! Protiv ! Neodlučnih |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/171660/cak-61-posto-gradana-podrzava-ulazak-u-EU.html Ipsos Puls za MVEP] | align=left| 20. siječnja 2011. | 840 | style="background:#9ACD32"|'''61%''' | 28% | 11% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/referendum-prolazi-60-za-ulazak-u-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 19. siječnja 2011. | 960 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 31% | 9% |- | align=left|[http://www.rtl.hr/vijesti/novosti/opala-potpora-hrvata-ulasku-u-eu/ Ipsos Puls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123110257/http://www.rtl.hr/vijesti/novosti/opala-potpora-hrvata-ulasku-u-eu/ |date=2012-01-23 }} | align=left| 18. siječnja 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 33% | 11% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-o-referendumu-stabilna-vecina-od-55-posto--za-ulazak-hrvatske-u-eu/592300.aspx CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. siječnja 2012. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''55,1%''' | 33,3% | 11,6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/saznajte-tko-ce-glasovati-za-na-referendumu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 27. prosinca 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 33% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/izbori-2011-crobarometar-kampanja-nikome-nije-donijela-nista.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228204250/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/izbori-2011-crobarometar-kampanja-nikome-nije-donijela-nista.html |date=2011-12-28 }} | align=left| 25. studenog 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''61%''' | 32% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/gotovo-20-posto-prednosti-kukuriku-koalicije.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228023750/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/vijesti/gotovo-20-posto-prednosti-kukuriku-koalicije.html |date=2011-12-28 }} | align=left| 25. listopada 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''57%''' | 36% | 7% |- | align=left|[http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/kukuriku-koalicija-u-znacajnoj-prednosti-pred-hdz-om.html Ipsos Puls za Novu TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230232111/http://odluka2011.dnevnik.hr/clanak/kukuriku-koalicija-u-znacajnoj-prednosti-pred-hdz-om.html |date=2011-12-30 }} | align=left| 26. rujna 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''58%''' | 31% | 11% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/147995/Porasla-potpora-hrvatskih-gradana-ulasku-u-EU.html CRO Demoskop] | align=left| 12. rujna 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''56,1%''' | 33,8% | 10,1% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/hsp-njusi-prevaru-na-referendumu-hrvati-katolici-nikada-nisu-izabrali-vjernika-za-predsjednika/594619.aspx] | align=left| siječnja 2012. | 2800² | 28,9% | style="background:#f66"| '''61,5%''' | 9,5% |- | align=left|[http://www.hrsvijet.net/index.php?option=com_content&view=article&id=19486:anketa-o-ulasku-u-eu-protiv-572-za-428&catid=1:politika&Itemid=9 Business Knowledge Corporation]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.slobodnadalmacija.hr/Hrvatska/tabid/66/articleType/ArticleView/articleId/161761/Default.aspx]³ | align=left| 8. – 15. siječnja 2012. | 1942 | 42,8% | style="background:#f66"| '''57,2%''' | |- | align=left|[http://dalje.com/hr-hrvatska/hsp--cak-68-posto-slavonaca-protivi-se-ulasku-hrvatske-u-eu/397700]{{Dead link|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | align=left| studenoga 2011. | 2800⁴ | | style="background:#f66"| '''68%''' | |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/ulazak-u-europsku-uniju-podupire-56-posto-gradjana/571419.aspx CRO Demoskop Promocije Plus] | align=left| 1. i 2. rujna 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''56,1%''' | 33,8% | 10,1% |- | align=left|[http://www.delhrv.ec.europa.eu/?lang=hr&content=3536 Ipsos Puls za Delegaciju Europske unije u RH] | align=left| 8. do 26. srpnja 2011., 6. rujna 2011. | 1010 | style="background:#9ACD32"|'''57%''' | 37% | 6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/istrazivanje-vraca-se-pesimizam-manje-povjerenja-u-premijerku-i-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. kolovoza 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 35% | 9% |- | align=left|[http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=1&gl=201107280000002&sid=&jezik=1 Ipsos Puls za MVPEI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004220542/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=1&gl=201107280000002&sid=&jezik=1 |date=2011-10-04 }} | align=left| 26. srpnja 2011. | 943 | style="background:#9ACD32"|'''60%''' | 33% | 6% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/137065/Raste-podrska-ulasku-u-EU-smanjuje-se-broj-euroskeptika.html CRO Demoskop] | align=left| 1. i 2. srpnja 2011. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''62,2%''' | 30,5% | 7,3% |- | align=left|[http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2011&mm=06&dd=28&nav_id=75156 Hendal za HRT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105064052/http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2011&mm=06&dd=28&nav_id=75156 |date=2012-11-05 }} | align=left| 28. lipnja 2011. | nepoznato | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 34,2% | 9,8% |- | align=left|[http://www.kriz-zivota.com/zoom/6347/veina_ispitanika_protiv_ulaska_u_eu/ Križ života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603061826/http://www.kriz-zivota.com/zoom/6347/veina_ispitanika_protiv_ulaska_u_eu/ |date=2011-06-03 }} [http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715185746/http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/ |date=2011-07-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715185746/http://www.kriz-zivota.com/istrazivanje/vjernici_politika_rejting_stranaka/zavrseno/ |date=2011-07-15 }}<!-- pa ovo ti je izvor Ako ćemo tako sumnjičaviti (šta želiš? izvorne ispunjene obrasce?), onda bih mogao na svaki redak unijeti kako "nedostaje izvor" --> | align=left| 29. svibnja 2011. | 924 | 45,24% | style="background:#f66"|'''51,19%''' | - |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-istrazivanje-dnevnika-nove-tv-smanjenje-pesimizma-gradzana.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. svibnja 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''56%''' | 39% | 5% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb75/eb75_publ_en.pdf Eurobarometar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123233927/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb75/eb75_publ_en.pdf |date=2012-01-23 }} Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Spring 2011, str. 34. | align=left| svibanj 2011. | (u 33 države i teritorija) | 30% | '''34%''' | 32%¹ |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/istrazivanje-nakon-presude-gotovini--samo-23--hrvata-za-ulazak-u-eu/939458/ Mediana Fides za Jutarnji list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105041202/http://www.jutarnji.hr/istrazivanje-nakon-presude-gotovini--samo-23--hrvata-za-ulazak-u-eu/939458/ |date=2012-11-05 }} | align=left| 15. i 16. travnja 2011. | 700 | 23% | '''49,8%''' | 26,4% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/nakon-presude-generalima-dramaticno-pala-potpora-ulasku-u-eu.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 16. travnja 2011. | 600 | 38% | style="background:#f66"|'''52%''' | 10% |- | colspan="11" align="center" | 15. travnja 2011. bivši general HV-a [[Ante Gotovina]] prvostupanjskom presudom nepravomoćno je osuđen na 24 godine zatvora od strane [[Međunarodni sud za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije|Međunarodnog suda za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije]] zbog navodnih ratnih zločina počinjenih za vrijeme vojne operacije [[Operacija Oluja|Oluja]].<ref>[http://www.jutarnji.hr/ante-gotovina-osuden-na-24-godine-zatvora--mladen-markac-na-18--ivan-cermak-osloboden/939157/ HAŠKA PRESUDA: Gotovina je izgledao mirno, a u njemu je ključalo. Čeljust mu se tresla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810115842/http://www.jutarnji.hr/ante-gotovina-osuden-na-24-godine-zatvora--mladen-markac-na-18--ivan-cermak-osloboden/939157 |date=2011-08-10 }}, [[Jutarnji list]]</ref> |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/anketa-ulazak-u-europsku-uniju--prema-nama-nisu-pravedni---ali-u-eu-ipak-zelimo-uci/933181/ Mediana Fides za Jutarnji list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523030351/http://www.jutarnji.hr/anketa-ulazak-u-europsku-uniju--prema-nama-nisu-pravedni---ali-u-eu-ipak-zelimo-uci/933181/ |date=2011-05-23 }} | align=left| 21. ožujka 2011. | nepoznato | style="background:#9ACD32"|'''56,3%''' | 37,3% | 6,4% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-dramatican-pad-i-hdz-a-i-sdp-a.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 12. ožujka 2011. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''55%''' | 38% | 7% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/vecina-gradzana-izbore-zeli-odmah-josipovica-smatraju-neutralnim.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 12. ožujka 2011. | 600 | style="background:#9ACD32"|'''51%''' | 37% | 12% |- | align=left|[http://danas.net.hr/hrvatska/page/2011/03/05/0217006.html CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309112543/http://danas.net.hr/hrvatska/page/2011/03/05/0217006.html |date=2012-03-09 }} | align=left| 4. ožujka 2011. | 1300 | '''48,9%''' | 41% | 10,1% |- | align=left|[http://www.jutarnji.hr/cak-40-posto-biraca-protiv-ulaska-hrvatske-u-eu--predvode-ih-kerumov-hgs-i-hsp/923741/ CRO Demoskop] | align=left| 7. veljače 2011. | 1300 | '''49,4%''' | 40,3% | 10,2% |- | align=left| Studenti osječkog sveučilišta<ref>[https://web.archive.org/web/20110128024619/http://www.osijek031.com/osijek.php?topic_id=29973 Osijek031] Većina osječkih studenata protiv ulaska u EU [Vijesti Osječke] - Osijek 031, 24. siječnja 2011., pristupljeno 5. srpnja 2011. <br /> Vijesti Osječke televizije. Na 1:54-2:32..<br />[http://www.youtube.com/watch?v=qGGabcffxg8 Osječka televizija, Osijek - Vijesti] 24. siječnja 2011. <br />Ankete koje su rađene posljednjih godina među studentima osječkog sveučilišta.</ref><!-- ista stvar, pogledaj prilog, ako sumnjaš, zovi tu televizijsku kuću --> | align=left| 24. siječnja 2011. | nepoznato | nepoznato | style="background:#f66"|'''60%''' | nepoznato |- | align=left|[http://dnevnik.hr/sdp-pojedinacno-najjaca-stranka-kosor-pala-za-44-posto.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. prosinca 2010. | 1000 | '''47%''' | 40% | 12% |- | align=left|[http://danas.net.hr/hrvatska/page/2010/12/02/0306006.html CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206001032/http://danas.net.hr/hrvatska/page/2010/12/02/0306006.html |date=2010-12-06 }} | align=left| 30. studenog i 1. prosinca 2010. | 1300 | '''49,2%''' | 39,1% | 11,7% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/nikad-losije-80-posto-gradzana-smatra-da-vlada-vodi-zemlju-u-krivom-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 25. prosinca 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''53%''' | 35% | 12% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb74/eb74_publ_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2010, str. 35. | align=left| studeni 2010. | (u 32 države i teritorija) | 27% | 29% | '''41%'''¹ |- | align=left|[http://globus.jutarnji.hr/hrvatska/mladi-su-najveci-euroskeptici-a-slavonci-naglo-zavoljeli-eu Ipsos Puls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305091817/http://globus.jutarnji.hr/hrvatska/mladi-su-najveci-euroskeptici-a-slavonci-naglo-zavoljeli-eu |date=2012-03-05 }} | align=left| 1.-15. studenog 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''64%''' | 29% | 7% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/94833/Kosoricina-vlada-nepopularnija-od-Sanaderove.html CRO Demoskop] | align=left| 2. i 3. studenog 2010. | 1300 | '''49,6%''' | 39,8% | 10,6% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/ekskluzivno-premijerka-nema-podrsku-za-niti-jedan-potez.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 29. listopada 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''50%''' | 35% | 15% |- | align=left|[http://dalje.com/hr-hrvatska/nikad-nepopularniji-no-sad--najniza-ocjena-vladi-rh-od-pocetka-mjerenja/324036 CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019193138/http://dalje.com/hr-hrvatska/nikad-nepopularniji-no-sad--najniza-ocjena-vladi-rh-od-pocetka-mjerenja/324036 |date=2012-10-19 }} | align=left| 4. i 5. listopada 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,5%''' | 39,4% | 10,1% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/istrazivanje-sve-vise-gradzana-misli-da-zemlja-ide-u-losem-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 28. srpnja 2010. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''55%''' | 42% | 7% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb74/eb74_publ_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2010, str. 35.<!-- ovdje potanko navode rezultate iz izvješća br. 73, u kojem su brojke raštrkane-->[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb73/eb73_vol1_en.pdf] | align=left| svibanj 2010. | (u 32 države i teritorija) | 26% | 31% | '''38%'''¹ |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-biraci-sve-neodlucniji-josipovicu-raste-podrska-kosoricu-voli-sve-manje-hrvata/489696.aspx CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. svibnja 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''51,1%''' | 39% | 9,9% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-biraci-sve-neodlucniji-josipovicu-raste-podrska-kosoricu-voli-sve-manje-hrvata/489696.aspx CRO Demoskop] | align=left| 31. ožujka i 1. travnja 2010. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,8%''' | 39,9% | 9,3% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/54080/Josipovic-preuzeo-titulu-najpozitivnijeg-politicara.html CRO Demoskop] | align=left| 3. veljače 2010. | 1300 | '''48,4%''' | 40,1% | 11,5% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/50422/Kosor-ispred-Mesica-Sanader-rekordno-negativan.html CRO Demoskop] | align=left| 4. i 5. siječnja 2010. | 1300 | '''48,9%''' | 39,9% | 11,2% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/51-hdz-ovaca-misli-da-zemlja-ide-u-pogresnom-smjeru.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 31. prosinca 2009. | nepoznato | 43% | 43% | 13% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/45840/Kosor-raste-podrska-Europi-pada.html CRO Demoskop] | align=left| 30. studenog i 1. prosinca 2009. | 1300 | '''49,1%''' | 39,1% | 11,8% |- | align=left| [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb72/eb72_vol1_en.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2009, str. 144 | align=left| listopad-studeni 2009. | (u 31 državi i teritoriju) | 24% | '''37%''' | 35%¹ |- | align=left| [http://www.hkv.hr/izdvojeno/vai-prilozi/a-b/bonjak-marjan/5878-10-000-kuna-za-novinske-lanke.html Eurobarometer, Europska komisija] | align=left| listopada 2009. | nepoznato | 24% | style="background:#f66"|'''37%''' | 39% |- | align=left|[http://predsjednicki-izbori.com/istrazivanja/mesicu-nije-naskodilo-zaostravanje-odnosa-s-crkvom-i-dalje-je-uvjerljivo-najpozitivniji-politicar-u-zemlji/ CRO Demoskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091019170832/http://predsjednicki-izbori.com/istrazivanja/mesicu-nije-naskodilo-zaostravanje-odnosa-s-crkvom-i-dalje-je-uvjerljivo-najpozitivniji-politicar-u-zemlji/ |date=2009-10-19 }} | align=left| 31. rujna i 1. listopada 2009. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''50,9%''' | 39,5% | 9,6% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/34237/Josipovic-predsjednikc-Hrvati-sve-manje-zele-u-EU.html CRO Demoskop] | align=left| 3. rujna 2009. | 1300 | '''47%''' | 42,6% | 10,4% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb71_std_part1.pdf Eurobarometar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123090137/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb71_std_part1.pdf |date=2012-01-23 }} Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Spring 2009, str. 93. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb713_annexes.pdf] | align=left| 12. lipnja - 6. srpnja 2009. | (u 31 državi i teritoriju) | 24% | '''39%''' | 33%¹ |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/27367/Vladi-najniza-podrska-u-zadnjih-pet-godina.html CRO Demoskop] | align=left| 1. i 2. srpnja 2009. | 1300 | '''47,8%''' | 41,9% | 10,3% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/milanovic-i-mesic-najpopularniji.html Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 31. ožujka 2009. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''50%''' | 39% | 11% |- | align=left|[http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/porasla-potpora-ulaska-u-uniju.html#video Ipsos Puls za Novu TV] | align=left| 28. veljače 2009. | 1000 | style="background:#9ACD32"|'''51%''' | 36% | 13% |- | align=left|[http://www.tportal.hr/vijesti/hrvatska/8490/Hrvatima-SP-u-rukometu-vazniji-od-plinske-krize.html CRO Demoskop] | align=left| 5. veljače 2009. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''51,8%''' | 39,2% | 9% |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb70/eb70_annex.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2008, str. 131. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb71/eb713_annexes.pdf] | align=left| 6. listopada - 6. studenoga 2008. | (u 31 državi i teritoriju) | 23% | '''38%''' | 35%¹ |- | align=left|[http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=hr&tl=en&u=http://manjgura.hr/wp-content/uploads/2008/11/cro-demoskop-objava_10_2008.doc&anno=2 CRO Demoskop] | align=left| 3. i 4. listopada 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''57,3%''' | 33,2% | 9,5% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/crodemoskop-uhicenje-karadzica-quotnadjacaloquot-rekordnu-inflaciju-u-zemlji-/397231.aspx CRO Demoskop] | align=left| 31. srpnja i 1. kolovoza 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''55,5%''' | 36,7% | 7,8% |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/poskupljenja--nogomet-10/393703.aspx CRO Demoskop] | align=left| 4. srpnja 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''54,7%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb69/eb69_annexes.pdf Eurobarometar] Standard Eurobarometer - Public Opinion in the European Union - Autumn 2008, str. 33. [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb69/eb_69_first_en.pdf] | align=left| kr. ožujka - poč. svibnja 2008. | () | 30% | 25% | '''39%'''¹ |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/cro-demoskop-ljude-je-vise-dojmio-sindikalni-prosvjed-od-busha-korade-i-pukanica/385193.aspx CRO Demoskop] | align=left| 2. svibnja 2008. | 1300 | style="background:#9ACD32"|'''53,9%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/cro-demoskop-europska-unija-danas-ne-bi-prosla-na-referendumu/373195.aspx CRO Demoskop] | align=left| 4. veljače 2008. | 1300 | '''49%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.index.hr/vijesti/clanak/crodemoskop-pad-ljube-jurcica-na-ljestvici-najpozitivnijih-politicara/370074.aspx CRO Demoskop] | align=left| 7. siječnja 2008. | 1300 | '''49,6%''' | nepoznato | nepoznato |- | align=left|[http://www.sdp.hr/vijesti/aktualno/2005/07/gradani-pesimisticni-protiv-ulaska-u-eu-i-nato-vladi-i-hdz-u-pada-a-sdp-u-popularnost-raste PULS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306012616/https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/3.2.1/jquery.min.js |date=2021-03-06 }} | align=left| srpnja 2005.<!-- pogledati URL, 2005/07 --> | 1000 | nepoznato | style="background:#f66"|'''većina''' |} ¹"Ni dobro ni loše."<br /> ²U Splitu. Podatak s vijestiju Radio-Splita 20. siječnja 2012.<br /> ³Hrvatska 57,2% protiv, za 42,8%. Po pozivnim područjima:Dalmacija 68,7% protiv, Slavonija 67,3% protiv, Hrvatsko zagorje 55,3% protiv, Zagreb 48,7% protiv, Riječko primorje i Istra 46% protiv.<br /> ⁴Ispitanici s područja Slavonije i Baranje. == Ugovor o pristupanju == {{glavni|Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji‎}} Po završetku pregovora, rezultati pregovora ugrađuju se u odredbe nacrta Ugovora o pristupanju, u čijoj izradi sudjeluju predstavnici država članica i institucija Europske unije te predstavnici države kandidatkinje. Nakon postizanja dogovora između Europske unije i države kandidatkinje o tekstu nacrta Ugovora o pristupanju tekst se upućuje u odgovarajući postupak u institucijama i državama članicama Europske unije te državi kandidatkinji. Na temelju nacrta Ugovora, a prije njegova potpisivanja, Europska komisija mora donijeti konačno mišljenje o zahtjevu za članstvo države kandidatkinje, Europski parlament dati suglasnost, a Vijeće na kraju donijeti jednoglasnu odluku o prihvaćanju nove države članice i njezina zahtjeva za članstvo.<ref>{{Cite web |title=Tijek pregovora |url=http://www.eu-pregovori.hr/Default.asp?ru=430 |access-date=2012-01-23 |archivedate=2008-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080521011511/http://www.eu-pregovori.hr/default.asp?ru=430 |deadurl=yes }}</ref> Na zasjedanju Vijeća stalnih predstavnika ([[COREPER]] II) 14. rujna 2011. postignut je dogovor o engleskoj inačici Ugovora o pristupanju s Hrvatskom. Istu je svečano poljski premijer [[Donald Tusk]] 17. rujna donio u Zagreb i predao premijerki Kosor.<ref>[http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=A24A68D3-1A59-4333-A0BB-9E1CDB799E0B Tusk uručio premijerki Kosor Ugovor o pristupanju Hrvatske EU-u]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Izvjestitelj u [[Europski parlament|Europskom parlamentu]] za Hrvatsku Hannes Swoboda najavio je raspravu o tekstu pristupnog ugovora za 14. studenog u Odboru za vanjsku politiku, a na plenarnoj sjednici 1. prosinca. Nakon toga će uslijediti njegovo potpisivanje, najvjerojatnije na summitu Europske unije 9. prosinca.<ref>[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/148423/Ugovor-o-pristupanju-Europskoj-uniji-na-500-stranica.html Engleska verzija ugovora o pristupanju EU na 500 stranica]</ref> Europski parlament je potvrdio tekst Ugovora o pristupanju Hrvatske u EU 1. prosinca 2011.,<ref>[http://www.europarl.europa.eu/news/en/pressroom/content/20111201IPR32926/html/Croatias-EU-accession-green-light-from-Parliament Croatia’s EU accession: green light from Parliament], europarl.europa.eu, pristupljeno 2. prosinca 2011., {{eng icon}}</ref> u raspravi prije glasovanja zastupnik u Europskom parlamentu iz Njemačke je rekao:<ref>[http://www.vecernji.hr/vijesti/ep-podrzao-ulazak-hrvatske-eu-j-kosor-ovo-je-povijesni-dan-clanak-351871 EP podržao ulazak Hrvatske u EU, J. Kosor: Ovo je povijesni dan!], vecernji.hr, pristupljeno 2. prosinca 2011.</ref> {{izdvojeni citat|Dovoljno je teško samo po sebi ući u Europsku uniju, ali odredbe koje su nametnute Hrvatskoj tijekom pregovora bile su mnogo strože nego za ijednu drugu zemlju. Zato je Hrvatska danas jedna od najboljih kandidatkinja koje smo ikad imali.|Berndt Posselt, CSU}} Ugovor potpisuju najviši dužnosnici država članica Europske unije i države pristupnice te se Ugovor upućuje u postupak potvrđivanja (ratifikacije) sukladno ustavnim odredbama svake od država potpisnica. U ime Republike Hrvatske najavljeno je da će isti potpisati predsjednik Republike i predsjednica Vlade.<ref>{{Cite web |title=Ugovor s EU zajedno potpisuju Josipović i Kosor |url=http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=1&ID_VIJESTI=147334 |access-date=2012-01-23 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610200610/http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=1&ID_VIJESTI=147334 }}</ref> Nakon potpisivanja Ugovora o pristupanju država pristupnica počinje sudjelovati u radu tijela Vijeća Europske unije i Europskoga parlamenta kao aktivni promatrač. Država kandidatkinja otada se smatra državom pristupnicom. Da bi Ugovor o pristupanju stupio na snagu, trebaju ga potvrditi ([[ratifikacija|ratificirati]]) parlamenti država članica i države pristupnice. U roku od mjesec dana nakon potpisivanja u Hrvatskoj će se održati referendum o ulasku u EU. Stupanjem na snagu Ugovora o pristupanju uobičajeno na utvrđeni datum, pod uvjetom da je dovršen proces ratifikacije, država pristupnica postaje članica Europske unije. == Poveznice == * [[Odnosi Hrvatske i Evropske unije]] * [[Ugovor o pristupanju Republike Hrvatske Europskoj uniji]] * [[Referendum o pristupanju Hrvatske Europskoj uniji]] * [[Slovenska blokada pristupa Hrvatske Europskoj Uniji]] * [[Proširenje Europske unije]] == Reference == {{izvori}} === Dokumenti === * [http://www.mvpei.hr/summit/001124_deklaracija.html Završna deklaracija Zagrebačkog sastanka na vrhu (24. studenoga 2000. )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195605/http://www.mvpei.hr/summit/001124_deklaracija.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.nn.hr/clanci/medjunarodni/2001/132.htm Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju] * [http://www.vlada.hr/zakoni/avis-hrvatsk.htm Mišljenje Europske komisije (AVIS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005053039/http://www.vlada.hr/zakoni/avis-hrvatsk.htm |date=2006-10-05 }} * [http://www.eu-pregovori.hr/files/PREGLED_STANJA_PROCESA_PREGOVORA-Ms.pdf Pregleda stanja procesa pregovora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070316011215/http://www.eu-pregovori.hr/files/PREGLED_STANJA_PROCESA_PREGOVORA-Ms.pdf |date=2007-03-16 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&sid=&akcija=&jezik=1 Ispitivanje javnog mnijenja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070627233850/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=136&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2007-06-27 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=135&sid=&akcija=&jezik=1 Komunikacijska strategija za informiranje hrvatske javnosti o Europskoj uniji i pripremama za članstvo 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070627233821/http://www.mvpei.hr/ei/default.asp?ru=135&sid=&akcija=&jezik=1 |date=2007-06-27 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/download/2006/11/23/izvjesce_napredak_2006.pdf Izvješće o napretku Hrvatske Europske komisije za 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195742/http://www.mvpei.hr/ei/download/2006/11/23/izvjesce_napredak_2006.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.mvpei.hr/custompages/static/hrv/files/PRISTUPANJE-EUROPSKOJ-UNIJI.pdf ''Pristupanje Europskoj uniji: očekivani ekonomski učinci'', Studija Ekonomskog instituta, Zagreb, 2007.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195254/http://www.mvpei.hr/custompages/static/hrv/files/PRISTUPANJE-EUROPSKOJ-UNIJI.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.entereurope.hr/cpage.aspx?page=clanci.aspx&pageID=171&grupaID=2 HR-EU: aktualno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103225221/http://www.entereurope.hr/cpage.aspx?page=clanci.aspx&pageID=171&grupaID=2 |date=2008-11-03 }} * Brnčić, A. (2005). Mali leksikon europskih integracija, Zagreb: MVPEI * Brigljević, K. (2006). Hrvatska na putu u EU, Zagreb: MVPEI * Kandžija, V. (2003). Gospodarski sustav EU, Rijeka: Ekonomski fakultet * MVPEI (2006). Pregovori o pristupanju RH EU, Zagreb: MVPEI * Večernji list. Zašto nam propada novac iz Bruxellesa, 19. siječnja 2008.: 31.-33. * Večernji list. Pravi pregovori počeli tek s energetikom i prometom, 22. travnja 2008.: 15. == Vanjske veze == * [http://www.eu-pregovori.hr/ Pregovori o pristupanju Republike Hrvatske EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323154941/http://www.eu-pregovori.hr/ |date=2007-03-23 }} * [http://www.mvpei.hr/ei/ Ministarstvo vanjskih poslova i europskih integracija o EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323001911/http://www.mvpei.hr/ei/ |date=2007-03-23 }} * [http://www.entereurope.hr Vodič kroz informacije o Europskoj uniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302184554/http://www.entereurope.hr/ |date=2009-03-02 }} {{Europska Unija}} [[Kategorija:Međunarodni odnosi Hrvatske]] [[Kategorija:Evropska unija]] gmp7g45082dwt49ni9dc9jqrw7d6asr 0 145518 42589243 42588755 2026-05-07T19:48:17Z Aca 108187 Vraćene izmjene korisnika/korisnice [[Special:Contributions/Hergerberger|Hergerberger]] ([[User talk:Hergerberger|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 42502098 wikitext text/x-wiki '''Spisak srpskih epskih narodnih pesama''' obuhvata [[srpske epske narodne pesme]] razvrstane po ciklusima, od kojih je najčuveniji [[Kosovski ciklus]]. Za neke od narodnih epskih pesama je sačuvano i ime izvođača ("autora") od koga su zabeležene. == Neistorijski ciklus == * ''Bog nikom dužan ne ostaje'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Braća i sestra'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Ko krsno ime slavi, onom i pomaže'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Ognjena Marija u paklu00 (Vuk Karadžić, 1845.) ** ''Ognjena Marija u paklu, ali drukčije'' * ''Sveti Nikola|Sveti Nikola'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Sveci blago dijele'' (Vuk Karadžić, 1845.) == Pretkosovski ciklus == * ''Ban Milutin i Duka Hercegovac'' (Vuk Karadžić, 1814.) * ''[[Banović Strahinja]]'' (pevač Starac Milija,<ref name="Deretić">[http://www.rastko.rs/knjizevnost/jderetic_knjiz/jderetic-knjiz_05.html#_Toc412463458 Jovan Deretić: Kratka istorija srpske književnosti]</ref> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Darovi svetog Jovana Vladimira'' * ''Dijete Jovan i ćerka cara Stefana'' * ''Dušan hoće sestru da uzme'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Ženidba Dušanova'' (pevač Tešan Podrugović,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1814.) * ''Ženidba kneza Lazara'' (Vuk Karadžić, 1814.) * ''Ženidba kralja Vukašina'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Zidanje Ravanice'' (pevač Starac Raško,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Zidanje Skadra'' (pevač Starac Raško,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1814.) * ''Kako se krsno ime služi'' (Vuk Karadžić, 1845.) * [[Kralj Vladimir i Sveti Naum]] * ''Milan-beg i Dragutin-beg'' * ''Miloš u Latinima'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Nahod Momir'' (pevačica Slepa Živana,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Put kralja Vladimira'' * ''Sveti Savo'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Smrt Dušanova'' * ''Smrt cara Uroša'' * ''Tri dobra junaka'' * ''Udaja sestre Dušanove'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Uroš i Mrnjavčevići'' (pevač Starac Raško,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Car Duklijan i Krstitelj Jovan'' * ''Car Kostantin i đače samouče'' * ''Carica Milica i zmaj od Jastrepca'' (Vuk Karadžić, 1845.) Pesma o kralju Budimiru (Miloś Milojević) == Kosovski ciklus == {{main|Kosovski ciklus}} * [[Kneževa večera]] * ''Kneževa kletva|Kneževa kletva'' * ''Kosančić Ivan uhodi Turke'' * ''Kosovka devojka'' (anonimna slepa pevačica,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić) * ''Kosovka djevojka'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Kosovski boj|Kosovski boj'' * ''Musić Stevan'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Obretenije glave kneza Lazara'' (anonimna slepa pevačica,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Propast carstva srpskoga'' (anonimna slepa pevačica,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Sluga Milutin'' * ''Smrt majke Jugovića'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Smrt Miloša Dragilovića (Obilića)'' * ''Car Lazar i carica Milica'' (pevač Tešan Podrugović,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Car Lazar se privoleva carstvu nebeskom'' * ''Carica Milica i Vladeta vojvoda'' (Vuk Karadžić, 1845.) == Pesme o Marku Kraljeviću == * ''Djevojka nadmudrila Marka'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Sestra Leke kapetana'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Ženidba Marka Kraljevića'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Lov Markov sa Turcima'' * ''Marko Kraljević i 12 Arapa'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Alil-aga'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Arapin'' (pevač Tešan Podrugović,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i beg Kostadin'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i brat mu Andrijaš'' (Valtazar Bogišić, 1878.) * ''Marko Kraljević i Zekavica Igor '' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i vila'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Krstić Matija (Vuk Karadžić, 1845.)'' * ''Marko Kraljević i Vuča dženeral'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Đemo Brđanin'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i kći kralja Arapskoga'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Ljutica Bogdan'' (pevač Tešan Podrugović,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Mina od Kostura'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Musa Kesedžija'' (pevač Tešan Podrugović,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i orao'' * ''Marko Kraljević i soko'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević i Filip Madžarin'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević u Azačkoj tamnici'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko Kraljević ukida svadbarinu'' (anonimna slepa pevačica,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko pije uz ramazan vino'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Marko poznaje očinu sablju'' (pevač Tešan Podrugović,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''Oranje Marka Kraljevića'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Smrt Kraljevića Marka'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Turci u Marka na slavi'' (Vuk Karadžić, 1845.) == Pokosovski ciklus == * ''Orao se vijaše nad gradom Smederevom'' (Najstariji sačuvani zapis srpske narodne pesme 1497. godine) * ''Bolani Dojčin'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Dioba Jakšića'' * ''Đurđeva Jerina'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Ženidba Đurđa Smederevca'' * ''Ženidba Popović Stojana'' * ''Ženidba Maksima Crnojevića'' (pevač Starac Milija,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić) * [[Kad je Vuk Ognjeni umro šta je naredio na samrti]] (V. Bogišić, Narodne pjesme iz starijih, najviše primorskih zapisa, knj. prva, Beograd 1878, br. 16) * ''Margita djevojka i vojvoda Rajko'' (pevač Starac Raško,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić) * ''Oblak Radosav'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Oslobođenje Beča od Turaka'' * ''Porča od Avale i Zmajognjeni Vuk'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Smrt vojvode Kajice'' * ''Smrt vojvode Prijezde'' (pevačica Slepa Jeca,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić, 1845.) * ''[[Smrt Maksima Crnojevića]]'' == Hajdučke i uskočke pesme (1500-1700) == * ''[[Ivo Senković i aga od Ribnika]]'' (pevačica Slepa Živana,<ref name="Deretić"/> zabeležio Vuk Karadžić) * ''Ženidba od Zadra Todora'' * ''[[Mali Radojica]]'' * ''Otac'' * ''Predrag i Nenad'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Smrt Nikca od Rovina'' * ''[[Ropstvo Janković Stojana]]'' * ''Smrt Senjanina Iva'' * ''[[Stari Vujadin]]'' * ''Bajo Pivljanin i Beg Ljubović'' * ''Starina Novak i knez Bogosav'' == Pesme o oslobođenju Srbije i Crne Gore == * ''Boj na Mišaru'' * ''Boj na Salašu'' * ''Boj na Čokešini'' * ''Ženidba Todora od Stalaća (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Knez Ivan Knežević'' * ''Lazar Mutap i Arapin'' * ''Perović Batrić'' * ''Početak bune protiv dahija'' * ''Rastanak Kara-Đorđija sa Srbijom'' * ''Tri sužnja'' * ''Uzimanje Užica'' == Nerazvrstane == * ''[[Dunav se Savom oženio]]'' (Erlangenski rukopis, 1925.) * ''Đakon Stefan i dva anđela'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Žali Zare da žalimo'' * ''Zaručnica Laza Radanovića'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Jovan i divski starješina'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Jurišić Janko'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Kumovanje Grčića Manojla'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Ljutica Bogdan i vojvoda Dragija'' (Vuk Karadžić, 1845.) * ''Mujo i Alija'' (Vuk Karadžić, 1845.) * '' [[Ni zorice, ni bijela danka]]'' (Erlangenski rukopis, 1925.) * ''[[Popijevka Radića Vukojevića]]'' (Bogišićev zbornik, 1878.) * ''San carice Milice'' * ''Sekula se u zmiju pretvorio'' (Vuk Karadžić, 1845.) == Izvori == * [[Vuk Stefanović Karadžić]], ''„Srpske narodne pjesme“'', [[Beč]], [[1845]]. * [[Valtazar Bogišić]], ''„Narodne pjesme iz starijih, najviše primorskih zapisa“'', knj. 1, [[Biograd na Moru|Biograd]], [[1878]]. * ''„[[Erlangenski rukopis]] starih srpskohrvatskih narodnih pesama“'', [[Sremski Karlovci]], [[1925]]. == Reference == {{Reference}} == Povezano == * [[Ciklus pesama o Marku Kraljeviću]] * [[Srpske narodne pripovijetke]] * [[Narodne šaljive priče]] * [[Kosovski ciklus]] == Vanjske veze == * Projekat Rastko: [http://www.rastko.rs/knjizevnost/vuk/vkaradzic-pesme_II.html Srpske narodne pjesme] (''Skupio ih i na svijet izdao Vuk Stef. Karadžić'') * [http://www.tvorac-grada.com/junacke/parcijalno/index.html Srpske epske narodne pesme] * [http://www.istorijskabiblioteka.com/art:vukove-slepe-pevacice Istorijska biblioteka: Vukove slepe pevačice]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.uzice.net/deseterac/ Srpske narodne pesme] * [http://www.istorijskabiblioteka.com/art2:srpska-epika-u-hegelovoj-estetici Српска епика у Хегеловој Естетици] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515125353/http://www.istorijskabiblioteka.com/art2:srpska-epika-u-hegelovoj-estetici |date=2012-05-15 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Srpske epske narodne pesme| ]] [[Kategorija:Vuk Stefanović Karadžić]] 29ycs5heylo8gmbo8wamumre369vy66 0 147872 42589165 42509285 2026-05-07T16:58:03Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589165 wikitext text/x-wiki '''Velika antifašistička narodno-oslobodilačka skupština Srbije'''<ref>Poslovnik Velike antifašističke narodno-oslobodilačke skupštine Srbije primljen na sednici od 10. novembra 1944. god. ("Službeni glasnik federalne Srbije", br. 1/45.)</ref> ili '''Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije''' ('''ASNOS'''), održana je od [[9. novembar|9.]] do [[12. novembra]] [[1944]]. godine u [[Beograd]]u, na inicijativu [[Glavni narodnooslobodilački odbor Srbije|Glavnog narodnooslobodilačkog odbora Srbije]] (obrazovanog [[17. novembra]] [[1941]].).<ref>Stojčević, Dragomir (gl. ur.) "Zbornik radova iz pravne istorije posvećen Albertu Vajsu", Institut za pravnu istoriju na Pravnom fakultetu u Beogradu, Beograd, 1966., {{COBISS|ID=513586876}}, [http://books.google.hr/books?lr=&cd=6&id=pi4OAQAAIAAJ&q=glavni str. 259.]</ref> Pored 883 delegata zasedanju su prisustvovali: [[Tito|maršal Tito]], [[Ivan Ribar|dr. Ivan Ribar]], u ime [[AVNOJ]]-a, [[general]] [[Arso Jovanović]], u ime [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]], [[Milovan Đilas]], u ime [[Centralni komitet|CK]] [[KPJ]], [[Edvard Kardelj]], u ime Slovenačkog narodnooslobodilačkog saveta i [[Slovenci|naroda Slovenije]], [[Andrija Hebrang]], u ime [[ZAVNOH]]-a, [[Mitar Bakić]], kao predstavnik [[Crnogorci|crnogorskog naroda]], [[Dimitar Vlahov]], kao predstavnik [[Makedonci|makedonskog naroda]], [[Jovan Veselinov]], u ime vojvođanske delegacije, [[Rade Pribićević|dr. Rade Pribićević]], u ime [[Srbi|Srba]] iz [[Hrvatska|Hrvatske]] i [[Koča Popović]], u ime [[Glavni štab NOV i PO Srbije|Glavnog štaba NOV i PO Srbije]]. Delegati su na Velikoj antifašističkoj narodno-oslobodilačkoj skupštini Srbije predstavljali su: grad Beograd, te kragujevački, kraljevački, požarevački, mladenovački, pirotski, šabački, leskovački, niški, čačanski, kruševački, vranjski, moravski, toplički, valjevski, timočki i užički okrug. Izveštaje su podneli: dr. [[Blagoje Nešković]] o radu Glavnog narodnooslobodilačkog odbora Srbije i radu predstavnika Glavnog NOO Srbije na [[Drugo zasedanje AVNOJ-a|drugom zasedanju AVNOJ-a]], [[Aleksandar Ranković]] o političkom položaju Srbije i zadacima ASNOS-a, [[Petar Stambolić]] o izgradnji i zadacima narodnooslobodilačke vlasti u Srbiji i [[Sreten Žujović]] o privredi i privrednim zadacima Srbije. Usvojen je predlog o konstituisanju '''Antifašističke skupštine narodnog oslobođenja Srbije''', kao vrhovnog zakonodavnog i izvršnog organa državne vlasti demokratske Srbije. Izabrano je Predsedništvo ASNOS-a: [[Siniša Stanković|dr. Siniša Stanković]], za predsednika, [[Aleksandar Ranković]], S. Simić i R. Grujić, za potpredsednike, [[Petar Stambolić]] i dr. Milorad Vlajković, za sekretare, a za članove: [[Spasenija Cana Babović]], Milan Belovuković, Milan Bošković, Stanislav Bošković, dr. Vojislav Dulić, Života Đermanović, Mihailo Đurović, [[Sreten Žujović]], [[Vlada Zečević]], Živko Jovanović, [[Radivoje Jovanović]], Svetozar Krstić, Milovan Krdžić, [[Moma Marković]], Dobrica Matković, Milosav Milosavljević, [[Mitra Mitrović]], Petar Mudrinić, [[Blagoje Nešković]], Živojin Nikolić, [[Slobodan Penezić Krcun]], Milivoje Perović, [[Moša Pijade]], [[Koča Popović]], [[Milentije Popović]], [[Vladislav S. Ribnikar|Vladislav Ribnikar]], [[Pavle Savić]], Milan Smiljanić, Mita Stanisavljević, Luka Stojanović, [[Mijalko Todorović]], Radomir Todorović, Životije Cvetković i Mihajlo Švabić. Velika antifašistička narodno-oslobodilačka skupština Srbije donela je Odluku o odobrenju rada Glavnog NO odbora Srbije, kao i o radu njegovih predstavnika na [[Drugo zasedanje AVNOJ-a|drugom zasedanju AVNOJ-a]]. Odluka o konstituisanju ASNOS-a u vrhovni zakonodavni i izvršni organ državne vlasti demokratske [[Srbija|Srbije]] ima ustavotvorni karakter. Skupština je odlučila da se Glavni NO odbor Srbije proširi i rekonstruiše u ASNOS, koji predstavlja vrhovni organ državne vlasti demokratske Srbije. Time je uspostavljen kontinuitet između najišeg organa vlasti ustaničke Srbije, obrazovanog novembra [[1941]]. godine i ASNOS-a, stvorenog u gotovo oslobođenoj [[Srbija|Srbiji]]. Velika antifašistička narodno-oslobodilačka skupština Srbije izabrala je Prvu antifašističku skupštinu narodnog oslobođenja Srbije i donela odluke o ustanovljenju ''Suda za suđenje zločina i prestupa protiv srpske nacionalne časti'', o ustanovljenju ''Zemaljske komisije za ispitivanje zločina okupatora i njegovih pomagača'' i o osnivanju ''Privredne banke Srbije''. Izabrano Predsedništvo ASNOS-a donelo je [[1. decembra]] [[1944]]. godine Odluku o ustrojstvu i poslovanju NO odbora i NO skupšitna demokratske [[Srbija|Srbije]]. == Literatura == Branko Petranović, "'''Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945'''", Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1992. godina == Reference == <references/> {{AVNOJ}} [[Kategorija:Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] [[Kategorija:Srbija u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] oepfzsiyu1wfj9jw2cloa6w7ifhwscz 0 152337 42589025 42505773 2026-05-07T16:51:31Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42589025 wikitext text/x-wiki '''Odbor Predstavničkog doma za antiameričke aktivnosti''' ({{lang-en|House Un-American Activities Committee'', '''HUAC''' ili ''House Committee on Un-American Activities'', '''HCUA'''}})'' je bio istražni [[odbor]] [[Predstavnički dom SAD|Predstavničkog doma]] američkog Kongresa zadužen za javne istrage [[subverzija|subverzivne]] djelatnosti u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], koji je kao stalno tijelo postojao od 1945. do 1975. Poticao je od privremenog (ad hoc) odbora osnovanog 1937. godine na čelu sa teksaškim kongresnikom [[Martin Dies, Jr.|Martinom Diesom Jr.]] u svrhu istraživanja [[nacionalsocijalizam|nacističke]], [[komunizam|komunističke]] i općenito [[ekstremizam|ekstremističke]] subverzije u SAD. To je tijelo nakon [[drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]] postalo stalno, te se gotovo u potpunosti orijentiralo na istraživanje komunističke "subverzije", odnosno pojedinaca i organizacija za koje se vjerovalo da su iz ideoloških razloga u službi [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]]. Od 1947. je HUAC počeo održavati javna saslušanja, na kojima su brojne istaknute ličnosti, najčešće poznate po [[levica|ljevičarskim]] stavovima ili tek osumnjičene da ih posjeduju, bile prisiljavane da se o njima izjašnjavaju ili javno prokazuju svoje prijatelje ili poznanike kao stvarne ili potencijalne komuniste. Takva saslušanja, koja su kasnije bila kritizirana kao [[lov na vještice]], se danas smatraju oličenjem [[makartizam|makartističkih]] progona, iako je [[Joseph McCarthy]], po kojima su oni dobili ime, kao član [[Senat SAD|Senata]] sa njima nije mogao biti neposredno povezan. U svoje vrijeme, zahvaljujući [[hladni rat|hladnom ratu]] i [[Makartizam|Drugoj crvenoj panici]], su uživala veliku popularnost među javnošću, i mnogi političari, poput [[Richard Nixon|Richarda Nixona]] i [[Robert F. Kennedy|Roberta Kennedyja]], su zahvaljujući članstvu u HUAC-u lansirali kasnije uspješne karijere. Od sredine 1950-ih, kada je McCarthy javno osramoćen, HUAC je postao predmetom sve učestalijih kritika zbog kršenja [[ljudska prava|ljudskih prava]] i potkopavanja [[sloboda govora|slobode izražavanja]], pa se protiv njega postepeno okrenula i javnost. U drugoj polovici 1960-ih je stekao takvu reputaciju da su mnogi [[ekstremna ljevica|radikalni ljevičari]] poput ''[[yippie]]ja'' namjerno priželjkivali da ih pozovu na saslušanja kako bi od njih pravili sprdnju. Zbog toga i brojnih negativnih konotacija mu je 1969. promijenjeno ime u Odbor za unutarnju sigurnost, a 1975. je konačno i službeno ukinut, s time da je njegove nadležnosti preuzeo [[Kongresni odbor za pravosuđe]]. == Vanjske veze == * [http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=198 House.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110505145944/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=198 |date=2011-05-05 }} HUAC - permanent standing House Committee on Un-American Activities * [http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=169 House.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120916043311/http://artandhistory.house.gov/highlights.aspx?action=view&intID=169 |date=2012-09-16 }} HUAC - 1948 Alger Hiss–Whittaker Chambers hearing before HUAC * [http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/hsps.2001.32.1.145 The National Laboratories and the Atomic Energy Commission in the Early Cold War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311193911/http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/hsps.2001.32.1.145 |date=2012-03-11 }} * [http://www.icdc.com/~paulwolf/cointelpro/theoharris.htm ''Political Counterintelligence''] Subversive Activities Control Board (SACB) * [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,894425-1,00.html "Operation Abolition", 17 Mar 1961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205061418/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,894425-1,00.html |date=2008-02-05 }} Time Magazine * Bogart, Humphrey. [http://docs.google.com/View?docid=dg6n6657_103f7bsqj "I'm no communist"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812054650/https://docs.google.com/View?docid=dg6n6657_103f7bsqj |date=2011-08-12 }} Photoplay Magazine, March {{Authority control}} [[Kategorija:Makartizam]] [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] n683r1gnnwin6m17a6sn44t4tpofjcs 0 152423 42589192 42378144 2026-05-07T16:58:48Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589192 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Bulgaria-SanStefano_-(1878)-byTodorBozhinov.png|thumb|250px|Teritorije koje bi obuhvatila sanstefanska Bugarska, 1878. godine]] '''Sanstefanski mir''' je bio [[mirovni sporazum]] nakon [[Rusko-turski rat (1877—1878)|Rusko-turskog rata (1877—1878)]], potpisan [[3. mart]]a [[1878]]. godine. Odluke ovog ugovora bile su: * [[Srbija]], [[Rumunija]] i [[Crna Gora]] dobijaju nezavisnost * [[Rusija]] dobija deo Besarabije koji je bio u rumunskom posedu * [[Rumunija]] dobija severnu Dobrudžu, inače deo Turske * Stvara se [[Velika Bugarska]] koja je samo formalno turski vazal i koju u stvari kontroliše [[Rusija]] (ova država bi se prostirala od Dunava na severu do Egejskog mora na jugu i od [[Ohrid]]a i Srbije na zapadu do Crnog mora na istoku). Premda nikad nije sproveden, Sanstefanski sporazum imao je dalekosežne posledice za [[Južni Sloveni|Južne Slovene]] i njihove odnose s [[Rusija|Rusijom]]. Rusija je podržala maksimalne bugarske pretenzije, dodeljujući [[Bugarska|Bugarskoj]], između ostalog, [[Prizren]], [[Priština|Prištinu]], [[Ohrid]] i [[niš]]ki okrug. Neravnopravni tretman balkanskih naroda pogoršao je njihovo suparništvo i počeo da ih udaljava od Rusije. Sporazum je Srbiji dao nezavisnost, ali nisu ispunjeni njeni teritorijalni zahtevi. Za srpske lidere ovo je bila velika [[nepravda]], koju su nametnuli [[Rusi]]. Sporazum iz San Stefana izveo je veliki zaokret u spoljnopolitičkoj orijentaciji Srbije, u čemu su [[Milan Obrenović|knez Milan]] i ministar inostranih dela [[Jovan Ristić]] odigrali glavnu ulogu. Sve do San Stefana [[Milan Obrenović|knez Milan]] je bio slepo odan Rusiji, videći u ruskom caru glavnog branioca. Nakon ovoga je shvatio da se [[spoljna politika Srbije]] zasniva na opasnoj [[rusofilstvo|slovenskoj sentimentalnosti]], te je izveo zaokret ka prozapadnoj spoljnoj politici. Ristić će uskoro otići u [[Berlin]], kako bi prisustvovao Berlinskom kongresu, na kome nije imao pravo da odlučuje. (odlučuju samo Velike sile) Odredbe sanstefanskog mirovnog ugovora poništene su na [[Berlinski kongres|Berlinskom kongresu]]. == Povezano == * [[Rusko-turski rat (1877—1878)]] * [[Berlinski kongres]] * [[Odnosi Srbije i Rusije]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Treaty of San Stefano}} * [http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/FOREIGN/stefano.htm Pun tekst sanstefanskog mirovnog ugovora na ruskom] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1878.]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Politika Rusije]] [[Kategorija:Mirovni sporazumi]] p3p87bag3fzze9dqs7zvgxpdqlayka7 0 154309 42589062 42378156 2026-05-07T16:52:54Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589062 wikitext text/x-wiki {{sudski spor |grb suda = |ime suda = Evropski sud za ljudska prava |datum rasprave=3. jun |godina rasprave=2009. |datum ponovne rasprave = 25. novembar |godina ponovne rasprave = 2009. |datum presude=22. decembar |godina presude=2009. |naziv=Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine |punNaziv=Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine |USVol= |USPage= |Citation= |istorija slučaja= |kasnija istorija= |presuda=Ne postoji razumno i objektivno opravdanje za održavanje na snazi postojećih odredaba kojima se čini [[diskriminacija]], sud zaključio sa 14 glasova ''za'' i 3 ''protiv'', da je time prekršen čl. 14 zajedno sa čl. 3 Protokola 1 koji garantuje pravo na slobodne izbore. |članovi suda='''Žan-Pol Kosta, predsjednik''' {{·}} Hristos Rozakis {{·}} Nikolas Braca {{·}} Per Lorenzen {{·}} Fransoa Tilkan {{·}} Đuzep Kasadevalj {{·}} Đovani Bonelo {{·}} Leh Garlicki {{·}} Hanlar Hadžijev {{·}} Egbert Majer {{·}} David Tour Bjergvinson {{·}} Jorgos Nikolau {{·}} Luis Lopez Gera {{·}} [[Ljiljana Mijović]] {{·}} Ledi Bjanku {{·}} En Pauer {{·}} Mihai Pelelungi {{·}} Vensan Berže, pravni savjetnik |većinsko mišljenje=Žan-Pol Kosta, predsjednik i Vensan Berže, pravni savjetnik |pridružili se većina=Hristos Rozakis, Nikolas Braca, Per Lorenzen, Fransoa Tilkan, Đuzep Kasadevalj, Leh Garlicki, Egbert Majer, David Tour Bjergvinson, Jorgos Nikolau, Luis Lopez Gera, Ledi Bjanku, En Pauer, Mihai Pelelungi, |načelna saglasnost= |pridružili se načelna saglasnost= |načelna saglasnost2= |pridružili se načelna saglasnost2= |delimično saglasno mišljenje=Ljiljana Mijović |pridružili se delimično saglasno mišljenje=Hanlar Hadžijev |neslaganje=Đovani Bonelo |pridružili se neslaganje= |neslaganje2= |pridružili se neslaganje2= |primenjeno pravo= 1. '''[[Evropska konvencija o ljudskim pravima]]'''. '''2.'''[[Dejtonski mirovni sporazum]], aneks IV ([[Ustav Bosne i Hercegovine]]). '''3.''' Izborni zakon BiH iz 2001. '''4.''' Međunarodna konvencija o ukidanju svih oblika rasne diskriminacije, usvojena pod okriljem Ujedinjenih naroda 21. decembra 1965., stupila je na snagu u odnosu na Bosnu i Hercegovinu 16. jula 1993. '''5.''' Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima, usvojen 16. decembra 1966. pod pokroviteljstvom Ujedinjenih naroda, stupio je na snagu za Bosnu i Hercegovinu 6. marta 1992. '''6.''' Mišljenje Venecijanske komisije o ustavnoj situaciji u Bosni i Hercegovini i ovlaštenjima visokog predstavnika. '''7.''' Mišljenje Venecijanske komisije o nacrtu izmjena Ustava BiH. '''8.''' Mišljenje Venecijanske komisije o različitim prijedlozima za izbore za Predsjedništvo BiH. '''9.''' Preporuka br. 7. Evropske komisije protiv rasizma i netolerancije, usvojena 13. decembra 2002. '''10.''' Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SPP) Bosne i Hercegovine i Evropska unije. }} [[Datoteka:Dervo Sejdić 20180207.jpg|mini|Dervo Sejdić]] '''Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine''' je naziv sudskog predmeta koji je vođen pred [[Evropski sud za ljudska prava|Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu]], po tužbi [[Dervo Sejdić|Derve Sejdića]] i [[Jakob Finci|Jakoba Fincija]] koji su kao pripadnici nacionalnih manjina bili onemogućeni da budu birani u [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] i [[Dom naroda Bosne i Hercegovine]]. == Činjenice == Dervo Sejdić i Jakob Finci, državljani [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], 3. jula, odnosno 18. avgusta [[2006]]. god. podneli su predstavke zbog nemogućnosti da se kao pripadnici [[Romi|romske]], odnosno [[Jevreji|jevrejske]] nacionalne manjine kandiduju za članove [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Doma naroda Parlamentarne skupštine]] i [[Predsedništvo BiH|Predsjedništva BiH]], a na osnovu odredaba odeljaka IV i V [[Ustav Bosne i Hercegovine|Ustava BiH]], koje predviđaju da se u ove državne organe mogu kandidovati samo pripadnici [[Hrvati|hrvatskog]], [[Bošnjaci|bošnjačkog]] ili [[Srbi|srpskog]] naroda. Ustav BiH predstavlja aneks IV [[Dejtonski mirovni sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]] donetog [[1995]]. god. u cilju prestanka ratnih dejstava na prostoru [[BiH]] i uspostavljanje mira i stabilnosti u tom regionu. Njime je uspostavljena tripartitna struktura vlasti, zasnovana na ravnoteži snaga između Hrvata, Bošnjaka i Srba, koji su Ustavom proglašeni „konstitutivnim narodima“ i time im je dato isključivo pravo kandidature za Dom naroda Parlamentarne skupštine i Predsjedništvo BiH. U odeljku II Ustava BiH, u kome se garantuju ljudska prava i slobode, navodi se direktna primjenjivost [[Evropska konvencija o ljudskim pravima|Evropske konvencije o ljudskim pravima]] i prioritet Konvencije i Protokola nad ostalim zakonima. BiH je [[2002]]. god., postavši članica [[Savet Evrope|Savjeta Evrope]], preuzela obavezu da izmeni izborno zakonodavstvo koje diskriminiše pripadnike nacionalnih manjina u BiH time što im se uskraćuje pravo da budu birani u određene državne organe. BiH je ovu reformu trebala da sprovede uz pomoć [[Venecijanska komisija|Venecijanske komisije]], koja je u svom izveštaju iz [[2005]]. god. izrazila potrebu za izmjenom ustavnih odredbi BiH u cilju usklađivanja sa EKLjP i iznijela konkretne predloge za ovu reformu. BiH je na usklađivanje spornih odredbi sa EKLjP bila obavezana i [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju sa EU|Sporazumom o stabilizaciji i pridruživanju sa EU]], potpisanom [[2008]]. god. kojim je predviđen rok od jedne do dvije godine za ove izmjene. Žalioci su se pred [[Evropski sud za ljudska prava|Evropskim sudom za ljudska prava]] pozvali na kršenje čl. 14 [[Evropska konvencija o ljudskim pravima|Evropske konvencije o ljudskim pravima]] u vezi sa čl. 3 Protoloka 1, čl. 3 Protokola 1 zasebno i člana 1 Protokola 12. == Presuda == Prema mišljenju suda ne postoji razumno i objektivno opravdanje za održavanje na snazi postojećih odredaba kojima se čini [[diskriminacija]], te je sud zaključio sa 14 glasova ''za'' i 3 ''protiv'', da je time prekršen čl. 14 zajedno sa čl. 3 Protokola 1 koji garantuje pravo na slobodne izbore. Sud nije našao potrebu da razmatra zasebnu povredu čl.3 Protokola 1. Sud je našao primjenu čl. 3 Protokola 1 koji se odnosi na pravo na slobodne izbore prilikom biranja zakonodavnih tela. Sud je zaključio da karakter [[Zakonodavna vlast|zakonodavnog tela]] treba tumačiti u širem kontekstu i u skladu sa ustavnim uređenjem svake države. Iako se članovi Doma naroda ne biraju direktnim putem, presudna je zakonodavna funkcija koju ovaj dom obavlja zajedno sa [[Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Predstavničkim domom]], stoga je ovaj član primjenjiv na Dom naroda [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine]]. Sud je ponovio da se dikriminacija čini u onim slučajevima gde se pravi razlika među ljudima „bez razumnog i objektivnog opravdanja“, odnosno, kad u konkrenim slučajevima ne postoji „legitiman cilj“, niti „odnos srazmernosti između upotrijebljenih sredstava i cilja koji se želi postići“. Sud je, takođe, ponovo naglasio da je razlikovanje po osnovu nečijeg etničkog porijekla posebno težak oblik rasne diskriminacije koja zahtijeva naročitu pažnju i angažovanje državnih oragana u njenom spriječavanju. Sud se pozvao na presudu D. H. i ostali protiv Češke Republike (predst. br. 57325/00, 13 novembar 2007) gde je konstatovao da se prilikom ograničavanja nečijih prava po ovom osnovu, pojam „razumnog i objektivnog opravdanja“ mora tumačiti u najužem mogućem smislu. Sud je uzeo u obzir specifične društvene i političke okolnosti u kojima je donesen Ustav BiH, kao dio Dejtonskog mirovnog sporazuma, i ciljeve koji su se tim Ustavom željeli postići odnosno prekid sukoba na teritoriji BiH, uspostavljanje principa ravnoteže u konstituisanju državnih organa, a time i zaštita vitalnih interesa tri „konstitutivna naroda“. Međutim, Sud uzima u obzir i skorije pozitivne događaje u BiH, kao što su članstvo u [[Savet Evrope|Savjetu Evrope]] [[2002]]. god., partnerstvo u [[NATO]]-u od [[2006]]. god., potpisivanje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju sa EU [[2008]]. god, izbor BiH za člana [[Savet bezbednosti UN|Savjeta bezbednosti UN-a]] i usvajanje određenih izmjena Ustava BiH od strane Parlamentarne skupštine, koji svedoče o uspostavljanju političke stabilnosti u tom regionu, kao i činjenicu da je BiH, kao što je već gore pomenuto, obavezana od međunarodne zajednice da izmijeni diskriminatorne odredbe. Sud je obratio posebnu pažnju na preporuke Venecijanske komisije kojima se nude konkretne mjere za izmjenu postojećih ustavnih odredbi i izbornog zakonodavstava, koje ne bi narušile uspostavljenu ravnotežu vlasti između „konstitutivnih naroda“, ali bi omogućile pripadnicima nacionalnih manjina učešće javnom životu. == Povreda člana 1 Protokola 12 == Ovaj član ima ekstenzivnije polje primjene u odnosu na čl. 14 i podrazumijeva zabranu [[diskriminacija|diskriminacije]] u odnosu na bilo koje pravo koje je garantovano unutrašnjim pravnim normama. Samim tim, obuhvata i pasivno biračko pravo za članove [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]], pošto ovaj državni organ kao nezakonodavno telo ne može biti obuhvaćen domenom čl. 3 Protokola 1. Pored razlike u polju primene između člana 14 i člana 1 Protoloka 12, Sud konstatuje da je značenje ova dva člana istovijetno i podrazumijeva zabranu razlike u postupanju „bez razumnog i objektivnog opravdanja“. Sud zaključuje sa 16 glasova ''za'' i 1 ''protiv'' da je nemogućnost kandidovanja u Predsjedništvo BiH, za one koji se ne izjašnjavaju kao pripadnici jednog od „konstitutivnih naroda“, jednako diskriminatorno kao i nemogućnost kandidovanja za [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH]]. == Moguće implikacije presude u budućim sporovima == [[Evropski sud za ljudska prava|Sud]] je u ovoj presudi prvi put ustanovio kršenje čl. 1 Protokola 12. S obzirom da ovaj slučaj postavlja princip za svaku buduću primjenu ovog člana, moglo se očekivati da će mu biti posvećeno više pažnje, Ipak, Sud je samo ponovio stav u pogledu tumačenja i primjene člana 14. Ostalo je otvoreno i pitanje da li se autonomna priroda člana 14, koja podrazumijeva mogućnost kršenja ovog člana i usled nepostojanja povrede osnovne odredbe [[Evropska konvencija o ljudskim pravima|EKLjP]], može istovijetno primijeniti i na član 1 Protokola 12, što bi u odnosu na ovaj član podrazumijevalo zabranu različitog tretiranja u pogledu uživanja svih prava predviđenih domaćim pravnim poretkom, čak i u onim slučajevima kada sama norma kojom se garantuje konkretno pravo nije povrijeđena. == Napomene == * Ovaj tekst ili jedan njegov dio preuzet je sa sajta Beogradskog centra za ljudska prava (www.bgcentar.org.rs) uz dozvolu uredništva. == Vanjske veze == * [http://www.mhrr.gov.ba/ured_zastupnika/novosti/?id=1008 Tekst presude u slučaju Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://bgcentar.org.rs/index.php?option=com_content&view=article&id=678:sejdi-i-finci-protiv-bosne-i-hercegovine&catid=83 Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine (Beogradski centar za ljudska prava)] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Diskriminacija]] [[Kategorija:Sudski procesi]] [[Kategorija:Prava manjina]] [[Kategorija:2009.]] 9vpjj3dphhb1qma39gxlne7b5gefhpg 0 155880 42589256 42587522 2026-05-07T20:10:08Z Aca 108187 nesređen tekst 41430877 wikitext text/x-wiki {{sređivanje}} {{Izvor}} '''Zoran Andrić''' ([[Niš]], [[1955.]]) je srpski [[dirigent]] i [[kompozitor]]. == Biografija == Rođen je u [[Niš]]u [[1955.]] godine. Sin je pokojnog [[Stojan Andrić|Stojana Andrića]], takođe dirigenta i kompozitora, koji je bio tvorac muzičkog života u gradu Nišu, kao prvi direktor [[muzička škola|muzičke škole]], i osnivač i prvi dirigent Niškog simfonijskog orkestra, načelnik muzičkog odeljenja Radio Niša, dirigent [[opera|Opere u Nišu]], hora Abrašević i Gradskog kamernog [[hor]]a, prof. u gimnaziji [[Stevan Sremac]] i prof. na Pedagoškoj akademiji u [[Aleksinac|Aleksincu]], takođe i osnivač Muzičke škole [[Stanislav Binički]] u [[Leskovac|Leskovcu]]. Zoran Andrić je diplomirao na odseku za [[kompozicija|kompoziciju]] i dirigovanje, na FMU u [[Skopje|Skopju]] ([[Makedonija]]). Komponovanjem se bavi od [[1971.]] godine. Godine [[1983.]] privatno se usavršavao u tehnici dirigovanja na Visokoj muzičkoj školi u [[Graz]]u. Od [[1984.]], do [[1993.]] radio kao je profesor za predmete hor i [[orkestar]] u Muzičkoj školi ''Petar Konjivić'' u [[Beograd]]u, ostvarivši u tom periodu i veoma uspešne nastupe sa dečijim kamernim [[orkestar|orkestrom]] i [[hor]]om, u zemlji i inostranstvu ([[1988.]]-[[1989.|89.]]). Godine [[1986.]] specijalizirao je operno-simfonijsko dirigovanje na Konzervatorijumu [[Nikolaj Rimski Korsakov]] u [[St. Petersburg]]u. Priredio je svoj autorski celovečernji koncert sa delima [[kamerna muzika|kamerne muzike]] u izvođenju najpoznatijih ruskih umetnika i [[ansambl|ansambala]] i dirigovao je i Simfonijskim orkestrom St. Petersburga svoj [[klavir]]ski koncert br. 1 i [[simfonija|simfonijsku]] [[poema|poemu]] ([[1987.]]). Kao dirigent nastupao je sa mnogim orkestrima. Osnivač je kamernog orkestra SORABIA u [[Beograd]]u, a potom kamernog KPGT orkestra u [[Niš]]u. Sarađivao je sa mnogim poznatim solistima. Osnivač je i umetnički direktor Internacionalnog festivala [[kamerna muzika|kamerne muzike]] ''OLD GOLD'' u Nišu, kao i reprize tradicionalnog novogodišnjeg koncerta iz [[Beč]]a u [[Niš]]u.' Osnivao Omladinsku filharmoniju grada Niša "Naissus" (2010). {{Authority control}} {{Lifetime|1955||Andrić, Zoran}} [[Kategorija:Jugoslavenski kompozitori]] [[Kategorija:Jugoslavenski dirigenti]] [[Kategorija:Jugoslavenski pijanisti]] [[Kategorija:Jugoslavenski muzički pedagozi]] [[Kategorija:Srpski kompozitori]] [[Kategorija:Srpski dirigenti]] [[Kategorija:Srpski pijanisti]] [[Kategorija:Srpski muzički pedagozi]] [[Kategorija:Biografije, Niš]] 3kavuf009zmj96bt60erinhaz3mw8l8 14 156542 42589420 42588563 2026-05-07T23:24:46Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Rusija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589420 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Russia}} [[Kategorija:Oružane snage Rusije|Historija]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Rusija]] o8ilyz7stle4i1nrcihq176hdwxficy 14 159766 42589200 40984513 2026-05-07T16:59:19Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589200 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Elections in Serbia}} [[Kategorija:Politika Srbije]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Izbori po državama|Srbija]] bzqjp0gkmjnv8ql2e0fs4y0vsaw89r2 0 166416 42589238 42587433 2026-05-07T19:35:46Z Aca 108187 ovo treba srediti prvo 42351246 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini |mjesto= Osatica |slika= |opis_slike= |grb= |entitet=Republika Srpska |kanton = |opština = [[Srebrenica]] |nadm visina= |populacija= 465 |poštanski kod= |pozivni broj= |gšir= 43.9814 |gduž= 19.3883 }} '''Osatica''' je naseljeno mjesto u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] u opštini [[Srebrenica]] koja pripada entitetu [[Republika Srpska]]. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 465 stanovnika.<ref>{{cite book |last= |first=. |editor= |title=Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991. |year= |publisher=Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine|location=Sarajevo |isbn= |pages= |chapter=}}</ref> == Geografija == {{...}} == Historija == {{...}} == Stanovništvo == {| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 class="toccolours" style="align: left; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- | style="background:#ddffdd;" | '''Nacionalnost''' | colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" | '''1991.''' |- | style="background:#f3fff3;" | [[Srbi]] | align="right" | 13 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Muslimani (narod)|Muslimani]] | align="right" | 447 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Hrvati]] | align="right" | 0 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Jugosloveni]] | align="right" | 3 |- | style="background:#f3fff3;" | ostali | align="right" | 2 |- | style="background:#f3fff3;" | Ukupno | align="right" | 465 |} == Privreda == {{...}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Bosna i Hercegovina}} {{Srebrenica}} [[Kategorija:Naseljena mjesta u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Srebrenica]] 44ruff0wqz1okxqvrggqbda3ez8h2pf 0 177067 42588952 40976003 2026-05-07T16:03:44Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] 42588952 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Roma 1998 08 14 Fiat 600.jpg|thumb|desno|250px|''[[Fiat 600]]'', italijanski automobil koji je postao dostupan širokim slojevima stanovništva i tako postao jednim od simbola novog prosperiteta i "ekonomskog čuda".]] '''Italijansko ekonomsko čudo''' ({{lang-it|miracolo economico italiano}}) ili '''ekonomski bum''' ({{lang-it|boom economico}}) je naziv za period [[historija Italije|historije Italije]] koji otprilike odgovara [[1950-e|1950-im]] i [[1960-e|1960-ih]], a koje je karakterizirao visok i dugotrajan ekonomski rast, a tokom koga je došlo do nagle transformacije Italije u svjetsku industrijsku silu i porasta životnog standarda koji se odrazio na značajne promjene u italijanskom društvu i kulturi. == Povezano == * [[Ekonomsko čudo]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1950-e]] [[Kategorija:1960-e]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije|Čudo]] [[Kategorija:Ekonomski bumovi]] 8jecnhdbudzt5aktar8joaoastg5n9m 0 177123 42588984 42477352 2026-05-07T16:06:03Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] 42588984 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:1000000th Beetle.jpg|thumb|250px|''[[Volkswagen Buba]]'', popularni zapadnonjemački automobil koji se često navodi kao ikona njemačkog ekonomskog čuda.]] '''Wirtschaftswunder''' (na [[njemački|njemačkom]] doslovno: "[[ekonomsko čudo]]") je izraz kojim se opisuje brzi i neočekivani oporavak privrede, odnosno ekonomski rast u [[Zapadna Njemačka|Zapadnoj Njemačkoj]] od kraja [[1940-ih]] do početka [[1960-ih]], tokom koga se ta zemlja pretvorila u vodeću industrijsku silu svijeta. Izraz "čudo" se prvi put počeo koristiti još [[1950]]. godine, s obzirom da je nagli uspon zapadnonjemačke ekonomije uslijedio nedugo nakon poraza Njemačke u [[drugi svjetski rat|drugom svjetskom ratu]], odnosno ratnih pustošenja, [[Hladni rat|hladnoratovske]] podjele zemlje i visokih [[reparacije|reparacija]]. On je za posljedicu imao nagli rast prosperiteta kod zapadnonjemačkog stanovništva i gotovo potpuni nestanak [[nezaposlenost]]i, a pred kraj tog perioda se stalni rast ekonomske aktivnosti se odrazio kroz nestašicu radne snage, odnosno potrebu koju su ispunjavali gostujući radnici - [[gastarbajter]]i - iz drugih zemalja, obično s [[Južna Evropa|juga Evropa]], uključujući [[SFRJ|bivšu Jugoslaviju]]. Uspon zapadnonjemačke privrede i blagostanje njenog stanovništva je izazvao veliku pažnju, s obzirom da ga nisu iskusile neke od nominalnih pobjednika u ratu kao što je [[UK|Velika Britanija]]. Kao tvorac ekonomskog čuda se najčešće navodi [[Ludwig Erhard]], ministar u vladi zapadnonjemačkog kancelara [[Konrad Adenauer|Konrada Adenauera]]. Dio historičara ekonomsko čudo pripisuju izdašnoj američkoj pomoći u doba [[Marshallov plan|Marshallovog plana]], odnosno blagotvornim efektima zapadnoevropske integracije. Izraz "ekonomsko čudo" se kasnije počeo primjenjivati i za sličan proces u [[Japan]]u ([[japansko ekonomsko čudo]]), a retroaktivno se koristi i za neke od procesa u drugim evropskim zemljama u doba [[poratni ekonomski bum|poratnog ekonomskog buma]]. == Povezano == * [[Ekonomsko čudo]] == Vanjske veze == * [http://www.econlib.org/library/enc/GermanEconomicMiracle.html German Economic "Miracle"] - The library of economics and liberty * {{PDFlink|[http://assets.cambridge.org/052183/3620/sample/0521833620ws.pdf Rebuilding Germany]|147&nbsp;[[Kibibyte|KiB]]<!-- application/pdf, 151476 bytes -->}} * [http://trumanlibrary.org/oralhist/harkortg.htm Interview with Gunther Harkort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141227181823/http://trumanlibrary.org/oralhist/harkortg.htm |date=2014-12-27 }} Representative of the Federal Republic of Germany to the Economic Cooperation Administration (ECA), 1949-1952. * [http://www.trumanlibrary.org/oralhist/clayl.htm Interview with General [[Lucius D. Clay]]] Deputy to U.S. General [[Dwight D. Eisenhower]], 1945; deputy military governor, Germany (U.S.) 1946; commander in chief, U.S. Forces in Europe and military governor, U.S. Zone, Germany, 1947–49; retired 1949. * [http://www.trumanlibrary.org/oralhist/draperw.htm Interview with General [[William Henry Draper Jr.]]] Chief, Economics Division, Control Council for Germany, 1945–1946; Military Government Adviser to the Secretary of State, Moscow Conference of Foreign Ministers, 1947; Under Secretary of War, 1947; Under Secretary of the Army, 1947–1949; * [http://time-proxy.yaga.com/time/archive/preview/0,10987,799988,00.html 'Time Magazine ''Faceless Crisis'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141108123445/http://www.trumanlibrary.org/oralhist/clayl.htm |date=2014-11-08 }}, April 4, 1949 * [http://www.ena.lu?lang=2&doc=465 Letter from Konrad Adenauer to Robert Schuman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927215946/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=465 |date=2007-09-27 }} (26 July 1949) Warning him of the consequences of the dismantling policy. (requires Flash Player) * [http://www.ena.lu?lang=2&doc=9922 Picture of demonstration against dismantling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722154931/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=9922 |date=2011-07-22 }} (7 June 1949) Workers in the Ruhr demonstrate against the dismantling of their factories by the Allied forces of occupation. (requires Flash Player) * [http://www.ena.lu?lang=2&doc=9923 Picture: dismantling the Iron and Steel Industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722154938/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=9923 |date=2011-07-22 }} ‘We want to work, we will help you to rebuild Europe' Workers at dismantled plant protest. (requires Flash Player) * [http://www.ena.lu?lang=2&doc=6785 Picture: 12,000 factory workers demonstrate against the dismantling of German industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722154947/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=6785 |date=2011-07-22 }} (19 August 1949) (requires Flash Player) * [http://histclo.com/Country/ger/chron/20/pw/dec/1950/gem.html German Economic Miracle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510004907/http://histclo.com/Country/ger/chron/20/pw/dec/1950/gem.html |date=2015-05-10 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1950-e]] [[Kategorija:1960-e]] [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] [[Kategorija:Ekonomski bumovi]] [[Kategorija:Zapadna Njemačka]] 9xjclybymgrxbikn1fgsfsnd0jkj36l 0 177258 42589185 42580946 2026-05-07T16:58:33Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589185 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Protestni-miting-ujedinjene-studentske-omladine-1939.jpg|desno|mini|300px|Protestni miting Ujedinjene studentske omladine [[1939]].]] '''Napredni studentski pokret''' na [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskom univerzitetu]] je bio studentski pokret, koji se borio za poboljšanje materijalnog položaja [[Student|studenata]] i očuvanje autonomije univerziteta, protiv [[šestojanuarska diktatura|diktature]] i [[fašizam|fašizma]]. U istoriografiji bivše [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]], ovaj pokret naziva se i '''Revolucionarni studentski pokret'''. Nastao je tokom [[1920e|dvadesetih godina]] [[20. vek]]a, a njegova najača aktivnost je bila tokom [[1930e|tridesetih godina]]. Bio je pod snažnim uticajem tada ilegalne [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]], i svoju borbu je tokom godina sve više usmeravao protiv tadašnjih vlasti [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]. Revolucionarni studentski pokret delovao je na svim [[Univerziteti u Jugoslaviji|Univerzitetima u Jugoslaviji]], ali je najjači bio na Beogradskom univerzitetu. Beogradski univerzitet je imao izrazito slobodarsku tradiciju tako da na njemu nacionalističke i profašističke snage u celom međuratnom periodu nikada nisu mogle da stvore značajnije uporište. [[1934]]. godine [[Komunistička partija Jugoslavije]] je preuzela rukovođenje studentskom organizacijom na Univerzitetu, pod čijim okriljem je organizovana jedna od najuticajnijih opozicija režimu i sve agresivnijim profašističkim snagama. Među njima posebno su bili agresivni pripadnici [[Zbor]]a i njegove omladinske organizacije Beli orlovi. Oni, ipak, nisu mogli ozbiljnije da pariraju mnogo brojnijim i takođe dobro organizovanim i borbenim komunističkim studentima.<ref>http://elmundosefarad.wikidot.com/odgovor-javnosti-na-antisemitizam</ref> Početkom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]], većina članova ovog pokreta se priključila [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkom pokretu Jugoslavije]], a mnogi od njih su poginuli tokom rata. == Istorijat == {{izdvojeni citat|Odmah sam se uključio u rad partijske organizacije i u žestoke i krvave borbe koje su se u to vrijeme vodile. Ne samo sa policijom. Sa ljotićevcima. Vama je danas teško to čak i da shvatite. Ispričaću ti samo djelić toga. Poslije dugih čarki i kavgi upadoše, jednom, ljotićevci na Tehnički fakultet. Naoružani. Svaki je nosio i po dva pištolja. Dao im Masalović, šef Nedićevog kabineta, a kasnije komandant srpske državne straže, da ubijaju komuniste na Univerzitetu. Bilo ih je nešto oko četrdeset. Htjeli su da izađu na balkon, održe govoranciju i, onda, da razlupaju one jevrejske radnje u Aleksandrovoj ulici, sada Bulevaru revolucije. Ja sam, baš u tom momentu, govorio studentima. Bilo je to na izlazu iz aule. Čim su me vidjeli, pucali su na mene. I danas stoje rupe u onom mermernom zidu. Oni navališe sa pištoljima, a mi sa tehničarskim stolicama. Raniše jednog Vukadinovića u ruku, i ovi moji se pokolebaše. Pokušali smo, prvo, da prođemo kroz glavna vrata, ali oni otvoriše paljbu na nas. Gore, na spratu, bio se zabarikadirao studentski akcioni odbor i na ljotićevce odozgo bacao gvozdene klupe. U jednom trenutku, vidim, šunjaju se dvojica prema zidu, zafrljačim stolicu i pogodim ih. Ali, stolica teška, bukova, pa me zanese i ja malo izađoh iz zaklona. U onom magnovenju, pogledam lijevo, vidim drugog kako se šunja. Otvori vatru na mene. Metak me pogodio ispod jagodične kosti, prošao iznad nepca i ulećeo u grlo.<ref name="Ćuruvija">[http://www.partijarada.org/Arhiv/IB-JVD.pdf Slavko Ćuruvija: Ja, Vlado Dapčević]</ref>|[[Vlado Dapčević]]}} [[Datoteka:Rukovodioci studentskog pokreta 1936.jpg|minijatura|Vođe studentskog pokreta (Beograd, 1936): [[Radivoje Radović]], NN, [[Vjekoslav Crvlje]], [[Milinko Kušić]], NN, [[Dragoslav Dodić]], [[Jelena Popović]], [[Mahmut Bušatlija]] (pozadi), [[Muhamed Musić]], [[Veljko Vlahović]], NN, [[Ivo Lola Ribar]], [[Rifat Burdžović]].]] Na [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskom univerzitetu]] je u međuratnom periodu postojala snažna politička aktivnost studenata. To delovanje je bilo uslovljeno društveno-političkim dešavanjima u zemlji i svetu, uslovima na Univerzitetu, kao i materijalnim položajem studenta. U početku, tokom [[1920e|dvadesetih godina]], ono je prvenstveno bilo usmereno na očuvanje autonomije univerziteta i poboljšanje materijalnog položaja studenta. Kasnije tokom vremena primat nad političkim delovanjem studenta, preuzela je tada ilegalna [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ), kao i njena omladinska organizacija - [[Savez komunističke omladine Jugoslavije]] (SKOJ). Tada borba studenta sve više počinje da prerasta u otvorenu borbu protiv tadašnjeg vladajućeg režima [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]. Aktivnost studenta Beogradskog univerziteta naglo je oživela školske [[1931]]/[[1932.|32]]. godine. Tada je došlo do osnivanja stručnih studentskih udruženja na svim fakultetima, ali i ekonomsko-zdravstvenih i kulturno-sportskih organizacija, kao što su: Udruženje studentkinja, Potporno udruženje studenta, Studentska zadruga „Samopomoć“, Društvo studenta protiv tuberkuloze, Studentska menza, Akademsko pozorište, Akademsko pevačko društvo „Obilić“, Kultuno udruženje „Selo“, Studentski letovališni savez, Studentski sportski savez i dr. Njihova delatnost bila je usmerena na rešavanje gorućih problema studenta, kao što su zdravstveno stanje i problem ishrane. Prve menze osnovali su o održavali sami studenti, kao i neke spavaonice. Stručna udruženja su kulturni i naučni život obogatila javim predavanjima, tribinama i drugim aktivnostima, a uz pomoć donacija osnivane su [[Biblioteka|biblioteke]]. Nezadovoljstvo studenta izražavano je u štrajkovima i demonstarcijama, koje su u početku bile usmerene samo protiv loših uslova života studenta. Tokom vremena [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] i [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ]] su stvorili široku ilegalnu mrežu na Univerzitetu, preko kojih su sve više uzimali primat u štrajkovima i demonstracijama studentaa, a kasnije su organizovali i spopstvene demonstarcije i štrajkove usmerene protiv vlasti. Kasnije su organizovani skupovi protiv [[Fašizam|fašizma]], kao i za republikancima u [[Španija|Španiji]], za vreme [[Španski građanski rat|građanskog rata]]. [[File:Đorđe Andrejević Kun - Ubistvo studenta Mirka Srzentića.jpg|thumb|Đorđe Andrejević Kun - Ubistvo studenta Mirka Srzentića ispred Pravnog fakulteta u Beogradu, 1. februara 1935.]] Sa ovim studentskim aktivnostima, vlast se obračunavala silom - izbacivnjem sa fakulteta, hapšenjima i zatvaranjima studenta. Vlast je takođe, osnovala i podsticala rad „Organizacije nacionalnih studenta“ (ORNAS), koja je bila deo „[[Organizacija jugoslavenskih nacionalista|Organizacije jugoslavenskih nacionalista]]“ (ORJUNA), sa željom da parira revolucionarnom studentskom pokretu. Tokom [[Šestojanuarska diktatura|šestojanuarske diktature]], od [[1929]]. do [[1932]]. godine, započeto je proterivanje studenta u rodna mesta. Pošto je vrećina studenta, koji su pripadali KPJ i SKOJ, nakon proterivanja u rodno mesto, tamo nastavljala sa revolicionarnom aktivnošću, [[Vlada Bogoljuba Jevtića|Vlada]] [[Bogoljub Jevtić|Bogoljuba Jevtića]] je početkom [[1935]]. godine osnovala [[koncentracioni logor]] u [[Višegrad]]u. U ovaj logor, prvi ove vrste u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]], upućivani su studenti komunisti. Štrajkom studenata, u kojem je u sukobu s policijom stradao student [[Mirko Srzentić]], kao i pritiscima javnosti, ovaj logor je marta 1935. godine ukinut. Pošto vlast nije odustajala od napora da uguši revolucionarni studentski pokret, [[Vlada Milana Stojadinovića|Vlada]] [[Milan Stojadinović|Milana Stojadinovića]] se početkom [[1936]]. godine odlučila za uvođenje „studentske policije“. Ovaj potez vlasti izazvao je štrajk, koji je predstavljao vrhunac borbe revolucionarnog studentskog pokreta i zahvatio je sve [[Univerziteti u ugoslaviji|Univerzitete u Jugoslaviji]]. Prvog dana štrajka, [[4. april]]a u sukobu s članovima ORNAS-a stradao je student [[Žarko Marinović]], posle čega je ova organizacija ukinuta. Ovaj događaj izazvao je burnu rekaciju javnosti, što je dovelo do odustajanja vlasti od uvođenja „studentske policije“, ali i smene dotadašnjeg rektora [[Vladimir Ćorvić|Vladimira Ćorovića]]. Novoizabrani rektor, profesor [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]] [[Dragoslav B. Jovanović|dr Dragoslav Jovanović]], priznao je doprinos studenata u odbrani akademskih sloboda i uveo nove oblike saradnje. Studenti su bili više zastupljeni prilikom utvrđivanja iznosa školarina i upisnina, prilikom organizovanja nastave i ispitnih rokova. Tada je pokrenut i list „[[Student (časopis)|Student]]“. Tokom [[1936]]. godine došlo je do jačanja i ujedinjenja studentskog pokreta u Akcionom odboru stručnih studentskih udruženja (preteča današnjeg [[Savez studenta Beograda|Saveza studenta Beograda]]), kao i drugim udruženjima. Aktivisti revolucionarnog studentskog pokreta su uoči [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] razvili živu međunarodnu saradnju, kao i veze sa drugim Univerzitetima u Jugoslaviji. Zbog snage, organizacije i aktivnosti studentskog revolucionarnog pokreta, koji je bio najjači u Jugoslavije, Beogradski univerzitet je tridesetih godina nazivan i „crveni univerzitet“. Kao glavni organizatori revolucionarnog studentskog pokreta na Beogradskom univerzitetu isticali su se studenti - [[Ivo Lola Ribar]], [[Veljko Vlahović]], [[Milovan Đilas]], [[Svetozar Vukmanović]], [[Strahil Pindžur]], [[Miloš Minić]], [[Đuro Strugar]], [[Mirko Tomić]] i dr. Studenti Beogradskog univerziteta aktivno su učestvovali u organizovanju pomoći za pomoć Španskoj republici, tokom [[Španski građanski rat|građanskog rata]], od [[1936]]. do [[1939]]. godine. Oko 40 studenta se borilo u redovima [[Internacionalne brigade|Internacionalnih brigada]] u [[Španija|Španiji]], a polovina njih je poginula. Mnogi studenti, pre svega aktivisti i rukovodioci revolucionarnog studentskog pokreta, od [[1941]]. godine učestvovali su u [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkom pokretu]], kao borci i organizatori ustanka. Veliki broj je poginuo ili stradao u logorima i zatvorima, a neki su proglašeni za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodne heroje Jugoslavije]]. Među narodnim herojima bilo je 208 studenata i diplomiranih studenata Beogradskog univerziteta. === Dan studenata === '''Dan studenata Beogradskog univerziteta''' praznuje se [[4. april]]a, u znak sećanja na dan kada je [[1936]]. godine, tokom studentskog štrajka, u sukobu sa pripadnicima „Organizacije nacionalnih studenta“ (ORNAS), poginuo student prava [[Žarko Marinović]]. Štrajk tokom kojeg je on poginuo, bio je vrhunac borbe revolucionarnog studentskog pokreta i zahvatio je sve univerzitete u Jugoslaviji. Kao rezultat ovog štrajka povučen je predlog vlasti o uvođenju studentske policije i smenjen rektor [[Vladimir Ćorović]]. Odluku o ustanovljenju 4. aprila kao [[Dan studenata Beogradskog univerziteta|Dana studenta]] donelo je Predsedništvo Univerzitetskog odbora [[Savez studenata Beograda|Saveza studenata Beograda]], [[2. april]]a [[1959]]. godine, u okviru proslave četrdesetogodišnjice [[Savez komunista Jugoslavije|SKJ]] i [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ-a]]. Dan studenata je prvi put proslavljen [[1960]]. godine nizom manifestacija od 2. do 4. aprila. Centralna proslava tada je održana na [[Zadužbina Ilije M. Kolarca|Kolarčevom univerzitetu]], a na Univerzitetu i fakultetima organizovane su manifestacije, priredbe, razgovori sa učesnicima predratnih demonstracija; svečana povorka studenata prošla je kroz grad, koji je za tu priliku bio ukrašen; organizovan je maskenbal, izleti, sportska takmičenja; izašao je svečani broj lista „[[Student (časopis)|Student]]“. Prilikom proslave Dana studenta, [[4. april]]a [[1966]]. godine, na zgradi Patološkog instituta [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]], postavljena je spomen-ploča Žarku Miranoviću, na kojoj piše: „''4. aprila 1936. u borbi protiv nenarodnog režima pao je na ovom mestu student prava ŽARKO MARINOVIĆ učesnik najvećeg štrajka studenata Beogradskog univerziteta. Studenti Beograda, 4. aprila 1966''“. Zalaganjem Univerzitetskog odbora Saveza studenata Beograda, posmrtni ostaci Žarka Marinovića, su [[15. jun]]a [[1972]]. godine, preneti i sahranjenu i [[Aleja zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu|Aleju zaslužnih građana]] na [[Novo groblje (Beograd)|Novom groblju]]. === Hronologija studentskog pokreta === [[File:Žandarmerija rastura antifašistički skup u Nišu.png|thumb|Žandarmerija rastura antifašistički skup u Nišu na kom je trebalo da govori beogradski student prava Ivo Lola Ribar.]] U međuratnom periodu, na [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskom univerzitetu]] je organizovano 123 zbora sa oko 100.000 učesnika, 88 demonstracija sa preko 40.000 učesnika, 22 štrajka i rad je prekidan 13 puta u trajanju od 93 dana. Pritom je uhapšeno oko 2.600 studenata, ranjeno oko 200, ubijeno 4, dvoje je umrlo od posledica ranjavanja, a 6 studenata je nestalo. Hronologija važnijih događaja vezanih za Revolucionarni studentski pokret Beogradskog univerziteta, od [[1931]]. do [[1941]]. godine: * '''1931. godina''' ** '''''6. novembar''''' *** Studenti Beogradskog univerzita održali su protestni zbor protiv Vlade [[Petar Živković|Petra Živkovića]] i potom krenuli u protestnu šetnju [[Knez Mihailova (ulica u Beogradu)|Knez Mihailovom ulicom]], u kojoj je učestvovalo oko 2.000 studenata. Policija je zaustavila povorku, uhapsivši 13 i ranivši 6 studenata. ** '''''6. decembar''''' *** Izbile studentske demonstracije protiv Jugoslovenskog akademskog kluba i sa zahtevima univerzitetskim vlastima da obore izbore za novu upravu Fonda i Pobratimstva. Pred zgradom [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkog fakulteta]] održan je veliki zbor studenata. Nekoliko dana kasnije, [[12. decembar|12. decembra]], održane su nove demonstracije protiv Uredbe Ministarstva porsvete kojom se ukidala autonomija Univerziteta. * '''1932. godina''' ** '''''15. januar''''' *** Na dan zasedanja Nove narodne skupštine i Senata održane velike studenteske demonstracije u [[Beograd]]u. Oko stotinu studenata je bilo uhapšeno, a Univerzitet je bio zatvoren na tri dana. ** '''''1. april''''' *** Na [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnom]], [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskom]] i [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkom fakultetu]] održani su protestni zborovi protiv donošenja opšte Uredbe o Univerzitetu, kojom je bila povređena njegova autonomija, kao i protiv hapšenja i proterivanja studenata. Zborovi su se pretvorili u demonstracije, zbog čega je Senat Univerziteta doneo odluku o desetodnevnoj obustavi rada Univerziteta. [[Datoteka:Mirko Srzentić.jpg|minijatura|175px|[[Mirko Srzentić]], student prava, ubijen od žandarma na demonstracijama studenata levičara u Beogradu, 1935.]] * '''1933. godina''' ** '''''29. januar''''' *** Održani su izbori za upravu Studentskog pravničkog udruženja, na kojima je najveći broj glasova dobila lista studenta-marksista, koji su osvojili sva mesta u upravi. ** '''''1. mart''''' *** Studenti Beogradskog univerzita organizovali demonstracije protiv uvođenja školarina i taksi. Tada je prihvaćena Rezolucija, koju su pretodno usvojili studenti Zagrebačkog univerziteta o generalnom štrajku. ** '''novembar''' *** Na Beogradskom univerzitetu obnovljen rad [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunsitičke omladine Jugoslavije]] (SKOJ). * '''1934. godina''' ** '''''21-22. maj''''' *** Na [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnom fakultetu]] održan protestni zbor povodom donošenja Uredbe o studentskim udruženjima, kojom se narušavala autonomija univerziteta. Policija je pred zgradom fakulteta pretukla grupu studenata što je izazvalo proteste i dovelo do studentskih demonstracija. Sutradan [[22. maj]]a, na zboru oko 300 studenta, okupljenih u zgradi Pravnog fakulteta (''danas zgrada [[Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu|Filološkog fakulteta]]''), koji je bio pod blokadom policije, donet zahtev da policija odstupi s Univerziteta i da se daju garancije da neće biti hapšenja. Uveče istog dana policija upala na fakultet i pohapsila 142 studenta. ** '''''jun''''' *** Formiran Akcioni odbor stručnih studenstkih udruženja. * '''1935. godina''' ** '''''1. februar''''' *** Prilikom štrajka solidarnosti studenata [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskog univerziteta]] sa zatočenicima koncentracionog logora u [[Višegrad]]u došlo do sukoba između studenata i policije, kod zgrade [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]] (''danas zgrada [[Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu|Filološkog fakulteta]]''). Tom prilikom je ubijen student prava [[Mirko Srzentić]] (1912-1935), a nekoliko desetina studenta uhapšeno. ** '''''11. decembar''''' *** Održan opštestudentski zbor na kome je objavljen dvodnevni štrajk, zbog sve veće povrede autonomije Univerziteta. * '''1936. godina''' ** '''''1. februar''''' *** Komemoracija povodom godišnjice smrti studenta Mirka Srzentića na Beogradskom univerzitetu prerasla u zbor protiv [[Vlada Milana Stojadinovića|Vlade]] [[Milan Stojadinović|Milana Stojadinovića]]. Policija je rasturila zbor i pohapsila organizatore. ** '''''4. april''''' *** Prvog dana generalnog štrajka studenata [[Beograd]]a, [[Zagreb]]a, [[Ljubljana|Ljubljane]], [[Skoplje|Skoplja]] i [[Subotica|Subotice]] protiv [[Fašizam|fašizacije]] zemlje i Vlade [[Milan Stojadinović|Milana Stojadinovića]], u sukobu studenata-komunista sa članovima nacionalističke organizacije „Ornas“ u zgradi [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]] ubijen student prava [[Žarko Marinović]] (1911-1936). ** '''''4. decembar''''' *** Na Pravnom fakultetu, uz učešće oko 2.000 studenata održan miting za mir. Na mitingu je govorio Mirko Davičo. Tada je bio formiran Odbor studentskih udruženja za mir, koji je obuhvatao 28 organizacija. Za predsednika Odbora bio je izabran [[Miloš Minić]]. * '''1937. godina''' ** '''''15. mart''''' *** Počeo je da izlazi organ stručnih, ekonomskih i kulturnih studentskih udruženja Beogradskog univerziteta [[Student (časopis)|list „Student“]]. ** '''''8. jun''''' *** Veliki broj studenata Beogradskog univerziteta aktivno je učestvovalo u antifašističkim demonstracijama u [[Beograd]]u, protiv dolaska ministra inostranih poslova [[Treći rajh|Trećeg rajha]] [[Konstantin fon Nojrat|Konstantina fon Nojrata]] u posetu [[Jugoslavija|Jugoslaviji]]. ** '''5. decembar''' *** Održan antifašistički zbor studenata Beogradskog univerziteta, kom je prisustvovalo oko 4.000 studenata. * '''1938. godina''' ** '''''februar''''' *** Osnovana organizacija Ujedinjena studentska omladina, koja je bila pod snažnim uticajem revolucionarnog studentskog pokreta i [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. ** '''''17. mart''''' *** Održan miting studenta Beogradskog univerziteta povodom [[Anšlus|„anšlusa“ Austrije]] i fašističke opasnosti za Jugoslaviju. Sa mitinga je upućen poziv studentima [[Zagrebački univerzitet|Zagrebačkog univerziteta]] da zajedno pružaju otpor nadolazećoj fašističkoj agresiji. ** '''''19-22. maj''''' *** Održan višednevni štrajk studenata Beogradskog univerziteta protiv policijskog nasilja, koje je izvršeno 17. i 18. maja prilikom pretresa i hapšenja studenata [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkog fakulteta]]. Za vreme trajanja štrajka rukovodstva Ujedinjene studentske omladine izdalo nekoliko proglasa - „Kako policija muči studente“ i „Šta je sa uhapšenim studentima“. ** '''''25. maj''''' *** Studenti Pravnog fakulteta u [[Subotica|Subotici]] stupili u jednodnevni štrajk solidarnosti sa studentima Beogradskog univerziteta. [[Datoteka:Bosa Milićević.jpg|minijatura|175px|[[Bosa Milićević]], studentkinja ekonomije, umrla od prebijanja na demonstracijama [[14. decembra]] [[1939]]. u [[Beograd]]u.]] [[Datoteka:Tabla 14 decembar.JPG |mini|150px|Spomen ploča demonstracijama 14. decembra 1939.]] * '''1939. godina''' ** '''''30. januar''''' *** Održan miting studenata Beogradskog univerziteta, kom je prisustvovalo oko 2.000 studenata, posvećen odlukama Njujorškog omladinskog kongresa za mir. U Rezoluciji sa mitinga zahtevala se aktivna pomoć žrtvama [[Španski građanski rat|rata u Španiji]], odbrana žrtava rasnih i [[Antisemitizam|antisemitskih]] progona. ** '''''22. april''''' *** Na Pravnom fakultetu održana Akademija omladine iz 23 omladinske organizacije, udruženja i sekcija, posvećena ulozi omladine u odbrani zemlje. Na Akademiji je govorio [[Ivo Lola Ribar]]. ** '''''14. decembar''''' *** Održane velike radničko-studentske demonstracije u [[Beograd]]u, sa učešćem oko 50.000 ljudi. U želji da rasturi demonstracije, policija je upotrebila silu i otpočela sukobe s demonstrantima. Najžešći sukobi između demonstranata i policije odigrali su se u Prištinskoj ulici (danas Ulica Cara Nikolaja, a jedno vreme ulica 14. decembra), kod Pravnog fakulteta, kod Tehničkog fakulteta i u Aleksandrovoj ulici (danas Bulevar Kralja Aleksandra, a jedno vreme Bulevar revolucije). Tokom demonstracija stradalo je 10 lica, od čega 8 studenata, među kojim su: Mirko Luković, student medicine, Rajko Lalić, stolarski radnik, Bosiljka Bosa Milićević, student više komercijalne škole, Živadin Sedlan, student tehnike i dr. * '''1940. godina''' ** '''''8. septembar''''' *** Veliki broj studenata Beogradskog univerziteta je učestvovao u izletu radničke i srednjoškolske omladine i građana u [[Košutnjak]]u. Izletu je prisustvovalo oko 5.000 ljudi. Policija je napala izletnike i ubila preko deset učesnika. * '''1941. godina''' ** '''''26-27. mart''''' *** Studenti Beogradskog univerziteta aktivno su učestvovali u demonstracijama protiv pristupanja [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] [[Trojni pakt|Trojnom paktu]] i podrške [[Vojni puč od 27. marta 1941.|vojnom puču od 27. marta]]. == Vođe i istaknuti članovi studentskog pokreta == === Vođe studentskog pokreta === * '''[[Vlada Aksentijević]]''' (1916—1942), student Visoke tehničke škole, od [[1935]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio sekretar Akcionog odbora stručnih studentskih udrušenja. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Obešen [[27. mart]]a [[1942]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Gojko Bjedov]]''' (1913—1937), student [[Poljoprivredni fakultet Beograd|Poljoprivredno-šumarskog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Bio predsednik Udruženja studenata agronomije i predsednik Studentske menze. Učesnik [[Španski borac|španskog grđanskog rata]]. Poginuo [[24. avgust]]a [[1937]]. godine. * '''[[Danilo Bojović]]''' (1910—1943), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1929]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je uprave studentskog pravničkog udruženja i član Akcionog odbora stručnih studentskih udrušenja. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Poginuo [[3. mart]]a [[1943]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Rifat Burdžović]]''' (1913—1942), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je sekretar Univerzitetskog komiteta KPJ, organizator Udruženja studenata iz Sandžaka „Zlatar“ i član delegacije Narodnih studenata Beogradskog univerziteta na Prvom kongresu Ujedinjene omladine Jugoslavije. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Ubijen [[2. oktobar|2. oktobra]] [[1942]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Mahmut Bušatlija Buš|Mahmut Bušatlija]]''' (1914—1941), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio član Uprave Udruženja bosanskohercegovačkih studenata „[[Petar Kočić]]“ i član rukovodstva Univerzitetskog komiteta KPJ. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Umro [[Oktobar|oktobra]] [[1941]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Veljko Vlahović]]''' (1914—1975), student [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkog fakulteta]] od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je predsednik Akcionog odbora stručnih studentskih udruženja i jedan od organizatora revolucionarnog studentskog pokreta. Učesnik [[Španski borac|španskog grđanskog rata]] i [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Posle oslobođenja bio društveno-politički radnik i član [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK SKJ]]. [[Junak socijalističkog rada]] i [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Svetozar Vukmanović]]''' (1912—2000), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1931]]. do [[1935]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je član Akcionog odbora studentskog pravničkog društva. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Posle oslobođenja bio društveno-politički radnik i član [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK SKJ]]. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. [[Datoteka:Milovan Đilas u beogradskom tramvaju.jpg|minijatura|[[Milovan Đilas]], jedan od studentkih vođa, u beogradskom tramvaju 1930-ih.]] * '''[[Milovan Đilas]]''' (1911—1995), student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], od [[1929]]. i [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1932]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Zbog revolucionarnog rada više puta isključivan s fakulteta, a [[1933]]. godine osuđen na pet godina robije. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Posle oslobođenja bio društveno-politički radnik i član [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]], do [[1954]]. godine. * '''[[Kuzman Josifovski Pitu|Kuzman Josifovski]]''' (1915—1944), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je član uprave Udruženja makedonskih studenata „Vardar“. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Ubijen [[25. februar]]a [[1944]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Đoko Kovačević]]''' (1913—1937), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1932]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je sekretar Univerzitetskog komiteta KPJ. Učesnik [[Španski borac|španskog grđanskog rata]]. Poginuo [[28. avgust]]a [[1938]]. godine. * '''[[Miloš Minić]]''' (1914—2003), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je predsednik Opšte studentske menze, sekretar Potpornog udruženja studenata, član Akcionog odbora stručnih studentskih udruženja, rukovodilac studentske „Samopomoći“ i član Univerzitetskog komiteta KPJ. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Posle oslobođenja bio društveno-politički radnik i član [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK SKJ]]. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Strahil Pindžur]]''' (1915—1943), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je član Akcionog odbora studentskog pravničkog društva i osnivač Udruženja makedonskih studenata „Vardar“. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Ubijen [[4. januar]]a [[1943]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Dragica Pravica]]''' (1919—1942), student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], od [[1938]]. godine. Bila je član omladinske sekcije udruženja „Neretva“, kulturno-umetničke grupe studentskog udruženja „Petar Kočić“ i član Akcionog odbora stručnih studentskih udruženja. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Streljana [[27. jun]]a [[1943]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Slobodan Princip Seljo|Slobodan Princip]]''' (1914—1942), student [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio predsednik Udruženja bosanskohercegovačkih studenata „[[Petar Kočić]]“. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Umro [[maj]]a [[1942]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Dobrivoje Radosavljević Bobi]]''' (1915—1984), student [[Poljoprivredni fakultet Beograd|Poljoprivredno-šumarskog fakulteta]], od [[1933]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je sekretar Univerzitetskog komiteta SKOJ-a. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Posle oslobođenja bio društveno-politički radnik i član [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK SKJ]]. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Ivo Lola Ribar]]''' (1916—1943), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1935]]. do [[1939]]. i student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], od [[1940]]. godine. Bio je rukovodilac revolucionarnog studentskog pokreta i delegat u međunarodnom studentskom pokretu. Član [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] i sekretar [[Centralni komitet|CK]] [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ-a]]. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Poginuo [[27. novembar|27. novembra]] [[1943]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Petar Stambolić]]''' (1912—2007), student [[Poljoprivredni fakultet Beograd|Poljoprivredno-šumarskog fakulteta]], od [[1931]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je član Univerzitetskog komiteta KPJ i član Akcionog odbora stručnih studentskih udruženja. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Posle oslobođenja bio društveno-politički radnik i član [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK SKJ]]. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Đuro Strugar]]''' (1912—1941), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1932]]. do [[1937]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je član privremenog partijskog rukovodstva Univerzitetskog komiteta KPJ. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Streljan [[Septembar|septembra]] [[1941]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * '''[[Mirko Tomić]]''' (1904—1943), student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], od [[1929]]. do [[1938]]. godine. Član [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Bio je predsednik studentske zadruge „Samopomoć“ i član Uprave studentskog pravničkog udruženja. Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. Ubijen [[17. januar]]a [[1943]]. godine. [[Narodni heroj Jugoslavije|Narodni heroj]]. * [[Miloš Popović Đurin]], Sekretar Akcionog odbora beogradskih studenata.<ref>https://znaci.org/00003/503.pdf</ref> Poginuo na Sutjesci 1943. === Istaknuti članovi studentskog pokreta === <table border=0><tr valign=><td> * [[Olga Alkalaj]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]]. * [[Vlado Dapčević]], student Tehničkog fakulteta, kasnije potpukovnik NOVJ * [[Mirko Arsenijević]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Krsto Bajić]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Mitar Bakić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Marko Baletić]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Vera Blagojević]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Saša Božović]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]]. * [[Pavle Goranin Ilija]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Branko Deletić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Žikica Jovanović Španac]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Josif Josifovski Sveštarot|Josif Josifovski]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Osman Karabegović]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Vojo Kovačević]], student [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Milinko Kušić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog]] i [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Radojka Lakić]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Danilo Lekić Španac|Danilo Lekić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Dušan Lompar]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]]. * [[Marija Lompar]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]]. * [[Sonja Marinković]], student [[Poljoprivredni fakultet Beograd|Poljoprivredno-šumarskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Žarko Marinović]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]]. * [[Mijat Mašković]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]]. <td> * [[Mika Mitrović Jarac|Mika Mitrović]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]]. * [[Mitra Mitrović]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]]. * [[Ratko Mitrović]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Veljko Mićunović]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Slavka Morić]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]]. * [[Ivanka Muačević-Nikoliš]], student [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]]. * [[Radisav Nedeljković Raja]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Dragan Pavlović Šilja]], student [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Ratko Pavlović Ćićko]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Slobodan Penezić Krcun]], student [[Poljoprivredni fakultet Beograd|Poljoprivredno-šumarskog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Vladimir Perić Valter|Vladimir Perić]], student Visoke ekonomsko-komercijalne škole. * [[Puniša Perović]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Božidar Petrović]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]]. * [[Branko Pešić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]]. * [[Mileva Lula Planojević]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]]. * [[Miladin Popović]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Momčilo Popović Ozren|Momčilo Popović]], student [[Poljoprivredni fakultet Beograd|Poljoprivredno-šumarskog fakulteta]] i [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Jovanka Radaković]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]]. * [[Bajo Sekulić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Mirko Srzentić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]]. * [[Budo Tomović]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Olga Humo]], student [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]]. * [[Čedomir Čupić Ljubo|Čedomir Čupić]], student [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnog fakulteta]], [[Narodni heroj Jugoslavije|narodni heroj]]. * [[Radivoj Koparec]], student slavistike na Filozofskom fakultetu, pesnik. </table> == Spomen-obeležja == Posle završetka [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] i oslobođenja [[Jugoslavija|Jugoslavije]], nove vlasti su s posebnom pažnjom odnosili prema učešću studenata [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskog univerziteta]] u revolucionarnom pokretu i [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačkoj borbi]]. Proslavljani su jubileji revolucionarne prošlosti Univerziteta, postavljane su spomen-ploče i biste studenata revolucionara, stradalih pre i tokom rata, pre svega [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnih heroja]]. Njihova imena davana su studentskim domovima, kulturno-umetničkim društvima i studentskim [[Radna brigada|radnim brigadama]], koje su učestvovale na [[Omladinske radne akcije|Omladinskim radnim akcijama]]. [[AKUD Branko Krsmanović|Akademsko kulturno-umetničko društvo]] osnovano decembra [[1945]]. godine, inicijativom [[Veljko Vlahović|Veljka Vlahovića]], [[194]]8. godine dobilo je ime „[[Branko Krsmanović]]“, a [[AKUD Španac|društvo]] osnovano u [[Studentski grad (Beograd)|Studentskom gradu]] [[1954]]. godine nazvano je „[[Žikica Jovanović Španac]]“. [[Datoteka:Student 1939.jpg|minijatura|Časopis [[Student (časopis)|Student]] od [[14. decembar|14. decembra]] [[1939]]. godine, sa čituljama studenata ubijenih na protestima iz [[puškomitraljez]]a.]] * '''Studentski domovi''' Krajem marta [[1946]]. godine, tadašnji studentski domovi su dobili nova imena - Dom za studente „Dom Nj. V. kralja Aleksandra I“ u Bulevaru Revolucije (danas [[Bulevar kralja Aleksandra]]) nazvan je „[[Ivo Lola Ribar]]“ ([[2004]]. godine vraćen satri naziv domu), a dom za studentkinje „[[Kraljica Marija]]“ u ulici 27. marta, dobio je ime „[[Vera Blagojević]]“ (kasnije je izgrađen još jedan novi dom koji je takođe poneo ime Vere Blagojević, pa se ti domovi danas nazivaju „Vera 1“ i „Vera 2“). Aprila 1946. godine u zgradi zadužbine [[Luka Ćelović|Luke Ćelovića Trebinjca]], na uglu Karađorđeve i Zagrebačke ulice, osnovan je studentski dom koji je nazvan „[[Milovan Đilas]]“ (ovom domu je kasnije promenjen naziv u „[[14. decembar]]“). Tokom 1946. godine osnovan je i dom za studente [[Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu|Poljoprivredno-šumarskog fakulteta]] u [[Zemun]]u koji je dobio ime „[[Rifat Burdžović|Rifat Burdžović-Tršo]]“ (ovaj dom je kasnije zatvoren, a [[1959]]. godine studentskom domu na [[Zvezdara (Beograd)|Zvezdari]], izgrađenom [[1948]]. godine, dato je ime „Rifat Burdžović“). Novo izgrađeni studentski domovi, takođe su dobijali imena po narodnim herojima, bivišim studentima, kao i značajnim događajima vezanim za studenstki pokret - dom na [[Voždovac|Voždovcu]], osnovan [[1954]]. godine, dobio je ime „[[Mika Mitrović Jarac|Mika Mitrović]]“; dom na Zvezdari, osnovan [[1964]]. godine, dobio je ime „[[Slobodan Penezić Krcun]]“; dom na Voždovcu, osnovan [[1965]]. godine, dobio je ime „[[4. april]]“; a dom u [[Zemun]]u, osnovan [[1978]]. godine, dobio je ime „[[Žarko Marinović]]“. Aprila [[1975]]. godine, najveći studentski dom u zemlji – [[Studentski grad (Beograd)|Studentski grad]] na [[Novi Beograd|Novom Beogradu]], dobio je ime po [[Veljko Vlahović|Veljku Vlahoviću]]. * '''Spomen-ploče i biste''' Prilikom proslave 100-godišnjice rođenja [[Svetozar Marković|Svetozara Markovića]], septembra [[1946]]. godine, u dvorištu [[Kapetan-Mišino zdanje|Kapetan-Mišinog zdanja]] otkrivena je bista Svetozara Markovića (kasnija premeštena u dvorište Univerzitetske biblioteke), a [[Univerzitetska biblioteka Svetozar Marković|Univerzitetska biblioteka]] je dobila ime „Svetozar Marković“ i u njoj je postavljena spomen-ploča. U zgradama [[Prirodno-matematički fakultet Univerziteta u Beogradu|Prirodno-matematičkog fakulteta]], [[Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Medicinskog fakulteta]] i [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkog fakulteta]], [[29. novembar|29. novembra]] [[1949]]. godine postavljene su spomen-ploče sa imenima studenata poginulim u ratu i [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnih heroja]], sa podacima o godini rođenja i smrti i partijskim i vojnim funkcijama pre i tokom rata. Saveta Univerziteta je [[24. novembar|24. novembra]] [[1951]]. godine, doneo odluka da se „fizička sala“ u zgradi [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskog fakulteta]] nazove „Sala narodnih heroja“ i u njoj je postavljeno 28 medaljona sa likovima istaknutih studenata palih u [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobdilačkoj borbi]]. U okviru proslave „četrdesetogodišnjicnje SKJ i SKOJ“ postavljeno je nekoliko bista i spomen-ploča rukovodiocima studentskog pokreta. Biste su postavljene na [[Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu|Pravnom fakultetu]] [[Đoko Kovačević|Đoki Kovačeviću]], na [[Prirodno-matematički fakultet Univerziteta u Beogradu|Prirodno-matematičkom fakultetu]] [[Mirko Srzentić|Mirku Srzentiću]], na [[Šumarski fakultet Univerziteta u Beogradu|Šumarskom fakultetu]] [[Momčilo Popović Ozren|Momčilu Popoviću]], na Višoj pedagoškoj školi [[Veljko Dugošević|Veljku Dugoševiću]], u domu „Vera 1“ [[Vera Blagojević|Veri Blagojević]] i u domu na Zvezdari [[Rifat Burdžović|Rifatu Burdžoviću]]. Spomen-ploče sa imenima poginulih studenata podignute su na Šumarskom, [[Fakultet veterinarske medicine Univerziteta u Beogradu|Veterinarskom]] i Poljoprivrednom fakultetu, a narodnom heroju [[Božidar Dimitrijević Kozica|Božidaru Dimitrijeviću]] na [[Građevinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Građevinskom fakultetu]]. Godine [[1970]]. na ulazu u dom „Vera 1“ postavljena je spomen-ploča stanarkama doma koje su poginule u ratu, 1978. godine u domu „Mika Mitrović“ postavljena je i spomen-ploča ispod biste, a oktobra [[1983]]. u holu nove zgrade [[Mašinski fakultet Univerziteta u Beogradu|Mašinskog fakulteta]] postavljena je spomen-ploča sa imenima studenata mašinstva i elektromašinstva koji su poginuli u NOB-u. == Reference == {{izvori}} == Literatura == * ''[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]''. „Mladost“, Beograd 1975. godina. * ''Hronologija radničkog pokreta i SKJ 1919-1979'' (knjiga prva). „Narodna knjiga“ i Institut za savremenu istoriju, Beograd 1980. godina. * Dragomir Bondžić: ''Pogled na prošlost Beogradskog univerziteta posle Drugog svetskog rata – stvaranje nove tradicije''. Institut za savremenu istoriju, Beograd. == Vanjske veze == {{commonscat|Student movement in the Kingdom of Yugoslavia}} {{Portal NOB}} * [https://www.masina.rs/revolucionarni-studentski-pokret-na-beogradskom-univerzitetu-1929-1941/ Revolucionarni studentski pokret na Beogradskom univerzitetu 1929-1941.] * [https://www.znaci.org/00001/217_3.pdf Predratni razvoj naprednog omladinskog pokreta u Zagrebu] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Univerzitet u Beogradu]] [[Kategorija:Historija Beograda]] [[Kategorija:Radnički pokret Jugoslavije]] [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] [[Kategorija:Revolucionarni studentski pokret Jugoslavije| ]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Ljevica]] qljsexd7hzw2m10l3e6m7mb3di9rtf4 0 177851 42589088 42283828 2026-05-07T16:54:04Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589088 wikitext text/x-wiki {{Zastario}} [[Datoteka:Muslim Brotherhood Emblem.jpg|mini|200px|Grb Muslimanske braće]] '''Muslimanska braća''', poznati i kao '''Društvo muslimanske braće''' ili '''Muslimansko bratstvo''' ({{Jez-arap|الإخوان المسلمون}}), naziv je za [[Islamizam|islamističku]] i [[Panislamizam|panislamističku]] političku stranku u [[Egipat|Egiptu]] s podružnicama u drugim [[Arapski svijet|arapskim državama]]. == Organizacija == Muslimanska braća su rasprostranjena širom sveta i imala su uticaj na mnoge političke i religijske organizacije na [[Bliski Istok|Bliskom istoku]]. Iako često posmatrane kao ogranci globalnog bratstva, one su strukturalno podeljene, premda povezane zajedničkom ideologijom političnog [[islam]]a i dobrom međusobnom saradnjom. == Ideologija == Muslimanska braća propagiraju stvaranje islamske vlade, verujući da je [[Bog]] u [[Kuran]]u odredio savršen način života i socijalne organizacije (kao što i slogan bratstva kaže ''„Kuran je naš ustav“'').<ref>{{Cite web |title=Ikhwanweb :: The Muslim Brotherhood Official English Website<!-- Bot generated title --> |url=http://www.ikhwanweb.com/Home.asp?zPage=Systems&System=PressR&Press=Show&Lang=E&ID=4584 |access-date=2012-08-25 |archivedate=2007-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070426001555/http://ikhwanweb.com/Home.asp?zPage=Systems&System=PressR&Press=Show&Lang=E&ID=4584 |deadurl=yes }}</ref> Bratstvo izražava svoju interpretaciju [[islam]]a kroz striktno religijski pristup socijalnim pitanjima kao što je uloga žene u društvu i takođe veruje da islam podstiče ljude da teže socijalnoj pravdi, iskorenjivanju siromaštva i korupcije, i političkim slobodama koje garantuje islamska država. Bratstvo se uvek protivilo i nastavlja žestoko da se protivi svim oblicima kolonijalizma, i bilo je važan faktor u borbi protiv [[zapad]]ne vojne i ekonomske dominacije u [[Egipat|Egiptu]] i ostalim muslimanskim državama tokom [[20. vijek|20. veka]]. Cilj bratstva koji je zacrtao njegov osnivač [[Hasan el Bana]] je doktrina povratka islamske očigledne sudbine; carstvo, osnovano u 7. veku, koje se prostiralo od [[Španija|Španije]] do [[Indonezija|Indonezije]]. == Uticaj u islamskom svetu == Braća su je jedan on najuticajnijih pokreta u islamskom svetu, posebno u [[Arapi|arapskom]] svetu. Prvo muslimansko bratstvo osnovano je u Egiptu [[1928]], i Egipat se još uvek smatra centrom pokreta; generalno je slabije u [[Magreb]]u ili [[sjeverna Afrika|severnoj Africi]] nego je to slučaj sa arapskim svetom. Ogranci bratstva formiraju glavnu opoziciju vladama u nekoliko islamskih zemalja arapskog sveta, kao što je [[Egipat]], [[Sirija]] i [[Jordan]], i politički je aktivno u gotovo svakoj muslimanskoj državi. Ubrzo ulazi u sukob sa sekularnim režimima koji svoju ideologiju temelje na panarapskom nacionalizmu i taj će sukob u Egiptu kulminirati ubistvom predsednika [[Anvar el Sadat|Anvara el Sadata]] ([[1979]]). Povod tom atentatu bilo je potpisivanje mirovnog sporazuma u Kemp Dejvidu između Izraela i Egipta. Uskoro se sličan scenario ponovio i u Siriji gde je [[1982]]. godine pokušan atentat na sirijskog predsednika [[Hafiz el Asad|Hafiza el Asada]], ali atentat nije uspeo. U naknadnim sukobima i akcijama sirijskih bezbednosnih snaga ubijene su hiljade ljudi. Najkrvavija epizoda bio je [[masakr u Hami]] u kojem je ubijeno između 10.000 i 25.000 stanovnika tog sirijskog grada.<ref>[http://www.mafhoum.com/press2/63P58.htm Hama Rules] The New York Times</ref><ref name="hr">[http://www.shrc.org.uk/data/aspx/d0/1260.aspx The Massacres of Hama: Law Enforcement Requires Accountability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071206191842/http://www.shrc.org.uk/data/aspx/d0/1260.aspx |date=2007-12-06 }} Syrian Human Rights Committee, February 1, 2005</ref> Pokret uživa ogromnu popularnost u mnogim muslimanskim zemljama, i gde je to legalno moguće, često upravlja važnom mrežom islamske pomoći, što im garantuje jaku podršku među muslimanima slabijeg imovinskog stanja. Međutim, većina zemalja u kojima je bratstvo aktivno, upravljana je nedemokratskim režimima. Kao posledica, pokret je zabranjen u nekoliko arapskih nacija, a nedostatak demokratskog sistema sprečava ga od sticanja vlasti putem demokratskih izbora. Za situacije vojne okupacije, i [[Palestina|palestinski]] ogranak, [[Hamas]], Bratstvo teži otporu [[Izrael]]u, u kojem je često koristio bombaške napade i slične metode koje ciljaju izraelske vojne i civilne resurse; što je rezultovalo karakterisanjem Hamasa kao terorističkog pokreta od strane vlada [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] i pojedinih [[Evropa|evropskih]] država. Veliki broj pristaša muslimanskog bratstva je otišao u [[Afganistan|Avganistan]] u rat protiv [[Sovjetski Savez|SSSR]]-a. Jedan od najistaknutijih članova muslimanskog bratstva koji je otišao u Avganistan bio je [[Ajman el Zavahri]]. Tamo je upoznao [[Osama bin Laden|Osamu bin Ladena]] s kojim je osnovao organizaciju koja je postala zametak današnje [[Al Kaida|Al Kaide]]. Muslimansko bratstvo finansiraju njeni članovi, pogotovo oni bogatiji u na primer [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]].<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12823-2004Sep10.html In Search Of Friends Among The Foes U.S. Hopes to Work With Diverse Group]</ref> == Muslimansko bratstvo i terorizam == Muslimansko bratstvo od [[2003]]. nalazi se na popisu [[Terorizam|terorističkih]] organizacija u [[Rusija|Rusiji]], od [[2013]]. u [[Sirija|Siriji]] i [[Egipat|Egiptu]], te od [[2014]]. u [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]], [[UAE]] i [[Bahrein]]u. == Veze == * [[Islamizam]] * [[Kutbizam]] == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Muslim Brotherhood}} * [http://www.ikhwanweb.com/ www.ikhwanweb.com Zvanična stranica] {{en}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1928.]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Politika Egipta]] [[Kategorija:Političke stranke]] [[Kategorija:Islamske organizacije]] [[Kategorija:Političke internacionale]] [[Kategorija:Sunizam]] [[Kategorija:Terorizam]] i9ljrlvgtollxd3vf5kx7xoytj9wp01 0 177872 42589195 42284831 2026-05-07T16:58:58Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589195 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Poziv na ustanak.JPG|desno|mini|Spomenik „Poziv na ustanak“ rad vajara [[Vojin Bakić|Vojina Bakića]], koji se nalazi ipred kuće u kojoj se nalazio bivši [[Muzej 4. juli|Muzej „4. juli“]]]] '''Sednica [[Politbiro]]a [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] koja je održana [[4. jul]]a [[1941]]. godine''' poznata kao istorijska sednica jer je na njoj doneta odluka o otpočinjanju [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|oružanog ustanka naroda Jugoslavije protiv okupatora]]. Sednica je održana u Vili [[Vladislav S. Ribnikar|Vladislava Ribnikara]] na [[Dedinje|Dedinju]], a njom je rukovodio generalni sekretar KPJ [[Josip Broz Tito]]. Ovaj dan se u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]] praznovao kao [[Dan borca]]. == Stanje uoči sedinice == [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] je još na [[Peta zemaljska konferencija KPJ|Petoj zemaljskoj konferenciji]], održanoj oktobra [[1940]]. godine u [[Zagreb]]u, ukazivala na opasnost [[Fašizam|faišstičke]] [[Zločini protiv mira|agresije]] na [[Jugoslavija|Jugoslaviju]]. Tada je pri [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralnom komitetu KPJ]] formirana Vojna komisija, koja je imla zadatak da priprema otpor na vojnom planu i uspostavi kontakte s antifašistički orijentisanim oficirima u [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenskoj kraljevskoj vojsci]]. Na prvoj sednici, posle [[Aprilski rat|napada Sila Osovina na Kraljevinu Jugoslaviju]], održanoj [[10. april]]a [[1941]]. godine, CK KPJ je pozvao sve svoje članove i simpatizere da nastave borbu protiv okupatora, a ukoliko to postane nemoguće, tj ukoliko dođe do kapitulacije Jugoslovenske vojske, koja se nazirala, odlučeno je da se počne sa pripremom oružanog ustanka. U tu svrhu na ovoj sednici formiran je Vojni komitet, čiji je zadatak bio da rukovodi tim pripremama. Na [[Majsko savetovanje CK KPJ|Majskom savetovanju]], održanom početkom maja [[1941]]. godine u [[Zagreb]]u, CK KPJ je analizirao postojeću situaciju u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]] i doneo odluku da se u duhu priprema za oružanu borbu pri većem broju pokrajinskih, oblasnih i drugih nižih partijskih organa formiraju vojni komiteti, koji bi pripremali oružanu borbu. U tu svrhu mnogi članovi [[Centralni komitet|Centralnog komiteta]] upućeni su razne krajeve zemlje, gde su radili na pripremi organizovanja ustanka. U toku maja i juna meseca formiran je veći broj udarnih grupa i desetina, koje su bile sačinjene od članova KPJ i SKOJ-a, kao i njihovih simpatizera. Te grupe su izvodile sitne akcije i sabotaže. Napad [[Treći rajh|Trećeg rajha]] na [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetski Savez]], [[22. jun]]a [[1941]]. godine, kao i poziv [[Kominterna|Kominterne]] svim komunističkim partijama „da otpočnu sa borbom protiv okupatora kojom bi se pomogla i olakšala borba Sovjetskog Svaeza“, ubrzali su pripreme koje je KPJ pokrenula za organizovanje ustanka. Istog dana, u [[Beograd]]u je održana sednica CK KPJ, na kojoj je izdat Proglas u kome se osuđuje [[Operacija Barbarosa|napad na SSSR]] i poziva narod da se uključi u pripreme ustanka. Ubrzo potom, [[27. jun]]a, održana je nova sednica CK KPJ, na kojoj je formiran [[Vrhovni štab NOVJ|Glavni štab NOP odreda Jugoslavije]], a za njegovog komandanta izabran [[Josip Broz Tito]]. == Sednica 4. jula == Sednica Politbiroa Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije na kojoj je doneta odluka o otpočinjanju ustnaka održana je 4. jula 1941. godine u vili Vladislava Ribnikara, na Dedinju. Sednici su prisustvovali - generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito, kao i članovi Centralnog komiteta: Aleksandar Ranković, Milovan Đilas, Ivo Lola Ribar, Svetozar Vukmanović i Sreten Žujović (kao jedan od učesnika ove sednice, u pojedinoj literaturi navodi se i Ivan Milutinović, takođe član CK KPJ, ali prema svedočenjima učesnika sednice Svetozara Vukmanovića i Milovana Đilasa, kao i hroničara Vladimira Dedijera on iz nepoznatih razloga nije prisustvovao sednici). Pored njih u kući su se tokom zasedanja nalazili Vladislav Ribnikar, njegova supruga Jara i književnik Vladimir Dedijer. Oni su tokom zasedanja čuvali stražu ispred i oko kuće. Sednicom je rukovodio Josip Broz Tito i na njoj je analizirana situacija u zemlji i svetu, a posebno situacija na Istočnom frontu. Potom je doneta odluka da se sa sabotaža i diverzija pređe na opšti narodni ustanak, a da partizanski rat bude osnovna forma razvijanja ustanka. Pored ove odluke donete su još odluke: * da se formira Štab partizanskih odreda Srbije sa [[Sreten Žujović|Sretenom Žujovićem]] na čelu; * da se sa izvanrednim ovlašćenjima CK KPJ u Bosnu i Hercegovinu uputi [[Svetozar Vukmanović]], a u Crnu Goru [[Milovan Đilas]]; * da se pri CK KP Hrvatske formira Operativno partijsko rukovodstvo na čelu sa [[Vlado Popović|Vladom Popovićem]]; * da se izvanredna ovlašćenja CK KPJ daju [[Edvard Kardelj|Edvardu Kardelju]], koji se nalazi u Sloveniji; * da ranije organizovane udarne grupe i veći broj članova KPJ izađu na teren i organizuju partizanske odrede; * da se u partizanskim odredima postave politički komesari, kao predstavnici Partije; * da se pokrene Bilten Glavnog štaba NOP odreda Jugoslavije Na kraju sednice doneta je odluka da se narodima Jugoslavije uputi proglas s pozivom na ustanak. Proglas je napisao Ivo Lola Ribar i on je 12. jula štampan u ilegalnoj štampariji CK KPJ na Banjičkom vencu u Beogradu i potom upućen u sve krajeve zemlje. Između ostalog u Proglasu je stajalo: {{izdvojeni citat|Narodni Jugoslavije - Srbi, Hravti, Slovenci, Crnogorci, Makedonci i drugi! ... Vi ste bili pobeđeni u ratu, ali niste pokoreni. Slavne tradicije borbe za pravdu i sobodu vaših dedova ne smeju biti zaboravljene. Sada je vreme da pokažete da ste dostojni potomci svojih predaka. Sada je vreme, sada je kucnuo čas, da se dignete svi ako jedan u boj protiv okupatora i njihovih domaćih slugu, krvnika naših naroda. Ne prezajte ni pred kakvim terorom neprijatelja. Na teror odgovarajte masovnim udarom po najosetljivijim tačkama fašističkih okupatorskih bandita. Uništavajte sve - sve što koristi fašističkim osvajačima. Ne dozvolimo da naše željeznice prevoze ratni materijal i druga sredstva koja služe fašističkim hordama u njihovoj borbi protiv Sovjetskog Saveza. Stvorimo od naše zemlje opsednu tvrđavu za fašističke osvajače.}} [[Datoteka:Zgrada muzeja 4 juli.JPG|desno|mini|Zgrada bivšeg [[Muzej 4. juli|Muzeja „4. juli“]], danas ]] == Obeležja == Kuću u kojoj je održana sednica, [[Vladislav S. Ribnikar|Vladislav Ribnikar]] je posle rata poklonio [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističkoj partiji]] i u njoj je [[1. maj]]a [[1950]]. godine otovren [[Muzej 4. juli|Muzej „4. juli“]], koje je radio sve do [[2000]]. godine, a kuća je [[2003]]. vraćena porodici [[Ribnikar]]. Odlukom [[Skupština SFRJ|Savezne skupštine FNRJ]], [[26. april]]a [[1956]]. godine [[4. jul]]i je proglašen za državni praznik - [[Dan borca]] i proslavljao se svake godine u čitavoj zemlji. Posle [[Raspad SFRJ|raspada SFR Jugoslavije]], postao je državni praznik [[Savezna Republika Jugoslavija|Savezne Republike Jugoslavije]], ali se kasnije obeležavao samo u [[Srbija|Srbiji]], gde je ukinut [[2001]]. godine odlukom [[Vlada Srbije|Vlade Srbije]]. == Literatura == {{Portal NOB}} {{Portal SFRJ}} * [[Vladimir Dedijer]] „'''Dnevnik'''“ (drugo sažeto izdanje). „Jugoslovenska knjiga“, Beograd 1951. godina. * '''Hronologija oslobodilačke borbe naroda Jugoslavije 1941-1945'''. „Vojno-istorijski institut“ Beograd, 1964. godina. * [[Svetozar Vukmanović]] Memoari „'''Revolucija koja teče'''“. „Komunist“, Beograd 1971. godina. * '''Hronologija radničkog pokreta i SKJ 1919-1979''' (knjiga prva). „Narodna knjiga“ i Institut za savremenu istoriju, Beograd 1980. godina. * '''Istorija Saveza komunsita Jugoslavije'''. Istraživački centar „Komunist“ Beograd, „Narodna knjiga“ Beograd i „Rad“ Beograd, 1985. godina. == Vanjske veze == * [http://www.youtube.com/watch?v=EydlVcgfBVU Dokumentarna serija „Jugoslavija u ratu 1941-1945.“ peta epizoda (Jara Ribnikar i Milovan Đilas pričaju o sednici CK KPJ od 4. jula 1941.] {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:Istorija KPJ u drugom svetskom ratu]] [[Kategorija:NOB u 1941.]] [[Kategorija:Beograd u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] fmgmuozfg52mnypqzgoojh39fsn9rzz 0 177977 42589209 42556665 2026-05-07T17:02:43Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Egipatska politička historija|Egipatska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Egipta|Politička historija Egipta]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589209 wikitext text/x-wiki {{Kutijica za države | ime države = Ujedinjena Arapska Republika | izgovor izvornog imena države = <big>{{lang|ar|الجمهورية العربية المتحدة}}</big> <br /> ''Al-Gumhuriyah al-Arabiyah al-Muttahidah'' / ''Al-Jumhuriyah al-Arabiyah al-Muttahidah'') | ime genitiv = UAR | položaj = LocationUnitedArabRepublic.png | zastava = Flag of the United Arab Republic.svg | grb = Coat of arms of the United Arab Republic (1958–1971).svg | moto = nema | službeni jezik = [[Arapski jezik|arapski]] | glavni grad = [[Kairo]] | latd=30 |latm=2 |latNS=N |longd=31 |longm=13 |longEW=E| predsednik države množina = Predsednik UAR| predsednik države = Predsednik države| predsednik države osoba = Gamal Abdel Naser| predsednik vlade osoba = Predsednik vlade | površina poredak = | površina = 1.166.049 | vode = n. p | stanovništvo poredak = n. p| stanovništvo = 32.203.000 | godina popisa = 1961 | gustina stanovništva = 27.6 | nezavisnost tip = Istorijska era | nezavisnost komentar = [[Hladni rat]]| pristupnica događaj1 = Osnovan | pristupnica datum1 = [[22. 2.|22. februar]] [[1958]].| pristupnica događaj2 = Odvajanje [[Sirija|Sirije]]| pristupnica datum2 = [[28. 9.|28. septembar]] [[1961]].| pristupnica događaj3 = [[Egipat|Preimenovanje u Egipat]] | pristupnica datum3 = [[18. 6.|18. jun]] [[1971]].| BDP godina = BDP = | BDP poredak = | BDP po glavi stanovnika = | BDP poredak po glavi stanovnika = | HDI godina = | HDI = | HDI poredak = | HDI kategorija = <span style="color:#fc0;">srednji</span> | valuta = [[Egipatska funta]] | stoti deo valute = EGP | vremenska zona = +2 do +3 | himna = ''[[Walla Zaman Ya Selahy|O moje oružje]]''<ref>{{cite web |url=http://david.national-anthems.net/eg-79.htm |title=Egypt 1960–1979 - nationalanthems.info |publisher=David.national-anthems.net |date= |accessdate=8. 1. 2012. |archive-date=2008-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080613163649/http://david.national-anthems.net/eg-79.htm |dead-url=yes }}</ref> | domen = [[.eg]] | pozivni broj = 20 | komentar = | }} '''Ujedinjena Arapska Republika''' je bila država koja se sastojala od današnjeg [[Egipat|Egipta]] i [[Sirija|Sirije]]. Osnovana je 22. februara 1958. godine i trajala je sve do 28. septembra 1961. godine kada se ta državna tvorevina se posle opet podelila na Egipat i Siriju, sa tim da je Egipat nastavio još neko vreme nositi zastavu UAR-a. Predsednik vlade je bio [[Gamal Abdel Nasser|Gamal Abdel Naser]]. == Povezano == * [[Egipat]] * [[Sirija]] == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|United Arab Republic}} * [http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-UntdArRep.html Enciklopedija UAR] * [http://countrystudies.us/syria/14.htm Sitija: Proučavanje države] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1958.]] [[Kategorija:Prestanci 1961.]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Historija Sirije]] [[Kategorija:Egipatsko-sirijski odnosi]] [[Kategorija:Bivše države u Africi]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] 5r0qn4xf6jef4clncetqo2u9i2jdl72 0 178758 42589031 42588241 2026-05-07T16:51:47Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Austrijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Austrije]] 42589031 wikitext text/x-wiki {{Naselje (HR) | ime = Carevinsko vijeće | izvorno_ime =<small>Reichsrat</small> | slika_panorama = Wien Parlament um 1900.jpg | veličina_slike =300px | opis_slike = Palača [[Parlament (Beč)|parlamenta]] u [[Beč]]u oko [[1900]]. | utemeljenje_datum =[[1861]].<ref name=car/> | lokacija_ime = [[Lista država|Država]] | lokacija_info = {{flag|Austrijsko Carstvo}}<br />{{flag|Austro-Ugarska}} }} '''Carevinsko vijeće''' ([[nemački jezik|njemački]]: ''Reichsrat'', [[češki jezik|češki]]: ''Říšská rada'', [[slovenski jezik|slovenski]]: ''Državni zbor'', [[poljski jezik|poljski]]: ''Rada Państwa'') bilo je naziv za [[parlament]] austrijskog dijela [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]] zvanog [[Cislajtanija]] od [[1861]]. do [[1918]]. godine.<ref name=car/> Reichsrat je po uzoru na [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] bio isto tako dvodomni parlament, imao je gornji dom ([[senat]]) tj. '''Herrenhaus''' (dosl. Dom gospode) te donji (poslanički) dom tj. ''Abgeordnetenhaus''. Carevinsko vijeće je isprva bilo smješteno u privremenoj drvenoj zgradi zvanoj Schmerlingtheater na Währinger Straße, a od [[1883]]. u novizgrađenoj palači [[Parlament (Beč)|parlamenta]] na [[beč]]koj [[Ringstrasse]].<ref name=car/> == Historija == Za vrijeme revolucionarne [[1848]]. godine, već su poslanici tadašnjeg prvog izabranog [[Reichstag (Austrija)|Reichstaga]] [[Krunske zemlje|krunskih zemalja austrijskog carstva]] donijeli zakone o ukidanju [[Kmetstvo|kmetstva]] i potrebi izrade ustava, koji je trebao odražavati višenacionalni karakter imperije, u svjetlu [[Slaveni|slavenskih]] zahtjeva kako ih je iznio [[Česi|češki]] političar [[František Palacky]]. Međutim, to nije dugo trajalo jer je [[4. 2.|4. februara]] [[1849]]. tadašnji [[premijer]] [[Felix Schwarzenberg]] preuzeo inicijativu i nametnuo svoju verziju [[ustav]]a, koji je isto tako obećao jednakost svim narodima imperije, te nudio dvodomni parlament. To je bio samo manevar jer je Schwarzenberg tri dana kasnije silom raspustio [[Reichstag (Austrija)|Reichstag]] i ukinuo ustav, te ga zamjenio sa novogodišnjim patentom (Silvesterpatent) [[1851]]. Od tad je [[car]] [[Franjo Josip I.|Franjo Josip]] ponovno [[apsolutizam|apsolutistički]] vladao, a umjesto Reichstaga osnovano je Carevinsko vijeće, ali kao savjetodavno tijelo cara, koji je ujedno sam birao njegove članove. Nakon krvavog austrijskog poraza u [[Bitka kod Solferina|Bitci kod Solferina]] [[1859]]. u [[Austrijsko-sardinijski rat|Drugom talijanskom ratu]], car [[Franjo Josip I.|Franjo Josip]] nije imao više odstupnice pa je morao nekako smiriti naraslo nezadovoljstvo i dobiti podršku bogate [[Buržoazija|buržuazije]]. Zbog tog je [[1860]]. izdao [[Oktobarska diploma|Oktobarsku diplomu]], koja je imala sve karakteristike ustava, ona je predviđala parlament (Reichstag), koji je trebao imati ipak samo savjetodavnu funkciju, sa sto članova koje bi izabrale skupštine austrijskih krunskih zemalja. Te odredbe nisu zadovoljavale niti građanske [[Liberalizam|liberale]], a niti [[Mađarska|mađarsku]] aristokraciju, pa su je oni snažno odbacili uz velike proteste. Iduće [[1861]]. godine je [[Franjo Josip I.|Franjo Josip]] proglasio novi [[ustav]] carevine poznat kao [[Februarski patent]], koji je priredio [[predsjednik]] vlade [[Liberalizam|liberal]] [[Anton von Schmerling]]. On je predvidio dvodomni parlament i zato se drži rodnim listom Carevinskog vijeća. Prvi saziv Carevinskog vijeća imao je 343 poslanika od toga 120 iz mađarskog dijela carstva, koje su izabrale skupštine [[Krunske zemlje|austrijskih krunskih zemalja]].<ref name=ab>{{cite web | url =http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.a/a025641.htm%3Binternal&action=_setlanguage.action?LANGUAGE=en | title =''Abgeordnetenhaus'' | accessdate = 29. 8. 2012 | language=engleski | publisher=Encyclopedia of Austria }}</ref> [[Mađari]] su i nadalje ostali nezadovoljni svojim položajem u carevini i službeno su odbacili taj ustav [[1865]]. pa je to nakraju dovelo do [[Austro-ugarska nagodba|austro-ugarske nagodbe]] [[1867]]. godine. Zbog tog je u decembru [[1867]]. donesen je novi ustav, koji je ponovno vratio na snagu [[Februarski patent]], ali sa primjenom samo po [[Cislajtanija|Cislajtaniji]], a ne i po [[Translajtanija|Translajtaniji]] (mađarski dio [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]). Carevinsko vijeće je u nekoliko navrata obustavilo svoj rad zbog nacionalnih sukoba, kao [[1914]]. kada nije moglo usaglasiti svoje stavove u pogledu uzroka izbijanja [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. Nakon tog nije sazivano do [[1917]]., ali se već u jesen [[1918]]. raspalo na pojedine nacionalne skupine. Zbog tog su [[1918]]. austrijski poslanici formirali Privremenu narodnu skupštinu (Deutsch-Österreich.Reichsrat).<ref name=car>{{cite web | url =http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.r/r377162.htm;internal&action=_setlanguage.action?LANGUAGE=en | title =''Reichsrat'' | accessdate = 29. 8. 2012 | language=engleski | publisher=Encyclopedia of Austria }}</ref> === Donji dom (Abgeordnetenhaus) === [[Datoteka:Reichsrat 1907.jpg|mini|desno|275px|Konstituirajuća sjednica Carevinskog vijeća iz 1907.]] Nakon izborne reforme iz [[1873]]., poslanici za Donji dom su birani neposredno, na mandat od šest godina, ali pod vrlo restriktivnim uvjetima. Na izbore su mogli izaći samo muškarci, koji su platili najmanje 10 guldena direktnog poreza godišnje (a to je bilo svega 6 % sve populacije),<ref name=ab/> na taj način je osigurana [[nemci|njemačka]] većina po [[Češka Republika|Češkoj]] (jer je dobar dio [[Česi|Čeha]] bio ispod praga imovinskog cenzusa). ''Abgeordnetenhaus'' je imao 353 poslanika i široke zakonodavne ovlasti, ali je imenovanje i razrješenje ministara i predsjednika cislajtanijske vlade ostao privilegij cara. Nakon nekoliko izbornih reformi, koje su donijele vlade Eduarda Taaffe i Kazimira Felixa Badenija, napokon je [[1907]]. glasačko pravo postalo nezavisno od iznosa plaćenog [[porez]]a, i time zadovoljen princip "jedan čovjek, jedan glas", pa je time porasla zastupljenost siromašnijih slojeva društva poput [[radnik]]a, i smanjen je utjecaj [[nemci|njemačke]] [[Buržoazija|buržuazije]]. Druga strana medalje ovog [[Demokracija|demokratskog]] iskoraka, bila je raspad Donjeg doma na brojne frakcije, prvenstveno prema geografskoj pripadnosti, a ne toliko po ideološkim razlikama pa je njegov rad postao gotovo nemoguć. Nakon novih izbora po novim pravilima [[1907]]. godine, Donji dom je imao 516 poslanika<ref name=ab/> u sastavu: # 96 [[Kršćanska socijalna partija (Austrija)|Kršćanska socijalna partija]] (ekstremna [[desnica]]) # 86 [[Socijaldemokratska partija Austrije]] # 84 [[Nijemci|pronjemačke]] i Pangermanizam|pangermanističke partije]] # 82 [[Česi|češke]] partije # 70 [[Poljaci|poljske]] partije # 29 [[Rusini|rusinske]] partije # 23 [[Slovenci|slovenske]] partije # 14 [[Italijani|talijanske]] partije # 12 [[Hrvati|hrvatske]] partije # 5 [[Rumuni|rumunjske]] partije # 5 [[Jevreji|židovske]] partije # 2 [[Srbi|srpske]] partije # 1 [[Rusi|ruski]] poslanik # 1 nezavisni [[Socijalizam|socijalistički]] poslanik # 1 slobodni [[Socijalizam|socijalist]] # 1 socijalni radnik # 2 neoprijedjeljena poslanika # 2 prazna mjesta Tako razjedinjen Donji dom bio je vrlo nestabilan, bez čvrste parlamentarne većine pa su se između [[1867]]. i [[1918]]. na čelu austrijske vlade izmjenila čak 29 [[premijer]]a. U parlamentu su vladala krhka savezništva, vlada se često morala oslanjati na podršku poljskih poslanika (Polenklub). Sjednice ''Abgeordnetenhausa'' često su bile vrlo kaotične, jer se poslanici nisu mogli dogovoriti čak ni o jeziku (službeno to je bio [[nemački jezik|njemački]]) koji su [[Česi|Češki]] delegati [[1897]]. odbili govoriti, pa su bojkotirali rad parlamenta. To je s druge strane razjarilo [[nemci|njemačke]] radikale koji su tražili pripojenje austrijskih dijelova [[Nemačko Carstvo|Njemačkom Carstvu]]. Posljednji izbori za ''Abgeordnetenhaus'' održani su [[1911]].<ref name=car/> === Dom gospode (Herrenhaus) === Većina zakona koje je izglasao Donji dom, na kraju su morala proći kroz Gornji dom, osim državnog [[budžet]]a i pitanja vezana uz vojsku. Članove ''Herrenhausa'' postajali su to nasljedstvom, zbog svoje pozicije unutar [[Katolička crkva|Katoličke crkve]] ili ukazom cara za izvaredne zasluge, tako da se Gornji dom sastojao od: * [[Nadvojvoda|Nadvojvode]] (Erzherzöge) iz vladajuće [[habsburg]]ške [[dinastija|dinastije]] koje je imenovao car<ref name=her/> * [[Nadbiskup]]a i [[episkopos|biskupa]] aristokratskog ranga<ref name=her>{{cite web | url =http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.h/h515463.htm;internal&action=_setlanguage.action?LANGUAGE=en | title =''Herrenhaus'' | accessdate = 29. 8. 2012 | language=engleski | publisher=Encyclopedia of Austria }}</ref>, a to su bili; [[nadbiskup]] [[Beč]]a, [[Salzburg (grad)|Salzburga]], [[Prag]]a, [[Olomouc]]a, [[Lavov]]a, [[Zadar|Zadra]] i [[Gorica|Gorice]], te [[episkopos|biskupi]]: [[Graz]]a, [[Maribor]]a, [[Wrocław]]a, [[Trento|Trenta]], [[Bocen|Brixena]], [[Trst]]a, [[Ljubljana|Ljubljane]], [[Hradec Králové|Königgrätza]], [[Krakov|Krakówa]], [[Przemyśl]]a i [[Transilvanija|Transilvanije]]; te [[Grkokatolici|grkokatoličkih]] [[nadbiskup]]a iz Arhidioceze Făgăraşa i Albe Julije i Eparhije Lavovske i [[nadbiskup]]a [[Armenska katolička crkva|Armenske katoličke crkve]] iz [[Lavov]]a * Austrijske [[Aristokracija|aristokracije]], kojoj je car dodjelio nasljedno pravo na članstvo u Herrenhausu<ref name=her/> * Austrijskim građanima kojima je to pravo dodijelio car za zasluge prema državi, crkvi, umjetnosti ili nauci.<ref name=her/> Herrenhaus je [[1914]]. imao 291 poslanika.<ref name=car/> Članovi Herrenhausa mogli su se kandidirati i biti izabrani i kao poslanici Abgeordnetenhausa.<ref name=car/> == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Imperial Council (Austria)}} * [http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.r/r377162.htm;internal&action=_setlanguage.action?LANGUAGE=en Reichsrat na portalu Encyclopedia of Austria] {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1861.]] [[Kategorija:Prestanci 1918.]] [[Kategorija:Parlamenti]] [[Kategorija:Austrijsko Carstvo]] [[Kategorija:Austro-Ugarska]] [[Kategorija:Politička historija Austrije]] [[Kategorija:Pravna historija Austrije]] [[Kategorija:Historija Beča]] n6irc1r5kz6gj2ihnmg9vxc1ehgpn94 0 178834 42589188 42483087 2026-05-07T16:58:37Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589188 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Serbia1941 1944 02.png|mini|desno|Nedićeva Srbija, 1941-1944]] [[Datoteka:Svesrbija sr.png|mini|desno|Rekonstrukcija "SveSrbije" na karti okupirane Jugoslavije]] [[Datoteka:SveSrbija2.png|mini|desno|Rekonstrukcija "SveSrbije" na karti SFRJ]] '''''SveSrbija''''' je bio naziv predložen od strane [[general]]a [[Milan Nedić|Milana Nedića]], u svojstvu [[Vlada narodnog spasa Milana Nedića|predsednika vlade]] [[nedićeva Srbija|okupirane Srbije]], za projekat nove srpske države koja bi postojala u okviru evropskog "Novog Poretka" stvorenog od strane [[Treći rajh|nacističke Nemačke]]. Autor naziva "''SveSrbija''" bio je Nedić, ali su njegovi saradnici i nemački komandanti koristili naziv ''"'''[[Velika Srbija]]'''"'' ili samo ''"Srbija"''. Projekat je predviđao ujedinjenje [[Nedićeva Srbija|Srbije]] i [[Kraljevina Crna Gora (1941–1944)|Crne Gore]] (u njihovim tadašnjim, ratnim granicama) sa određenim delovima teritorije [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] koji su se nalazili u tadašnjoj [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]]. Delovi koji su trebali da budu isključeni iz sastava NDH su u osnovnim crtama odgovarali onim delovima BiH koji nisu ušli u sastav [[Banovina Hrvatska|Banovine Hrvatske]] na osnovu [[Sporazum Cvetković-Maček|Sporazuma Cvetković-Maček]] iz [[1939]]. godine. == 1941. godina == Nedić se odmah po preuzimanju vlasti zalagao da se iz NDH izdvoji 17 srezova i pripoji Srbiji, i to 16 srezova istočne Bosne u sastavu Drinske banovine i jedan srez-fočanski iz Zetske banovine.<ref name="Petranović">[https://www.znaci.org/00001/92_4.pdf Branko Petranović: Srpski narod u ustanku]</ref> Ta politika je, međutim, nailazila na dve nepremostive prepreke: Srbi su bili poraženi i označeni kao glavni krivci otpora Nemačkoj; za njih je u okupacionom sistemu bio predviđen najteži režim; na drugoj strani, srpski režim je bio degradiran u odnosu na druge kvislinške režime. [[Adolf Hitler|Hitler]] se izjašnjavao protiv Srba, njihovog naoružavanja i širenja, stvaranja većih vojnih formacija i slično, verujući da Srbi imaju otpornost i državotvornu snagu. Nedić je prevideo [[srbofobija|srbofobiju]] Hitlera, rasističku diskriminaciju [[Slaveni|Slovena]] i svoju podređenu ulogu. Zaboravljao je da [[velika Srbija]] nije imala mesto u Hitlerovoj „novoj Evropi".<ref name="Petranović"/> == 1942. godina == Na proleće 1942. godine Nedić je bio u Berlinu. 21. aprila 1942. Štab Draže Mihailovića je primio telegram da Nedićeva vlada u [[Berlin]]u traži proširenje Srbije: {{izdvojeni citat|Vlada šalje delegata u Berlin da traži autonomiju Srbije i pripajanje istočne Bosne, Srema i Sandžaka.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_1_81.htm</ref>}} U izvještaju [[Edmund Veesenmayer|Edmunda Veesenmayera]], njemačkog otpravnika poslova u [[NDH]], upućenom 24. aprila 1942. ministru spoljnih poslova [[Njemački Rajh|Njemačkog Rajha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], govori se o italijanskoj ponudi generalu Milanu Nediću o stvaranju Velike Srbije »na štetu Hrvatske«, ali i o Nedićevoj navodnoj uzdržanosti spram ove ideje: {{izdvojeni citat|Lojalnost Nedića prema nama u vezi s neprekidnim nastojanjima Italijana ponovo se potvrdila. Italijani nude Srbima podršku za uspostavljanje Velike Srbije, i to na štetu Hrvatske. U tome pravcu njihov pritisak je veoma jak i otvoreno se zasniva na tome da novi poredak, kome Italija teži u ovom prostoru, mora biti sproveden pre sloma Rusije. Pokušavaju takođe da indirektnim putem ponovo izigraju Srbe u odnosu na Hrvate. S Nedićem i Ljotićem sam uspešno utanačio i osigurao da poslanik Bencler bude stalno obaveštavan. Mora se računati da će se pojedini članovi srpske vlade i pojedine grupe približiti Italijanima, i na komplikacije u vezi s tim. Smatram ipak da će italijanska nastojanja pretrpeti neuspeh zbog uzdržljivosti Nedića i, bar privremeno, neće dobiti opasan karakter.<ref>NAW, T-120, rolna 200, snimci 153598—600.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1976, str 323-324.</ref>}} == 1943. godina == {{izdvojeni citat|Predviđa se da će Italijani uskoro da evakuišu celu dalmatinsku obalu i nemačke trupe nameravaju da je vežu za Hrvatsku, a time će Hrvatsku jače vezati za Nemačku. Kao protivuslugu Nemačka traži od Hrvatske da se odrekne Srema, koji seže do vrata Beograda, a tim bi se malo ublažili zatrovani hrvatsko-srpski odnosi. Time bi vlada Milana Nedića bila stabilnija.<ref name="Živković">[http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta]</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 17. avgusta 1943.}} General Milan Nedić je svoj državni projekat zvanično predložio [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] tokom njihovog jedinog susreta održanog u Nemačkoj [[Septembar|septembra]] [[1943]]. godine. Autori karata koje je Milan Nedić odneo Hitleru su bili njegov brat general [[Milutin Nedić]] i diplomata [[Miroslav Spalajković]]. Hitler nije bio zainteresovan za obnavljanje državnosti Srbije i njena teritorijalna proširenja, tako da je predlog Nedića još tokom samog sastanka odbijen. [[Ante Pavelić]] i vrh Nezavisne Države Hrvatske bili su uznemireni susretom Nedić-Hitler. Vlasti NDH su došle do kopije mapa koje je Nedić odneo Hitleru na razmatranje i štampale su ih u vidu propagandnog letka u jesen [[1943]]. godine kao ilustraciju nastavka 'srpske pretnje' hrvatskom narodnom i državnom životu. Ovaj letak jedini je sačuvani kartografski dokaz o Nedićevom projektu koji je preživeo rat. No, usled jačanja [[Narodnooslobodilačka borba|partizanskog otpora u Jugoslaviji]], nemački [[Firer]] je 29. 10. 1943. naredio da se uspostavi "borbeno jedinstvo protiv komunizma na Jugoistoku". Tim zadatkom je u Srbiju poslat specijalni opunomoćenik Rajha [[Hermann Neubacher|Herman Nojbaher]]. {{izdvojeni citat|Nojbaher je primio sledeće smernice: u okviru svog zadatka na Balkanu, da sa političkim vođama vodi akciju protiv komunista. U tu svrhu on treba da ujedini nacionalne, antikomunističke snage na jugoistoku Evrope. Nojbaher je dobio posebnu punomoć, da, recimo, sme da vodi pregovore sa nacionalnim banditima, ako se za to pruži mogućnost, a to se pre svega odnosi na bande Draže Mihailovića, koje je Tito potisnuo u Srbiju.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 30. oktobra 1943.}} Na osnovu [[Hitler]]ovih uputa, Neubacher je od komande Jugoistoka tražio podršku "za političku mobilizaciju nacionalnog srpstva" i bezodložnu pomoć u naoružanju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_230.htm OBAVEŠTENJE GENERALŠTABA VRHOVNE KOMANDE VERMAHTA OD 25. AVGUSTA 1944. MINISTARSTVU INOSTRANIH POSLOVA O RAZGOVORIMA MILANA NEDlĆA SA KOMANDANTOM JUGOISTOKA O SARADNJI DRA2E MIHAILOVIĆA SA NEMCIMA U BORBI PROTIV NOVJ]</ref> Pokušavajući da pridobije Srbe za borbu protiv komunizma, Nojbaher je igrao na nacionalnu kartu. On je podržavao proširenje Nedićeve Srbije kao efikasnu meru protiv partizana koji su imali znatan uticaj u Crnoj Gori i Bosni, pogotovo nakon kapitulacije [[Italija|Italije]] septembra [[1943]]. godine. On je sa [[Milan Nedić|Nedićem]] dogovarao da od Srbije, [[Crna Gora|Crne Gore]] i eventualno delova BiH (tada u [[NDH]]) stvori "Velikosrpsku federaciju". Nojbaher o tome kaže: {{izdvojeni citat|U oktobru 1943. ministru spoljnih poslova Ribentropu predao sam svoje prve predloge u vezi s promenama naše politike prema Srbiji. Srž mojih predloga bila je sadržana u sledećem: Srbe bi trebalo ohrabriti, a položaj Nedića mora da se ojača. U tom smislu sam predložio čitav niz mera: 1) stvaranje Velikosrpske federacije, koja bi se sastojala iz Srbije, Crne Gore i Sandžaka... Nadao sam se da će od moje nove politike Nemačka imati koristi, a to znači da će se srpski etnički prostor u najvećoj meri „umiriti", odnosno, da će na toj teritoriji gotovo u potpunosti prestati aktivnosti neregularnih vojnih snaga. Takođe sam od ove nove politike očekivao da ću iz Crne Gore moći da istisnem Titove partizane i to uglavnom uz pomoć nacionalističkih, četničkih jedinica...<ref>https://www.znaci.org/00001/172_7.pdf</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} Herman Nojbaher tvrdi da je general Milan Nedić, navodno, postao protivnik ideje jugoslovenskog zajedništva tek nakon što su [[Ustaše|ustaške]] vlasti započele široko rasprostranjenu kampanju [[Progon Srba u Drugom svjetskom ratu|uništavanja srpskog stanovništva na području Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat|Odigralo se još nešto što me je učvrstilo u ubeđenju da se zauzmem za stvaranje Velikosrpske federacije. Jugoslovenska ideja bila je očevidno kompromitovana. Za široke slojeve srpskog društva ideja budućeg zajedničkog življenja sa „hrvatskom braćom" – posle užasnih, okrutnih zločina koje je ustaški režim izvršio nad stotinama hiljada pravoslavnih Srba – nije više izgledala izvediva i moguća. U pravcu Srbije kretala se nepregledna reka srpskih izbeglica, koji su bežali iz NDH. Ti ljudi su ili uspeli da se spasu od hrvatske akcije masovnog ubijanja Srba, ili nisu hteli više da čekaju da i na njih dođe red za klanje. Usled tih užasnih stradanja Srba, Nedić je postao velikosrbin. On je najbolje rešenje za svoj narod video samo u nacionalnoj državi, koja bi jedina mogla da osigura Srbima budućnost. Čak je i [[Draža Mihailović]] – koji se borio za jugoslovensku monarhiju koju bi vodili Srbi – počeo da sumnja da Jugoslavija, posle svega što se odigralo između Srba i Hrvata, može ponovo da vaskrsne.<ref>https://www.znaci.org/00001/172_7.pdf</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} Najveći protivnik širenja okupirane Srbije u nemačkim krugovima je bio Hitlerov opunomoćenik u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Siegfried Kasche|Zigfrid Kaše]]. == 1944. godina == {{izdvojeni citat|Da ojačamo položaj Nedića, bilo je u planu da Crnu Goru priključimo Srbiji. Crna Gora, koja je na početku i bila četničko leglo, izgledala je kao najpogodnije tlo, odakle bi mogao da započne sakupljanje antikomunističkih snaga.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}} {{izdvojeni citat|Specijalni Hitlerov izaslanik za Balkan, Herman Nojbaher, boravio je aprila 1944. duže vremena u Hitlerovom glavnom štabu i, s obzirom na novonastale promene, predložio je sledeće: a) da se podrži i ojača vlada Milana Nedića i brojno osnaži njegov Srpski dobrovoljački korpus, što bi imalo za posledicu, da se na slobodu pusti određeni broj srpskih oficira i da im se da oružje; b) da se ispune srpsko-crnogorske nade, te da se dozvoli ujedinjenje Srbije, Crne Gore i Sandžaka; v) da nemačka vojna uprava deo svojih prava prenese na vladu Milana Nedića.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}} Na trodnevnoj konferenciji u sjedištu srpske kvislinške vlade, održanoj u [[Beograd]]u 30, 31. jula i 1. avgusta 1944. godine, general Milan Nedić je pozvao na »ujedinjenje Srpstva« i stvaranje zajedničkog »nacionalnog fronta«. Tom prilikom, Nedić je kazao: {{izdvojeni citat|Nasuprot našem nacionalnom frontu postoji samo jedan – drugi front a to je komunistički. Sve naše oružane snage sa nacionalnim četnicima moraju se ujediniti. To je vrhovni zakon Otadžbine, jer to hoće ceo Srpski narod. U tom cilju sutra mora doći ne do podvojenih formacija, nego do jedne Srpske vojske koja će biti u jednoj ruci i raditi za spas Srpstva. U sutrašnjici nama se nameću dva zadatka: 1. održanje mira, reda i bratske sloge po svaku cenu. Ta ideja mora da nas sve vodi do pobede, a pobeda znači slobodu, ujedinjenje Srpstva i povratak [[Petar II Karađorđević|Kralja Petra II]]. Drugi zadatak jeste da otarabimo srpske zemlje. To moramo izvršiti još u ovom vremenu dok bude u Evropi neredovno stanje, a ne da čekamo da se to izvrši za zelenim stolom... Rešenje ovoga rata mora pasti. Dajem krajnji rok a to je najviše tri meseca... I do sada među nama nacionalistima postojao je prećutan sporazum, a sada mora doći do formalnog sporazuma, jer smo mi svi sinovi jedne zemlje. Gde još postoje neke oštrice izglađujte ih. Ako ne budemo danas, a naročito sutra, jedna duša i jedno telo znajte, mi ćemo propasti.<ref>Vojni arhiv, Četnička arhiva, reg. br. 121–4–21, Konferencija kod pretsednika srpske vlade.</ref><ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 238–239.</ref>|General [[Milan Nedić]]}} Nakon oslobođenja Srbije 1944. godine, usled sve izvesnije pobede [[partizan]]a, pitanje saradnje srpskih i hrvatskih kvislinških snaga je aktuelizovano. Tako Neubacher 26. novembra 1944. godine izveštava da je Pavelić spreman na ustupak istočne Bosne: {{izdvojeni citat|„Novi tonovi“ kod Pavelića, koji smatra da je potrebna nagodba sa Srbima. U tom smislu je spreman i na teritorijalne ustupke (Istočna Bosna).<ref>NAW, T-311, Roll 194, 001136-7: Zabilješka sa razgovora glavnkomandujućeg Jugoistoka i izaslanika Neubachera od 26. novembra 1944 (27. novembar 1944.).</ref>|Zabilješka sa razgovora glavnkomandujućeg Jugoistoka i izaslanika Neubachera od 26. novembra 1944.}} Ali za realizaciju takvih planova bilo je i suviše kasno. == Povezano == * [[Milan Nedić]] * [[Nedićeva Srbija]] * [[Nezavisna Država Hrvatska]] * [[Velika Srbija]] == Izvori == {{Izvori|2}} == Literatura == * Stanišić, Mihailo. ''Projekti Velika Srbija''. (Službeni list SRJ: Beograd, 2000.) {{ISBN|86-355-0468-2}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Predložene države i teritorije]] [[Kategorija:Srbija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Srpski iredentizam]] 0034dbm9ohke300xxaptshqovdag4b1 0 182162 42589198 42550098 2026-05-07T16:59:10Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589198 wikitext text/x-wiki [[File:Pregovori Tito — Šubašić na Visu.jpg|thumb|Pregovori Tito — Šubašić na Visu (16. juna 1944)]] [[Datoteka:Vis tito subasic.jpg|minijatura|Maršal Tito i članovi Nacionalnog komiteta s dr. Šubašićem nakon potpisivanja sporazuma na [[Vis]]u, [[16. lipnja]] [[1944]].]] Između [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]] i [[Ivan Šubašić|Ivana Šubašića]] (kao predstavnika [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|jugoslovenske narodnooslobodilačke]] i jugoslovenske kraljevske vlade) potpisana su dva sporazuma: * ''[[Viški sporazum]]'' od [[17. lipnja]] [[1944]].<ref>[[Jasper Ridley]] "Tito" {{ISBN|953-6460-11-4}} s. 262</ref> i * ''Beogradski sporazum'' od [[2. studenog]] [[1944]].<ref>[[Hrvoje Matković]] "Povijest Jugoslavije" {{ISBN|953-6308-12-6}} Zagreb [[1998.|1998]]. s. 266</ref> Ovim sporazumima obezbeđen je legalitet odlukama [[AVNOJ]]-a i komunističkom dolasku na vlast, a ujedno je pokušano očuvanje monarhije. Saveznici su podržali sporazum Tita i kraljevske vlade u cilju ujedinjenja Jugoslovena protiv okupatora: {{izdvojeni citat|Prilikom nastojanja Engleza da dođe do jedinstva između Tita i Jugoslovenske izbegličke vlade, britanskoj vladi bio je pre svega pred očima vojni cilj: prirodna posledica takvog jedinstva bio bi porast pokreta otpora na jugoslovenskom prostoru, a time bi nemačke vojne snage u daleko većem broju bile vezane za taj deo ratišta.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2012-11-11 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (pregled od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}} == Pozadina == {{main|AVNOJ|Teheranska konferencija}} "Velika trojica", Ruzvelt, Staljin i Čerčil, krajem novembra na [[Teheranska konferencija|Teheranskoj konferenciji]] donose odluku da "partizane u Jugoslaviji treba pomoći materijalom i opremom u najvećoj meri, kao i operacijama komandosa". Istovremeno, na Drugom zasedanju [[AVNOJ]]-a, održanom 29. novembra 1943. na oslobođenoj teritoriji Jugoslavije u Jajcu, udareni su temelji nove, federativne države Jugoslavije. Britanski ambasador na jugoslovenskom dvoru Ralf Stivenson uputio je 5. decembra 1943. britanskom ministarstvu spoljnih poslova telegram u kome kaže: "Partizani su nam u vojnom pogledu tako dragoceni da ih moramo nedvosmisleno podržati, podređujući političke obzire vojnim." Sličnu tvrdnju Čerčilu je saopštio i šef britanske misije pri Vrhovnom štabu NOV i POJ, general [[Ficroj Maklejn]]. Iz Maklejnovog prilično iscrpnog referata Čerčil je nedvosmisleno zaključio da će NOP biti odlučujući faktor u posleratnom uredenju Jugoslavije. Polazeći od ovih činjenica, Čerčil je odlučio da preuzme inicijativu za postizanje neke vrste kompromisa između [[NOP]] i emigrantske vlade Kraljevine Jugoslavije i da tim putem pokuša da obezbedi opstanak monarhije. Uveren da je jedna od prvih prepreka postizanju kompromisa između NOP i emigrantske vlade njen ministar vojske Draža Mihailović, Čerčil je postavio energičan zahtev da se ovaj, po svaku cenu, ukloni sa tog položaja. Tokom sastanka, Čerčil i Idn su obavestili kralja Petra i Purića da će pomoć Mihailoviću biti uskraćena: "[[Tito]] je danas jedini koji se bori protiv neprijatelja, dok Mihailović ostaje pasivan i njegova se neaktivnost graniči sa izdajom. Prema tome, samo će Tito ubuduće primati snabdevanje i pomoć od britanske vlade. Sva pomoć Mihailoviću biće uskraćena", rekao je Čerčil.<ref name="znaci.net">https://www.znaci.org/00001/11_66.htm</ref> Čerčil i Idn su postavili kategoričan zahtev svojim sagovornicima da rekonstruišu emigrantsku vladu i da iz nje, po svaku cenu, uklone ministra vojske, mornarice i vazduhoplovstva Dražu Mihailovića: "To je postupak koji obuhvata ozbiljne opasnosti i odgovornosti, ali je pod sadašnjim uslovima jedino moguć za spas Kraljevine Jugoslavije."<ref name="znaci.net"/> Kralj Petar II je 25. marta održao konferenciju za štampu na kojoj je dao izjavu da je voljan da se sporazume sa rukovodstvom narodnooslobodilačkog pokreta pod uslovom da [[NKOJ]] i vlada Kraljevine Jugoslavije obrazuju jedinstveni ministarski savet. U prvi mah, kraljeva izjava izazvala je negodovanje među iredentističkim krugovima u emigraciji. Ubrzo, NKOJ je konstatovao da je kraljeva izjava providan manevar sračunat na međunarodno podrivanje ugleda NOP jer njegovi predlozi nisu polazili od stvarnog stanja u zemlji, već od želje da se sačuva monarhija. Sporazumom o stvaranju neke jedinstvene vlade kralj je računao da će NKOJ uvući u sumnjive političke kombinacije i staviti ga u podređeni položaj u odnosu na dinastiju. Zbog toga je NKOJ odbacio kraljev predlog ocenjujući ga kao provokaciju sračunatu na razbijanje borbenog jedinstva naroda i istakao da će u svim budućim pregovorima istupati isključivo sa pozicija odluka donetih na Drugom zasedaniu AVNOJ-a.<ref name="znaci.net"/> == Smena Purićeve vlade == {{main|Božidar Purić}} Čerčil i sovjetski ambasador u Londonu su tražili kralju Petru da Purićevu vladu zameni novom, sastavljenom od ličnosti koje nisu kompromitovane borbom protiv partizana i koja će povesti pregovore s njima. Ubrzo je za novog predsednika emigrantske vlade kraljevine Jugoslavije izabran dr [[Ivan Šubašić]]. Čerčil je [[17. maj]]a razgovorao sa kraljem i Purićem, u kome je kategorički zahtevao da Purićeva vlada podnese ostavku. Još istoga dana je uputio pismo Titu u kome javlja da je "kralj Petar II raspustio Purićevu vladu, čiji je ministar rata bio general Draža Mihailović". Ali umesto da podnese ostavku, Purić je sazvao sednicu ministarskog saveta za 18. i 19. maj. Predsednik je govorio da se u današnjoj situaciji ne može primiti odgovornost za neuzimanje u Vladu generala Mihailovića, jer bi to značilo jačanje pozicije revolucionamog partizanskog pokreta na štetu nacionalnog pokreta i same Krune. Predsednik je predložio Nj. V. Kralju da sazove šefove političkih partija koji se nalaze u Londonu i g. Slobodana Jovanovića, biv. Predsednika Vlade, radi pokušaja sastava po mogućstvu jedne političke vlade koja bi zadržala generala Mihailovića kao Ministra vojske. Samo nekoliko dana kasnije, [[22. maj]]a 1944, Purićeva vlada je izdala naredbu protiv partizana, koja je u vidu letaka bacana iz aviona nad okupiranom Jugoslavijom: {{izdvojeni citat|Svim vojnim obveznicima Kraljevine Jugoslavije naređuje se ovim putem da stupaju u oružane snage đenerala Draže Mihailovića, našeg vojnog ministra, radi organizovanja i vođenja oružanog otpora za oslobođenje Otadžbine. Svi vojni obveznici i građani Kraljevine Jugoslavije koji se sada aktivno bore u redovima Josipa Broza Tita dužni su da iste odmah napuste i stave se pod komandu đenerala Mihailovića, jer Josip Broz Tito nije ovlašćen od strane Kraljevske vlade da organizuje i vodi oružane formacije u zemlji. Naredba stupa na snagu odmah. Prestupnici će iskusiti kaznu po odgovarajućim pozitivnim zakonima Kraljevine Jugoslavije.<ref name="znaci.net"/>|VK. br. 713 22. maja 1944. Kairo — Kraljevska Jugoslovenska vlada.}} Čerčil je [[24. maj]]a pozvao telefonom kralja Petra II i saopštio mu da će obavestiti britanski Parlament da je Purić podneo ostavku. Istoga dana Čerčil je u svome govoru obavestio je Donji dom da je jugoslovenska vlada u demisiji i da će mandat biti poveren osobi koja će ostvariti sporazum sa NKOJ. I pored Čerčilove izjave, Purić nije podnosio ostavku, nego je [[25. maj]]a obavestio Fotića da to nije tačno: {{izdvojeni citat|Ulažem velike napore, uz milost njegovog kraljevskog Veličanstva, da sastavim novu vladu.<ref name="znaci.net"/>|[[Božidar Purić]]}} Istoga dana Purić je pokušao da sazove konferenciju predstavnika građanskih stranaka u emigraciji i sastavi novu vladu. Ali kralj ga je pozvao telefonom i naredio mu da podnese ostavku. Posle oštre Čerčilove intervencije, kralj je [[31. maj]]a 1944. mandat za sastav nove emigrantske vlade poverio Ivanu Šubašiću. == Viški sporazum == {{main|Viški sporazum|Vis u Narodnooslobodilačkoj borbi}} [[Datoteka:Vrhovni štab na Visu.jpg|minijatura|[[Vrhovni štab NOVJ]] na Visu 1944.]] Smatrajući da je izvršio sve potrebne pripreme i da su otklonjene sve prepreke za razgovor i sporazum s NKOJ, Šubašić je, na Čerčilov signal, zajedno sa britanskim poslanikom na jugoslovenskom dvoru Stivensonom napustio 9. juna 1944. London i preko Malte stigao u Italiju, odakle je 13. juna britanskim razaračem trebalo da krene ka ostrvu [[Vis]], na kome su se u to vreme nalazili [[Vrhovni štab NOVJ]] i NKOJ. Međutim, u Italiju je 1. juna stigla i delegacija Draže Mihailovića, sa Živkom Topalovićem na čelu, koja se neplanirano sastala sa Šubašićem. Konačno, Šubašić i Stivenson stigli su na Vis [[14. jun]]a 1944. godine.<ref name="ReferenceA">https://www.znaci.org/00001/11_67.htm</ref> Posle pregovora, obe strane su se 10. juna 1944. sporazumele o sledećem: Obveze izbjegličke Vlade: * sastavljanje Vlade od političara koji nisu kompromitirani djelovanjem protiv [[NOP]]-a * glavna dužnost te Vlade je organizacija pomoći Narodnooslobodilačkoj vojsci ([[NOVJ]]) * nova Vlada će priznati tekovine [[NOB]], posebno federativno uređenje Jugoslavije (prema odluci donešenoj na drugom zajedanju [[AVNOJ]]-a) * izbjeglička Vlada priznat će partizane i maršala Tita, time se odriče podrška četničkom pokretu na čelu s Dražom Mihailovićem Titova obveza (tj. obveza NKOJ-a): * objavljivanje izjave da se do kraja rata neće donijeti odluka o konačnom državnom uređenju (monarhija ili republika) obnovljene Jugoslavije Postignuti sporazum je predstavljao krupnu pobedu NOP na međunarodnom planu. == Mihailovićeva reakcija == Po formiranju Šubašićeve vlade, Mihailović je svojim komandantima 11. juna uputio telegram u kome kaže: {{izdvojeni citat|Povodom obrazovanja Šubašićeve vlade Centralni nacionalni komitet rešiće na svojoj sednici kroz koji dan kakav će stav zauzeti. Dok Centralni nacionalni komitet ne bude doneo svoje odluke, saopštite trupama i narodu sledeće: 1. Sastav Šubašićeve vlade nije ništa drugo nego izraz nužde britanske politike. 2. Da vojska ostaje verna kralju, demokratiji i nacionalnim idejama bez obzira na to šta se u inostranstvu radi. 3. Mi smo još i dalje nepomirljivi neprijatelji komunizma. 4. Da će Centralni nacionalni komitet zauzeti stav sa političkog gledišta prema Šubašićevoj vladi, i da će taj stav biti objavljen širom zemlje i dostavljen inostranstvu. 5. Da naše veze sa kraljem nisu prekinute zbog dolaska Šubašića na vlast, i 6. Naše veze sa Saveznicima ostaju i dalje nepromenjene.<ref name="ReferenceA"/>}} Od 20. do [[23. jun]]a 1944. održana je sednica četničkog [[CNK]] u selu [[Rošci]]ma, nedaleko od Čačka, na kojoj se, posle Mihailovićevog izveštaja o situaciji, vodila duga diskusija o tome da li treba priznati Šubašićevu vladu ili ne. Najzad je pobedio stav većine, pa je sastavljen proglas, uglavnom po sugestijama [[Đura Đurović|Đure Đurovića]], u kome se CNK "građuje od svih akata" Šubašićeve vlade.<ref name="ReferenceA"/> == Raskid kralja Petra II sa četnicima == {{main|Petar II Karađorđević}} [[Datoteka:Petar II Karađorđević.jpg|thumb|Kralj [[Petar II Karađorđević|Petar II]] je pozvao četnike da stupe u Narodnooslobodilačku vojsku, a one koji to odbiju osudio kao izdajnike koji "zloupotrebljavaju ime kralja i autoritet krune" radi pravdanja saradnje sa neprijateljem.]] [[29. avgust]]a 1944. godine kralj Petar je doneo ukaz O. Br. 881 kojim se general [[Dragoljub Mihailović]] razrešava dužnosti načelnika Štaba Vrhovne komande u okupiranoj Jugoslaviji i stavlja na raspolaganje ministru vojske, mornarice i vazduhoplovstva.<ref name="ReferenceA"/> 12. septembra 1944. jugoslovenski kralj [[Petar II Karađorđević]] je javno pozvao sve borce da pristupe Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije, a one koji to odbiju osudio kao izdajnike koji "zloupotrebljavaju ime kralja i autoritet krune" radi pravdanja saradnje sa neprijateljem: {{izdvojeni citat|U ovom sudbonosnim i za Jugoslaviju velikim danima, kada pobedonosne armije Sovjetskog Saveza stoje na našoj granici s jedne strane, a američke i britanske s druge strane, kada je dan naše slobode u punom svanuću, pozivam sve Srbe, Hrvate i Slovence da se ujedinite i pristupite Narodnooslobodilačkoj vojsci pod maršalom Titom. (...) tom našom narodnom vojskom, koja je jednodušno priznata, podržavana i pomagana od naših velikih saveznika, Velike Britanije, Sovjetskog Saveza i Sjedinjenih Država Amerike. <br /><br /> Svi oni, koji se oslanjaju na neprijatelja protiv interesa svog vlastitog naroda i njegove budućnosti, i koji se ne bi odazvali ovom pozivu, neće uspeti da se oslobode izdajničkog žiga, ni pred narodom ni pred istorijom. Ovom mojom porukom vama, odlučno osuđujem zloupotrebu imena kralja i autoriteta krune, kojom se pokušavalo opravdati saradnja sa neprijateljem i izazvati razdor među borbenim narodom u najtežim časovima njegove istorije, koristeći time samo neprijatelju.<ref>{{cite web|url=http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 |title=Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije |language={{sr icon}} |publisher=Sr.wikisource.org |date = 28. 04. 2013. |accessdate = 04. 05. 2013.}}</ref>|Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije (12. septembra 1944.)}} Sav prestiž koji su četnici do tada uživali zbog savezničke pomoći, prenet je na partizane. Efekat je povećan i vešću da je Tito postigao sporazum sa kraljem Petrom, i kraljevom proklamacijom kojom je pozvao svoje podanike da pruže partizanima podršku, što je razbilo tvrđenje generala Mihailovića da se on bori za kralja.<ref>https://www.znaci.org/00001/1_14.htm</ref> == Bitka za Srbiju == {{main|Bitka za Srbiju|Oslobođenje Beograda}} {{izdvojeni citat|Najširi slojevi stanovništva bivše Jugoslavije sada u Titu nisu više gledali crvenog šefa bandi, nego kao borca za nacionalno oslobođenje, koji uživa poverenje kralja Petra. Ovo poslednje bilo je veoma važno za prostor Srbije. Dogovor Tita sa Jugoslovenskom izbegličkom vladom značio je težak udar, ako ne i smrtonosni, za četnike i vladu Milana Nedića.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od novembra 1944.}} Uprkos pozivu jugoslovenskog kralja, [[Dragoljub Mihailović]] i "Jugoslovenska vojska u otadžbini" u [[Bitka za Srbiju 1944.|bici za Srbiju]] su se borili na strani Nemaca. == Beogradski sporazum == {{main|Privremena vlada Demokratske Federativne Jugoslavije}} Posle trinaestodnevnih pregovora između predsednika NKOJ-a Josipa Broza Tita i predsednika vlade Kraljevine Jugoslavije u emigraciji dr Ivana Šubašića, u Beogradu je 2. novembra 1944. postignut sporazum o obrazovanju jedinstvene jugoslovenske vlade. Utvrđeno je da jedinstvena vlada do izbora za svoj rad odgovara [[AVNOJ]]-u i da se kralj Petar ne može vratiti u zemlju dok narodi Jugoslavije ne donesu konačnu odluku o državnom uređenju, a da do tada kraljevsku vlast vrši kraljevsko namesništvo koje će imenovati kralj uz saglasnost predsednika NKOJ-a.<ref name="ReferenceB">https://www.znaci.org/00001/4_14_4_156.htm</ref> Ukratko: * zaključeno je osnivanje jedinstvene jugoslavenske vlade (sastavljene od članova izbjegličke Vlade i predstavnika NOP-a) * kralj Petar II. neće se vraćati u zemlju dok narod o tome ne odluči, njegove interese zastupat će tročlano Kraljevsko namjesništvo. Kralj Petar II je tek [[2. mart]]a 1945, na intervenciju vlada Velike Britanije, SAD i SSSR-a, potpisao ukaz o namesništvu.<ref name="ReferenceB"/> [[Privremena vlada Demokratske Federativne Jugoslavije|Privremenu vladu Demokratske Federativne Jugoslavije]] Tito je obrazovao [[7. mart]]a 1945. u Beogradu (predsednik i ministar narodne odbrane [[Josip Broz]], potpredsednici [[Edvard Kardelj]] i [[Milan Grol]], ministar inostranih poslova dr [[Ivan Subašić]]). Kraljevi namesnici su istog dana ukazom potvrdili vladu.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm</ref> == Četnička reakcija == Nakon što je obrazovana nova jugoslovenska vlada, Mihailovićev Centralni nacionialni komitet je doneo rezoluciju u kojoj se kaže: {{izdvojeni citat|Centralni nacionalni komitet obraća se Kraljevskim Namesnicima da u ovom najtežem i najkritičnijem vremenu naše narodne istorije, svesni svoje velike uloge, ali i svoje istorijske odgovornosti, preduzmu sve da se odmah prekine građanski rat u zemlji i da se narodnim vojnim snagama, pod komandom Draže Mihailovića, pruži mogućnost da se: u potpunosti, neometane i nenapadnute, upute protiv okupatora, a za što brže oslobođenje zemlje; da se narodu obezbedi slobodan povratak na napuštena ognjišta, u miran život, kao i da se našem političkom vođstvu pruži prilika da, zaštićeno od terora, slobodno izađe na političku pozornicu i pred narod iznese svoj program, zasnovan na principima istinske slobode i demokratije.<ref>https://www.znaci.org/00001/11_80.htm</ref>}} == Izvori == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Privremena vlada Demokratske Federativne Jugoslavije]] * [[Demokratska Federativna Jugoslavija]] * [[Saveznici i Jugoslavija]] == Vanjske veze == * [http://www.nasa-jugoslavija.org/Sporazum_Tito_Subasic.htm Sporazum Tito – Šubašić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126033958/http://www.nasa-jugoslavija.org/Sporazum_Tito_Subasic.htm |date=2011-11-26 }} [[Kategorija:Saveznici i Drugi svetski rat u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Josip Broz Tito]] [[Kategorija:Ugovori Drugog svjetskog rata]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenski sporazumi]] [[Kategorija:NOB u 1944.]] [[Kategorija:Vis]] [[Kategorija:Beograd u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Dalmacija u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] cofjcio1bw379kp709cy94fg6ghplci 0 185716 42588969 41372606 2026-05-07T16:04:29Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] 42588969 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Qingming Festival 3.jpg|alt=A long, landscape oriented segment of scroll depicting throngs of people, mainly men, crossing a bridge over a large river. The atmosphere is chaotic.|thumb|right|280px|Manji dio ''Qingming Shang He Tu'' ([[Duž rijeke za vrijeme festivala Qingming]]), velike slike koju je početkom 12. vijeka oslikao [[Zhang Zeduan]], a koja prikazuje ekonomske aktivnosti u prijestolnici Kaifeng.]] Ekonomija [[Narodna Republika Kina|Kine]] u doba [[dinastija Sung|dinastije Song]] (960&ndash;1279) of [[China]] je bila obilježena komercijalnomm ekspanzijom, financijskim prosperitetom, povećanim međunarodnim trgovačkim vezama kao i revolucijom u poljoprivrednoj proizvodnji. Narasle su privatne financije, kojima je stimuliran razvoj tržišne mreže kojom su se obalne provincije spajala sa unutrašnjošću. Ekonomija je u doba Songa omogućila ogromnu populacijsku eksploziju, dijelom potaknutu i povećanim uzgajanjem poljoprivrednih kultura u 10. i 11. vijeku, te se stanovništvo Kine udvostručilo i prvi put premašilo 100&nbsp;miliona ljudi (u usporedbi s ranijom [[dinastija Tang|dinastijom Tang]], kada je u Kini živjelo 50&nbsp;miliona ljudi).<ref name="ebrey 156">Ebrey, 156.</ref> Pod dinastijom Song je također zabilježeno primjetno povećanje komercijalnih kontakata sa vanjskim svijetom, pri čemu su trgovci financirali izgradnju trgovačkih brodova kojima se plovilo čak do luka u [[Istočna Afrika|Istočnoj Africi]]. Iz tog doba datira razvoj prvih svjetskih [[banknota]] ili papirnog novca (v. [[Jiaozi (valuta)|Jiaozi]], [[Huizi (valuta)|Huizi]]), koji se koristio na masovnoj razini. Uz jedinstveni porezni sistem, kao i efikasne trgovačke rute kroz mrežu puteva i kanala, tako se stvorilo istinski jedinstveno i nacionalno tržište u Kini. Iako je najveći dio prihoda centralne vlasti završavao za održavanje vojske, porezi od tako stvorene komercijalne osnovice su omogućavali stalno napunjenu riznicu vlade Songa.<ref name="ebrey 167">Ebrey, 167.</ref> Za izvjesne proizvode ili robu vlada Songa je nametnula monpole, bilo kako bi povećala prihode, bilo da bi osigurala resurse koji su se smtarali nužnim za sigurnost države, pri čemu se kao primjer navode sastojci za proizvodnju [[barut]]a. == Izvori == {{izvori}} == Literatura == <div class="references-small"> * Benn, Charles (2002). ''China's Golden Age: Everyday Life in the Tang Dynasty''. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-517665-0}}. * Guo, Junning (2010). ''The need to put Song history in the proper perspective''. China Social Science Report. {{Wayback |url=http://economy.guoxue.com/article.php/22542}} * Bol, Peter K. "Whither the Emperor? Emperor Huizong, the New Policies, and the Tang-Song Transition," ''Journal of Song and Yuan Studies'', Vol. 31 (2001), pp.&nbsp;103–34. * Bowman, John S. (2000). ''Columbia Chronologies of Asian History and Culture''. New York: Columbia University Press. * Ch'en, Jerome. "Sung Bronzes&mdash;An Economic Analysis," ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies'' (Volume 28, Number 3, 1965): 613&ndash;626. * Cheng, Mingsheng (2009), ''Research on Song consumer prices'', Beijing: People's publishers. * Ebrey, Walthall, Palais, (2006). ''East Asia: A Cultural, Social, and Political History''. Boston: Houghton Mifflin Company. * Ebrey, Patricia Buckley (1999). The Cambridge Illustrated History of China. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-43519-6}} (hardback); {{ISBN|0-521-66991-X}} (paperback). * Embree, Ainslie Thomas (1997). ''Asia in Western and World History: A Guide for Teaching''. Armonk: ME Sharpe, Inc. * Fairbank, John King and Merle Goldman (1992). ''China: A New History; Second Enlarged Edition'' (2006). Cambridge: MA; London: The Belknap Press of Harvard University Press. {{ISBN|0-674-01828-1}} * Friedman, Edward, Paul G. Pickowicz, [[Mark Selden]]. (1991). ''Chinese Village, Socialist State''. New Haven: Yale University Press. {{ISBN|0-300-05428-9}}. * Gernet, Jacques (1962). ''Daily Life in China on the Eve of the Mongol Invasion, 1250-1276''. Stanford: Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0720-0}} * Hartwell, Robert (1966). ''Markets, Technology and the Structure of Enterprise in the Development of the Eleventh Century Chinese Iron and Steel Industry''. Journal of Economic History 26. * [[Ji Xianlin]], (1997) History of Cane Sugar in China, {{ISBN|7-80127-284-6}}/K * Morton, Scott and Charlton Lewis (2005). ''China: Its History and Culture: Fourth Edition''. New York: McGraw-Hill, Inc. * [[Joseph Needham|Needham, Joseph]] (1986). ''Science and Civilisation in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 1, Physics.''. Cambridge University Press. * Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilisation in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2, Mechanical Engineering''. Cambridge University Press. * Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilisation in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics''. Cambridge University Press * Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilisation in China: Volume 5, Part 1''. Cambridge University Press * Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilisation in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 7, Military Technology; the Gunpowder Epic''. Cambridge University Press. * Qi Xia (1999), 漆侠, 中国经济通史. 宋代经济卷 /Zhongguo jing ji tong shi. Song dai jing ji juan [Economy of the Song Dynasty] vol I, II {{ISBN|7-80127-462-8}}/ * Rossabi, Morris (1988). ''Khubilai Khan: His Life and Times''. Berkeley: University of California Press. {{ISBN|0-520-05913-1}}. * Sadao, Nishijima. (1986). "The Economic and Social History of Former Han," in ''Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220'', 545-607. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-24327-0}}. * Shen, Fuwei (1996). ''Cultural flow between China and the outside world''. Beijing: Foreign Languages Press. {{ISBN|7-119-00431-X}}. * Smith, Paul J. (1993) "State Power and Economic Activism during the New Policies, 1068&ndash;1085' The Tea and Horse Trade and the 'Green Sprouts' Loan Policy," in ''Ordering the World: Approaches to State and Society in Sung Dynasty China'', ed. Robert P. Hymes, 76&ndash;128. Berkeley: Berkeley University of California Press. {{ISBN|978-0-520-07691-4}}. * Temple, Robert. (1986). ''The Genius of China: 3,000 Years of Science, Discovery, and Invention''. With a forward by Joseph Needham. New York: Simon and Schuster, Inc. {{ISBN|0-671-62028-2}}. * Wagner, Donald B. "The Administration of the Iron Industry in Eleventh-Century China," Journal of the Economic and Social History of the Orient (Volume 44 2001): 175-197. * Walton, Linda (1999). ''Academies and Society in Southern Sung China''. Honolulu: University of Hawaii Press. * West, Stephen H. "Playing With Food: Performance, Food, and The Aesthetics of Artificiality in The Sung and Yuan," ''Harvard Journal of Asiatic Studies'' (Volume 57, Number 1, 1997): 67–106. * Yang, Lien-sheng. "Economic Justification for Spending-An Uncommon Idea in Traditional China," ''Harvard Journal of Asiatic Studies'' (Volume 20, Number 1/2, 1957): 36&ndash;52. * Yunming, Zhang (1986). ''Isis: The History of Science Society: Ancient Chinese Sulfur Manufacturing Processes''. Chicago: University of Chicago Press. * Zhou Qufei, (1178) Ling Wai Dai Da (Report from [[Lingnan]]), Zhong Hua Book Co {{ISBN|7-101-01665-0}}/K </div> == Vanjske veze == * [http://www.britannica.com/eb/article-71718/China Song Dynasty at Britannica] [[Kategorija:Dinastija Song]] [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] ldvgc241r7sd7k1l16ftae5z67m9od0 0 186652 42589128 42509281 2026-05-07T16:56:33Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Makedonska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Sjeverne Makedonije]] 42589128 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:ASNOMmemorialcenterPelince-free.JPG|desno|mini|300p|[[Memorijalni centar ASNOM]]-a u [[Pelince|Pelincu]].]] [[Datoteka:Prohor Pčinjski, entrance gate, 2009.jpg|desno|mini|250p|[[Manastir Sveti Prohor Pčinjski]]]] [[Datoteka:Govorot na Edvard Kardelj, Vtoro zasedanie na ASNOM.pdf|mini|220px|Govor Edvarda Kardelja na drugom zasjedanju ASNOM-a]] '''Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije''' ({{Jez-mak| Антифашистичко Собрание на Народното Ослободување на Македонија}}; skraćeno '''ASNOM''') je predstavljalo vrhovno predstavničko, zakonodavno i izvršno telo narodne vlasti u [[Makedonija|Makedoniji]], u tijeku narodne revolucije u periodu od avgusta [[1944]]. do aprila [[1945]]. godine. ASNOM je konstituisan na [[Ilindan]] [[2. kolovoza]] [[1944]]. na prvom zasjedanju u manastiru [[Manastir Prohor Pčinjski|Prohoru Pčinjskom]], tada na oslobođenom teritoriju Makedonije. Kasnije je [[Manastir Prohor Pčinjski]] je pripao Federalnoj Srbiji. [[16. april]]a [[1945]], na Trećem zasjedanju ASNOM je preraslo u Narodnu skupštinu Makedonije. == Formiranje ASNOM-a i Prvo zasjedanje == '''Inicijativni odbor za osnivanje ASNOM-a''' formiran je novembra [[1943]]. godine u selu [[Crvena voda]]. U njegovom sastavu nalazili su se: * [[Metodije Andonov Čento]] (predsjednik), * [[Strahil Gigov]] (sekretar), * [[Cvetko Uzunovski]], * [[Venko Markovski]] i * [[Mihajlo Apostolski]]. Marta [[1944]]. godine IO je uputio pismo svim Narodo-oslobodilačkim odborima u [[Republika Makedonija|Makedoniji]] da izaberu delegate za Prvo zasjedanje ASNOM-a. Prvi sastanak Inicijativnog odbora održan je [[30. april]]a [[1944]]. godine u selu [[Stajovce]], i na njemu je u rad odbora uključeno još 17 članova. '''Prvo zasjedanje ASNOM-a''' održano je [[2. avgust]]a [[1944]]. godine u [[Manastir Sveti Prohor Pčinjski|manastiru sv. Prohor Pčinjski]]. Iako je izabrano 116. delegata, zasjedanju je prisustvovalo samo 60-ak. Na zasjedanju su donesene odluke, kojima je: * ASNOM proglašen za vrhovno zakonodavno i izvršno predstavničko telo i najviši organ državne vlasti u demokratskoj Makedoniji; * [[Makedonski jezik]] uveden kao službeni jezik u makedonskoj državi; * [[Ilindan]] proglašen za narodni i državni praznik u makedonskoj državi; * prihvaćene odluke [[Drugo zasedanje AVNOJ-a|Drugog zasjedanja AVNOJ-a]] i * odobren rad [[Glavni štab NOV i PO Makedonije|Glavnog štaba NOV i PO Makedonije]] Na kraju zasedanja izabran je Prezidijum (Predsjedništvo) ASNOM-a. Predsjedništvo se sastojalo od predsjednika, dva potpredsjednika, dva sekretara i 17 članova. == Članovi Predsjedništva ASNOM-a == * [[Metodije Andonov Čento]], predsjednik; * [[Panko Brašnarov]] i [[Emanuel Čučkov]], potpredsjednici; * [[Ljupčo Arsov]] i [[Vladimir Poležinovski]], sekretari; * [[Venko Markovski]], * [[Cvetko Uzunovski]], * [[Blagoja Fotev]], * [[Mihajlo Apostolski]], * [[Strahil Gigov]], * [[Petre Piruze]], * [[Kiril Petrušev]], * [[Jovan Gorgov]], * [[Epominonda pop Andonov]], * [[Kamber Hasan]], * [[Aco Petrovski]], * [[Mladen Georgiev]] i * [[Ljiljana Čalovska]]. == Drugo zasjedanje ASNOM-a == '''Drugo zasjedanje''' Antifašističke skupštine narodnog oslobođenja Makedonije održano je u oslobođenom [[Skoplje|Skoplju]] od [[28. novembar|28.]] do [[30. novembra]] [[1944]]. godine. Ovom zasjedanju su prisustvovali i podpredsjednici [[NKOJ|Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije]]: * [[Edvard Kardelj]], * [[Svetozar Vukmanović Tempo]], * [[Dimitar Vlahov]]; predsjednik Otačastvenog fronta Bugarske * [[Dobri Trpešev]] i predstavnici [[SSSR|sovjeteske]] i [[Velika Britanija|anglo]]-[[SAD|američke]] vojne misije. == Treće zasedanje ASNOM-a == '''Treće zasjedanje''' Antifašističke skupštine narodnog oslobođenja Makedonije je održano od [[14. april|14]]. do [[16. april]]a [[1945]]. godine u [[Skoplje|Skoplju]]. Na ovom zasjedanju ''Predsjedništvo ASNOM''-a je postalo ''Vlada Federalne Makedonije'', a ''ASNOM'' je postao ''Narodna skupština (sobranje) Makedonije''. Za prvog ''predsjednika Vlade'' tada je izabran [[Lazar Koliševski]]. == Obeležavanje == Nakon raspada SFRJ, Makedoncima nije bilo dopušteno da obeležavaju godišnjice antifašističkog veća, ASNOM-a, u manastiru Prohora Pčinjskog na teritoriji Srbije.<ref>[http://pescanik.net/2012/10/secanje-na-balkanske-ratove-u-makedoniji/ Sećanje na Balkanske ratove u Makedoniji]</ref> == Izvori == {{Izvori}} {{AVNOJ}} {{Republika Makedonija}} [[Kategorija:Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] [[Kategorija:Makedonija u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Politička historija Sjeverne Makedonije]] en6nncgmuihd69f6pvnckhnoco0bxnl 14 188720 42588880 40971023 2026-05-07T13:58:23Z Edgar Allan Poe 29250 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Italijanska vojna historija|Italijanska vojna historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Vojna historija Italije|Vojna historija Italije]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42588880 wikitext text/x-wiki {{kat}} [[Kategorija:Vojne formacije u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu]] [[Kategorija:Italija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Vojna historija Italije]] svs09mdb2ed20yuc6gejrq1apjam5cs 0 189236 42589122 42461872 2026-05-07T16:56:26Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589122 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Oktobarska kriza 1962.|ostala značenja|Oktobarska kriza{{!}}Oktobarska kriza 1970.}} {{Infokutija vojni sukob | sukob = Kubanska raketna kriza | dio = [[hladni rat|hladnog rata]] | slika = Soviet-R-12-nuclear-ballistic missile.jpg | opis_slike = CIA-ina fotografija sovjetskog projektila [[R-12 Dvina|R-12]] (NATO-va oznaka ''SS-4'') na [[Crveni trg|Crvenom trgu]] u Moskvi | datum = 16–28. oktobar 1962.<br /><small>(pomorska blokada Kube okončana 20. novembra 1962)</small> | mjesto = [[Kuba]], [[Karipsko more]] | rezultat = * povlačenje [[SSSR|sovjetskih]] nuklearnih projektila sa Kube * povlačenje američkih nuklearnih projektila iz [[Turska|Turske]] i [[Italija|Italije]] * sporazum SSSR i SAD prema kome SAD neće nikada napasti Kubu bez neposredne provokacije * uspostava [[nuklearna telefonska linija Moskva–Washington|nuklearne "vruće linije"]] između [[SSSR]] i [[SSSR]] * učvršćenje vlasti [[Fidel Castro|Fidela Castra]] na Kubi<ref name="axelrod2009"/>{{rp|335}} | status = | strana1 = {{flag|SAD}}<br /> {{flag|Turska}}<br /> {{flag|Italija}}<br /> ''podržani od:'' <br /> {{flag|NATO}} | strana2 = {{flag|SSSR}}<br /> {{flag|Kuba}}<br /> ''podržan od:'' <br /> [[Datoteka:Warsaw Pact Logo.svg|23px]] [[Varšavski pakt]] | komandant1 = {{flagicon|SAD}} [[John F. Kennedy]]<br /> {{flagicon|Turska}} [[Cemal Gürsel]]<br /> {{flagicon|SAD}} [[Robert McNamara]]<br /> {{flagicon|SAD}} [[Maxwell D. Taylor]]<br /> {{flagicon|SAD}} [[Curtis LeMay]]<br /> {{flagicon|SAD}} [[George W. Anderson, Jr.]] | komandant2 = {{plainlist}} *{{flagicon|SSSR}} [[Nikita Hruščov]] *{{flagicon|SSSR}} [[Rodion Malinovski]] *{{flagicon|SSSR}} [[Isa Plijev]] *{{flagicon|SSSR}} [[Georgij Abašvili]] *{{flagicon|Kuba}} [[Fidel Castro]] *{{flagicon|Kuba}} [[Raul Castro]] *{{flagicon|Kuba}} [[Che Guevara]] | gubici1 = 1 avion oboren<br />1 avion oštećen<br />1 pilot ubijen | gubici2 = }} '''Kubanska raketna kriza''' ({{lang-en|Cuban Missile Crisis}}; ili samo '''Kubanska kriza''', {{lang-en|Cuban Crisis}}), također poznata i kao '''Oktobarska kriza''' ({{lang-es|Crisis de Octubre}}), '''Karipska kriza''' ({{lang-ru|Карибский кризис}}) ili '''Raketna kriza''' ({{lang-en|Missile Crisis}}), je naziv za događaje vezane uz postavljanje [[SSSR|sovjetskih]] [[nuklearno oružje|nuklearnih projektila]] na [[Kuba|Kubi]] 1962. godine, odnosno [[SAD|američku]] reakciju na taj čin u obliku pomorske blokade, a koja je obje države dovela na rub međusobnog [[rat|oružanog sukoba]]. Ti se događaji tradicionalno tumače kao vrhunac [[hladni rat|hladnog rata]], odnosno situacija kada je bilo najizglednije izbijanje [[Treći svjetski rat|Trećeg svjetskog rata]] uz masovnu primjenu nuklearnog oružja sa nesagledivim posljedicama, uključujući moguće uništenje cjelokupne moderne [[civilizacija|civilizacije]] pa i istrebljenje cijelog čovječanstva. Kriza je nakon nekoliko dana napetosti riješena [[diplomacija|diplomatskim]] putem, odnosno [[kompromis]]om temeljem koga je SSSR pristao povući sporne rakete u zamjenu za povlačenje američkih nuklearnih projektila iz [[Turska|Turske]]. == Pozadina == Od početka [[hladni rat|hladnog rata]] obje sile pobjednice iz [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] zastupale su suprotstavljene gospodarske i [[ideologija|ideološke]] sisteme i demonstrirale jedna drugoj vlastitu nadmoć neprekidno novim tehnologijama [[oružje|naoružanja]]. [[Strategija|Strateški]] koncepti su išli tako daleko, da čak nije bila isključena opcija prvog nuklearnog udara. Pri tome je protivnik trebao biti u vrlo kratkom vremenu uništen prvim masivnim udarom nuklearnim oružjem kako protuudar protivnika također nuklearnim oružjem više ne bi bio moguć. Konvencionalno naoružanje nije odgovaralo za jednu takvu ofenzivu, jer vatrena moć nije bila dovoljna da onesposobi protivnika. U to su vrijeme obje velesile raspolagale [[raketa|raketnom]] tehnologijom ([[interkontinentalna raketa]]) koja je omogućavala uništenje ciljeva na udaljenosti od 14.000 [[kilometar|km]]. To je omogućavalo da se teritorij protivničke zemlje dosegne s vlastitog teritorija. Pored toga, imali su na raspolaganju i eskadrile [[bombarder]]-a ([[B-52 Stratofortress]] odnosno [[Tupoljev Tu-95]]) koji su jednako tako mogli obaviti takav napad. Ali obje metode napada imale su nedostatak, da je ostajalo određeno vrijeme za uzbunu što je pružalo mogućnost neprijatelju da pokrene protumjere. Kako bi se protivniku što više smanjilo vrijeme za uzbunu, trebalo je nuklearne rakete smjestiti što je moguće bliže teritoriju neprijatelja. Ta preduvjet su [[SAD]] ostvarile [[1959]]. stacioniranjem [[Balistička raketa srednjeg dometa|raketa srednjeg dometa]] tipa Thor i Jupiter u [[Italija|Italiji]] i u [[Turska|Turskoj]]. U tom trenutku [[Sovjetski Savez|SSSR]] nije imao mogućnosti stacionirati svoje nuklearne rakete srednjeg dometa na domak teritorije SAD-a. Tek s bijegom [[diktator]]a [[Fulgencio Batista|Fulgencija Batiste]] s [[Kuba|Kube]] u siječnju 1959. i priznanjem pobjede gerile pod [[Fidel Castro]]m pojavila se mogućnost Sovjetima da nadoknade taj taktički nedostatak. Castro je formirao revolucionarnu vladu od različitih [[opozicija|opozicijskih]] grupa među kojima su bili i komunisti. SAD su podržavali Batistu, a nova vlada Kube je također održavala odnose sa SAD-om, kad je Castro molio od SAD-a zajam. Američka vlada pod [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhowerom]] je Castrovu molbu ne samo odbila, nego je u ožujku 1959. odlučila svrgnuti ga uz podršku opozicije provodeći [[terorizam|terorističke]] udare, [[sabotaža|sabotaže]] i [[atentat]]e. Kao partner Castro za njih uopće nije dolazio u obzir, pa je Castro trebao druge, od SAD-a neovisne, trgovinske partnere. SSSR je pažljivo pratio ovaj razvoj, pa je uz uspostavljanje [[diplomacija|diplomatskih]] odnosa u svibnju 1959. Kuba ušla u područje njihovog zanimanja. Kuba si je time osigurala snažnog gospodarskog partnera i nadala se, da će postati uzor za stjecanje nacionalne nezavisnosti svim zemljama [[Latinska Amerika|Latinske Amerike]]. To se u SAD-u smatralo pokušajem dovođenja komunizma u [[Južna Amerika|Južnu]] i [[Srednja Amerika|Srednju Ameriku]] i bilo im je potpuno neprihvatljivo. Vlada SAD-a, s Eisenhowerom kao predsjednikom u to vrijeme, [[19. listopada]] [[1960]]. [[dekret]]om zabranjuje izvoz [[nafta|nafte]] kao i bilo kakav drugi izvoz ili uvoz [[roba]] s Kubom. SSSR je na ovaj [[embargo]] (u to vrijeme je predsjednik Politbiroa bio [[Nikita Hruščov]]) regirao obećanjem [[gospodarstvo|gospodarske]] i [[vojska|vojne]] podrške Kubi. To se obećanje danas smatra povodom za provođenje [[Invazija u Zaljevu svinja|invazije u zaljevu svinja]] [[17. travnja]] [[1961]]. Ova vojna akcija je završila katastrofalno po SAD, ali je jasno pokazala na kakve je mjere SAD u vrijeme vlade [[John F. Kennedy]]a spremna kako bi srušila Castra. Savez Kube i SSSR-a je bio od obostrane koristi. Sovjeti su sad mogli nadoknaditi taktički nedostatak zbog udaljenosti teritorija SAD-a koje bi sa Kube bilo moguće doseći nuklearnim raketama srednjeg dometa, a Kuba je u Sovjetima vidjela najvažnijeg trgovinskog partnera i zaštitni ogrtač koji je osiguravao Castrovu vladavinu. == Neposredna pozadina == SAD su od 1959. stacionirale u [[Italija|Italiji]] 30 i u [[Turska|Turskoj]] 15 atomskih raketa, koje su bile usmjerene prema SSSRu. 26. i 27. listopada 1960. SAD prvi put šalju iz [[zračna baza|zračne baze]] Laughlin u [[Teksas]]u i [[Lockheed U-2]] na izviđački let nad [[Kuba|Kubu]]. 5. rujna 1961. prvi put su snimljene rakete protuzračne obrane tipa [[SA-2]] i borbenih [[avion]]a tipa [[MiG-21]] ''Fishbed''. U travnju 1962. američke [[atomska raketa Thor|atomske rakete Thor]] i [[atomska raketa Jupiter|Jupiter]] u Turskoj bile su spremne za korištenje. Njih se moglo koristiti samo za prvi atomski udar, jer nisu bile zaštićene. Pored toga, morima su plovile američke podmornice, opremljene atomskim raketama [[UGM-27 Polaris|Polaris]]. Te rakete su mogle biti lansirane i pod morem, pa ih je prema tome bilo vrlo teško pogoditi. Sovjetski Savez nije imao ništa jednako vrijedno da bi ostvario ravnotežu. U svibnju 1962. SSSR počinje, pod kodnim imenom ''[[operacija Anadyr]]'', tajno instaliranje raketa srednjeg dometa [[R-12|SS-4]] koje se mogu opremiti atomskim bombama, i stacioniraju 40.000 vojnika Sovjetske armije radi obrane Kube od prijeteće invazije SAD-a. Time bi SSSR ponovo uspostavio vojnu ravnotežu poremećenu u korist SAD-a stacioniranjem raketa srednjeg dometa u Europi. 5. i 29. kolovoza 1962. [[CIA]] slijedeći informacije svojih agenata otkriva na fotografijama koje je snimio [[špijunaža|špijunski]] avion ''Lockheed U-2'' prvi put u kubanskoj provinciji [[Pinar del Rio]] raketne lansirne rampe. 8. rujna 1962. sovjetski [[teretni brod]] "Omsk" pristaje u Havani s teretom raketa srednjeg dometa SS-4, ali ih ne iskrcava. == Kronologija događanja == Do stvarne krize dolazi u listopadu 1962. [[Datoteka:Kubkrise1962MRBMSite1.jpg|thumb|Zračna snimka raketnog postrojenja kod San Cristobala 14. listopada 1962.]] [[Datoteka:Cubacrisis 17 Oct 1962.jpg|thumb|Zračna snimka od 17. listopada 1962. s raketnim postrojenjem]] * '''Nedjelja, 14. listopad''': Predsjednik SAD-a [[John F. Kennedy]] odobrava ponovno snimanje špijunskim avionom ''Lockheed U-2''. Avioni ponovo polijeću iz baze u Texasu i dva puta nadlijeću raketne baze na Kubi. Otkrivaju sovjetske tehničare i vojnike kako u blizini San Cristobala kreću s postavljanjem lansirnih rampi za sovjetske rakete dugog i srednjeg dometa tipa SS-4 i SS-5. Snimili su više fotografija. Sovjeti otkrivaju avion, ali ga ne ruše. * '''Ponedjeljak, 15. listopad''': Analiza fotografija daje neposredni dokaz: rakete postoje, i radi se o SS-4, raketama srednjeg dometa. Nalaze se u blizini San Cristobala na sjeveroistoku Kube i mogu doseći Washington, kao i velika područja SAD-a. * '''Utorak, 16. listopad''': Savjetnik predsjednika McGeorge Bundy obavještava Kennedya o rezultatima analize snimki, a Kennedy odmah saziva štab savjetnika. Na sastanku štaba izneseni su različiti prijedlozi: prihvatiti stacioniranje, pokušaj rješavanja krize diplomatskim putem, [[pomorska blokada]] Kube, [[Zračni napad]] i [[invazija]]. Sva savjetovanja i rezultati drže se u strogoj tajnosti. Predsjednik Kennedy daje nalog za daljnje izviđačke letove ''Lockheeda U-2''. * '''Srijeda, 17. listopad''': Slijedi još šest izviđačkih letova iznad raketnih baza. Zračne snimke dokazuju postojanje 16 do 32 rakete (tip SS-4 i SS-5) s dometom do 4.500 kilometara. Pored američkog glavnog grada, ove rakete su mogle doseći i najvažnije industrijske centre SAD-a, a vrijeme upozorenja (od poletanja rakete do udara) bi bilo samo 5 minuta. Pored toga, otkriveni su i bombarderi [[Iljušin IL-28]]. * '''Četvrtak, 18. listopad''': Ministar vanjskih poslova SSSRa, [[Andrej Gromijko]] dolazi u posjet Kennedyu kao što je bilo već ranije planirano. Kennedy iz taktičkih razloga ne spominje događanja na Kubi jer želi sačuvati u tajnosti spoznaje o tome. Razgovara se o višekratnim zahtjevima SSSRa da se [[Zapadni Berlin]] [[demilitarizacija|demilitarizira]]. To potvrđuje američku pretpostavku, da Sovjetski Savez namjerava svojim aktivnostima na Kubi popraviti svoj ishodišni položaj u novim pregovorima o Berlinu. To je pretpostavka koju s Amerikancima dijele i ostali zapadni saveznici, ali koja će se kasnije pokazati pogrešnom. [[Washington D.C.|Washingtonom]] se šire glasine o velikim novim dostavama oružja Kubi, i vojni krugovi postaju nestrpljivi. Američki generali pomorsku blokadu smatraju pre slabim rješenjem: trebalo bi odmah djelovati zračnim napadima, i u nastavku invazijom. General zračnih snaga [[Curtis LeMay]] insistira na napadu: "crveni pas kopa u stražnjem dvorištu SAD-a, i za to mora biti kažnjen". Kennedy daje istražiti pravnu podlogu za pomorsku blokadu Kube. * '''Petak, 19. listopad''': Upoznati s pravnom situacijom, štab savjetnika se organizira na više grupa u kojim se razmatraju različite mogućnosti "savladavanja" raketa na Kubi. * '''Subota, 20. listopad''': Kennedy i savjetnički štab odlučuju se za [[pomorska blokada|pomorsku blokadu]] Kube, uprkos [[protest]]ima [[elita|elitnih]] savjetnika Kenedyjeve porodice koji zahtijevaju [[invazija|invaziju]]. * '''Nedjelja, 21. listopad''': Kennedy odobrava pomorsku blokadu i poziva šefove velikih novina kako bi spriječili preuranjeno izvještavanje. * '''Ponedjeljak, 22. listopad''': Jedan od najvažnijih dana krize: Američke oružane snage stavljaju se u stanje povećane spremnosti, nove vojne snage se premještaju na [[Florida|Floridu]] radi priprema za invaziju, a 200 brodova se dovodi na položaje oko Kube. Obavještavaju se pretstavnici vlada Velike Britanije, Francuske, Zapadne Njemačke i Kanade, a oni garantiraju Kennedyu potpunu podršku. U [[televizija|televizijskom]] obraćanju naciji, Kennedy najavljuje početak pomorske blokade Kube za 24. listopad. Zahtjeva od sovjetskog predsjednika vlade, [[Nikita Hruščov|Nikite Hruščova]], povlačenje raketa s Kube i za slučaj napada prijeti atomskim protunapadom. U [[Moskva|moskovskom]] [[kremlj]]u se pribojavaju najgoreg, možda i invazije na Kubu. * '''Utorak, 23. listopad''': Hruščov objavljuje da ne prihvaća blokadu, ali i tvrdi, da rakete stacionirane na Kubi, služe samo za njenu obranu. Zasjeda [[Organizacija američkih država|OAS]] i na sjednici glasa protiv Kube i potvrđuje blokadu ([[karantena]]). * [[24. oktobar]] - u 10 časova, blokada stupila na snagu. Sovjetski brodovi „Gagarin” i „Komiles”, praćeni podmornicama, stizali su već oko 10 h i 30 min. na liniju blokade. Čekao ih je nosač aviona „Eseks” sa pratećim ratnim brodovima. U 10 h i 32 min. u [[Vašington (grad)|Vašington]] stigao izveštaj da su brodovi stali. Ubrzo je javljeno da je još 20 sovjetskih brodova stalo, ili promenilo kurs * [[25. oktobar]] - u [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Savetu bezbednosti UN]] američki predstavnik Adlaj Stivenson pokazao snimke iz San Kristobala, što je sovjetski predstavnik Valerijan Zorin nazvao „tobožnjim dokazima” * [[25. oktobar]] - gradnja baza sa lansirnim rampama nastavljena ubrzanim tempom – jedna baza za 24 časa * [[26. oktobar]] - pretresen prvi brod * [[26. oktobar]] - u UN generalni sekretar [[U Tant]] počeo razgovore sa Stivensonom i Zorinom * [[26. oktobar]] - ugledni američki novinar Volter Lipman je predložio da se Amerikanci povuku iz [[Turska|Turske]], a Sovjeti sa Kube * [[26. oktobar]] - uveče na adresu Kenedija stigla lična Hruščovljeva poruka sa predlogom: „Nećemo slati novo oružje, a ono na Kubi ćemo povući ili uništiti, ukoliko vi uklonite blokadu i obećate da nećete izvršiti invaziju na Kubu.” * [[27. oktobar]] - dok se Stejt dipartment spremao da odgovori, u prepodnevnim časovima stigla nova, ovoga puta javna, poruka iz [[Moskovski Kremlj|Kremlja]], a sadržala je ono o čemu se u javnosti već raspravljalo: razmena Kuba - Turska. * [[27. oktobar]] - nad Kubom, sovjetskom raketom, oboren avion U-2 i poginuo pilot. Generali tražili neodložni kontraudar – bombardovanje protivavionskih baterija. Kenedi rešio da ne rizikuje - odložio odluku za jedan dan, naredivši da se slučaj detaljno ispita * [[27. oktobar]] - Kenedi odgovorio na Hruščovljevo prvo pismo, ignorišući ono drugo. Predložio da najpre Sovjeti obustave radove na bazama, da bi se potom napravio sporazum, kojim bi se SSSR obavezao da ukloni rakete i ne uvodi nove, slične sisteme, a SAD prekinule blokadu i dale garancije da neće napadati Kubu. Sovjetskom ambasadoru u SAD nezvanično saopšteno da će rakete u Turskoj biti uklonjene po okončanju krize. * [[28. oktobar]] - Hruščov naredio (objavljeno preko Radio Moskve) da se demontiraju raketne baze na Kubi i nuklearno oružje vrati u SSSR, pod međunarodnom kontrolom. U saopštenju pohvalio Kenedija zbog „osećanja mere i odgovornosti” iznete u poruci od 27. oktobra * [[28. oktobar]] - Kastro odbio bilo kakvu međunarodnu inspekciju na kubanskom tlu, kojom bi se verifikovalo povlačenje oružja * [[2. novembar]] - na konferenciji za štampu Kenedi objavio da se oružje na Kubi demontira i pakuje, a lansirne rampe razaraju, kao i da SAD prate operaciju različitim sredstvima (uključujući vazdušna izviđanja), čime je rešen problem inspekcije == Posljedice krize == SAD su prekinule blokadu Kube, a SSSR je demontirao lansirne rampe i povukao vojnike s Kube. Budući da su obje velesile posjedovale nuklearno oružje, vladala je "ravnoteža straha". Znalo se da bi nuklearni rat predstavljao i kraj civilizacije. Nakon Kubanske krize započela je politika detanta, odnosno politika popuštanja napetosti u svijetu. Pojačana je suradnja između velesila. == Izvori == {{Izvori|refs= <ref name="axelrod2009">{{cite book|last=Axelrod|first=Alan |title=The Real History of the Cold War: A New Look at the Past |publisher=Sterling Publishing Co.|location=New York|year=2009| isbn=978-1-4027-6302-1| url=http://books.google.com/?id=ZnYHG1eK-2AC| accessdate=22. IV 2010}}</ref> }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1962.]] [[Kategorija:Hladni rat]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Historija SAD (1945–1964)]] [[Kategorija:Politika Sovjetskog Saveza]] p6x4x606p9x1lqqnjbca4oo73xvgm95 0 190050 42589072 42509283 2026-05-07T16:53:04Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Crnogorska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Crne Gore]] 42589072 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro (1945–1994).svg|mini|Grb SR Crne Gore]] [[Datoteka:Lidija Jovanović CASNO ID.jpg|mini|Legitimacija Crnogorske antifašističke skupštine narodnog oslobođenja iz 1944. na ime [[Lidija Jovanović|Lidije Jovanović]] iz Podgorice.]] [[Datoteka:Заседање ЦАСНО 18. априла 1945.png|mini|Politički i vojni rukovodioci na zasedanju CASNO-a 18. aprila 1945.]] '''Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja (CASNO)''' je bilo najviše zakonodavno i izvršno telo [[Crna Gora|Crne Gore]], formirano za vreme [[Narodnooslobodilački rat|Narodnooslobodilačkog rata]]. Osnovano je pod imenom '''Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Crne Gore i Boke'''. == Historija == ZAVNO Crne Gore i Boke je osnovan na zasedanju narodnih predstavnika, održanom [[15. novembra|15]]. i [[16. novembra]] [[1943]]. godine u [[Kolašin]]u. Ovo je ujedno bilo i prvo zasedanje ZAVNO-a, na kojem se konstituisalo kao najviše predstavničko i političko telo narodnooslobodilačkog pokreta Crne Gore i [[Boka kotorska|Boke]]. Za predsednika je bio izabran [[Niko Miljanić]]. Odluke [[Drugo zasedanje AVNOJ-a|Drugog zasedanja]] [[AVNOJ]]-a, stalno jačanje [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkog pokreta]] u Crnoj Gori posle ovog zasedanja i razvoj narodne vlasti omogućili su nove korake u izgradnji državnosti Crne Gore. Izvršni odbor ZAVNO-a Crne Gore i Boke je [[3. januar]]a doneo proglas u kojemu je pozvao stanovništvo na još odlučniju borbu protiv [[fašisti]]čkih okupatora i kvislinga. Drugo zasedanje ZAVNO Crne Gore i Boke održano je [[16. februar]]a [[1944]]. godine u Kolašinu. Na zasedanju je data puna podrška odlukama Drugog zasedanja AVNOJ-a. Najznačajnije je bilo Treće zasedanje ZAVNO-a Crne Gore i Boke, sazvano i održano u Kolašinu od [[13. jul|13]]. do [[15. jul]]a 1944. godine. Na njemu je ZAVNO formiran u CASNO, koji se konstituisao u najviše zakonodavno i izvršno telo Crne Gore kao ravnopravne federalne jedinice u [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Demokratskoj Federativnoj Jugoslaviji]]. Izabrano je Predsedništvo Skupštine i ovlašćeno da imenuje Nacionalni komitet oslobođenja Crne Gore, kao najviši izvršni i naredbodavni organ, čim za to budu postojali uslovi. Do obrazovanja Nacionalnog komiteta, njegove je funkcije vršilo Predsedništvo, koje je rukovodelo svim poslovima narodne vlasti preko [[Narodnooslobodilački odbori|Narodnooslobodilačkih odbora]]. Odluke donesene na ovom zasedanju imale su po značaju i sadržini ustavotvorni karakter. Njima je izvršeno konstituisanje vlasti u Crnoj Gori kao federalnoj jedinici jugoslovenske državne zajednice. Na Četvrtom zasedanju, održanom u oslobođenoj [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crnoj Gori]] na [[Cetinje|Cetinju]] od [[15. april|15]]. do [[17. april]]a [[1945]]. godine, CASNO je pretvoren u [[Skupština Crne Gore|Crnogorsku narodnu skupštinu]] kao najviši organ narodne vlasti i jedini zakonodavni organ. NOO-i su postali Narodni odbori, a sreske narodnooslobodilačke skupštine – sreske skupštine. Organizovana je prva narodna vlada na čelu sa [[Blažo Jovanović|Blažom Jovanovićem]]. Odlukom ove Skupštine, srezovi bjelopoljski i pljevaljski, nakon rasformiranja [[ZAVNO Sandžaka|ZAVNO-a Sandžaka]], uključeni su u sastav Crne Gore. Obrazovanjem narodne vlade i daljom izgradnjom sistema narodne vlasti, na osnovu odluka Četvrtog zasedanja, okončan je proces uspostavljanja nove crnogorske državnosti. == Povezano == * [[Antifašističko veće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] * [[Zemaljsko antifašističko veće narodnog oslobođenja Sandžaka]] == Literatura == * ''[[Enciklopedija Jugoslavije]]'' (knjiga druga). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1982. godina. * ''Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945''. „Stvarnost“, Zagreb 1973. godina. {{AVNOJ}} [[Kategorija:Crna Gora u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:NOB u 1943.]] [[Kategorija:Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] [[Kategorija:Politička historija Crne Gore]] jya9bv3mi6d1951j1hvmr7y6i0ldsvu 0 197314 42589026 42453049 2026-05-07T16:51:35Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42589026 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Bosnia and Herzegovina subdivision map Cantons.png|mini|desno|280px|Upravna podjela Federacije Bosne i Hercegovine]] '''Washingtonski sporazum''' je sporazum potpisan između [[Hrvati Bosne i Hercegovine|bosanskohercegovačkih Hrvata]] (predstavljenih od strane [[Hrvatska|Republike Hrvatske]]) i [[Bošnjaci|Bošnjaka]] odnosno Republike [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] (u vladi su tada dominirali Bošnjaci) [[18. ožujka]] [[1994.]] godine u [[Washington DC|Washingtonu]].<ref>{{Cite web |title=Washingtonski sporazum |url=http://www.usip.org/files/file/resources/collections/peace_agreements/washagree_03011994.pdf |access-date=2012-12-20 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611203946/http://www.usip.org/files/file/resources/collections/peace_agreements/washagree_03011994.pdf }}</ref> Dogovoreno je primirje između [[Hrvatsko vijeće obrane|Hrvatskog vijeća obrane]] i [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]]. Unutarnji ustroj teritorija sa bošnjačkim i [[Herceg-Bosna|hrvatskim pučanstvom]] u Republici Bosni i Hercegovini, preoblikovan je u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciju Bosne i Hercegovine]], koja se sastoji od federalnih jedinica, županija, koje imaju jednaka prava i odgovornosti. [[Županije Federacije Bosne i Hercegovine|Županijski sustav]] je predstavljao svojevrsnu obranu kako bi se spriječila dominacija jednog naroda nad drugim. Washingtonski sporazum je efektivno završio [[bošnjačko-hrvatski sukob]], ali je ostavio mnoge stvari nerješene. == Potpisivanje == [[Hrvati Bosne i Hercegovine|Bosanskohercegovački Hrvati]] i [[Bošnjaci]] su u [[Washington]]u, [[1. ožujka]] [[1994.]] godine, potpisali preliminarni Sporazum o stvaranju [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]] koja će omogućiti konfederaciju s [[Republika Hrvatska|Republikom Hrvatskom]]. Taj sporazum potpisali su dr. [[Mate Granić]], dr. [[Haris Silajdžić]] i [[Krešimir Zubak]]. Oni su se suglasili da će biti osnovan Prijelazni odbor na visokoj razini, koji će poduzeti hitne i konkretne korake radi osnivanja [[Federacija BiH|Federacije]] i Konfederacije. Odbor je započeo s radom [[4. ožujka]] [[1994.]] godine u [[Beč]]u i nastojao je do [[15. ožujka]] [[1994.]] godine donijeti: * 1. Ustav [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]; * 2. Prethodni sporazum o Konfederaciji između [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]] i predložene [[Federacija BiH|Federacije BiH]]; * 3. Sporazum o vojnom rasporedu na području predložene [[Federacija BiH|Federacije BiH]]; * 4. Prijelazne mjere za ubrzanje osnivanja Konfederacije i [[Federacija BiH|Federacije BiH]], uključujući, gdje je to moguće, stvaranje državnog ustroja kako je to naznačeno u Okvirnom sporazumu, kao i sve ostale mjere koje će se smatrati potrebnima.<ref name="hic.hr-kronologija">Zločin s pečatom (Ivica Mlivončić): [http://www.hic.hr/ratni-zlocini/b-h/zlocin/hrmsukobi.htm Kronologija rata i političkog dogovaranja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514005714/http://www.hic.hr/ratni-zlocini/b-h/zlocin/hrmsukobi.htm |date=2011-05-14 }}</ref> Predsjednik [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]] dr. [[Franjo Tuđman]] i predsjednik [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]] [[Alija Izetbegović]] potpisali su u [[Washington]]u, [[18. ožujka]] [[1994.]] godine Okvirni sporazum o konfederalnim vezama između [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]] i buduće [[Federacija BiH|bošnjačko-hrvatske federacije]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Premijer [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] [[Haris Silajdžić]] i predsjednik Predsjedničkog vijeća [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Hrvatske Republike Herceg-Bosne]] [[Krešimir Zubak]] potpisali su u [[Washington]]u tekst Nacrta ustava federacije [[Hrvat]]a i [[Bošnjak]]a u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]].<ref name="Herceg-Bosna.org-kronologija">Herceg-Bosna.org [http://www.hercegbosna.org/povijest/kronologija-hrvatsko-muslimanskog-sukoba/kronologija-hrvatsko-muslimanskog-sukoba-91.htmll Kronologija Bošnjačko-hrvatskog sukoba]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dana [[30. ožujka]] [[1994.]] godine, Ustavotvorna skupština Federacije Bosne i Hercegovine prihvatila je velikom većinom glasova Ustav Federacije BiH kojim se uspostavlja [[Federacija Bosne i Hercegovine]] na teritoriju s većinskim bošnjačkim i hrvatskim stanovništvom. Skupština je prihvatila i zajednički amandman zastupnika Hrvata i Bošnjaka, kojim se iz predloženog Ustava briše odrednica da je granični postotak za ulazak stranaka u parlament [[Federacija BiH|Federacije BiH]] 5 % i to zakonom koji će donijeti Ustavotvorna skupština Federacije Bosne i Hercegovine.<ref name="hic.hr-kronologija" /> == Washingtonski sporazum danas == [[Datoteka:FBiH - etnički sastav stanovništva.PNG|mini|desno|240px|Etnički sastav stanovništva Federacije BiH]] Washingtonski sporazum je trebao biti samo prva faza dogovora, dok je druga faza trebala biti uključivanje srpske strane u pregovore. Prema toj zamisli, [[Republika Srpska]] je trebala nestati, a [[Bosna i Hercegovina]] bi na cijelom prostoru bila županijski uređena zemlja. U nekoliko svojih javnih istupa ovo je potvrdio i potpisnik sporazuma [[Krešimir Zubak]], no kasnije su [[Amerikanci]] odustali od te ideje. Spornih dijelova je bilo nekoliko, kao dogovor o [[konfederacija|konfederaciji]] [[Hrvatska|Republike Hrvatske]] s [[FBiH|Federacijom Bosne i Hercegovine]], koja nikada nije zaživjela. Tadašnji hrvatski ministar vanjskih poslova [[Mate Granić]] navodi kako je prihvatio taj prijedlog iako bio svjestan da, ako se i postigne, nikada neće zaživjeti. Granić je potvrdio da je bila riječ o obmani predstavnika [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Hrvatske Republike Herceg-Bosne]]. Slično je i revidiranje Washingtonskog sporazuma na štetu [[Hrvat]]a, jer su brojne ovlasti ukinute [[županija]]ma. Novouspostavljena federalna ministarstva prosvjete i kulture, te energetike su formirana suprotno sporazumu, budući da su ove nadležnosti, prema dokumentu, morale biti na županijskoj razini. Jednako je s pitanjima radija i televizije jer je [[Federacija BiH]] dobila isključivi nadzor nad spektrom frekvencija. Uz to, dokumentom je dopušten ustroj [[Hrvatska samouprava u Bosni i Hercegovini|vijeća hrvatskih županija]] koje bi ''"koordiniralo politiku i aktivnosti u pitanjima od zajedničkog interesa"'', no unatoč dopuštenju, [[2001.]] godine taj pokušaj visoki predstavnik [[Wolfgang Petritsch]] je zaustavio. Danas, petnaestak godina kasnije, Federacija BiH je još uvijek u problemima. Proračun je pred slomom, gospodarstvo je nerazvijeno, socijalna davanja velika, administracija velika, županije ne funkcioniraju, [[Mostar]] blokiran, stalno nezadovoljstvo [[Hrvat]]a položajem samo su neki od pokazatelja da je [[Federacija BiH]] pred mogućim krajem<ref>[http://www.poskok.info/index.php?option=com_content&view=article&id=31559:15-godina-nakon-washingtona-rs-postoji-a-fbih-pred-kolapsom&catid=89:bh-lonac&Itemid=401 Poskok.info] 15 godina nakon Washingtona: RS postoji, a FBiH pred kolapsom</ref> te da je Washingtonski sporazum ostao nedorečen i da treba poduzimati nove korake. == Povezano == * [[Daytonski sporazum]] == Izvori == {{Izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.usip.org/library/pa/bosnia/washagree_03011994_toc.html Washingtonski sporazum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517115808/http://www.usip.org/library/pa/bosnia/washagree_03011994_toc.html |date=2006-05-17 }} [[Kategorija:Rat u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Mirovni sporazumi]] [[Kategorija:1994.]] [[Kategorija:Historija Beča]] [[Kategorija:Washington, D.C.]] [[Kategorija:Austrijska politička historija]] [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] pbwhcc301nlvph0yuta06or3fxa91le 42589034 42589026 2026-05-07T16:51:59Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Austrijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Austrije]] 42589034 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Bosnia and Herzegovina subdivision map Cantons.png|mini|desno|280px|Upravna podjela Federacije Bosne i Hercegovine]] '''Washingtonski sporazum''' je sporazum potpisan između [[Hrvati Bosne i Hercegovine|bosanskohercegovačkih Hrvata]] (predstavljenih od strane [[Hrvatska|Republike Hrvatske]]) i [[Bošnjaci|Bošnjaka]] odnosno Republike [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] (u vladi su tada dominirali Bošnjaci) [[18. ožujka]] [[1994.]] godine u [[Washington DC|Washingtonu]].<ref>{{Cite web |title=Washingtonski sporazum |url=http://www.usip.org/files/file/resources/collections/peace_agreements/washagree_03011994.pdf |access-date=2012-12-20 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611203946/http://www.usip.org/files/file/resources/collections/peace_agreements/washagree_03011994.pdf }}</ref> Dogovoreno je primirje između [[Hrvatsko vijeće obrane|Hrvatskog vijeća obrane]] i [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]]. Unutarnji ustroj teritorija sa bošnjačkim i [[Herceg-Bosna|hrvatskim pučanstvom]] u Republici Bosni i Hercegovini, preoblikovan je u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciju Bosne i Hercegovine]], koja se sastoji od federalnih jedinica, županija, koje imaju jednaka prava i odgovornosti. [[Županije Federacije Bosne i Hercegovine|Županijski sustav]] je predstavljao svojevrsnu obranu kako bi se spriječila dominacija jednog naroda nad drugim. Washingtonski sporazum je efektivno završio [[bošnjačko-hrvatski sukob]], ali je ostavio mnoge stvari nerješene. == Potpisivanje == [[Hrvati Bosne i Hercegovine|Bosanskohercegovački Hrvati]] i [[Bošnjaci]] su u [[Washington]]u, [[1. ožujka]] [[1994.]] godine, potpisali preliminarni Sporazum o stvaranju [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]] koja će omogućiti konfederaciju s [[Republika Hrvatska|Republikom Hrvatskom]]. Taj sporazum potpisali su dr. [[Mate Granić]], dr. [[Haris Silajdžić]] i [[Krešimir Zubak]]. Oni su se suglasili da će biti osnovan Prijelazni odbor na visokoj razini, koji će poduzeti hitne i konkretne korake radi osnivanja [[Federacija BiH|Federacije]] i Konfederacije. Odbor je započeo s radom [[4. ožujka]] [[1994.]] godine u [[Beč]]u i nastojao je do [[15. ožujka]] [[1994.]] godine donijeti: * 1. Ustav [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]; * 2. Prethodni sporazum o Konfederaciji između [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]] i predložene [[Federacija BiH|Federacije BiH]]; * 3. Sporazum o vojnom rasporedu na području predložene [[Federacija BiH|Federacije BiH]]; * 4. Prijelazne mjere za ubrzanje osnivanja Konfederacije i [[Federacija BiH|Federacije BiH]], uključujući, gdje je to moguće, stvaranje državnog ustroja kako je to naznačeno u Okvirnom sporazumu, kao i sve ostale mjere koje će se smatrati potrebnima.<ref name="hic.hr-kronologija">Zločin s pečatom (Ivica Mlivončić): [http://www.hic.hr/ratni-zlocini/b-h/zlocin/hrmsukobi.htm Kronologija rata i političkog dogovaranja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514005714/http://www.hic.hr/ratni-zlocini/b-h/zlocin/hrmsukobi.htm |date=2011-05-14 }}</ref> Predsjednik [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]] dr. [[Franjo Tuđman]] i predsjednik [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]] [[Alija Izetbegović]] potpisali su u [[Washington]]u, [[18. ožujka]] [[1994.]] godine Okvirni sporazum o konfederalnim vezama između [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]] i buduće [[Federacija BiH|bošnjačko-hrvatske federacije]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Premijer [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] [[Haris Silajdžić]] i predsjednik Predsjedničkog vijeća [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Hrvatske Republike Herceg-Bosne]] [[Krešimir Zubak]] potpisali su u [[Washington]]u tekst Nacrta ustava federacije [[Hrvat]]a i [[Bošnjak]]a u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]].<ref name="Herceg-Bosna.org-kronologija">Herceg-Bosna.org [http://www.hercegbosna.org/povijest/kronologija-hrvatsko-muslimanskog-sukoba/kronologija-hrvatsko-muslimanskog-sukoba-91.htmll Kronologija Bošnjačko-hrvatskog sukoba]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dana [[30. ožujka]] [[1994.]] godine, Ustavotvorna skupština Federacije Bosne i Hercegovine prihvatila je velikom većinom glasova Ustav Federacije BiH kojim se uspostavlja [[Federacija Bosne i Hercegovine]] na teritoriju s većinskim bošnjačkim i hrvatskim stanovništvom. Skupština je prihvatila i zajednički amandman zastupnika Hrvata i Bošnjaka, kojim se iz predloženog Ustava briše odrednica da je granični postotak za ulazak stranaka u parlament [[Federacija BiH|Federacije BiH]] 5 % i to zakonom koji će donijeti Ustavotvorna skupština Federacije Bosne i Hercegovine.<ref name="hic.hr-kronologija" /> == Washingtonski sporazum danas == [[Datoteka:FBiH - etnički sastav stanovništva.PNG|mini|desno|240px|Etnički sastav stanovništva Federacije BiH]] Washingtonski sporazum je trebao biti samo prva faza dogovora, dok je druga faza trebala biti uključivanje srpske strane u pregovore. Prema toj zamisli, [[Republika Srpska]] je trebala nestati, a [[Bosna i Hercegovina]] bi na cijelom prostoru bila županijski uređena zemlja. U nekoliko svojih javnih istupa ovo je potvrdio i potpisnik sporazuma [[Krešimir Zubak]], no kasnije su [[Amerikanci]] odustali od te ideje. Spornih dijelova je bilo nekoliko, kao dogovor o [[konfederacija|konfederaciji]] [[Hrvatska|Republike Hrvatske]] s [[FBiH|Federacijom Bosne i Hercegovine]], koja nikada nije zaživjela. Tadašnji hrvatski ministar vanjskih poslova [[Mate Granić]] navodi kako je prihvatio taj prijedlog iako bio svjestan da, ako se i postigne, nikada neće zaživjeti. Granić je potvrdio da je bila riječ o obmani predstavnika [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Hrvatske Republike Herceg-Bosne]]. Slično je i revidiranje Washingtonskog sporazuma na štetu [[Hrvat]]a, jer su brojne ovlasti ukinute [[županija]]ma. Novouspostavljena federalna ministarstva prosvjete i kulture, te energetike su formirana suprotno sporazumu, budući da su ove nadležnosti, prema dokumentu, morale biti na županijskoj razini. Jednako je s pitanjima radija i televizije jer je [[Federacija BiH]] dobila isključivi nadzor nad spektrom frekvencija. Uz to, dokumentom je dopušten ustroj [[Hrvatska samouprava u Bosni i Hercegovini|vijeća hrvatskih županija]] koje bi ''"koordiniralo politiku i aktivnosti u pitanjima od zajedničkog interesa"'', no unatoč dopuštenju, [[2001.]] godine taj pokušaj visoki predstavnik [[Wolfgang Petritsch]] je zaustavio. Danas, petnaestak godina kasnije, Federacija BiH je još uvijek u problemima. Proračun je pred slomom, gospodarstvo je nerazvijeno, socijalna davanja velika, administracija velika, županije ne funkcioniraju, [[Mostar]] blokiran, stalno nezadovoljstvo [[Hrvat]]a položajem samo su neki od pokazatelja da je [[Federacija BiH]] pred mogućim krajem<ref>[http://www.poskok.info/index.php?option=com_content&view=article&id=31559:15-godina-nakon-washingtona-rs-postoji-a-fbih-pred-kolapsom&catid=89:bh-lonac&Itemid=401 Poskok.info] 15 godina nakon Washingtona: RS postoji, a FBiH pred kolapsom</ref> te da je Washingtonski sporazum ostao nedorečen i da treba poduzimati nove korake. == Povezano == * [[Daytonski sporazum]] == Izvori == {{Izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.usip.org/library/pa/bosnia/washagree_03011994_toc.html Washingtonski sporazum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517115808/http://www.usip.org/library/pa/bosnia/washagree_03011994_toc.html |date=2006-05-17 }} [[Kategorija:Rat u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Mirovni sporazumi]] [[Kategorija:1994.]] [[Kategorija:Historija Beča]] [[Kategorija:Washington, D.C.]] [[Kategorija:Politička historija Austrije]] [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] m0ax0hnlryvepz0z3tg7ttyvzoa2ulr 2 205351 42589016 42586819 2026-05-07T16:26:59Z Edgar Allan Poe 29250 /* Sportaši */ 42589016 wikitext text/x-wiki <center> <div style="font-family: Optima, Trebuchet MS, sans-serif"> <div style="background:white; border:thin solid blue; padding:;.1em; margin: 0em 1em 1em 1em"> <div style="border: thick solid #DDDDCC;thin solid yellow"> <div style="border: thin solid blue; padding-top:.6em"> {| style="font-family:Optima, Trebuchet MS, sans-serif;" | <center>[[File:Edgar Allan Poe 2.jpg|96px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg|96px|link=Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Piet Mondrian and Pétro van Doesburg.jpg|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi]]</center> | <center>[[File:Benedetto da maiano, incoronazione di ferdinando I d'aragona e sei musici, 1490 ca., 01.JPG|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade]]</center> |- | style="margin-top:-.5em" | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Korisnička stranica]]</center> | <center>[[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|Razgovor]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|Doprinosi]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade|Nagrade]]</center> |- | colspan=7 | <hr> |- | colspan=7 style="padding:.3em; font-family:Helvetica, Arial, Verdana, sans-serif" | <center>'''Poruku mi možete ostaviti [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Razgovor_sa_korisnikom:Edgar_Allan_Poe&action=edit&section=new ovdje]'''</center> |} </div> </div> </div> </div> </center> Ovdje se nalazi '''popis članaka koje sam napisao ili nadopunio''' tokom svog rada na ovoj Wikipediji, poredan tematski. ==Književnost== {| style="border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;" width="100%" |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Ekspresionizam]] • {{small|2.}} [[Gotička fikcija]] • {{small|3.}} [[Humanizam]] • {{small|4.}} [[Klasicizam]] • {{small|5.}} [[Galgenhumor]] • {{small|6.}} ''[[Nouveau roman]]'' • {{small|7.}} [[Južnjačka gotika]] • {{small|8.}} [[Struja svijesti (književnost)|Struja svijesti]] • {{small|9.}} [[Izgubljeni grad (fikcija)]] • {{small|10.}} [[Čehovljev pištolj]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Književne nagrade''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Nagrada Agatha]] • {{small|2.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Nobelova nagrada za književnost]] • {{small|3.}} [[NIN-ova nagrada]] • {{small|4.}} [[Velika nagrada za teatar Francuske akademije]] |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Nacionalne književnosti''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left"colspan="4"| {{small|1.}} [[Kostarikanska književnost]] |- ! style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5" | {{flagicon|ENG}} '''Engleska književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="15%"| '''Autori''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Douglas Adams]] • {{small|2.}} [[Jane Austen]] • {{small|3.}} [[George Bellairs]] • {{small|4.}} [[Anne Brontë]] • {{small|5.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • {{small|6.}} [[Geoffrey Chaucer]] • {{small|7.}} [[Gilbert Keith Chesterton]] • {{small|8.}} [[Agatha Christie]] • {{small|9.}} [[Daniel Defoe]] • {{small|10.}} [[Adrian Conan Doyle]] • {{small|11.}} [[Arthur Conan Doyle]] • {{small|12.}} [[Gervase od Tilburyja]] • {{small|13.}} [[John le Carré]] • {{small|14.}} [[Karoline Leach]] • {{small|15.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • {{small|16.}} [[Edgar Wallace]] • {{small|17.}} [[Tom Stoppard]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Djela''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="2" rowspan="2" | # ''[[Titus Andronicus]]'' # ''[[A Christmas Carol]]'' # ''[[Through the Looking-Glass]]'' ("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]") # ''[[Euclid and his Modern Rivals]]'' # ''[[The Nursery "Alice"]]'' # [[:kategorija:Djela Agathe Christie|djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'') # ''[[The Floating Admiral]]'' # ''[[Animal Farm]]'' # ''[[Our Story (knjiga)|Our Story]]'' # ''[[Born Fighter]]'' # ''[[My Story (Ronnie Kray)|My Story]]'' # ''[[In the Shadow of the Dreamchild]]'' # ''[[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]]'' # ''[[The Constant Gardener]]'' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="3"| '''Sherlock Holmes''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="3" | "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[A Study in Scarlet]]'' • ''[[The Sign of the Four]]'' • ''[[The Hound of the Baskervilles]]'' ---- {{small|1.}} ''[[The Exploits of Sherlock Holmes]]'' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Likovi i franšize''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Sherlock Holmes''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Agatha Christie''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''''Harry Potter''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Carrollova ''Alice''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Ostalo''' |- style="font-size:smaller; text-align: left" | | # [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] # [[Dr. Watson]] # [[Sebastian Moran]] # [[Inspektor Lestrade]] # [[Mycroft Holmes]] # [[Profesor Moriarty]] # [[Irene Adler]] # [[Mary Morstan]] ---- # [[Klub Diogenes]] | # [[Hercule Poirot]] # [[Miss Marple]] # [[Tommy i Tuppence]] # [[Viši inspektor Japp]] # [[Arthur Hastings]] # [[Parker Pyne]] # [[Ariadne Oliver]] # [[Gospođica Lemon]] | # [[Sirius Black]] # [[Remus Lupin]] # [[Severus Snape]] # [[Armando Dippet]] # [[Gabrielle Delacour]] # [[Alastor Moody]] # [[Barty Crouch]] # [[Phineas Nigellus Black]] | # [[Jubjub]] # [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] # [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] # [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] # [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] # [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] # [[Ludi Šeširdžija]] # [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] | # [[James Bond (lik)]] |} ===Engleska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja engleske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Gervase Tilburyski]] • [[Geoffrey Chaucer]] • [[Daniel Defoe]] • [[Jane Austen]] • [[Anne Brontë]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • [[Arthur Conan Doyle]] • [[Gilbert Keith Chesterton]] • [[Edgar Wallace]] • [[Adrian Conan Doyle]] • [[Agatha Christie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • [[George Bellairs]] • [[Douglas Adams]] • [[John le Carré]] • [[Karoline Leach]] |group2 = Djela |list2= ''[[A Christmas Carol]] • [[Through the Looking-Glass]] ''("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]")'' • [[Euclid and his Modern Rivals]] • [[The Nursery "Alice"]] • [[A Study in Scarlet]] • [[The Sign of the Four]] • [[The Hound of the Baskervilles]] • [[The Floating Admiral]] • ''[[:kategorija:Djela Agathe Christie|Djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'')'' • [[Animal Farm]] • [[The Exploits of Sherlock Holmes]] • [[Our Story (knjiga)|Our Story]] • [[Born Fighter]] • [[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]] • [[My Story (Ronnie Kray)|My Story]] • [[In the Shadow of the Dreamchild]] • [[The Constant Gardener]]'' • "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[Titus Andronicus]]'' |group3 = Likovi |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = Holmes |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] • [[Dr. Watson]] • [[Sebastian Moran]] • [[Inspektor Lestrade]] • [[Mycroft Holmes]] • [[Profesor Moriarty]] • [[Irene Adler]] • [[Mary Morstan]] |group2 = ''Harry Potter'' |list2= [[Sirius Black]] • [[Remus Lupin]] • [[Severus Snape]] • [[Armando Dippet]] • [[Gabrielle Delacour]] • [[Alastor Moody]] • [[Barty Crouch]] • [[Phineas Nigellus Black]] |group3 = ''Alice'' |list3= [[Jubjub]] • [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] • [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] • [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] • [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] • [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] • [[Ludi Šeširdžija]] • [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] |group4 = Christie |list4= [[Hercule Poirot]] • [[Miss Marple]] • [[Tommy i Tuppence]] • [[Viši inspektor Japp]] • [[Arthur Hastings]] • [[Parker Pyne]] • [[Ariadne Oliver]] • [[Gospođica Lemon]] }} |group4=Ostalo |list4= [[Klub Diogenes]] |below= }} ===Francuska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja francuske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF;background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |above= [[Francuska književnost|<span style="color:white">Francuska književnost</span>]] |group1 = Pisci |list1= ''[[La Pléiade]]'' ([[Pierre de Ronsard]] • [[Joachim du Bellay]]) • [[Margarita od Navarre]] • [[Clément Marot]] • [[Théodore-Agrippa d'Aubigné]] • [[Jean de La Fontaine]] • [[Molière]] • [[Alphonse de Lamartine]] • [[Alexandre Dumas (sin)|Alexandre Dumas, ''fils'']] • [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas, ''père'']] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Victor Hugo]] • [[Sully Prudhomme]] • [[Frédéric Mistral]] • [[Louis Aragon]] • [[Roger Martin du Gard]] • [[Eugène Ionesco]] • [[Jean-Paul Sartre]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Albert Camus]] • [[Jacques Prévert]] • [[François Villon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[André Malraux]] • [[Jean Genet]] • [[Max Jacob]] • [[François-René de Chateaubriand]] • [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]] • [[George Sand]] • [[Paul Claudel]] • [[François Mauriac]] • [[Patrick Modiano]] • [[Romain Rolland]] • [[Claude Simon]] • [[Saint-John Perse]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jean Anouilh]] |group2 = Djela |list2= ''[[La Chanson de Roland]] • [[Roman de la Rose]] • [[L'Avare ou l'École du mensonge]] • [[Bug-Jargal]] • [[Le Rhin]] • [[Torquemada (drama)|Torquemada]] • [[L'Éducation sentimentale]] • [[Madame Bovary]] • [[Les Rougon-Macquart, Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire]] ''(''[[Germinal]] • [[Nana (roman)|Nana]]'')'' • [[La Nausée]] • ''[[:Kategorija:Djela Eugènea Ionescoa|djela Eugènea Ionescoa]]'' • [[En attendant Godot]]'' • ''[[À l'échelle humaine]]'' • [[:Kategorija:Djela Andréa Malrauxa|djela Andréa Malrauxa]] • ''[[Le Barbier de Séville]]'' • ''[[Le Mariage de Figaro]]'' • ''[[La Mère coupable]]'' • ''[[Hernani (drama)|Hernani]]'' • "[[Le Bateau ivre]]" • ''[[Les Fleurs du mal]]'' • [[:Kategorija:Djela Jeana Anouilha|djela Jeana Anouilha]] (osim ''Becketa''; [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Antigone]]'') |below= [[Emma Bovary|<span style="color:white">Emma Bovary</span>]] • [[Bérenger|<span style="color:white">Bérenger</span>]] }} ===Ruska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja ruske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |above= [[Ruska književnost|<span style="color:white">Ruska književnost</span>]] (nedovršeno) |group1 = Pisci |list1= [[Ivan Krilov]] • [[Ivan Gončarov]] • [[Aleksandar Blok]] • [[Isak Babelj]] • [[Andrej Platonov]] • [[Danil Harms]] • [[Mihail Šolohov]] • [[Vladimir Dudincev]] • [[Eduard Limonov]] |group2 = Djela |list2= ''[[Šinelj]] • [[Zločin i kazna]] • [[Tri sestre]]'' |below= }} ===Američka književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja američke književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edgar Allan Poe]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Smrt Edgara Allana Poea|smrt]] • [[Bibliografija Edgara Allana Poea|bibliografija]]) • [[Emily Dickinson]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[William Faulkner]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[H. P. Lovecraft]] ([[:Kategorija:H. P. Lovecraft|kategorija]]) |group2 = Djela |list2= ''[[The Raven]] • [[The Murders in the Rue Morgue]] • [[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]] • [[Adventures of Huckleberry Finn]] • [[The Da Vinci Code]] • [[Franz Kafka: The Office Writings]]'' • [[:Kategorija:Djela Williama Faulknera|djela Williama Faulknera]] |below= [[Auguste Dupin|<span style="color:white">C. Auguste Dupin</span>]] • [[Yoknapatawpha|<span style="color:white">Yoknapatawpha</span>]] • [[Obitelj Compson|<span style="color:white">Obitelj Compson</span>]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ono (lik)|{{color|white|Ono}}]] }} ===Japanska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja japanske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Chikamatsu Monzaemon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edogawa Ranpo]] • [[Shūji Terayama]] • [[Project Itō]] • [[Sanjūgo Naoki]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Osamu Dazai]] ([[Samoubojstvo Osamua Dazaija|suicid]] • [[:Kategorija:Djela Osamua Dazaija|djela]]) • [[Shizuko Ōta]] |group2 = Djela |list2= "[[Ningen Isu]]" • "[[Rashōmon]]" • ''[[Noruwei no Mori]]'' • ''[[Nihon Ōdai Ichiran]]'' • [[Bibliografija Osamua Dazaija]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ningen Shikkaku]]'') |below= [[Kogorō Akechi|{{color|red|Kogorō Akechi}}]] • ''[[Buraiha|{{color|red|Buraiha}}]]'' • [[Ja-roman|{{color|red|Ja-roman}}]] • ''[[Shayō-zoku|{{color|red|Shayō-zoku}}]]'' • [[Yōzō Ōba|{{color|red|Yōzō Ōba}}]] }} ===Ostalo=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Ostali doprinosi s područja književnosti |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Afrika |list1= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|ANG}} Angola}} |group1style = background-color:#d81e05; color:yellow; text-align:center; border:1px solid black; |list1=[[José Luandino Vieira]] • [[Pepetela]] |group2 = {{flagicon|GAN}} Gana |group2style = text-align:center; background:yellow; color:black; border: 1px solid black; |list2=[[J. E. Casely Hayford]] |group3 = {{flagicon|TOG}} Togo |group3style = text-align:center; background:#FFCE00; color:#006A4E; border: 1px solid #006A4E; |list3=[[Félix Couchoro]] }} |group2 = Amerike |group2style = |list2= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|BRA}} Brazil}} |group1style = background-color:#FFCC29; color:#3E4095; text-align:center; border:1px solid #00A859; |list1=[[Machado de Assis]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|KUB}} Kuba}} |group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid red; |list2=[[Nicolás Guillén]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} |group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list3=[[Rufino Blanco-Fombona]] |group4 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} |group4style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list4=[[Argentina Díaz Lozano]] • [[Froylán Turcios]] • [[Lucila Gamero de Medina]] |group5 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} |group5style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list5=[[Bernardo Ashetu]] • [[Johanna Schouten-Elsenhout]] }} |group3 = Azija |group3style = |list3= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|IZR}} Izrael |group1style = text-align:center; color:blue; background:white; border:1px solid blue; |list1= [[Shmuel Yosef Agnon]] |group2 = {{flagicon|KIN}} Kina |group2style = text-align:center; background:#DD0000; color:gold; border: 1px solid silver; |list2= [[Gao Xingjian]] • [[Mo Yan]] |group3 = {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid #0073CF; |list3=''[[Segi wa tŏburŏ]]'' |group4 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |group4style = text-align:center; background:blue; color: white; border:1px solid red; |list4=''[[Reamker]]'' • [[Preah Ko i Preah Keo]] • [[Kmerski teatar sjena]] }} |group4 = Europa |group4style = |list4= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|AUT}} Austrija |group1style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid silver; |list1= [[Karl Bruckner]] |group2 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |group2style = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |group1 = Pisci |list1= [[Karel Čapek]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Franz Kafka]] • [[Max Brod]] |group2 = Djela |list2= ''[[Der Process]] • ''"[[Vor dem Gesetz]]"'' • ''"[[Die Verwandlung]]"''''}} |group3 = {{flagicon|DAN}} Danska |group3style = text-align:center; background:#D21034; color:white; border: 1px solid silver; |list3=[[Johannes Vilhelm Jensen]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= ''[[U registraturi]]'' |group5 = {{flagicon|IRS}} Irska |group5style = text-align:center; color:white; background:green; border:1px solid silver; |list5= [[Oscar Wilde]] • [[Bram Stoker]] |group6 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |group6style = color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list6= [[Ferenc Molnár]] |group7 = {{flagicon|NOR}} Norveška |group7style = text-align:center; background:#EF2B2D; color:white; border: 1px solid #002868; |list7= [[Bjørnstjerne Bjørnson]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |group8style = text-align:center; color:yellow; background:blue; border:1px solid yellow; |list8= [[Carl Gustaf Verner von Heidenstam]] |group9 = {{flagicon|ITA}} Italija |group9style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list9= [[Giacomo Casanova]] • [[Luigi Pirandello]] • [[Dario Fo]] |group10 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group10style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list10= [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann]] • [[Herta Müller]] |group11 = {{flagicon|EST}} Estonija |group11style = text-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |list11= {{Navbox subgroup | groupstyle = ttext-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |group1 = Pisci |list1= [[Carl Robert Jakobson]] • [[Johann Voldemar Jannsen]] • [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] • [[Marie Under]] • [[Anton Hansen Tammsaare]] • [[Lydia Koidula]] |group2 = Djela |list2= ''[[Kalevipoeg]]''}} |group12 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |group12style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list12= [[Wisława Szymborska]] • [[Olga Tokarczuk]] • [[Władysław Reymont]] }} |group5 = Oceanija |group5style = |list5={{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} |group1style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list1= [[Banjo Paterson]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} |group2style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list2= [[Vilsoni Hereniko]] }} |group6 = {{nowrap|Antički Rim}} |group6style = text-align:center; color:#E4D96F; background:white; border:1px solid #E4D96F; |list6 = [[Vergilije]] • [[Tit Makcije Plaut]] |below= }} ==Glazba== ===Teorija i terminologija u glazbi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja teorije i glazbene terminologije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = ''[[Ballets Russes]]'' • [[Muzička nagrada Léonie Sonning]] • ''[[Musique concrète]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Novi val]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Synthpop]] • [[Novi romantizam]] • ''[[Laulupidu]]'' • [[Tintinnabuli]] • [[Kawina (muzika)|Kawina]] • [[Kaseko]] |list2={{Navbox subgroup |abovestyle=background-color:#EBF5FF; color:black; text-align:center |above= '''Eurosong''' |list1={{flagicon|ŠVI}} [[Pjesma Eurovizije 1989.|1989.]] • {{flagicon|SFRJ}} [[Pjesma Eurovizije 1990.|1990.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Eurosong 2002.|2002.]] • {{flagicon|TUR}} [[Pjesma Eurovizije 2004.|2004.]] • {{flagicon|GRČ}} [[Pjesma Eurovizije 2006|2006.]] • {{flagicon|FIN}} [[Pjesma Eurovizije 2007|2007.]] • {{flagicon|SRB}} [[Pjesma Eurovizije 2008.|2008.]] • {{flagicon|NOR}} [[Pjesma Eurovizije 2010.|2010.]] • {{flagicon|NJE}} [[Eurosong 2011|2011.]] • {{flagicon|AZE}} [[Eurosong 2012|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Eurosong 2014|2014.]]}} }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o skladateljima (po razdobljima) |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = Barok |group1style = text-align:center; background:#bfb1a3; color:white; border:1px solid silver; |list1= [[Georg Friedrich Händel]] |group2 = Klasicizam |group2style = background:#6495ED; color:white; border:1px solid silver; |list2= [[Jan Václav Stamic]] |group3 = Romantizam |group3style = text-align:center; background:#9955BB; color:white; border:1px solid silver; |list3= [[Vincenzo Bellini]] • [[Johann Strauss mlađi]] • [[Giacomo Meyerbeer]] • [[Cezar Antonovič Kjui]] • [[Davorin Jenko]] • [[Charles-François Gounod]] • [[Gabriel Fauré]] |group4 = XX. stoljeće |group4style = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Impresionizam |list1= [[Maurice Ravel]] |group3 = Avangarda |list3= [[Pierre Schaeffer]] • [[Olivier Messiaen]] • [[Pierre Boulez]] |group2 = Modernizam |list2= [[Benjamin Britten]] • [[Umberto Giordano]] • [[Erik Satie]] • ''[[Les Six]]'' ([[Georges Auric|Auric]] • [[Louis Durey|Durey]] • [[Arthur Honegger|Honegger]] • [[Darius Milhaud|Milhaud]] • [[Francis Poulenc|Poulenc]] • [[Germaine Tailleferre|Tailleferre]]) • [[Ernesto Nazareth]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Neoklasicizam |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Dmitrij Šostakovič]] • [[Igor Stravinski]] |group2 = Ekspresionizam |list2= [[Arnold Schönberg]] • [[Anton Webern]] • [[Alban Berg]] }} |group5 = Ostalo |list5= [[Władysław Szpilman]] • [[Alfi Kabiljo]] • [[Arvo Pärt]] }} |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o pop izvođačima |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Solisti |list1= [[Ringo Starr]] • [[Jem]] • [[Mark Hollis]] • [[Rob Thomas]] • [[Gloria Estefan]] • [[Celia Cruz]] • [[Hajrudin Varešanović]] • [[Marija Šestić]] • [[Sandra Nurmsalu]] • [[Ott Lepland]] • [[Kurt Calleja]] • [[Petar Nalič]] • [[Dima Bilan]] • [[Aleksej Vorobjov]] • [[Kōji Wada]] • [[Ajumi Mijazaki]] • [[Ai Maeda (pjevačica)|Ai Maeda]] • [[Hitomi Shimatani]] • [[Akiko Shikata]] • [[Yūgo Kanno]] • [[Tōru Kitajima]] ([[:Kategorija:TK from 凛として時雨|diskografija]]) • [[Jelena Tomašević]] • [[Milan Stanković]] • [[Harel Skaat]] • [[K'naan]] • [[Jessy Matador]] • [[Amaury Vassili]] • [[Stereo Mike]] • [[Loukas Giorkas]] • [[Lena Meyer-Landrut]] • [[Frank Schindel]] • [[Andy Knote]] • [[Stefan Raab]] • [[Milli Vanilli]] • [[Gréta Salóme Stefánsdóttir]] • [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] • [[Olia Tira]] • [[Ivi Adamou]] • [[Emmelie de Forest]] • [[Daniel Jones]] • [[Darren Hayes]] • [[Knez (pjevač)|Knez]] • [[Hayley Westenra]] • [[Lorde]] • [[Kimbra]] • [[Sinn Sisamouth]] • [[Ros Serey Sothea]] • [[Angélique Kidjo]] • [[Tanel Padar]] • [[Dave Benton]] • [[Liam Payne]] • [[Miyoko Nakamura]] • [[Masatoshi Nakano]] |group2 = Bendovi |list2= [[Blue]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Talk Talk]] • [[The Beach Boys]] • [[The Byrds]] • [[Toto (sastav)|Toto]] • [[Regina (bend)|Regina]] • [[Urban Symphony]] • [[maNga]] • [[Glazbena družina Petra Naliča]] • [[A Friend In London]] • [[Aqua Timez]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ling Tosite Sigure]] • [[EGOIST]] • [[Nothing's Carved in Stone]] • [[Savage Garden]] • [[Nick Cave and the Bad Seeds]] • [[Quasarr]] • [[Moranbong Band]] • [[OMC (bend)|OMC]] • [[U pol’ 9 kod Sabe]] • [[Soul Militia]] }} === Opus === {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz kompozicije |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Opere |list1= ''[[Trubadur (opera)|Il trovatore]]'' • [[Korejska revolucionarna opera]] (''[[Kkot panŭn ch'ŏnyŏ]]'' • ''[[P'ibada]]'') |group2 = Baleti |list2= ''[[Žar-ptica]] • [[Posvećenje proljeća]] • [[Petruška]]'' |group3 = Instrumentalna djela |list3= ''[[Islamej]] • [[Boléro]]'' |group4 = Himne |list4= "[[Kimigayo]]" • "[[Noble patria, tu hermosa bandera]]" • "[[God Bless Our Homeland Ghana]]" • "[[Advance Australia Fair]]" • "[[Hino Nacional Brasileiro]]" • "[[Aegukka]]" • "[[La Bayamesa]]" • "[[Angola Avante]]" • "[[God Defend New Zealand]]" • "[[Gloria al Bravo Pueblo]]" • "[[Nokor Reach]]" • "[[Pjesma Kmerske Republike]]" • "[[Dap Prampi Mesa Chokchey]]" • "[[Himna Narodne Republike Kampućije]]" • "[[Državna himna Hondurasa]]" • "[[L'Aube Nouvelle]]" • "[[God Bless Fiji]]" • "[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]" • "[[Himna Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]]" • "[[God zij met ons Suriname]]" • "[[Majulah Singapura]]" • "[[Himno Istmeño]]" |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz pop skladbe |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Albumi |list1= ''[[Vrijeme je]] • [[Kad poludimo]] • [[Kad pogledaš me preko ramena]] • [[Sreća (Hari Mata Hari)|Sreća]] • [[Umineko no Naku Koro ni (EP)|Umineko no Naku Koro ni]]'' • ''[[Hotel Nacional (album)|Hotel Nacional]]'' • ''[[Girl You Know It's True (album)|Girl You Know It's True]]'' • [[:Kategorija:Albumi benda Ling tosite sigure|albumi benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Albumi benda Talk Talk|albumi benda Talk Talk]] |group2 = Pjesme |list2= "[[Russians]]" • "[[Wavin' Flag]]" • "[[Manijači]]" • "[[Molitva (pjesma)|Molitva]]" • "[[Rijeka bez imena]]" • "[[Vjerujem u ljubav]]" • "[[I love you mi vida]]" • "[[Lejla]]" • "[[Oro (pjesma)|Oro]]" • "[[Bistra voda]]" • "[[Rändajad]]" • "[[Lane moje]]" • "[[La La Love]]" • "[[Never Forget]]" • "[[Satellite (pjesma Lene Meyer-Landrut)|Satellite]]" • "[[Lost and Forgotten]]" • "[[Ovo je Balkan]]" • "[[Milim]]" • "[[What's Another Year?]]" • "[[Rock me]]" • "[[Lako je sve (pjesma)|Lako je sve]]" • "[[Zauvijek moja]]" • "[[Wadde hadde dudde da?]]" • "[[Love in Rewind]]" • "[[Hold Me Now]]" • "[[We Could Be the Same]]" • "[[Allez Ola]]" • "[[Everybody (pjesma)|Everybody]]" • "[[Refrain]]" • "[[Munja i grom]]" • "[[Korake ti znam]]" • "[[Party for Everybody]]" • "[[Crno i belo]]" • "[[Kuula (pjesma)|Kuula]]" • "[[This is the Night (pjesma Kurta Calleje)|This is the Night]]" • "[[Only Teardrops]]" • "[[Tomorrow (pjesma Gianluce Bezzine)|Tomorrow]]" • "[[Moja ljubavi]]" • "[[Svadbarskim sokakom]]" • [[:Kategorija:Pjesme benda Ling tosite sigure|pjesme benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Pjesme benda Talk Talk|pjesme benda Talk Talk]] • "[[Adio (pjesma)|Adio]]" • "[[How Bizarre (pjesma)|How Bizzare]]" • "[[Cambodia (pjesma)|Cambodia]]" |group4 = Instrumentalna djela |list4= |group3 = OST |list3= "[[Butter-Fly]]" • "[[brave heart]]" • "[[keep On]]" • "[[I wish]]" • "[[Katayoku no Tori]]" • "[[VII (pjesma)|VII]]" |below= }} ==Likovna umjetnost== ===Umjetnici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikari<br>Ilustratori/Crtači |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Salvador Dalí]] • [[Egon Schiele]] • [[Gustav Klimt]] • [[Kazimir Maljevič]] • [[Vasilij Kandinski]] • [[Georges Braque]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Piet Mondrian]] • [[Georges Seurat]] • [[John Tenniel]] • [[Isaak Brodskij]] • [[Dmitrij Vrubelj]] • [[Sidney Paget]] • [[Gonzalo Morales Sáurez]] • [[Albert Namatjira]] • [[Paul Signac]] • [[Pedro Américo]] • [[Akira Amano]] • [[Arturo Michelena]] • [[Martín Tovar y Tovar]] • [[Kristjan Raud]] • [[Paul Raud]] |group2 = Kipari<br>Dizajneri |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= [[Auguste Rodin]] • [[Gustav Fabergé]] • [[Petar Karl Fabergé]] • [[Leonid Sherwood]] • [[Yves Saint Laurent]] • [[Jesús Rafael Soto]] |group3 = Arhitekti |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Frank Lloyd Wright]] • [[Ibo Bonilla]] • [[Carlos Raúl Villanueva]] |group4 = Fotografi |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[Félix Nadar]] • [[Alberto Korda]] |below= }} ===Umjetnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikarstvo |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= ''[[Krik]] • [[Nedjeljno poslijepodne na otoku La Grande Jatte]] • [[Kupači kod Asnièresa]] • [[Izbij Bijele Crvenim klinom]] • [[Bijelo na bijelom]] • [[Gospode! Pomozi mi preživjeti ovu smrtonosnu ljubav]] • [[Veliki val kod Kanagawe]] • [[Posvećenje Napoleona I (David)|Posvećenje Napoleona I]] • [[Napoleon I na carskom tronu]] • [[Napoleon u svojoj studiji]] • [[Nedovršeni portret generala Bonapartea]]'' |group2 = Kiparstvo<br>Dizajn |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= ''[[Telefon sa slušalicom od jastoga]] • [[Sofa u obliku usta Mae West]]'' • [[Koh-i-Noor]] • ''[[Senbazuru]]'' • ''[[Gandhijeva tri majmuna]]'' • [[Toranj Juche|Toranj ''Juche'']] • [[Veliki spomenik na brdu Mansu]] |group3 = Arhitektura |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Guggenheimov muzej u Bilbau]] • [[Opatija Westminster]] • [[Dvorac Osu]] • [[Dvorac Cape Coast]] • [[Dvorac Elmina]] • [[Elizejska palača]] • ''[[Palais Bourbon]]'' • ''[[Palais Luxembourg]]'' • ''[[Les Invalides]]'' • [[Palača Tuileries]] • [[Rowan Oak]] • [[Trg Kim Il-sunga]] • [[Kongresna dvorana Mansudae]] • [[Međunarodni aerodrom José Martí]] • [[Presidio Modelo]] • [[Aerodrom Quatro de Fevereiro]] • [[Međunarodni aerodrom Simón Bolívar (Venezuela)]] • [[Univerzitetski grad u Caracasu]] • [[Museo de Bellas Artes (Caracas)]] • [[Muzej moderne umjetnosti Jesús Soto]] • [[Kizuna (most)]] • [[Međunarodni aerodrom u Phnom Penhu]] • [[Muzej genocida Tuol Sleng]] • [[El Cajón (brana)]] • [[Vrata bez povratka (Ouidah)]] • [[Musée Honmè]] • [[Međunarodni aerodrom u Nadiju]] • [[Međunarodni aerodrom u Nausoriju]] • [[Fort Zeelandia (Paramaribo)]] • [[Fort Nieuw-Amsterdam]] • [[Zatvor Outram]] • [[Stara Gradska vijećnica (Singapur)]] |group4 = Općenito |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[De Stijl]] • [[Camp (stil)|Camp]] • [[Salon (Pariz)|Salon]] |below= }} ==Filmska umjetnost== ===Opći pojmovi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja filmografije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Ekranizacija]] • [[Production I.G]] • [[noitaminA]] |list2= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmašima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = Glumci |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Dean Winters]] • [[Tobin Bell]] • [[Ed O'Neill]] • [[Mariska Hargitay]] • [[Tamara Tunie]] • [[Sam Waterston]] • [[Diane Neal]] • [[B.D. Wong]] • [[Robert Sean Leonard]] • [[Peter Jacobson]] • [[Matt Damon]] • [[Andy García]] • [[Billy Dee Williams]] • [[Robert Forster]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Ian Hart]] • [[Emma Watson]] • [[Hugh Fraser]] • [[Philip Jackson]] • [[David Suchet]] • [[Pauline Moran]] • [[Alan Rickman]] • [[David Thewlis]] • [[Linus Roache]] • [[Albert Finney]] • [[Phil Davis]] • [[Rupert Penry-Jones]] • [[Steve Pemberton]] • [[Sam Stockman]] • [[George Rossi]] • [[Hannah Walters]] • [[Johnny Harris]] • [[Ben Bishop]] • [[Christopher Fulford]] • [[Claire Rushbrook]] • [[Alex Jennings]] • [[Eille Norwood]] • [[Arthur Wontner]] • [[Clive Brook]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list3= [[Costas Mandylor]] • [[Chris Hemsworth]] • [[Liam Hemsworth]] • [[Luke Hemsworth]] • [[Mia Wasikowska]] • [[Jesse Spencer]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Duško Gruborović]] |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Vasilij Livanov]] • [[Igor Petrenko]] • [[Andrej Panjin]] • [[Stanislav Govoruhin]] |group6 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group6style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list6 = [[Irène Jacob]] |group7 = {{flagicon|JAP}} Japan |group7style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list7= [[Kazuhiro Yamaji]] • [[Ryōhei Kimura]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group8style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list8= [[Matt Frewer]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group9style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list9= [[Édgar Ramírez]] }} |group2 = Režiseri |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Bryan Singer]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Alfred Hitchcock]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|ITA}} Italija}} | group3style = text-align:center; color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list3= [[Federico Fellini]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Branko Ivanda]] • [[Goran Kulenović]] • [[Dražen Žarković]] |group5 = {{flagicon|JAP}} Japan |group5style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list5= [[Hirojuki Kakudō]] • [[Itsurō Kawasaki]] • [[Naoyoshi Shiotani]] • [[Katsuyuki Motohiro]] • [[Kiyotaka Suzuki]] |group6 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group6style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list6= [[Peter Weir]] |group7 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group7style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list7= [[Martin Campbell]] • [[Niki Caro]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group8style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list8= [[Pim de la Parra]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|POLJ}} Poljska}} | group9style = background:white; border:1px solid red; color: red; text-align:center; |list9= [[Agnieszka Holland]] |group10 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group10style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list10= [[Gints Zilbalodis]] }} |group3 = Scenaristi<br>Producenti |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Peter Blake]] • [[Katie Jacobs]] • [[Paul Attanasio]] • [[Lawrence Kaplow]] |group2 = {{flagicon|JAP}} Japan |group2style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list2= [[Akijoshi Hongo]] • [[Reiko Joshida]] • [[Satoru Nishizono]] • [[Jōji Wada]] • [[Makoto Fukami]] • [[Kōji Yamamoto]] • [[Tō Ubukata]] • [[Jun Kumagai]] |group3 = {{flagicon|KAN}} Kanada |group3style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list3= [[David Shore]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Ivan Maloča]] • [[Zoran Lazić]] • [[Tonći Kožul]] • [[Vlado Bulić]] • [[Branko Ružić (scenarist)|Branko Ružić]] • [[Koraljka Meštrović]] • [[Antonio Gabelić]] • [[Irena Krčelić]] • [[Nikolina Čuljak]] }} |below= }} ===Filmovi i serije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmovima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Psycho]]'' • ''[[The Birds]]'' • ''[[Vertigo]]'' • ''[[Frenzy]]'' • ''[[Marnie]]'' • ''[[Rear Window]]'' • ''[[Rebecca]]'' • ''[[Mr. & Mrs. Smith (1941)|Mr. & Mrs. Smith]]'' • [[The Man Who Knew Too Much (1956)|''The Man Who Knew Too Much'' (1956)]] • ''[[Topaz (1969)|Topaz]]'' • [[Saw (2003)|''Saw'' (2003)]] • ''[[Saw (2004)|Saw]]'' • ''[[Saw II]]'' • ''[[Saw III]]'' • ''[[Saw IV]]'' • ''[[Saw V]]'' • ''[[From Hell (2001)|From Hell]]'' • [[The Count of Monte Cristo (2002)|''The Count of Monte Cristo'' (2002)]] • ''[[Notorious (1946)|Notorious]]'' • [[Sherlock Holmes (film, 1922)|''Sherlock Holmes'' (1922)]] • [[The Return of Sherlock Holmes (film, 1929)|''The Return of Sherlock Holmes'' (1929)]] • [[Sherlock Holmes (film, 1932)|''Sherlock Holmes'' (1932)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1933)|''A Study in Scarlet'' (1933)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (film, 2017)|''It'' (2017)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking]]'' • [[The Hound of the Baskervilles (film, 2002)|''The Hound of the Baskervilles'' (2002)]] • ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (2001)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]'' • ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' • ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]'' • ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (2005)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]'' • ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' • ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]'' • ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2]]'' • ''[[Agatha]]'' • ''[[The Krays]]'' • [[The Trial (1993)|''The Trial'' (1993)]] • ''[[Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Murder on the Orient Express (1974)|''Murder on the Orient Express'' (1974)]] • ''[[Murder, She Said]]'' • ''[[Murder Most Foul]]'' • ''[[Murder Ahoy!]]'' • ''[[Murder at the Gallop]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes (2009)|''Sherlock Holmes'' (2009)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' • [[The Valley of Fear (film, 1916)|''The Valley of Fear'' (1916)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1914)|''A Study in Scarlet'' (1914)]] • [[The Hound of the Baskervilles (film, 1921)|''The Hound of the Baskervilles'' (1921)]] • [[The Sign of Four (film, 1923)|''The Sign of Four'' (1923)]] • ''[[The Sleeping Cardinal]]'' • ''[[The Missing Rembrandt]]'' • ''[[The Triumph of Sherlock Holmes]]'' • [[The Sign of Four (film, 1932)|''The Sign of Four'' (1932)]] • [[Silver Blaze (film, 1937)|''Silver Blaze'' (1937)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Naked (film, 1993)|Naked]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]'' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lea i Darija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svećenikova djeca]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Smrt Djevojčice sa žigicama (film)|Smrt Djevojčice sa žigicama]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Mirotvorac (film)|Mirotvorac]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Digimon Adventure (film)|''Digimon Adventure'' (film)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass: The Movie]]'' • ''[[Saraba hakobune]]'' • ''[[Issun-bōshi (film)|Issun-bōshi]]'' |group5 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group5style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list5 = [[Der Hund von Baskerville (film, 1914)|''Der Hund von Baskerville'' (1914)]] • [[Der Hund von Baskerville (film, 1929)|''Der Hund von Baskerville'' (1929)]] |group6 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |group6style = text-align:center; color:#FFD700; background:red; border:1px solid #FFD700; |list6 = ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona]]'' (''[[Šerlok Holms i doktor Vatson]]'' • [[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona (film)|''Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona'' (film)]] • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskervilej|Sobaka Baskervilej]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sokroviša Agri|Sokroviša Agri]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Dvadcatij vek načinajecja|Dvadcatij vek načinajecja]]'') • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Desjat negritjat]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija | group1style =text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list1 =''[[Savva. Serdce voina]]'' }} |group7 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group7style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list7 = ''[[Espoir, sierra de Teruel]]'' • ''[[Un chant d'amour]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Z (film)|Z]]'' |group8 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group8style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border: 1px solid silver |list8= ''[[Whale Rider]]'' |group9 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group9style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list9= ''[[The Hound of the Baskervilles (film, 2000)|The Hound of the Baskervilles]]'' • ''[[The Sign of Four (film, 2001)|The Sign of Four]]'' • ''[[The Royal Scandal]]'' • ''[[The Case of the Whitechapel Vampire]]'' |group10 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group10style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list10= ''[[Punto y raya]]'' |group11 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} | group11style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list11= ''[[Morazán (film)|Morazán]]'' |group12 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} | group12style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list12= ''[[The Land Has Eyes]]'' |group13 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group13style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list13= ''[[Wan Pipel]]'' |group14 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group14style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list14= ''[[Straume]]'' |group15= Likovi |list15 = [[King Kong]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border: 1px solid black; |group1 = ''Star Wars'' |list1 = [[Darth Sidious]] • [[Yoda]] • [[Darth Vader]] • [[Qui-Gon Jinn]] • [[General Grievous]] |group2 = ''Saw'' |list2 = [[Mark Hoffman]] }} }} {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o serijama |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Law & Order: Special Victims Unit]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Odjel za žrtve|kategorija]])'' • [[Law & Order: Criminal Intent]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Zločinačke nakane|kategorija]])'' • [[Law & Order]] ''([[:Kategorija:Zakon i red|kategorija]])'' • [[House, M.D.]] ''([[:Kategorija:Dr. House|kategorija]])'' • [[Toro i Pončo]] '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (miniserija)|''It'' (miniserija)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Agatha Christie's Poirot]] • [[The Adventures of Sherlock Holmes (televizijska serija)|The Adventures of Sherlock Holmes]] • [['Allo 'Allo!]] • [[Blackadder]] • [[Whitechapel (serija)|Whitechapel]] ''([[:Kategorija:Whitechapel|kategorija]])'' '' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bitange i princeze]]'' ([[:Kategorija:Bitange i princeze|kategorija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Epizoda 9 (Bitange i princeze, sezona 1)|Epizoda 9 (S1)]]") |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass]]'' ([[:Kategorija:Psycho-Pass|kategorija]] • [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass|Epizode - sezona 1]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Perfect World]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Saint's Supper]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Gates of Judgment]]" ] / [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass 2|2]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Scales of Justice 〈299/300〉]]" ]) |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Šerlok Holms (TV serija)|Šerlok Holms]]'' |group6= Likovi |list6 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taichi Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }} }} ==Strip i mange== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja stripa | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Stripovska smrt]] |list2= }} ===Batman=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Batman |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |abovestyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |belowstyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |above= |group1 = Likovi |group1style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Batman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joker (strip)|Joker]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Penguin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Riddler]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mr. Freeze]] • [[Robin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Catwoman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Two-Face]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mad Hatter (DC comics)|Mad Hatter]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Calendar Man]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Scarecrow]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Professor Pyg]] • [[Dollotroni]] • [[Son of Pyg]] • [[Hugo Strange]] |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] <!-- |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ===Bleach=== {{Navbox |titlestyle = |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Bleach |groupstyle = |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = |group1style = |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bleach (manga)|Bleach]]'' ([[Lista poglavlja i tankōbon izdanja mange Bleach|poglavlja]]) • [[Bleach (anime)|Anime]] • [[Tite Kubo]] <!-- |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ==Prirodne znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizika |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Čvor (mjerna jedinica)]] • [[Veber]] • [[Kirchhoffovi zakoni spektroskopije]] • [[Kirchhoffovi zakoni]] • [[Paulijeva jednadžba]] • [[RIKEN]] • [[Laplaceov demon]] |group2 = Kemija |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Eksploziv]] • [[Mendeljejevovi predviđeni elementi]] • [[Primordijski elementi]] • [[Arsenatna kiselina]] • [[Orsinijeva bomba]] |group3 = Biologija<br>Medicina |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |group1=Biologija |list1= [[Gušter]] • ''[[Bufo periglenes]]'' • ''[[Doryanthes excelsa]]'' • ''[[Varanus giganteus]]'' • ''[[Phyllopteryx]]'' • ''[[Callocephalon fimbriatum]]'' • ''[[Lycalopex vetulus]]'' • ''[[Bothrops insularis]]'' • ''[[Bletilla striata]]'' • [[Divovska sabljasta antilopa]] • ''[[Laniarius brauni]]'' • [[Pelorus Jack]] • [[Snareski pingvin]] • ''[[Agathis australis]]'' • ''[[Leiopelmatidae]]'' • [[Haastov orao]] • [[Srebrna paprat]] • [[Novozelandski dugorepi šišmiš]] • [[Sisavac iz Saint Bathansa]] • ''[[Icterus icterus]]'' • ''[[Cattleya mossiae]]'' • [[Kuprej]] • ''[[Sphaerocoryne affinis]]'' • [[Ruatanski aguti]] • ''[[Brachylophus]]'' • [[Plava otrovna žaba]] • [[Papilionanthe Miss Joaquim|''Papilionanthe'' Miss Joaquim]] |group2=Medicina |list2= [[Guillain-Barréov sindrom]] }} |group4 = Tehnologija |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Metalurgija]] • [[Vatreno oružje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |group1=Računalna tehnologija |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Apple Inc.]] ([[Korisnik:Rjecina2|suradnja]]) • ''[[Crash Twinsanity]] • [[Sly 3: Honor Among Thieves]] • [[The Da Vinci Code (igra)|The Da Vinci Code]]'' • [[HOLMES2]] • [[Japanese Movie Database]] • [[Red Star OS]] }} |group5 = Geografija |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1=Država |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Benin}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Estonija}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Fidži}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Francuska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Honduras}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Kambodža}} • {{flag|Škotska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Venezuela}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Surinam}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Sjeverna Koreja}} |group2=Naselja |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Benguela]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cabinda (grad)|Cabinda]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cambambe]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cuito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Huambo]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lobito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lubango]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lucapa]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Malanje]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Namibe]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Klosterneuburg]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Waterloo (Belgija)|Waterloo]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Parakou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Djougou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Bohicon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Allada]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Kandi, Benin|Kandi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ouidah]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Abomey-Calavi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ganvié]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Vratislavice]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Labasa]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nadi]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nausori]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Sigatoka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Besançon]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Colombey-les-Deux-Églises]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jœuf]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mérignac]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vichy]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Ho, Gana|Ho]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kumasi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sekondi-Takoradi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tema, Gana|Tema]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Trujillo, Honduras|Trujillo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Caprese Michelangelo]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Nabari]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Satoshō]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Kampong Cham]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Sihanoukville]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Battambang]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Siem Reap]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Poipet]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[San José, Kostarika|San José]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Ujarrás]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Baracoa]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Bayamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Cienfuegos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Guantánamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Las Tunas (grad)|Las Tunas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Manzanillo, Kuba|Manzanillo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Pinar del Río]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Puerto Padre]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Santa Clara, Kuba|Santa Clara]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Voorhout]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Dunedin]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Nelson, Novi Zeland|Nelson]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Waitangi, Northland|Waitangi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oranienbaum]]{{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Bedok]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Ch'ŏngjin]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Hamhŭng]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Namp'o]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[P'anmunjŏm]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rasŏn]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Sinŭiju]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Wŏnsan]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Moiwana]] {{nowrap end}} |group3=Ostalo |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1 = Administracija |list1 = [[Uljanovska oblast]] • [[Provincije Kostarike]] • [[Regioni Francuske]] • [[:Kategorija:Provincije Sjeverne Koreje|Provincije Sjeverne Koreje]] • [[Cabinda (provincija)]] • [[Rossov zavisni teritorij]] • [[Kraljevstvo Novi Zeland]] • [[Regije Novog Zelanda]] ([[Tasman (distrikt)|Tasman]] • [[Otago (regija)|Otago]] • [[Marlborough (regija)|Marlborough]] • [[Southland (regija)|Southland]] • [[Canterbury (regija, Novi Zeland)|Canterbury]] • [[West Coast (regija)|West Coast]]) • [[Scottova baza]] • [[Savezni teritoriji Venezuele]] • [[Obala komaraca]] • [[Departmani Benina]] |group2 = Otoci<br>Poluotoci |list2 = [[Iwo Jima]] • [[Ilha da Queimada Grande]] • [[Isla de la Juventud]] • [[Kermadecovi otoci]] • [[Los Roques (arhipelag)]] • [[Margaritin otok]] • [[Koh Kong (otok)|Koh Kong]] • [[Baia dos Tigres]] • [[Tigrov otok]] • [[Labuđi otoci]] • [[Viti Levu]] • [[Vanua Levu]] • [[Ceva-I-Ra]] • [[Koro (otok)|Koro]] • [[Kadavu]] • [[Taveuni]] • [[Rotuma]] • [[Uea]] • [[Bau (otok)|Bau]] • [[Naissaar]] • [[Pulau Ujong]] • [[Pedra Branca (Singapur)]] |group3 = Hidrologija |list3 = [[Arenal]] • [[Crvena Volta (rijeka)|Crvena Volta]] • [[Jezero Bosumtwi|Bosumtwi]] • [[Cascade de Gavarnie]] • [[Parnaíba (rijeka)|Parnaíba]] • [[Taedong]] • [[Korejski zaljev]] • [[Istočnokorejski zaljev]] • [[Tumen (rijeka)|Tumen]] • [[Rajsko jezero]] • [[Laguna de Leche]] • [[Zaljev Guantánamo]] • [[Cookov prolaz]] • [[Slapovi Calandula]] • [[Waikato (rijeka)|Waikato]] • [[Rotorua (jezero)|Rotorua]] • [[Tonlé Sap]] • [[Kwanza]] • [[Cunene]] • [[Lucala]] • [[Sangkae]] • [[Río Coco]] • [[Honduraški zaljev]] • [[Aguán]] • [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]] • [[Oti (rijeka)|Oti]] • [[Beninski zaljev]] • [[Couffo (rijeka)|Couffo]] • [[Zou (rijeka)|Zou]] • [[Rewa (rijeka)|Rewa]] • [[Sigatoka (rijeka)|Sigatoka]] • [[Bligh Water]] • [[Valaste (vodopad)]] |group4 = Geologija |list4 = [[Mount Afadjato]] • [[Irazú]] • [[Pico da Neblina]] • [[Sierra Maestra]] • [[Serra da Chela]] • [[Mount Earnslaw]] • [[Južne Alpe]] • [[Pico Bolívar]] • [[Pico Humboldt]] • [[Pico Bonpland]] • [[Roraima (tepui)|Roraima]] • [[Kukenán (tepui)|Kukenán]] • [[Phnom Aural]] • [[Kardamonske planine]] • [[Slonovske planine]] • [[Phnom Kulen]] • [[Morro do Moco]] • [[Cerro Las Minas]] • [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] • [[Mont Sokbaro]] • [[Mont Agou]] • [[Mount Tomanivi]] • [[Van Asch Van Wijck (planinski lanac)]] |group5 = Ostalo |list5 = [[Park Ueno]] • ''[[Outback]]'' • [[Skijalište Masikryong]] • [[Pjongjanško vrijeme]] • [[Močvara Zapata]] • [[Park Johna Lennona]] • ''[[Lluvia de peces]]'' • [[Koraljna obala (Fidži)]] • [[Vanalinn]] • [[Singapurska luka]] }} }} |below= }} ===Znanstvenici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanstvenike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizičari |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Antoine Henri Becquerel]] • [[Heinrich Rudolf Hertz]] • [[Carl Hellmuth Hertz]] • [[Gustav Ludwig Hertz]] • [[Michael Faraday]] • [[Wilhelm Conrad Röntgen]] • [[Gerardus 't Hooft]] • [[Max Born]] • [[Edward Teller]] • [[Charles-Augustin de Coulomb]] • [[Joseph Henry]] • [[Wilhelm Eduard Weber]] • [[Lise Meitner]] • [[Gustav Robert Kirchhoff]] • [[Igor Kurčatov]] • [[Evangelista Torricelli]] • [[Erwin Schrödinger]] • [[Albert Einstein]] • [[Louis de Broglie]] • [[Wolfgang Pauli]] • [[Jean Baptiste Perrin]] • [[Arthur Holly Compton]] • [[Owen Willans Richardson]] • [[Čandrasekara Venkata Raman]] • [[Charles Thomson Rees Wilson]] • [[Carl David Anderson]] • [[George Paget Thomson]] • [[Victor Franz Hess]] • [[Isidor Isaac Rabi]] • [[Clinton Joseph Davisson]] • [[Aleksandar Prohorov]] • [[Henri Poincaré]] • [[Hideki Yukawa]] • [[Shin'ichirō Tomonaga]] • [[Joshio Nishina]] • [[William Lawrence Bragg]] • [[Brian Schmidt]] • [[William Henry Bragg]] • [[Mark Oliphant]] • [[Jean d'Alembert]] • [[Abdus Salam]] |group2 = Kemičari |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Dmitrij Mendeljejev]] • [[Pierre Curie]] • [[Henry Cavendish]] • [[William Ramsay]] • [[Francis William Aston]] • [[Adolf von Baeyer]] • [[Eduard Buchner]] • [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] • [[Henri Moissan]] • [[John Warcup Cornforth]] • [[Alan MacDiarmid]] • [[Glenn T. Seaborg]] |group3 = Liječnici |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= [[Alexander Fleming]] • [[Hakaru Hashimoto]] • [[Tomisaku Kawasaki]] • [[Mikito Takajasu]] • [[Hidejo Noguchi]] • [[Kitasato Shibasaburō]] • [[Howard Florey]] • [[Robin Warren]] • [[Barry J. Marshall]] • [[Elizabeth Blackburn]] • [[Peter C. Doherty]] • [[Frank Macfarlane Burnet]] • [[John Carew Eccles]] • [[Dominique-Jean Larrey]] • [[Carlos Chagas]] • [[Sergej Korsakov]] • [[Arístides Agramonte]] • [[Carlos Finlay]] • [[John Marshall Macdonald]] • [[Baruj Benacerraf]] • [[Jacinto Convit]] • [[Salvador Moncada]] • [[Friedrich Robert Faehlmann]] • [[Jean Itard]] • [[Georges Mathé]] |group4 = Izumitelji |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Ferdinand Porsche]] • [[André Citroën]] • [[Gottlieb Daimler]] • [[Eli Whitney]] • [[Humberto Fernández-Morán]] |group5 = Geografi |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= [[Vladimir Tagancev]] |below= }} ==Društvene znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Povijest Europe]] (nedovršeno) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = pre-XX vijek. |list1 = [[Banket kestenja]] • [[Osmanski interegnum]] • [[Šogunat Tokugawa]] • [[Kultura Diquis]] • [[Zlatna Obala (danska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (portugalska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (švedska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (nizozemska kolonija)]] • [[Bushrangeri]] • [[Plesna epidemija iz 1518.]] • [[Edikt iz Nantesa]] • [[Edikt iz Fontainebleaua]] • [[Kolonijalni Brazil]] • [[Generalna kapetanija Kuba]] • [[Guvernorat Kuba]] • [[Loango-Angola]] • [[Provincija Venezuela]] • ''[[Klein-Venedig]]'' • [[Funan]] • [[Mračno doba (Kambodža)]] • [[Longvek]] • [[Generalna kapetanija Gvatemala]] • [[Podzemni grad Agongointo-Zoungoudo]] • [[Obala robova]] • [[Kraljevstvo Dahomej]] • [[Carstvo Oyo]] • [[Kralj Dahomeja]] • [[Dahomejski godišnji običaji]] • [[Društvo za Surinam]] • [[Invazija Surinama (1667)|Invazija Surinama]] • [[Napad na Fort Zeelandiju (1667)|Napad na Fort Zeelandiju]] • [[Kraljevina Singapura]] • ''[[Malajski anali]]'' • [[Temasek]] • [[Grčko herojsko doba]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = XVIII. vijek |list1 = [[Savjet drevnih]] • [[Prva Francuska Republika]] • [[Konzulat (Francuska)]] • [[Direktorij (Francuska)]] • [[Komitet javnog spasa]] • [[Jakobinska diktatura]] • [[Termidorska reakcija]] • [[Puč 18. brumairea]] • [[Žirondinci]] • [[Septembarski masakri]] • [[Bijeg u Varennes]] • [[Žirondinski ustavni projekt]] • [[Kraljevstvo Francuska (1791-1792)]] • [[Prva industrijska revolucija]] • [[Vicekraljevstvo Nova Granada]] • [[Generalna kapetanija Venezuela]] • ''[[Kambodžanske kraljevske kronike]]'' |group2 = XIX. vijek |list2 = [[Posvećenje Napoleona I]] • [[Kraljevina Holandija]] • [[Kraljevina Vestfalija]] • [[Burbonska restauracija]] • [[Druga industrijska revolucija]] • [[Monroeova doktrina]] • [[Zlatna Obala (britanska kolonija)]] • [[Pobuna u Eureki]] • [[Julska Monarhija]] • [[Francuska revolucija 1848.]] • [[Druga Francuska Republika]] • [[Dani lipnja]] • [[Predsjednički izbori u Francuskoj 1848.]] • [[Francuski ustavni referendum 1851.]] • [[Referendum o Drugom Francuskom Carstvu 1852.]] • [[Pariški sporazum (1856)]] • [[Pariški kongres (1856)]] • [[Orsinijev atentat]] • [[Bitka kod Sedana (1870)]] • [[Treća Francuska Republika]] • [[Suđenje tridesetorici]] • [[Kriza 16. svibnja 1877.]] • [[Panamski skandali]] • [[Tonkinska afera]] • [[Protektorat Annam]] • [[Kočinkina]] • [[Zastupnički dom (Francuska)]] • [[Predstavnički dom (Francuska)]] • [[Incident u Fashodi]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1891.]] • [[Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva]] • [[Kraljevina Brazil]] • [[Nezavisnost Brazila]] • [[Brazilsko Carstvo]] • [[Brazilski rat za nezavisnost]] • [[Prva Brazilska Republika]] • [[Desetogodišnji rat]] • [[Mali rat (Kuba)]] • [[Kubanski rat za nezavisnost]] • [[Američka vojna uprava na Kubi]] • [[Tellerov amandman]] • [[Pariški sporazum (1898)]] • [[Novi Zeland (kolonija)]] • [[Ratovi mušketa]] • [[Novozelandski ratovi]] • [[Sewellovo ministarstvo (1856.)]] • [[Vrhovna hunta]] • [[Prva Venezuelanska Republika]] • [[Venezuelanski rat za nezavisnost]] ([[Bitka na jezeru Maracaibo]]) • [[Druga Venezuelanska Republika]] • [[Manifest iz Cartagene]] • [[Divna kampanja]] • [[Dekret o ratu do smrti]] • [[Treća Venezuelanska Republika]] • [[Kongres u Angosturi]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Velika Kolumbija]] • [[Država Venezuela]] • [[Savezni rat]] • [[Sjedinjene Države Venezuele]] • [[Venezuelanska kriza (1895)]] • [[Francuski protektorat u Kambodži]] • [[Tonkin (francuski protektorat)]] • [[Comayagua (provincija)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1827.]] • [[Prvi francusko-dahomejski rat]] • [[Drugi francusko-dahomejski rat]] • [[Francuski Dahomej]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska Zapadna Afrika]] • [[Kraljevstvo Fidži]] • [[Fidži (kolonija)]] • ''[[Ärkamisaeg]]'' • [[Singapurski sporazum 1819.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Tjesnačka naselja]] • [[Anglo-nizozemski sporazum (1824)]] |group3 = XX. vijek<br>(do 1914.) |list3 = [[Plattov amandman]] • [[Republika Kuba (1902–1959)]] • [[Pacifikacija Kube]] • [[Novi Zeland (dominion)]] • [[Venezuelanska kriza (1902–1903)]] • [[Nizozemsko-venezuelanski rat]] }} |group2 = Prvi svjetski rat<br>(1914. - 1918.) |list2 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Prvi svjetski rat]] • [[Središnje sile]] |group2 = Bitke |list2 = [[Bitka kod Tannenberga (1914.)|Bitka kod Tannenberga]] • [[Cerska bitka]] • [[Kolubarska bitka]] • [[Ofenziva od 100 dana]] • [[Druga bitka na Marni]] • [[Ofenziva Meuse-Argonne]] • [[Bitka na granicama]] • [[Nivelleova ofenziva]] • [[Bitka kod grebena Vimy]] |group3 = Ostalo |list3 = [[Sarajevski atentat]] • [[Oktobarska revolucija]] • [[Mir u Brest-Litovsku]] • [[Ruska revolucija (1917.)|Ruska revolucija 1917.]] • [[Britanski Togoland]] • ''[[Entente Cordiale]]'' • [[Francusko-ruska alijansa]] • [[Anglo-ruska antanta]] • [[Sovjetska Republika Naissaar]] • [[Manifest narodā Estonije]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Prvom svjetskom ratu]] • [[Singapurska pobuna 1915.]] }} |group3 = Međuratno razdoblje<br>(1918. - 1939.) |list3 = [[Pariška mirovna konferencija 1919.]] • [[Münchenski sporazum]] • [[Abdikacijska kriza]] • [[Ugovori iz Locarna]] • [[Briand-Cerettijev sporazum]] • [[Briand-Kelloggov pakt]] • [[Kriza 6. veljače 1934.]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1930.]] • [[Brazilska revolucija 1930.]] • [[Privremena vojna junta (1930)]] • [[Vargasova era]] • [[Pentarhija iz 1933.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonski rat za nezavisnost]] • [[Estonska radnička komuna]] • [[Rusko-estonski sporazum iz Tartua]] • [[Vaps (pokret)]] • [[Pokušaj državnog udara u Estoniji 1924.]] • [[Suđenje 149-orki]] • [[Baltička antanta]] • [[Doba šutnje]] |group4 = Drugi svjetski rat<br>(1939. - 1945.) |list4 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Drugi svjetski rat]] • [[Uzroci Drugog svjetskog rata]] • [[Saveznici]] • [[Sile Osovine]] • [[Posljedice Drugog svjetskog rata]] |group2 = Bitke |list2 = [[Operacija Bagration]] • [[Bitka za Francusku]] • [[Bitka kod La Plate]] • [[Saveznička invazija Sicilije]] • [[Operacija Anton|Operacija ''Anton'']] • [[Operacija Dragoon|Operacija ''Dragoon'']] • [[Praški ustanak]] • [[Ljetni rat]] • [[Bitka za Singapur]] • [[Operacija Jaywick|Operacija ''Jaywick'']] • [[Bombardiranje Singapura (1944–1945)]] • [[Bombardiranje Singapura (1941)]] • [[Operacija Tiderace|Operacija ''Tiderace'']] • [[Operacija Struggle|Operacija ''Struggle'']] |group3 = Ostalo |list3 = [[Schindlerovi židovi]] • [[Hitlerov pozdrav]] • [[Operacija Valkira]] • [[Vichyevska Francuska]] • [[Republika Slovačka (1939. - 1945.)]] • [[Riomski proces]] • [[Glasovanje o delegaciji punih ustavnih ovlasti Philippeu Pétainu]] • [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj]] • [[Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj]] • ''[[Militärverwaltung]]'' • [[Slobodna Francuska]] • [[Apel 18. juna]] • [[Privremena vlada Francuske Republike]] • [[Čehoslovačka vlada u egzilu]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Benešovi dekreti]] • [[Japanska okupacija Kambodže]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu]] • ''[[Generalbezirk Estland]]'' • [[Estonska samouprava]] • [[Reichskommissariat Ostland|''Reichskommissariat'' Ostland]] • [[Bijeg podmornice Orzeł|Bijeg podmornice ''Orzeł'']] • [[Shōnan-tō]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sook Ching]] • [[Sōjūsetsu incident]] • [[Operacija Gustavus|Operacija ''Gustavus'']] • [[Operacija Zipper|Operacija ''Zipper'']] • [[Britanska vojna uprava (Malaja)]] }} |group5 = Hladni rat<br>(1945. - 1991.) |list5 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hladni rat]] • [[Elizejski ugovor]] • [[Nixonov posjet Kini 1972.]] • [[Angolski građanski rat]] • [[Trumanova doktrina]] • [[Socijalistička Republika Rumunjska]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Demokratska Kampućija]] • [[Zapadna Njemačka]] • [[Kostarikanski građanski rat]] • [[Gana (krunska zemlja)]] • [[Neredi u Accri 1948.]] • [[Velika šestorica (Gana)]] • [[Politika bijele Australije]] • [[Ustavna kriza u Australiji 1975.]] • [[Četvrta Francuska Republika]] • [[Peta Francuska Republika]] • [[Maj 1968]] • [[Druga Brazilska Republika]] • [[Državni udar u Brazilu 1964.]] • [[Vojna diktatura u Brazilu]] • [[Brazilska vojna hunta (1969)]] • [[Narodna Republika Koreja]] • [[Sovjetska civilna uprava]] • [[Privremeni narodni komitet za Sjevernu Koreju]] • [[Korejska demilitarizirana zona]] • [[Bitka za Incheon]] • [[Operacija Pokpoong]] • [[Podjela Koreje]] • [[Korejski sporazum o primirju]] • [[Bombaški napad u Rangoonu]] • [[Ubojstva sjekirom u P'anmunjŏmu]] • [[Kasarne Moncada]] • [[Operacija Mongoose]] • [[Operacija Northwoods]] • [[Cubana de Aviación let 455]] • [[Narodna Republika Angola]] • [[Demokratska Narodna Republika Angola]] • [[Republika Cabinda]] • [[Angolski rat za nezavisnost]] • [[Alvorski sporazum]] • [[Češka i Slovačka Federativna Republika]] • [[ANZUS]] • [[Paktomanija]] • ''[[El Trienio Adeco]]'' • [[Četvrta Venezuelanska Republika]] • [[Pakt iz Puntofija]] • [[Državni udar u Venezueli 1958.]] • [[Državni udar u Venezueli 1945.]] • [[Francuska unija]] • [[Francuska zajednica]] • [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] • [[Bangkoška zavjera]] • [[Operacija Menu]] • [[Operacija Freedom Deal]] • [[Državni udar u Kambodži 1970.]] • [[Kmerska Republika]] • [[Predsjednički izbori u Kambodži 1972.]] • [[Predstavnička skupština kampućijskog naroda]] • [[Santebal]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Kambodžanski genocid]] ([[Kambodžanska polja smrti]] • [[Drvo smrti]] • [[Choeung Ek]] • [[Masakr u Ba Chúcu]]) • [[Narodna Republika Kampućija]] • [[Plan K5]] • [[Država Kambodža]] • [[Kambodžansko-vijetnamski rat]] • [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije]] • [[Pariški mirovni sporazum (1991)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1963.]] • [[Državni udar u Hondurasu 1975.]] • [[Honduraška vojna hunta (1956–1957)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Fudbalski rat]] • [[Sahelsko-beninska unija]] • [[Republika Dahomej]] • [[Državni udar u Dahomeju 1963.]] • [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)]] • [[Predsjednički izbori u Dahomeju 1970.]] • [[Državni udar u Dahomeju 1972.]] • [[Narodna Republika Benin]] • [[Pokušaj državnog udara u Beninu 1977.]] • [[Fidži (dominion)]] • [[Državni udari na Fidžiju 1987.]] • [[Operacija Morris Dance]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonska vlada u egzilu]] • [[Deklaracija suvereniteta Estonske SSR]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Raspjevana revolucija]] • [[Fosforitni rat]] • [[Pismo četrdesetorice]] • [[Surinam (Kraljevina Nizozemska)]] • [[Državni udar u Surinamu 1980.]] • [[Nacionalni vojni savjet (Surinam)]] • [[Decembarska ubojstva]] • [[Surinamski unutrašnji rat]] • [[Masakr u Moiwani]] • [[Državni udar u Surinamu 1990.]] • [[Singapur (kolonija)]] • [[Singapur (savezna država)]] • [[Malezijski sporazum]] • [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)]] • [[Proglašenje Singapura]] • [[Referendum o integraciji Singapura 1962.]] • [[Izvanredno stanje u Poljskoj]] |group6 = 1990-e<br>XXI. vijek |list6 = [[Crno proljeće (Kuba)]] • [[Opći izbori u Angoli 1992.]] • [[Masakr na Noć vještica]] • [[Pokušaji državnih udara u Venezuel 1992.]] • [[Bolivarska revolucija]] • [[Pokušaj državnog udara u Venezueli 2002.]] • [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]] • [[Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže]] • [[Ustavna kriza u Hondurasu 2009.]] • [[Državni udar u Hondurasu 2009.]] • [[UTAGE let 141]] • [[Državni udar na Fidžiju 2000.]] • [[Državni udar na Fidžiju 2006.]] • [[Prosvjedi u Surinamu 1999.]] }} |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= [[Scotland Yard]] • [[Old Bailey]] • ''[[Volksgerichtshof]]'' • [[Vrhovni sud Kostarike]] • [[Vrhovni sud Gane]] • [[Ustav Australije]] • [[Ustav Gane]] • [[Ustav Francuske (1791)]] • [[Ustav Francuske (1793)]] • [[Ustav Francuske (1795)]] • [[Ustav Francuske (1799)]] • [[Ustav Francuske (1802)]] • [[Ustav Francuske (1804)]] • [[Povelja iz 1814.]] • [[Dopunski akt ustavima Prvog Carstva]] • [[Povelja iz 1830.]] • [[Ustav Francuske (1848)]] • [[Ustav Francuske (1852)]] • [[Francuski ustavni zakoni (1875)]] • [[Ferryjevi zakoni]] • [[Francuski ustavni zakon (1940)]] • [[Francuski ustavni zakon (1945)]] • [[Ustav Francuske (1946)]] • [[Ustav Francuske]] • [[Ustav Brazila]] • [[Ustav Sjeverne Koreje]] • [[Ustav Kube]] • [[Bustamanteov kodeks]] • [[Ustav Angole]] • [[Ustavni sud (Češka)]] • [[Macdonaldova trijada]] • [[Vrhovni sud Novog Zelanda]] • [[Ustav Novog Zelanda]] • [[Panoptikon]] • [[Deklaracija nezavisnosti Novog Zelanda]] • [[Sporazum iz Waitangija]] • [[Vrhovni sud pravde (Venezuela)]] • [[Ustav Venezuele]] • [[Deklaracija nezavisnosti (Venezuela)]] • [[Ustav Kambodže]] • [[Kambodžanski tribunal]] • [[Ustav Hondurasa]] • [[Vrhovni sud pravde (Honduras)]] • [[Ustav Benina]] • [[Kvazisud]] • ''[[modus operandi]]'' • [[Ustav Fidžija]] • [[Zakon o pomirbi, toleranciji i jedinstvu]] • [[Ustav Estonije]] • [[Ustav Surinama]] • [[Vrhovni sud Singapura]] • [[Ustav Paname]] • [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Općenito |list1 = [[Nacizam]] • ''[[Révolution nationale]]'' • [[Koronelizam]] • ''[[Juche]]'' • ''[[Songun]]'' • ''[[Songbun]]'' • [[Neutralna država]] • [[Čavizam]] • [[Nulta godina (Kambodža)|Nulta godina]] • ''[[Françafrique]]'' • ''[[Corregimiento]]'' • ''[[Comarca]]'' |group2 = Posebno |list2 = [[Popis njemačkih ministara obrane]] • [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva]] • [[Hitlerov kabinet]] • [[Premijer Japana]] • ''[[Kokkai]]'' • [[Nacionalna stranka oslobođenja (Kostarika)|PLN]] • [[Stranka građanske akcije|PAC]] • [[Libertarijanski pokret|ML]] • [[Predsjednik Kostarike]] • [[Zakonodavna skupština (Kostarika)]] • [[Predsjednik Gane]] • [[Premijer Gane]] • [[Stranka narodne konvencije|CPP]] • [[Parlament Gane]] • [[Državni savjet (Gana)]] • [[Premijer Australije]] • [[Parlament Australije]] • [[Generalni guverner Australije]] • [[Premijer Francuske]] • [[Predsjednik Francuske]] • [[Francuski parlament]] • [[Senat (Francuska)]] • [[Narodna skupština (Francuska)]] • [[Kongres Francuskog parlamenta]] • [[Predsjednik Brazila]] • ''[[Congresso Nacional]]'' • ''[[Senado Federal]]'' • ''[[Câmara dos Deputados]]'' • [[Premijer Brazila]] • [[Vječni predsjednik republike]] • [[Vrhovna narodna skupština]] • [[Premijer Sjeverne Koreje]] • [[Administrativna podjela Sjeverne Koreje]] • [[Spisak vrhovnih vođa Sjeverne Koreje]] • [[Spisak državnih poglavara Sjeverne Koreje]] • ''[[Ch'ŏndogyo Ch'ŏngudang]]'' • [[Predsjednik Kube]] • [[Premijer Kube]] • [[Nacionalna skupština narodne sile]] • [[Predsjednik Angole]] • [[Potpredsjednik Angole]] • [[Premijer Angole]] • [[Narodna skupština (Angola)]] • [[Generalni guverner Novog Zelanda]] • [[Premijer Novog Zelanda]] • [[Parlament Novog Zelanda]] • [[Predstavnički dom (Novi Zeland)]] • [[Zakonodavno vijeće (Novi Zeland)]] • [[Laburistička stranka Novog Zelanda]] • [[Zelena stranka Aotearoe Novog Zelanda]] • [[Prvo Novi Zeland]] • [[Kolonijalni tajnik Novog Zelanda]] • [[Predsjednik Venezuele]] • [[Narodna skupština (Venezuela)]] • [[Demokratska akcija (Venezuela)]] • [[Parlament Kambodže]] • [[Senat (Kambodža)]] • [[Narodna skupština (Kambodža)]] • [[Kralj Kambodže]] • [[Premijer Kambodže]] • [[Liberalna stranka (Kambodža)]] • [[Demokratska stranka (Kambodža)]] • [[Sangkum]] • [[Komunistička partija Kampućije]] • [[Nacionalni kongres (Honduras)]] • [[Predsjednik Hondurasa]] • [[Narodna skupština (Benin)]] • [[Predsjednik Benina]] • [[Premijer Benina]] • [[Conseil de l'Entente]] • [[Partija narodne revolucije Benina]] • [[Predsjednik Fidžija]] • [[Premijer Fidžija]] • [[Parlament Fidžija]] • [[Senat (Fidži)]] • [[Predstavnički dom (Fidži)]] • [[Veliko vijeće poglavica]] • [[Guverner Fidžija]] • [[Generalni guverner Fidžija]] • [[Administrativna podjela Fidžija]] • [[Premijer Kraljevstva Fidži]] • [[Ratu]] • [[Glavni ministar Fidžija]] • [[Zakonodavno vijeće (Fidži)]] • ''[[Riigikogu]]'' • [[Premijer Estonije]] • ''[[Riigihoidja]]'' • [[Komunistička partija Estonije]] • [[Predsjednik Surinama]] • [[Potpredsjednik Surinama]] • [[Premijer Surinama]] • [[Narodna skupština (Surinam)]] • [[Generalni guverner Surinama]] • [[Parlament Singapura]] • [[Predsjednik Singapura]] • [[Premijer Singapura]] • [[Stranka narodne akcije]] • [[Singapurska samouprava]] • [[Guverner Singapura]] • [[Yang di-Pertuan Negara]] • [[Zakonodavno vijeće (Singapur)]] • [[Zakonodavna skupština (Singapur)]] • [[Glavni ministar Singapura]] • [[Narodna skupština (Panama)]] • [[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']] • [[Predsjednik Paname]] • [[Corregimiento (Panama)|''Corregimiento'' (Panama)]] }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= [[Regia Marina]] • [[Royal Navy]] • [[Vojska Kostarike]] • ''[[Maréchal de France]]'' • ''[[École spéciale militaire de Saint-Cyr]]'' • [[Korejska narodna armija]] • [[USS Pueblo (AGER-2)]] • ''[[Movimiento 26 de Julio]]'' • [[Oružane snage Angole]] • [[Kubanske revolucionarne oružane snage]] • ''[[Generalissimus]]'' • [[Khmer Issarak]] • [[Dahomejske Amazonke]] • [[Oružane snage Republike Fidži]] • ''[[Junglecommando]]'' • [[Singapurska strategija]] • ''[[Kenpei]]'' |group5 = Lingvistika |group5style = text-align:center; color:black; background: white; border:1px solid black; |list5 = [[Joruba jezik]] • [[Fon jezik]] • [[Fidžijski jezik]] • [[Fidžijski hindski jezik]] • [[Rotumanski jezik]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[Kultura Sovjetskoga Saveza]] • [[Centar za obiteljske evidencije]] • [[Stair House]] • [[David Livingstone Centre]] • [[Psihijatrijska bolnica Broadmoor]] • [[The Blind Beggar]] • [[Oni (folklor)]] • ''[[Hanami]]'' • [[Tri mudra majmuna]] • ''[[The Strand Magazine]]'' • [[221B Baker Street]] • [[Museo Nacional de Costa Rica]] • [[Mekatelyu]] • [[Nacionalni park Tortuguero]] • [[Nacionalni park Poás]] • [[Waakye]] • [[Ganci]] • [[Sveučilište u Adelaideu]] • [[Sveučilište u Melbourneu]] • [[Marianne]] • [[Čudovište iz Rajskog jezera]] • ''[[Rodong Sinmun]]'' • [[Korejska centralna novinska agencija]] • [[Festival Arirang]] • [[Vargaška tragedija]] • [[Kambodžanski riel]] • [[Novi ljudi]] • [[Nacionalni autonomni univerzitet Hondurasa]] • [[Naša Gospa od Suyape]] • [[Zapadnoafrički CFA franak]] • [[Srednjoafrički CFA franak]] • [[Chupa Chups]] • [[Univerzitet na Fidžiju]] • [[Fidžijski dolar]] • [[Nacionalni park Sigatoka Sand Dunes]] • ''[[Cibi]]'' • [[Estonska marka]] • ''[[Postimees]]'' • [[Zastava Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]] • [[Surinamski dolar]] • [[Surinamski gulden]] • [[Planska područja u Singapuru]] • [[Regije Singapura]] • [[Japanski okupacijski dolar]] • [[Panamska balboa]] • ''[[Shinjū]]'' |below= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Slavko Goldstein]] |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |group1 = Pravo |list1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Roland Freisler]] • [[Clarence Darrow]] • [[Moisés Vieites]] • [[Antonio Sánchez de Bustamante y Sirvén]] |group2 = Kriminologija |list2 = [[Vlado Černozemski]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Braća Kray]] • [[George Cornell]] • [[Jack McVitie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leopold i Loeb]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jack Trbosjek]] ([[:Kategorija:Jack Trbosjek|kategorija /uz izuzetke/]]) • [[Igor Guzenko]] • [[Issei Sagawa]] • [[Charles Augustus Howell]] • [[Charlotte Corday]] • [[Charles-Henri Sanson]] • [[Felice Orsini]] • [[Sante Geronimo Caserio]] • [[Leonard Read]] • [[Sogomon Tejlirjan]] }} |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Amerike |list1 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1 =[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Harry S. Truman]] • [[William H. Seward]] • [[William Jennings Bryan]] • [[Harvey Milk]] • [[Dan White]] • [[George Moscone]] • [[Frank B. Kellogg]] • [[Fiorello H. La Guardia]] |group2 = {{flagicon|KAN}} Kanada |list2= [[Lester B. Pearson]] • [[Pierre Trudeau]] |group3 = {{flagicon|Kostarika}} Kostarika |list3= [[Juan Mora Fernández]] • [[José María Castro Madriz]] • [[Federico Tinoco Granados]] • [[Otilio Ulate Blanco]] • [[José Figueres Ferrer]] • [[Rafael Ángel Calderón Guardia]] • [[Laura Chinchilla]] • [[Óscar Arias]] |group4 = {{flagicon|Brazil}} Brazil |list4= [[Deodoro da Fonseca]] • [[Pedro I od Brazila]] • [[Pedro II od Brazila]] • [[Arthur Bernardes]] • [[Venceslau Brás]] • [[Washington Luís]] • [[Júlio Prestes]] • [[Getúlio Vargas]] • [[Plínio Salgado]] • [[João Goulart]] • [[Humberto Castelo Branco]] • [[Artur da Costa e Silva]] • [[Ernesto Geisel]] |group5 = {{flagicon|Kuba}} Kuba |list5= [[Carlos Saladrigas Zayas]] • [[Ramón Zaydín]] • [[Anselmo Alliegro y Milá]] • [[Félix Lancís Sánchez]] • [[Tomás Estrada Palma]] • [[Ramón Grau]] • [[Gerardo Machado]] • [[Camilo Cienfuegos]] |group6 = {{flagicon|Venezuela}} Venezuela |list6= [[José Antonio Páez]] • [[Cristóbal Mendoza]] • [[Francisco de Miranda]] • [[Rómulo Gallegos]] • [[Rafael Urdaneta]] • [[Juan Vicente Gómez]] • [[Cipriano Castro]] • [[Rafael Caldera]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Rómulo Betancourt]] |group7 = {{flagicon|HON}} Honduras |list7= [[Juan Orlando Hernández]] • [[Dionisio de Herrera]] • [[Francisco Morazán]] • [[José Francisco Zelaya]] • [[Francisco Ferrera]] • [[Ramón Villeda Morales]] • [[Julio Lozano Díaz]] • [[Oswaldo López Arellano]] • [[Juan Alberto Melgar]] • [[Manuel Zelaya]] • [[Roberto Micheletti]] |group8 = {{flagicon|SUR}} Surinam |list8= [[Chan Santokhi]] • [[Ronnie Brunswijk]] • [[Johan Ferrier]] • [[Henck Arron]] • [[Dési Bouterse]] |group9 = {{flagicon|PAN}} Panama |list9= [[José Raúl Mulino]] }} |group2 = Europa |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1={{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list1=[[Edward VIII.]] • [[George VI.]] • [[Herbert Henry Asquith]] • [[Clement Attlee]] • [[Tom Driberg]] • [[Robert Boothby, baron Boothby]] • [[Arnold Wienholt Hodson]] • [[Spencer Perceval]] • [[Stamford Raffles]] |group2 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2 = [[Nikita Hruščov]] • [[Jurij Andropov]] • [[Konstantin Černjenko]] • [[Andrej Gromijko]] • [[Vjačeslav Molotov]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija |list1 = [[Boris Jeljcin]] |group2 = {{flagicon|GRU}} Gruzija |list2 = [[Eduard Ševarnadze]] |group3 = {{flagicon|EST}} Estonija |list3 = [[Jaan Anvelt]] • [[Karl Kark]] • [[Konstantin Päts]] • [[Jaan Tõnisson]] • [[Kaarel Eenpalu]] • [[Jüri Uluots]] • [[Hjalmar Mäe]] • [[Johannes Vares]] • [[Jüri Ratas]] • [[Alar Karis]] • [[Johannes Käbin]] • [[Edgar Savisaar]] }} |group3 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list3 = [[Charles de Gaulle]] • [[Philippe de Gaulle]] • [[Pierre Laval]] • [[Adolphe Thiers]] • [[Louis Barthou]] • [[Jean Monnet]] • [[Philippe d'Orléans, grof od Pariza|Philippe d'Orléans]] • [[Emmanuel Joseph Sieyès]] • [[Roger Ducos]] • [[Jean-Paul Marat]] • [[Louis Antoine de Saint-Just]] • [[Camille Desmoulins]] • [[Joséphine de Beauharnais]] • [[Joseph Fouché]] • [[Lucien Bonaparte]] • [[Élisa Bonaparte]] • [[Louis Bonaparte]] • [[Napoléon Louis Bonaparte]] • [[Jérôme Bonaparte]] • [[François Guizot]] • [[Lazare Carnot]] • [[Louis-Mathieu Molé]] • [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] • [[Louis Blanc]] • [[Alexis de Tocqueville]] • [[Louis Eugène Cavaignac]] • [[Eugénie de Montijo]] • [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]] • [[Louis Jules Trochu]] • [[Patrice de Mac Mahon]] • [[Louis Auguste Blanqui]] • [[Léon Gambetta]] • [[Marie François Sadi Carnot]] • [[Jules Grévy]] • [[Albert de Broglie]] • [[Jules Armand Dufaure]] • [[William Henry Waddington]] • [[Jules Ferry]] • [[Jean Casimir-Perier]] • [[Charles Dupuy]] • [[Félix Faure]] • [[Émile Loubet]] • [[Raymond Poincaré]] • [[Aristide Briand]] • [[Paul Deschanel]] • [[Alexandre Millerand]] • [[Gaston Doumergue]] • [[Paul Doumer]] • [[Édouard Herriot]] • [[Pierre-Étienne Flandin]] • [[André Tardieu]] • [[Édouard Daladier]] • [[Albert Lebrun]] • [[André Maginot]] • [[Léon Blum]] • [[Vincent Auriol]] • [[René Coty]] • [[Alain Poher]] • [[Valéry Giscard d'Estaing]] |group4 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |list4 = [[Konrad Adenauer]] (suradnja) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1 = |group2 = {{flagicon|NJE}} Weimarska Republika |list2 = [[Wilhelm Cuno]] • [[Gustav Stresemann]] • [[Wilhelm Marx]] • [[Joseph Wirth]] • [[Philipp Scheidemann]] • [[Gustav Bauer]] • [[Konstantin Fehrenbach]] • [[Hans Luther]] • [[Hugo Haase]] • [[Kurt von Schleicher]] |group3 = {{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list3 = [[Heinrich Himmler]] • [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] • [[Martin Bormann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joseph Goebbels]] • [[Edmund Veesenmayer]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hermann Göring]] • [[Walther Funk]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Reinhard Heydrich]] • [[Karl-Siegmund Litzmann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Alfred Rosenberg]] |group4 = {{flagicon|DDR}} Istočna Njemačka |list4 = [[Walter Ulbricht]] }} |group5 = {{flagicon|ITA}} Italija |list5 = [[Giovanni Giolitti]] |group6 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska |list6 = [[Francisco Franco]] |group7 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |list7 = [[Wojciech Jaruzelski]] • [[Bronisław Komorowski]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |list8 = [[Olof Palme]] |group9 = {{flagicon|AUT}} Austrija |list9 = [[Karl Renner]] |group10 = {{flagicon|GRČ}} Grčka |list10 = [[Ioannis Metaxas]] |group12 = {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list12 = [[Marija Terezija|Maria Theresia]] • [[Josip II., car Svetog Rimskog Carstva|Joseph II.]] • [[Leopold II., car Svetog Rimskog Carstva|Leopold II.]] • [[Karlo VI., car Svetog Rimskog Carstva|Karl VI.]] • [[Franjo I., car Svetog Rimskog Carstva|Franz I.]] • [[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franz II.]] • [[Ferdinand I. Austrijski|Ferdinand I.]] • [[Franjo Josip I.|Franz Joseph I.]] (dopuna) • [[Aleksandar Drašković]] • [[Sofija Chotek]] • [[Marie-Louise od Austrije]] |group13 = {{flagicon|SRB}} Srbija |list13 = [[Ilija Garašanin]] • [[Milan Nedić]] • [[Aleksandar I. Karađorđević]] |group14 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |list14 = [[Lajos Kossuth]] • [[Károly Khuen-Héderváry]] • [[Miklós Horthy]] |group15 = {{flagicon|FIN}} Finska |list15 = [[Jaana Pelkonen]] • [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] |group16 = {{flagicon|RUM}} Rumunjska |list16 = [[Ion Antonescu]] • [[Nicolae Ceauşescu]] |group17 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |list17 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edvard Beneš]] }} |group3= Azija i<br>Oceanija |list3= [[Kir Mlađi]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|JAP}} Japan |list1 = [[Hirohito]] • [[Itō Hirobumi]] • [[Hideki Tōjō]] • [[Hara Takashi]] • [[Tsuyoshi Inukai]] • [[Keisuke Okada]] • [[Fumio Gotō]] • [[Yasuo Fukuda]] • [[Eisaku Satō]] • [[Car Taishō]] • [[Minamoto no Yoritomo]] • [[Yasuhiro Nakasone]] |group2 = {{flagicon|Kina}} Kina |list2 = [[Pu Yi]] |group3 = {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list3 = [[Hồ Chí Minh]] • [[Lê Đức Thọ]] |group4 = {{flagicon|Tajvan}} Republika Kina/Tajvan |list4 = [[Sun Jat-sen]] • [[Chiang Kai-shek]] |group5 = {{flagicon|Indija}} Indija |list5 = [[Jawaharlal Nehru]] |group6 = [[File:Flag of Korea 1882.svg|22px|border]] Koreja |list6 = [[Sunjong od Koreje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|Sjeverna Koreja}} Sjeverna Koreja |list1 = [[Kim Il-sung]] • [[Kim Jong-il]] • [[Kim Yŏng-nam]] • [[Kim Il (političar)|Kim Il]] |group2 = {{flagicon|Južna Koreja}} Južna Koreja |list2 = }} |group7 = {{flagicon|IZR}} Izrael |list7 = [[Menahem Begin]] |group8 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |list8 = [[Norodom Sihanouk]] • [[Norodom Sihamoni]] • [[Ponhea Yat]] • [[Ang Duong]] • [[Norodom od Kambodže]] • [[Sisowath od Kambodže]] • [[Sisowath Monivong]] • [[Sơn Ngọc Thành]] • [[Penn Nouth]] • [[Nuon Chea]] • [[Ieng Sary]] • [[Pol Pot]] • [[Khieu Samphan]] • [[Kang Kek Iew]] • [[Hun Sen]] |group9 = {{flagicon|Jordan}} Jordan |list9 = [[Hussein I., kralj Jordana|Hussein I.]] |group12 = {{flagicon|AUS}} Australija |list12 = [[Edmund Barton]] • [[Ben Chifley]] • [[Harold Holt]] • [[John Curtin]] • [[Robert Menzies]] • [[Gough Whitlam]] • [[John Kerr]] • [[Malcolm Fraser]] • [[Stanley Bruce]] |group11 = {{flagicon|NZL}} Novi Zeland |list11 = [[Patsy Reddy]] • [[William Hobson]] • [[James Busby]] • [[Henry Sewell]] • [[Alfred Domett]] • [[John Ballance]] • [[Richard Seddon]] • [[Michael Joseph Savage]] • [[Peter Fraser (novozelandski političar)|Peter Fraser]] |group10 = {{flagicon|Mjanmar}} Mjanmar |list10 = [[U Thant]] |group13 = {{flagicon|FIJ}} Fidži |list13 = [[Seru Epenisa Cakobau]] • [[Kamisese Mara]] • [[Sitiveni Rabuka]] • [[Timoci Bavadra]] • [[Penaia Ganilau]] • [[Josefa Iloilo]] • [[Frank Bainimarama]] • [[Jioji Konrote]] • [[Epeli Nailatikau]] |group14 = {{flagicon|SIN}} Singapur |list14 = [[Tharman Shanmugaratnam]] • [[Lee Hsien Loong]] • [[Lawrence Wong]] • [[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]] • [[Lim Yew Hock]] • [[Yusof bin Ishak]] }} |group4= Afrika |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|EGI}} Egipat |list1= [[Gamal Abdel Nasser]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Anwar Sadat]] • [[Hosni Mubarak]] |group2= {{flagicon|ANG}} Angola |list2= [[Agostinho Neto]] • [[Lopo do Nascimento]] • [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] • [[José Eduardo dos Santos]] • [[Jonas Savimbi]] • [[João Lourenço]] |group3= {{flagicon|SOM}} Somalija |list3= [[Mohamed Siad Barre]] |group4= {{flagicon|ZIM}} Zimbabve |list4= [[Robert Mugabe]] |group5={{flagicon|TOG}} Togo |list5= [[Faure Gnassingbé]] |group6={{flagicon|CIV}} Obala Bjelokosti |list6=[[Félix Houphouët-Boigny]] |group7={{flagicon|Gvineja}} Gvineja |list7= [[Ahmed Sékou Touré]] |group8={{flagicon|GAN}} Gana |list8= [[Samia Nkrumah]] • [[John Dramani Mahama]] • [[John Atta Mills]] • [[John Agyekum Kufuor]] • [[Jerry Rawlings]] • [[Hilla Limann]] • [[Fred Akuffo]] • [[Ignatius Kutu Acheampong]] • [[Edward Akufo-Addo]] • [[Nii Amaa Ollennu]] • [[Akwasi Afrifa]] • [[Joseph Arthur Ankrah]] • [[Kofi Abrefa Busia]] • [[Nana Akufo-Addo]] |group9={{flagicon|BEN}} Benin |list9= [[Gangnihessou]] • [[Dakodonou]] • [[Houegbadja]] • [[Hangbè]] • [[Agaja]] • [[Ghézo]] • [[Béhanzin]] • [[Agoli-Agbo]] • [[Toffa I]] • [[Sourou-Migan Apithy]] • [[Hubert Maga]] • [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]] • [[Christophe Soglo]] • [[Émile Derlin Zinsou]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mathieu Kérékou]] • [[Thomas Boni Yayi]] • [[Patrice Talon]] }} }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1= {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1= [[Douglas MacArthur]] • [[Omar Bradley]] |group2= {{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list2= [[Andrew Cunningham]] • [[Harold Alexander]] • [[Jean Conan Doyle]] • [[John Jellicoe]] • [[Bernard Freyberg]] • [[Ivan Lyon]] |group3= {{flagicon|FRA}} Francuska |list3= [[Philippe Pétain]] • [[Louis Franchet d'Esperey]] • [[Joseph Jacques Césaire Joffre]] • [[Ferdinand Foch]] • [[Gilbert du Motier, markiz de La Fayette]] • [[Joachim Murat]] • [[Michel Ney]] • [[Pierre-Charles Villeneuve]] • [[Georges Ernest Boulanger]] • [[Robert Nivelle]] • [[François Darlan]] • [[Henri Giraud]] • [[Maxime Weygand]] • [[Maurice Gamelin]] • [[Bob Denard]] |group4= {{flagicon|ITA}} Italija |list4= [[Alfredo Guzzoni]] • [[Angelo Iachino]] |group5= {{flagicon|POLJ}} Poljska |list5= [[Edward Rydz-Śmigły]] |group6= {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list6= [[Võ Nguyên Giáp]] |group7= {{flagicon|NJE}} Njemačka |list7= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1= [[Alfred von Schlieffen]] • [[Erich Ludendorff]] • [[Erich von Falkenhayn]] • [[August von Mackensen]] • [[Reinhard Scheer]] • [[Franz von Hipper]] • [[Colmar Freiherr von der Goltz]] • [[Alfred von Tirpitz]] • [[Adolf von Seckendorff]] |group2={{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list2= [[Karl Dönitz]] • [[Wilm Hosenfeld]] • [[Friedrich Paulus]] • [[Erich von Manstein]] • [[Wilhelm Keitel]] }} |group8= {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list8= [[Oskar Potiorek]] • [[Conrad von Hötzendorf]] • [[Alois Hitler]] |group9= {{flagicon|JAP}} Japan |list9= [[Isoroku Jamamoto]] • [[Princ Akihito Komatsu]] • [[Takamori Saigō]] |group10= {{flagicon|SRB}} Srbija |list10= [[Pavle Jurišić Šturm]] |group11= {{flagicon|RUS}} Rusija |list11={{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|RUS}} Rusko Carstvo |list1= [[Aleksej Brusilov]] • [[Pjotr Wrangel]] • [[Nikolaj Judenič]] |group2={{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2= [[Georgij Žukov]] • [[Konstantin Rokosovski]] • [[Nikolaj Kuznjecov]] }} |group12= {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |list12= [[Nam Il]] |group13= {{flagicon|EST}} Estonija |list13 = [[Johan Laidoner]] • [[Ain-Ervin Mere]] }} |group5 = Filozofi |group5style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list5= [[Baruch de Spinoza]] • [[Émile Durkheim]] • [[Jean-François Lyotard]] • [[Jacques Derrida]] • [[Louis Althusser]] • [[José Ortega y Gasset]] • [[Jeremy Bentham]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[David Livingstone]] • [[Oskar Schindler]] • [[Emilie Schindler]] • [[Wallis Simpson]] • [[Alice Pleasance Liddell]] • [[Ottla Kafka]] • [[Sadako Sasaki]] • [[Peter Turkson]] • [[Theodosia Okoh]] • [[Joan Sutherland]] • [[Maria Letizia Ramolino]] • [[Jan Palach]] • [[Pedro Álvares Cabral]] • [[Bernhard Schwarz]] • [[Michel Wieviorka]] • [[Carlos Manuel de Céspedes]] • [[Elián González]] • [[Diogo Cão]] • [[Paulo Dias de Novais]] • [[Irene Sáez]] • [[Anthelme Mangin]] • [[Dith Pran]] • [[Sydney Schanberg]] • [[Charles Delaunay]] • [[Poe Toaster]] • [[Virginia Eliza Clemm Poe]] • [[Lempira (vođa Lenka)|Lempira]] • [[Udre Udre]] • [[Aleksandar Langfang]] • [[Bayard Rustin]] • [[Aleksandar Holiga]] • [[Sang Nila Utama]] • [[Elizabeth Choy]] • [[Lav XIV]] • [[Lim Bo-seng]] • [[Shimeko Tanabe]] • [[Hatsuyo Oyama]] • [[Michiko Tsushima]] • [[Tomie Yamazaki]] • [[Valentina Tereškova]] |below= }} ==Sport== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Općenito o sportu (po sportovima) |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |belowstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[File:Football pictogram.svg|20px]] Nogomet |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Gana]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HON}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kambodže|Kambodža]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] {{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajina]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Fudbalska reprezentacija Surinama|Surinam]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Fudbalska reprezentacija Singapura|Singapur]] {{nowrap end}} |group2 = Klubovi |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ENG}} [[Arsenal FC]] {{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Fulham FC]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[4.25]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Pyongyang City SC]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Inter Moengotapoe]] {{nowrap end}} |group3 = Lige |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Ligue 1]] {{nowrap end}} |group4 = Prvenstva |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|RUS}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] {{•w}} {{flagicon|Kanada}} / {{flagicon|Meksiko}} / {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Finala |list1= {{nowrap begin}} [[Nizozemska - Zapadna Njemačka (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 1974.)|1974.]] {{•w}} [[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|1998.]] {{•w}} [[Italija - Francuska (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 2006.)|2006.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|2018.]] {{nowrap end}} }} |group2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[UEFA Euro|Europsko prvenstvo]] |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|POLJ}} / {{flagicon|UKR}} [[UEFA Euro 2012|2012.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 2016.|2016.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EU}} [[UEFA Euro 2020.|2020.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[UEFA Euro 2024.|2024.]] {{nowrap end}} |group3 = Olimpijske igre |list3= |group4 = Kup nacija |list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1963.|1963.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1978.|1978.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} / {{flagicon|Nigerija}} [[Afrički kup nacija 2000.|2000.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 2008.|2008.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|ANG}} [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]] {{nowrap end}} |group5 = [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SIN}} [[AFC Azijski kup 1984.|1984.]] {{nowrap end}} }} |group5 = Ostalo |list5= {{nowrap begin}} [[FIFA 100]] {{•w}} [[Australija - Američka Samoa (kvalifikacijska utakmica za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002)|Australija 31:0 Američka Samoa]] {{•w}} [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva]] {{•w}} [[Trofej Artemio Franchi]] {{•w}} [[Urugvaj - Brazil (finalna runda FIFA Svjetskog prvenstva 1950)|''Maracanaço'']] {{•w}} ''[[Brazil - Njemačka (polufinale FIFA Svjetskog prvenstva 2014)|Mineiraço]]'' {{•w}} [[Portugal - Sjeverna Koreja (četvrtfinale FIFA Svjetskog prvenstva 1966)|Portugal 5:3 Sjeverna Koreja]] {{•w}} [[Maskote FIFA Svjetskih prvenstava]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Suci |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] {{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Frank De Bleeckere]] {{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Ravšan Irmatov]] {{nowrap end}} |group2 = Stadioni |list2 = {{nowrap begin}} [[Estadio Nacional de Costa Rica (2011)]] {{•w}} [[Stadion Ohene Djan|Ohene Djan]] {{•w}} [[Stadion Baba Yara|Baba Yara]] {{•w}} [[Stade de France]] {{•w}} [[Estádio 11 de Novembro]] {{•w}} [[Stade de l'Amitié]] {{nowrap end}} }} }} |group2 = [[File:Ice hockey pictogram.svg|20px]] Hokej na ledu |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|KAN}} [[Hokej na ledu na ZOI 2010. - muškarci]] {{nowrap end}} |group3 = [[File:Handball pictogram.svg|20px]] Rukomet |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = EHF |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Francuska rukometna reprezentacija|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Srpska rukometna reprezentacija|Srbija]] {{•w}} {{flagicon|UK}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenog Kraljevstva|Ujedinjeno Kraljevstvo]] {{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Rukometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] {{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rukometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] {{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Rukometna reprezentacija Finske|Finska]] {{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Rukometna reprezentacija Bjelorusije|Bjelorusija]] {{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Rukometna reprezentacija Makedonije|Makedonija]] {{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rukometna reprezentacija Crne Gore|Crna Gora]] {{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Rukometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]] {{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Rukometna reprezentacija Austrije|Austrija]] {{•w}} {{flagicon|BIH}} [[Rukometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] {{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Rukometna reprezentacija Islanda|Island]] {{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Rukometna reprezentacija Češke|Češka]] {{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Rukometna reprezentacija Slovačke|Slovačka]] {{•w}} {{flagicon|EST}} [[Rukometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{nowrap end}} |group2 = AHF |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|JKO}} [[Rukometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Rukometna reprezentacija Katara|Katar]] {{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Rukometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]] {{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Rukometna reprezentacija Japana|Japan]] {{•w}} {{flagicon|UAE}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenih Arapskih Emirata|Ujedinjeni Arapski Emirati]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rukometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Rukometna reprezentacija Singapura|Singapur]] {{nowrap end}} |group3 = CAHB |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|TUN}} [[Rukometna reprezentacija Tunisa|Tunis]] {{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Rukometna reprezentacija Egipta|Egipat]] {{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rukometna reprezentacija Alžira|Alžir]] {{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rukometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Rukometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} {{flagicon|COD}} [[Rukometna reprezentacija Demokratske Republike Kongo|DR Kongo]] {{nowrap end}} |group4 = OCHF |list4= {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Rukometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Rukometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] {{•w}} {{flagicon|Cookovi Otoci}} [[Rukometna reprezentacija Cookovog Otočja|Cookovi Otoci]] {{•w}} {{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Rukometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Rukometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{nowrap end}} |group5 = PATHF |list5= {{nowrap begin}} {{flagicon|ČIL}} [[Čileanska rukometna reprezentacija|Čile]] {{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Rukometna reprezentacija Argentine|Argentina]] {{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rukometna reprezentacija Brazila|Brazil]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Rukometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Rukometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rukometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rukometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{nowrap end}} }} |group2 = Klubovi |list2= {{flagicon|FRA}} [[Montpellier HB]] |group3 = Prvenstva |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu za muškarce|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{flagicon|NJE|Nazi}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Njemačka 1938.|1938.]] • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 1954.|1954.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 1970.|1970.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2001.|2001.]] • {{flagicon|HRV}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.|2009.]] <small>(osim dvorana)</small> • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 2011.|2011.]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Španjolska 2013.|2013.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Katar 2015.|2015.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2017.|2017.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}} / {{flagicon|NJE}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2019.|2019.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EGI}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2021.|2021.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}}{{flagicon|ŠVE}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2023.|2023.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|HRV}}{{flagicon|NOR}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2025.|2025.]] |group2 = [[Europsko prvenstvo u rukometu|Europsko prvenstvo]] |list2= {{flagicon|POR}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Portugal 1994.|1994.]] • {{flagicon|AUT}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Austrija 2010.|2010.]] • {{flagicon|SRB}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Srbija 2012.|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Danska 2014.|2014.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Poljska 2016.|2016.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HRV}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2018.|2018.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|AUT}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2020.|2020.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|MAĐ}}{{flagicon|SLK}} [[EHF Euro 2022.|2022.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[EHF Euro 2024.|2024.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2026.|2026.]] |group3 = [[Rukomet na Olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] |list3= {{flagicon|FIN}} [[Rukomet na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.|1952.]] • {{flagicon|SAD}} [[Rukomet na OI 1996. - muškarci|1996. (M)]] • {{flagicon|KIN}} [[Rukomet na OI 2008. - muškarci|2008. (M)]] • {{flagicon|UK}} [[Rukomet na Olimpijadi 2012. - muškarci|2012. (M)]] • {{flagicon|BRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2016. - muškarci|2016. (M)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|JAP}} [[Rukomet na Olimpijadi 2020. – Muškarci|2020. (M)]] • {{flagicon|FRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2024. – Muškarci|2024. (M)]] |group4 = [[Oceanijski kup nacija (rukomet)|Oceanijsko prvenstvo]] |list4= {{flagicon|NZL}} [[Oceanijski kup nacija - Novi Zeland 2010.|2010.]] • {{flagicon|AUS}} [[Oceanijski kup nacija 2012 (rukomet)|2012.]] |group5 = [[Afrički rukometni kup nacija|Afričko prvenstvo]] |list5= {{flagicon|ANG}} [[Afrički rukometni kup nacija - Angola 2008.|2008.]] }} |group4 = Ostalo |list4= [[Rivalstvo Francuske i Hrvatske u rukometu]] • [[IHF-ov igrač godine]] • [[IHF]] • [[EHF Kuća slavnih]] }} |group4 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis |list4= {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2009.]] • {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2011.]] |group5 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka |list5= [[FIBA EuroBasket]] • "[[Havlicek je ukrao loptu!]]" • [[FIBA Kuća slavnih]] ([[Lista članova FIBA Kuće slavnih|članovi]]) • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci]] {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1 = {{flagicon|BEN}} [[Košarkaška reprezentacija Benina|Benin]] • {{flagicon|HON}} [[Košarkaška reprezentacija Hondurasa|Honduras]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} "[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država iz 1992.|Dream Team]]" • {{flagicon|EST}} [[Košarkaška reprezentacija Estonije|Estonija]] • {{flagicon|SUR}} [[Košarkaška reprezentacija Surinama|Surinam]] • {{flagicon|SIN}} [[Košarkaška reprezentacija Singapura|Singapur]] |group2 = Klubovi |list2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Boston Celtics]] ([[Spisak igrača Boston Celticsa|igrači]]) }} | group6 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Ragbi reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] • {{flagicon|FIJ}} [[Ragbi reprezentacija Fidžija|Fidži]] ([[Ragbi sedam reprezentacija Fidžija|ragbi sedam]]) {{nowrap end}} |below = {{flagicon|SRB}} [[Srbija na OI 2008.]] }} ===Sportaši=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi o sportašima | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | group1 = [[File:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletika | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[João N'Tyamba]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Metcalfe]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Roman Šebrle]]{{•w}} {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Dayron Robles]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Peter Snell]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Silnov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Primož Kozmus]] {{nowrap end}} | group2 = [[File:Boxing pictogram.svg|20px]] Boks | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Clement Quartey]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Eddie Blay]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Prince Amartey]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Teófilo Stevenson]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Francisco Rodríguez (boksač, rođen 1945.)|Francisco Rodríguez]] {{nowrap end}} | group3 = [[File:F1 pictogram.svg|20px]] Formula 1 | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Brabham]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Denny Hulme]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Bruce McLaren]] {{nowrap end}} | group4 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|BRA}} [[Nenê]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leandro Barbosa]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Anderson Varejão]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Tiago Splitter]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Veselý]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DR Kongo}}{{flagicon|SAD}} [[Dikembe Mutombo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Tony Parker]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Joakim Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Boris Diaw]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Batum]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Pape Sy]]{{•w}} {{flagicon|LIT}} [[Arvydas Sabonis]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Sean Marks]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Steven Adams]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Belov]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Danny Ainge]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Red Auerbach]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Larry Bird]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Chuck Cooper (košarkaš)|Chuck Cooper]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Bob Cousy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Havlicek]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Tom Heinsohn]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Dennis Johnson]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[K. C. Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Sam Jones (košarkaš)|Sam Jones]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevin McHale]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Robert Parish]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Greivis Vásquez]] {{nowrap end}} | group5 = [[File:Fencing pictogram.svg|20px]] Mačevanje | list5 = {{nowrap begin}} {{flagicon|KUB}} [[Ramón Fonst]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rubén Limardo]] {{nowrap end}} | group6 = [[File:Swimming pictogram.svg|20px]] Plivanje | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Ian Thorpe]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Claudia Poll]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Silvia Poll]] {{nowrap end}} | group7 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Jonah Lomu]] {{nowrap end}} | group8 = [[File:Alpine skiing pictogram.svg|20px]] Skijanje | list8 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Kwame Nkrumah-Acheampong]] {{nowrap end}} | group9 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis | list9 = {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Yannick Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[René Lacoste]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marion Bartoli]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Richard Gasquet]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jannik Sinner]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Anthony Wilding]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Alcaraz]] {{nowrap end}} | group10 = [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px]] Dizanje utega | list10 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Tan Howe Liang]] {{nowrap end}} | group11 = [[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] Stolni tenis | list11 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Feng Tianwei]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o rukometašima | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUT}} [[Thomas Bauer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Mykola Bilyk]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Robert Weber (rukometaš)|Robert Weber]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Sjargej Rutenka]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Jurij Šaucou]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Mihail Jakimovič]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Veselin Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Žarko Marković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rade Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Miloš Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Vasko Ševaljević]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Branko Vujović]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Filip Jícha]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Filip (rukometaš)|Jan Filip]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Ondřej Zdráhala]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Daniel Kubeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[David Juříček]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Flemming Ladefoged Hansen|Flemming Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Søren Stryger]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Hvidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Jan Eiberg Jørgensen|Jan Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Svan Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Allan Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Rasmus Lauge Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nikolaj Jacobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Landin]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Gidsel]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Anders Eggert]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Pytlick]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Saugstrup]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Emil Jakobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lukas Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Elias Ellefsen á Skipagøtu]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Hákun West av Teigum]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Chovrebadze]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Marko Mamić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Igor Karačić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Zlatko Saračević]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Alvaro Načinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Ivan Martinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Goran Perkovac]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðjón Valur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Þórir Ólafsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Stefánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Aron Pálmarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alexander Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Dagur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Snorri Steinn Guðjónsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðmundur Guðmundsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kristján Andrésson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ómar Ingi Magnússon]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viktor Gísli Hallgrímsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Bjarki Már Elísson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Gíslason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Orri Freyr Þorkelsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viggó Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leo Prantner]]{{•w}} {{flagicon|LAT}} [[Dainis Krištopāns]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[László Nagy]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Császár]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Máté Lékai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Timuzsin Schuch]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Bánhidi]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[József Éles]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Roland Mikler]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Imre]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Filip Lazarov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Naumče Mojsovski]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Dejan Manaskov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Stojanče Stoilov]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Kay Smits]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luc Steins]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Rutger ten Velde]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dani Baijens]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Niels Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian Berge]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Sander Sagosen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Frank Løke]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kent Robin Tønnesen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Torbjørn Bergerud]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian O'Sullivan]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Bjarte Myrhol]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kristian Bjørnsen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Abelvik Rød]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Jøndal]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Håvard Tvedten]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Alexander Blonz]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[August Pedersen]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hans Theilig]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Henning Fritz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Daniel Stephan]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Uwe Gensheimer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Andreas Wolff]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Tobias Reichmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Volker Zerbe]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Sprenger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Kehrmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Stefan Kretzschmar]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Fabian Wiede]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Timo Kastening]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hendrik Pekeler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Kraus (rukometaš)|Michael Kraus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Johannes Golla]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Juri Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Renārs Uščins]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Grgić]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Sławomir Szmal]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Marcin Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Michał Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurkiewicz]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurasik]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Carlos Resende]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Alfredo Quintana]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Silva (rukometaš)|Rui Silva]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Paulo Pereira]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Pedro Portela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Martim Costa]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Frade]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[António Areia]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Salvador Salvador]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Gruia]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Kovaljev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Igropulo]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Timur Dibirov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Torgovanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Eduard Kokšarov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Kudinov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Krivošljikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Pogorelov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Žitnjikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valerij Gopin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Kosorotov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vladimir Maksimov (rukometaš)|Vladimir Maksimov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Lavrov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Dragan Gajić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Uroš Zorman]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Vid Kavtičnik]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Dolenec]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleš Pajovič]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Blaž Janc]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Tettey Banfro]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleks Vlah]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Novak (rukometaš)|Domen Novak]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Makuc]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Momir Ilić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Škrbić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Mladen Bojinović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Jovica Cvetković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Žarko Šešum]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Arpad Šterbik]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Darko Stanić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Rastko Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ivan Nikčević]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Petar Nenadić]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alberto Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Raúl Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Julen Aguinagalde]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rafael Guijosa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Viran Morros]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Talant Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Andrei Xepkin]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Romero]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jaume Fort Mauri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alex Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Ribera]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferrán Solé]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jorge Maqueda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Roberto García Parrondo]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gonzalo Pérez de Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mateo Garralda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Enric Masip]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aleix Gómez]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gedeón Guardiola]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Fernández (rukometaš)|Daniel Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marcos Fis]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ian Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Stefan Lövgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Wislander]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Lindgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Staffan Olsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ljubomir Vranješ]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Peter Gentzel]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Andersson (rukometaš)|Magnus Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Jakobsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Svensson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tobias Karlsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Kim Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Hajas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Pierre Thorsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jerry Tollbring]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Niclas Ekberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Albin Lagergren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jesper Nielsen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jim Gottfridsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Hampus Wanne]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Palicka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Yngve Lamberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Dalibor Doder]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Per Carlén]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Oscar Bergendahl]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Eric Johansson (rukometaš)|Eric Johansson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Felix Claar]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Andy Schmid]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Marc Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Lenny Rubin]]{{•w}} {{flagicon|UK}} [[Steven Larsson]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Velikij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Sergij Bilik]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist |group1 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list1= {{nowrap begin}} [[Thierry Omeyer]]{{•w}} [[Nikola Karabatić]]{{•w}} [[Daniel Narcisse]]{{•w}} [[Didier Dinart]]{{•w}} [[Jérôme Fernandez]]{{•w}} [[Luc Abalo]]{{•w}} [[Claude Onesta]]{{•w}} [[Guillaume Gille]]{{•w}} [[Joël Abati]]{{•w}} [[Guillaume Joli]]{{•w}} [[William Accambray]]{{•w}} [[Bruno Martini (rukometaš)|Bruno Martini]]{{•w}} [[Grégory Anquetil]]{{•w}} [[Jackson Richardson]]{{•w}} [[Olivier Girault]]{{•w}} [[Andrej Golić]]{{•w}} [[Patrick Cazal]]{{•w}} [[Stéphane Stoecklin]]{{•w}} [[Bertrand Gille]]{{•w}} [[Michaël Guigou]]{{•w}} [[Cédric Sorhaindo]]{{•w}} [[Sébastien Bosquet]]{{•w}} [[Xavier Barachet]]{{•w}} [[Mathieu Grébille]]{{•w}} [[Cyril Dumoulin]]{{•w}} [[Kentin Mahé]]{{•w}} [[Cédric Burdet]]{{•w}} [[Franck Junillon]]{{•w}} [[Laurent Puigségur]]{{•w}} [[Daouda Karaboué]]{{•w}} [[Samuel Honrubia]]{{•w}} [[Frédéric Volle]]{{•w}} [[Kevynn Nyokas]]{{•w}} [[Grégoire Detrez]]{{•w}} [[Arnaud Bingo]]{{•w}} [[Bertrand Roiné]]{{•w}} [[Sébastien Ostertag]]{{•w}} [[Alain Portes]]{{•w}} [[Daniel Costantini]]{{•w}} [[Denis Lathoud]]{{•w}} [[Stéphane Plantin]]{{•w}} [[Christian Gaudin]]{{•w}} [[Philippe Gardent]]{{•w}} [[Patrice Canayer]]{{•w}} [[Pascal Mahé]]{{•w}} [[Cédric Paty]]{{•w}} [[Sylvain Nouet]]{{•w}} [[Thimothey N'Guessan]]{{•w}} [[Valentin Porte]]{{•w}} [[Igor Anić]]{{•w}} [[Vincent Gérard]]{{•w}} [[Olivier Nyokas]]{{•w}} [[Ludovic Fabregas]]{{•w}} [[Benoît Kounkoud]]{{•w}} [[Théo Derot]]{{•w}} [[Nedim Remili]]{{•w}} [[Adrien Dipanda]]{{•w}} [[Dika Mem]]{{•w}} [[Raphaël Caucheteux]]{{•w}} [[Melvyn Richardson]]{{•w}} [[Hugo Descat]]{{•w}} [[Guéric Kervadec]]{{•w}} [[Philippe Debureau]]{{•w}} [[Nicolas Tournat]]{{•w}} [[Yann Genty]]{{•w}} [[Romain Lagarde]]{{•w}} [[Dylan Nahi]]{{•w}} [[Aymeric Minne]]{{•w}} [[Yanis Lenne]]{{•w}} [[Thibaut Briet]]{{•w}} [[Elohim Prandi]]{{•w}} [[Rémi Desbonnet]]{{•w}} [[Samir Bellahcene]]{{•w}} [[Karl Konan]]{{•w}} [[Charles Bolzinger]] {{nowrap end}} }} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salah Bouchekriou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salim Nedjel Hammou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Messaoud Berkous]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Hassan Mustafa]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Husein Zaki]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed al-Ahmar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jahia Omar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ali Zein]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ibrahim al-Masri]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jehia al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Seif al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Gauthier Mvumbi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wael Jallouz]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Issam Tej]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wissem Hmam]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Amine Bannour]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Islem Jbeli]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Leandro Semedo]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Délcio Pina]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Bevan Calvert]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Ognjen Matić]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Taip Ramadani]]{{•w}} {{flagicon|BHR}} [[Husein al-Sajad]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Jin Watanabe (rukometaš)|Jin Watanabe]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kyung-Shin Yoon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jae-Won Kang]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Ahmad Madadi]]{{•w}} {{flagicon|KUV}} [[Seif al-Davani]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Eduardo Gallardo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Diego Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Pablo Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Sebastián Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[James Parker (rukometaš)|James Parker]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leonel Maciel]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiagus dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Jean-Pierre Dupoux]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Haniel Langaro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rudolph Hackbarth]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Rodrigo Salinas Muñoz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Erwin Feuchtmann]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Esteban Salinas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rafael Capote]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rolando Uríos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Carlos Pérez (rukometaš)|Carlos Pérez]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Roberto Julián Duranona]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Julio Fis]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Frankis Marzo]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Ian Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Patrick Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Gary Hines]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Samuel Hoddersen]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o nogometašima | groupstyle = background-color:#AAD0FF; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALB}} [[Lorik Cana]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Armando Sadiku]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Klaus Gjasula]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Qazim Laçi]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Nedim Bajrami]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alessandro Schöpf]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Aleksandar Dragović]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Stefan Lainer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Michael Gregoritsch]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Christoph Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Maximilian Wöber]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Gernot Trauner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alex Manninger]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Marouane Fellaini]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Dries Mertens]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Divock Origi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Jan Vertonghen]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Axel Witsel]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Radja Nainggolan]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Toby Alderweireld]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Michy Batshuayi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Yannick Carrasco]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Adnan Januzaj]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Nacer Chadli]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thomas Meunier]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thorgan Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BUG}} [[Dimitar Berbatov]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Mirko Vučinić]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Predrag Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Boban Bajković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Dragoslav Jevrić]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Antonín Panenka]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Ivo Viktor]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Václav Pilař]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Jiráček]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Laštůvka]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Hübschman]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Čech]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Rosický]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Koller]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Karel Poborský]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Necid]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Milan Škoda]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Patrik Schick]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Holeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Robin Hranáč]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Lukáš Provod]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicklas Bendtner]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Krohn-Dehli]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Yussuf Poulsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Christian Eriksen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Kjær]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicolai Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Schöne]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Pierre-Emile Højbjerg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mikkel Damsgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Andreas Christensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Joakim Mæhle]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Dolberg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Martin Braithwaite]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Thomas Delaney]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Morten Hjulmand]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kevin Keegan]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Paul Ince]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Peter Shilton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[David Seaman]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Glen Johnson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Danny Welbeck]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Theo Walcott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[John Terry]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Neville]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Owen Hargreaves]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Young]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Cole]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Joleon Lescott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Daniel Sturridge]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Raheem Sterling]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Luke Shaw]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Eric Dier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jamie Vardy]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jack Grealish]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jesse Lingard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kieran Trippier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jordan Henderson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Maguire]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Dele Alli]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bukayo Saka]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Andres Oper]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Martin Reim]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Joel Pohjanpalo]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Lukáš Hrádecký]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Fabien Barthez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Lilian Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcus Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrick Vieira]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Thierry Henry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alou Diarra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Claude Makélélé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Florent Malouda]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vikash Dhorasoo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Giresse]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Didier Deschamps]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Kopa]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marius Trésor]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcel Desailly]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Luis Fernández]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aimé Jacquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Anelka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bixente Lizarazu]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jean Vincent (fudbaler)|Jean Vincent]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Sylvain Wiltord]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Hugo Lloris]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Manuel Amoros]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Robert Pirès]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Franck Ribéry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[David Trézéguet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Domenech]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samir Nasri]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jérémy Ménez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Yohan Cabaye]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Laurent Blanc]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Éric Abidal]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Blaise Matuidi]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Moussa Sissoko]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mathieu Valbuena]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Dimitri Payet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kingsley Coman]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrice Evra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Benjamin Pavard]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raphaël Varane]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samuel Umtiti]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Presnel Kimpembe]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Adrien Rabiot]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aurélien Tchouaméni]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Théo Hernandez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Randal Kolo Muani]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Willy Sagnol]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[William Saliba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mike Maignan]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youssouf Fofana (francuski fudbaler)|Youssouf Fofana]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Sokratis Papastatopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Jorgos Karagunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Kostas Fortunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Teofanis Gekas]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Andreas Samaris]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Konstantinos Mitroglu]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Lazaros Hristodulopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[José Holebas]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Georges Mikautadze]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Mamardašvili]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Sean St Ledger]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Ciaran Clark]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Wes Hoolahan]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Robbie Brady]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gylfi Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Bjarnason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Már Sævarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Jón Daði Böðvarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Arnór Ingvi Traustason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kolbeinn Sigþórsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ragnar Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Finnbogason]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Cassano]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mario Balotelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Montolivo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Nocerino]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Diamanti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Roberto Di Matteo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Di Natale]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Pirlo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Claudio Marchisio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Graziano Pellè]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Emanuele Giaccherini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Éder (italijanski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Giorgio Chiellini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Barzagli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Marco Parolo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Lorenzo Insigne]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia De Sciglio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Simone Zaza]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Darmian]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Manuel Locatelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Pessina]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Chiesa]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Belotti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jorge Luiz Frello Filho|Jorginho]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Bernardeschi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Domenico Berardi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Spinazzola]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Bastoni]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Calafiori]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia Zaccagni]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Király]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Stieber]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Ádám Szalai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Balázs Dzsudzsák]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Gera]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Attila Fiola]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[András Schäfer]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Barnabás Varga]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Kevin Csoboth]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Ivan Tričkovski]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dirk Kuijt]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ruud van Nistelrooij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Marco van Basten]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Giovanni van Bronckhorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Robin van Persie]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Bert van Marwijk]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jetro Willems]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Stefan de Vrij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jasper Cillessen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Memphis Depay]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Leroy Fer]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Klaas-Jan Huntelaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ron Vlaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Daley Blind]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Steven Berghuis]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Teun Koopmeiners]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luuk de Jong]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Georginio Wijnaldum]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Patrick Kluivert]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Maarten Stekelenburg]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wout Weghorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Denzel Dumfries]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Davy Klaassen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Donyell Malen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Xavi Simons]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Sami Khedira]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marco Reus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Arne Friedrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Marin]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klopp]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mario Gómez]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} {{nowrap|[[Bastian Schweinsteiger]]}}{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[André Schürrle]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Shkodran Mustafi]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jérôme Boateng]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Julian Draxler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joshua Kimmich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jonas Hector]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robin Gosens]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Leon Goretzka]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Youssoufa Moukoko]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Niclas Füllkrug]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Wirtz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robert Andrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Antonio Rüdiger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Emre Can]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Bosacki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Łukasz Fabiański]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Artur Boruc]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kuszczak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Giza]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Ireneusz Jeleń]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jakub Błaszczykowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Włodzimierz Smolarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Arkadiusz Milik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kamil Glik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Krychowiak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Thiago Cionek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jan Bednarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Karol Linetty]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Zieliński]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kacper Kozłowski (fudbaler)|Kacper Kozłowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Adam Buksa]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Piątek]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[José Mourinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Silvestre Varela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Hélder Postiga]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[João Moutinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Bruno Alves]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Renato Sanches]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Quaresma]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Éder (portugalski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Patrício]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Raphaël Guerreiro]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Diogo Jota]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Horta]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Francisco Conceição]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Mircea Lucescu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Raţ]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Ciprian Marica]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Bogdan Stancu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Vlad Chiricheș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Marin]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Denis Drăguș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Nicolae Stanciu (fudbaler, rođen 1993.)|Nicolae Stanciu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Pavljučenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Zirjanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Aršavin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitri Torbinski]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Alan Dzagojev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Širokov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Kokorin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Keržakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Ignaševič]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Glušakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Čerišev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Artem Dzjuba]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Fjodor Smolov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Mário Fernandes (fudbaler)|Mário Fernandes]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Daler Kuzjajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Mirančuk]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Rinat Dasajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Gareth McAuley]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Niall McGinn]]{{•w}} {{flagicon|SMK}} [[Ezđan Alioski]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ondrej Duda]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Vladimír Weiss (fudbaler rođen 1989.)|Vladimír Weiss III]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Marek Hamšík]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Martin Dúbravka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Juraj Kucka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ivan Schranz]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Erik Janža]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Josip Iličić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Balkovec]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Milan Jovanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Marko Pantelić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Miloš Krasić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Zdravko Kuzmanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vladan Lukić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Filip Kasalica]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Boško Janković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vlada Avramov]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandar Mitrović]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Callum McGregor]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Ryan Porteous]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Juan Gutiérrez Moreno|Juanito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David de Gea]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Cesc Fàbregas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Javier Clemente]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Silva]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jesús Navas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Xabi Alonso]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Piqué]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Alba]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Álvaro Morata]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nolito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nacho (fudbaler rođen 1990.)|Nacho]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Diego Costa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iago Aspas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Isco]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Koke (fudbaler rođen 1992.)|Koke]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[José Antonio Reyes]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Moreno (fudbaler)|Gerard Moreno]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aymeric Laporte]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pablo Sarabia]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pedri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rodri (fudbaler, rođen 1996.)|Rodri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marco Asensio]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Carlos Soler]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nico Williams]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Robin Le Normand]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Claesson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Isaksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Olof Mellberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sebastian Larsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Zlatan Ibrahimović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Granqvist]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Toivonen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ludwig Augustinsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Emil Forsberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sven-Göran Eriksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Blerim Džemaili]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ludovic Magnin]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Admir Mehmedi]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Haris Seferović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Xherdan Shaqiri]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Fabian Schär]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Stephan Lichtsteiner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ricardo Rodríguez (fudbaler)|Ricardo Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Steven Zuber]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Josip Drmić]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Yann Sommer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Manuel Akanji]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ruben Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Denis Zakaria]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Remo Freuler]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Michel Aebischer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Kwadwo Duah]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Zeki Amdouni]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Nihat Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Semih Şentürk]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Volkan Demirel]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Uğur Boral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hamit Altıntop]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Emre Mor]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ozan Tufan]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Burak Yılmaz]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Merih Demiral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Çağlar Söyüncü]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ahmet Yılmaz Çalık]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Halil Dervişoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[İrfan Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Kerem Aktürkoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Mert Müldür]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Samet Akaydin]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hakan Çalhanoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Cenk Tosun]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Ševčenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Pjatov]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksandr Šovkovski]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Bohdan Šust]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Vorobjej]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Anatolij Timoščuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleh Husjev]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Maksim Kalinjičenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksij Bjelik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Vjačeslav Ševčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Jarmolenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Roman Jaremčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Ruslan Malinovskij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Artem Dovbik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Mikola Šaparenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Blohin]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Hal Robson-Kanu]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Neil Taylor (fudbaler)|Neil Taylor]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Ashley Williams (fudbaler)|Ashley Williams]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Sam Vokes]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Joe Allen (fudbaler rođen 1990.)|Joe Allen]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Kieffer Moore]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Connor Roberts (fudbaler, rođen 1995.)|Connor Roberts]] {{nowrap end}} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Luís Oliveira Gonçalves]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Flávio da Silva Amado|Flávio]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Akwá]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Manucho]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Nando Rafael]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rui Marques]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Abdelmoumene Djabou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Islam Slimani]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Yacine Brahimi]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Sofiane Feghouli]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Halliche]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Stéphane Sessègnon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Moussa Latoundji]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Oumar Tchomogo]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Mohamed Salah]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathi]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Essam al-Hadari]]{{•w}} {{flagicon|Zlatna Obala}} [[Arthur Wharton]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sammy Adjei]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Samuel Kuffour]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Stephen Appiah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kevin-Prince Boateng]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Emmanuel Frimpong]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tony Yeboah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Abedi Pele]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sulley Muntari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Richard Kingson]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[John Boye]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Osman Bukari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Kudus]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Salisu]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Iñaki Williams]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Joël Matip]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Jean-Charles Castelletto]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Eric Maxim Choupo-Moting]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Vincent Aboubakar]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Aziz Bouhaddouz]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Khalid Boutaïb]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Nayef Aguerd]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Hakim Ziyech]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Romain Saïss]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Zakaria Aboukhlal]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Badr Benoun]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Abdelhamid Sabiri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Achraf Dari]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Joseph Yobo]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Ahmed Musa]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Victor Moses]]{{•w}} {{flagicon|NGA}} [[Oghenekaro Etebo]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Wilfried Bony]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Gervinho]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Ibrahima Gueye]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[M'Baye Niang]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Sadio Mané]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Moussa Wagué]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Kalidou Koulibaly]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Famara Diédhiou]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Boulaye Dia]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Bamba Dieng]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Kossi Agassa]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Alaixys Romao]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Ferjani Sassi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Yassine Meriah]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wahbi Khazri]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Dylan Bronn]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Fakhreddine Ben Youssef]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Tim Cahill]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Archie Thompson]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Harry Kewell]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mile Jedinak]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Bresciano]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Aziz Behich]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Daniel Arzani]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Craig Goodwin]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mathew Leckie]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Roy Krishna]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Esala Masi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Reza Gučan-Nežad]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Karim Ansarifard]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ruzbeh Češmi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Keisuke Honda]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Shinji Okazaki]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Ao Tanaka]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Kaoru Mitoma]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Koo Ja-cheol]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Lee Keun-ho]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Son Heung-min]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kim Young-gwon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jo Gyu-seong]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hwang Hui-chan]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Baek Seung-ho]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Sād al-Šēb]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Mohammed Muntari]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Shane Smeltz]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salman al-Faradž]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Fahad al-Muvalad]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salem al-Davsari]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Saleh al-Šehri]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ji Yun-Nam]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Pak Sŭng-jin]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ri Dong-un]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Yang Sŭng-kuk]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|HON}} [[Noel Valladares]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Carlo Costly]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Maynor Figueroa]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[José Cardona]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Porfirio Armando Betancourt]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Gilberto Yearwood]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Wilson Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Milton Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Jerry Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Johnny Palacios]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Atiba Hutchinson]] {{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Paulo Wanchope]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Joel Campbell]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Walter Centeno]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Rolando Fonseca]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Óscar Duarte]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Marco Ureña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Bryan Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Celso Borges]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Giancarlo González]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Christian Bolaños]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Michael Umaña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Kendall Waston]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Yeltsin Tejeda]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Keysher Fuller]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Juan Pablo Vargas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Tomás Fernández]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[José Magriñá]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Héctor Socorro]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Oribe Peralta]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Rafael Márquez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Andrés Guardado]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Javier Hernández Balcázar|Javier Hernández]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Giovani dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Hirving Lozano]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Edson Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Henry Martín]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Luis Chávez (fudbaler)|Luis Chávez]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Felipe Baloy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Clint Dempsey]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Anthony Brooks|John Brooks]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Jermaine Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Julian Green]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Timothy Weah]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Haji Wright]]{{•w}} {{flagicon|TIT}} [[Dwight Yorke]] {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Marcos Rojo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Ezequiel Garay]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Mercado]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gonzalo Montiel]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leandro Paredes]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Dida]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Adriano]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Kaká]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pelé]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar (fudbaler rođen 1991)|Oscar]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[David Luiz]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Fernandinho (fudbaler)|Fernandinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Willian Borges da Silva|Willian]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Hulk (fudbaler)|Hulk]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Zico]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leônidas da Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Paulinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Renato Augusto]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Richarlison]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Lucas Paquetá]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rodrygo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pedro (fudbaler, rođen 1997.)|Pedro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marquinhos]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Alexis Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jean Beausejour]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jorge Valdívia]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Charles Aránguiz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Mauricio Pinilla]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Gonzalo Jara]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Marcelo Díaz]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Hernán Galíndez]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Piero Hincapié]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Jeremy Sarmiento]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Moisés Caicedo]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mario Yepes]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Pablo Armero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Teófilo Gutiérrez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Guillermo Cuadrado|Juan Cuadrado]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Jackson Martínez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Sánchez Moreno|Carlos Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Faryd Mondragón]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Yerry Mina]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Bacca]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mateus Uribe]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Luis Muriel]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Radamel Falcao]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[José Luis Chilavert]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Christian Cueva]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[André Carrillo]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Paolo Guerrero]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Humphrey Mijnals]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[André Kamperveen]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Pereira|Maxi Pereira]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[José María Giménez]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Pedro Rocha]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Giorgian de Arrascaeta]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Álvaro Recoba]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Juan Arango]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rafael Dudamel]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Salomón Rondón]] {{nowrap end}} }} 1apxxwj7xbk5peztepp45r3xm5r2y5b 42589214 42589016 2026-05-07T17:06:54Z Edgar Allan Poe 29250 /* Sportaši */ 42589214 wikitext text/x-wiki <center> <div style="font-family: Optima, Trebuchet MS, sans-serif"> <div style="background:white; border:thin solid blue; padding:;.1em; margin: 0em 1em 1em 1em"> <div style="border: thick solid #DDDDCC;thin solid yellow"> <div style="border: thin solid blue; padding-top:.6em"> {| style="font-family:Optima, Trebuchet MS, sans-serif;" | <center>[[File:Edgar Allan Poe 2.jpg|96px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg|96px|link=Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Piet Mondrian and Pétro van Doesburg.jpg|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi]]</center> | <center>[[File:Benedetto da maiano, incoronazione di ferdinando I d'aragona e sei musici, 1490 ca., 01.JPG|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade]]</center> |- | style="margin-top:-.5em" | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Korisnička stranica]]</center> | <center>[[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|Razgovor]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|Doprinosi]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade|Nagrade]]</center> |- | colspan=7 | <hr> |- | colspan=7 style="padding:.3em; font-family:Helvetica, Arial, Verdana, sans-serif" | <center>'''Poruku mi možete ostaviti [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Razgovor_sa_korisnikom:Edgar_Allan_Poe&action=edit&section=new ovdje]'''</center> |} </div> </div> </div> </div> </center> Ovdje se nalazi '''popis članaka koje sam napisao ili nadopunio''' tokom svog rada na ovoj Wikipediji, poredan tematski. ==Književnost== {| style="border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;" width="100%" |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Ekspresionizam]] • {{small|2.}} [[Gotička fikcija]] • {{small|3.}} [[Humanizam]] • {{small|4.}} [[Klasicizam]] • {{small|5.}} [[Galgenhumor]] • {{small|6.}} ''[[Nouveau roman]]'' • {{small|7.}} [[Južnjačka gotika]] • {{small|8.}} [[Struja svijesti (književnost)|Struja svijesti]] • {{small|9.}} [[Izgubljeni grad (fikcija)]] • {{small|10.}} [[Čehovljev pištolj]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Književne nagrade''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Nagrada Agatha]] • {{small|2.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Nobelova nagrada za književnost]] • {{small|3.}} [[NIN-ova nagrada]] • {{small|4.}} [[Velika nagrada za teatar Francuske akademije]] |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Nacionalne književnosti''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left"colspan="4"| {{small|1.}} [[Kostarikanska književnost]] |- ! style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5" | {{flagicon|ENG}} '''Engleska književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="15%"| '''Autori''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Douglas Adams]] • {{small|2.}} [[Jane Austen]] • {{small|3.}} [[George Bellairs]] • {{small|4.}} [[Anne Brontë]] • {{small|5.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • {{small|6.}} [[Geoffrey Chaucer]] • {{small|7.}} [[Gilbert Keith Chesterton]] • {{small|8.}} [[Agatha Christie]] • {{small|9.}} [[Daniel Defoe]] • {{small|10.}} [[Adrian Conan Doyle]] • {{small|11.}} [[Arthur Conan Doyle]] • {{small|12.}} [[Gervase od Tilburyja]] • {{small|13.}} [[John le Carré]] • {{small|14.}} [[Karoline Leach]] • {{small|15.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • {{small|16.}} [[Edgar Wallace]] • {{small|17.}} [[Tom Stoppard]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Djela''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="2" rowspan="2" | # ''[[Titus Andronicus]]'' # ''[[A Christmas Carol]]'' # ''[[Through the Looking-Glass]]'' ("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]") # ''[[Euclid and his Modern Rivals]]'' # ''[[The Nursery "Alice"]]'' # [[:kategorija:Djela Agathe Christie|djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'') # ''[[The Floating Admiral]]'' # ''[[Animal Farm]]'' # ''[[Our Story (knjiga)|Our Story]]'' # ''[[Born Fighter]]'' # ''[[My Story (Ronnie Kray)|My Story]]'' # ''[[In the Shadow of the Dreamchild]]'' # ''[[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]]'' # ''[[The Constant Gardener]]'' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="3"| '''Sherlock Holmes''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="3" | "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[A Study in Scarlet]]'' • ''[[The Sign of the Four]]'' • ''[[The Hound of the Baskervilles]]'' ---- {{small|1.}} ''[[The Exploits of Sherlock Holmes]]'' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Likovi i franšize''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Sherlock Holmes''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Agatha Christie''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''''Harry Potter''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Carrollova ''Alice''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Ostalo''' |- style="font-size:smaller; text-align: left" | | # [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] # [[Dr. Watson]] # [[Sebastian Moran]] # [[Inspektor Lestrade]] # [[Mycroft Holmes]] # [[Profesor Moriarty]] # [[Irene Adler]] # [[Mary Morstan]] ---- # [[Klub Diogenes]] | # [[Hercule Poirot]] # [[Miss Marple]] # [[Tommy i Tuppence]] # [[Viši inspektor Japp]] # [[Arthur Hastings]] # [[Parker Pyne]] # [[Ariadne Oliver]] # [[Gospođica Lemon]] | # [[Sirius Black]] # [[Remus Lupin]] # [[Severus Snape]] # [[Armando Dippet]] # [[Gabrielle Delacour]] # [[Alastor Moody]] # [[Barty Crouch]] # [[Phineas Nigellus Black]] | # [[Jubjub]] # [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] # [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] # [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] # [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] # [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] # [[Ludi Šeširdžija]] # [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] | # [[James Bond (lik)]] |} ===Engleska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja engleske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Gervase Tilburyski]] • [[Geoffrey Chaucer]] • [[Daniel Defoe]] • [[Jane Austen]] • [[Anne Brontë]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • [[Arthur Conan Doyle]] • [[Gilbert Keith Chesterton]] • [[Edgar Wallace]] • [[Adrian Conan Doyle]] • [[Agatha Christie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • [[George Bellairs]] • [[Douglas Adams]] • [[John le Carré]] • [[Karoline Leach]] |group2 = Djela |list2= ''[[A Christmas Carol]] • [[Through the Looking-Glass]] ''("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]")'' • [[Euclid and his Modern Rivals]] • [[The Nursery "Alice"]] • [[A Study in Scarlet]] • [[The Sign of the Four]] • [[The Hound of the Baskervilles]] • [[The Floating Admiral]] • ''[[:kategorija:Djela Agathe Christie|Djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'')'' • [[Animal Farm]] • [[The Exploits of Sherlock Holmes]] • [[Our Story (knjiga)|Our Story]] • [[Born Fighter]] • [[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]] • [[My Story (Ronnie Kray)|My Story]] • [[In the Shadow of the Dreamchild]] • [[The Constant Gardener]]'' • "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[Titus Andronicus]]'' |group3 = Likovi |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = Holmes |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] • [[Dr. Watson]] • [[Sebastian Moran]] • [[Inspektor Lestrade]] • [[Mycroft Holmes]] • [[Profesor Moriarty]] • [[Irene Adler]] • [[Mary Morstan]] |group2 = ''Harry Potter'' |list2= [[Sirius Black]] • [[Remus Lupin]] • [[Severus Snape]] • [[Armando Dippet]] • [[Gabrielle Delacour]] • [[Alastor Moody]] • [[Barty Crouch]] • [[Phineas Nigellus Black]] |group3 = ''Alice'' |list3= [[Jubjub]] • [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] • [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] • [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] • [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] • [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] • [[Ludi Šeširdžija]] • [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] |group4 = Christie |list4= [[Hercule Poirot]] • [[Miss Marple]] • [[Tommy i Tuppence]] • [[Viši inspektor Japp]] • [[Arthur Hastings]] • [[Parker Pyne]] • [[Ariadne Oliver]] • [[Gospođica Lemon]] }} |group4=Ostalo |list4= [[Klub Diogenes]] |below= }} ===Francuska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja francuske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF;background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |above= [[Francuska književnost|<span style="color:white">Francuska književnost</span>]] |group1 = Pisci |list1= ''[[La Pléiade]]'' ([[Pierre de Ronsard]] • [[Joachim du Bellay]]) • [[Margarita od Navarre]] • [[Clément Marot]] • [[Théodore-Agrippa d'Aubigné]] • [[Jean de La Fontaine]] • [[Molière]] • [[Alphonse de Lamartine]] • [[Alexandre Dumas (sin)|Alexandre Dumas, ''fils'']] • [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas, ''père'']] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Victor Hugo]] • [[Sully Prudhomme]] • [[Frédéric Mistral]] • [[Louis Aragon]] • [[Roger Martin du Gard]] • [[Eugène Ionesco]] • [[Jean-Paul Sartre]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Albert Camus]] • [[Jacques Prévert]] • [[François Villon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[André Malraux]] • [[Jean Genet]] • [[Max Jacob]] • [[François-René de Chateaubriand]] • [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]] • [[George Sand]] • [[Paul Claudel]] • [[François Mauriac]] • [[Patrick Modiano]] • [[Romain Rolland]] • [[Claude Simon]] • [[Saint-John Perse]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jean Anouilh]] |group2 = Djela |list2= ''[[La Chanson de Roland]] • [[Roman de la Rose]] • [[L'Avare ou l'École du mensonge]] • [[Bug-Jargal]] • [[Le Rhin]] • [[Torquemada (drama)|Torquemada]] • [[L'Éducation sentimentale]] • [[Madame Bovary]] • [[Les Rougon-Macquart, Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire]] ''(''[[Germinal]] • [[Nana (roman)|Nana]]'')'' • [[La Nausée]] • ''[[:Kategorija:Djela Eugènea Ionescoa|djela Eugènea Ionescoa]]'' • [[En attendant Godot]]'' • ''[[À l'échelle humaine]]'' • [[:Kategorija:Djela Andréa Malrauxa|djela Andréa Malrauxa]] • ''[[Le Barbier de Séville]]'' • ''[[Le Mariage de Figaro]]'' • ''[[La Mère coupable]]'' • ''[[Hernani (drama)|Hernani]]'' • "[[Le Bateau ivre]]" • ''[[Les Fleurs du mal]]'' • [[:Kategorija:Djela Jeana Anouilha|djela Jeana Anouilha]] (osim ''Becketa''; [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Antigone]]'') |below= [[Emma Bovary|<span style="color:white">Emma Bovary</span>]] • [[Bérenger|<span style="color:white">Bérenger</span>]] }} ===Ruska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja ruske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |above= [[Ruska književnost|<span style="color:white">Ruska književnost</span>]] (nedovršeno) |group1 = Pisci |list1= [[Ivan Krilov]] • [[Ivan Gončarov]] • [[Aleksandar Blok]] • [[Isak Babelj]] • [[Andrej Platonov]] • [[Danil Harms]] • [[Mihail Šolohov]] • [[Vladimir Dudincev]] • [[Eduard Limonov]] |group2 = Djela |list2= ''[[Šinelj]] • [[Zločin i kazna]] • [[Tri sestre]]'' |below= }} ===Američka književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja američke književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edgar Allan Poe]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Smrt Edgara Allana Poea|smrt]] • [[Bibliografija Edgara Allana Poea|bibliografija]]) • [[Emily Dickinson]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[William Faulkner]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[H. P. Lovecraft]] ([[:Kategorija:H. P. Lovecraft|kategorija]]) |group2 = Djela |list2= ''[[The Raven]] • [[The Murders in the Rue Morgue]] • [[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]] • [[Adventures of Huckleberry Finn]] • [[The Da Vinci Code]] • [[Franz Kafka: The Office Writings]]'' • [[:Kategorija:Djela Williama Faulknera|djela Williama Faulknera]] |below= [[Auguste Dupin|<span style="color:white">C. Auguste Dupin</span>]] • [[Yoknapatawpha|<span style="color:white">Yoknapatawpha</span>]] • [[Obitelj Compson|<span style="color:white">Obitelj Compson</span>]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ono (lik)|{{color|white|Ono}}]] }} ===Japanska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja japanske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Chikamatsu Monzaemon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edogawa Ranpo]] • [[Shūji Terayama]] • [[Project Itō]] • [[Sanjūgo Naoki]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Osamu Dazai]] ([[Samoubojstvo Osamua Dazaija|suicid]] • [[:Kategorija:Djela Osamua Dazaija|djela]]) • [[Shizuko Ōta]] |group2 = Djela |list2= "[[Ningen Isu]]" • "[[Rashōmon]]" • ''[[Noruwei no Mori]]'' • ''[[Nihon Ōdai Ichiran]]'' • [[Bibliografija Osamua Dazaija]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ningen Shikkaku]]'') |below= [[Kogorō Akechi|{{color|red|Kogorō Akechi}}]] • ''[[Buraiha|{{color|red|Buraiha}}]]'' • [[Ja-roman|{{color|red|Ja-roman}}]] • ''[[Shayō-zoku|{{color|red|Shayō-zoku}}]]'' • [[Yōzō Ōba|{{color|red|Yōzō Ōba}}]] }} ===Ostalo=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Ostali doprinosi s područja književnosti |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Afrika |list1= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|ANG}} Angola}} |group1style = background-color:#d81e05; color:yellow; text-align:center; border:1px solid black; |list1=[[José Luandino Vieira]] • [[Pepetela]] |group2 = {{flagicon|GAN}} Gana |group2style = text-align:center; background:yellow; color:black; border: 1px solid black; |list2=[[J. E. Casely Hayford]] |group3 = {{flagicon|TOG}} Togo |group3style = text-align:center; background:#FFCE00; color:#006A4E; border: 1px solid #006A4E; |list3=[[Félix Couchoro]] }} |group2 = Amerike |group2style = |list2= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|BRA}} Brazil}} |group1style = background-color:#FFCC29; color:#3E4095; text-align:center; border:1px solid #00A859; |list1=[[Machado de Assis]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|KUB}} Kuba}} |group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid red; |list2=[[Nicolás Guillén]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} |group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list3=[[Rufino Blanco-Fombona]] |group4 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} |group4style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list4=[[Argentina Díaz Lozano]] • [[Froylán Turcios]] • [[Lucila Gamero de Medina]] |group5 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} |group5style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list5=[[Bernardo Ashetu]] • [[Johanna Schouten-Elsenhout]] }} |group3 = Azija |group3style = |list3= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|IZR}} Izrael |group1style = text-align:center; color:blue; background:white; border:1px solid blue; |list1= [[Shmuel Yosef Agnon]] |group2 = {{flagicon|KIN}} Kina |group2style = text-align:center; background:#DD0000; color:gold; border: 1px solid silver; |list2= [[Gao Xingjian]] • [[Mo Yan]] |group3 = {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid #0073CF; |list3=''[[Segi wa tŏburŏ]]'' |group4 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |group4style = text-align:center; background:blue; color: white; border:1px solid red; |list4=''[[Reamker]]'' • [[Preah Ko i Preah Keo]] • [[Kmerski teatar sjena]] }} |group4 = Europa |group4style = |list4= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|AUT}} Austrija |group1style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid silver; |list1= [[Karl Bruckner]] |group2 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |group2style = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |group1 = Pisci |list1= [[Karel Čapek]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Franz Kafka]] • [[Max Brod]] |group2 = Djela |list2= ''[[Der Process]] • ''"[[Vor dem Gesetz]]"'' • ''"[[Die Verwandlung]]"''''}} |group3 = {{flagicon|DAN}} Danska |group3style = text-align:center; background:#D21034; color:white; border: 1px solid silver; |list3=[[Johannes Vilhelm Jensen]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= ''[[U registraturi]]'' |group5 = {{flagicon|IRS}} Irska |group5style = text-align:center; color:white; background:green; border:1px solid silver; |list5= [[Oscar Wilde]] • [[Bram Stoker]] |group6 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |group6style = color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list6= [[Ferenc Molnár]] |group7 = {{flagicon|NOR}} Norveška |group7style = text-align:center; background:#EF2B2D; color:white; border: 1px solid #002868; |list7= [[Bjørnstjerne Bjørnson]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |group8style = text-align:center; color:yellow; background:blue; border:1px solid yellow; |list8= [[Carl Gustaf Verner von Heidenstam]] |group9 = {{flagicon|ITA}} Italija |group9style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list9= [[Giacomo Casanova]] • [[Luigi Pirandello]] • [[Dario Fo]] |group10 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group10style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list10= [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann]] • [[Herta Müller]] |group11 = {{flagicon|EST}} Estonija |group11style = text-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |list11= {{Navbox subgroup | groupstyle = ttext-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |group1 = Pisci |list1= [[Carl Robert Jakobson]] • [[Johann Voldemar Jannsen]] • [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] • [[Marie Under]] • [[Anton Hansen Tammsaare]] • [[Lydia Koidula]] |group2 = Djela |list2= ''[[Kalevipoeg]]''}} |group12 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |group12style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list12= [[Wisława Szymborska]] • [[Olga Tokarczuk]] • [[Władysław Reymont]] }} |group5 = Oceanija |group5style = |list5={{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} |group1style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list1= [[Banjo Paterson]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} |group2style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list2= [[Vilsoni Hereniko]] }} |group6 = {{nowrap|Antički Rim}} |group6style = text-align:center; color:#E4D96F; background:white; border:1px solid #E4D96F; |list6 = [[Vergilije]] • [[Tit Makcije Plaut]] |below= }} ==Glazba== ===Teorija i terminologija u glazbi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja teorije i glazbene terminologije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = ''[[Ballets Russes]]'' • [[Muzička nagrada Léonie Sonning]] • ''[[Musique concrète]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Novi val]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Synthpop]] • [[Novi romantizam]] • ''[[Laulupidu]]'' • [[Tintinnabuli]] • [[Kawina (muzika)|Kawina]] • [[Kaseko]] |list2={{Navbox subgroup |abovestyle=background-color:#EBF5FF; color:black; text-align:center |above= '''Eurosong''' |list1={{flagicon|ŠVI}} [[Pjesma Eurovizije 1989.|1989.]] • {{flagicon|SFRJ}} [[Pjesma Eurovizije 1990.|1990.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Eurosong 2002.|2002.]] • {{flagicon|TUR}} [[Pjesma Eurovizije 2004.|2004.]] • {{flagicon|GRČ}} [[Pjesma Eurovizije 2006|2006.]] • {{flagicon|FIN}} [[Pjesma Eurovizije 2007|2007.]] • {{flagicon|SRB}} [[Pjesma Eurovizije 2008.|2008.]] • {{flagicon|NOR}} [[Pjesma Eurovizije 2010.|2010.]] • {{flagicon|NJE}} [[Eurosong 2011|2011.]] • {{flagicon|AZE}} [[Eurosong 2012|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Eurosong 2014|2014.]]}} }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o skladateljima (po razdobljima) |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = Barok |group1style = text-align:center; background:#bfb1a3; color:white; border:1px solid silver; |list1= [[Georg Friedrich Händel]] |group2 = Klasicizam |group2style = background:#6495ED; color:white; border:1px solid silver; |list2= [[Jan Václav Stamic]] |group3 = Romantizam |group3style = text-align:center; background:#9955BB; color:white; border:1px solid silver; |list3= [[Vincenzo Bellini]] • [[Johann Strauss mlađi]] • [[Giacomo Meyerbeer]] • [[Cezar Antonovič Kjui]] • [[Davorin Jenko]] • [[Charles-François Gounod]] • [[Gabriel Fauré]] |group4 = XX. stoljeće |group4style = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Impresionizam |list1= [[Maurice Ravel]] |group3 = Avangarda |list3= [[Pierre Schaeffer]] • [[Olivier Messiaen]] • [[Pierre Boulez]] |group2 = Modernizam |list2= [[Benjamin Britten]] • [[Umberto Giordano]] • [[Erik Satie]] • ''[[Les Six]]'' ([[Georges Auric|Auric]] • [[Louis Durey|Durey]] • [[Arthur Honegger|Honegger]] • [[Darius Milhaud|Milhaud]] • [[Francis Poulenc|Poulenc]] • [[Germaine Tailleferre|Tailleferre]]) • [[Ernesto Nazareth]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Neoklasicizam |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Dmitrij Šostakovič]] • [[Igor Stravinski]] |group2 = Ekspresionizam |list2= [[Arnold Schönberg]] • [[Anton Webern]] • [[Alban Berg]] }} |group5 = Ostalo |list5= [[Władysław Szpilman]] • [[Alfi Kabiljo]] • [[Arvo Pärt]] }} |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o pop izvođačima |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Solisti |list1= [[Ringo Starr]] • [[Jem]] • [[Mark Hollis]] • [[Rob Thomas]] • [[Gloria Estefan]] • [[Celia Cruz]] • [[Hajrudin Varešanović]] • [[Marija Šestić]] • [[Sandra Nurmsalu]] • [[Ott Lepland]] • [[Kurt Calleja]] • [[Petar Nalič]] • [[Dima Bilan]] • [[Aleksej Vorobjov]] • [[Kōji Wada]] • [[Ajumi Mijazaki]] • [[Ai Maeda (pjevačica)|Ai Maeda]] • [[Hitomi Shimatani]] • [[Akiko Shikata]] • [[Yūgo Kanno]] • [[Tōru Kitajima]] ([[:Kategorija:TK from 凛として時雨|diskografija]]) • [[Jelena Tomašević]] • [[Milan Stanković]] • [[Harel Skaat]] • [[K'naan]] • [[Jessy Matador]] • [[Amaury Vassili]] • [[Stereo Mike]] • [[Loukas Giorkas]] • [[Lena Meyer-Landrut]] • [[Frank Schindel]] • [[Andy Knote]] • [[Stefan Raab]] • [[Milli Vanilli]] • [[Gréta Salóme Stefánsdóttir]] • [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] • [[Olia Tira]] • [[Ivi Adamou]] • [[Emmelie de Forest]] • [[Daniel Jones]] • [[Darren Hayes]] • [[Knez (pjevač)|Knez]] • [[Hayley Westenra]] • [[Lorde]] • [[Kimbra]] • [[Sinn Sisamouth]] • [[Ros Serey Sothea]] • [[Angélique Kidjo]] • [[Tanel Padar]] • [[Dave Benton]] • [[Liam Payne]] • [[Miyoko Nakamura]] • [[Masatoshi Nakano]] |group2 = Bendovi |list2= [[Blue]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Talk Talk]] • [[The Beach Boys]] • [[The Byrds]] • [[Toto (sastav)|Toto]] • [[Regina (bend)|Regina]] • [[Urban Symphony]] • [[maNga]] • [[Glazbena družina Petra Naliča]] • [[A Friend In London]] • [[Aqua Timez]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ling Tosite Sigure]] • [[EGOIST]] • [[Nothing's Carved in Stone]] • [[Savage Garden]] • [[Nick Cave and the Bad Seeds]] • [[Quasarr]] • [[Moranbong Band]] • [[OMC (bend)|OMC]] • [[U pol’ 9 kod Sabe]] • [[Soul Militia]] }} === Opus === {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz kompozicije |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Opere |list1= ''[[Trubadur (opera)|Il trovatore]]'' • [[Korejska revolucionarna opera]] (''[[Kkot panŭn ch'ŏnyŏ]]'' • ''[[P'ibada]]'') |group2 = Baleti |list2= ''[[Žar-ptica]] • [[Posvećenje proljeća]] • [[Petruška]]'' |group3 = Instrumentalna djela |list3= ''[[Islamej]] • [[Boléro]]'' |group4 = Himne |list4= "[[Kimigayo]]" • "[[Noble patria, tu hermosa bandera]]" • "[[God Bless Our Homeland Ghana]]" • "[[Advance Australia Fair]]" • "[[Hino Nacional Brasileiro]]" • "[[Aegukka]]" • "[[La Bayamesa]]" • "[[Angola Avante]]" • "[[God Defend New Zealand]]" • "[[Gloria al Bravo Pueblo]]" • "[[Nokor Reach]]" • "[[Pjesma Kmerske Republike]]" • "[[Dap Prampi Mesa Chokchey]]" • "[[Himna Narodne Republike Kampućije]]" • "[[Državna himna Hondurasa]]" • "[[L'Aube Nouvelle]]" • "[[God Bless Fiji]]" • "[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]" • "[[Himna Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]]" • "[[God zij met ons Suriname]]" • "[[Majulah Singapura]]" • "[[Himno Istmeño]]" |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz pop skladbe |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Albumi |list1= ''[[Vrijeme je]] • [[Kad poludimo]] • [[Kad pogledaš me preko ramena]] • [[Sreća (Hari Mata Hari)|Sreća]] • [[Umineko no Naku Koro ni (EP)|Umineko no Naku Koro ni]]'' • ''[[Hotel Nacional (album)|Hotel Nacional]]'' • ''[[Girl You Know It's True (album)|Girl You Know It's True]]'' • [[:Kategorija:Albumi benda Ling tosite sigure|albumi benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Albumi benda Talk Talk|albumi benda Talk Talk]] |group2 = Pjesme |list2= "[[Russians]]" • "[[Wavin' Flag]]" • "[[Manijači]]" • "[[Molitva (pjesma)|Molitva]]" • "[[Rijeka bez imena]]" • "[[Vjerujem u ljubav]]" • "[[I love you mi vida]]" • "[[Lejla]]" • "[[Oro (pjesma)|Oro]]" • "[[Bistra voda]]" • "[[Rändajad]]" • "[[Lane moje]]" • "[[La La Love]]" • "[[Never Forget]]" • "[[Satellite (pjesma Lene Meyer-Landrut)|Satellite]]" • "[[Lost and Forgotten]]" • "[[Ovo je Balkan]]" • "[[Milim]]" • "[[What's Another Year?]]" • "[[Rock me]]" • "[[Lako je sve (pjesma)|Lako je sve]]" • "[[Zauvijek moja]]" • "[[Wadde hadde dudde da?]]" • "[[Love in Rewind]]" • "[[Hold Me Now]]" • "[[We Could Be the Same]]" • "[[Allez Ola]]" • "[[Everybody (pjesma)|Everybody]]" • "[[Refrain]]" • "[[Munja i grom]]" • "[[Korake ti znam]]" • "[[Party for Everybody]]" • "[[Crno i belo]]" • "[[Kuula (pjesma)|Kuula]]" • "[[This is the Night (pjesma Kurta Calleje)|This is the Night]]" • "[[Only Teardrops]]" • "[[Tomorrow (pjesma Gianluce Bezzine)|Tomorrow]]" • "[[Moja ljubavi]]" • "[[Svadbarskim sokakom]]" • [[:Kategorija:Pjesme benda Ling tosite sigure|pjesme benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Pjesme benda Talk Talk|pjesme benda Talk Talk]] • "[[Adio (pjesma)|Adio]]" • "[[How Bizarre (pjesma)|How Bizzare]]" • "[[Cambodia (pjesma)|Cambodia]]" |group4 = Instrumentalna djela |list4= |group3 = OST |list3= "[[Butter-Fly]]" • "[[brave heart]]" • "[[keep On]]" • "[[I wish]]" • "[[Katayoku no Tori]]" • "[[VII (pjesma)|VII]]" |below= }} ==Likovna umjetnost== ===Umjetnici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikari<br>Ilustratori/Crtači |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Salvador Dalí]] • [[Egon Schiele]] • [[Gustav Klimt]] • [[Kazimir Maljevič]] • [[Vasilij Kandinski]] • [[Georges Braque]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Piet Mondrian]] • [[Georges Seurat]] • [[John Tenniel]] • [[Isaak Brodskij]] • [[Dmitrij Vrubelj]] • [[Sidney Paget]] • [[Gonzalo Morales Sáurez]] • [[Albert Namatjira]] • [[Paul Signac]] • [[Pedro Américo]] • [[Akira Amano]] • [[Arturo Michelena]] • [[Martín Tovar y Tovar]] • [[Kristjan Raud]] • [[Paul Raud]] |group2 = Kipari<br>Dizajneri |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= [[Auguste Rodin]] • [[Gustav Fabergé]] • [[Petar Karl Fabergé]] • [[Leonid Sherwood]] • [[Yves Saint Laurent]] • [[Jesús Rafael Soto]] |group3 = Arhitekti |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Frank Lloyd Wright]] • [[Ibo Bonilla]] • [[Carlos Raúl Villanueva]] |group4 = Fotografi |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[Félix Nadar]] • [[Alberto Korda]] |below= }} ===Umjetnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikarstvo |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= ''[[Krik]] • [[Nedjeljno poslijepodne na otoku La Grande Jatte]] • [[Kupači kod Asnièresa]] • [[Izbij Bijele Crvenim klinom]] • [[Bijelo na bijelom]] • [[Gospode! Pomozi mi preživjeti ovu smrtonosnu ljubav]] • [[Veliki val kod Kanagawe]] • [[Posvećenje Napoleona I (David)|Posvećenje Napoleona I]] • [[Napoleon I na carskom tronu]] • [[Napoleon u svojoj studiji]] • [[Nedovršeni portret generala Bonapartea]]'' |group2 = Kiparstvo<br>Dizajn |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= ''[[Telefon sa slušalicom od jastoga]] • [[Sofa u obliku usta Mae West]]'' • [[Koh-i-Noor]] • ''[[Senbazuru]]'' • ''[[Gandhijeva tri majmuna]]'' • [[Toranj Juche|Toranj ''Juche'']] • [[Veliki spomenik na brdu Mansu]] |group3 = Arhitektura |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Guggenheimov muzej u Bilbau]] • [[Opatija Westminster]] • [[Dvorac Osu]] • [[Dvorac Cape Coast]] • [[Dvorac Elmina]] • [[Elizejska palača]] • ''[[Palais Bourbon]]'' • ''[[Palais Luxembourg]]'' • ''[[Les Invalides]]'' • [[Palača Tuileries]] • [[Rowan Oak]] • [[Trg Kim Il-sunga]] • [[Kongresna dvorana Mansudae]] • [[Međunarodni aerodrom José Martí]] • [[Presidio Modelo]] • [[Aerodrom Quatro de Fevereiro]] • [[Međunarodni aerodrom Simón Bolívar (Venezuela)]] • [[Univerzitetski grad u Caracasu]] • [[Museo de Bellas Artes (Caracas)]] • [[Muzej moderne umjetnosti Jesús Soto]] • [[Kizuna (most)]] • [[Međunarodni aerodrom u Phnom Penhu]] • [[Muzej genocida Tuol Sleng]] • [[El Cajón (brana)]] • [[Vrata bez povratka (Ouidah)]] • [[Musée Honmè]] • [[Međunarodni aerodrom u Nadiju]] • [[Međunarodni aerodrom u Nausoriju]] • [[Fort Zeelandia (Paramaribo)]] • [[Fort Nieuw-Amsterdam]] • [[Zatvor Outram]] • [[Stara Gradska vijećnica (Singapur)]] |group4 = Općenito |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[De Stijl]] • [[Camp (stil)|Camp]] • [[Salon (Pariz)|Salon]] |below= }} ==Filmska umjetnost== ===Opći pojmovi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja filmografije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Ekranizacija]] • [[Production I.G]] • [[noitaminA]] |list2= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmašima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = Glumci |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Dean Winters]] • [[Tobin Bell]] • [[Ed O'Neill]] • [[Mariska Hargitay]] • [[Tamara Tunie]] • [[Sam Waterston]] • [[Diane Neal]] • [[B.D. Wong]] • [[Robert Sean Leonard]] • [[Peter Jacobson]] • [[Matt Damon]] • [[Andy García]] • [[Billy Dee Williams]] • [[Robert Forster]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Ian Hart]] • [[Emma Watson]] • [[Hugh Fraser]] • [[Philip Jackson]] • [[David Suchet]] • [[Pauline Moran]] • [[Alan Rickman]] • [[David Thewlis]] • [[Linus Roache]] • [[Albert Finney]] • [[Phil Davis]] • [[Rupert Penry-Jones]] • [[Steve Pemberton]] • [[Sam Stockman]] • [[George Rossi]] • [[Hannah Walters]] • [[Johnny Harris]] • [[Ben Bishop]] • [[Christopher Fulford]] • [[Claire Rushbrook]] • [[Alex Jennings]] • [[Eille Norwood]] • [[Arthur Wontner]] • [[Clive Brook]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list3= [[Costas Mandylor]] • [[Chris Hemsworth]] • [[Liam Hemsworth]] • [[Luke Hemsworth]] • [[Mia Wasikowska]] • [[Jesse Spencer]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Duško Gruborović]] |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Vasilij Livanov]] • [[Igor Petrenko]] • [[Andrej Panjin]] • [[Stanislav Govoruhin]] |group6 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group6style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list6 = [[Irène Jacob]] |group7 = {{flagicon|JAP}} Japan |group7style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list7= [[Kazuhiro Yamaji]] • [[Ryōhei Kimura]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group8style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list8= [[Matt Frewer]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group9style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list9= [[Édgar Ramírez]] }} |group2 = Režiseri |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Bryan Singer]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Alfred Hitchcock]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|ITA}} Italija}} | group3style = text-align:center; color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list3= [[Federico Fellini]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Branko Ivanda]] • [[Goran Kulenović]] • [[Dražen Žarković]] |group5 = {{flagicon|JAP}} Japan |group5style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list5= [[Hirojuki Kakudō]] • [[Itsurō Kawasaki]] • [[Naoyoshi Shiotani]] • [[Katsuyuki Motohiro]] • [[Kiyotaka Suzuki]] |group6 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group6style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list6= [[Peter Weir]] |group7 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group7style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list7= [[Martin Campbell]] • [[Niki Caro]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group8style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list8= [[Pim de la Parra]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|POLJ}} Poljska}} | group9style = background:white; border:1px solid red; color: red; text-align:center; |list9= [[Agnieszka Holland]] |group10 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group10style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list10= [[Gints Zilbalodis]] }} |group3 = Scenaristi<br>Producenti |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Peter Blake]] • [[Katie Jacobs]] • [[Paul Attanasio]] • [[Lawrence Kaplow]] |group2 = {{flagicon|JAP}} Japan |group2style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list2= [[Akijoshi Hongo]] • [[Reiko Joshida]] • [[Satoru Nishizono]] • [[Jōji Wada]] • [[Makoto Fukami]] • [[Kōji Yamamoto]] • [[Tō Ubukata]] • [[Jun Kumagai]] |group3 = {{flagicon|KAN}} Kanada |group3style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list3= [[David Shore]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Ivan Maloča]] • [[Zoran Lazić]] • [[Tonći Kožul]] • [[Vlado Bulić]] • [[Branko Ružić (scenarist)|Branko Ružić]] • [[Koraljka Meštrović]] • [[Antonio Gabelić]] • [[Irena Krčelić]] • [[Nikolina Čuljak]] }} |below= }} ===Filmovi i serije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmovima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Psycho]]'' • ''[[The Birds]]'' • ''[[Vertigo]]'' • ''[[Frenzy]]'' • ''[[Marnie]]'' • ''[[Rear Window]]'' • ''[[Rebecca]]'' • ''[[Mr. & Mrs. Smith (1941)|Mr. & Mrs. Smith]]'' • [[The Man Who Knew Too Much (1956)|''The Man Who Knew Too Much'' (1956)]] • ''[[Topaz (1969)|Topaz]]'' • [[Saw (2003)|''Saw'' (2003)]] • ''[[Saw (2004)|Saw]]'' • ''[[Saw II]]'' • ''[[Saw III]]'' • ''[[Saw IV]]'' • ''[[Saw V]]'' • ''[[From Hell (2001)|From Hell]]'' • [[The Count of Monte Cristo (2002)|''The Count of Monte Cristo'' (2002)]] • ''[[Notorious (1946)|Notorious]]'' • [[Sherlock Holmes (film, 1922)|''Sherlock Holmes'' (1922)]] • [[The Return of Sherlock Holmes (film, 1929)|''The Return of Sherlock Holmes'' (1929)]] • [[Sherlock Holmes (film, 1932)|''Sherlock Holmes'' (1932)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1933)|''A Study in Scarlet'' (1933)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (film, 2017)|''It'' (2017)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking]]'' • [[The Hound of the Baskervilles (film, 2002)|''The Hound of the Baskervilles'' (2002)]] • ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (2001)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]'' • ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' • ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]'' • ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (2005)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]'' • ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' • ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]'' • ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2]]'' • ''[[Agatha]]'' • ''[[The Krays]]'' • [[The Trial (1993)|''The Trial'' (1993)]] • ''[[Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Murder on the Orient Express (1974)|''Murder on the Orient Express'' (1974)]] • ''[[Murder, She Said]]'' • ''[[Murder Most Foul]]'' • ''[[Murder Ahoy!]]'' • ''[[Murder at the Gallop]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes (2009)|''Sherlock Holmes'' (2009)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' • [[The Valley of Fear (film, 1916)|''The Valley of Fear'' (1916)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1914)|''A Study in Scarlet'' (1914)]] • [[The Hound of the Baskervilles (film, 1921)|''The Hound of the Baskervilles'' (1921)]] • [[The Sign of Four (film, 1923)|''The Sign of Four'' (1923)]] • ''[[The Sleeping Cardinal]]'' • ''[[The Missing Rembrandt]]'' • ''[[The Triumph of Sherlock Holmes]]'' • [[The Sign of Four (film, 1932)|''The Sign of Four'' (1932)]] • [[Silver Blaze (film, 1937)|''Silver Blaze'' (1937)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Naked (film, 1993)|Naked]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]'' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lea i Darija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svećenikova djeca]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Smrt Djevojčice sa žigicama (film)|Smrt Djevojčice sa žigicama]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Mirotvorac (film)|Mirotvorac]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Digimon Adventure (film)|''Digimon Adventure'' (film)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass: The Movie]]'' • ''[[Saraba hakobune]]'' • ''[[Issun-bōshi (film)|Issun-bōshi]]'' |group5 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group5style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list5 = [[Der Hund von Baskerville (film, 1914)|''Der Hund von Baskerville'' (1914)]] • [[Der Hund von Baskerville (film, 1929)|''Der Hund von Baskerville'' (1929)]] |group6 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |group6style = text-align:center; color:#FFD700; background:red; border:1px solid #FFD700; |list6 = ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona]]'' (''[[Šerlok Holms i doktor Vatson]]'' • [[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona (film)|''Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona'' (film)]] • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskervilej|Sobaka Baskervilej]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sokroviša Agri|Sokroviša Agri]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Dvadcatij vek načinajecja|Dvadcatij vek načinajecja]]'') • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Desjat negritjat]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija | group1style =text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list1 =''[[Savva. Serdce voina]]'' }} |group7 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group7style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list7 = ''[[Espoir, sierra de Teruel]]'' • ''[[Un chant d'amour]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Z (film)|Z]]'' |group8 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group8style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border: 1px solid silver |list8= ''[[Whale Rider]]'' |group9 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group9style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list9= ''[[The Hound of the Baskervilles (film, 2000)|The Hound of the Baskervilles]]'' • ''[[The Sign of Four (film, 2001)|The Sign of Four]]'' • ''[[The Royal Scandal]]'' • ''[[The Case of the Whitechapel Vampire]]'' |group10 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group10style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list10= ''[[Punto y raya]]'' |group11 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} | group11style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list11= ''[[Morazán (film)|Morazán]]'' |group12 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} | group12style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list12= ''[[The Land Has Eyes]]'' |group13 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group13style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list13= ''[[Wan Pipel]]'' |group14 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group14style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list14= ''[[Straume]]'' |group15= Likovi |list15 = [[King Kong]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border: 1px solid black; |group1 = ''Star Wars'' |list1 = [[Darth Sidious]] • [[Yoda]] • [[Darth Vader]] • [[Qui-Gon Jinn]] • [[General Grievous]] |group2 = ''Saw'' |list2 = [[Mark Hoffman]] }} }} {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o serijama |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Law & Order: Special Victims Unit]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Odjel za žrtve|kategorija]])'' • [[Law & Order: Criminal Intent]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Zločinačke nakane|kategorija]])'' • [[Law & Order]] ''([[:Kategorija:Zakon i red|kategorija]])'' • [[House, M.D.]] ''([[:Kategorija:Dr. House|kategorija]])'' • [[Toro i Pončo]] '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (miniserija)|''It'' (miniserija)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Agatha Christie's Poirot]] • [[The Adventures of Sherlock Holmes (televizijska serija)|The Adventures of Sherlock Holmes]] • [['Allo 'Allo!]] • [[Blackadder]] • [[Whitechapel (serija)|Whitechapel]] ''([[:Kategorija:Whitechapel|kategorija]])'' '' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bitange i princeze]]'' ([[:Kategorija:Bitange i princeze|kategorija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Epizoda 9 (Bitange i princeze, sezona 1)|Epizoda 9 (S1)]]") |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass]]'' ([[:Kategorija:Psycho-Pass|kategorija]] • [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass|Epizode - sezona 1]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Perfect World]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Saint's Supper]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Gates of Judgment]]" ] / [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass 2|2]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Scales of Justice 〈299/300〉]]" ]) |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Šerlok Holms (TV serija)|Šerlok Holms]]'' |group6= Likovi |list6 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taichi Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }} }} ==Strip i mange== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja stripa | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Stripovska smrt]] |list2= }} ===Batman=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Batman |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |abovestyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |belowstyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |above= |group1 = Likovi |group1style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Batman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joker (strip)|Joker]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Penguin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Riddler]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mr. Freeze]] • [[Robin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Catwoman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Two-Face]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mad Hatter (DC comics)|Mad Hatter]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Calendar Man]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Scarecrow]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Professor Pyg]] • [[Dollotroni]] • [[Son of Pyg]] • [[Hugo Strange]] |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] <!-- |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ===Bleach=== {{Navbox |titlestyle = |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Bleach |groupstyle = |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = |group1style = |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bleach (manga)|Bleach]]'' ([[Lista poglavlja i tankōbon izdanja mange Bleach|poglavlja]]) • [[Bleach (anime)|Anime]] • [[Tite Kubo]] <!-- |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ==Prirodne znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizika |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Čvor (mjerna jedinica)]] • [[Veber]] • [[Kirchhoffovi zakoni spektroskopije]] • [[Kirchhoffovi zakoni]] • [[Paulijeva jednadžba]] • [[RIKEN]] • [[Laplaceov demon]] |group2 = Kemija |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Eksploziv]] • [[Mendeljejevovi predviđeni elementi]] • [[Primordijski elementi]] • [[Arsenatna kiselina]] • [[Orsinijeva bomba]] |group3 = Biologija<br>Medicina |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |group1=Biologija |list1= [[Gušter]] • ''[[Bufo periglenes]]'' • ''[[Doryanthes excelsa]]'' • ''[[Varanus giganteus]]'' • ''[[Phyllopteryx]]'' • ''[[Callocephalon fimbriatum]]'' • ''[[Lycalopex vetulus]]'' • ''[[Bothrops insularis]]'' • ''[[Bletilla striata]]'' • [[Divovska sabljasta antilopa]] • ''[[Laniarius brauni]]'' • [[Pelorus Jack]] • [[Snareski pingvin]] • ''[[Agathis australis]]'' • ''[[Leiopelmatidae]]'' • [[Haastov orao]] • [[Srebrna paprat]] • [[Novozelandski dugorepi šišmiš]] • [[Sisavac iz Saint Bathansa]] • ''[[Icterus icterus]]'' • ''[[Cattleya mossiae]]'' • [[Kuprej]] • ''[[Sphaerocoryne affinis]]'' • [[Ruatanski aguti]] • ''[[Brachylophus]]'' • [[Plava otrovna žaba]] • [[Papilionanthe Miss Joaquim|''Papilionanthe'' Miss Joaquim]] |group2=Medicina |list2= [[Guillain-Barréov sindrom]] }} |group4 = Tehnologija |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Metalurgija]] • [[Vatreno oružje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |group1=Računalna tehnologija |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Apple Inc.]] ([[Korisnik:Rjecina2|suradnja]]) • ''[[Crash Twinsanity]] • [[Sly 3: Honor Among Thieves]] • [[The Da Vinci Code (igra)|The Da Vinci Code]]'' • [[HOLMES2]] • [[Japanese Movie Database]] • [[Red Star OS]] }} |group5 = Geografija |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1=Država |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Benin}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Estonija}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Fidži}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Francuska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Honduras}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Kambodža}} • {{flag|Škotska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Venezuela}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Surinam}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Sjeverna Koreja}} |group2=Naselja |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Benguela]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cabinda (grad)|Cabinda]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cambambe]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cuito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Huambo]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lobito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lubango]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lucapa]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Malanje]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Namibe]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Klosterneuburg]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Waterloo (Belgija)|Waterloo]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Parakou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Djougou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Bohicon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Allada]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Kandi, Benin|Kandi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ouidah]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Abomey-Calavi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ganvié]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Vratislavice]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Labasa]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nadi]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nausori]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Sigatoka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Besançon]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Colombey-les-Deux-Églises]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jœuf]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mérignac]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vichy]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Ho, Gana|Ho]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kumasi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sekondi-Takoradi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tema, Gana|Tema]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Trujillo, Honduras|Trujillo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Caprese Michelangelo]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Nabari]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Satoshō]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Kampong Cham]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Sihanoukville]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Battambang]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Siem Reap]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Poipet]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[San José, Kostarika|San José]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Ujarrás]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Baracoa]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Bayamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Cienfuegos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Guantánamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Las Tunas (grad)|Las Tunas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Manzanillo, Kuba|Manzanillo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Pinar del Río]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Puerto Padre]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Santa Clara, Kuba|Santa Clara]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Voorhout]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Dunedin]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Nelson, Novi Zeland|Nelson]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Waitangi, Northland|Waitangi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oranienbaum]]{{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Bedok]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Ch'ŏngjin]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Hamhŭng]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Namp'o]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[P'anmunjŏm]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rasŏn]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Sinŭiju]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Wŏnsan]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Moiwana]] {{nowrap end}} |group3=Ostalo |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1 = Administracija |list1 = [[Uljanovska oblast]] • [[Provincije Kostarike]] • [[Regioni Francuske]] • [[:Kategorija:Provincije Sjeverne Koreje|Provincije Sjeverne Koreje]] • [[Cabinda (provincija)]] • [[Rossov zavisni teritorij]] • [[Kraljevstvo Novi Zeland]] • [[Regije Novog Zelanda]] ([[Tasman (distrikt)|Tasman]] • [[Otago (regija)|Otago]] • [[Marlborough (regija)|Marlborough]] • [[Southland (regija)|Southland]] • [[Canterbury (regija, Novi Zeland)|Canterbury]] • [[West Coast (regija)|West Coast]]) • [[Scottova baza]] • [[Savezni teritoriji Venezuele]] • [[Obala komaraca]] • [[Departmani Benina]] |group2 = Otoci<br>Poluotoci |list2 = [[Iwo Jima]] • [[Ilha da Queimada Grande]] • [[Isla de la Juventud]] • [[Kermadecovi otoci]] • [[Los Roques (arhipelag)]] • [[Margaritin otok]] • [[Koh Kong (otok)|Koh Kong]] • [[Baia dos Tigres]] • [[Tigrov otok]] • [[Labuđi otoci]] • [[Viti Levu]] • [[Vanua Levu]] • [[Ceva-I-Ra]] • [[Koro (otok)|Koro]] • [[Kadavu]] • [[Taveuni]] • [[Rotuma]] • [[Uea]] • [[Bau (otok)|Bau]] • [[Naissaar]] • [[Pulau Ujong]] • [[Pedra Branca (Singapur)]] |group3 = Hidrologija |list3 = [[Arenal]] • [[Crvena Volta (rijeka)|Crvena Volta]] • [[Jezero Bosumtwi|Bosumtwi]] • [[Cascade de Gavarnie]] • [[Parnaíba (rijeka)|Parnaíba]] • [[Taedong]] • [[Korejski zaljev]] • [[Istočnokorejski zaljev]] • [[Tumen (rijeka)|Tumen]] • [[Rajsko jezero]] • [[Laguna de Leche]] • [[Zaljev Guantánamo]] • [[Cookov prolaz]] • [[Slapovi Calandula]] • [[Waikato (rijeka)|Waikato]] • [[Rotorua (jezero)|Rotorua]] • [[Tonlé Sap]] • [[Kwanza]] • [[Cunene]] • [[Lucala]] • [[Sangkae]] • [[Río Coco]] • [[Honduraški zaljev]] • [[Aguán]] • [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]] • [[Oti (rijeka)|Oti]] • [[Beninski zaljev]] • [[Couffo (rijeka)|Couffo]] • [[Zou (rijeka)|Zou]] • [[Rewa (rijeka)|Rewa]] • [[Sigatoka (rijeka)|Sigatoka]] • [[Bligh Water]] • [[Valaste (vodopad)]] |group4 = Geologija |list4 = [[Mount Afadjato]] • [[Irazú]] • [[Pico da Neblina]] • [[Sierra Maestra]] • [[Serra da Chela]] • [[Mount Earnslaw]] • [[Južne Alpe]] • [[Pico Bolívar]] • [[Pico Humboldt]] • [[Pico Bonpland]] • [[Roraima (tepui)|Roraima]] • [[Kukenán (tepui)|Kukenán]] • [[Phnom Aural]] • [[Kardamonske planine]] • [[Slonovske planine]] • [[Phnom Kulen]] • [[Morro do Moco]] • [[Cerro Las Minas]] • [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] • [[Mont Sokbaro]] • [[Mont Agou]] • [[Mount Tomanivi]] • [[Van Asch Van Wijck (planinski lanac)]] |group5 = Ostalo |list5 = [[Park Ueno]] • ''[[Outback]]'' • [[Skijalište Masikryong]] • [[Pjongjanško vrijeme]] • [[Močvara Zapata]] • [[Park Johna Lennona]] • ''[[Lluvia de peces]]'' • [[Koraljna obala (Fidži)]] • [[Vanalinn]] • [[Singapurska luka]] }} }} |below= }} ===Znanstvenici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanstvenike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizičari |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Antoine Henri Becquerel]] • [[Heinrich Rudolf Hertz]] • [[Carl Hellmuth Hertz]] • [[Gustav Ludwig Hertz]] • [[Michael Faraday]] • [[Wilhelm Conrad Röntgen]] • [[Gerardus 't Hooft]] • [[Max Born]] • [[Edward Teller]] • [[Charles-Augustin de Coulomb]] • [[Joseph Henry]] • [[Wilhelm Eduard Weber]] • [[Lise Meitner]] • [[Gustav Robert Kirchhoff]] • [[Igor Kurčatov]] • [[Evangelista Torricelli]] • [[Erwin Schrödinger]] • [[Albert Einstein]] • [[Louis de Broglie]] • [[Wolfgang Pauli]] • [[Jean Baptiste Perrin]] • [[Arthur Holly Compton]] • [[Owen Willans Richardson]] • [[Čandrasekara Venkata Raman]] • [[Charles Thomson Rees Wilson]] • [[Carl David Anderson]] • [[George Paget Thomson]] • [[Victor Franz Hess]] • [[Isidor Isaac Rabi]] • [[Clinton Joseph Davisson]] • [[Aleksandar Prohorov]] • [[Henri Poincaré]] • [[Hideki Yukawa]] • [[Shin'ichirō Tomonaga]] • [[Joshio Nishina]] • [[William Lawrence Bragg]] • [[Brian Schmidt]] • [[William Henry Bragg]] • [[Mark Oliphant]] • [[Jean d'Alembert]] • [[Abdus Salam]] |group2 = Kemičari |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Dmitrij Mendeljejev]] • [[Pierre Curie]] • [[Henry Cavendish]] • [[William Ramsay]] • [[Francis William Aston]] • [[Adolf von Baeyer]] • [[Eduard Buchner]] • [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] • [[Henri Moissan]] • [[John Warcup Cornforth]] • [[Alan MacDiarmid]] • [[Glenn T. Seaborg]] |group3 = Liječnici |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= [[Alexander Fleming]] • [[Hakaru Hashimoto]] • [[Tomisaku Kawasaki]] • [[Mikito Takajasu]] • [[Hidejo Noguchi]] • [[Kitasato Shibasaburō]] • [[Howard Florey]] • [[Robin Warren]] • [[Barry J. Marshall]] • [[Elizabeth Blackburn]] • [[Peter C. Doherty]] • [[Frank Macfarlane Burnet]] • [[John Carew Eccles]] • [[Dominique-Jean Larrey]] • [[Carlos Chagas]] • [[Sergej Korsakov]] • [[Arístides Agramonte]] • [[Carlos Finlay]] • [[John Marshall Macdonald]] • [[Baruj Benacerraf]] • [[Jacinto Convit]] • [[Salvador Moncada]] • [[Friedrich Robert Faehlmann]] • [[Jean Itard]] • [[Georges Mathé]] |group4 = Izumitelji |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Ferdinand Porsche]] • [[André Citroën]] • [[Gottlieb Daimler]] • [[Eli Whitney]] • [[Humberto Fernández-Morán]] |group5 = Geografi |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= [[Vladimir Tagancev]] |below= }} ==Društvene znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Povijest Europe]] (nedovršeno) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = pre-XX vijek. |list1 = [[Banket kestenja]] • [[Osmanski interegnum]] • [[Šogunat Tokugawa]] • [[Kultura Diquis]] • [[Zlatna Obala (danska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (portugalska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (švedska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (nizozemska kolonija)]] • [[Bushrangeri]] • [[Plesna epidemija iz 1518.]] • [[Edikt iz Nantesa]] • [[Edikt iz Fontainebleaua]] • [[Kolonijalni Brazil]] • [[Generalna kapetanija Kuba]] • [[Guvernorat Kuba]] • [[Loango-Angola]] • [[Provincija Venezuela]] • ''[[Klein-Venedig]]'' • [[Funan]] • [[Mračno doba (Kambodža)]] • [[Longvek]] • [[Generalna kapetanija Gvatemala]] • [[Podzemni grad Agongointo-Zoungoudo]] • [[Obala robova]] • [[Kraljevstvo Dahomej]] • [[Carstvo Oyo]] • [[Kralj Dahomeja]] • [[Dahomejski godišnji običaji]] • [[Društvo za Surinam]] • [[Invazija Surinama (1667)|Invazija Surinama]] • [[Napad na Fort Zeelandiju (1667)|Napad na Fort Zeelandiju]] • [[Kraljevina Singapura]] • ''[[Malajski anali]]'' • [[Temasek]] • [[Grčko herojsko doba]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = XVIII. vijek |list1 = [[Savjet drevnih]] • [[Prva Francuska Republika]] • [[Konzulat (Francuska)]] • [[Direktorij (Francuska)]] • [[Komitet javnog spasa]] • [[Jakobinska diktatura]] • [[Termidorska reakcija]] • [[Puč 18. brumairea]] • [[Žirondinci]] • [[Septembarski masakri]] • [[Bijeg u Varennes]] • [[Žirondinski ustavni projekt]] • [[Kraljevstvo Francuska (1791-1792)]] • [[Prva industrijska revolucija]] • [[Vicekraljevstvo Nova Granada]] • [[Generalna kapetanija Venezuela]] • ''[[Kambodžanske kraljevske kronike]]'' |group2 = XIX. vijek |list2 = [[Posvećenje Napoleona I]] • [[Kraljevina Holandija]] • [[Kraljevina Vestfalija]] • [[Burbonska restauracija]] • [[Druga industrijska revolucija]] • [[Monroeova doktrina]] • [[Zlatna Obala (britanska kolonija)]] • [[Pobuna u Eureki]] • [[Julska Monarhija]] • [[Francuska revolucija 1848.]] • [[Druga Francuska Republika]] • [[Dani lipnja]] • [[Predsjednički izbori u Francuskoj 1848.]] • [[Francuski ustavni referendum 1851.]] • [[Referendum o Drugom Francuskom Carstvu 1852.]] • [[Pariški sporazum (1856)]] • [[Pariški kongres (1856)]] • [[Orsinijev atentat]] • [[Bitka kod Sedana (1870)]] • [[Treća Francuska Republika]] • [[Suđenje tridesetorici]] • [[Kriza 16. svibnja 1877.]] • [[Panamski skandali]] • [[Tonkinska afera]] • [[Protektorat Annam]] • [[Kočinkina]] • [[Zastupnički dom (Francuska)]] • [[Predstavnički dom (Francuska)]] • [[Incident u Fashodi]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1891.]] • [[Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva]] • [[Kraljevina Brazil]] • [[Nezavisnost Brazila]] • [[Brazilsko Carstvo]] • [[Brazilski rat za nezavisnost]] • [[Prva Brazilska Republika]] • [[Desetogodišnji rat]] • [[Mali rat (Kuba)]] • [[Kubanski rat za nezavisnost]] • [[Američka vojna uprava na Kubi]] • [[Tellerov amandman]] • [[Pariški sporazum (1898)]] • [[Novi Zeland (kolonija)]] • [[Ratovi mušketa]] • [[Novozelandski ratovi]] • [[Sewellovo ministarstvo (1856.)]] • [[Vrhovna hunta]] • [[Prva Venezuelanska Republika]] • [[Venezuelanski rat za nezavisnost]] ([[Bitka na jezeru Maracaibo]]) • [[Druga Venezuelanska Republika]] • [[Manifest iz Cartagene]] • [[Divna kampanja]] • [[Dekret o ratu do smrti]] • [[Treća Venezuelanska Republika]] • [[Kongres u Angosturi]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Velika Kolumbija]] • [[Država Venezuela]] • [[Savezni rat]] • [[Sjedinjene Države Venezuele]] • [[Venezuelanska kriza (1895)]] • [[Francuski protektorat u Kambodži]] • [[Tonkin (francuski protektorat)]] • [[Comayagua (provincija)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1827.]] • [[Prvi francusko-dahomejski rat]] • [[Drugi francusko-dahomejski rat]] • [[Francuski Dahomej]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska Zapadna Afrika]] • [[Kraljevstvo Fidži]] • [[Fidži (kolonija)]] • ''[[Ärkamisaeg]]'' • [[Singapurski sporazum 1819.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Tjesnačka naselja]] • [[Anglo-nizozemski sporazum (1824)]] |group3 = XX. vijek<br>(do 1914.) |list3 = [[Plattov amandman]] • [[Republika Kuba (1902–1959)]] • [[Pacifikacija Kube]] • [[Novi Zeland (dominion)]] • [[Venezuelanska kriza (1902–1903)]] • [[Nizozemsko-venezuelanski rat]] }} |group2 = Prvi svjetski rat<br>(1914. - 1918.) |list2 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Prvi svjetski rat]] • [[Središnje sile]] |group2 = Bitke |list2 = [[Bitka kod Tannenberga (1914.)|Bitka kod Tannenberga]] • [[Cerska bitka]] • [[Kolubarska bitka]] • [[Ofenziva od 100 dana]] • [[Druga bitka na Marni]] • [[Ofenziva Meuse-Argonne]] • [[Bitka na granicama]] • [[Nivelleova ofenziva]] • [[Bitka kod grebena Vimy]] |group3 = Ostalo |list3 = [[Sarajevski atentat]] • [[Oktobarska revolucija]] • [[Mir u Brest-Litovsku]] • [[Ruska revolucija (1917.)|Ruska revolucija 1917.]] • [[Britanski Togoland]] • ''[[Entente Cordiale]]'' • [[Francusko-ruska alijansa]] • [[Anglo-ruska antanta]] • [[Sovjetska Republika Naissaar]] • [[Manifest narodā Estonije]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Prvom svjetskom ratu]] • [[Singapurska pobuna 1915.]] }} |group3 = Međuratno razdoblje<br>(1918. - 1939.) |list3 = [[Pariška mirovna konferencija 1919.]] • [[Münchenski sporazum]] • [[Abdikacijska kriza]] • [[Ugovori iz Locarna]] • [[Briand-Cerettijev sporazum]] • [[Briand-Kelloggov pakt]] • [[Kriza 6. veljače 1934.]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1930.]] • [[Brazilska revolucija 1930.]] • [[Privremena vojna junta (1930)]] • [[Vargasova era]] • [[Pentarhija iz 1933.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonski rat za nezavisnost]] • [[Estonska radnička komuna]] • [[Rusko-estonski sporazum iz Tartua]] • [[Vaps (pokret)]] • [[Pokušaj državnog udara u Estoniji 1924.]] • [[Suđenje 149-orki]] • [[Baltička antanta]] • [[Doba šutnje]] |group4 = Drugi svjetski rat<br>(1939. - 1945.) |list4 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Drugi svjetski rat]] • [[Uzroci Drugog svjetskog rata]] • [[Saveznici]] • [[Sile Osovine]] • [[Posljedice Drugog svjetskog rata]] |group2 = Bitke |list2 = [[Operacija Bagration]] • [[Bitka za Francusku]] • [[Bitka kod La Plate]] • [[Saveznička invazija Sicilije]] • [[Operacija Anton|Operacija ''Anton'']] • [[Operacija Dragoon|Operacija ''Dragoon'']] • [[Praški ustanak]] • [[Ljetni rat]] • [[Bitka za Singapur]] • [[Operacija Jaywick|Operacija ''Jaywick'']] • [[Bombardiranje Singapura (1944–1945)]] • [[Bombardiranje Singapura (1941)]] • [[Operacija Tiderace|Operacija ''Tiderace'']] • [[Operacija Struggle|Operacija ''Struggle'']] |group3 = Ostalo |list3 = [[Schindlerovi židovi]] • [[Hitlerov pozdrav]] • [[Operacija Valkira]] • [[Vichyevska Francuska]] • [[Republika Slovačka (1939. - 1945.)]] • [[Riomski proces]] • [[Glasovanje o delegaciji punih ustavnih ovlasti Philippeu Pétainu]] • [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj]] • [[Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj]] • ''[[Militärverwaltung]]'' • [[Slobodna Francuska]] • [[Apel 18. juna]] • [[Privremena vlada Francuske Republike]] • [[Čehoslovačka vlada u egzilu]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Benešovi dekreti]] • [[Japanska okupacija Kambodže]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu]] • ''[[Generalbezirk Estland]]'' • [[Estonska samouprava]] • [[Reichskommissariat Ostland|''Reichskommissariat'' Ostland]] • [[Bijeg podmornice Orzeł|Bijeg podmornice ''Orzeł'']] • [[Shōnan-tō]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sook Ching]] • [[Sōjūsetsu incident]] • [[Operacija Gustavus|Operacija ''Gustavus'']] • [[Operacija Zipper|Operacija ''Zipper'']] • [[Britanska vojna uprava (Malaja)]] }} |group5 = Hladni rat<br>(1945. - 1991.) |list5 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hladni rat]] • [[Elizejski ugovor]] • [[Nixonov posjet Kini 1972.]] • [[Angolski građanski rat]] • [[Trumanova doktrina]] • [[Socijalistička Republika Rumunjska]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Demokratska Kampućija]] • [[Zapadna Njemačka]] • [[Kostarikanski građanski rat]] • [[Gana (krunska zemlja)]] • [[Neredi u Accri 1948.]] • [[Velika šestorica (Gana)]] • [[Politika bijele Australije]] • [[Ustavna kriza u Australiji 1975.]] • [[Četvrta Francuska Republika]] • [[Peta Francuska Republika]] • [[Maj 1968]] • [[Druga Brazilska Republika]] • [[Državni udar u Brazilu 1964.]] • [[Vojna diktatura u Brazilu]] • [[Brazilska vojna hunta (1969)]] • [[Narodna Republika Koreja]] • [[Sovjetska civilna uprava]] • [[Privremeni narodni komitet za Sjevernu Koreju]] • [[Korejska demilitarizirana zona]] • [[Bitka za Incheon]] • [[Operacija Pokpoong]] • [[Podjela Koreje]] • [[Korejski sporazum o primirju]] • [[Bombaški napad u Rangoonu]] • [[Ubojstva sjekirom u P'anmunjŏmu]] • [[Kasarne Moncada]] • [[Operacija Mongoose]] • [[Operacija Northwoods]] • [[Cubana de Aviación let 455]] • [[Narodna Republika Angola]] • [[Demokratska Narodna Republika Angola]] • [[Republika Cabinda]] • [[Angolski rat za nezavisnost]] • [[Alvorski sporazum]] • [[Češka i Slovačka Federativna Republika]] • [[ANZUS]] • [[Paktomanija]] • ''[[El Trienio Adeco]]'' • [[Četvrta Venezuelanska Republika]] • [[Pakt iz Puntofija]] • [[Državni udar u Venezueli 1958.]] • [[Državni udar u Venezueli 1945.]] • [[Francuska unija]] • [[Francuska zajednica]] • [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] • [[Bangkoška zavjera]] • [[Operacija Menu]] • [[Operacija Freedom Deal]] • [[Državni udar u Kambodži 1970.]] • [[Kmerska Republika]] • [[Predsjednički izbori u Kambodži 1972.]] • [[Predstavnička skupština kampućijskog naroda]] • [[Santebal]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Kambodžanski genocid]] ([[Kambodžanska polja smrti]] • [[Drvo smrti]] • [[Choeung Ek]] • [[Masakr u Ba Chúcu]]) • [[Narodna Republika Kampućija]] • [[Plan K5]] • [[Država Kambodža]] • [[Kambodžansko-vijetnamski rat]] • [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije]] • [[Pariški mirovni sporazum (1991)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1963.]] • [[Državni udar u Hondurasu 1975.]] • [[Honduraška vojna hunta (1956–1957)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Fudbalski rat]] • [[Sahelsko-beninska unija]] • [[Republika Dahomej]] • [[Državni udar u Dahomeju 1963.]] • [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)]] • [[Predsjednički izbori u Dahomeju 1970.]] • [[Državni udar u Dahomeju 1972.]] • [[Narodna Republika Benin]] • [[Pokušaj državnog udara u Beninu 1977.]] • [[Fidži (dominion)]] • [[Državni udari na Fidžiju 1987.]] • [[Operacija Morris Dance]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonska vlada u egzilu]] • [[Deklaracija suvereniteta Estonske SSR]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Raspjevana revolucija]] • [[Fosforitni rat]] • [[Pismo četrdesetorice]] • [[Surinam (Kraljevina Nizozemska)]] • [[Državni udar u Surinamu 1980.]] • [[Nacionalni vojni savjet (Surinam)]] • [[Decembarska ubojstva]] • [[Surinamski unutrašnji rat]] • [[Masakr u Moiwani]] • [[Državni udar u Surinamu 1990.]] • [[Singapur (kolonija)]] • [[Singapur (savezna država)]] • [[Malezijski sporazum]] • [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)]] • [[Proglašenje Singapura]] • [[Referendum o integraciji Singapura 1962.]] • [[Izvanredno stanje u Poljskoj]] |group6 = 1990-e<br>XXI. vijek |list6 = [[Crno proljeće (Kuba)]] • [[Opći izbori u Angoli 1992.]] • [[Masakr na Noć vještica]] • [[Pokušaji državnih udara u Venezuel 1992.]] • [[Bolivarska revolucija]] • [[Pokušaj državnog udara u Venezueli 2002.]] • [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]] • [[Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže]] • [[Ustavna kriza u Hondurasu 2009.]] • [[Državni udar u Hondurasu 2009.]] • [[UTAGE let 141]] • [[Državni udar na Fidžiju 2000.]] • [[Državni udar na Fidžiju 2006.]] • [[Prosvjedi u Surinamu 1999.]] }} |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= [[Scotland Yard]] • [[Old Bailey]] • ''[[Volksgerichtshof]]'' • [[Vrhovni sud Kostarike]] • [[Vrhovni sud Gane]] • [[Ustav Australije]] • [[Ustav Gane]] • [[Ustav Francuske (1791)]] • [[Ustav Francuske (1793)]] • [[Ustav Francuske (1795)]] • [[Ustav Francuske (1799)]] • [[Ustav Francuske (1802)]] • [[Ustav Francuske (1804)]] • [[Povelja iz 1814.]] • [[Dopunski akt ustavima Prvog Carstva]] • [[Povelja iz 1830.]] • [[Ustav Francuske (1848)]] • [[Ustav Francuske (1852)]] • [[Francuski ustavni zakoni (1875)]] • [[Ferryjevi zakoni]] • [[Francuski ustavni zakon (1940)]] • [[Francuski ustavni zakon (1945)]] • [[Ustav Francuske (1946)]] • [[Ustav Francuske]] • [[Ustav Brazila]] • [[Ustav Sjeverne Koreje]] • [[Ustav Kube]] • [[Bustamanteov kodeks]] • [[Ustav Angole]] • [[Ustavni sud (Češka)]] • [[Macdonaldova trijada]] • [[Vrhovni sud Novog Zelanda]] • [[Ustav Novog Zelanda]] • [[Panoptikon]] • [[Deklaracija nezavisnosti Novog Zelanda]] • [[Sporazum iz Waitangija]] • [[Vrhovni sud pravde (Venezuela)]] • [[Ustav Venezuele]] • [[Deklaracija nezavisnosti (Venezuela)]] • [[Ustav Kambodže]] • [[Kambodžanski tribunal]] • [[Ustav Hondurasa]] • [[Vrhovni sud pravde (Honduras)]] • [[Ustav Benina]] • [[Kvazisud]] • ''[[modus operandi]]'' • [[Ustav Fidžija]] • [[Zakon o pomirbi, toleranciji i jedinstvu]] • [[Ustav Estonije]] • [[Ustav Surinama]] • [[Vrhovni sud Singapura]] • [[Ustav Paname]] • [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Općenito |list1 = [[Nacizam]] • ''[[Révolution nationale]]'' • [[Koronelizam]] • ''[[Juche]]'' • ''[[Songun]]'' • ''[[Songbun]]'' • [[Neutralna država]] • [[Čavizam]] • [[Nulta godina (Kambodža)|Nulta godina]] • ''[[Françafrique]]'' • ''[[Corregimiento]]'' • ''[[Comarca]]'' |group2 = Posebno |list2 = [[Popis njemačkih ministara obrane]] • [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva]] • [[Hitlerov kabinet]] • [[Premijer Japana]] • ''[[Kokkai]]'' • [[Nacionalna stranka oslobođenja (Kostarika)|PLN]] • [[Stranka građanske akcije|PAC]] • [[Libertarijanski pokret|ML]] • [[Predsjednik Kostarike]] • [[Zakonodavna skupština (Kostarika)]] • [[Predsjednik Gane]] • [[Premijer Gane]] • [[Stranka narodne konvencije|CPP]] • [[Parlament Gane]] • [[Državni savjet (Gana)]] • [[Premijer Australije]] • [[Parlament Australije]] • [[Generalni guverner Australije]] • [[Premijer Francuske]] • [[Predsjednik Francuske]] • [[Francuski parlament]] • [[Senat (Francuska)]] • [[Narodna skupština (Francuska)]] • [[Kongres Francuskog parlamenta]] • [[Predsjednik Brazila]] • ''[[Congresso Nacional]]'' • ''[[Senado Federal]]'' • ''[[Câmara dos Deputados]]'' • [[Premijer Brazila]] • [[Vječni predsjednik republike]] • [[Vrhovna narodna skupština]] • [[Premijer Sjeverne Koreje]] • [[Administrativna podjela Sjeverne Koreje]] • [[Spisak vrhovnih vođa Sjeverne Koreje]] • [[Spisak državnih poglavara Sjeverne Koreje]] • ''[[Ch'ŏndogyo Ch'ŏngudang]]'' • [[Predsjednik Kube]] • [[Premijer Kube]] • [[Nacionalna skupština narodne sile]] • [[Predsjednik Angole]] • [[Potpredsjednik Angole]] • [[Premijer Angole]] • [[Narodna skupština (Angola)]] • [[Generalni guverner Novog Zelanda]] • [[Premijer Novog Zelanda]] • [[Parlament Novog Zelanda]] • [[Predstavnički dom (Novi Zeland)]] • [[Zakonodavno vijeće (Novi Zeland)]] • [[Laburistička stranka Novog Zelanda]] • [[Zelena stranka Aotearoe Novog Zelanda]] • [[Prvo Novi Zeland]] • [[Kolonijalni tajnik Novog Zelanda]] • [[Predsjednik Venezuele]] • [[Narodna skupština (Venezuela)]] • [[Demokratska akcija (Venezuela)]] • [[Parlament Kambodže]] • [[Senat (Kambodža)]] • [[Narodna skupština (Kambodža)]] • [[Kralj Kambodže]] • [[Premijer Kambodže]] • [[Liberalna stranka (Kambodža)]] • [[Demokratska stranka (Kambodža)]] • [[Sangkum]] • [[Komunistička partija Kampućije]] • [[Nacionalni kongres (Honduras)]] • [[Predsjednik Hondurasa]] • [[Narodna skupština (Benin)]] • [[Predsjednik Benina]] • [[Premijer Benina]] • [[Conseil de l'Entente]] • [[Partija narodne revolucije Benina]] • [[Predsjednik Fidžija]] • [[Premijer Fidžija]] • [[Parlament Fidžija]] • [[Senat (Fidži)]] • [[Predstavnički dom (Fidži)]] • [[Veliko vijeće poglavica]] • [[Guverner Fidžija]] • [[Generalni guverner Fidžija]] • [[Administrativna podjela Fidžija]] • [[Premijer Kraljevstva Fidži]] • [[Ratu]] • [[Glavni ministar Fidžija]] • [[Zakonodavno vijeće (Fidži)]] • ''[[Riigikogu]]'' • [[Premijer Estonije]] • ''[[Riigihoidja]]'' • [[Komunistička partija Estonije]] • [[Predsjednik Surinama]] • [[Potpredsjednik Surinama]] • [[Premijer Surinama]] • [[Narodna skupština (Surinam)]] • [[Generalni guverner Surinama]] • [[Parlament Singapura]] • [[Predsjednik Singapura]] • [[Premijer Singapura]] • [[Stranka narodne akcije]] • [[Singapurska samouprava]] • [[Guverner Singapura]] • [[Yang di-Pertuan Negara]] • [[Zakonodavno vijeće (Singapur)]] • [[Zakonodavna skupština (Singapur)]] • [[Glavni ministar Singapura]] • [[Narodna skupština (Panama)]] • [[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']] • [[Predsjednik Paname]] • [[Corregimiento (Panama)|''Corregimiento'' (Panama)]] }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= [[Regia Marina]] • [[Royal Navy]] • [[Vojska Kostarike]] • ''[[Maréchal de France]]'' • ''[[École spéciale militaire de Saint-Cyr]]'' • [[Korejska narodna armija]] • [[USS Pueblo (AGER-2)]] • ''[[Movimiento 26 de Julio]]'' • [[Oružane snage Angole]] • [[Kubanske revolucionarne oružane snage]] • ''[[Generalissimus]]'' • [[Khmer Issarak]] • [[Dahomejske Amazonke]] • [[Oružane snage Republike Fidži]] • ''[[Junglecommando]]'' • [[Singapurska strategija]] • ''[[Kenpei]]'' |group5 = Lingvistika |group5style = text-align:center; color:black; background: white; border:1px solid black; |list5 = [[Joruba jezik]] • [[Fon jezik]] • [[Fidžijski jezik]] • [[Fidžijski hindski jezik]] • [[Rotumanski jezik]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[Kultura Sovjetskoga Saveza]] • [[Centar za obiteljske evidencije]] • [[Stair House]] • [[David Livingstone Centre]] • [[Psihijatrijska bolnica Broadmoor]] • [[The Blind Beggar]] • [[Oni (folklor)]] • ''[[Hanami]]'' • [[Tri mudra majmuna]] • ''[[The Strand Magazine]]'' • [[221B Baker Street]] • [[Museo Nacional de Costa Rica]] • [[Mekatelyu]] • [[Nacionalni park Tortuguero]] • [[Nacionalni park Poás]] • [[Waakye]] • [[Ganci]] • [[Sveučilište u Adelaideu]] • [[Sveučilište u Melbourneu]] • [[Marianne]] • [[Čudovište iz Rajskog jezera]] • ''[[Rodong Sinmun]]'' • [[Korejska centralna novinska agencija]] • [[Festival Arirang]] • [[Vargaška tragedija]] • [[Kambodžanski riel]] • [[Novi ljudi]] • [[Nacionalni autonomni univerzitet Hondurasa]] • [[Naša Gospa od Suyape]] • [[Zapadnoafrički CFA franak]] • [[Srednjoafrički CFA franak]] • [[Chupa Chups]] • [[Univerzitet na Fidžiju]] • [[Fidžijski dolar]] • [[Nacionalni park Sigatoka Sand Dunes]] • ''[[Cibi]]'' • [[Estonska marka]] • ''[[Postimees]]'' • [[Zastava Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]] • [[Surinamski dolar]] • [[Surinamski gulden]] • [[Planska područja u Singapuru]] • [[Regije Singapura]] • [[Japanski okupacijski dolar]] • [[Panamska balboa]] • ''[[Shinjū]]'' |below= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Slavko Goldstein]] |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |group1 = Pravo |list1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Roland Freisler]] • [[Clarence Darrow]] • [[Moisés Vieites]] • [[Antonio Sánchez de Bustamante y Sirvén]] |group2 = Kriminologija |list2 = [[Vlado Černozemski]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Braća Kray]] • [[George Cornell]] • [[Jack McVitie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leopold i Loeb]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jack Trbosjek]] ([[:Kategorija:Jack Trbosjek|kategorija /uz izuzetke/]]) • [[Igor Guzenko]] • [[Issei Sagawa]] • [[Charles Augustus Howell]] • [[Charlotte Corday]] • [[Charles-Henri Sanson]] • [[Felice Orsini]] • [[Sante Geronimo Caserio]] • [[Leonard Read]] • [[Sogomon Tejlirjan]] }} |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Amerike |list1 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1 =[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Harry S. Truman]] • [[William H. Seward]] • [[William Jennings Bryan]] • [[Harvey Milk]] • [[Dan White]] • [[George Moscone]] • [[Frank B. Kellogg]] • [[Fiorello H. La Guardia]] |group2 = {{flagicon|KAN}} Kanada |list2= [[Lester B. Pearson]] • [[Pierre Trudeau]] |group3 = {{flagicon|Kostarika}} Kostarika |list3= [[Juan Mora Fernández]] • [[José María Castro Madriz]] • [[Federico Tinoco Granados]] • [[Otilio Ulate Blanco]] • [[José Figueres Ferrer]] • [[Rafael Ángel Calderón Guardia]] • [[Laura Chinchilla]] • [[Óscar Arias]] |group4 = {{flagicon|Brazil}} Brazil |list4= [[Deodoro da Fonseca]] • [[Pedro I od Brazila]] • [[Pedro II od Brazila]] • [[Arthur Bernardes]] • [[Venceslau Brás]] • [[Washington Luís]] • [[Júlio Prestes]] • [[Getúlio Vargas]] • [[Plínio Salgado]] • [[João Goulart]] • [[Humberto Castelo Branco]] • [[Artur da Costa e Silva]] • [[Ernesto Geisel]] |group5 = {{flagicon|Kuba}} Kuba |list5= [[Carlos Saladrigas Zayas]] • [[Ramón Zaydín]] • [[Anselmo Alliegro y Milá]] • [[Félix Lancís Sánchez]] • [[Tomás Estrada Palma]] • [[Ramón Grau]] • [[Gerardo Machado]] • [[Camilo Cienfuegos]] |group6 = {{flagicon|Venezuela}} Venezuela |list6= [[José Antonio Páez]] • [[Cristóbal Mendoza]] • [[Francisco de Miranda]] • [[Rómulo Gallegos]] • [[Rafael Urdaneta]] • [[Juan Vicente Gómez]] • [[Cipriano Castro]] • [[Rafael Caldera]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Rómulo Betancourt]] |group7 = {{flagicon|HON}} Honduras |list7= [[Juan Orlando Hernández]] • [[Dionisio de Herrera]] • [[Francisco Morazán]] • [[José Francisco Zelaya]] • [[Francisco Ferrera]] • [[Ramón Villeda Morales]] • [[Julio Lozano Díaz]] • [[Oswaldo López Arellano]] • [[Juan Alberto Melgar]] • [[Manuel Zelaya]] • [[Roberto Micheletti]] |group8 = {{flagicon|SUR}} Surinam |list8= [[Chan Santokhi]] • [[Ronnie Brunswijk]] • [[Johan Ferrier]] • [[Henck Arron]] • [[Dési Bouterse]] |group9 = {{flagicon|PAN}} Panama |list9= [[José Raúl Mulino]] }} |group2 = Europa |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1={{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list1=[[Edward VIII.]] • [[George VI.]] • [[Herbert Henry Asquith]] • [[Clement Attlee]] • [[Tom Driberg]] • [[Robert Boothby, baron Boothby]] • [[Arnold Wienholt Hodson]] • [[Spencer Perceval]] • [[Stamford Raffles]] |group2 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2 = [[Nikita Hruščov]] • [[Jurij Andropov]] • [[Konstantin Černjenko]] • [[Andrej Gromijko]] • [[Vjačeslav Molotov]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija |list1 = [[Boris Jeljcin]] |group2 = {{flagicon|GRU}} Gruzija |list2 = [[Eduard Ševarnadze]] |group3 = {{flagicon|EST}} Estonija |list3 = [[Jaan Anvelt]] • [[Karl Kark]] • [[Konstantin Päts]] • [[Jaan Tõnisson]] • [[Kaarel Eenpalu]] • [[Jüri Uluots]] • [[Hjalmar Mäe]] • [[Johannes Vares]] • [[Jüri Ratas]] • [[Alar Karis]] • [[Johannes Käbin]] • [[Edgar Savisaar]] }} |group3 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list3 = [[Charles de Gaulle]] • [[Philippe de Gaulle]] • [[Pierre Laval]] • [[Adolphe Thiers]] • [[Louis Barthou]] • [[Jean Monnet]] • [[Philippe d'Orléans, grof od Pariza|Philippe d'Orléans]] • [[Emmanuel Joseph Sieyès]] • [[Roger Ducos]] • [[Jean-Paul Marat]] • [[Louis Antoine de Saint-Just]] • [[Camille Desmoulins]] • [[Joséphine de Beauharnais]] • [[Joseph Fouché]] • [[Lucien Bonaparte]] • [[Élisa Bonaparte]] • [[Louis Bonaparte]] • [[Napoléon Louis Bonaparte]] • [[Jérôme Bonaparte]] • [[François Guizot]] • [[Lazare Carnot]] • [[Louis-Mathieu Molé]] • [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] • [[Louis Blanc]] • [[Alexis de Tocqueville]] • [[Louis Eugène Cavaignac]] • [[Eugénie de Montijo]] • [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]] • [[Louis Jules Trochu]] • [[Patrice de Mac Mahon]] • [[Louis Auguste Blanqui]] • [[Léon Gambetta]] • [[Marie François Sadi Carnot]] • [[Jules Grévy]] • [[Albert de Broglie]] • [[Jules Armand Dufaure]] • [[William Henry Waddington]] • [[Jules Ferry]] • [[Jean Casimir-Perier]] • [[Charles Dupuy]] • [[Félix Faure]] • [[Émile Loubet]] • [[Raymond Poincaré]] • [[Aristide Briand]] • [[Paul Deschanel]] • [[Alexandre Millerand]] • [[Gaston Doumergue]] • [[Paul Doumer]] • [[Édouard Herriot]] • [[Pierre-Étienne Flandin]] • [[André Tardieu]] • [[Édouard Daladier]] • [[Albert Lebrun]] • [[André Maginot]] • [[Léon Blum]] • [[Vincent Auriol]] • [[René Coty]] • [[Alain Poher]] • [[Valéry Giscard d'Estaing]] |group4 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |list4 = [[Konrad Adenauer]] (suradnja) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1 = |group2 = {{flagicon|NJE}} Weimarska Republika |list2 = [[Wilhelm Cuno]] • [[Gustav Stresemann]] • [[Wilhelm Marx]] • [[Joseph Wirth]] • [[Philipp Scheidemann]] • [[Gustav Bauer]] • [[Konstantin Fehrenbach]] • [[Hans Luther]] • [[Hugo Haase]] • [[Kurt von Schleicher]] |group3 = {{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list3 = [[Heinrich Himmler]] • [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] • [[Martin Bormann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joseph Goebbels]] • [[Edmund Veesenmayer]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hermann Göring]] • [[Walther Funk]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Reinhard Heydrich]] • [[Karl-Siegmund Litzmann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Alfred Rosenberg]] |group4 = {{flagicon|DDR}} Istočna Njemačka |list4 = [[Walter Ulbricht]] }} |group5 = {{flagicon|ITA}} Italija |list5 = [[Giovanni Giolitti]] |group6 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska |list6 = [[Francisco Franco]] |group7 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |list7 = [[Wojciech Jaruzelski]] • [[Bronisław Komorowski]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |list8 = [[Olof Palme]] |group9 = {{flagicon|AUT}} Austrija |list9 = [[Karl Renner]] |group10 = {{flagicon|GRČ}} Grčka |list10 = [[Ioannis Metaxas]] |group12 = {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list12 = [[Marija Terezija|Maria Theresia]] • [[Josip II., car Svetog Rimskog Carstva|Joseph II.]] • [[Leopold II., car Svetog Rimskog Carstva|Leopold II.]] • [[Karlo VI., car Svetog Rimskog Carstva|Karl VI.]] • [[Franjo I., car Svetog Rimskog Carstva|Franz I.]] • [[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franz II.]] • [[Ferdinand I. Austrijski|Ferdinand I.]] • [[Franjo Josip I.|Franz Joseph I.]] (dopuna) • [[Aleksandar Drašković]] • [[Sofija Chotek]] • [[Marie-Louise od Austrije]] |group13 = {{flagicon|SRB}} Srbija |list13 = [[Ilija Garašanin]] • [[Milan Nedić]] • [[Aleksandar I. Karađorđević]] |group14 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |list14 = [[Lajos Kossuth]] • [[Károly Khuen-Héderváry]] • [[Miklós Horthy]] |group15 = {{flagicon|FIN}} Finska |list15 = [[Jaana Pelkonen]] • [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] |group16 = {{flagicon|RUM}} Rumunjska |list16 = [[Ion Antonescu]] • [[Nicolae Ceauşescu]] |group17 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |list17 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edvard Beneš]] }} |group3= Azija i<br>Oceanija |list3= [[Kir Mlađi]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|JAP}} Japan |list1 = [[Hirohito]] • [[Itō Hirobumi]] • [[Hideki Tōjō]] • [[Hara Takashi]] • [[Tsuyoshi Inukai]] • [[Keisuke Okada]] • [[Fumio Gotō]] • [[Yasuo Fukuda]] • [[Eisaku Satō]] • [[Car Taishō]] • [[Minamoto no Yoritomo]] • [[Yasuhiro Nakasone]] |group2 = {{flagicon|Kina}} Kina |list2 = [[Pu Yi]] |group3 = {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list3 = [[Hồ Chí Minh]] • [[Lê Đức Thọ]] |group4 = {{flagicon|Tajvan}} Republika Kina/Tajvan |list4 = [[Sun Jat-sen]] • [[Chiang Kai-shek]] |group5 = {{flagicon|Indija}} Indija |list5 = [[Jawaharlal Nehru]] |group6 = [[File:Flag of Korea 1882.svg|22px|border]] Koreja |list6 = [[Sunjong od Koreje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|Sjeverna Koreja}} Sjeverna Koreja |list1 = [[Kim Il-sung]] • [[Kim Jong-il]] • [[Kim Yŏng-nam]] • [[Kim Il (političar)|Kim Il]] |group2 = {{flagicon|Južna Koreja}} Južna Koreja |list2 = }} |group7 = {{flagicon|IZR}} Izrael |list7 = [[Menahem Begin]] |group8 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |list8 = [[Norodom Sihanouk]] • [[Norodom Sihamoni]] • [[Ponhea Yat]] • [[Ang Duong]] • [[Norodom od Kambodže]] • [[Sisowath od Kambodže]] • [[Sisowath Monivong]] • [[Sơn Ngọc Thành]] • [[Penn Nouth]] • [[Nuon Chea]] • [[Ieng Sary]] • [[Pol Pot]] • [[Khieu Samphan]] • [[Kang Kek Iew]] • [[Hun Sen]] |group9 = {{flagicon|Jordan}} Jordan |list9 = [[Hussein I., kralj Jordana|Hussein I.]] |group12 = {{flagicon|AUS}} Australija |list12 = [[Edmund Barton]] • [[Ben Chifley]] • [[Harold Holt]] • [[John Curtin]] • [[Robert Menzies]] • [[Gough Whitlam]] • [[John Kerr]] • [[Malcolm Fraser]] • [[Stanley Bruce]] |group11 = {{flagicon|NZL}} Novi Zeland |list11 = [[Patsy Reddy]] • [[William Hobson]] • [[James Busby]] • [[Henry Sewell]] • [[Alfred Domett]] • [[John Ballance]] • [[Richard Seddon]] • [[Michael Joseph Savage]] • [[Peter Fraser (novozelandski političar)|Peter Fraser]] |group10 = {{flagicon|Mjanmar}} Mjanmar |list10 = [[U Thant]] |group13 = {{flagicon|FIJ}} Fidži |list13 = [[Seru Epenisa Cakobau]] • [[Kamisese Mara]] • [[Sitiveni Rabuka]] • [[Timoci Bavadra]] • [[Penaia Ganilau]] • [[Josefa Iloilo]] • [[Frank Bainimarama]] • [[Jioji Konrote]] • [[Epeli Nailatikau]] |group14 = {{flagicon|SIN}} Singapur |list14 = [[Tharman Shanmugaratnam]] • [[Lee Hsien Loong]] • [[Lawrence Wong]] • [[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]] • [[Lim Yew Hock]] • [[Yusof bin Ishak]] }} |group4= Afrika |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|EGI}} Egipat |list1= [[Gamal Abdel Nasser]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Anwar Sadat]] • [[Hosni Mubarak]] |group2= {{flagicon|ANG}} Angola |list2= [[Agostinho Neto]] • [[Lopo do Nascimento]] • [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] • [[José Eduardo dos Santos]] • [[Jonas Savimbi]] • [[João Lourenço]] |group3= {{flagicon|SOM}} Somalija |list3= [[Mohamed Siad Barre]] |group4= {{flagicon|ZIM}} Zimbabve |list4= [[Robert Mugabe]] |group5={{flagicon|TOG}} Togo |list5= [[Faure Gnassingbé]] |group6={{flagicon|CIV}} Obala Bjelokosti |list6=[[Félix Houphouët-Boigny]] |group7={{flagicon|Gvineja}} Gvineja |list7= [[Ahmed Sékou Touré]] |group8={{flagicon|GAN}} Gana |list8= [[Samia Nkrumah]] • [[John Dramani Mahama]] • [[John Atta Mills]] • [[John Agyekum Kufuor]] • [[Jerry Rawlings]] • [[Hilla Limann]] • [[Fred Akuffo]] • [[Ignatius Kutu Acheampong]] • [[Edward Akufo-Addo]] • [[Nii Amaa Ollennu]] • [[Akwasi Afrifa]] • [[Joseph Arthur Ankrah]] • [[Kofi Abrefa Busia]] • [[Nana Akufo-Addo]] |group9={{flagicon|BEN}} Benin |list9= [[Gangnihessou]] • [[Dakodonou]] • [[Houegbadja]] • [[Hangbè]] • [[Agaja]] • [[Ghézo]] • [[Béhanzin]] • [[Agoli-Agbo]] • [[Toffa I]] • [[Sourou-Migan Apithy]] • [[Hubert Maga]] • [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]] • [[Christophe Soglo]] • [[Émile Derlin Zinsou]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mathieu Kérékou]] • [[Thomas Boni Yayi]] • [[Patrice Talon]] }} }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1= {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1= [[Douglas MacArthur]] • [[Omar Bradley]] |group2= {{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list2= [[Andrew Cunningham]] • [[Harold Alexander]] • [[Jean Conan Doyle]] • [[John Jellicoe]] • [[Bernard Freyberg]] • [[Ivan Lyon]] |group3= {{flagicon|FRA}} Francuska |list3= [[Philippe Pétain]] • [[Louis Franchet d'Esperey]] • [[Joseph Jacques Césaire Joffre]] • [[Ferdinand Foch]] • [[Gilbert du Motier, markiz de La Fayette]] • [[Joachim Murat]] • [[Michel Ney]] • [[Pierre-Charles Villeneuve]] • [[Georges Ernest Boulanger]] • [[Robert Nivelle]] • [[François Darlan]] • [[Henri Giraud]] • [[Maxime Weygand]] • [[Maurice Gamelin]] • [[Bob Denard]] |group4= {{flagicon|ITA}} Italija |list4= [[Alfredo Guzzoni]] • [[Angelo Iachino]] |group5= {{flagicon|POLJ}} Poljska |list5= [[Edward Rydz-Śmigły]] |group6= {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list6= [[Võ Nguyên Giáp]] |group7= {{flagicon|NJE}} Njemačka |list7= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1= [[Alfred von Schlieffen]] • [[Erich Ludendorff]] • [[Erich von Falkenhayn]] • [[August von Mackensen]] • [[Reinhard Scheer]] • [[Franz von Hipper]] • [[Colmar Freiherr von der Goltz]] • [[Alfred von Tirpitz]] • [[Adolf von Seckendorff]] |group2={{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list2= [[Karl Dönitz]] • [[Wilm Hosenfeld]] • [[Friedrich Paulus]] • [[Erich von Manstein]] • [[Wilhelm Keitel]] }} |group8= {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list8= [[Oskar Potiorek]] • [[Conrad von Hötzendorf]] • [[Alois Hitler]] |group9= {{flagicon|JAP}} Japan |list9= [[Isoroku Jamamoto]] • [[Princ Akihito Komatsu]] • [[Takamori Saigō]] |group10= {{flagicon|SRB}} Srbija |list10= [[Pavle Jurišić Šturm]] |group11= {{flagicon|RUS}} Rusija |list11={{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|RUS}} Rusko Carstvo |list1= [[Aleksej Brusilov]] • [[Pjotr Wrangel]] • [[Nikolaj Judenič]] |group2={{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2= [[Georgij Žukov]] • [[Konstantin Rokosovski]] • [[Nikolaj Kuznjecov]] }} |group12= {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |list12= [[Nam Il]] |group13= {{flagicon|EST}} Estonija |list13 = [[Johan Laidoner]] • [[Ain-Ervin Mere]] }} |group5 = Filozofi |group5style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list5= [[Baruch de Spinoza]] • [[Émile Durkheim]] • [[Jean-François Lyotard]] • [[Jacques Derrida]] • [[Louis Althusser]] • [[José Ortega y Gasset]] • [[Jeremy Bentham]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[David Livingstone]] • [[Oskar Schindler]] • [[Emilie Schindler]] • [[Wallis Simpson]] • [[Alice Pleasance Liddell]] • [[Ottla Kafka]] • [[Sadako Sasaki]] • [[Peter Turkson]] • [[Theodosia Okoh]] • [[Joan Sutherland]] • [[Maria Letizia Ramolino]] • [[Jan Palach]] • [[Pedro Álvares Cabral]] • [[Bernhard Schwarz]] • [[Michel Wieviorka]] • [[Carlos Manuel de Céspedes]] • [[Elián González]] • [[Diogo Cão]] • [[Paulo Dias de Novais]] • [[Irene Sáez]] • [[Anthelme Mangin]] • [[Dith Pran]] • [[Sydney Schanberg]] • [[Charles Delaunay]] • [[Poe Toaster]] • [[Virginia Eliza Clemm Poe]] • [[Lempira (vođa Lenka)|Lempira]] • [[Udre Udre]] • [[Aleksandar Langfang]] • [[Bayard Rustin]] • [[Aleksandar Holiga]] • [[Sang Nila Utama]] • [[Elizabeth Choy]] • [[Lav XIV]] • [[Lim Bo-seng]] • [[Shimeko Tanabe]] • [[Hatsuyo Oyama]] • [[Michiko Tsushima]] • [[Tomie Yamazaki]] • [[Valentina Tereškova]] |below= }} ==Sport== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Općenito o sportu (po sportovima) |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |belowstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[File:Football pictogram.svg|20px]] Nogomet |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Gana]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HON}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kambodže|Kambodža]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] {{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajina]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Fudbalska reprezentacija Surinama|Surinam]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Fudbalska reprezentacija Singapura|Singapur]] {{nowrap end}} |group2 = Klubovi |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ENG}} [[Arsenal FC]] {{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Fulham FC]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[4.25]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Pyongyang City SC]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Inter Moengotapoe]] {{nowrap end}} |group3 = Lige |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Ligue 1]] {{nowrap end}} |group4 = Prvenstva |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|RUS}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] {{•w}} {{flagicon|Kanada}} / {{flagicon|Meksiko}} / {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Finala |list1= {{nowrap begin}} [[Nizozemska - Zapadna Njemačka (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 1974.)|1974.]] {{•w}} [[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|1998.]] {{•w}} [[Italija - Francuska (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 2006.)|2006.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|2018.]] {{nowrap end}} }} |group2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[UEFA Euro|Europsko prvenstvo]] |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|POLJ}} / {{flagicon|UKR}} [[UEFA Euro 2012|2012.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 2016.|2016.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EU}} [[UEFA Euro 2020.|2020.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[UEFA Euro 2024.|2024.]] {{nowrap end}} |group3 = Olimpijske igre |list3= |group4 = Kup nacija |list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1963.|1963.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1978.|1978.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} / {{flagicon|Nigerija}} [[Afrički kup nacija 2000.|2000.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 2008.|2008.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|ANG}} [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]] {{nowrap end}} |group5 = [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SIN}} [[AFC Azijski kup 1984.|1984.]] {{nowrap end}} }} |group5 = Ostalo |list5= {{nowrap begin}} [[FIFA 100]] {{•w}} [[Australija - Američka Samoa (kvalifikacijska utakmica za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002)|Australija 31:0 Američka Samoa]] {{•w}} [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva]] {{•w}} [[Trofej Artemio Franchi]] {{•w}} [[Urugvaj - Brazil (finalna runda FIFA Svjetskog prvenstva 1950)|''Maracanaço'']] {{•w}} ''[[Brazil - Njemačka (polufinale FIFA Svjetskog prvenstva 2014)|Mineiraço]]'' {{•w}} [[Portugal - Sjeverna Koreja (četvrtfinale FIFA Svjetskog prvenstva 1966)|Portugal 5:3 Sjeverna Koreja]] {{•w}} [[Maskote FIFA Svjetskih prvenstava]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Suci |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] {{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Frank De Bleeckere]] {{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Ravšan Irmatov]] {{nowrap end}} |group2 = Stadioni |list2 = {{nowrap begin}} [[Estadio Nacional de Costa Rica (2011)]] {{•w}} [[Stadion Ohene Djan|Ohene Djan]] {{•w}} [[Stadion Baba Yara|Baba Yara]] {{•w}} [[Stade de France]] {{•w}} [[Estádio 11 de Novembro]] {{•w}} [[Stade de l'Amitié]] {{nowrap end}} }} }} |group2 = [[File:Ice hockey pictogram.svg|20px]] Hokej na ledu |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|KAN}} [[Hokej na ledu na ZOI 2010. - muškarci]] {{nowrap end}} |group3 = [[File:Handball pictogram.svg|20px]] Rukomet |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = EHF |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Francuska rukometna reprezentacija|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Srpska rukometna reprezentacija|Srbija]] {{•w}} {{flagicon|UK}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenog Kraljevstva|Ujedinjeno Kraljevstvo]] {{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Rukometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] {{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rukometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] {{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Rukometna reprezentacija Finske|Finska]] {{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Rukometna reprezentacija Bjelorusije|Bjelorusija]] {{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Rukometna reprezentacija Makedonije|Makedonija]] {{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rukometna reprezentacija Crne Gore|Crna Gora]] {{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Rukometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]] {{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Rukometna reprezentacija Austrije|Austrija]] {{•w}} {{flagicon|BIH}} [[Rukometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] {{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Rukometna reprezentacija Islanda|Island]] {{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Rukometna reprezentacija Češke|Češka]] {{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Rukometna reprezentacija Slovačke|Slovačka]] {{•w}} {{flagicon|EST}} [[Rukometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{nowrap end}} |group2 = AHF |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|JKO}} [[Rukometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Rukometna reprezentacija Katara|Katar]] {{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Rukometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]] {{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Rukometna reprezentacija Japana|Japan]] {{•w}} {{flagicon|UAE}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenih Arapskih Emirata|Ujedinjeni Arapski Emirati]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rukometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Rukometna reprezentacija Singapura|Singapur]] {{nowrap end}} |group3 = CAHB |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|TUN}} [[Rukometna reprezentacija Tunisa|Tunis]] {{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Rukometna reprezentacija Egipta|Egipat]] {{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rukometna reprezentacija Alžira|Alžir]] {{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rukometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Rukometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} {{flagicon|COD}} [[Rukometna reprezentacija Demokratske Republike Kongo|DR Kongo]] {{nowrap end}} |group4 = OCHF |list4= {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Rukometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Rukometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] {{•w}} {{flagicon|Cookovi Otoci}} [[Rukometna reprezentacija Cookovog Otočja|Cookovi Otoci]] {{•w}} {{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Rukometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Rukometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{nowrap end}} |group5 = PATHF |list5= {{nowrap begin}} {{flagicon|ČIL}} [[Čileanska rukometna reprezentacija|Čile]] {{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Rukometna reprezentacija Argentine|Argentina]] {{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rukometna reprezentacija Brazila|Brazil]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Rukometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Rukometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rukometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rukometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{nowrap end}} }} |group2 = Klubovi |list2= {{flagicon|FRA}} [[Montpellier HB]] |group3 = Prvenstva |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu za muškarce|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{flagicon|NJE|Nazi}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Njemačka 1938.|1938.]] • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 1954.|1954.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 1970.|1970.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2001.|2001.]] • {{flagicon|HRV}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.|2009.]] <small>(osim dvorana)</small> • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 2011.|2011.]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Španjolska 2013.|2013.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Katar 2015.|2015.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2017.|2017.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}} / {{flagicon|NJE}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2019.|2019.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EGI}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2021.|2021.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}}{{flagicon|ŠVE}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2023.|2023.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|HRV}}{{flagicon|NOR}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2025.|2025.]] |group2 = [[Europsko prvenstvo u rukometu|Europsko prvenstvo]] |list2= {{flagicon|POR}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Portugal 1994.|1994.]] • {{flagicon|AUT}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Austrija 2010.|2010.]] • {{flagicon|SRB}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Srbija 2012.|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Danska 2014.|2014.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Poljska 2016.|2016.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HRV}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2018.|2018.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|AUT}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2020.|2020.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|MAĐ}}{{flagicon|SLK}} [[EHF Euro 2022.|2022.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[EHF Euro 2024.|2024.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2026.|2026.]] |group3 = [[Rukomet na Olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] |list3= {{flagicon|FIN}} [[Rukomet na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.|1952.]] • {{flagicon|SAD}} [[Rukomet na OI 1996. - muškarci|1996. (M)]] • {{flagicon|KIN}} [[Rukomet na OI 2008. - muškarci|2008. (M)]] • {{flagicon|UK}} [[Rukomet na Olimpijadi 2012. - muškarci|2012. (M)]] • {{flagicon|BRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2016. - muškarci|2016. (M)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|JAP}} [[Rukomet na Olimpijadi 2020. – Muškarci|2020. (M)]] • {{flagicon|FRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2024. – Muškarci|2024. (M)]] |group4 = [[Oceanijski kup nacija (rukomet)|Oceanijsko prvenstvo]] |list4= {{flagicon|NZL}} [[Oceanijski kup nacija - Novi Zeland 2010.|2010.]] • {{flagicon|AUS}} [[Oceanijski kup nacija 2012 (rukomet)|2012.]] |group5 = [[Afrički rukometni kup nacija|Afričko prvenstvo]] |list5= {{flagicon|ANG}} [[Afrički rukometni kup nacija - Angola 2008.|2008.]] }} |group4 = Ostalo |list4= [[Rivalstvo Francuske i Hrvatske u rukometu]] • [[IHF-ov igrač godine]] • [[IHF]] • [[EHF Kuća slavnih]] }} |group4 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis |list4= {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2009.]] • {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2011.]] |group5 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka |list5= [[FIBA EuroBasket]] • "[[Havlicek je ukrao loptu!]]" • [[FIBA Kuća slavnih]] ([[Lista članova FIBA Kuće slavnih|članovi]]) • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci]] {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1 = {{flagicon|BEN}} [[Košarkaška reprezentacija Benina|Benin]] • {{flagicon|HON}} [[Košarkaška reprezentacija Hondurasa|Honduras]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} "[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država iz 1992.|Dream Team]]" • {{flagicon|EST}} [[Košarkaška reprezentacija Estonije|Estonija]] • {{flagicon|SUR}} [[Košarkaška reprezentacija Surinama|Surinam]] • {{flagicon|SIN}} [[Košarkaška reprezentacija Singapura|Singapur]] |group2 = Klubovi |list2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Boston Celtics]] ([[Spisak igrača Boston Celticsa|igrači]]) }} | group6 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Ragbi reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] • {{flagicon|FIJ}} [[Ragbi reprezentacija Fidžija|Fidži]] ([[Ragbi sedam reprezentacija Fidžija|ragbi sedam]]) {{nowrap end}} |below = {{flagicon|SRB}} [[Srbija na OI 2008.]] }} ===Sportaši=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi o sportašima | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | group1 = [[File:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletika | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[João N'Tyamba]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Metcalfe]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Roman Šebrle]]{{•w}} {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Dayron Robles]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Peter Snell]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Silnov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Primož Kozmus]] {{nowrap end}} | group2 = [[File:Boxing pictogram.svg|20px]] Boks | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Clement Quartey]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Eddie Blay]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Prince Amartey]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Teófilo Stevenson]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Francisco Rodríguez (boksač, rođen 1945.)|Francisco Rodríguez]] {{nowrap end}} | group3 = [[File:F1 pictogram.svg|20px]] Formula 1 | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Brabham]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Denny Hulme]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Bruce McLaren]] {{nowrap end}} | group4 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|BRA}} [[Nenê]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leandro Barbosa]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Anderson Varejão]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Tiago Splitter]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Veselý]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DR Kongo}}{{flagicon|SAD}} [[Dikembe Mutombo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Tony Parker]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Joakim Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Boris Diaw]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Batum]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Pape Sy]]{{•w}} {{flagicon|LIT}} [[Arvydas Sabonis]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Sean Marks]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Steven Adams]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Belov]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Danny Ainge]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Red Auerbach]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Larry Bird]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Chuck Cooper (košarkaš)|Chuck Cooper]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Bob Cousy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Havlicek]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Tom Heinsohn]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Dennis Johnson]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[K. C. Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Sam Jones (košarkaš)|Sam Jones]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevin McHale]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Robert Parish]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Greivis Vásquez]] {{nowrap end}} | group5 = [[File:Fencing pictogram.svg|20px]] Mačevanje | list5 = {{nowrap begin}} {{flagicon|KUB}} [[Ramón Fonst]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rubén Limardo]] {{nowrap end}} | group6 = [[File:Swimming pictogram.svg|20px]] Plivanje | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Ian Thorpe]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Claudia Poll]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Silvia Poll]] {{nowrap end}} | group7 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Jonah Lomu]] {{nowrap end}} | group8 = [[File:Alpine skiing pictogram.svg|20px]] Skijanje | list8 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Kwame Nkrumah-Acheampong]] {{nowrap end}} | group9 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis | list9 = {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Yannick Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[René Lacoste]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marion Bartoli]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Richard Gasquet]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jannik Sinner]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Anthony Wilding]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Alcaraz]] {{nowrap end}} | group10 = [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px]] Dizanje utega | list10 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Tan Howe Liang]] {{nowrap end}} | group11 = [[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] Stolni tenis | list11 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Feng Tianwei]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o rukometašima | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUT}} [[Thomas Bauer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Mykola Bilyk]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Robert Weber (rukometaš)|Robert Weber]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Sjargej Rutenka]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Jurij Šaucou]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Mihail Jakimovič]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Veselin Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Žarko Marković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rade Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Miloš Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Vasko Ševaljević]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Branko Vujović]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Filip Jícha]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Filip (rukometaš)|Jan Filip]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Ondřej Zdráhala]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Daniel Kubeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[David Juříček]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Flemming Ladefoged Hansen|Flemming Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Søren Stryger]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Hvidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Jan Eiberg Jørgensen|Jan Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Svan Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Allan Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Rasmus Lauge Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nikolaj Jacobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Landin]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Gidsel]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Anders Eggert]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Pytlick]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Saugstrup]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Emil Jakobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lukas Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Elias Ellefsen á Skipagøtu]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Hákun West av Teigum]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Chovrebadze]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Marko Mamić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Igor Karačić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Zlatko Saračević]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Alvaro Načinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Ivan Martinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Goran Perkovac]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðjón Valur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Þórir Ólafsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Stefánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Aron Pálmarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alexander Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Dagur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Snorri Steinn Guðjónsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðmundur Guðmundsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kristján Andrésson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ómar Ingi Magnússon]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viktor Gísli Hallgrímsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Bjarki Már Elísson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Gíslason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Orri Freyr Þorkelsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viggó Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leo Prantner]]{{•w}} {{flagicon|LAT}} [[Dainis Krištopāns]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[László Nagy]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Császár]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Máté Lékai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Timuzsin Schuch]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Bánhidi]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[József Éles]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Roland Mikler]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Imre]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Filip Lazarov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Naumče Mojsovski]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Dejan Manaskov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Stojanče Stoilov]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Kay Smits]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luc Steins]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Rutger ten Velde]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dani Baijens]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Niels Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian Berge]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Sander Sagosen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Frank Løke]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kent Robin Tønnesen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Torbjørn Bergerud]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian O'Sullivan]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Bjarte Myrhol]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kristian Bjørnsen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Abelvik Rød]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Jøndal]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Håvard Tvedten]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Alexander Blonz]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[August Pedersen]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hans Theilig]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Henning Fritz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Daniel Stephan]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Uwe Gensheimer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Andreas Wolff]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Tobias Reichmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Volker Zerbe]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Sprenger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Kehrmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Stefan Kretzschmar]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Fabian Wiede]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Timo Kastening]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hendrik Pekeler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Kraus (rukometaš)|Michael Kraus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Johannes Golla]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Juri Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Renārs Uščins]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Grgić]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Sławomir Szmal]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Marcin Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Michał Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurkiewicz]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurasik]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Carlos Resende]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Alfredo Quintana]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Silva (rukometaš)|Rui Silva]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Paulo Pereira]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Pedro Portela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Martim Costa]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Frade]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[António Areia]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Salvador Salvador]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Gruia]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Kovaljev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Igropulo]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Timur Dibirov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Torgovanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Eduard Kokšarov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Kudinov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Krivošljikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Pogorelov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Žitnjikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valerij Gopin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Kosorotov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vladimir Maksimov (rukometaš)|Vladimir Maksimov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Lavrov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Dragan Gajić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Uroš Zorman]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Vid Kavtičnik]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Dolenec]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleš Pajovič]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Blaž Janc]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Tettey Banfro]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleks Vlah]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Novak (rukometaš)|Domen Novak]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Makuc]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Momir Ilić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Škrbić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Mladen Bojinović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Jovica Cvetković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Žarko Šešum]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Arpad Šterbik]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Darko Stanić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Rastko Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ivan Nikčević]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Petar Nenadić]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alberto Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Raúl Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Julen Aguinagalde]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rafael Guijosa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Viran Morros]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Talant Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Andrei Xepkin]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Romero]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jaume Fort Mauri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alex Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Ribera]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferrán Solé]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jorge Maqueda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Roberto García Parrondo]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gonzalo Pérez de Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mateo Garralda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Enric Masip]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aleix Gómez]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gedeón Guardiola]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Fernández (rukometaš)|Daniel Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marcos Fis]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ian Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Stefan Lövgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Wislander]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Lindgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Staffan Olsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ljubomir Vranješ]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Peter Gentzel]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Andersson (rukometaš)|Magnus Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Jakobsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Svensson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tobias Karlsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Kim Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Hajas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Pierre Thorsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jerry Tollbring]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Niclas Ekberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Albin Lagergren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jesper Nielsen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jim Gottfridsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Hampus Wanne]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Palicka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Yngve Lamberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Dalibor Doder]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Per Carlén]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Oscar Bergendahl]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Eric Johansson (rukometaš)|Eric Johansson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Felix Claar]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Andy Schmid]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Marc Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Lenny Rubin]]{{•w}} {{flagicon|UK}} [[Steven Larsson]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Velikij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Sergij Bilik]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist |group1 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list1= {{nowrap begin}} [[Thierry Omeyer]]{{•w}} [[Nikola Karabatić]]{{•w}} [[Daniel Narcisse]]{{•w}} [[Didier Dinart]]{{•w}} [[Jérôme Fernandez]]{{•w}} [[Luc Abalo]]{{•w}} [[Claude Onesta]]{{•w}} [[Guillaume Gille]]{{•w}} [[Joël Abati]]{{•w}} [[Guillaume Joli]]{{•w}} [[William Accambray]]{{•w}} [[Bruno Martini (rukometaš)|Bruno Martini]]{{•w}} [[Grégory Anquetil]]{{•w}} [[Jackson Richardson]]{{•w}} [[Olivier Girault]]{{•w}} [[Andrej Golić]]{{•w}} [[Patrick Cazal]]{{•w}} [[Stéphane Stoecklin]]{{•w}} [[Bertrand Gille]]{{•w}} [[Michaël Guigou]]{{•w}} [[Cédric Sorhaindo]]{{•w}} [[Sébastien Bosquet]]{{•w}} [[Xavier Barachet]]{{•w}} [[Mathieu Grébille]]{{•w}} [[Cyril Dumoulin]]{{•w}} [[Kentin Mahé]]{{•w}} [[Cédric Burdet]]{{•w}} [[Franck Junillon]]{{•w}} [[Laurent Puigségur]]{{•w}} [[Daouda Karaboué]]{{•w}} [[Samuel Honrubia]]{{•w}} [[Frédéric Volle]]{{•w}} [[Kevynn Nyokas]]{{•w}} [[Grégoire Detrez]]{{•w}} [[Arnaud Bingo]]{{•w}} [[Bertrand Roiné]]{{•w}} [[Sébastien Ostertag]]{{•w}} [[Alain Portes]]{{•w}} [[Daniel Costantini]]{{•w}} [[Denis Lathoud]]{{•w}} [[Stéphane Plantin]]{{•w}} [[Christian Gaudin]]{{•w}} [[Philippe Gardent]]{{•w}} [[Patrice Canayer]]{{•w}} [[Pascal Mahé]]{{•w}} [[Cédric Paty]]{{•w}} [[Sylvain Nouet]]{{•w}} [[Thimothey N'Guessan]]{{•w}} [[Valentin Porte]]{{•w}} [[Igor Anić]]{{•w}} [[Vincent Gérard]]{{•w}} [[Olivier Nyokas]]{{•w}} [[Ludovic Fabregas]]{{•w}} [[Benoît Kounkoud]]{{•w}} [[Théo Derot]]{{•w}} [[Nedim Remili]]{{•w}} [[Adrien Dipanda]]{{•w}} [[Dika Mem]]{{•w}} [[Raphaël Caucheteux]]{{•w}} [[Melvyn Richardson]]{{•w}} [[Hugo Descat]]{{•w}} [[Guéric Kervadec]]{{•w}} [[Philippe Debureau]]{{•w}} [[Nicolas Tournat]]{{•w}} [[Yann Genty]]{{•w}} [[Romain Lagarde]]{{•w}} [[Dylan Nahi]]{{•w}} [[Aymeric Minne]]{{•w}} [[Yanis Lenne]]{{•w}} [[Thibaut Briet]]{{•w}} [[Elohim Prandi]]{{•w}} [[Rémi Desbonnet]]{{•w}} [[Samir Bellahcene]]{{•w}} [[Karl Konan]]{{•w}} [[Charles Bolzinger]] {{nowrap end}} }} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salah Bouchekriou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salim Nedjel Hammou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Messaoud Berkous]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Hassan Mustafa]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Husein Zaki]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed al-Ahmar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jahia Omar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ali Zein]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ibrahim al-Masri]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jehia al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Seif al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Gauthier Mvumbi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wael Jallouz]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Issam Tej]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wissem Hmam]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Amine Bannour]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Islem Jbeli]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Leandro Semedo]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Délcio Pina]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Bevan Calvert]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Ognjen Matić]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Taip Ramadani]]{{•w}} {{flagicon|BHR}} [[Husein al-Sajad]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Jin Watanabe (rukometaš)|Jin Watanabe]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kyung-Shin Yoon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jae-Won Kang]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Ahmad Madadi]]{{•w}} {{flagicon|KUV}} [[Seif al-Davani]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Eduardo Gallardo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Diego Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Pablo Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Sebastián Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[James Parker (rukometaš)|James Parker]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leonel Maciel]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiagus dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Jean-Pierre Dupoux]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Haniel Langaro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rudolph Hackbarth]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Rodrigo Salinas Muñoz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Erwin Feuchtmann]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Esteban Salinas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rafael Capote]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rolando Uríos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Carlos Pérez (rukometaš)|Carlos Pérez]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Roberto Julián Duranona]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Julio Fis]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Frankis Marzo]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Ian Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Patrick Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Gary Hines]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Samuel Hoddersen]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o nogometašima | groupstyle = background-color:#AAD0FF; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALB}} [[Lorik Cana]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Armando Sadiku]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Klaus Gjasula]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Qazim Laçi]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Nedim Bajrami]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alessandro Schöpf]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Aleksandar Dragović]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Stefan Lainer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Michael Gregoritsch]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Christoph Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Maximilian Wöber]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Gernot Trauner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alex Manninger]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Marouane Fellaini]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Dries Mertens]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Divock Origi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Jan Vertonghen]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Axel Witsel]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Radja Nainggolan]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Toby Alderweireld]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Michy Batshuayi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Yannick Carrasco]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Adnan Januzaj]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Nacer Chadli]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thomas Meunier]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thorgan Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BUG}} [[Dimitar Berbatov]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Mirko Vučinić]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Predrag Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Boban Bajković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Dragoslav Jevrić]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Antonín Panenka]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Ivo Viktor]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Václav Pilař]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Jiráček]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Laštůvka]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Hübschman]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Čech]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Rosický]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Koller]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Karel Poborský]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Necid]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Milan Škoda]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Patrik Schick]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Holeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Robin Hranáč]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Lukáš Provod]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicklas Bendtner]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Krohn-Dehli]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Yussuf Poulsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Christian Eriksen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Kjær]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicolai Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Schöne]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Pierre-Emile Højbjerg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mikkel Damsgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Andreas Christensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Joakim Mæhle]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Dolberg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Martin Braithwaite]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Thomas Delaney]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Morten Hjulmand]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kevin Keegan]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Paul Ince]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Peter Shilton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[David Seaman]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Glen Johnson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Danny Welbeck]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Theo Walcott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[John Terry]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Neville]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Owen Hargreaves]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Young]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Cole]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Joleon Lescott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Daniel Sturridge]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Raheem Sterling]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Luke Shaw]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Eric Dier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jamie Vardy]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jack Grealish]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jesse Lingard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kieran Trippier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jordan Henderson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Maguire]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Dele Alli]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bukayo Saka]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Andres Oper]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Martin Reim]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Joel Pohjanpalo]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Lukáš Hrádecký]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Fabien Barthez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Lilian Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcus Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrick Vieira]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Thierry Henry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alou Diarra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Claude Makélélé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Florent Malouda]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vikash Dhorasoo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Giresse]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Didier Deschamps]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Kopa]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marius Trésor]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcel Desailly]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Luis Fernández]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aimé Jacquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Anelka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bixente Lizarazu]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jean Vincent (fudbaler)|Jean Vincent]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Sylvain Wiltord]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Hugo Lloris]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Manuel Amoros]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Robert Pirès]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Franck Ribéry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[David Trézéguet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Domenech]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samir Nasri]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jérémy Ménez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Yohan Cabaye]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Laurent Blanc]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Éric Abidal]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Blaise Matuidi]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Moussa Sissoko]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mathieu Valbuena]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Dimitri Payet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kingsley Coman]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrice Evra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Benjamin Pavard]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raphaël Varane]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samuel Umtiti]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Presnel Kimpembe]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Adrien Rabiot]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aurélien Tchouaméni]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Théo Hernandez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Randal Kolo Muani]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Willy Sagnol]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[William Saliba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mike Maignan]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youssouf Fofana (francuski fudbaler)|Youssouf Fofana]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Sokratis Papastatopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Jorgos Karagunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Kostas Fortunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Teofanis Gekas]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Andreas Samaris]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Konstantinos Mitroglu]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Lazaros Hristodulopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[José Holebas]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Georges Mikautadze]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Mamardašvili]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Sean St Ledger]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Ciaran Clark]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Wes Hoolahan]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Robbie Brady]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gylfi Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Bjarnason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Már Sævarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Jón Daði Böðvarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Arnór Ingvi Traustason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kolbeinn Sigþórsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ragnar Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Finnbogason]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Cassano]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mario Balotelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Montolivo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Nocerino]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Diamanti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Roberto Di Matteo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Di Natale]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Pirlo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Claudio Marchisio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Graziano Pellè]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Emanuele Giaccherini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Éder (italijanski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Giorgio Chiellini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Barzagli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Marco Parolo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Lorenzo Insigne]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia De Sciglio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Simone Zaza]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Darmian]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Manuel Locatelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Pessina]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Chiesa]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Belotti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jorge Luiz Frello Filho|Jorginho]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Bernardeschi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Domenico Berardi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Spinazzola]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Bastoni]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Calafiori]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia Zaccagni]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Király]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Stieber]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Ádám Szalai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Balázs Dzsudzsák]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Gera]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Attila Fiola]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[András Schäfer]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Barnabás Varga]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Kevin Csoboth]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Kocsis]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Ivan Tričkovski]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dirk Kuijt]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ruud van Nistelrooij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Marco van Basten]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Giovanni van Bronckhorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Robin van Persie]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Bert van Marwijk]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jetro Willems]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Stefan de Vrij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jasper Cillessen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Memphis Depay]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Leroy Fer]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Klaas-Jan Huntelaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ron Vlaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Daley Blind]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Steven Berghuis]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Teun Koopmeiners]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luuk de Jong]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Georginio Wijnaldum]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Patrick Kluivert]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Maarten Stekelenburg]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wout Weghorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Denzel Dumfries]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Davy Klaassen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Donyell Malen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Xavi Simons]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Sami Khedira]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marco Reus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Arne Friedrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Marin]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klopp]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mario Gómez]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} {{nowrap|[[Bastian Schweinsteiger]]}}{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[André Schürrle]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Shkodran Mustafi]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jérôme Boateng]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Julian Draxler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joshua Kimmich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jonas Hector]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robin Gosens]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Leon Goretzka]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Youssoufa Moukoko]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Niclas Füllkrug]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Wirtz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robert Andrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Antonio Rüdiger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Emre Can]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Bosacki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Łukasz Fabiański]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Artur Boruc]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kuszczak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Giza]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Ireneusz Jeleń]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jakub Błaszczykowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Włodzimierz Smolarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Arkadiusz Milik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kamil Glik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Krychowiak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Thiago Cionek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jan Bednarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Karol Linetty]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Zieliński]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kacper Kozłowski (fudbaler)|Kacper Kozłowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Adam Buksa]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Piątek]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[José Mourinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Silvestre Varela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Hélder Postiga]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[João Moutinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Bruno Alves]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Renato Sanches]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Quaresma]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Éder (portugalski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Patrício]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Raphaël Guerreiro]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Diogo Jota]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Horta]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Francisco Conceição]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Mircea Lucescu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Raţ]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Ciprian Marica]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Bogdan Stancu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Vlad Chiricheș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Marin]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Denis Drăguș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Nicolae Stanciu (fudbaler, rođen 1993.)|Nicolae Stanciu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Pavljučenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Zirjanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Aršavin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitri Torbinski]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Alan Dzagojev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Širokov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Kokorin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Keržakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Ignaševič]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Glušakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Čerišev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Artem Dzjuba]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Fjodor Smolov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Mário Fernandes (fudbaler)|Mário Fernandes]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Daler Kuzjajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Mirančuk]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Rinat Dasajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Gareth McAuley]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Niall McGinn]]{{•w}} {{flagicon|SMK}} [[Ezđan Alioski]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ondrej Duda]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Vladimír Weiss (fudbaler rođen 1989.)|Vladimír Weiss III]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Marek Hamšík]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Martin Dúbravka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Juraj Kucka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ivan Schranz]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Erik Janža]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Josip Iličić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Balkovec]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Milan Jovanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Marko Pantelić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Miloš Krasić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Zdravko Kuzmanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vladan Lukić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Filip Kasalica]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Boško Janković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vlada Avramov]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandar Mitrović]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Callum McGregor]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Ryan Porteous]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Juan Gutiérrez Moreno|Juanito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David de Gea]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Cesc Fàbregas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Javier Clemente]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Silva]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jesús Navas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Xabi Alonso]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Piqué]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Alba]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Álvaro Morata]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nolito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nacho (fudbaler rođen 1990.)|Nacho]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Diego Costa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iago Aspas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Isco]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Koke (fudbaler rođen 1992.)|Koke]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[José Antonio Reyes]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Moreno (fudbaler)|Gerard Moreno]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aymeric Laporte]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pablo Sarabia]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pedri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rodri (fudbaler, rođen 1996.)|Rodri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marco Asensio]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Carlos Soler]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nico Williams]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Robin Le Normand]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Claesson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Isaksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Olof Mellberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sebastian Larsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Zlatan Ibrahimović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Granqvist]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Toivonen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ludwig Augustinsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Emil Forsberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sven-Göran Eriksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Blerim Džemaili]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ludovic Magnin]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Admir Mehmedi]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Haris Seferović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Xherdan Shaqiri]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Fabian Schär]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Stephan Lichtsteiner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ricardo Rodríguez (fudbaler)|Ricardo Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Steven Zuber]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Josip Drmić]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Yann Sommer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Manuel Akanji]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ruben Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Denis Zakaria]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Remo Freuler]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Michel Aebischer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Kwadwo Duah]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Zeki Amdouni]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Nihat Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Semih Şentürk]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Volkan Demirel]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Uğur Boral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hamit Altıntop]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Emre Mor]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ozan Tufan]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Burak Yılmaz]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Merih Demiral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Çağlar Söyüncü]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ahmet Yılmaz Çalık]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Halil Dervişoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[İrfan Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Kerem Aktürkoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Mert Müldür]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Samet Akaydin]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hakan Çalhanoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Cenk Tosun]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Ševčenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Pjatov]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksandr Šovkovski]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Bohdan Šust]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Vorobjej]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Anatolij Timoščuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleh Husjev]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Maksim Kalinjičenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksij Bjelik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Vjačeslav Ševčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Jarmolenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Roman Jaremčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Ruslan Malinovskij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Artem Dovbik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Mikola Šaparenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Blohin]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Hal Robson-Kanu]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Neil Taylor (fudbaler)|Neil Taylor]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Ashley Williams (fudbaler)|Ashley Williams]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Sam Vokes]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Joe Allen (fudbaler rođen 1990.)|Joe Allen]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Kieffer Moore]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Connor Roberts (fudbaler, rođen 1995.)|Connor Roberts]] {{nowrap end}} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Luís Oliveira Gonçalves]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Flávio da Silva Amado|Flávio]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Akwá]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Manucho]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Nando Rafael]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rui Marques]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Abdelmoumene Djabou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Islam Slimani]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Yacine Brahimi]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Sofiane Feghouli]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Halliche]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Stéphane Sessègnon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Moussa Latoundji]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Oumar Tchomogo]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Mohamed Salah]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathi]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Essam al-Hadari]]{{•w}} {{flagicon|Zlatna Obala}} [[Arthur Wharton]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sammy Adjei]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Samuel Kuffour]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Stephen Appiah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kevin-Prince Boateng]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Emmanuel Frimpong]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tony Yeboah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Abedi Pele]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sulley Muntari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Richard Kingson]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[John Boye]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Osman Bukari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Kudus]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Salisu]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Iñaki Williams]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Joël Matip]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Jean-Charles Castelletto]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Eric Maxim Choupo-Moting]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Vincent Aboubakar]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Aziz Bouhaddouz]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Khalid Boutaïb]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Nayef Aguerd]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Hakim Ziyech]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Romain Saïss]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Zakaria Aboukhlal]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Badr Benoun]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Abdelhamid Sabiri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Achraf Dari]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Joseph Yobo]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Ahmed Musa]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Victor Moses]]{{•w}} {{flagicon|NGA}} [[Oghenekaro Etebo]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Wilfried Bony]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Gervinho]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Ibrahima Gueye]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[M'Baye Niang]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Sadio Mané]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Moussa Wagué]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Kalidou Koulibaly]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Famara Diédhiou]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Boulaye Dia]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Bamba Dieng]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Kossi Agassa]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Alaixys Romao]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Ferjani Sassi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Yassine Meriah]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wahbi Khazri]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Dylan Bronn]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Fakhreddine Ben Youssef]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Tim Cahill]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Archie Thompson]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Harry Kewell]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mile Jedinak]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Bresciano]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Aziz Behich]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Daniel Arzani]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Craig Goodwin]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mathew Leckie]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Roy Krishna]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Esala Masi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Reza Gučan-Nežad]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Karim Ansarifard]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ruzbeh Češmi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Keisuke Honda]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Shinji Okazaki]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Ao Tanaka]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Kaoru Mitoma]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Koo Ja-cheol]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Lee Keun-ho]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Son Heung-min]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kim Young-gwon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jo Gyu-seong]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hwang Hui-chan]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Baek Seung-ho]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Sād al-Šēb]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Mohammed Muntari]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Shane Smeltz]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salman al-Faradž]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Fahad al-Muvalad]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salem al-Davsari]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Saleh al-Šehri]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ji Yun-Nam]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Pak Sŭng-jin]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ri Dong-un]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Yang Sŭng-kuk]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|HON}} [[Noel Valladares]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Carlo Costly]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Maynor Figueroa]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[José Cardona]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Porfirio Armando Betancourt]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Gilberto Yearwood]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Wilson Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Milton Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Jerry Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Johnny Palacios]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Atiba Hutchinson]] {{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Paulo Wanchope]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Joel Campbell]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Walter Centeno]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Rolando Fonseca]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Óscar Duarte]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Marco Ureña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Bryan Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Celso Borges]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Giancarlo González]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Christian Bolaños]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Michael Umaña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Kendall Waston]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Yeltsin Tejeda]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Keysher Fuller]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Juan Pablo Vargas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Tomás Fernández]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[José Magriñá]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Héctor Socorro]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Oribe Peralta]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Rafael Márquez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Andrés Guardado]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Javier Hernández Balcázar|Javier Hernández]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Giovani dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Hirving Lozano]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Edson Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Henry Martín]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Luis Chávez (fudbaler)|Luis Chávez]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Felipe Baloy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Clint Dempsey]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Anthony Brooks|John Brooks]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Jermaine Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Julian Green]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Timothy Weah]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Haji Wright]]{{•w}} {{flagicon|TIT}} [[Dwight Yorke]] {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Marcos Rojo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Ezequiel Garay]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Mercado]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gonzalo Montiel]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leandro Paredes]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Dida]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Adriano]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Kaká]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pelé]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar (fudbaler rođen 1991)|Oscar]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[David Luiz]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Fernandinho (fudbaler)|Fernandinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Willian Borges da Silva|Willian]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Hulk (fudbaler)|Hulk]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Zico]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leônidas da Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Paulinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Renato Augusto]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Richarlison]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Lucas Paquetá]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rodrygo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pedro (fudbaler, rođen 1997.)|Pedro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marquinhos]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Alexis Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jean Beausejour]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jorge Valdívia]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Charles Aránguiz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Mauricio Pinilla]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Gonzalo Jara]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Marcelo Díaz]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Hernán Galíndez]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Piero Hincapié]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Jeremy Sarmiento]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Moisés Caicedo]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mario Yepes]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Pablo Armero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Teófilo Gutiérrez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Guillermo Cuadrado|Juan Cuadrado]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Jackson Martínez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Sánchez Moreno|Carlos Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Faryd Mondragón]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Yerry Mina]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Bacca]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mateus Uribe]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Luis Muriel]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Radamel Falcao]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[José Luis Chilavert]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Christian Cueva]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[André Carrillo]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Paolo Guerrero]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Humphrey Mijnals]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[André Kamperveen]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Pereira|Maxi Pereira]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[José María Giménez]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Pedro Rocha]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Giorgian de Arrascaeta]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Álvaro Recoba]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Juan Arango]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rafael Dudamel]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Salomón Rondón]] {{nowrap end}} }} fw3typozzzgvn1et2h52ak1cdc6eeun 0 209786 42588953 42588705 2026-05-07T16:03:45Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588953 wikitext text/x-wiki {{Vslika | ime =Karavansaraj | izvorno_ime =<small>{{tr icon}} ''Kervansaray'' ← {{fa icon}} کاروان‌سرا</small> | slika_panorama = Großer Khan Nikosia.JPG | veličina_slike = 300px | opis_slike = Karavansaraj iz [[Nikozija|Nikozije]] }} '''Karavansaraj''' (iz [[turski|tur.]]: ''kervansaray'', koja je nastala od [[perzijski jezik|perzijske]] [[sintagma|sintagme]] ''kārvānsarā'', kārvān = karavana + sara = zgrada sa unutrašnjim dvorištem) je bila javna građevina za smještaj [[karavana]] i ostalih putnika namjernika, raširena po [[Bliski Istok|Bliskom Istoku]], dijelovima [[Sjeverna Afrika|Sjeverne Afrike]] i [[Srednja Azija|Centralne Azije]].<ref name=brit/> == Opis i karakteristike == Karavansaraji su se obično gradili izvan [[grad]]skih zidina i van [[Selo|sela]], na osami. Uvijek su građeni u obliku četverokuta, okruženi masivnim zidom, sa malim prozorima pri vrhu, i samo nekoliko uskih rupa pri dnu za ventilaciju. Obično su imali samo jedan ulaz, sa masivnim visokim dvokrilnim vratima, dovoljno širokim da kroz njih uđu natovarene [[Deva|deve]]. Ta su se vrata noću zatvarala, i dodatno osiguravala masivnim željeznim šipkama, da se nemogu nasilno otvoriti.<ref name=brit/> [[Datoteka:Carvansara_plan.png|thumb|left|240px|Tipični [[tlocrt]] karavansaraja]] Veliki središnji [[atrij]] bio je gotovo uvijek okružen [[arkada]]ma (slično kao [[samostan]]i) iza kojeg je bio hodnik okružen nizom prostorija. Prizemlje je bilo povezano širokim, otvorenim, kamenim stepenicama sa prvim katom, koji je također imao arkade, samo nešto manje, iza njih je bio niz brojnih malih soba u kojima su konačili gosti. Prizemne prostorije su se koristile za skladištenje robe i kao štale za deve, gosti su svoja jela kuhali u kutu atrija. Atrij je obično bio popločen kamenim pločama (kaldrmom), i obično dovoljno velik da primi 300 do 400 deva ili zavezanih mazgi. U sredini centralnog nenatkrivenog atrija bio je [[šadrvan]] (fontana) sa pitkom vodom.<ref name=brit/> Karavansaraji nisu nudili nikakvu hranu putnicima (to su si morali nositi sami), ali su imali domara - [[portir]]a (kojeg je postavljala lokalna vlast) koji je bio uvijek prisutan kod vrata. On i njegovi pomoćnici održavali su red u karavansaraju i čuvali zgradu, robu, životinje i ljude u njoj. Za putnike namjernike vrata karavansaraja bila su otvorena od rane zore do sumraka. Poneki od karavansaraja iako skromne [[Arhitektura|arhitektonske]] vrijednosti, bili su impresivnih proporcija, masivnih zidova, od dobro oklesanog kamena, sa vratima dekoriranim zamršenim rezbarijama.<ref name=brit/> Mnogi pogrešno misle da su [[han]]ovi bili isto što i karavansaraji, ali to nije tako, jer su oni bili nešto poput današnjih [[gostionica]] ili [[hotel]]a, jer oni nisu nudili samo smještaj, već i hranu i ostali komfor gostima, ali samo uz plaćanje. [[Han]]ovi su se uglavnom nalazili unutar gradova ili većih sela, pružali su veći komfor, ali su bili znatno manji od karavansaraja.<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/94611/caravansary |title = ''Caravansary'' |publisher = Encyclopædia Britannica |language = engleski |accessdate = 20. 02. 2013}}</ref> == Historija == Najstariji izvor u kojem se spominju karavansaraji je onaj od [[Antička Grčka|grčkog]] historičara [[Herodot]]a iz [[5. vijek pne.|5. vijeka pne.]] koji u svom djelu ''[[Historija (Herodot)|Historija]]'' (V. 52.-53.) opisao 2700 [[km]] dugački [[Ahemenidska Monarhija|perzijski]] [[Kraljevski put]] koji je išao od [[Suza (Iran)|Suze]] u [[Iran]]u do [[Lidija|lidijskog]] [[Sard]]a, te svratišta duž tog puta. Kako se povećavao kravanski promet po [[Put svile|Putu svile]] gradili su se i karavansaraji duž njega od [[Jugozapadna Azija|jugozapadne]] preko [[Južna Azija|južne]] do [[Srednja Azija|Centralne Azije]]. Prodorom [[islam]]a u [[Sjeverna Afrika|Sjevernu Afriku]] proširili su se i po tim krajevima, a nakon prodora [[Osmansko Carstvo|Osmanlija]] u [[Jugoistočna Evropa|Jugoistočnu Evropu]] i po čitavom [[Balkan]]u. {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Perzijski karavansaraj |slika = Kharanagh caravansary 01.jpg |godina = 2023. |vrst baštine = Kulturna |mjerilo = ii,iii |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1668 |država = {{flag|Iran}} }} == Svjetska baština == Perzijski karavansaraj proglašen je [[Svjetska baština|svjetskom baštinom]] na zasjedanju generalne skupštine zemalja članica [[UNESCO]]-a 22-23 novembra 2023. god. u [[Pariz]]u<ref name="Iran">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/ir |title= Iran, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |accessdate= 10. 1. 2025}}</ref><ref name="osovina">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1668 |title= Perzijski karavansaraj |work= UNESCO: Svjetska baština |accessdate= 28. 1. 2025.}}{{en}}</ref> Pedeset četiri upisana karavan-saraja su manji procenat od brojnih karavansaraja izgrađenih duž drevnih puteva Irana. Smatraju se najuticajnijim i najvrednijim primerima iranskih karavansaraja, sa širokim spektrom arhitektonskih stilova, prilagođavanja klimatskim uslovima i građevinskih materijala, raširenih hiljadama kilometara i građenih tokom mnogih vijekova. Ova baština svjedoči o tradiciji putovanja prije industrijskog doba i razvoja modernih puteva i žjeljeznica. Pored toga što su nudili višestruke usluge putnicima, karavansaraji su imali i društvenu funkciju jer su bili mjesta gde su se okupljali ljudi različitih nacionalnosti, jezika i vjera, iako na kratko. Vjekovima su doprinosili razmjeni ljudskih vrijednosti, ideja i znanja.<ref name="mapa">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1668/documents/ |title= Mapa iranske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |accessdate= 28. 1. 2025.}}{{en}}</ref> == Povezano == * [[Karavana]] * [[Put svile]] == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/94611/caravansary ''Caravansary'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{en icon}} {{Iranska arhitektura}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|Caravanserais}} [[Kategorija:Karavan-saraji| ]] [[Kategorija:Saobraćajne stanice]] [[Kategorija:Hoteli]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Irana]] [[Kategorija:Iranska arhitektura]] [[Kategorija:Islamska arhitektura]] [[Kategorija:Osmanska arhitektura]] [[Kategorija:Put svile]] [[Kategorija:Svjetska baština u Iranu]] qya9ar50730f9rbmckmsb6mwlye0t3w 0 211886 42589110 42545526 2026-05-07T16:56:02Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Italije]] 42589110 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe|Italija (razvrstavanje)}} [[Datoteka:GreaterItalia.jpg|mini|400px|Mapa Velike Italije]] '''Veliki Italija''' ({{jez-it|Grande Italia}}), ili '''Imperijalna Italija''' ({{jez-it|Italia Imperiale}}), je ambiciozni projekat, nastao u vreme [[Kraljevina Italija|fašističke Italije]]. Cilj ovog projekta bio je da stvori italijansko carstvo, koje bi pored teritorija tadašnje Italije uključilo i [[Korzika|Korziku]], [[Dalmacija|Dalmaciju]], [[Malta|Maltu]]) i veći deo [[Sredozemno more|Mediterana]] gde ima italijanske populacije ili postoji italijanska sfera uticaja. Ove oblasti Velike Italije uključile bi i [[Velika Albanija|ujedinjenu Albaniju]], [[Crna Gora|Crnu Goru]], severni [[Tunis]] i severnu [[Libija|Libiju]]. Projekat uključuje stvaranje italijanske države, u kojoj bi ne-italijanski elementi bili [[kulturološka asimilacija|asimilovani]] i koja bi se ojačala za dalju kolonizaciju. Ovakva ekspanzija bi pomogla Italiji da povrati dominaciju na Mediteranau, izgubljenu posle pada [[Rimsko Carstvo|Rimskog carstva]]. == Literatura == * Baioni, Massimo. ''Risorgimento in camicia nera''. Carocci. Arezzo, 2006. * Blitzer, Wolf. ''Century of War''. Friedman/Fairfax Publishers. New York, 2001 {{ISBN|1-58663-342-2}}. * Chapin Metz, Helen. ''Libya: A Country Study''. GPO for the «Library of Congress». Washington, 1987. * De Felice, Renzo ''Interpretations of Fascism'' (translated by Brenda Huff Everett). Harvard University Press. Cambridge, 1977 {{ISBN|0-674-45962-8}}. * De Felice, Renzo. ''Mussolini l’Alleato: Italia in guerra 1940—1943''. Rizzoli Ed. Torino, 1990. * Del Boca, A. ''Le guerre coloniali del fascismo'' Laterza. Roma, 1991. * Galeotti, Carlo. ''Credere obbedire combattere — I catechismi fascisti '' Stampa Alternativa. Milano, 1996. * Lamb, Richard. ''Mussolini as Diplomat''. Fromm International Ed. London, 1999 {{ISBN|0-88064-244-0}}. * Payne, Stanley G. ''A History of Fascism, 1914-45''. University of Wisconsin Press. Madison, Wisc., 1995 {{ISBN|0-299-14874-2}}. * Rosselli, Alberto. ''Storie Segrete. Operazioni sconosciute o dimenticate della seconda guerra mondiale'' Iuculano Editore. Pavia, 2007. * Vignoli, Giulio. ''I territori italofoni non appartenenti alla Repubblica Italiana'', Giuffrè, Milano, 1995. * Vignoli, Giulio. ''Gli Italiani dimenticati. Minoranze italiane in Europa'', Giuffrè, Milano, 2000. * Zaffiri, Gabriele. ''L’Impero che Mussolini sognava per l’Italia'', The Boopen Editore, Pozzuoli (Napoli), ottobre 2008. {{Iredentizam}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Italijanski iredentizam| ]] [[Kategorija:Iredentizam|Italija]] [[Kategorija:Predložene države i teritorije]] [[Kategorija:Italijanski nacionalizam]] [[Kategorija:Politička historija Italije]] [[Kategorija:Kraljevina Italija]] [[Kategorija:Italijanski fašizam]] 9htr00xmglf0uoi40l1d5wl89rey7tk 14 221474 42588964 42588707 2026-05-07T16:04:01Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588964 wikitext text/x-wiki {{Catmore|Karavan-saraj}} {{Commonscat|Caravanserais}} [[Kategorija:Saobraćajne stanice]] [[Kategorija:Hoteli]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Irana]] [[Kategorija:Iranska arhitektura]] [[Kategorija:Islamska arhitektura]] [[Kategorija:Osmanska arhitektura]] [[Kategorija:Put svile]] gso6l7ahq0i78pqzgatqb87eultfqv2 0 223689 42589259 42586307 2026-05-07T21:44:27Z Alekol 2231 42589259 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1287}} {{commonscat|1287}} == Događaji == * januar - Izaslanici [[Kraljevina Pagan|Kraljevine Pagan]] iz Burme stižu na [[Kublaj-kan]]ov dvor - prihvataju mongolsko sizerenstvo i isplatu danka vezanog za poljoprivrednu proizvodnju, dobijaju primirje i povlačenje mongolskih trupa. * [[17. 1.]] - [[Alfonso III od Aragona]] dovršava osvajanje [[Kraljevina Mallorca|Kraljevine Mallorce]] zauzećem autonomne islamske Manurke/[[Menorca|Menorce]] (Nacionalni dan na otoku). Većina muslimana su prodati u roblje, ostali su pokršteni. * februar - Velika poplava pogađa južnu Englesku i menja izgled obale. Od [[Cinque Ports]], [[Hastings]] i [[New Romney]] su propali kao trgovačke luke, poboljšana je pozicija [[Rye, East Sussex|Ryea]]. * [[27. 2.]] - Napuljski kralj [[Karlo II. Napuljski|Karlo II]] potpisije ugovor u sicilijanskom zarobljeništvu da se odriče krune, ali papa ga proglašava ništavnim. * 16 - 27. 3. - Crkveni i kraljevski sabori u Würzburgu: nemački episkopat se protivi papinom legatu koji zahteva veliku količinu novca za put kralja [[Rudolf I Habsburški|Rudolfa]] u Rim za carsko krunisanje. Rudolf je zakleo plemstvo na trogodišnje održavanje zemaljskog mira, kojeg bi nadgledale regionalne sudije (začetak koncepta [[Carska okružja|carskih okružja]], ali tek 1500.). * [[3. 4.]] - Papa [[Honorije IV]] je umro u Rimu. ** Konklava u Rimu u početku obuhvata 13 kardinala, ne mogu donijeti odluku a tijekom ove godine šestorica umiru a skoro svi ostali se vraćaju kućama (do februara). * Uskrs - Monah [[Rabban Bar Sauma]] je na čelu misije ilhanidskog vladara Arguna papi i zapadnim vladarima - posetio je Carigrad. * [[20. 4.]] - [[Qalawun]]ovi [[Mamelučki Sultanat (Kairo)|mameluci]] zauzimaju [[Latakija|Latakiju]] u Siriji, poslednji ostatak [[Kneževina Antiohija|Kneževine Antiohije]], čiji je nominalni knez bio tripoliski grof [[Bohemond VII]]. * maj - Aragonska unija, savez plemstva i građanstva, ne postižu dogovor sa [[Alfonso III od Aragona|Alfonsom III]] pa napadaju Valenciju. * [[8. 6.]] - Rhys ap Maredudd se pobunio u [[Deheubarth]]u na jugozapadu Velsa - ugušeno do zime. * [[18. 6.]] - Rabban Bar Sauma svedoči velikoj erupciji [[Etna|Etne]]. * [[23. 6.]] - [[Rat Sicilijanske večernje]], Bitka Grofova: aragonsko-sicilijanski komandant Roger de Laurija je odlučujuće pobedio anžujsku flotu kod Napulja. Zarobljeno je 40 brodova i mnogo uglednih osoba, po čemu je bitka dobila ime. * [[1. 7.]] - Narathihapate, poslednji kralj [[Kraljevina Pagan|Pagana]], ubijen je od svog sina Thihathua. U zemlji nastaje haos i raspad. Mongoli su izgleda krenuli prema gradu Paganu ali su odbijeni uz velike gubitke. * [[19. 10.]] - Umro je [[Grofovija Tripoli|tripoliski]] grof [[Bohemond VII]]. Nije imao dece, njegova sestra Lucija dolazi sledeće godine iz Italije (ali mameluci ruše grofoviju 1289). * [[6. 12.]] - Treća mongolska invazija Poljske, izvode je [[Tulabuga]] sa [[Nogaj]]em iz Zlatne horde i rusinski vazali. Tulabugino severno krilo neuspešno opseda Sandomierz, poraženo je 20-tog kod Łagówa. * 13/14. 12. - Poplava Svete Lucije u Engleskoj, Nizozemskoj i severnoj Nemačkoj, kombinacija oluje i visoke plime: možda 50.000 ljudi je stradalo, promenjena je obala. * [[20. 12.]] - Aragonski kralj Alfonso III je prinuđen dati Privilegiju Unije: mnoge kraljevske funkcije su prebačene na niže plemstvo, pa će Aragonska kruna biti na ivici anarhije. * [[24. 12.]] - Nogajevo južno krilo ulazi u Poljsku, opseda Krakov - grad je od kamena, ne mogu ga osvojiti ali haraju okolinom. Veliki vojvoda [[Lešek II Crni]] traži pomoć od Ugarske. === Kroz godinu === * Nakon [[Prijezda I|Prijezde I]], bosanski banovi su [[Prijezda II]] (do 1290) i [[Stjepan I Kotromanić]] (do 1314). * [[Radoslav I. Babonić]] je slavonski ban 1287-88. * Nadbiskup i gospodar Milana [[Ottone Visconti]] postavio je svog daljeg nećaka [[Matteo I Visconti|Mattea I]] za kapetana naroda i prepustio mu političke poslove (gospodar 1295-1301. i 1311-22). * Umro je [[Vilim I. de la Roche]], vojvoda [[Atinsko Vojvodstvo|Atene]]; nasljeđuje ga 7-godišnji sin [[Guy II. de la Roche|Guy II.]], posljednji iz te obitelji (do 1308). U njegovo ime vlada majka [[Helena Angelina Komnena]], kći tesalskog vladara. * [[Tulabuga]] (Talabuga) je srušio [[Tode Mongke]]a i postao vladar [[Zlatna Horda|Zlatne Horde]] (do 1291). == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1287.}} * == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1287.}} * [[31. 8.]] - [[Konrad von Würzburg]], pjesnik (* ca 1220-30) * [[Vilim I. de la Roche]], vojvoda Atene * [[Tode Mongke]], vladar Zlatne horde [[Kategorija:1287.| ]] [[Kategorija:1280-e]] [[Kategorija:Godine]] go119to6ywp3qxwyhqdqoa6bk7z46rp 0 224741 42589106 42461677 2026-05-07T16:55:54Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Italije]] 42589106 wikitext text/x-wiki {{Naselje (HR) | ime =Giudicato | ime_genitiv =Giudicata | slika_karta=Giudicati of Sardinia 1.svg | veličina_karte = 260px | opis_karte = Karta [[Sardinija|sardinskih]] giudicata | lokacija_ime = [[Lista država|Država]] | lokacija_info = {{flag|Italija}} | lokacija1_ime = [[Otok]] | lokacija1_info = [[Sardinija]] }} '''Giudicato''' ([[množina]]: ''giudicati'') je specifičnost [[Srednji vijek|srednjovjekovne]] [[Sardinija|Sardinije]], nešto poput [[Evropa|evropskih]] [[knez|kneževina]] ili [[kraljevina]], koji su egzistirali od početka [[10. vijek|10.]] do početka [[15. vijek]]a.<ref name=brit/> == Historija == Vladari ''giudicata'' zvani su '''iudices de logu''' (rijeđe reges tj. kralj),<ref name=brit/> od [[Latinski jezik|latinskog]] ''iudice'' (dosl. [[sudija|sudac]]). [[Titula]] ''iudex'' bila je [[bizant]]ska inačica za [[guverner]]a (zvali su ih i ''praeses'' ili ''judex provinciae''), a pojavila se osnivanjem [[Egzarhat Afrika|Egzarhata Afrika]] [[582]]. godine. Kad su [[muslimani (vjernici)|muslimani]] osvojili [[Sicilija|Siciliju]] [[827]]. totalno su odrezali [[Tirensko more]] od Bizanta, pa se [[Sardinija]] morala snalaziti sama. U pismu [[papa|pape]] [[Nikola I (papa)|Nikole I]] iz [[864]]. prvi put se spominju [[Sardinija|sardinijski]] iudici. Po [[Sardinija|Sardiniji]] lokalna vlast je ispočetka bila u rukama ''curatoresa'' (čuvara) koji su se brinuli o svojim malim ''curatorijama'', nad kojima je bio ''giudice'' kao vrhovni sudac i zapovjednik vojske. Izvorno su ''giudicati'' bili [[bizant]]ske [[Državna uprava|administrativne]] jedinice, koje su se vremenom osamostalile nakon [[Muslimanska osvajanja|muslimanske ekspanzije]] po [[Sredozemno more|Mediteranu]], koja je onemogućila komunikaciju između Sardinije i Bizanta. Vladare ''giudicata'' ispočetka je birala ''Corona de Logu'' ([[skupština]]), ali kako je rastao [[feudalizam]], uskoro je taj institut zamjenjen [[dinastija]]ma. [[Sardinija]] je imala 4 poznatih ''giudicata'', a oni su bili; * [[Giudicato Agugliastra]] (poznat i pod imenom '''Ogliastra'''), on je kratko egzistirao jer ga je anektirao susjedni Giudicat Cagliari) * [[Giudicato Arborea]] (prijestolnica [[Oristano]]), on je bio podjeljen na 13/14 ''curatoriae'' * [[Giudicato Cagliari]] (poznat i kao '''Cagliaritano''' ili '''Pluminos'''), podjeljen na 14 ''curatoriae'' * [[Giudicato Gallura]], podjeljen na 10 ''curatoriae'' * [[Giudicato Logudoro]] (poznat i kao '''Porto Torres'''), podjeljen na 20 ''curatoriae'' Početkom [[13. vijek]]a tri ''giudicata'', su nasljedstvom dobila žene za vladare: Gallura Elenu [[1203]]., Cagliari Benedettu [[1214]]., a Logudoro Adelasiju [[1232]]. Do kraja vijeka, sva tri ''giudicata'' su podpala pod vlast ili [[Giudicato Arborea|Arboreje]], [[Republika Pisa|Pise]] ili pak [[Republika Genova|Genove]]. Cagliari je [[1258]]. podpao pod Pisu, Logudoro [[1259]]. pod Genovu, a Gallura [[1288]]. pod Pisu. Teritoriji koje je zauzela [[Republika Pisa|Pisa]] podpali su tokom [[14. vijek]]a pod [[Španjolci|španjolske]] [[Aragon]]ce, a isto tako i teritoriji kojima su vladali [[Republika Genova|Genovežani]]. [[Papa]] je [[Investitura|Investiturom]] regnum Sardiniae dodjelio sve te teritorije [[Aragon]]cima.<ref name=brit/> Najduže je opstao [[Giudicato Arborea]] on se čak uspio proširiti tokom [[14. vijek]]a, pa je zbog tog ušao u sukobe sa [[Aragon]]cima, koji su potrajali do [[1410]]. kad je i on pokleknuo nakon što su [[Aragon]]ci zauzeli njihovu prijestolnicu [[Oristano]].<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.treccani.it/enciclopedia/giudicato_res-49a304ed-b6aa-11df-9cd8-d5ce3506d72e/ |title = ''Giudicato'' |publisher = Treccani |language = talijanski |accessdate = 28. 5. 2013}}</ref> == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Judges of Sardinia}} * [http://www.treccani.it/enciclopedia/giudicato_res-49a304ed-b6aa-11df-9cd8-d5ce3506d72e/ ''Giudicato'' na portalu Treccani] {{it icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Historija Sardinije]] [[Kategorija:Politička historija Italije]] [[Kategorija:Srednjovjekovne države]] 4p3ae8vjposv4g96lxtoadv3298ed5n 0 224780 42589089 40977181 2026-05-07T16:54:07Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589089 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:N-10031.jpg|desno|thumb|230px|[[Gamal Abdel Nasser|Naser]] drži govor u [[Sirija|sirijskom]] gradu [[Homs]]u.]] '''Naserizam''' je [[Arapi|arapska]] [[nacionalizam|nacionalistička]] [[politika|politička]] [[ideologija]], koju je utemeljio bivši egipatski predsjednik [[Gamal Abdel Nasser|Gamal Abdel Naser]]. Naserizam je imao najveći utjecaj na panarapsku politiku sredinom [[20. vijek]]a. Kasnije je pokretu slabio utjecaj, pogotovo nakon Naserove [[smrt]]i [[1970]]. godine. Ideologija je u određenoj mjeri inspiriran [[kemalizam|kemalizmom]], ideologijom prve svjetovne republike u [[Islam|muslimanskom]] [[svijet]]u - [[Turska|Turske]]. Naserizam je revolucionarna nacionalistička i panarapska ideologija, koja ima dodire i sa [[socijalizam|socijalizmom]], pa se naziva i "[[arapski socijalizam]]". To je [[sekularizam|sekularna]] ideologija, koja je dovela do sukoba s novim pokretima [[islam]]skog radikalizma u pogledu [[modernizacija|modernizacije]], [[industrijalizacija|industrijalizacije]] i ukidanja tradicionalnih podjela u [[društvo|društvu]]. U svjetskoj politici, Naser je odigrao veliku ulogu u [[Pokret nesvrstanih|Pokretu nesvrstanih]] zajedno s [[Josip Broz Tito|Titom]] i [[Jawaharlal Nehru|Nehruom]]. Želio je da Egipat ima lidersku ulogu u zbližavanju arapskog, [[Afrika|afričkog]] i islamskog društva. Naserizam i dalje postoji u nekim arapskim zemljama, ali je uglavnom ograničen na male [[opozicija|oporbene]] stranke te na neke [[pisac|pisce]] i [[Intelektualac|intelektualce]]. {{Commonscat|Nasserism}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Političke ideologije]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Arapska historija]] [[Kategorija:Eponimi]] rqdot6pvyyx02vthxaeryhunn7a6lww 14 224799 42589389 42588408 2026-05-07T23:19:10Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Iran" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589389 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Iran}} [[Kategorija:Oružane snage Irana|Historija]] [[Kategorija:Historija Irana po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Iran]] 1v8zci56jhbsyy4xebvzyst43c9wypo 0 229705 42589042 41254865 2026-05-07T16:52:16Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Azerbejdžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] 42589042 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime=Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika |hr_ime = Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika |izvorno_ime = <small>Закавказская Социалистическая Федеративная Советская Республика</small> |genitiv=Zakavkaske Socijalističke Federativne Sovjetske Republike |kontinent = Azija |država = [[SSSR]] |vlada_tip = republika |godina_start = [[1921]]. |godina_kraj = [[1936]]. |događaj_start = osnivanje |era = |datum_start = [[12. mart]] [[1922]]. |događaj_kraj = rasformiranje |datum_kraj = [[5. decembar]] [[1936]]. |p1 = Armenska Sovjetska Socijalistička Republika |flag_p1 =Flag of Armenian SSR.svg |p2= Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika |flag_p2 =Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg |p3= Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika |flag_p3 =Flag of the Georgian Soviet Socialist Republic.svg |s1 = Armenska Sovjetska Socijalistička Republika |flag_s1 = Flag of Armenian SSR.svg |s2= Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika |flag_s2 =Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg |s3= Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika |flag_s3 =Flag of the Georgian Soviet Socialist Republic.svg | |zastava = Flag of Transcaucasian SFSR.svg |zastava_tip = |grb = Emblem of the Transcaucasian SFSR (1930-1936).svg |grb_i = |grb_tip = |mapa = TSFSR (1928).png |mapa_opis = Karta [[Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika|Zakavkaske SFSR]] |glavni_grad = [[Tbilisi]] |himna = |jezik = [[Gruzijski jezik|gruzijski]], [[Azerski jezik|azerski]], [[Armenski jezik|armenski]],[[ruski]] |valuta = zakavkaska rublja |vođa1 = |titula_vođa = |stat_godina1 = 1922. |stat_pop1 = 5861600 |stat_površina1 = 186100 |internet = |vremenska_zona =+4 }} '''Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika''' ([[ruski]]: ''Закавказская Советская Федеративная Социалистическая Республика'', [[akronim]]: '''ZSFSR''') bila je jedna od kratkotrajnih republika [[SSSR|Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika]] koja je egzistirala od [[1922]]. do [[1936]]. Ona je bila sastavljena od tri sovjetske republike, [[Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika|Gruzije]], [[Armenska Sovjetska Socijalistička Republika|Armenije]] i [[Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika|Azerbejdžana]]. Ova federacija je u [[Sovjetski Savez|Sovjetskim Savezu]] bila poznata kao '''Zakavkaska Republika''' ([[ruski]]: ''Закавказская Республика''). Glavni grad republike je bio [[Tbilisi]]. Ta republika ima svoje korjene u revolucionarnim događajima kad se raspadalo [[Rusko Carstvo]] nakon [[Februarska revolucija|Februarske revolucije 1917]], tada su se bivše carske gubernije u [[Zakavkazje|Zakavkazju]] otcjepile i osnovale [[Zakavkaska Demokratska Federativna Republika|Zakavkasku Demokratsku Federativnu Republiku]]. Sukobljeni nacionalni interesi i rat sa [[Osmansko Carstvo|Osmanskim Carstvom]] doveli su do raspada te federacije pola godine kasnije, u [[april]]u [[1918]]. U sledećim godina, sve tri konstituitivne republike te bivše federacije, osnovale su vlastite države i međusobno zaratile, uz građanski rat u vlastitim državama, u koji je bila uključena i [[Crvena armija]], koja je nakraju pobijedila, pa su one postale sovjetske republike. U martu [[1922]], taj teritorij je ponovno ujedinjen kao Federacija sovjetskih republika. Nakon osnivanja Sovjetskog Saveza reorganizirana je u jednu republiku decembra te godine. ''Zakavkaska SFSR'' rasformirana je [[1936]], a njene konstitutivne jedinice postale su; [[Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika|Gruzijska SSR]], [[Armenska Sovjetska Socijalistička Republika|Armenska SSR]] i [[Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika|Azerbejdžanska SSR]]. {{Hist-stub}} {{Republike SSSR}} [[Kategorija:Republike Sovjetskog Saveza]] [[Kategorija:Historija Gruzije]] [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] [[Kategorija:Historija Armenije]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] p3bgwg6vy4bje16bv6pblkuirdivznq 0 231223 42589173 41266752 2026-05-07T16:58:12Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Turska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Turske]] 42589173 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Young Turk Revolution - Flyer for the constitution.png|mini|250p|''Letak Mladoturske revolucije'']] [[Datoteka:Doselenici od Bosna, Bugarija i Mala Azija vo Makedonija, 1909.JPG|mini|200px|Izveštaj o novom kursu Mladoturskog režima, jačanje muslimanskog elementa u Makedoniji doseljenicima iz Bosne, Male Azije i Bugarske, 1909. godina]] '''Mladoturci''' ({{jez-tur|Jön Türkler}}) su članovi reformističke i nacionalističke [[partija|partije]] osnovane krajem [[19. vek]]a i koja je bila dominantna [[politička partija]] u [[Osmansko carstvo|Osmanskom carstvu]] u periodu 1908—1918.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/young%20turk Random House Dictionary, Definicija izraza Mladoturci], Pristupljeno 13. 4. 2013.</ref> == Nastanak == '''Komitet ujedinjenja i progresa''' ({{jez-tr|İttihat ve Terakki Cemiyeti}}) ({{jez-engl|Committee of Union and Progress (CUP)}}) osnovan 1889. pod nazivom '''Komitet osmanskog ujedinjenja''' ({{jez-tr|İttihad-ı Osmanî Cemiyeti}}) je bio tvorac mladoturske revolucije 1908.<ref name=autogenerated2>[http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft7n39p1dn&chunk.id=introduction&toc.depth=1&toc.id=introduction&brand=ucpress Arabs and Young Turks - Ottomanism, Arabism, and Islamism in the Ottoman Empire, 1908–1918, Hasan Kayalı, UNIVERSITY OF CALIFORNIA PRESS, Berkeley · Los Angeles · London, © 1997 The Regents of the University of California], Pristupljeno 13. 4. 2013.</ref> == Ideje == Uprkos izraženom nacionalizmu Mladoturaka, osnovni cilj njihovog političkog delovanja je bio očuvanje [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]] kao [[monarhija|monarhije]], a ne odricanje od carstva i stvaranje nacionalne [[Turska|turske države]] <ref name=autogenerated2 />. Mladoturci su se zalagali za oživljavanje ustava iz 1876. i ujedinjenje različitih nacija koje žive na teritoriji Osmanskog carstva u jednu jedinstvenu naciju ujedinjenu u okviru centralizovane parlamentarne države koja bi bila faktor koji povezuje različite nacije.<ref>[http://www.theottomans.org/english/history/history1900.asp Internet sajt o Osmanskom carstvu], Pristupljeno 13. 4. 2013.</ref>. Mladoturci nisu smatrali [[islam]] kohezionim faktorom, poput prethodnih režima [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]] već smetnjom da pridobiju lojalnost svojih stanovnika hrišćanske veroispovesti <ref name=autogenerated1>[http://www.zvrk.rs/Mskola/Istorija/srpskaistorija/balkanski%20ratovi/index.htm Vladimir Ćorović, Istorija Srpskog naroda, (1885-1941), Balkanski ratovi], Pristupljeno 13. 4. 2013.</ref>. Zbog toga su mladoturci umesto verske isticali državnu, osmansku koheziju što je rezultiralo gubitkom privilegovanog statusa većinski islamskih nacija, t. j. [[Albanci|Albanaca]] u [[Evropa|Evropi]] i [[Arapi|Arapa]] u [[Azija|Aziji]] <ref name=autogenerated1 />. == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Političke stranke u Turskoj]] [[Kategorija:Nacionalističke partije]] [[Kategorija:Politička historija Turske]] [[Kategorija:Osmansko Carstvo]] 7vm1xijuvxlo8sqpu3cn8khgkm78qki 2 232970 42589470 42586728 2026-05-08T09:36:48Z Duma 16555 /* Psi */ 42589470 wikitext text/x-wiki [[File:Head of the Champawat Tiger.png|thumb|Glava [[napadi tigrova|tigrice iz Champawata]], koja je ubila preko 430 ljudi u Nepalu i Indiji, prije nego što ju je [[Jim Corbett]] upucao 1907. godine. Zbog slomljenih gornjih i donjih desnih očnjaka, nije mogla loviti svoj prirodni plijen i počela se hraniti ljudima.]] '''Ljudožderna životinja''' ili '''ljudožder''' je pojedinačna životinja ili biće koje lovi ljude kao obrazac lovačkog ponašanja. To ne uključuje [[strvinar|jedenje leševa]], pojedinačni napad proizašao iz prilike ili očajničke gladi ili jedenje čovjeka kojeg je životinja ubila u samoodbrani. Međutim, sva tri slučaja (posebno posljednja dva) mogu naviknuti životinju na jedenje ljudskog mesa ili na [[Napad životinje|napadanje ljudi]], te mogu potaknuti razvoj ponašanja ljudožderstva. Iako ljude mogu napasti mnoge vrste životinja, životinje ljudožderi su one koje su uključile ljudsko meso u svoju uobičajenu ishranu i aktivno love i ubijaju ljude. Većina prijavljenih slučajeva ljudoždera uključivala je [[lav]]ove, [[tigar|tigrove]], [[leopard]]e, [[polarni medvjed|polarne medvjede]] i velike [[krokodil]]e. Međutim, oni nisu jedini predatori koji će napasti ljude ako im se pruži prilika; poznat je i širok spektar vrsta koje usvajaju ljude kao uobičajeni plijen, uključujući razne [[medvjed]]e, [[Pjegava hijena|pjegave]] i [[Prugasta hijena|prugaste hijene]] i [[Komodski varan|komodske varane]]. == Mačke == === Tigrovi === {{main|Ljudožderni tigrovi}} [[File:Man-eater of Segur.jpg|thumb|[[napad tigra|Segurski ljudožder]], mladi bengalski tigar koji je ubio 5 ljudi u brdima Nilgiri u državi Tamil Nadu na jugu Indije.]] Zabilježeno je da su tigrovi ubili više ljudi od bilo koje druge velike mačke i odgovorni su za više ljudskih smrti direktnim napadom nego bilo koji drugi divlji sisar.<ref name="Nowak, Ronald M 1983">Nowak, Ronald M; and Paradiso, John L. Walker's Mammals of the World. 4th ed. Baltimore: Johns Hopkins University Press; 1983. p1088</ref> Navodno je oko 1.000 ljudi ubijeno svake godine u Indiji početkom 1900-ih, a [[tigrica iz Champawata|jedna bengalska tigrica]] ubila je 436 ljudi u Indiji.<ref name="Nowak, Ronald M 1983"/> Tigrovi su ubili 129 ljudi u mangrovoj šumi Sundarban od 1969. do 1971. godine.<ref name="Nowak, Ronald M 1983"/> Za razliku od leoparda i lavova, tigrovi ljudožderi rijetko ulaze u ljudska prebivališta kako bi ulovili plijen. Većina žrtava je navodno bila na teritoriji tigra kada se napad dogodio.<ref name="GC"/> Osim toga, napadi tigrova se uglavnom događaju tokom dana, za razliku od onih koji uključuju leoparde i lavove.<ref name="GC"/> [[Sundarbans|Sundarban]] je dom za otprilike 600 [[Bengalski tigar|kraljevskih bengalskih tigrova]]<ref name="Maneaters">{{cite web|title=Maneaters: The Sundarbans|url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/maneating7.html|publisher=lairweb|access-date=11 December 2013}}</ref> koji su prije modernog doba "redovno ubijali 50 ili 60 ljudi godišnje".<ref name="Maneaters" /> Gubitak staništa zbog [[Ciklon Sidr|ciklona Sidr]] 2008. godine doveo je do povećanja broja napada na ljude na indijskoj strani Sundarbana, jer su tigrovi prelazili na indijsku stranu iz Bangladeša.<ref name=tiger_2008>{{cite news|title=Tiger attacks on rise in Indian Sundarbans|url=http://www.dnaindia.com/india/report-tiger-attacks-on-rise-in-indian-sundarbans-1180734|access-date=11 March 2014|newspaper=[[DNA India]]|date=30 July 2008|agency=[[Indo-Asian News Service]]}}</ref> Teorija koja se promovira kao objašnjenje tog porasta broja napada sugerira da, budući da tigrovi piju [[slatka voda|slatku vodu]], [[salinitet|slanost]] voda u tom području služi kao destabilizirajući faktor u ishrani i životu tigrova Sundarbana, držeći ih u stalnoj nelagodi i čineći ih izuzetno agresivnima. Druge teorije uključuju dijeljenje staništa s ljudima i konzumiranje ljudskih leševa tokom poplava.<ref name="Maneaters" /> === Lavovi === {{Further|Lav#Lavovi-ljudožderi}} [[File:Lionsoftsavo2008.jpg|right|thumb|[[Ljudožderi Tsavoa]] izloženi u [[Prirodoslovnom muzeju Field]] u Chicagu.]] Zabilježeno je da lavovi-ljudožderi aktivno ulaze u ljudska sela noću, kao i danju, kako bi ulovili plijen. Ta veća asertivnost obično olakšava iskorjenjivanje lavova-ljudoždera u usporedbi sa tigrovima. Lavovi obično postaju ljudožderi iz istih razloga kao i tigrovi: glad, starost i bolest, iako su, kao i kod tigrova, neki ljudožderi navodno bili u savršenom zdravlju.<ref name="GC"/> Najzloglasniji ikada zabilježeni slučaj lavova-ljudoždera dogodio se 1898. godine u tadašnjoj Britanskoj Istočnoj Africi, današnjoj [[kenija|Keniji]]. Tokom izgradnje željezničkog mosta preko [[Tsavo (rijeka)|rijeke Tsavo]] (dijela [[ugandska željeznica|Ugandske željeznice]]) u današnjem [[nacionalni park Tsavo East|Nacionalnom parku Tsavo East]], dva ogromna mužjaka lava bez grive terorizirala su željezničke radnike, od kojih je većina dovedena iz Indije, te se smatra da su ubili i proždrli preko 130 muškaraca. Cijeli željeznički projekat morao je biti zaustavljen jer je tadašnji britanski premijer proglasio uzbunu. Na kraju ih je pratio i ubio glavni inženjer projekta, a osam muškaraca je moralo da ih prenese u kamp. Istraživanja o lavovima-ljudožderima pokazuju da [[afrički lav]]ovi jedu ljude kao dodatak drugoj hrani, a ne kao krajnje sredstvo.<ref>{{Cite news |url=http://news.nationalgeographic.com/2017/04/man-eating-lions-teeth-kenya |archive-url=https://web.archive.org/web/20170419174942/http://news.nationalgeographic.com/2017/04/man-eating-lions-teeth-kenya/ |url-status=dead |archive-date=19 April 2017 |title=Why Man-Eating Lions Prey on People—New Evidence |date=2017-04-19 |access-date=2017-04-19}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=DeSantis |first1=Larisa R. G.|last2=Patterson |first2=Bruce D. |date=2017-04-19|title=Dietary behaviour of man-eating lions as revealed by dental microwear textures |journal=Scientific Reports |volume=7|issue=1 |pages=904 |doi=10.1038/s41598-017-00948-5 |pmid=28424462 |pmc=5430416|bibcode=2017NatSR...7..904D}}</ref> U julu 2018. godine, južnoafrička web stranica s vijestima izvijestila je da su tri [[krivolov]]ca na nosoroge napadnuta i pojedena od strane lavova u rezervatu divljači Sibuya u provinciji Eastern Cape u Južnoj Africi.<ref>{{Cite news|url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/lions-eat-suspected-poachers-at-sibuya-game-reserve-15852083|title=Horror as lions eat 3 poachers at Sibuya Game Reserve|date=2018-07-05|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=2019-12-17}}</ref> === Leopardi === {{Main|Napad leoparda}} Leopardi ljudožderi čine mali postotak svih leoparda, ali su nesumnjivo predstavljali prijetnju u nekim područjima;<ref name="ReferenceA">Nowak, Ronald M; and Paradiso, John L. Walker's Mammals of the World. 4th ed. Baltimore: Johns Hopkins University Press; 1983. p1090</ref> jedan leopard u Indiji ubio je preko 200 ljudi.<ref name="ReferenceA"/> [[Jim Corbett]] je izjavio da je zapaženo da leopardi to češće čine nakon što se hrane ljudskim leševima, za razliku od tigrova, koji su obično postajali ljudožderi zbog bolesti. U području koje je Corbett dobro poznavao, mrtvi ljudi se obično potpuno [[Inflamacija (antropologija)|kremiraju]], ali kada dođe do teške epidemije bolesti, stopa smrtnosti premašuje zalihe [[Pogrebna lomača|drveta za kremiranje]] i ljudi donekle spale tijelo i bace ga preko ruba [[ghat|zapaljenog ghata]].<ref name="CC">{{cite book| last = Corbett |first = Jim |author-link=Jim Corbett | title = Man-eaters of Kumaon| url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.458957 | pages = viii–xiii| publisher = Oxford University Press| year = 1944}}</ref><ref>Time Magazine Canadian edition, Saving The Big Cats, issue 23 August 2004, p.38, pp.40-41.</ref> U Aziji, leopardi ljudožderi obično napadaju noću, a zabilježeno je da su provalili vrata i slamnate krovove kako bi došli do ljudskog plijena. Napadi u Africi se prijavljuju rjeđe, iako je bilo slučajeva kada su se napadi dogodili tokom dana. I Corbett i [[Kenneth Anderson]] su napisali da je lov na pantera ljudoždera predstavljao više izazova nego na bilo koju drugu životinju.[nedostaje referenca] U Indiji je 2019. godine leopard ukrao i obezglavio mladunče.<ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/baby-snatched-cot-decapitated-leopard-14433607|title=Baby snatched from cot and decapitated by leopard as mum sleeps through attack|first=Anna|last=Slater|date=19 April 2019|website=mirror}}</ref> === Jaguari === {{See also|Jaguar#Jaguar i čovjek}} Napadi jaguara na ljude su danas rijetki.<ref name="AHT">{{cite web |url=http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=787643&CategoryId=12393 |title=Latin American Herald Tribune - Jaguar Kills Fisherman on Colombia's Caribbean Coast |work=Latin America Herald Tribune |access-date=2016-03-19 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053413/http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=787643&CategoryId=12393 |url-status=dead }}</ref> U prošlosti su bili češći, barem nakon dolaska [[konkvistador]]a u [[amerike|Ameriku]]. Rizik za ljude bi se vjerovatno povećao kada bi se smanjio broj [[kapibara]], glavnog plijena jaguara.<ref name="Porter1894">{{cite book |url=https://archive.org/stream/wildbeastsstud00port#page/n197/mode/2up |title=Wild beasts; a study of the characters and habits of the elephant, lion, leopard, panther, jaguar, tiger, puma, wolf, and grizzly bear |author=John Hampden Porter |year=1894 |page=239|publisher=New York, C. Scribner's sons }}</ref> Međutim, povremeni napadi se i dalje dešavaju; na primjer, u aprilu 2025. godine, čovjeka je ubio jaguar dok je skupljao med u ruralnom području brazilskog Pantanala, blizu Aquidauane u državi Mato Grosso do Sul.<ref>{{Cite web |last=Perpétuo |first=Lara |date=2025-04-23 |title=Governo de MS determina buscas por onça que matou caseiro no Pantanal |url=https://www.correiobraziliense.com.br/brasil/2025/04/7121454-governo-de-ms-determina-buscas-por-onca-que-matou-caseiro-no-pantanal.html |access-date=2025-04-24 |website=Brasil |language=pt-BR}}</ref> === Pume === {{Main|Popis smrtonosnih napada puma u Sjevernoj Americi}} Zbog [[prirast stanovništva|širenja ljudske populacije]], staništa puma se sve više preklapaju s područjima naseljenim ljudima. Napadi na ljude su vrlo rijetki, jer je prepoznavanje plijena kod puma naučeno ponašanje i one uglavnom ne prepoznaju ljude kao plijen.<ref>Kanadsko izdanje časopisa Time, Saving The Big Cats, broj 23. august 2004, str.43.</ref> Napadi na ljude, stoku i kućne ljubimce mogu se dogoditi kada se puma navikne na ljude ili je u stanju teške gladi. Napadi su najčešći tokom kasnog proljeća i ljeta, kada mlade pume napuštaju svoje majke i traže novu teritoriju. Za razliku od drugih velikih mačaka koje su ljudožderi, pume ne ubijaju ljude zbog starosti ili preferenci u ishrani, već u odbrani svoje teritorije. Takvo ponašanje je zabilježeno u lovu kojeg predvode ljudi, gdje pumu tjeraju psi koje ona ili prestiže ili napadne na određenoj udaljenosti. Puma zatim kruži oko lovca i napada iz zasjede. == Psi == === Vukovi === {{main|Napad vuka}} [[File:Wolves of Perigord.jpg|thumb|Dvije jedinke vukova iz Périgorda, čopora navodno odgovornog za smrt 18 ljudi u februaru 1766. godine, izložena u dvorcu Razac u [[Thiviers]]u]] U poređenju s drugim mesoždernim sisarima za koje se zna da napadaju ljude radi hrane, učestalost s kojom su zabilježeni napadi vukova na ljude je prilično niska, što ukazuje na to da su, iako potencijalno opasni, vukovi među najbezopasnijim vrstama zbog svoje veličine i predatorskog potencijala, osim psa koji predstavlja [[napad psa|smrtonosnu opasnost]] iz razloga koji nisu predatorstvo. U rijetkim slučajevima u kojima se događaju napadi vukova ljudoždera, većina žrtava su djeca.<ref name="Attacks">{{cite web|url=http://www.nina.no/archive/nina/Publikasjoner/oppdragsmelding/NINA-OM731.pdf |title=The Fear of Wolves: A Review of Wolf Attacks on Humans |publisher=Norsk Institutt for Naturforskning |access-date=26 June 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927173051/http://www.nina.no/archive/nina/Publikasjoner/oppdragsmelding/NINA-OM731.pdf |archive-date=27 September 2007}}</ref> [[Habituacija]] je poznati faktor koji doprinosi nekim napadima vukova ljudoždera, a rezultat je života u blizini ljudskih nastambi, zbog čega vukovi gube strah od ljudi i posljedično im se previše približavaju, slično urbanim [[kojot]]ima. Habituacija se također može dogoditi kada ljudi namjerno potiču vukove da im se približe, obično nudeći im hranu, ili nenamjerno, kada ih ljudi ne zastraše dovoljno.<ref name="Attacks" /> To potvrđuju izvještaji koji pokazuju da su vukovi u zaštićenim područjima skloniji pokazivanju [[hrabrost]]i prema ljudima nego oni u područjima gdje se aktivno love.<ref name="WOLVES">{{cite book | author= L. David Mech & Luigi Boitani | title=Wolves: Behaviour, Ecology and Conservation | year=2001 | page= 448 | publisher=University of Chicago Press | isbn= 978-0-226-51696-7 }}</ref> === Dingoi === {{See also|Smrt Azarije Chamberlain}} Napadi [[dingo]]a na ljude su rijetki, sa samo dva zabilježena smrtna slučaja u Australiji. Dingoi se obično plaše ljudi i izbjegavaju susrete s njima. Najpoznatiji slučaj napada dingoa bio je nestanak [[Smrt Azarije Chamberlain|Azarije Chamberlain]] 1980. godine, stare samo devet sedmica. Njeni roditelji su izjavili da su oboje vidjeli dinga kako iznosi Azariju iz njihovog šatora kada je njihova porodica bili na kampovanju u [[Uluru]]u.<ref>{{cite web |title=New turn in 1980 dingo death mystery |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna5378661 |publisher=MSNBC |access-date=12 November 2018 |date=6 July 2004}}</ref> Jedan otac je 2019. spasio svoje 14-mjesečno dijete od dingoa koji ga je pokušao odvući.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.com.au/national/queensland/infant-recovering-in-hospital-after-terrifying-dingo-attack/news-story/517dca54aa0814187d700b746798844a|title=Father woke to son's cries 'becoming more distant'|date=18 April 2019|website=NewsComAu}}</ref> === Domaći psi === {{Main|Smrtonosni napadi pasa}} Iako psi imaju mnoge osobine medvjeda i velikih mačaka, malo je vjerovatno da će sami djelovati kao ljudožderi. Ljudi češće mogu doći u situaciju da budu izgrizeni na smrt od strane čopora pasa lutalica, ali ne i pojedeni. Takvi napadi se često dešavaju u zemljama [[istočna Evropa|istočne Evrope]], [[Postsovjetske države|postsovjetskim državama]] i nekim [[južna Azija|južnoazijskim]] zemljama, poput [[indija|Indije]]. === Kojoti === {{main|Napad kojota}} Gotovo svi poznati predatorski napadi kojota na ljude su bili neuspješni. Do danas, osim [[napad kojota na Kelly Keen|napada kojota na Kelly Keen]] i [[Taylor Mitchell|napada kojota na Taylor Mitchell]],<ref>{{Cite web |title=Scientists Now Know Why Coyotes Unexpectedly Killed a Human in 2009 |url=https://www.cnet.com/science/biology/scientists-now-know-why-coyotes-unexpectedly-killed-a-human-in-2009/ |access-date=2024-01-29 |website=CNET |language=en}}</ref> sve poznate žrtve su preživjele borbom, bijegom ili spašavanjem, a samo u potonjem slučaju žrtva je djelimično pojedena, iako se taj slučaj dogodio u [[Nova Škotska|Novoj Škotskoj]] gdje su lokalne životinje [[istočni kojot|istočni kojoti]] (en. ''coywolves'', kojoti-vukovi). === Šakali === U junu 2019. godine, devetogodišnjeg dječaka su ubili [[Canis aureus indicus|šakali]] u [[Farakka|Farakki]] ([[Zapadni Bengal]], Indija). Tome je svjedočio susjed, koji je vidio kako čopor od sedam šakala vuče polupojedeno tijelo djeteta.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/jackals-kill-feed-on-9-year-old-boy-in-in-murshidabad/cid/1693120|title=Jackals kill & 'feed on' 9-year-old boy in Murshidabad}}</ref> == Medvjedi == {{Main|Napad medvjeda}} === Polarni medvjedi === [[Polarni medvjed]]i, posebno mladi i pothranjeni, lovit će ljude radi hrane.<ref>{{cite journal | first1 = James M. | last1 = Wilder | first2 = Dag | last2 = Vongraven | first3 = Todd | last3 = Atwood | first4 = Bob | last4 = Hansen | first5 = Amalie | last5 = Jessen | first6 = Anatoly | last6 = Kochnev | first7 = Geoff | last7 = York | first8 = Rachel | last8 = Vallender | first9 = Daryll | last9 = Hedman | first10 = Melissa | last10 = Gibbons | title = Polar Bear Attacks on Humans: Implications of a Changing Climate. | journal = Wildlife Society Bulletin | volume = 41 | number = 3 | year = 2017 | pages = 537–47 | doi = 10.1002/wsb.783| bibcode = 2017WSBu...41..537W }}</ref> Iako medvjedi rijetko napadaju ljude, njihovi napadi često uzrokuju razorne ozljede zbog veličine i ogromne snage tih divovskih kopnenih i obalnih mesoždera. Kao i kod pasa, predatorska namjera nije neophodna; teritorijalni sporovi i zaštita mladunaca mogu rezultirati smrću usljed napada. Napadi medvjeda ljudoždera su zaista rijetki, ali se znaju dogoditi kada su životinje bolesne ili je prirodni plijen oskudan, što ih često navodi da napadaju i jedu sve što mogu ubiti. === Smeđi medvjedi === [[Brown bear]]s are known to sometimes hunt hikers and campers for food in North America. For example, Lance Crosby, 63, of [[Billings, Montana]], was hiking alone and without bear spray in [[Yellowstone National Park]] in August 2015 when he was attacked by a {{convert|259|lbs|adj=on}} [[grizzly bear]]. The park rules say people should hike in groups and always carry bear spray – a form of pepper spray that is used to deter aggressive bears. His body was found in the Lake Village section of the park in northwest Wyoming.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-33942095|title = Yellowstone Park kills grizzly bear that ate hiker|work = BBC News|date = 14 August 2015}}</ref> [[Timothy Treadwell]] and his girlfriend Amie Huguenard were killed and almost fully eaten by a 28-year-old brown bear on October 5, 2003. The bear's stomach was later found to contain human remains and clothing. In July 2008, dozens of starving brown bears killed two geologists working at a [[fish hatchery|salmon hatchery]] in [[Kamchatka]].<ref>{{cite news |title=Russian bears trap geology survey crew |first=Alexei |last=Dovbysh |work=Reuters |date=22 July 2008 |url=https://www.reuters.com/article/idUSL22583868 |access-date=24 April 2010 }}</ref> After the partially eaten remains of the two workers were discovered, authorities responded by dispatching hunters to cull or disperse the bears.<ref>{{cite news |title=Bears eat two men in Russia's eastern wilderness |first=Luke |last=Harding |work=The Guardian |date=23 July 2008 |url=https://www.theguardian.com/world/2008/jul/23/russia.animalbehaviour |access-date=24 April 2010 |location=London}}</ref> === Američki crni medvjedi === While [[American black bear]]s rarely attack people, lone, predatory black bears are responsible for most fatal black bear attacks on humans in the United States and Canada, according to a study from 2011. Unlike female bears, motivated to attack humans to protect cubs, male black bears may display predatory behavior toward humans and view them as a potential food source. The same study cautioned that the chances of a black bear attacking a human were small, writing, "Each year, millions of interactions between people and black bears occur without any injury to a person, although by 2 years of age most black bears have the physical capacity to kill a person."<ref>{{cite journal | last1 = Herrero | first1 = S. | last2 = Higgins | first2 = A. | last3 = Cardoza | first3 = J. E. | last4 = Hajduk | first4 = L. I. | last5 = Smith | first5 = T. S. | year = 2011 | title = Fatal attacks by American black bear on people: 1900–2009 | journal = The Journal of Wildlife Management | volume = 75 | issue = 3| pages = 596–603 | doi = 10.1002/jwmg.72 | bibcode = 2011JWMan..75..596H | s2cid = 55078800 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.adn.com/alaska-news/article/lone-predatory-black-bears-responsible-most-human-attacks/2011/05/11/|title=Lone, predatory black bears responsible for most human attacks|date=11 May 2011|website=Anchorage Daily News}}</ref> === Ostale vrste medvjeda === Though usually shy and cautious animals, [[Asian black bear]]s are more aggressive toward humans than the brown bears of Eurasia.<ref name="brown">''Bear Anatomy and Physiology'' from Gary Brown's ''The Great Bear Almanac'', Lyons & Burford, Publishers, 1993</ref> In some areas of [[India]] and [[Burma]], [[sloth bear]]s are more feared than tigers, due to their unpredictable temperament.<ref name="Perry">{{cite book | author = Perry, Richard | title = The World of the Tiger | year = 1965 | page = 260 | id = ASIN: B0007DU2IU}}</ref> == Ostali sisari == === Hijene === Although [[hyena]]s readily feed upon human corpses,<ref>{{Cite web |last=Brooks |first=John |date=2021-10-14 |title=Are Hyenas Dangerous? Do Hyenas Attack Humans? (YES!) |url=https://wildexplained.com/blog/are-hyenas-dangerous/ |access-date=2024-01-29 |website=Wild Explained |language=en-US}}</ref> they are generally very wary of humans and less dangerous than the big cats whose territory overlaps with theirs. Nonetheless, both the [[spotted hyena]] and the smaller [[striped hyena]] are powerful predators quite capable of killing an adult human, and are known to attack people when food is scarce. Like most predators, hyena attacks tend to target women, children, and infirm men, though both species can and do attack healthy adult males on occasion. The spotted hyena is the more dangerous of the two species, being larger, more predatory, and more aggressive than the striped hyena. The [[brown hyena]] and [[aardwolf]] are not known to prey on humans.{{citation needed|date=June 2014}} === Svinje === [[Pig]]s are competent predators and can kill and eat helpless humans unable to escape them.<ref>{{cite news |title=Oregon farmer eaten by his pigs |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-19796224 |publisher=BBC |date=2 October 2012}}</ref><ref>{{cite news |title=Italian mafia fed man alive to pigs, police say |url=https://www.reuters.com/article/us-italy-mafia-pigs/italian-mafia-fed-man-alive-to-pigs-police-say-idUSBRE9AR0M820131129 |work=Reuters |date=29 November 2013 |language=en}}</ref><ref name=pig_mafia>{{cite news|title=Mafia fed rival to pigs while he was still alive|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/10480945/Mafia-fed-rival-to-pigs-while-he-was-still-alive.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/10480945/Mafia-fed-rival-to-pigs-while-he-was-still-alive.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=11 March 2014|newspaper=[[Telegraph Media Group|The Telegraph]]|date=28 November 2013|location=London|first=Nick|last=Squires}}{{cbignore}}</ref> Numerous [[animal trial]]s in the [[Middle Ages]] involved pigs accused of eating children.<ref>{{cite web|url=https://archive.org/details/criminalprosecut00evaniala|title=The criminal prosecution and capital punishment of animals|first=E. P. (Edward Payson)|last=Evans|date=1 January 1906|publisher=London : W. Heinemann|via=Internet Archive}}</ref> In 2019, a woman was attacked and killed by a herd of [[Feral pig|feral hogs]] in rural Texas. She died due to [[exsanguination]] (i.e. bled to death) from bite wounds.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2019/11/26/us/texas-woman-killed-feral-hogs.html|title=Feral Hogs Attack and Kill a Woman in Texas (Published 2019)|first=Nicholas|last=Bogel-Burroughs|date=26 November 2019|work=The New York Times}}</ref> Wild pigs are opportunistic omnivores that can function as aggressive predators. Being scavengers, wild pigs have been specifically documented to feed on human corpses or remains in post-combat, rural accident (e.g., plane crash) and crime (e.g., homicide) situations. In addition, there is at least one instance on record of a wild pig in southern France that became a confirmed repeated man-eater. In four of the attacks reviewed in a study,<ref name="auto">{{cite journal |last1=Mayer |first1=John |title=Wild pig attacks on humans. |journal=Proceedings of the Wildlife Damage Management Conference |date=2013 |volume=15 |pages=17–25 |url=https://digitalcommons.unl.edu/icwdm_wdmconfproc/151/}}</ref> the wild pig either partially or mostly consumed the remains of the human victim that had been fatally injured by that animal in the attack. Three of the four attacks were explicitly characterized by the investigating authorities as being predatory. In two additional attacks, the pig's motivation was also described by either the victim or the victim's companion as predatory; of those, one victim survived with serious injuries while the other was fatally injured. In a 2009 attack in India, a 3-year-old girl, walking on a trail with her father, was grabbed by a wild pig, which then tried to flee with the child in its mouth. The father chased the animal, fighting with it until his daughter was released. Both the father and daughter were seriously injured during the attack; the child later died of her injuries. Although attacks by wild pigs are primarily defensive in nature, the potential for an attack of a predatory nature cannot be completely discounted.<ref name="auto"/> === Primati === {{Main|Human cannibalism}} The only documented man-eating [[Hominidae|hominids]] (great apes) have been [[human]]s themselves and [[chimpanzee]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/demonicapetrans.shtml|title=BBC - Science & Nature - Horizon - Demonic Ape|publisher=BBC}}</ref><!--<ref>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0304/feature4/online_extra2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228130117/http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0304/feature4/online_extra2.html |url-status=dead |archive-date=28 December 2007 |title=Online Extra: Frodo @ National Geographic Magazine |work=National Geographic |date=2002-05-15 |access-date=2016-03-19}}</ref>--> As humans encroach further on chimpanzee habitat, the occurrence of chimpanzees killing human children has allegedly become more common.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/science/chimps-killing-people-in-uganda|title=Chimps are killing people in Uganda: 'It broke off the arm... opened the stomach and removed the kidneys'|first=Chris|last=Ciaccia|date=12 November 2019|publisher=Fox News Channel}}</ref> === Pacovi === Despite small individual size, [[rat]]s in large numbers can kill helpless people by eating them alive.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/german-man-frank-herrmann-dies-eaten-alive-466227 |title=Homeless Man Eaten Alive by Rats in Majorca |work=International Business Times |date=2013-05-09 |access-date=2016-03-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-41198770|title=French girl mutilated by rats in night attack at home|date=8 September 2017|publisher=BBC}}</ref> [[Rat torture]] has been documented by [[Amnesty International]].<ref>Chile: Evidence of torture: an Amnesty International Report. London (Amnesty International Publications) 1983, pp. 35–37</ref> Large sized rats (some as big as a small cat) have been seen to feed upon human corpses in mortuaries in India. == Gmizavci == [[File:Crocodile in Kachikali kevinzim.jpg|thumb|right|The [[Nile crocodile]] is one of the species involved in the most unprovoked fatal attacks on humans.]] === Krokodili === {{Main|Crocodile attack}} Crocodile attacks on people are common in places where crocodiles are native. The [[Saltwater crocodile|saltwater]] and [[Nile crocodile]]s are responsible for more attacks and more deaths than any other wild predator that attacks humans for food. Each year, hundreds of deadly attacks are attributed to the Nile crocodile within [[sub-Saharan Africa]]. Because many relatively healthy populations of Nile crocodiles occur in East Africa, their proximity to people living in poverty and/or without infrastructure has made it likely that the Nile crocodile is responsible for more attacks on humans than all other species combined. One notorious man-eating crocodilian is [[Gustave (crocodile)|Gustave]]. In Australia, crocodiles have also been responsible for several deaths in the tropical north of the country.<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/national/recent-crocodile-deaths-in-australia-20090411-a3b2.html |title=Recent crocodile deaths in Australia |website=The Sydney Morning Herald |date=11 April 2009 |access-date=24 January 2017}}</ref> [[Mugger crocodiles]] are another crocodile species that may see people as prey as they kill many people in Asia each year, although not to the same level as the saltwater and Nile crocodiles. All crocodile species are potentially dangerous to humans, but most do not actively prey on them. === Aligatori === {{main|List of fatal alligator attacks in the United States by decade}} Despite their manifest ability to kill prey similar to or larger than humans in size and their commonness in an area of dense human settlement (the southeastern United States, especially Florida), [[American alligator]]s rarely prey upon humans. Even so, there have been several notable instances of alligators opportunistically attacking humans, especially the careless, small children, and elderly.<ref>{{cite web|url=http://bigstory.ap.org/article/2a1e6528c6e74f0084988e2aa0d00a34/deputies-gator-drags-toddler-water-near-disney-resort|title=Body of boy snatched by gator found in Disney lagoon|access-date=16 June 2016|archive-date=16 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160616220857/http://www.bigstory.ap.org/article/2a1e6528c6e74f0084988e2aa0d00a34/deputies-gator-drags-toddler-water-near-disney-resort|url-status=dead}}</ref> Unlike the far more dangerous saltwater and Nile crocodiles, the majority of alligators avoid contact with humans if possible, especially if they have been hunted. Incidents have happened,<ref>{{cite web|url=http://news.aol.com/story/_a/aggressive-gator-kills-burglary-suspect/20071113224509990001?ncid=NWS00010000000001 |title='Aggressive' Gator Kills Burglary Suspect - AOL News |date=2007-11-16 |access-date=2016-03-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071116160533/http://news.aol.com/story/_a/aggressive-gator-kills-burglary-suspect/20071113224509990001?ncid=NWS00010000000001 |archive-date=16 November 2007 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://firststateupdate.com/2021/08/louisiana-man-apparently-eaten-by-alligator-in-idas-wake/|title= Louisiana Man Apparently Eaten By Alligator In Ida's Wake|date=2021-08-31|access-date=2021-08-31}}</ref> and they may not all have been predatory in nature. === Zmije === Vrlo malo vrsta zmija je fizički sposobno progutati odraslog čovjeka. Iako je izneseno dosta tvrdnji o divovskim zmijama koje gutaju odrasle ljude, potvrđen je samo ograničen broj takvih slučajeva. Različite vrste [[piton]]a su najčešće zabilježeni počinitelji. U Indoneziji je 2017. godine [[Smrt Akbara Salubira|odrasli muškarac]] pronađen unutar pitona dugog 7 m.<ref>{{Cite news|url=http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/missing-man-found-dead-in-belly-of-7m-long-python-report|title=Missing man found dead in belly of 7m-long python in Indonesia: Report|last=paulam@st|date=2017-03-29|work=The Straits Times|access-date=2017-06-04|language=en}}</ref> 14. juna 2018. godine, 54-godišnju ženu po imenu Wa Tiba pojeo je [[Malayopython reticulatus|mrežasti piton]], nakon što se uvukao u njen vrt.<ref>{{Cite news|url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/7-meter-long-python-swallows-indonesian-woman|title=7-meter-long python swallows Indonesian woman|date=2018-06-16|work=National Post|access-date=2018-06-16|language=en-US}}</ref> 45-godišnja [[poljoprivrednica]] u Indoneziji, koja je nestala dan ranije, pronađena je mrtva unutar pitona dugog 5 m u junu 2024. godine.<ref>{{Cite web |title=Indonesian woman found dead inside giant python |url=https://www.dw.com/en/indonesian-woman-found-dead-inside-giant-python/a-69311540 |date=8 June 2024 |access-date=9 June 2024 |website=DW |language=en}}</ref> Velike zmije koje se stežu oko plijena ponekad će se stegnuti i ubiti ga ako je prevelik za gutanje. Također, zabilježeno je više slučajeva u kojima su se [[Python bivittatus|burmanski pitoni]] srednje veličine (3 do 4 m) u zatočeništvu stezali oko ljudi i ubijali ih, uključujući nekoliko nealkoholiziranih, zdravih odraslih muškaraca, od kojih je jedan bio "student" čuvar u zoološkom vrtu.<ref>{{cite web|last=Herszenhorn |first=David |url=https://www.nytimes.com/1996/10/10/nyregion/13-foot-long-pet-python-kills-its-caretaker.html |title=13-Foot-Long Pet Python Kills Its Caretaker |location=New York City |work=The New York Times |date=1996-10-10 |access-date=2016-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/archives/news/pet-snake-eyed-death-python-found-body-article-1.732513 |title=Pet Snake Eyed in Death Python Found With Body |work=Daily News|location=New York |date=1996-10-10 |access-date=2016-03-19}}</ref><ref>{{cite web|author=Animal Attack Files Archives |url=http://igorilla.com/gorilla/animal/2002/python_strangles_owner2.html |title=Owner Killed by Snake had been Warned in '98 |publisher=Igorilla.com |access-date=2016-03-19}}</ref><ref name="telegraph.co.uk">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/2622427/Python-kills-careless-student-zookeeper-in-Caracas.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/2622427/Python-kills-careless-student-zookeeper-in-Caracas.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Python kills careless student zookeeper in Caracas |work=The Telegraph|date=2008-08-26 |access-date=2016-03-19}}{{cbignore}}</ref> U slučaju čuvara u zoološkom vrtu, piton mu je pokušavao progutati glavu, ali su ubrzo intervenirali drugi čuvari.<ref name="telegraph.co.uk"/> Osim toga, najmanje jedan burmanski piton, veličine samo 2,7 m, skupio se i ubio pijanog odraslog muškarca.<ref>{{cite web|url=http://www.insidehalton.com/news-story/3925857-brampton-inquest-called-for-python-ban-20-years-ago/ |title=Brampton inquest called for python ban 20 years ago |publisher=Insidehalton.com |date=2013-08-06 |access-date=2016-03-19}}</ref> Velika zmija koja ubija plijen stezanjem može stegnuti ili progutati dojenče ili malo dijete, što je prijetnja koja je legitimna i empirijski dokazana. Slučajevi napada pitona na djecu zabilježeni su kod mrežastog pitona,<ref>{{Cite journal |last1=Iqbal |first1=Muhammad |last2=Sari |first2=Diah Komala |last3=Arifah |first3=Nur |last4=Widayanti |first4=Gusti Ayu |last5=Aprillia |first5=Ina |date=2025-06-25 |title=Notes on Humans as Prey of Reticulated Pythons Malayopython reticulatus (Serpentes: Pythonidae) in Indonesia |url=https://ejournal.uigm.ac.id/index.php/biopalembanica/article/view/5385 |journal=Bio Palembanica |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=43–49 |doi=10.36982/bio.v2i1.5385 |issn=3047-9827|doi-access=free }}</ref> [[Python sebae|afričkog kamenog pitona]],<ref>{{cite web|url=http://au.ibtimes.com/articles/497370/20130807/canada-criminal-investigation-new-brunswick-python-african.htm |title=Pet Owners Panic after African Python Kills 2 Canadian Children |access-date=1 October 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006074142/http://au.ibtimes.com/articles/497370/20130807/canada-criminal-investigation-new-brunswick-python-african.htm |archive-date=6 October 2014 }}</ref> i burmanskog pitona.<ref>{{cite web |url=http://www.tampabay.com/news/publicsafety/officials-capture-9-foot-burmese-python-that-strangled-2-year-old-sumter/1015026 |title=Officials capture 9-foot Burmese python that strangled 2-year-old Sumter County girl |work=Tampa Bay Times |access-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006131344/http://www.tampabay.com/news/publicsafety/officials-capture-9-foot-burmese-python-that-strangled-2-year-old-sumter/1015026 |archive-date=6 October 2014 |url-status=dead }}</ref> Na [[Filipini]]ma, više od četvrtine muškaraca naroda [[Aeta (narod)|Aeta]] (moderne grupe lovaca-sakupljača koji žive u šumama) prijavilo je preživljavanje napada od strane [[Malayopython reticulatus|mrežastih pitona]].<ref name="Headland&Greene2011">{{cite journal |last1=Headland |first1=T. N. |last2=Greene |first2=H. W. |year=2011 |title=Hunter–gatherers and other primates as prey, predators, and competitors of snakes |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=108 |issue=52 |pages=E1470–E1474 |doi=10.1073/pnas.1115116108 |pmid=22160702 |pmc=3248510|doi-access=free }}</ref> Pitoni su neotrovni predatori iz zasjede, a i Aeta i pitoni love jelene, divlje svinje i majmune, što ih čini konkurentima i plijenom.<ref name="Headland&Greene2011"/> U Južnoj Africi je 2002. godine afrički piton dug 6 metara progutao čitavog desetogodišnjeg dječaka; slučajevi poput tog su empirijski posmatrani i zabilježeni, ali nisu u potpunosti potvrđeni, za razliku od prethodno navedenih slučajeva.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/1414171/Hunt-for-giant-snake-that-ate-10-year-old-Durban-boy-whole.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/1414171/Hunt-for-giant-snake-that-ate-10-year-old-Durban-boy-whole.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Hunt for giant snake that ate 10-year-old Durban boy whole|first=Jane|last=Flanagan|date=24 November 2002|work=The Daily Telegraph}}{{cbignore}}</ref> U Australiji je zabilježen jedan slučaj [[Simalia amethistina|ametistinskog pitona]] koji je pokušao pojesti odraslu osobu.<ref>{{Cite web|last=Sulleyman|first=Aatif|date=2020-10-19|title=Woman woke up to find 12-foot snake trying to eat her|url=https://www.newsweek.com/woman-woke-find-12-foot-scrub-python-snake-trying-eat-her-1540252|access-date=2022-01-13|website=Newsweek|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Python tried to eat sleeping woman while being tracked by biologists|url=https://www.newscientist.com/article/2257583-python-tried-to-eat-sleeping-woman-while-being-tracked-by-biologists/|access-date=2022-01-13|website=New Scientist|language=en-US}}</ref> === Gušteri === Large [[Komodo dragon]]s are the only known lizard species to occasionally attack and consume humans. Because they live on remote islands, attacks are infrequent and may go unreported. Despite their large size, attacks on people are often unsuccessful and the victims manage to escape with their lives, albeit severely wounded.<ref>{{Cite news |url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/10/13/komodo-dragon-bites-elderly-woman-rinca-island.html |title=Komodo dragon bites elderly woman on Rinca Island |access-date=12 February 2014 |date=13 October 2012 |newspaper=The Jakarta Post |publisher=Niskala Media Tenggara}}</ref> Komodo dragons have been known to consume human corpses, usually by digging up shallow graves.<ref>{{Cite book |last1=Badger |first1=David P. |title=Lizards: a natural history of some uncommon creatures, extraordinary chameleons, iguanas, geckos, and more |last2=Netherton |first2=John |date=2002 |publisher=Voyageur Press |isbn=978-0-89658-520-1 |location=Stillwater, MN}}</ref> This has led to the villagers of Komodo Island to relocate their graves, and pile rocks on top of them to deter the dragons.<ref>{{Cite book |last1=Ballance |first1=Alison |title=South Sea islands: a natural history |last2=Morris |first2=Rod |date=2003 |publisher=Firely Books |isbn=978-1-55297-609-8 |location=Toronto; New York}}</ref> == Ptice == Some evidence supports the contention that the [[Crowned eagle|African crowned eagle]] occasionally views human children as prey, with a witness account of one attack (in which the victim, a seven-year-old boy, survived and the eagle was killed),<ref>Steyn, P. 1982. Birds of prey of southern Africa: their identification and life histories. David Phillip, Cape Town, South Africa.</ref> and the discovery of part of a human child skull in a nest. This would make it the only living bird known to prey on humans, although other birds such as [[ostrich]]es and [[Cassowary|cassowaries]] have killed humans in self-defense and a [[lammergeier]] might have killed the ancient Greek playwright [[Aeschylus]] by accident.<ref>el Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J., eds. (1994). Handbook of the Birds of the World. 2. Barcelona: Lynx Edicions. p. 107. {{ISBN|84-87334-15-6}}.</ref> Various large raptors like [[golden eagles]] are reported attacking humans,<ref>Dickinson, Rachel (2009). Falconer on the Edge. Houghton Mifflin-Harcourt. {{ISBN|978-0-618-80623-2}}.</ref> but it is unclear if they intend to eat them or if they have ever been successful in killing one. A series of incidents in which a [[martial eagle]] attacked and killed one human child as well as injuring two others was recorded in [[Ethiopia]] in 2019.<ref>{{cite book |title=The Deadly Balance: Predators and People in a Crowded World | first = Adam | last = Hart | date = 2023 | publisher= Bloomsbury |chapter-url=https://lithub.com/this-eagle-would-eat-your-toddler-if-it-had-the-chance/ | chapter=This Eagle Would Eat Your Toddler If It Had The Chance | type= excerpt via ''Literary Hub'' | isbn = 9781472985323 | url= https://books.google.com/books?id=oEmOEAAAQBAJ}}</ref> Some fossil evidence indicates large [[birds of prey]] occasionally preyed on prehistoric hominids. The [[Taung Child]], an ''[[Australopithecus africanus]]'' found in Africa, is believed to have been killed by an eagle-like bird similar to the crowned eagle. The extinct [[Haast's eagle]] may have preyed on humans in [[New Zealand]], and this conclusion would be consistent with [[Māori folklore]]. ''[[Leptoptilos robustus]]''<ref>{{Cite journal|doi = 10.1111/j.1096-3642.2010.00616.x|title = A new species of giant marabou stork (Aves: Ciconiiformes) from the Pleistocene of Liang Bua, Flores (Indonesia)|year = 2010|last1 = Meijer|first1 = Hanneke J.M.|last2 = Due|first2 = Rokus AWE|journal = Zoological Journal of the Linnean Society|volume = 160|issue = 4|pages = 707–724|doi-access = free}}</ref> might have preyed on both ''[[Homo floresiensis]]'' and anatomically modern humans, and the [[Malagasy crowned eagle]], [[teratorns]], [[Woodward's eagle]] and ''[[Caracara major]]''<ref>{{Cite journal|jstor=23353814|title=Body Mass Estimations and Paleobiological Inferences on a New Species of Large Caracara (Aves, Falconidae) from the Late Pleistocene of Uruguay|last1=Jones|first1=Washington|last2=Rinderknecht|first2=Andrés|last3=Migotto|first3=Rafael|last4=Blanco|first4=R. Ernesto|journal=Journal of Paleontology|year=2013|volume=87|issue=1|pages=151–158|doi=10.1666/12-026R.1|bibcode=2013JPal...87..151J |s2cid=83648963}}</ref> are similar in size to the Haast's eagle, implying that they similarly could pose a threat to a human being. == Ribe == === Ajkula === {{Main|Shark attack}} [[File:Shark warning - Salt Rock South Africa.jpg|thumb|Sign warning swimmers of the danger of shark attacks]] Contrary to popular belief, only a limited number of shark species are known to pose a serious threat to humans. The species that are most dangerous can be indiscriminate and will take any potential meal they happen to come across (as an [[oceanic whitetip shark]] might eat a person floating in the water after a shipwreck), or may bite out of curiosity or mistaken identity (as with a [[great white shark]] attacking a human on a surfboard possibly because it resembles its favoured prey, a [[Pinniped|seal]]).<ref name="sharks vs. humans">{{cite web|url=https://instinctforfilm.com/feed/sharks-vs-humans-finning/|title=Sharks vs. Humans – Are They The Danger, or Are We?|website=Instinctforfilm|publisher=Instinct Feed|date=27 October 2016|access-date=30 July 2019}}</ref><ref name="shark attack FAQ">{{cite web|url=https://www.floridamuseum.ufl.edu/discover-fish/sharks/shark-attack-faq/|title=Shark Attack FAQ|publisher=Florida Museum|date=23 July 2019|access-date=30 July 2019}}</ref> Of more than 568 [[List of sharks|shark species]], only four have been involved in a significant number of fatal unprovoked attacks on humans: the great white shark, [[tiger shark]], [[bull shark]],<ref name="isaf">ISAF [http://www.flmnh.ufl.edu/fish/sharks/statistics/species2.htm Statistics on Attacking Species of Shark]</ref> and the oceanic whitetip shark.<ref name="howstuffdangerous4">{{cite web|url=http://animals.howstuffworks.com/fish/most-dangerous-shark2.htm |title=9: Oceanic Whitetip Shark - The 10 Most Dangerous Sharks &#124; HowStuffWorks |publisher=Animals.howstuffworks.com |date=2008-06-05 |access-date=2016-03-19}}</ref> These sharks, being large, powerful predators, may sometimes attack and kill humans; it is worth noting that they have all been filmed in open water by unprotected divers.<ref>{{cite web|url=http://www.staradvertiser.com/2015/12/26/editorial/article-about-monsanto-was-right-thing-to-do/|title=Article about Monsanto was 'right thing to do'|date=26 December 2015}}</ref> One of the most notorious and well known incidents of shark predation came with the sinking of the [[USS Indianapolis (CA-35)|USS ''Indianapolis'' (CA-35)]], where sharks believed to be oceanic whitetips fed on an estimated 150 of the survivors who were stranded for days.<ref>{{Cite web |last1=Magazine |first1=Smithsonian |last2=Geiling |first2=Natasha |title=The Worst Shark Attack in History |url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-worst-shark-attack-in-history-25715092/ |access-date=2023-02-25 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> More recently, on 8 June 2023, due to the popularity of social media the [[Tiger shark#Relationship with humans|fatal tiger shark attack on Vladimir Popov]] off the coast of [[Hurghada]], Egypt, in the [[Red Sea]] has also gained significant notoriety as almost the entire attack was caught on film before going viral. === Pirane === Attacks by [[piranha]]s resulting in deaths have occurred in the [[Amazon basin]]. In 2011, a drunk 18-year-old boy was attacked and killed in Rosario del Yata, [[Bolivia]].<ref>{{cite web |url=http://noticias.terra.com.br/mundo/noticias/0,,OI5507003-EI8140,00-Homem+bebado+morre+apos+ser+atacado+por+piranhas+na+Bolivia.html |title=Homem bêbado morre após ser atacado por piranhas na Bolívia |date=7 December 2011|work=terra.com.br}}</ref> In 2012, a five-year-old Brazilian girl was attacked and killed by a shoal of [[red-bellied piranha]]s.<ref>{{cite web |url=http://tvuol.uol.com.br/assistir.htm?video=menina-e-atacada-por-piranhas-e-morre-no-amazonas-0402CD183464C4A13326&tagIds=1793&orderBy=mais-recentes&edFilter=editorial&time=all& |date=25 October 2012 |title=Menina é atacada por piranhas e morre no Amazonas|work=tvuol.uol.com.br}}</ref> Some Brazilian rivers have warning signs about lethal piranhas.<ref>{{cite web |url=http://g1.globo.com/mato-grosso/noticia/2011/11/banhistas-sao-atacados-por-piranhas-em-rio-no-pantanal-de-mato-grosso.html |title=Praia no Rio Paraguai tem quase um ataque de piranhas por dia em MT |author=Martins, Kelly |work=globo.com|date=16 November 2011}}</ref> === Somovi === {{See also|Kali River goonch attacks|Wels catfish#Attacks on people|Sobral Santos II}} Reports have been made of [[Bagarius|goonch catfish]] eating humans in the [[Kali River (Uttarakhand)|Kāli River]] in India.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/3163501/Mutant-fish-develops-a-taste-for-human-flesh-in-India.html|title=Mutant fish develops a taste for human flesh in India|last=Cockcroft|first=Lucy|date=9 October 2008|work=[[The Daily Telegraph]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029140510/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/3163501/Mutant-fish-develops-a-taste-for-human-flesh-in-India.html|archive-date=29 October 2019}}</ref> Additionally there have been reports of [[wels catfish]] killing and eating humans in Europe.<ref>{{Cite web|title=Leső harcsák (Silurus Art.)|url=http://mek.oszk.hu/03400/03408/html/2488.html|access-date=2022-01-13|website=mek.oszk.hu|language=en}}</ref> Large predatory catfish such as the [[redtail catfish]] and ''[[Brachyplatystoma filamentosum|piraíba]]'' are thought to have contributed to the loss of life when the ''[[Sobral Santos II]]'' ferry sank in the [[Amazon River]] in 1981.<ref>{{Cite web|date=2014-04-05|title='River Monsters' uncovers tale of deadly Amazon fish attack|url=https://nypost.com/2014/04/05/river-monsters-uncovers-tale-of-deadly-amazon-fish-attack/|access-date=2022-01-13|website=New York Post|language=en-US}}</ref> === Škarpinjci === The [[giant grouper]] is one of the largest species of bony fish in the world, reaching a maximum length of {{convert|3|m|0|sp=us}} and weight of {{convert|600|kg}}.<ref>{{Cite web|date=2019|title=Giant Queensland groper|url=https://www.dpi.nsw.gov.au/fishing/closures/identifying/marine-or-estuarine-species/giant-queensland-groper|access-date=2022-01-13|website=www.dpi.nsw.gov.au|language=en}}</ref> There have been cases of this species attacking humans,<ref>{{Cite web |date=2002-10-26 |title=CDNN Eco News - Did Fish Feeding Cause Shark Attack? |url=http://www.cdnn.info/eco/e020104/e020104.html |access-date=2022-01-13 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20021026164337/http://www.cdnn.info/eco/e020104/e020104.html |archive-date=26 October 2002 |url-status=dead}}</ref> along with the closely related [[Atlantic goliath grouper]].<ref>{{Cite web |date=2009-08-03 |title=Big Grouper Grabs Diver On Keys Reef |url=http://www.flmnh.ufl.edu/fish/InNews/grouperattack2005.html |access-date=2022-01-13 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20090803071741/http://www.flmnh.ufl.edu/fish/InNews/grouperattack2005.html |archive-date=3 August 2009 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2014-07-30|title=Think Sharks Are Scary? Watch This Giant Thing Ambush A Diver.|url=https://www.huffpost.com/entry/goliath-grouper-attack_n_5632612|access-date=2022-01-13|website=HuffPost|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Attack of the Goliath Grouper|url=https://www.jonesboro.com/node/1282|access-date=2022-01-13|website=www.jonesboro.com|language=en}}</ref> == Beskičmenjaci == === Glavonošci === {{Main|Cephalopod attack}} Some large cephalopods, in particular the [[Humboldt squid]], are said to attack and eat humans.<ref>{{Cite web|title=Squidly|url=http://diver.net/seahunt/fend/f_scottc.htm|access-date=2022-01-13|website=diver.net}}</ref> == Broj nastradalih == [[File:Pieter Brueghel II-The good shepherd mg 3019.jpg|thumb|Detail of wolf attacking a shepherd. Painting ''The Good Shepherd'' by [[Pieter Brueghel the Younger]], 1616]] Individual man-eater death tolls include: {| class="wikitable" |+ !Name !Alleged death toll !Location |- |[[George Gilman Rushby|Lions of Njombe]] |Up to 1500 (according to the main source) |Tanzania |- |[[Champawat tiger]] |436 |Nepal/India |- |[[Leopard of Panar]] |400 |Northern India |- |[[Gustave (crocodile)]] |300+ |Burundi, rumored |- |[[Talla Des Man Eater]] |150 |India |- |[[Leopard of the Central Provinces]] |150 |India |- |[[Tsavo Man-Eaters|Tsavo's man-eating lions]] |34–100+ |Kenya |- |[[Leopard of Rudraprayag]] |125+ |India |- |[[Beast of Gévaudan]] |113 |France <ref name="Attacks" /> |- |[[Leopard attack|Leopard of Golis Range]] |100 |Somaliland <ref name="Swayne1899">{{cite book |last1=Swayne |first1=H. G. C. |title=Great and small game of Africa: An account of the distribution, habits, and natural history of the sporting mammals, with personal hunting experiences |publisher=Roland Ward |year=1899 |editor1-last=Bryden |editor1-first=H. A. |location=London |pages=575–579 |chapter=The leopard in Somaliland |oclc=11014130 |chapter-url=https://archive.org/details/greatsmallgameof00majo}}</ref> |- |[[Leopard attack|Leopard of Kahani]] |100 |India <ref name="Sterndale1877">{{cite book |last=Sterndale |first=R. A. |url=https://archive.org/details/cu31924079586685 |title=Seonee; Or, camp life on the Satpura Range: A tale of Indian adventure |publisher=Sampson Low, Marston, Searle, & Rivington |year=1877 |edition=2nd |location=London |pages=[https://archive.org/details/cu31924079586685/page/n397 370]–384, 452 |oclc=27112858 |author-link=Robert Armitage Sterndale |access-date=22 March 2013}}</ref> |- |[[Tiger attack|Tigress of Bhimashankar]] |100 |India <ref>Bhimanshankarcha Narbhakshak (Maneater of Bhimashankar) – A [[Marathi language|Marathi]] book by author Sureshchandra Warghade</ref> |- |Chiengi lion |90+ |Zambia <ref name="smith">{{Cite web |last=Tucker |first=Abigail |date=2009-12-16 |title=The Most Ferocious Man-Eating Lions |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-most-ferocious-man-eating-lions-2577288/#:~:text=Most%20are%20nameless%2C%20but%20a,paper%20floating%20in%20the%20breeze. |access-date=2022-08-01 |website=smithsonianmag.com |publisher=Smithsonian Magazine}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-11-19 |title=Chiengi:The Capital Of Witchcraft |url=https://zambianobserver.com/chiengi-the-capital-of-witchcraft/ |access-date=2022-08-01 |website=zambianobserver.com}}</ref><ref name="Deadliest Man-Eaters">{{Cite web |date=2010-12-14 |title=Deadliest Man-Eaters |url=https://www.outdoorlife.com/photos/gallery/hunting/2010/12/deadliest-man-eaters/ |access-date=2022-08-01 |website=outdoorlife.com |language=en-US}}</ref> |- |Osama Crocodile |83 |Uganda <ref>{{Cite web |last=Codiva |first=Michelle |date=2022-07-17 |title=Crocodile Named Osama Consumed 83 People In One Uganda's Villages |url=https://www.sciencetimes.com/articles/38813/20220717/crocodile-named-osama-consumed-83-people-one-ugandas-villages.htm |access-date=2022-08-01 |website=sciencetimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lynch |first=Benjamin |date=2022-07-16 |title=Monster 16ft 75-year-old crocodile has eaten 80 people and even 'snatched children' |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/monster-16ft-75-year-old-27467995 |access-date=2022-08-01 |website=mirror.co.uk}}</ref> |- |[[Tigers of Chowgarh]] |64 |India |- |[[List of wolf attacks|Wolves of Uttar Pradesh]] |60+ |India <ref name="jhala">[[Yadvendradev Vikramsinh Jhala|Jhala, Y.V.]] and D.K. Sharma. 1997. Child-lifting by wolves in eastern Uttar Pradesh, India. Journal of Wildlife Research 2(2):94–101</ref><ref>{{Cite news |last=Burns |first=John F. |date=1996-09-01 |title=In India, Attacks by Wolves Spark Old Fears and Hatreds |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1996/09/01/world/in-india-attacks-by-wolves-spark-old-fears-and-hatreds.html |access-date=2022-01-18 |issn=0362-4331}}</ref> |- |Osama Lion |50+ |Tanzania <ref name="smith" /><ref name="Deadliest Man-Eaters" /> |- |Namelieza Lion |43 |Namibia <ref name="smith" /> |- |[[Leopard of Gummalapur]] |42 |India |- |[[Courtaud|Wolves of Paris]] |40 |France <ref>{{Cite web |date=October 27, 2010 |title=The Wolves of Paris |url=https://retrieverman.net/2010/10/27/the-wolves-of-paris/ |access-date=29 July 2022 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212521/https://retrieverman.net/2010/10/27/the-wolves-of-paris/ |url-status=usurped }}</ref><ref>{{Cite web |title=Courtaud & The Paris Wolf Attacks |url=https://happygallows.blogspot.com/2016/07/courtaud-paris-wolf-attacks.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Man Against Wolf &#124; Part One | date=23 May 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=BRyCQM7wSDk |via=www.youtube.com}}</ref> |- |Mulanje Hyenas |36 |Malawi <ref>{{Cite web |last=Flight |first=Tim |date=2018-04-12 |title=10 Animal Serial Killers That Will Haunt Your Dreams |url=https://historycollection.com/10-animal-serial-killers-that-will-haunt-your-dreams/10/ |access-date=2022-08-01 |website=historycollection.com}}</ref> |- |[[Leopard attack|Leopard of Mulher Valley]] |30+ |India <ref name="Osmaston1903">{{cite journal |last1=Osmaston |first1=L. S. |year=1904 |title=A man-eating panther |url=https://archive.org/details/journalofbombayn15bomb |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=15 |pages=135–138 |access-date=22 March 2013}}</ref> |- |Tiger of the [[Dudhwa National Park]] |24 |India <ref name="me">{{cite web |title=Man-eaters. The tiger and lion, attacks on humans |url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/maneating3.html |access-date=2018-07-24 |publisher=Lairweb.org.nz}}</ref> |- |[[Kirov wolf attacks]] |22 |Russia |- |[[Wolves of Turku]] |22 |Finland |- |Beast of Sarlat (likely a rabid wolf) |18 |France <ref>{{cite web |last1=Tronel |first1=J. F. |date=28 May 2017 |title=La Bete de Sarlat, L'Histoire d'un Loup Enrage au XVIII Siecle |url=https://espritdepays.com/dordogne/histoire/bete-de-sarlat-lhistoire-dun-loup-enrage-xviiie-siecle |access-date=24 July 2021 |website=Esprit de Pays |language=fr |quote=Dix-huit a vingt personnes furent les tristes victimes de sa fureur.}}</ref><ref>{{cite web |title=La bête de Sarlat |url=https://www.sudouest.fr/2013/12/05/la-bete-de-sarlat-1249582-2147.php?nic |access-date=2021-09-01 |website=Sud-Ouest |language=fr}}</ref> |- |[[Wolves of Ashta]] |17 |India |- |[[Tigress of Jowlagiri]] |15 |India |- |[[Wolves of Hazaribagh]] |13 |India |- |[[Tiger attack|Tigress of Yavatmal]] |13 |India <ref>{{cite web |last1=Pinjarkar |first1=Vijay |date=2 October 2018 |title=In Yavatmal, 9-month-long hunt for killer tigress may be about to end |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/in-yavatmal-9-month-long-hunt-for-killer-tigress-may-be-about-to-end/articleshow/66036053.cms |access-date=12 November 2018 |website=The Times of India}}</ref> |- |[[Wolf of Gysinge]] |12 |Sweden |- |[[Sloth bear of Mysore]] |12 |India |- |[[Leopard attack|Leopard of Punanai]] |12 |Sri Lanka <ref name="archives.sundayobserver.lk">{{citation |author=Jayantha Jayawardene |title=The man-eater of Punanai |date=2014-04-02 |url=http://archives.sundayobserver.lk/2014/03/02/spe10.asp |work=The [[Sunday Observer]] |access-date=2016-11-04}} (A shortened account of the story by Roper S. Agar as published in the Sri Lanka Wildlife Society's magazine Loris Volume 1, December 1938, No. 5.)</ref> |- |[[List of fatal shark attacks in South Africa|Port St-John Shark Attacks]] |11 |South Africa Second Beach |- |[[Gaver Tigers]] |10 |India |- |[[List of wolf attacks|Wolf of Cusago]] |9 |Italy <ref name="oriani">{{in lang|it}} Oriani, A. & Comincini, M. [http://www.storiadellafauna.it/scaffale/testi/oriani/oria_comi.htm Morti causate dal lupo in Lombardia e nel Piemonte Orientale nel XVIII secolo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109205627/http://www.storiadellafauna.it/scaffale/testi/oriani/oria_comi.htm|date=2013-11-09}}, in atti del Seminario "Vivere la morte nel Settecento", Santa Margherita Ligure 30 settembre - 2 ottobre 2002</ref> |- |[[Tiger of Mundachipallam]] |7 |South India |- |[[Sankebetsu brown bear incident|Sankebetsu bear]] |7 |Japan |- |[[Tiger attack|Tigress of Moradabad]] |7 |India <ref name="Menu">{{cite news |date=17 August 2014 |title=For Moradabad man-eater, is man off the menu? |work=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/For-Moradabad-man-eater-is-man-off-the-menu/articleshow/40321022.cms |access-date=27 January 2015}}</ref> |- |[[Mfuwe man eating lion]] |6 |Zambia |- |Crocodile of Bang Mood |6 |Thailand |- |[[Kanda Man Eater]] |5 |India |- |[[Tiger of Segur]] |5 |India |- |[[Wolf of Soissons]] |4 |France |- |[[Jersey Shore shark attacks of 1916|New Jersey Shark]] |4 |North New Jersey |- |[[Thak man-eater]] |4 |India |- |[[Leopard of the Yellagiri Hills]] |3 |India |- |[[Chuka Man Eater]] |3 |India |- |[[Malawi Terror Beast]] (hyena) |3 |Malawi |- |[[Battle of Ramree Island|Battle of Ramree Island crocodile attacks]] |Uncertain |Myanmar |- |[[Wolf of Ansbach]] |Uncertain |Germany of the Holy Roman Empire |- |[[USS Indianapolis (CA-35)|USS ''Indianapolis'' shark attacks]] |Uncertain |Philippine Sea |} * == Povezano == * [[Animal attack]] * ''[[Damnatio ad bestias]]'', an ancient form of execution where condemned prisoners were killed by animals * [[Human–wildlife conflict]] * [[Man-eating plant]], various legendary large carnivorous plants * [[List of large carnivores known to prey on humans]] == Reference == {{reflist}} {{načini ishrane}} bo1b9du13221bo7vj2lu3j9t4gbfw5z 0 238580 42588895 40906879 2026-05-07T15:56:37Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42588895 wikitext text/x-wiki '''Floridski bum nekretnina''' ili '''Floridski zemljišni bum''' ({{lang-en|Florida land boom}}) je naziv za nagli i stijihski porast cijena [[nekretnina]] na području [[SAD|američke]] države [[Florida]] koji se zbio sredinom 1920-ih, i koji je predstavljao jedan od najpoznatijih i najzloglasnijih [[mjehur (ekonomija)|mjehura]] u ekonomskoj historiji SAD. Taj je proces još 1910-ih započeo poduzetnik [[Carl G. Fisher]], koji je močvarno, nerazvijeno područje između [[Miami]]ja i obale oceana odlučio pretvoriti u elitno odmaralište [[Miami Beach]]. Nastojeći za svoj projekt pridobiti što više investitora, Fisher je od početka 1920-ih otpočeo intenzivnu reklamnu kampanju u [[New York|njujorškim]] i drugim sjevernim medijima, opisujući južnu Floridu kao "tropski raj". Ti su napori s vremenom urodili plodom, pa su se u Miami Beachu počeli graditi ne samo hoteli, nego i isušivati močvarno područje [[Everglades]]a te graditi željeznička pruga i drugi infrastrukturni objekti. Miami Beach i okolna područja su ubrzo stekli veliki broj stanovnika, i cijene nekretnina na tom području su počele rasti. Do početka 1925. su cijene nekretnina dosegle takvu razinu i takvu brzinu porasta da se u Miami počeo doseljavati veliki broj ljudi motiviranih isključivo brzom zaradom na preprodaji nekretnina. Fenomen je dobio takve razmjere da je sumnje u njegovu održivost počeo izražavati časopis ''[[Forbes]]'', a neke od špekulanata, pod sumnjom za masovnu prevaru, počela istraživati američka porezna služba [[IRS]]. Do kraja godine su se protiv špekulanata počele okretati čak i lokalne željezničke kompanije na Floridi, koje su donijele odluku o [[Embargo|embargu]] na prijevoz građevinskog materijala. Mjehur je, međutim, konačno pukao tek kada je 10. januara 1926. u luci Miamija potonuo ''[[Prinz Valdemaar]]'', jedrenjak pretvoren u ploveći hotel. Njegovo potapanje je spriječilo dostavu građevinskog materijala morskim putem te su cijene nekretnina konačno počele padati, a s njima naglo prestale špekulacije. Dio historičara drži da je ta havarija mnoge ljude spasila od siromaštva, jer bi posljedice mjehura bile još veće da su se špekulacije nastavile još nekoliko mjeseci, odnosno sve do katastrofalnog [[Uragan u Miamiju 1926|uragana koji je poharao Miami]] u septembru iste godine. Iako je bum na duži rok značajno pridonio razvoju Floride, kratkoročne posljedice po Floridu su bile teške, te je ta država nekoliko godina ranije iskusila ekonomske nedaće koje će ostatak SAD doživjeti nakon [[Slom Wall Streeta 1929|sloma njujorške burze]] i [[Velika depresija|Velike depresije]]. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1920-e]] [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] [[Kategorija:Historija SAD (1918–1945)]] [[Kategorija:Ekonomski mjehuri]] [[Kategorija:Florida]] biqounfvcvbdqc1pttjbhomre1ynjzo 0 242414 42589208 42378202 2026-05-07T17:02:39Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Egipatska politička historija|Egipatska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Egipta|Politička historija Egipta]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589208 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Begin,_Carter_and_Sadat_at_Camp_David_1978.jpg|mini|250px|'''[[Menahem Begin]] (lijevo), [[Jimmy Carter]] (u sredini) i [[Anwar el-Sadat]] (desno) nakon sklapanja Sporazuma''']] '''Sporazum iz [[Camp David]]a''' bio je sporazum koji su [[17. rujna]] [[1978]]. u [[Bijela kuća|Bijeloj kući]], pod pokroviteljstvom [[SAD|američkog]] predsjednika [[Jimmy Carter|Jimmyja Cartera]], potpisali [[egipat]]ski predsjednik [[Anwar el-Sadat]] i [[izrael]]ski premijer [[Menahem Begin]], nakon dvanaest dana tajnih pregovora u [[Camp David]]u. Sporazum se sastojao iz dva osnovna dijela i to: ''Okvira za mir na [[Bliski istok|Bliskom istoku]]'' i ''Okvira za zaključivanje mirovnog sporazuma između [[Egipat|Egipta]] i [[Izrael]]a''. Njime se predviđeno rješenje u obliku postupnog napuštanja Zapdne obale od strane Izraela, dok bi se ostali problemi odgodili na pet godina. == Vanjske veze == {{Commonscat|Camp David Accords}} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/middle_east/israel_and_the_palestinians/key_documents/1632849.stm Ključni dokumenti sporazuma] BBC {{Mrva-pov}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1978.]] [[Kategorija:Mirovni sporazumi|Camp David]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Historija Izraela]] [[Kategorija:Izraelsko-arapski ratovi]] [[Kategorija:Američko-egipatski odnosi]] [[Kategorija:Američko-izraelski odnosi]] q9tqtgyipu2v8s0a4a03dnpdv6mxwyz 14 243297 42589113 41445224 2026-05-07T16:56:06Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Italije]] 42589113 wikitext text/x-wiki {{Catmore|Velika Italija}} {{Commonscat|Greater Italy}} [[Kategorija:Iredentizam|Italija]] [[Kategorija:Italijanski nacionalizam]] [[Kategorija:Politička historija Italije]] bxyichfod69feopp75vvbivrri8eok1 0 245739 42588947 40976273 2026-05-07T16:03:11Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Indijska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Indije]] 42588947 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Portugiesische Gewürzroute.png|mini|350px|Portugalski put začina u 15. i 16. stoljeću]] '''Put začina''' je bio trgovački pomorski put od [[Evropa|Evrope]] do [[Indija|Indije]] pa dalje do [[Molučki otoci|Molučkih otoka]] ili "otoka začina" kako su u to vrijeme bili nazivani, koji se otvorio nakon [[portugal]]skih pomorskih otkrića u 15. i početkom [[16. stoljeće|16. stoljeća]] == Putanja == Ovaj put je vodio od [[Lisabon]]a oko [[Rt dobre nade|Rta dobre nade]] prema [[Istočna Afrika|Istočnoj Africi]] i preko [[Arapsko more|Arapskog mora]] do [[Goa|Goe]], Calicuta ili Cochina na [[Malabarska obala|Malabarskoj obali]] na jugozapadu Indije. Odatle je put išao dalje oko Indije i [[Cejlon]]a (danas [[Šri Lanka]]) preko [[Bengalski zaljev|Bengalskog zaljeva]] kroz [[Malajski prolaz]], preko Sundskog i [[Bandsko more|Bandskog mora]] do otoka [[začin]]a, među ostalim Ambon, Tidore i Ternate. == Trgovačka roba == Tim novim trgovačkim putom uvoženi su u [[Evropa|Evropu]] [[biber]], [[klinčić]]i, [[muškatni oraščić]]i i [[cimet]]. U [[srednji vijek|srednjevjekovnoj]] [[Evropa|Evropi]] pa sve do ranog [[novi vijek|novog vijeka]] ti začini su imali ogromnu vrijednost jer se nisu koristili samo za pripremu jela, nego i kao [[konzervans]], a bili su i neizostavna podloga za izradu [[lijek]]ova. Osim toga, i [[tamjan]] je bio vrlo važna uvozna roba s tog puta. == Posljedice pronalaska puta == Inicijativa da se krene u potragu za morskim putom za Indiju potekla je od [[portugal]]skog princa [[Henrik Moreplovac|Henrika Moreplovca]], a dovršena je istraživačkim putovanjem [[Vasco da Gama|Vasca da Game]] [[1498]]. Time su [[Portugal]]ci iz trgovine začinima isključili posredovanje [[indija|indijskih]], [[iran]]skih, [[Arapi|arapskih]], [[Turska|turskih]] i [[Venecija|venecijanskih]] trgovaca. Kad se na sve provizije dodala još i visoka [[carina]] [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]], cijena začina je u Evropi bila ogromna. Slamanjem tog trgovinskog [[monopol]]a Venecijanaca, Turaka i Arapa u trgovini začinima, njihova je cijena u Evropi postala pristupačnija i narasla je i [[potražnja]] i [[ponuda]]. U razdoblju između [[1506]]. i [[1570]]. portugalska kruna je uz pomoć [[Casa da Índia]] nametnula zvanični kraljevski [[monopol]] nad uvozom i prodajom [[začin]]a. Taj je trgovinski monopol bio vrlo profitabilan i ojačao je vlastiti kapital kao i kreditnu sposobnost portugalske države. Otkriće i korištenje tog gospodarski vrlo povoljnog morskog puta vrlo je nepovoljno utjecalo na staru kopnenu trgovinu s [[Azija|Azijom]] koja se odvijala [[put svile|putom svile]] i [[put tamjana|putom tamjana]]. == Put začina i evropska ekspanzija == [[1580]]. se spojio sa [[Španjolska|Španjolskom]] u [[personalna unija|personalnoj uniji]]. U isto vrijeme, [[Nizozemska|Nizozemci]] su vodili svoj [[80-godišnji rat za nezavisnost]] protiv španjolske krune. Zbog toga su njihovi napadi od kasnog [[16. stoljeće|16. stoljeća]] bili usmjereni i protiv Portugala. Malo po malo, holandske trgovačke kompanije kao što je bila [[Nizozemska istočnoindijska kompanija]] preuzimaju portugalske ispostave u [[Istočna Azija|Istočnoj Aziji]] i preuzimaju kontrolu nad putom začina. Najvažnije krajnje točke tog puta postale su Batavia (danas [[Jakarta]]) i [[Antwerpen]], a kasnije i [[Amsterdam]]. Kako je ova prekomorska trgovina bila vrlo unosna, i druge evropske države su od početka 16. stoljeća počele poticati otkrivačka putovanja i stvarati i provoditi [[kolonija]]lne projekte. Tako je dijelom nasilno otvaranje puta začina postalo polazište evropske ekspanzije i koloniziranja velikih područja [[Zemlja|zemlje]] od strane [[Portugal]]aca, [[Španjolska|Španjolaca]], [[Engleska|Engleza]], [[Nizozemska|Nizozemaca]] i [[Francuska|Francuza]]. {{Commonscat|Spice trade}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute|Začini]] [[Kategorija:Začini]] [[Kategorija:Ekonomska historija Indije]] [[Kategorija:Portugalska ekonomska historija]] [[Kategorija:Španska ekonomska historija]] [[Kategorija:Atlantski ocean]] [[Kategorija:Indijski ocean]] [[Kategorija:Historija istraživanja i otkrića]] [[Kategorija:Historija geografije]] [[Kategorija:Novi vijek]] 1nvoigznz1fvn5q7afpjlw7l85j7ig1 42588991 42588947 2026-05-07T16:06:27Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Portugalska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Portugala]] 42588991 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Portugiesische Gewürzroute.png|mini|350px|Portugalski put začina u 15. i 16. stoljeću]] '''Put začina''' je bio trgovački pomorski put od [[Evropa|Evrope]] do [[Indija|Indije]] pa dalje do [[Molučki otoci|Molučkih otoka]] ili "otoka začina" kako su u to vrijeme bili nazivani, koji se otvorio nakon [[portugal]]skih pomorskih otkrića u 15. i početkom [[16. stoljeće|16. stoljeća]] == Putanja == Ovaj put je vodio od [[Lisabon]]a oko [[Rt dobre nade|Rta dobre nade]] prema [[Istočna Afrika|Istočnoj Africi]] i preko [[Arapsko more|Arapskog mora]] do [[Goa|Goe]], Calicuta ili Cochina na [[Malabarska obala|Malabarskoj obali]] na jugozapadu Indije. Odatle je put išao dalje oko Indije i [[Cejlon]]a (danas [[Šri Lanka]]) preko [[Bengalski zaljev|Bengalskog zaljeva]] kroz [[Malajski prolaz]], preko Sundskog i [[Bandsko more|Bandskog mora]] do otoka [[začin]]a, među ostalim Ambon, Tidore i Ternate. == Trgovačka roba == Tim novim trgovačkim putom uvoženi su u [[Evropa|Evropu]] [[biber]], [[klinčić]]i, [[muškatni oraščić]]i i [[cimet]]. U [[srednji vijek|srednjevjekovnoj]] [[Evropa|Evropi]] pa sve do ranog [[novi vijek|novog vijeka]] ti začini su imali ogromnu vrijednost jer se nisu koristili samo za pripremu jela, nego i kao [[konzervans]], a bili su i neizostavna podloga za izradu [[lijek]]ova. Osim toga, i [[tamjan]] je bio vrlo važna uvozna roba s tog puta. == Posljedice pronalaska puta == Inicijativa da se krene u potragu za morskim putom za Indiju potekla je od [[portugal]]skog princa [[Henrik Moreplovac|Henrika Moreplovca]], a dovršena je istraživačkim putovanjem [[Vasco da Gama|Vasca da Game]] [[1498]]. Time su [[Portugal]]ci iz trgovine začinima isključili posredovanje [[indija|indijskih]], [[iran]]skih, [[Arapi|arapskih]], [[Turska|turskih]] i [[Venecija|venecijanskih]] trgovaca. Kad se na sve provizije dodala još i visoka [[carina]] [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]], cijena začina je u Evropi bila ogromna. Slamanjem tog trgovinskog [[monopol]]a Venecijanaca, Turaka i Arapa u trgovini začinima, njihova je cijena u Evropi postala pristupačnija i narasla je i [[potražnja]] i [[ponuda]]. U razdoblju između [[1506]]. i [[1570]]. portugalska kruna je uz pomoć [[Casa da Índia]] nametnula zvanični kraljevski [[monopol]] nad uvozom i prodajom [[začin]]a. Taj je trgovinski monopol bio vrlo profitabilan i ojačao je vlastiti kapital kao i kreditnu sposobnost portugalske države. Otkriće i korištenje tog gospodarski vrlo povoljnog morskog puta vrlo je nepovoljno utjecalo na staru kopnenu trgovinu s [[Azija|Azijom]] koja se odvijala [[put svile|putom svile]] i [[put tamjana|putom tamjana]]. == Put začina i evropska ekspanzija == [[1580]]. se spojio sa [[Španjolska|Španjolskom]] u [[personalna unija|personalnoj uniji]]. U isto vrijeme, [[Nizozemska|Nizozemci]] su vodili svoj [[80-godišnji rat za nezavisnost]] protiv španjolske krune. Zbog toga su njihovi napadi od kasnog [[16. stoljeće|16. stoljeća]] bili usmjereni i protiv Portugala. Malo po malo, holandske trgovačke kompanije kao što je bila [[Nizozemska istočnoindijska kompanija]] preuzimaju portugalske ispostave u [[Istočna Azija|Istočnoj Aziji]] i preuzimaju kontrolu nad putom začina. Najvažnije krajnje točke tog puta postale su Batavia (danas [[Jakarta]]) i [[Antwerpen]], a kasnije i [[Amsterdam]]. Kako je ova prekomorska trgovina bila vrlo unosna, i druge evropske države su od početka 16. stoljeća počele poticati otkrivačka putovanja i stvarati i provoditi [[kolonija]]lne projekte. Tako je dijelom nasilno otvaranje puta začina postalo polazište evropske ekspanzije i koloniziranja velikih područja [[Zemlja|zemlje]] od strane [[Portugal]]aca, [[Španjolska|Španjolaca]], [[Engleska|Engleza]], [[Nizozemska|Nizozemaca]] i [[Francuska|Francuza]]. {{Commonscat|Spice trade}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute|Začini]] [[Kategorija:Začini]] [[Kategorija:Ekonomska historija Indije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Portugala]] [[Kategorija:Španska ekonomska historija]] [[Kategorija:Atlantski ocean]] [[Kategorija:Indijski ocean]] [[Kategorija:Historija istraživanja i otkrića]] [[Kategorija:Historija geografije]] [[Kategorija:Novi vijek]] dy0piof1edit46obht7uwx5f1fmlny9 42589004 42588991 2026-05-07T16:06:51Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Španska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Španije]] 42589004 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Portugiesische Gewürzroute.png|mini|350px|Portugalski put začina u 15. i 16. stoljeću]] '''Put začina''' je bio trgovački pomorski put od [[Evropa|Evrope]] do [[Indija|Indije]] pa dalje do [[Molučki otoci|Molučkih otoka]] ili "otoka začina" kako su u to vrijeme bili nazivani, koji se otvorio nakon [[portugal]]skih pomorskih otkrića u 15. i početkom [[16. stoljeće|16. stoljeća]] == Putanja == Ovaj put je vodio od [[Lisabon]]a oko [[Rt dobre nade|Rta dobre nade]] prema [[Istočna Afrika|Istočnoj Africi]] i preko [[Arapsko more|Arapskog mora]] do [[Goa|Goe]], Calicuta ili Cochina na [[Malabarska obala|Malabarskoj obali]] na jugozapadu Indije. Odatle je put išao dalje oko Indije i [[Cejlon]]a (danas [[Šri Lanka]]) preko [[Bengalski zaljev|Bengalskog zaljeva]] kroz [[Malajski prolaz]], preko Sundskog i [[Bandsko more|Bandskog mora]] do otoka [[začin]]a, među ostalim Ambon, Tidore i Ternate. == Trgovačka roba == Tim novim trgovačkim putom uvoženi su u [[Evropa|Evropu]] [[biber]], [[klinčić]]i, [[muškatni oraščić]]i i [[cimet]]. U [[srednji vijek|srednjevjekovnoj]] [[Evropa|Evropi]] pa sve do ranog [[novi vijek|novog vijeka]] ti začini su imali ogromnu vrijednost jer se nisu koristili samo za pripremu jela, nego i kao [[konzervans]], a bili su i neizostavna podloga za izradu [[lijek]]ova. Osim toga, i [[tamjan]] je bio vrlo važna uvozna roba s tog puta. == Posljedice pronalaska puta == Inicijativa da se krene u potragu za morskim putom za Indiju potekla je od [[portugal]]skog princa [[Henrik Moreplovac|Henrika Moreplovca]], a dovršena je istraživačkim putovanjem [[Vasco da Gama|Vasca da Game]] [[1498]]. Time su [[Portugal]]ci iz trgovine začinima isključili posredovanje [[indija|indijskih]], [[iran]]skih, [[Arapi|arapskih]], [[Turska|turskih]] i [[Venecija|venecijanskih]] trgovaca. Kad se na sve provizije dodala još i visoka [[carina]] [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]], cijena začina je u Evropi bila ogromna. Slamanjem tog trgovinskog [[monopol]]a Venecijanaca, Turaka i Arapa u trgovini začinima, njihova je cijena u Evropi postala pristupačnija i narasla je i [[potražnja]] i [[ponuda]]. U razdoblju između [[1506]]. i [[1570]]. portugalska kruna je uz pomoć [[Casa da Índia]] nametnula zvanični kraljevski [[monopol]] nad uvozom i prodajom [[začin]]a. Taj je trgovinski monopol bio vrlo profitabilan i ojačao je vlastiti kapital kao i kreditnu sposobnost portugalske države. Otkriće i korištenje tog gospodarski vrlo povoljnog morskog puta vrlo je nepovoljno utjecalo na staru kopnenu trgovinu s [[Azija|Azijom]] koja se odvijala [[put svile|putom svile]] i [[put tamjana|putom tamjana]]. == Put začina i evropska ekspanzija == [[1580]]. se spojio sa [[Španjolska|Španjolskom]] u [[personalna unija|personalnoj uniji]]. U isto vrijeme, [[Nizozemska|Nizozemci]] su vodili svoj [[80-godišnji rat za nezavisnost]] protiv španjolske krune. Zbog toga su njihovi napadi od kasnog [[16. stoljeće|16. stoljeća]] bili usmjereni i protiv Portugala. Malo po malo, holandske trgovačke kompanije kao što je bila [[Nizozemska istočnoindijska kompanija]] preuzimaju portugalske ispostave u [[Istočna Azija|Istočnoj Aziji]] i preuzimaju kontrolu nad putom začina. Najvažnije krajnje točke tog puta postale su Batavia (danas [[Jakarta]]) i [[Antwerpen]], a kasnije i [[Amsterdam]]. Kako je ova prekomorska trgovina bila vrlo unosna, i druge evropske države su od početka 16. stoljeća počele poticati otkrivačka putovanja i stvarati i provoditi [[kolonija]]lne projekte. Tako je dijelom nasilno otvaranje puta začina postalo polazište evropske ekspanzije i koloniziranja velikih područja [[Zemlja|zemlje]] od strane [[Portugal]]aca, [[Španjolska|Španjolaca]], [[Engleska|Engleza]], [[Nizozemska|Nizozemaca]] i [[Francuska|Francuza]]. {{Commonscat|Spice trade}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Trgovačke rute|Začini]] [[Kategorija:Začini]] [[Kategorija:Ekonomska historija Indije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Portugala]] [[Kategorija:Ekonomska historija Španije]] [[Kategorija:Atlantski ocean]] [[Kategorija:Indijski ocean]] [[Kategorija:Historija istraživanja i otkrića]] [[Kategorija:Historija geografije]] [[Kategorija:Novi vijek]] lohdgww8ulbcshtu54ptuye351i6hts 0 245904 42589177 42298636 2026-05-07T16:58:18Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589177 wikitext text/x-wiki :''Ne treba mešati sa [[Komunistički pokret Srbije (2007)|Komunističkim pokretom Srbije]]'' {{Politička partija 4 | ime = Komunistička partija | izvorno_ime = KP | logo = <!--Communist Party (Serbia) logo.png--> | veličina = | bojakod = red | predsednik = Josip Joška Broz | lider = | vođa1_titula = | vođa1_ime = Josip Joška Broz | vođa2_titula = | vođa2_ime = | vođa3_titula = | vođa3_ime = | portparol = | osnivač = [[Josip Joška Broz]] (1947) | koalicija = ''"[[Ivica Dačić]]-[[Socijalistička partija Srbije]]-[[Jedinstvena Srbija]]-[[Dragan Marković]]"'' | slogan = "''[[Proleteri svih zemalja, ujedinite se!]]''" | osnovana = {{start date|2010|11|28}} | raspuštena = {{start date|2022|01|25|}} (11 god.) | prethodne stranke = | naslednik = [[Srpska levica]] | sedište = Uralska 9, 11060 [[Beograd]] | država = {{zastava|Srbija}} | novine = | mladi ogranak = [[Кomunistička omladina (КO)]] | studentsko krilo = | broj_članova = | broj_članova_godina= | ideologija = [[Boljševizam|Boljševički socijalizam]] ([[Komunizam]]),<br>[[Titoizam]],<br>[[Evrokomunizam]]. | pozicija = [[Levica]], [[Ekstremna ljevica]] | skupština1 = | broj_mandata = | skupština2 = | broj_mandata2 = | skupština3 = | broj_mandata3 = | međunarodno_članstvo = | evropsko_članstvo = | boje = [[Crvena boja|crvena]], [[Oker boja|oker]] | internet_stranica = http://kp.rs/ | napomena = }} '''Komunistička partija''' (skraćeno '''KP''') bila je parlamentarna [[politička partija]] u [[Srbija|Republici Srbiji]]. Na vanrednim [[Izbori za narodne poslanike Republike Srbije 2016.|parlamentarnim izborima 2016]]. godine, nastupila je u okviru koalicije [[Socijalistička partija Srbije|Socijalističke partije Srbije]]-[[Jedinstvena Srbija|Jedinstvene Srbije]] i dobila je jedno poslaničko mesto, kao i [[2020]]. godine. Na poslednjem je kongresu Komunističke partije januara 2022. osnovana [[Srpska levica]].<ref>{{cite web |date=2022-01-25 |title=Radoslav Milojičić predsednik Srpske levice, u planu izlazak na izbore |url=https://rs.n1info.com/vesti/kena-predsednik-srpske-levice/ |accessdate=2022-01-25 |publisher=N1}}</ref> == Osnivanje i istorija == Komunistička partija osnovana je na osnivačkom kongresu u Beogradu, 28. novembra 2010. godine, kada je potvrđena odluka o ujedinjenju dve manje komunističke partije (Nove komunističke partije Srbije i Socijal-demokrata iz Novog Sada) i grupe komunista predvođene Josipom Joškom Brozom koja je sprovedena 21. novembra 2009. godine u Novom Sadu. Na prvom kongresu Komunističke partije koji je održan [[20. decembra]] [[2014]]. godine u prostorijama [[SUBNOR Srbije|SUBNOR-a Srbije]] u [[Beograd]]u, zvanično je njen osnivač i dotadašnji predsednik partije [[Josip Joška Broz]] ponovo bio izabran za predsednika partije čime mu je opet ukazano poverenje. Josip Joška Broz je unuk nekadašnjeg doživotnog predsednika [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]] i [[Savez komunista Jugoslavije|SKJ]] [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]]. Bila je jedina [[komunistička partija]] u [[Srbija|Republici Srbiji]] koja je uspela skupiti 12.000 potpisa za registraciju. Osnova partijske ideologije bio je [[titoizam]]. Na vanrednom kongresu u Beogradu, 24. decembra 2016. godine, predsedniku partije Josipu Joški Brozu je još jednom bilo izglasano poverenje. == Organizacija == Na čelu partije bio je [[Predsednik]], sledeći po hijerarhiji bio je [[Generalni sekretar]] a partijom je rukovodio [[Centralni komitet]]. Partija je bila podeljena po komitetima (pokrajinskim, okružnim, gradskim i opštinskim) i osnovnim organizacijama (gradskim i opštinskim), jedan komitet čini minimalno 15 članova i njima je upravljaja komitetski sekretari (izuzev pokrajinskih komiteta kojima upravljali predsednici istih) dok osnovne organizacije mogle su brojati namanje 5 članova i njima rukovode poverenici. Postojala je i omladinska organizacija u sklopu partije pod imenom [[Komunistička omladina Srbije|Komunistička omladina]]. Član Komunističke partije mogao je postati svaki punoletni građanin. == Delovanje == Bila je veoma je aktivna od svog osnivanja na teritoriji [[Republika Srbija|Srbije]], a nešto slabije u bivšim jugoslovenskim republikama. Takođe je bila aktivna u međunarodnom delovanju i organizuje razne akcije i peticije, kao npr. za oslobađanje [[kubanska petorka|petorice Kubanaca]]. Glavni programski politički cilj partije bio je uspostava [[socijalizam|socijalizma]] i kasnije [[komunizam|komunizma]] kao i puna obnova Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (SFRJ) na doborvoljnoj osnovi. Partija je bila veoma zastupljena na internetu u društvenim mrežama. Imala je raznovrsne i tematski bogate plakate. Partija je imala dobre odnose sa ambasadorima socijalističkih zemalja i sa komunističkim i radničkim partijama u inostranstvu, pogotovo sa [[Komunistička partija Ruske Federacije|KP Ruske Federacije]], [[Komunistička partija Kube|KP Kube]] i KP Venecuele. Na prostoru bivše Jugoslavije, Komunistička partija davala je snažnu podršku Komunističkoj partiji u Bosni i Hercegovini (BiH), koja je osnovana 21.02.2012. godine i čiji je predsednik Muhamed Imamović i [[Komunistička partija Hrvatske (2013)|Komunističkoj partiji Hrvatske]], koja je osnovana 25.05.2013. godine i čiji predsednik je Radoslav Ilić Mrki. == Izbori == Na [[Izbori za narodne poslanike Republike Srbije 2012.|parlamentarnim izborima u Srbiji 2012.]] Komunistička partija je nastupala samostalno sa svojih 60 kandidata i za nju je glasalo 28.977 građana ili 0,74% glasova i nije uspela da uđe u parlament. Komunistička partija našla se u koaliciji sa Crnogorskom partijom na izbornoj listi ''[[Crnogorska partija|Crnogorska partija - Josip Broz]]'' na vandrednim [[Izbori za narodne poslanike u Narodnu skupštinu Republike Srbije 2014.|parlamentarnim izborima]] [[2014]]. godine. Nosilac izborne liste bio je [[Josip Joška Broz|Joška Broz]], ali na ovim izborima Komunistička partija nije uspela da uđe u [[Skupština Srbije|parlament]] budući da je pomenuta lista osvojila 6.388 (0,18%) glasova. Komunistička partija je na vanrednim [[Izbori za narodne poslanike Republike Srbije 2016.|parlamentarnim izborima 2016]]. godine nastupala u okviru koalicije Socijalistička partija Srbije-Jedinstvena Srbija i imala je jednog kandidata za narodnog poslanika, tj. predsednika Кomunističke partije Josipa Jošku Broza. Na tim izborima, koalicija Socijalistička partija Srbije-Jedinstvena Srbija osvojila je 413.770 (10,95%) glasova i 29 poslaničkih mandata u Narodnoj skupštini Republike Srbije. Jedan od pomenutih 29 poslanika koji su ušli u Narodnu skupštinu Republike Srbije je Josip Joška Broz i time je Komunistička partija postala parlamentarna politička partija u Republici Srbiji. To je prvi put, od [[1992]]. godine posle [[Savez komunista - Pokret za Jugoslaviju|Saveza komunista - Pokreta za Jugoslaviju]] da je neka partija koja u svom prefiksu nosi naziv ''Komunistička'', postala parlamentarna u [[Srbija|Republici Srbiji]] i uopšte u parlamentima država nastalih raspadom SFR Jugoslavije. Na pokrajinskim izborima 2016. godine (koji su se održavali zajedno sa pomenutim vanrednim parlamentarnim) Komunistička partija je takođe nastupala u okviru koalicije Socijalistička partija Srbije-Jedinstvena Srbija pa je tako bila osvojila i jedno poslaničko mesto u Skupštini Autonomne Pokrajine Vojvodine. KP je, na lokalnim izborima 2016. godine (koji su se takođe održavali u isto vreme kada i pokrajinski i vanredni parlamentarni), nastupajući u koaliciji sa grupom građana Belocrkvanska slobodna inicijativa bila je osvojila i jedno odborničko mesto u Skupštini opštine [[Bela Crkva]]. Narodni poslanik Komunističke partije u Narodnoj skupštini Republike Srbije bio je [[Josip Joška Broz]] od [[2016]]. do [[2022]]. godine u dva mandata. Poslanik Komunističke partije u [[Skupština Autonomne Pokrajine Vojvodine|Skupštini Autonomne Pokrajine Vojvodine]] u jednom mandatu bila je Jovanka Čolak Kirali (ona je sestričina Titove četvrte supruge Jovanke Broz), dok je odbornik Komunističke partije u Skupštini opštine Bela Crkva u jednom mandatu bio Dragan Stanković. Međutim, na vanrednom kongresu Komunističke partije održanom u Beogradu 24. decembra 2016. godine Dragan Stanković je isključen iz Komunističke partije i time je prestao biti odbornik iste u Skupštini opštine Bela Crkva. == Povezano == * [[Komunizam]] == Izvori == {{reference|1}} == Vanjske veze == * [http://kp.rs/ Sajt Komunističke partije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200516212254/http://kp.rs/ |date=2020-05-16 }} {{sr}} * [http://www.kpsub.orgfree.com/ Sajt Komunističke partije Subotice] {{sr}} * [http://www.mduls.gov.rs/doc/dokumenta/pstranke/IZVOD%20IZ%20REGISTRA%2026082015.pdf Izvod iz registra političkih stranaka nakome se nalazi i Komunistička partija]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{sr}} * [http://www.youtube.com/watch?v=daQGLpmHqL0 Propagandni video komunističke partije] {{sr}} * [http://kpsub.orgfree.com/Aimp%20skinovi.html Skinovi komunističke partije za muzički plejer Aimp] * [http://www.youtube.com/watch?v=w82BzXrvQKk Govor Joške Broz na skupu komunista 25. maja ispred Muzeja istorije Jugoslavije] {{sr}} * [http://www.politika.rs/rubrike/Politika/Crnogorci-preko-Broza-hoce-u-skupstinu.sr.html%20%E2%80%9E%E2%80%99%D0%90%D1%98%D0%B4%D0%B5,%20%D1%87%D0%BE%E2%80%99%D1%87%D0%B5,%20%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BD%D0%B8%20%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%83%20%D0%B4%D0%B0%20%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%BE%20%D0%B8%D0%BC%D0%B0%20%D0%BB%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%E2%80%9D „Politika“ Vest Crnogorska partija i Komunistička partija] {{sr}} [[Kategorija:Politička historija Srbije]] l3b1sw1ei5p9czk8p0d8q0rrtw8qs6r 0 248823 42589171 42458200 2026-05-07T16:58:10Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589171 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:01_-_Milosevic_na_14_kongresu_SKJ.PNG|mini|desno|250p|Milošević govori na 14. Kongresu]] '''Četrnaesti (vanredni) kongres [[Savez komunista Jugoslavije|Saveza komunista Jugoslavije]]''' održan je od [[20. januar|20.]] do [[22. januar]]a [[1990]]. godine, u beogradskom centru „Sava“. Prisustvovali su delegati iz svih republika i pokrajina, kao i partijska delegacija [[JNA]]. Tadašnji predsednik Predsedništva [[CK SKJ]] bio je [[Milan Pančevski]] iz [[Makedonija|Makedonije]]. Na kongresu su se najviše sukobile srpska i slovenačka delegacija. Prvi su se zalagali za uvođenje sistema „jedan čovek - jedan glas“, tj. za centralizovanje Jugoslavije. Slovenci su, međutim, predlagali konfederaciju partije i države. Bit njihovih prijedloga bila je u tome da se uvede politički pluralizam, koji je u stvarnosti zapravo već i postojao, jer su u Sloveniji već bili održani izbori za slovenskog predstavnika u saveznom Predsjedništvu, a u Hrvatskoj i Sloveniji bile su u tijeku pripreme za prve višestranačke izbore. Potom su zahtijevali da se izbaci iz zakonodavstva odredba o takozvanom [[verbalni delikt|verbalnom deliktu]], da se zabrani mučenje političkih zatvorenika, kao i politička suđenja. Također su tražili da veze između saveznih jedinica budu drugačije i da sve savezne jedinice budu autonomne i da nadglasavanje postane nemoguće. Svi predlozi slovenačke delegacije, koju je predvodio [[Milan Kučan]], bili su odbijeni. Istovremeno, srpski predlozi su prihvatani većinom glasova. Posle dva dana rada i oštrih verbalnih sukoba, delegacija [[SK Slovenije]] napustila je, [[22. januar]]a uveče, kongresnu dvoranu centra „Sava“. Odmah nakon toga, šef delegacije [[SK Srbije]], [[Slobodan Milošević]], predložio je da kongres nastavi rad i pređe na donošenje odluka. Međutim, tome se oštro suprotstavila delegacija [[SKH|SK Hrvatske]]. Oni su saopštili da će, ukoliko se to bude desilo, i oni napustiti kongres. Njima su se pridružile delegacije [[SK Makedonije]] i [[SK BiH|SK Bosne i Hercegovine]]. [[Milan Pančevski]] zaključio je rad kongresa i rekao da će on nastaviti rad. Ali se to u narednim danima nije desilo. Time je, nakon 45 godina, prekinuta vladavina SKJ. Ovaj događaj bio je jedan od ključnih u [[raspad SFRJ|raspadu SFRJ]]. == Povezano == * [[Savez komunista Jugoslavije]] * [[Kongresi KPJ-SKJ]] * [[Raspad SFRJ]] == Vanjske veze == * [http://web.arhiv.rs/Develop/NaslovneStraneNSF.nsf/05e8e51b13f62567c1257434003766d6/570addacb6e4b122c125746a00491b9f?OpenDocument Naslovna strana ''Borbe'', 22. 01. 1990.] * [http://web.arhiv.rs/Develop/NaslovneStraneNSF.nsf/05e8e51b13f62567c1257434003766d6/042966700f2dbf2ec12574c100554a72?OpenDocument Naslovna strana ''Večernjih novosti'', 22. 01. 1990.] * [http://web.arhiv.rs/Develop/NaslovneStraneNSF.nsf/05e8e51b13f62567c1257434003766d6/a56ad3bd08d1ef06c1257551003e5197?OpenDocument Naslovna strana ''Politike'', 22. 01. 1990.] * [http://web.arhiv.rs/Develop/NaslovneStraneNSF.nsf/05e8e51b13f62567c1257434003766d6/a2aec40cd7419f39c1257553003a6f5c?OpenDocument Naslovna strana ''Politike'', 23. 01. 1990.] {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:Politika SFR Jugoslavije]] [[Kategorija:Kongresi KPJ-SKJ]] [[Kategorija:1990.]] [[Kategorija:Historija Beograda]] [[Kategorija:Opština Novi Beograd]] [[Kategorija:Istorija Srema]] [[Kategorija:Istorija Srbije u savremenom dobu]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Raspad SFR Jugoslavije]] a60ed5sgo080c9p077c80q5w1ypij3s 2 252974 42589215 42588766 2026-05-07T18:26:53Z Duma 16555 42589215 wikitext text/x-wiki '''Raspoloživi vodni kapacitet''' je količina vode koja se može uskladištiti u profilu tla i biti dostupna za uzgoj usjeva.<ref>{{cite book |author1=Richards, L.A. |author2=Wadleigh, C.H. |year=1952 |chapter=Soil water and plant growth |title=Soil Physical Conditions and Plant Growth |editor=B.T. Shaw |series=American Society of Agronomy Series Monographs, Volume II |pages=74–251 |publisher=Academic Press |location=New York}}</ref> Također je poznat kao '''raspoloživi sadržaj vode''' (AWC, en. ''available water content''), '''raspoloživa voda profila''' (PAW, en. ''profile available water'')<ref>{{cite report|last1=Duncan|first1=Maurice|last2=Davoren|first2=Anthony|last3=Carrick|first3=Sam|last4=Ellery|first4=Glenn|last5=Stevenson|first5=Peter|last6=Stewart|first6=Doug|date=June 2013|title=Soil Water Measurement: Measurement, Processing and Archiving of Soil Water Content Data|url=https://www.lawa.org.nz/media/16581/nems-soil-water-content-recording-2013-06-1-.pdf|publisher=National Environmental Monitoring Standards|page=ii|version=1.0}}</ref> ili '''ukupna raspoloživa voda''' (TAW, en. ''total available water''). Koncept, koji su iznijeli Frank Veihmeyer i Arthur Hendrickson,<ref>{{cite journal |author1=Veihmeyer, F.J. |author2=Hendrickson, A.H. |year=1927 |title=The relation of soil moisture to cultivation and plant growth |journal=Proc. 1st Intern. Congr. Soil Sci. |volume=3 |pages=498–513 }}</ref> pretpostavio je da je voda koja je lako dostupna biljkama razlika između [[sadržaj vode|sadržaja vode]] u tlu pri [[poljski vodni kapacitet|poljskom kapacitetu]] ({{math|''θ''_fc}}) i [[tačka trajnog venuća|tačke trajnog venuća]] ({{math|''θ''_pwp}}): :θ_a ≡ θ_fc − θ_pwp Daniel Hillel je kritikovao da termini FC i PWP nikada nisu bili jasno definisani i da im nedostaje fizička osnova, te da voda u tlu nikada nije podjednako dostupna unutar tog raspona. Dalje je predložio da bi koristan koncept istovremeno trebao uzimati u obzir osobine biljaka, tla i meteoroloških uvjeta. [[Lorenzo A. Richards]]<ref>{{cite journal |author=Richards, L.A. |year=1928 |title=The usefulness of capillary potential to soil moisture and plant investigators |journal=J. Agr. Res. |volume=37 |pages=719–742 }}</ref> je primijetio da je koncept raspoloživosti previše pojednostavljen. Smatrao je da: termin raspoloživost uključuje dva pojma: (a) sposobnost korijena biljke da apsorbira i koristi vodu s kojom je u kontaktu i (b) spremnost ili brzinu kojom se voda iz tla kreće kako bi zamijenila onu koju je biljka iskoristila. Količina vode dostupna biljkama u pjeskovitom tlu može se povećati prisustvom [[sepiolit]]ne gline.<ref>{{Cite journal |last=Francis |first=Michele Louise |date=2019 |title=Effect of sepiolite and palygorskite on plant available water in Arenosols of Namaqualand, South Africa |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2352009418302207 |journal=Geoderma Regional |language=en |volume=17 |article-number=e00222 |doi=10.1016/j.geodrs.2019.e00222|bibcode=2019GeodR..1700222F |s2cid=133773908 |url-access=subscription }}</ref> == Povezano == * [[Poljski vodni kapacitet]] * [[Integralna energija]] * [[Raspon nelimitirajuće dostupnosti vode]] * [[Tačka trajnog venuća]] == Reference == <references/> tij3qrvwfnpz0jhvstyr2xfqwsql5x4 42589468 42589215 2026-05-08T08:59:40Z Duma 16555 42589468 wikitext text/x-wiki [[File:Chipmunk-burrow (exits).jpg|thumb|''[[Tamias striatus]]'' na ulazu u svoju jazbinu]] A '''burrow''' is a hole or tunnel excavated into the ground by an [[animal]] to construct a space suitable for habitation or temporary refuge, or as a byproduct of [[Animal locomotion|locomotion]]. Burrows provide a form of shelter against predation and exposure to the elements, and can be found in nearly every biome and among various biological interaction types, including symbiosis and competition. Many animal species are known to form burrows. These species range from small [[amphipods]],<ref>{{Cite journal |last1=Jones |first1=S. E. |last2=Jago |first2=C. F. |date=1993-01-01 |title=In situ assessment of modification of sediment properties by burrowing invertebrates |journal=Marine Biology |language=en |volume=115 |issue=1 |pages=133–142 |doi=10.1007/BF00349395 |bibcode=1993MarBi.115..133J |s2cid=85234722 |issn=1432-1793}}</ref> to very large [[vertebrate]] species such as the [[polar bear]].<ref>{{Cite journal |last1=Jonkel |first1=Charles J. |last2=Kolenosky |first2=George B. |last3=Robertson |first3=Richard J. |last4=Russell |first4=Richard H. |date=1972 |title=Further Notes on Polar Bear Denning Habits |journal=Bears: Their Biology and Management |volume=2 |pages=142–158 |doi=10.2307/3872578 |issn=1936-0614 |jstor=3872578}}</ref> Burrows can be constructed into a wide variety of substrates and can range in complexity from a simple tube a few centimeters long to a complex network of interconnecting tunnels and chambers hundreds or thousands of meters in total length; an example of the latter level of complexity, a well-developed burrow, would be a [[rabbit]] [[Warren (burrow)|warren]]. == Jazbine kičmenjaka == [[File:Präriehund P1010308.JPG|thumb|right|[[Crnorep prerijski pas]], s mladuncima, izlazi iz svoje jazbine]] A large variety of vertebrates construct or use burrows in many types of substrate; burrows can range widely in complexity. Some examples of vertebrate burrowing animals include a number of [[mammals]], [[amphibian]]s, [[fish]] ([[dragonet]] and [[lungfish]]<ref>{{cite journal |last=Dubiel |first=Russel |author2=Blodgett, Robert H |author3=Bown, Thomas M |date=May 1987 |title=Lungfish Burrows in the Upper Triassic Chinle and Dolores Formations, Colorado Plateau |journal=Journal of Sedimentary Petrology |volume=57 |pages=512–521}}</ref>), [[reptiles]], and [[birds]] (including small [[dinosaur]]s<ref name="VMK07">{{cite journal |last=Varricchio |first=David J. |author2=Martin, Anthony J. |author3=Katsura, Yoshihiro |year=2007 |title=First trace and body fossil evidence of a burrowing, denning dinosaur |url= |journal=[[Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]] |volume=274 |issue=1616 |pages=1361–1368 |doi=10.1098/rspb.2006.0443 |pmc=2176205 |pmid=17374596}}</ref>). [[Mammals]] are perhaps most well known for burrowing. Mammal species such as [[Insectivora]] like the [[mole (animal)|mole]], and [[rodent]]s like the [[gopher (animal)|gopher]], [[great gerbil]] and [[groundhog]] are often found to form burrows. Some other mammals that are known to burrow are the [[platypus]], [[pangolin]], [[pygmy rabbit]], [[armadillo]], [[rat]] and [[weasel]].<ref name=":32">{{Cite book |last=O. J., Reichman, Stan. C. Smith |title=Current Mammalogy |publisher=[[Plenum Press]] |year=1990 |location=New York and London |pages=369–416}}</ref> Some [[rabbit]]s, members of the family [[Leporidae]], are well-known burrowers. Some species, such as the groundhog, can construct burrows that occupy a full cubic metre, displacing about {{Convert|300|kg|lb}} of dirt.<ref>{{Cite journal |last=Harrington |first=Monica |date=April 2014 |title=What a woodchuck could chuck |journal=Lab Animal |volume=43 |issue=4 |pages=117 |doi=10.1038/laban.516 |pmid=24651779 |s2cid=26461588 |doi-access=free}}</ref> There is evidence that rodents may construct the most complex burrows of all vertebrate burrowing species.<ref name=":33">{{Cite book |title=Current Mammalogy |last=O. J., Reichman, Stan. C. Smith |publisher=Plenum Press |year=1990 |location=New York and London |pages=369–416}}</ref> For example, [[great gerbil]]s live in family groups in extensive burrows, which can be seen on satellite images. Even the unoccupied burrows can remain visible in the landscape for years. The burrows are distributed regularly, although the occupied burrows appear to be clustered in space.<ref>{{cite journal |last1=Wilschut |first1=L.I. |last2=Addink |first2=E.A. |last3=Heesterbeek |first3=J.A.P. |last4=Dubyanskiy |first4=V.M. |last5=Davis |first5=S.A. |last6=Laudisoit |first6=A. |last7=Begon |first7=M. |last8=Burdelov |first8=L. |last9=Atshabar |first9=B.B.|last10=de Jong|first10=S.M. |title=Mapping the distribution of the main host for plague in a complex landscape in Kazakhstan: An object-based approach using SPOT-5 XS, Landsat 7 ETM+, SRTM and multiple Random Forests |journal=International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation |date=2013 |volume=23 |issue=100 |pages=81–94 |doi=10.1016/j.jag.2012.11.007 |pmid=24817838 |pmc=4010295 |bibcode=2013IJAEO..23...81W}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilschut |first1=L.I |last2=Laudisoit |first2=A. |last3=Hughes |first3=N. |last4=Addink |first4=E.A. |last5=de Jong |first5=S.M. |last6=Heesterbeek |first6=J.A.P. |last7=Reijniers |first7=J. |last8=Eagle |first8=S. |last9=Dubyanskiy |first9=V.M.|last10=Begon|first10=M. |title=Spatial distribution patterns of plague hosts : point pattern analysis of the burrows of great gerbils in Kazakhstan |journal=Journal of Biogeography |date=2015 |volume=42 |issue=7 |pages=1281–1292 |doi=10.1111/jbi.12534 |pmid=26877580 |pmc=4737218 |bibcode=2015JBiog..42.1281W}}</ref> Even [[Carnivora]] like the [[meerkat]], and [[marsupials]], such as [[wombats]]<ref> Old JM, Hunter NE, Wolfenden J (2018). Who utilises bare-nosed wombat burrows? Australian Zoologist. 39, 409-413. DOI: 10.7882/AZ.2018.006 </ref> are burrowers. Wombat burrows are large and some have been mapped using a drone.<ref>{{Cite journal |last1=Old |first1=Julie M. |last2=Lin |first2=Simon H. |last3=Franklin |first3= Michael J. M. |date=2019 |title=Mapping out bare-nosed wombat (''Vombatus ursinus'') burrows with the use of a drone |journal=BMC Ecology |volume=19 |issue=1 |pages=39 |doi=10.1186/s12898-019-0257-5 |doi-access=free |pmid=31533684 |pmc=6749681 |bibcode=2019BMCE...19...39O |via=[[Elsevier Science Direct]]}}</ref> The largest burrowing animal is probably the [[polar bear]] when it makes its [[maternity den]] in snow or earth.<ref>{{Cite news |url=https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/burrow/ |title=burrow |date=2012-06-06 |work=[[National Geographic Society]] |access-date=2018-01-05 |language=en}}</ref> [[Lizard|Lizards]] are also known to construct and live in burrows, and may exhibit territorial behaviour over the burrows as well. There is also evidence that a burrow provides protection for the [[Adelaide pygmy blue-tongue skink]] (''Tiliqua adelaidensis'') when fighting, as they may fight from inside their burrows.<ref name=":0"/> Burrows by birds are usually made in soft soils; some [[Penguin|penguins]] and other [[pelagic]] [[Seabird|seabirds]] are noted for such burrows. The [[Magellanic penguin]] is an example, constructing burrows along coastal [[Patagonian]] regions of [[Chile]] and [[Argentina]].<ref>C. Michael Hogan, (2008) [http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=232 ''Magellanic penguin'', Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg]</ref> Other burrowing birds are [[puffin]]s, [[kingfisher]]s, and [[bee-eaters]]. [[File:C0136-bird-burrrows.jpg|thumb|Ptičje jazbine na obali [[volga|Volge]] blizu [[kstovo|Kstova]], Rusija]] [[Kangaroo mice]] construct burrows in fine sand. == Jazbine beskičmenjaka == [[Scabies]] [[Mite|mites]] construct their burrows in the skin of the infested animal or human. [[Termite]]s and some [[wasp]]s construct burrows in the soil and wood. Some [[ant]]s construct burrows in the soil to house their [[ant colony|colonies]]. Some [[Sea urchin|sea urchins]] and [[Clam|clams]] can burrow into rock. The burrows produced by invertebrate animals can be filled actively or passively. Dwelling burrows which remain open during the occupation by an organism are filled passively, by gravity rather than by the organism. Actively filled burrows, on the other hand, are filled with material by the burrowing organism itself.<ref name="Donovan">{{cite book |title=The Palaeobiology of Trace Fossils |publisher=[[John Wiley & Sons]] |year=1994 |isbn=0-471-94843-8 |editor1-last=Donovan |editor1-first=Stephen K.}}</ref> The establishment of an invertebrate burrow often involves the soaking of surrounding sediment in mucus to prevent collapse and to seal off water flow.<ref name="Donovan" /> Examples of burrowing [[invertebrate]]s are [[insect]]s, [[spiders]], [[sea urchins]], [[crustaceans]], [[clams]] and [[worm]]s. == Kopači, modifikatori i stanari == Burrowing animals can be divided into three categories: primary excavators, secondary modifiers and simple occupants.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Mukherjee, Aditi., Pilakandy, Rajan., Kumara Honnavalli Nagaraj., Manchi, Shirish S., Bhupathy, Subramanian. |date=June 2017 |title=Burrow characteristics and its importance in occupancy of burrow dwelling vertebrates in Semiarid area of Keoladeo National Park, Rajasthan, India |journal=[[Journal of Arid Environments]] |volume=141 |pages=7–15 |bibcode=2017JArEn.141....7M |doi=10.1016/j.jaridenv.2017.02.003}}</ref> Primary excavators are the animals that originally dig and construct the burrow, and are generally very strong.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Kinlaw |first=Al |date=1999 |title=A review of burrowing by semi-fossorial vertebrates in arid environments |journal=Journal of Arid Environments |volume=41 |issue=2 |pages=127–145 |bibcode=1999JArEn..41..127K |doi=10.1006/jare.1998.0476 |via=[[Elsevier Science Direct]]}}</ref> Some animals considered to be primary excavators are the [[prairie dog]], [[aardvark]] and wombat.<ref>{{Cite journal|last1=Old |first1=Julie M. |last2=Hunter |first2=Nicole E. |last3=Wolfenden |first3= Jack |date=2018 |title=Who utilises bare-nosed wombat burrows? |journal=Australian Zoologist |volume=39 |issue=3 |pages=409–413 |doi=10.7882/AZ.2018.006}}</ref> [[Pygmy gerbil]]s are an example of secondary modifiers, as they do not build an original burrow, but will live inside a burrow made by other animals and improve or change some aspects of the burrow for their own purpose.<ref name=":4" /> The third category, simple occupants, neither build nor modify the burrow but simply live inside or use it for their own purpose.<ref name=":4" /> Some species of [[Bird|birds]] make use of burrows built by [[Tortoise|tortoises]], which is an example of simple occupancy.<ref name=":4" /> These animals can also be referred to as commensals.<ref name=":4" /> == Zaštita == [[File:ThalassinoidesIsrael.JPG|thumb|Jazbine [[rakovi|rakova]] u [[jura (period)|jurskom]] krečnjaku, južni [[Izrael]]]] Some species may spend the majority of their days inside a burrow, indicating it must have good conditions and provide some benefit to the animal.<ref name=":3">{{Cite book |title=Current Mammalogy |last=O. J., Reichman, Stan. C. Smith |publisher=Plenum Press |year=1990 |location=New York and London |pages=369–416}}</ref> Burrows may be used by certain species as protection from harsh conditions,<ref name=":1">{{Cite journal |title=Extended winters entail long-term costs for insect offspring reared in an overwinter burrow |journal=Journal of Thermal Biology |volume=74 |pages=116–122 |doi=10.1016/j.jtherbio.2018.03.021 |pmid=29801616 |year=2018 |last1=Körner |first1=Maximilian |last2=Foitzik |first2=Susanne |last3=Meunier |first3=Joël |bibcode=2018JTBio..74..116K |s2cid=44067573 |url=https://hal-univ-tours.archives-ouvertes.fr/hal-02117943/file/Preprint%202018%20-%20Ko%CC%88rner%20et%20al%20-%20Extended%20Winters.pdf}}</ref> or from predators.<ref name=":0">{{Citation |last=Fenner, A. L., Bull, C. M. |date=August 17, 2010 |title=Central-place territorial defence in a burrow-dwelling skink: aggressive responses to conspecific models in pygmy bluetongue lizards}}</ref> Burrows may be found facing the direction of sunlight or away from the direction of cold wind.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Torres |first1=M. Rocío |last2=Borghi |first2=Carlos E. |last3=Giannoni |first3=Stella M. |last4=Pattini |first4=Andrea |date=May 2003 |title=Portal Orientation and Architecture of Burrows in Tympanoctomys barrerae (Rodentia, Octodontidae) |journal=Journal of Mammalogy |volume=84 |issue=2 |pages=541–546 |doi=10.1644/1545-1542(2003)084<0541:poaaob>2.0.co;2 |issn=0022-2372 |doi-access=free |hdl=11336/96235 |hdl-access=free}}</ref> This could help with heat retention and insulation, providing protection from temperatures and conditions outside.<ref name=":5" /> Insects such as the [[earwig]] may construct burrows to live in during the winter, and use them for physical protection.<ref name=":1" /> Some species will also use burrows to store and protect food. This provides a benefit to the animal as it can keep food away from other competition.<ref name=":3" /> It also allows the animal to keep a good stock of food inside the burrow to avoid extreme weather conditions or seasons where certain food sources may be unavailable.<ref name=":3" /> Additionally, burrows can protect animals that have just had their young, providing good conditions and safety for vulnerable newborn animals.<ref name=":3" /> Burrows may also provide shelter to animals residing in areas frequently destroyed by fire, as animals deep underground in a burrow may be kept safe and at a stable temperature.<ref name=":5" /> == Fosilne jazbine == Burrows are also commonly preserved in the [[fossil record]] as [[burrow fossil]]s, a type of [[trace fossil]]. == Povezano == {{commons category|Burrows}} * [[Spreite]] - fosilni ostaci jazbina beskičmenjaka * [[Podzemna fauna]] == Reference == {{reflist}} 8ez4yq5bbyiopu1dfrnfcxixso4c1tg 0 253678 42589253 42586994 2026-05-07T20:07:52Z Aca 108187 stilski nije okej, ali referenca stoji 42515235 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Knjaževac |grb=Grb-Knjazevac.jpg |slika=Knjaževac.jpg |opis_slike= |okrug=Zaječarski |opština=Knjaževac |geografska_širina= |geografska_dužina= |populacija=19351 |poštanski kod=19350 |pozivni broj=019 |registarska oznaka=KŽ / KŽ |gšir=43.5 |gduž=22.433333 }} '''Knjaževac''' (do [[1859]]. godine ''Gurgusovac'') je gradsko naselje i sedište [[opština Knjaževac|istoimene opštine]] u [[Zaječarski okrug|Zaječarskom okrugu]] u [[Srbija|Srbiji]]. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] u opštini je živelo 19.351 stanovnika (prema popisu iz [[Popis stanovništva 1991. u SFRJ|1991.]] bilo je 19705 stanovnika). Grad se nalazi u dolini reke [[Timok]]. U [[Rimsko carstvo|rimsko doba]] bio je poznat pod imenom ''Timacum Minus''. Kasnije je nosio ime Gurgusovac. Današnje ime je dobio [[1859]]. po knezu [[Miloš Obrenović|Milošu Obrenoviću]]. == Historija == Drevne civilizacije koje su boravile na tim prostorima su bili [[Tračani]] i [[Dačani]]. Za vreme [[Rimljani|Rimljana]] grad se zvao ''Timacum Minus''. '''Tursko vreme''' Za vreme Turaka grad se zvao ''Gurgusovac''. Grad je doživeo stradanja u [[Prvi srpsko-turski rat|Prvom tursko-srpskom ratu]] [[1876]], kada su ga [[Osmansko carstvo|Turci]] osvojili i porušili. '''Drugi balkanski rat''' Knjaževac je bio jedini srpski grad kojeg su nakratko osvojili [[Bugari]] u [[Drugi balkanski rat|drugom balkanskom ratu]]. Šest bugarskih pukova napalo je jedan srpski puk (Prvi srpski puk), koji je bio trećeg poziva (starci i deca). Bugari su ušli u grad [[24. jun]]a [[1913.]] ali su se povukli dva dana kasnije - [[26. jun]]a 1913. Kad je oslobodila grad, srpska vojska bila je priča strašnih zločina Bugara. Stare ljude i dečake koji su čuvali stoku našli su poklane, silovane su bile čak i mlade devojke i priletne starice.<ref>[[Jaša Tomić]]: Rat u Makedoniji i Bugarskoj; str. 193</ref> Grad su Bugari razrušili i opljačkali. == Značajne osobe == * [[Aca Stanojević]], istaknut političar [[Narodna radikalna stranka|Narodne radikalne stranke]]. * [[Vladimir Stanković]], poznati novinar. * [[Miroslav Milisavljević]], srpski i jugoslovenski [[general]]. * [[Tihomir Đorđević]], etnolog, folklorista i kulturni istoričar, profesor beogradskog univerziteta. * [[Živojin Stanković]], pilot Kraljevine Srbije. Pripadao je prvoj grupi od šest pilota koji su se školovali u Francuskoj 1912. godine. * [[Stevan Jakovljević]], profesor Univerziteta u Beogradu i rektor od 1945. do 1950, biolog, književnik i redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti. * [[Srba Ignjatović]], srpski književnik == Saobraćaj == Knjaževac je sa drugim gradovima povezan drumskim i železničkim saobraćajem. Udaljenost od drugih gradova: * [[Beograd]] 254&nbsp;km * [[Zaječar]] 46&nbsp;km * [[Niš]] 60&nbsp;km * [[Prahovo]] - Dunav 103&nbsp;km * [[Sokobanja]] 41&nbsp;km * [[Pirot]] 64&nbsp;km * [[Sofija]] 147&nbsp;km == Demografija == U naselju Knjaževac živi 15.928 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,6 godina (39,3 kod muškaraca i 41,9 kod žena). U naselju ima 6268 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,06. Ovo naselje je velikim delom naseljeno [[Srbi]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine). {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:23646 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:15764 color:gray1 from:start till:end bar:7882 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,54)(77,62) color:blue width:2 points:(77,62)(100,73) color:blue width:2 points:(100,73)(128,100) color:blue width:2 points:(128,100)(157,139) color:blue width:2 points:(157,139)(185,161) color:blue width:2 points:(185,161)(217,159) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=4862 |p1953=5906 |p1961=7448 |p1971=11249 |p1981=16665 |p1991=19705 |p1991n=19523 |p2002s=19941 |p2002=19351 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|yellow|18477|95.48}} {{Vrsta sa postotkom|[[Romi]]|blue|299|1.54}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|red|43|0.22}} {{Vrsta sa postotkom|[[Jugosloveni]]|green|40|0.20}} {{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|orange|38|0.19}} {{Vrsta sa postotkom|[[Hrvati]]|cyan|27|0.13}} {{Vrsta sa postotkom|[[Albanci]]|magenta|23|0.11}} {{Vrsta sa postotkom|[[Bugari]]|black|17|0.08}} {{Vrsta sa postotkom|[[Slovenci]]|gray|8|0.04}} {{Vrsta sa postotkom|[[Mađari]]|pink|7|0.03}} {{Vrsta sa postotkom|[[Muslimani]]|navy|5|0.02}} {{Vrsta sa postotkom|[[Nemci]]|silver|3|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rusi]]|purple|2|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|[[Vlasi (Srbija)|Vlasi]]|yellow|2|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|[[Česi]]|blue|1|0.00}} {{Vrsta sa postotkom|[[Ukrajinci]]|red|1|0.00}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rumuni]]|green|1|0.00}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|orange|76|0.39}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|39|3.35|4.20|49}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|174|14.94|24.82|289}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|243|20.87|33.33|388}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|325|27.92|36.85|429}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|430|36.94|47.59|554}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|488|41.92|46.82|545}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|549|47.16|47.25|550}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|970|83.33|82.47|960}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|910|78.17|82.13|956}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|721|61.94|64.60|752}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|538|46.21|50.42|587}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|595|51.11|54.81|638}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|688|59.10|54.98|640}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|723|62.11|53.86|627}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|638|54.81|54.63|636}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|534|45.87|40.54|472}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|481|41.32|35.73|416}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|413|35.48|34.70|404}} |prosekm=39.3 |prosekž=41.9 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|1667|1901|2353|3650|5179|5854|6268|1024|1447|1435|1409|579|265|75|23|8|3|3.06}} {{BrakNaseljaSrbija|8031|2145|5249|359|267|11|8600|1498|5306|1256|534|6}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|3779|178|-|88|1686|62|256|346|93|168|3317|49|-|6|1577|17|72|438|70|39|7096|227|-|94|3263|79|328|784|163|207|31|41|284|130|136|97|-|-|183|61|40|122|213|409|59|-|2|143|92|81|406|343|545|156|-|2|326}} == Sport == * [[FK Timočanin]], [[fudbal]]ski klub osnovan [[1921]]. godine. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Knjaževac}} * [http://www.knjazevac.rs Zvanična internet stranica opštine Knjaževac] {{Opština Knjaževac}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Knjaževac| ]] [[Kategorija:Naselja u Zaječarskom upravnom okrugu]] [[Kategorija:Opština Knjaževac]] 8ogv5yg7pf7yhtu03k7l2rj2l0b6bau 0 255205 42589012 41221153 2026-05-07T16:13:47Z ~2026-27786-52 349739 42589012 wikitext text/x-wiki '''Jarawa''', domorodački narod koji žive na sjevernoj strani Južnog i Srednjog Andamana u [[Bengalski zaljev|Bengalskom zaljevu]]. Procjene govore kako ih ima između 250 i 400. Bili su nekontaktirani sve do [[1998.]] godine. Govore [[jarawa (andamanski jezik)|jezikom jarawa]]. Lukom i strijelom love svinje, varane i ribe. Skupljaju sjemenke, bobice i med. Žive nomadski, u skupinama od 40 do 50 ljudi. [[1970.]] izgrađena je autocesta kroz njihovu šumu. Vjeruje se da su preci naroda Jarawa i drugih preostalih naroda andamanskih otoka stigli iz [[Afrika|Afrike]] prije 55 000 do 60 000 godina. Oni sebe nazivaju ''aong'', što znači ''ljudsko biće'', iako ih pohlepni vlasnici turističkih agencija tretiraju kao životinje u rezervatu.<ref>[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/76902/Pleme-Jarawa-na-putu-do-ne-srece.html www.tportal.hr], "Pleme Jarawa na putu do (ne)sreće", objavljeno 11. srpnja 2010., pristupljeno 19. prosinca 2013.</ref> ''Jarawa'' znači ''stranci''. Kako bi polugole domorotkinje natjerali na ples turisti im bacaju ostatke hrane, a novac koji zarade oduzimaju im korumpirani policajci u zamjenu za duhan.<ref>[http://www.jutarnji.hr/-safari-srama--izolirano-pleme-jarawa-postalo-hit-medu-turistima---za-komadice-hrane-ih-tjeraju-da-plesu-polugole/998934/ www.jutarnji.hr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012024337/http://www.jutarnji.hr/-safari-srama--izolirano-pleme-jarawa-postalo-hit-medu-turistima---za-komadice-hrane-ih-tjeraju-da-plesu-polugole/998934/ |date=2013-10-12 }}, "Safari srama - izolirano pleme Jarawa postalo hit među turistima", objavljeno 10. siječnja 2012., pristupljeno 19. prosinca 2013.</ref> Stoga borci za domorodačka prava vrše pritisak na indijsku vladu da ih ostavi u izolaciji i na miru. == Izvori == <references/> [[Kategorija:Etničke grupe Indije]] nft9nftqxgde0ofm8aeokiy3zgnwg7t 0 257502 42589260 42588149 2026-05-07T22:04:09Z Alekol 2231 /* Maj/Svibanj */ 42589260 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: ♞ [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno. * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. == Predviđeni događaji == * 12 - 16. 5. - Pesma Evrovizije u Beču. * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu. * 11. 6. - 19. 7. - FIFA Svetski kup u Severnoj Americi. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]], u sh. krajevima prekriveno preko 90% diska<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref>. * [[4. 10.]] - Izbori u BiH. * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * jesen? - Vanredni izbori u Srbiji? == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) == Nobelove nagrade == === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] 4s32gmqh1xtl5r89xhc8777bz0b0kf6 0 265987 42589040 42400207 2026-05-07T16:52:13Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Belgijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Belgije]] 42589040 wikitext text/x-wiki {{Vslika | ime =Utrechtska unija | izvorno_ime =<small>Unie van Utrecht</small> | slika_panorama =Map Union of Arras and Utrecht 1579-en.svg | veličina_slike =280px | opis_slike = Karta [[španjolska|španjolske]] [[Nizozemska|Nizozemske]] iz [[1579]]. }} '''Utrechtska unija''' ([[Holandski jezik|holandski]]: ''Unie van Utrecht'') bio je [[ugovor]] potpisan [[23. januar]]a [[1579]]. u [[Nizozemska|nizozemskom]] [[grad]]u [[Utrecht]]u, kojim su se ujedinile sjeverne provincije, tada pod vlašću [[habsburg]]ške [[Španjolska|Španjolske]].<ref name=brit/> == Historija == [[Ugovor]] su prve potpisale tadašnje grofovije [[Grofovija Holandija|Holland]], [[Zeeland]], [[Utrecht (provincija)|Utrecht]] (ali ne cijela) i [[Groningen (provincija)|Groningen]] (ali ne i [[Groningen|grad]]). Taj ugovor je bio reakcija [[protestantizam|protestantskih]] provincija, na [[Araška unija|Arašku uniju]] ([[Holandski jezik|holandski]]: ''Unie van Atrecht'') koju su na početku [[1579]]., osnovale južne provincije kao znak svoje podrške [[katoličanstvo|katoličkoj]] Španjolskoj.<ref name=brit/> Tokom narednih mjeseci [[1579]]. Uniji je pristupio i grad [[Gent]] iz [[Friesland]]a kao i 3/4 [[Vojvodstvo Gelre#Grofovija|Grofovije Gelre]] (današnja provincija [[Gelderland]]), u ljeto [[1579]]. Uniji su se pridružili [[Amersfoort]], [[Ypres]], [[Antwerpen]], [[Breda]] i [[Regija glavnoga grada Bruxellesa|Bruxelles]]. U [[februar]]u [[1580]]. u Uniju su ušli i [[Lier, Belgija|Lier]] i [[Brugge]] sa okolicom. U [[april]]u [[1580]]., ugovor su potpisale grofovije [[Overijssel]] i [[Drenthe]], a i grad grad [[Zutphen]] pa je tako kompletna [[Vojvodstvo Gelre#Grofovija|Grofovija Gelre]] bila u Uniji. Pod pritiskom [[stadtholder]]a [[Friesland]]a Georga van Lalainga popustio je i grad [[Groningen]] pa je tako i ta provincija cijela stala uz Uniju. Tako je uz Uniju stalo sedam provincija, pa se ona drži za temelj [[Nizozemska republika|Nizozemske republike]] koju se ponekad i zove '''Republika sedam ujedinjenih provincija''' (Republiek der Zeven Verenigde Provinciën), koju [[Španjolska|španjolske]] vlasti nisu priznale sve do dvanaest godišnjeg primirja [[1609]].<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/620843/Union-of-Utrecht |title = ''Union of Utrecht'' |publisher = Encyclopædia Britannica |language = engleski |accessdate = 26. 01. 2014}}</ref> Nakon tog je [[španjolska]] [[vojska]] okupirala gotovo cijelu [[Flandrija|Flandriju]] i pola [[Brabant]]a, iako su tad Ujedinjene provincije potpisnice Utrechtske unije, još uvijek priznavale [[španjolska]] vladavinu. Ipak je Unija pridonijela pogoršanju odnosa između [[Nizozemska|holandskih]] provincija i [[Španjolska|španjolskog]] [[kralj]]a, pa su one [[1581]]. objavile Proglas o nezavisnosti. Nakon tog se razbuktao dugi, osamdesetgodišnji rat, poznat kao [[Nizozemska revolucija]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Union of Utrecht}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/620843/Union-of-Utrecht ''Union of Utrecht'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1579.]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Politička historija Belgije]] [[Kategorija:Nizozemska politička historija]] [[Kategorija:Historija Belgije]] [[Kategorija:Historija Nizozemske]] [[Kategorija:Historija Utrechta|Unija]] 430hx8flbeur0hmkmrx5uqda92bzmlu 42589141 42589040 2026-05-07T16:56:49Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Nizozemska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] 42589141 wikitext text/x-wiki {{Vslika | ime =Utrechtska unija | izvorno_ime =<small>Unie van Utrecht</small> | slika_panorama =Map Union of Arras and Utrecht 1579-en.svg | veličina_slike =280px | opis_slike = Karta [[španjolska|španjolske]] [[Nizozemska|Nizozemske]] iz [[1579]]. }} '''Utrechtska unija''' ([[Holandski jezik|holandski]]: ''Unie van Utrecht'') bio je [[ugovor]] potpisan [[23. januar]]a [[1579]]. u [[Nizozemska|nizozemskom]] [[grad]]u [[Utrecht]]u, kojim su se ujedinile sjeverne provincije, tada pod vlašću [[habsburg]]ške [[Španjolska|Španjolske]].<ref name=brit/> == Historija == [[Ugovor]] su prve potpisale tadašnje grofovije [[Grofovija Holandija|Holland]], [[Zeeland]], [[Utrecht (provincija)|Utrecht]] (ali ne cijela) i [[Groningen (provincija)|Groningen]] (ali ne i [[Groningen|grad]]). Taj ugovor je bio reakcija [[protestantizam|protestantskih]] provincija, na [[Araška unija|Arašku uniju]] ([[Holandski jezik|holandski]]: ''Unie van Atrecht'') koju su na početku [[1579]]., osnovale južne provincije kao znak svoje podrške [[katoličanstvo|katoličkoj]] Španjolskoj.<ref name=brit/> Tokom narednih mjeseci [[1579]]. Uniji je pristupio i grad [[Gent]] iz [[Friesland]]a kao i 3/4 [[Vojvodstvo Gelre#Grofovija|Grofovije Gelre]] (današnja provincija [[Gelderland]]), u ljeto [[1579]]. Uniji su se pridružili [[Amersfoort]], [[Ypres]], [[Antwerpen]], [[Breda]] i [[Regija glavnoga grada Bruxellesa|Bruxelles]]. U [[februar]]u [[1580]]. u Uniju su ušli i [[Lier, Belgija|Lier]] i [[Brugge]] sa okolicom. U [[april]]u [[1580]]., ugovor su potpisale grofovije [[Overijssel]] i [[Drenthe]], a i grad grad [[Zutphen]] pa je tako kompletna [[Vojvodstvo Gelre#Grofovija|Grofovija Gelre]] bila u Uniji. Pod pritiskom [[stadtholder]]a [[Friesland]]a Georga van Lalainga popustio je i grad [[Groningen]] pa je tako i ta provincija cijela stala uz Uniju. Tako je uz Uniju stalo sedam provincija, pa se ona drži za temelj [[Nizozemska republika|Nizozemske republike]] koju se ponekad i zove '''Republika sedam ujedinjenih provincija''' (Republiek der Zeven Verenigde Provinciën), koju [[Španjolska|španjolske]] vlasti nisu priznale sve do dvanaest godišnjeg primirja [[1609]].<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/620843/Union-of-Utrecht |title = ''Union of Utrecht'' |publisher = Encyclopædia Britannica |language = engleski |accessdate = 26. 01. 2014}}</ref> Nakon tog je [[španjolska]] [[vojska]] okupirala gotovo cijelu [[Flandrija|Flandriju]] i pola [[Brabant]]a, iako su tad Ujedinjene provincije potpisnice Utrechtske unije, još uvijek priznavale [[španjolska]] vladavinu. Ipak je Unija pridonijela pogoršanju odnosa između [[Nizozemska|holandskih]] provincija i [[Španjolska|španjolskog]] [[kralj]]a, pa su one [[1581]]. objavile Proglas o nezavisnosti. Nakon tog se razbuktao dugi, osamdesetgodišnji rat, poznat kao [[Nizozemska revolucija]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Union of Utrecht}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/620843/Union-of-Utrecht ''Union of Utrecht'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1579.]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Politička historija Belgije]] [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] [[Kategorija:Historija Belgije]] [[Kategorija:Historija Nizozemske]] [[Kategorija:Historija Utrechta|Unija]] 9ev3m8d16tshvk6wfsbpcpcvb9ad1qk 2 369650 42588877 42588625 2026-05-07T12:25:28Z Urhixidur 6474 Dungeon Universalis -- 42588877 wikitext text/x-wiki {{sznk}}<!-- {{Userpage|logo=yes}} {{MultiLicenseWithCC-By-All}} --> {{#babel:fr-N|en-5|sh-0}} ==Interwiki== [http://www.angelfire.com/pq/Urhixidur/index.html Personal web page] ---- * [[:incubator:User:Urhixidur|'''Incubator''']] * [[:mw:User:Urhixidur|'''MediaWiki''']] * [[:meta:User:Urhixidur|'''Meta''']] * [http://www.omegawiki.org/User:Urhixidur '''Omegawiki'''] * '''Wikibooks''' : [[:b:en:User:Urhixidur|English]] &middot; [[:b:fr:Utilisateur:Urhixidur|Français]] &middot; [[:b:it:Utente:Urhixidur|Italiano]] &middot; [[:b:pt:Usuário:Urhixidur|Português]] * [[:commons:User:Urhixidur|'''Wikimedia Commons''']] * <s>'''Wikinews''' : [[:n:en:User:Urhixidur|English]] &middot; [[:n:fr:Utilisateur:Urhixidur|Français]] &middot; [[:n:pt:Usuário:Urhixidur|Português]] (Wikinotícias)</s><!-- * '''Wikipedia''' : [[:w:an:Usuario:Urhixidur|Aragonés]] &middot; [[:w:id:Pengguna:Urhixidur|Bahasa Indonesia]] &middot; [[:w:jv:Panganggo:Urhixidur|Basa Jawa]] &middot; [[:ca:Usuari:Urhixidur|Català]] &middot; [[:w:en:User:Urhixidur|English]] &middot; [[:w:eu:Lankide:Urhixidur|Euskara]] &middot; [[:w:fr:Utilisateur:Urhixidur|Français]] &middot; [[:w:ga:Úsáideoir:Urhixidur|Gaeilge]] &middot; [[:w:lt:Naudotojas:Urhixidur|Lietuvių]] &middot; [[:w:nl:Gebruiker:Urhixidur|Nederlands]] &middot; [[:w:pt:Usuário:Urhixidur|Português]] &middot; [[:w:ro:Utilizator:Urhixidur|Română]] &middot; [[:w:sh:Korisnik:Urhixidur|Srpskohrvatski/Српскохрватски]] &middot; [[:w:tr:Kullanıcı:Urhixidur|Türkçe]] &middot; [[:w:uk:Користувач:Urhixidur|Українська]] &middot; [[:uz:Foydalanuvchi:Urhixidur|O‘zbek]] &middot; [[:w:ar:%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%AF%D9%85:Urhixidur|العربية]] &middot; [[:w:ml:ഉപയോക്താവ്:Urhixidur|മലയാളം]] --> * '''Wikipedia''' : [[:an:Usuario:Urhixidur|Aragonés]] &middot; [[:id:Pengguna:Urhixidur|Bahasa Indonesia]] &middot; [[:jv:Panganggo:Urhixidur|Basa Jawa]] &middot; [[:ca:Usuari:Urhixidur|Català]] &middot; [[:en:User:Urhixidur|English]] &middot; [[:eu:Lankide:Urhixidur|Euskara]] &middot; [[:fr:Utilisateur:Urhixidur|Français]] &middot; [[:ga:Úsáideoir:Urhixidur|Gaeilge]] &middot; [[:lt:Naudotojas:Urhixidur|Lietuvių]] &middot; [[:nl:Gebruiker:Urhixidur|Nederlands]] &middot; [[:pt:Usuário:Urhixidur|Português]] &middot; [[:ro:Utilizator:Urhixidur|Română]] &middot; [[:sh:Korisnik:Urhixidur|Srpskohrvatski/Српскохрватски]] &middot; [[:tr:Kullanıcı:Urhixidur|Türkçe]] &middot; [[:uk:Користувач:Urhixidur|Українська]] &middot; [[:uz:Foydalanuvchi:Urhixidur|O‘zbek]] &middot; [[:ar:%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%AF%D9%85:Urhixidur|العربية]] &middot; [[:ml:ഉപയോക്താവ്:Urhixidur|മലയാളം]] * '''Wikiquote''' : <!-- These don't work because there is no sh.wikiquote [[:q:en:User:Urhixidur|English]] &middot; [[:q:fr:Utilisateur:Urhixidur|Français]] &middot; [[:q:it:Utente:Urhixidur|Italiano]] -->[https://en.wikiquote.org/wiki/User:Urhixidur English] &middot; [https://fr.wikiquote.org/wiki/Utilisateur:Urhixidur Français] &middot; [https://it.wikiquote.org/wiki/Utente:Urhixidur Italiano] * '''Wikisource''' : <!-- These don't work because there is no sh.wikisource [[:s:en:User:Urhixidur|English]] &middot; [[:s:fr:Utilisateur:Urhixidur|Français]] &middot; [[:s:pt:Usuário:Urhixidur|Português]] -->[https://en.wikisource.org/wiki/User:Urhixidur English] &middot; [https://fr.wikisource.org/wiki/Utilisateur:Urhixidur Français] &middot; [https://pt.wikisource.org/wiki/Utilizador:Urhixidur Português] * [[:wikispecies:User:Urhixidur|'''Wikispecies''']] * [http://wikitech.wikimedia.org/wiki/User:Urhixidur '''Wikitech'''] * '''Wiktionary''' : [[:wikt:de:Benutzer:Urhixidur|Deutsch]] &middot; [[:wikt:en:User:Urhixidur|English]] &middot; [[:wikt:es:Usuario:Urhixidur|Español]] &middot; [[:wikt:eo:Uzanto:Urhixidur|Esperanto]] &middot; [[:wikt:fr:Utilisateur:Urhixidur|Français]] &middot; [[:wikt:nl:Gebruiker:Urhixidur|Nederlands]] &middot; [[:wikt:pl:Wikipedysta:Urhixidur|Polski]] &middot; [[:wikt:pt:Usuário:Urhixidur|Português]] &middot; [[:wikt:ja:%E5%88%A9%E7%94%A8%E8%80%85:Urhixidur|日本語]] ---- * '''Diaspora''' : [https://diasp.org/people/711ed870b7b5013ca26928a1592b385a Urhixidur @ diasp.org] * '''Mastodon''' : [https://mstdn.ca/@Urhixidur Urhixidur @ mstdn.ca] * [http://1d4chan.org/wiki/User:Urhixidur 1d4chan] * [http://wiki.archlinux.org/index.php/User:Urhixidur Arch Linux Wiki] * [http://translatewiki.net/wiki/User:Urhixidur BetaWiki (Nuka-Wiki/Translatewiki)] * [http://wiki.documentfoundation.org/User:Urhixidur Document Foundation Wiki] * [http://wiki.eclipse.org/index.php?title=User:Daniel.thibault.drdc-rddc.gc.ca Eclipse Wiki] * [http://elinux.org/User:Urhixidur Embedded Linux Wiki] * [http://wiki.mabinogiworld.com/index.php?title=User:Urhixidur Mabinogi World Wiki] * [http://www.uesp.net/wiki/User:Urhixidur Unofficial Elder Scroll Pages] * [https://community.fandom.com/wiki/User:Polytherion Central Fandom] ** '''WikIkariam''' : [https://ikariam.fandom.com/index.php?title=User:Polytherion English] &middot; [https://ikariam.fandom.com/fr/wiki/Utilisateur:Polytherion Français] ** [https://cthulhuwars.fandom.com/wiki/User:Polytherion Cthulhu Wars Strategy Wikia (English)] <!-- * http://wikinfo.org/w/index.php/User:Urhixidur, then http://wwtrade.org/m/index.php/User:Urhixidur and http://wikinfo.org/w/English/index.php/User:Urhixidur, then http://wwtrade.org/English/index.php/User:Urhixidur, then http://wwtrade.org/wikinfo/index.php/User:Urhixidur Wikinfo --> ---- [[an:Usuario:Urhixidur]] [[id:Pengguna:Urhixidur]] [[jv:Panganggo:Urhixidur]] [[ca:Usuari:Urhixidur]] [[en:User:Urhixidur]] [[eu:Lankide:Urhixidur]] [[fr:Utilisateur:Urhixidur]] [[ga:Úsáideoir:Urhixidur]] [[lt:Naudotojas:Urhixidur]] [[nl:Gebruiker:Urhixidur]] [[pt:Usuário(a):Urhixidur]] [[ro:Utilizator:Urhixidur]] [[tr:Kullanıcı:Urhixidur]] [[uk:Користувач:Urhixidur]] [[uz:Foydalanuvchi:Urhixidur]] [[ar:%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%AF%D9%85:Urhixidur]] [[ml:ഉപയോക്താവ്:Urhixidur]] 9tvlva4ep6qtv7j8v7dx0jkv0s8jqqk 14 1228457 42589403 42588435 2026-05-07T23:22:28Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Kina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589403 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of China}} [[Kategorija:Oružane snage Kine|Historija]] [[Kategorija:Historija Kine po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Kina]] 06w1ktpeejsv17p3z1esbzhny3ykvhe 14 1228462 42589422 42588136 2026-05-07T23:25:01Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Sjedinjene Američke Države" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589422 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of the United States}} [[Kategorija:Oružane snage SAD|Historija]] [[Kategorija:Historija SAD po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Sjedinjene Američke Države]] nieo666mboqjrwrbkawjede594isclq 14 1228466 42589429 42588615 2026-05-07T23:26:02Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Ukrajina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589429 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Ukraine}} [[Kategorija:Oružane snage Ukrajine|Historija]] [[Kategorija:Historija Ukrajine po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Ukrajina]] ihh3l2xktsixrh1zuz6gb7tn0xs89u2 14 1264432 42589382 42588329 2026-05-07T23:17:08Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Francuska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589382 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of France}} [[Kategorija:Oružane snage Francuske|Historija]] [[Kategorija:Historija Francuske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Francuska]] 5joohz2rgex26qbrfet5bksb13c99bm 14 1264433 42589428 42588271 2026-05-07T23:25:59Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Ujedinjeno Kraljevstvo" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589428 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of the United Kingdom}} [[Kategorija:Oružane snage Ujedinjenog Kraljevstva|Historija]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Ujedinjeno Kraljevstvo]] a4tukwdnhj52qmpgme6oyczcs2lqwyz 14 1264758 42589386 42588369 2026-05-07T23:18:55Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Hrvatska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589386 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Croatia}} [[Kategorija:Oružane snage Republike Hrvatske|Povijest]] [[Kategorija:Povijest Hrvatske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Hrvatska]] dzlr52v4ur7uqbvgfvt3a3xj63kxu46 14 1264759 42589423 42588580 2026-05-07T23:25:07Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Srbija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589423 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Serbia}} [[Kategorija:Vojska Srbije|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Srbije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Srbija]] dobr80cg2tjxzlmyp6uhbruwilvef6h 14 1320842 42589413 42588638 2026-05-07T23:23:51Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Njemačka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589413 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Germany}} [[Kategorija:Oružane snage Njemačke|Historija]] [[Kategorija:Historija Njemačke po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Njemačka]] 3k2ive5r8ww1y501fdvl7pznypj8j1v 0 1365532 42589236 42588050 2026-05-07T19:33:09Z Aca 108187 Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/-wuppertaler|-wuppertaler]] ([[User talk:-wuppertaler|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 42528022 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Betenfeld | izvorni_naziv = ''Bettenfeld'' | slika = | opis_slike = Betenfeld | gradska_zastava = | grb = Wappen-Bettenfeld2.jpg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Rajna-Palatinat]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 656<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 38 | aglomeracija = | površina = 17,3 | gšir = 50.08535 | gduž = 6.75982 | nadmorska_visina = 465 | registarska_oznaka = WIL | pozivni_broj = 06572 | poštanski_kod = 54533 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.bettenfeld.de/ www.bettenfeld.de] | gradonačelnik = ''Reinhold Meuers'' | stranka = | ije = da }} '''Betenfeld''' ({{jez-nem|Bettenfeld}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]]. Jedno je od 107 opštinskih središta okruga [[Okrug Bernkastel-Vitlih|Bernkastel-Vitlih]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 656 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 7231009. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Bettenfeld in WIL.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Bernkastel-Vitlih]] Betenfeld se nalazi u saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]] u okrugu Bernkastel-Vitlih. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 465 metara. Površina opštine iznosi 17,3&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 656 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 38 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Bettenfeld}} * [http://www.bettenfeld.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Bernkastel-Vitlih}} q7mu65u6vd5wug2wkli781dfnp7qplm 42589237 42589236 2026-05-07T19:33:23Z Aca 108187 whoops, mistake 42588050 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Betenfeld | izvorni_naziv = ''Bettenfeld'' | slika = St. Johannes der Täufer (Bettenfeld) 01.jpg | opis_slike = Betenfeld | gradska_zastava = | grb = Wappen-Bettenfeld2.jpg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Rajna-Palatinat]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 656<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 38 | aglomeracija = | površina = 17,3 | gšir = 50.08535 | gduž = 6.75982 | nadmorska_visina = 465 | registarska_oznaka = WIL | pozivni_broj = 06572 | poštanski_kod = 54533 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.bettenfeld.de/ www.bettenfeld.de] | gradonačelnik = ''Reinhold Meuers'' | stranka = | ije = da }} '''Betenfeld''' ({{jez-nem|Bettenfeld}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]]. Jedno je od 107 opštinskih središta okruga [[Okrug Bernkastel-Vitlih|Bernkastel-Vitlih]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 656 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 7231009. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Bettenfeld in WIL.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Bernkastel-Vitlih]] Betenfeld se nalazi u saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]] u okrugu Bernkastel-Vitlih. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 465 metara. Površina opštine iznosi 17,3&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 656 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 38 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat}} * [http://www.bettenfeld.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Bernkastel-Vitlih}} m7ntpbd2a62nt2nt9iua8ik0a3gxs5b 0 1408006 42588898 42447310 2026-05-07T15:56:44Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42588898 wikitext text/x-wiki '''Nixonov šok''' ({{lang-en|Nixon Shock}}) je kolokvijalni naziv za odluku [[SAD|američkog]] predjednika [[Richard Nixon|Richarda Nixona]], objavljenu 15. augusta 1971. godine, temeljem koje je ukinuta dotadašnja [[konvertibilnost]] [[američkog dolar]]a prema [[zlato|zlatu]]. Njome je izvan snage stavljen [[Brettonwoodski sistem]] koji je tečajeve između vodećih svjetskih [[valuta]] fiksirao unutar ograničenih parametara, odnosno njime su omogućeni "plivajući" tečajevi koji su postali karakteristika svjetske ekonomije do današnjeg dana. Nixon je odluku donio potaknut naglim porastom američkog javnog duga koji su u prethodnoj deceniji izazvali nepredviđeno visoki troškovi [[vijetnamski rat|vijetnamskog rata]] i opsežnih socijalnih programa [[Veliko društvo|Velikog društva]]. Nixonov šok je omogućio [[devalvacija|devalvaciju]] dolara i kratkoročno imao pozitivne efekte na američku ekonomiju, odnosno doprinio porastu Nixonove popularnosti pred [[Predsjednički izbori u SAD|izbore 1972. godine]]. Među ekonomistima, međutim, vlada rasprava o tome da li su njegovi dugoročni efekti bili negativni ili ne; dio mu pripisuje [[stagflacija|stagflaciju]] 1970-ih, a dio endemsku nestabilnost svjetske ekonomije koja će krajem 2000-ih dovesti do velike financijske krize. == Vanjske veze == * [http://fraser.stlouisfed.org/publications/steminfla/ Stemming Inflation: the Office of Emergency Preparedness and the 90-day freeze]: A comprehensive history of the management of the 90-day wage-price freeze, undertaken by the Office of Emergency Preparedness and the newly established Cost of Living Council. * [http://fraser.stlouisfed.org/publications/cea_mid1972/ The Economy at Mid-1972]: A testimony of the Council of Economic Advisers before the Joint Economic Committee on economic developments since President Nixon's New Economic Policy was adopted on August 15, 1971 * [https://archive.org/details/PeterGowanInterview2009 Peter Gowan interview on the political and economic effects of ending the Bretton Woods system] [[Kategorija:1971.]] [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] i17xw3lrztnpfint80bg94trr8wtark 14 1408841 42589210 40984512 2026-05-07T17:03:03Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Američka politička historija|Američka politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država|Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589210 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Elections in the United States}} [[Kategorija:Politika SAD]] [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] [[Kategorija:Izbori po državama|Sjedinjene Američke Države]] 1m6y3tqcmg82kehzc5d8l1ppcxh03lj 14 1408943 42589392 42588411 2026-05-07T23:19:24Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Izrael" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589392 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Israel}} [[Kategorija:Oružane snage Izraela|Historija]] [[Kategorija:Historija Izraela po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Izrael]] akxbpw0fwyk7xr9vlnzigcgmk1g002p 0 1414248 42589181 42586690 2026-05-07T16:58:26Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589181 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Delegati Prvog kongresa SRPJ(k).JPG|desno|mini|Delegati Prvog kongresa SRPJ(k) ispred zgrade nekadašnjeg hotela Slavija, [[Beograd]] [[1919]]. godina.]] '''Prvi (osnivački) kongres [[Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista)|Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista)]]''' održan je od [[20. april|20.]] do [[23. april]]a [[1919]]. godine u [[Beograd]]u u prisustvu 432 delegata raznih stranaka i organizacija, koji su se izjasnili za stvaranje jedinstvene radničke partije.<ref name="Petranović"/> Poznat je i pod imenom '''Kongres ujedinjenja'''. SRPJ(k) je organizovana kao jedinstvena partija, a ne kao savez partija. Kongres je izabrao Centralno partijsko veće kao svog neposrednog predstavnika, kome su bili potčinjeni svi ostali partijski organi.<ref name="Petranović"/> [[Filip Filipović]] je izabran za glavnog sekretara SRPJ(k). Na Kongresu je došla do izražaja revolucionarna orijentacija, ali s primesama reformističkih nazora, odražavajući postojanje komunističke i socijaldemokratske struje. Kompromis između dve struje se ogledao u samom nazivu partije, kao i u tome što je prihvatila delove programa srpske socijaldemokratije, a s druge strane pristupila [[Treća Internacionala|Trećoj internacionali]], koja je obrazovana u Moskvi marta te godine.<ref name="Petranović">[https://www.znaci.org/00001/93.htm Branko Petranović: ISTORIJA JUGOSLAVIJE, knjiga I - KRALJEVINA JUGOSLAVIJA (Odeljak: DRŽAVNOPRAVNI PROVIZORIJUM)]</ref> Odlukom da pristupi Komunističkoj internacionali, partija je postala sekcija centralizovane organizacije, koja je smatrana svetskim štabom revolucije. Iz karaktera Kominterne kao centralizovane organizacije, a ne federacije partija, proizilazila su i njena ovlašćenja da postavlja rukovodstva, potvrđuje mandate, raspušta organizacije.<ref name="Petranović"/> Na kongresu je sudelovala i tajna revolucionarna organizacija [[Osnivački kongres Pelagićevaca|Pelagićevaca]], koju su vodili veterani ruske revolucije.<ref name="Očak-Povratnici">[http://www.historiografija.hr/hz/1974/HZ_27-28_2_OCAK.pdf Ivan Očak, Povratnici iz Sovjetske Rusije u borbi za stvaranje ilegalnih komunističkih organizacija uoči Prvog kongresa SRPJ(k)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Pozadina == Posle rata, postepeno su se organizovala i glasila revolucionarnog radničkog pokreta, poput „Radničkih novina“ (kasnije „Oslobođenje“) u [[Split]]u, „Glas slobode“ u [[Sarajevo|Sarajevu]], „Radničke novine“ u [[Beograd]]u, „Narodna volja“ u [[Požega|Požegi]], „Radnička straža“ u [[Vukovar]]u i ostale. === Radničke revolucije === Pod uticajem [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]] i [[Mađarska Sovjetska Republika|Mađarske Sovjetske Republike]] ([[21. mart]] – [[2. avgust]] 1919) osnivane su ilegalne komunističke ćelije koje su za cilj imale pripremanje uslova za sličnu socijalističku revoluciju, koja se desila i u Mađarskoj. === Inicijativa za Kongres === Inicijativu za ujedinjenje radničkog pokreta (partija i sindikata) na platformi klasne borbe dala su u [[januar]]u 1919. godine rukovodstva socijaldemokratskih partija [[Socijaldemokratska partija Srbije|Srbije]] i [[Socijaldemokratska stranka Bosne i Hercegovine|Bosne i Hercegovine]]. Prihvativši mandat da sazove kongres za stvaranje ''Jugoslovenske socijalne demokratije'', Uprava [[SSDS]] objavila je početkom [[februar]]a 1919. godine da na kongresu mogu učestvovati samo one organizacije i pojedinci koji su za klasnu borbu, odnosno koji su za napuštanje klasnu saradnju sa buržoazijom. Akciji se pridružio Jugoslovenski komunistički savez pelagićevaca. Za ujedinjenje na platformi klasne borbe izjasnili su se leva grupa u [[Socijaldemokratska stranka Hrvatske i Slavonije|Socijaldemokratskoj stranci Hrvatske i Slavonije]], zatim dalmatinski socijalisti na pokrajinskoj konferenciji krajem [[mart]]a, socijaldemokratske organizacije u [[Primorska|Slovenačkom primorju]] pod italijanskom okupacijom od početka [[april]]a, do tada formirane ili obnovljene socijaldemokratske organizacije u [[Crna Gora|Crnoj Gori]] i [[Republika Makedonija|Makedoniji]], socijaldemokratske organizacije [[Banat]]a, [[Bačka|Bačke]] i [[Baranja|Baranje]] na kongresu u [[Subotica|Subotici]] [[24. mart]]a i socijaldemokrate iz redova [[Srbi|Srba]] i [[Bunjevci|Bunjevaca]] na kongresu Srpsko-bunjevačkog agitacionog odbora [[13. april]]a u [[Novi Sad|Novom Sadu]]. Za ujedinjenje su se izjasnili i sindikati u [[Srbija|Srbiji]], [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], [[Vojvodina|Vojvodini]], [[Dalmacija|Dalmaciji]] i sindikalne organizacije u Crnoj Gori i Makedoniji. Dogovoreno je da se kongres ujedinjenja sidikata održi isto kad i partijski kongres. == Rad Kongresa == [[Datoteka:Spomen ploca Prvom kongresu SRPJ(k)-Beograd.jpg|desno|mini|430p|Spomen-ploča na mestu održavanja Prvog kongresa SRPJ(k) u [[Beograd]]u.]] Kongres ujedinjenja održan je u Beogradu od 20. do 23. aprila 1919. godine. Na Kongresu su učestvovala 432 delegata, koji su zastupali oko 130.000 organizovanih pripadnika radničkog pokreta iz svih krajeva Jugoslavije osim [[Slovenija|Slovenije]], gde je vođstvo slovenačke Jugoslovenske socijalne demokratske stranke uspelo sprečiti učešće slovenačkih predstavnika. Kongres je počeo s [[Internacionala|Internacionalom]] i s pozdravnim govorima. Bilo je prisutno puno delegata: jedni stoje, drugi sjede. Na zidu slike [[Marks]]a i [[Engels]]a. Govori se o tome da je kucnuo čas, da je kapitalizam ušao u završnu fazu, govornici citiraju [[Lenjin]]a, spominje [[Erfutski program]], traži ukidanje feudalnih ostataka na selu i podjela zemlje seljacima… Govornike prekidaju aplauzi i skandiranje („Živio drug Lenjin“, „Živjela Druga Internacionala“!).<ref name="pecatmagazin.com">http://www.pecatmagazin.com/2009/04/broj-57-6/</ref> Uprkos obećavajućem početku, kongres je protekao u znaku oprečnih stavova i rasprave o koncepcijama revolucionarnih i reformističkih struja. Usvojena je „Podloga ujedinjenja“ u kojoj je ocenjeno da je kapitalizam ušao u završnu fazu i da se stvaraju uslovi za skoro uspostavljanje ''komunističke privrede''. Takođe je istaknuto da se uspostavljanje komunističkog društva može ostvariti samo pomoću ''osvajanja političke vlasti od strane [[proletarijat]]a, razaranja starih organa vlasti i uspostavljanja vlasti [[radnička klasa|radničke klase]]''. Politička strategija nove partije, koja je dobila naziv Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista), zasnivala se na opredeljenju za klasnu borbu i jugoslovensku socijalističku revoluciju. U „Podlozi“ je konstatovano da [[Druga internacionala]] nije dorasla zahtevima istorijske situacije. Odlučeno je da novoosnovana Partija pristupi [[Kominterna|Komunističkoj internacionali]]. Smatrajući da je [[1918]]. nacionalno pitanje u državnopravnom smislu rešeno, SRPJ(k) izjasnila se za jedinstvenu državu republikanskog oblika s lokalnom samoupravom oblasti, okruga i opština. „Rezolucija o agrarnom pitanju“ ograničavala se uglavnom na zahtev za podelu zemljoposeda feudalnog porekla bezemljašima i za ukidanje feudalnih odnosa. Bila je usvojena orijentacija na klasni front industrijskog i agrarnog proletarijata, a ne na široko zasnovan savez radnika i seljaka. Kongres je doneo i rezoluciju kojom se protestuje protiv ukidanja građanskih sloboda i suzbijanja revolucionarnog radničkog pokreta u Jugoslaviji, kao i protiv kontrarevolucionarne uloge jugoslovenskih vlasti u odnosu prema sovjetskim republikama u [[Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika|Rusiji]] i Mađarskoj i njenih priprema da se pridruži vojnoj intervenciji protiv Mađarske Sovjetske Republike. Vlada Kraljevine SHS bila je pozvana da odmah i bezuslovno prizna i uspostavi prijateljske odnose sa sovjetskim republikama u Rusiji, Mađarskoj i [[Bavarska Sovjetska Republika|Bavarskoj]]. Prema Statutu usvojenom na Kongresu, SRPJ(k) bila je organizovana kao jedinstvena partija, a ne kao savez partija. Najviše rukovodeće organe činili su Kongres i Partijsko veće, kojem su bili potčinjeni svi ostali organi (Centralni i pokrajinski izvršni odbori, parlamentarna grupa, partijska štampa). == Naziv partije == Iako su [[pelagićevci]] i drugi komunisti predlagali da se nova partija nazove Komunističkom, ipak je nova partija nazvana [[Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista)]].<ref name="Očak-Povratnici"/> == Izabrani rukovodioci == Tajnim glasanjem bilo je izabrano Partijsko veće od 31 člana i Centralni izvršni odbor od devet članova. U Centralno partijsko vijeće su ušli: [[Filip Filipović]], [[Živko Topalović]], [[Sima Marković]], [[Dušan Cekić]], [[Jovo Jakšić]], [[Mitar Trifunović]], [[Laza Vukičević]], [[Vlada Marković]], [[Đuro Cvijić]], [[Vladimir Ćopić]] i drugi.<ref name="pecatmagazin.com"/> Za sekretare su bili izabrani [[Filip Filipović (političar)|Filip Filipović]] i [[Živko Topalović]], a za organizacionog sekretara [[Vladimir Čopić]]. Prema Požaru, dr Sima Marković je izabran na Kongresu ujedinjenja za sekretara Centralnog partijskog vijeća, zajedno s Filipom Filipovićem, dok je [[Pavle Pavlović]] izabran za predsjednika.<ref name="Požar-Marković">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 154-166), Beograd, 1989.</ref> == Posledice == [[Datoteka:Radnički zbor u Zagorju 1919.jpg|thumb|Radnički zbor u Zagorju pred generalni štrajk solidarnosti održan u celoj Jugoslaviji juna 1919. godine protiv intervencija u mladim sovjetskim republikama u Rusiji i Mađarskoj.]] Neposredno posle kongresa ujedinjenja, održan je u Beogradu, 23. aprila 1919, i Kongres sindikalnog ujedinjenja, na kome je stvoren jedinstveni sindikalni radnički pokret.<ref name="Petranović"/> SRPJ(k) je 20. i 21. jula 1919. godine izvela masovnu protestnu akciju, u formi generalnog štrajka protiv intervencije imperijalističkih zemalja u Sovjetskoj Rusiji i Mađarskoj, pod parolom „''Sebi ruke od ruske i mađarske revolucije''". Ova akcija nije bila samo izvanredno organizovana i masovna, već je svedočila i o jedinstvenom nastupu komunista širom države, uznemirujući vrhove buržoaske vlasti prekoračivanjem pokrajinskih granica.<ref name="Petranović"/> Oktobra iste godine u Zagrebu je osnovan [[Savez komunističke omladine Jugoslavije]] (SKOJ) kao samostalna komunistička organizacija, čije su stvaranje pripremili studentski komunistički klubovi u Zagrebu i Beogradu i omladinci povratnici iz inostranstva, među kojima [[Sima Miljuš]], [[Vladimir Čopić]], [[August Cesarec]] i [[Rudolf Hercigonja]].<ref name="Petranović"/> Inicijativu za ujedinjenje radničkog pokreta pod zastavom Treće internacionale nisu prihvatila rukovodstva Socijaldemokratske stranke Hrvatske i Slavonije, disidentska grupa u rukovodstvu Socijaldemokratske stranke Bosne i Hercegovine (tzv. zvonaši) i slovenačka Jugoslovenska socijalna demokratska stranka. Ova struja stvorila je u aprilu [[1920]]. godine [[Socijalistička partija Jugoslavije|Socijaldemokratsku stranku Jugoslavije]], koja je vodila reformističku politiku klasnog mira. [[Slovenci]] i [[Hrvati]] u Slovenačkom primorju, [[Istra|Istri]] i [[Trst]]u su [[6. april]]a 1919. osnovali samostalnu Socijalističku partiju. Ova partija se u [[septembar|septembru]] 1919. godine uključila u [[Socijalistička partija Italije|Socijalističku partiju Italije]]. == Literatura == * [[Vitomir Korać]]. ''Povijest radničkog pokreta u Hrvatskoj i Slavoniji'' (knjiga prva). „Radnički sindikati“, Zagreb 1930. godina. * ''Istorija Saveza komunista Jugoslavije''. „Komunist“, „Narodna knjiga“, „Rad“, Beograd 1985. godina. == Izvori == {{Izvori|2}} == Vanjske veze == {{portal|RRPJ}} * [http://komunist.free.fr/istorija/ist_01.html Komunist: Istorija SKJ(1): Počeci radničkog pokreta i stvaranje SRPJ(k)] * [http://www.historiografija.hr/hz/1974/HZ_27-28_2_OCAK.pdf Ivan Očak, Povratnici iz Sovjetske Rusije u borbi za stvaranje ilegalnih komunističkih organizacija uoči Prvog kongresa SRPJ(k)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:Kongresi KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:1919.]] [[Kategorija:Historija Beograda]] [[Kategorija:Istorija Srbije u savremenom dobu]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] co384zibxonm6pugh2eiqyxm99qyghm 0 1431402 42589179 42481572 2026-05-07T16:58:23Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589179 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Milan Gorkic.jpg|minijatura|185px|[[Milan Gorkić]], generalni sekretar CK KPJ, Titov prethodnik i jedna od brojnih žrtava Staljinovih čistki.]] Tokom [[Staljin]]ove [[velika čistka|velike čistke]] [[1937]]-[[1939]] godine, gotovo celokupno dotadašnje rukovodstvo [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] je streljano u [[Moskva|Moskvi]], nakon čega je [[Josip Broz]] preuzeo vođstvo. Razmere [[staljinističke čistke]] u [[KPJ]] su bile monstruozne. Od oko 900 Jugoslovena komunista u [[SSSR]]-u, najmanje 800 je uhapšeno, od čega je samo oko 40 preživelo sovjetske [[gulag]]e.<ref name="Banac"/> Procenjuje se da je tokom [[Velika čistka|Velike čistke]] ubijeno oko 600<ref name="Pavlović"/>-700<ref name="jutarnji"/> članova [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]], uključujući veliki broj osnivača i gotovo celokupno dotadašnje rukovodstvo.<ref name="Pavlović"/><ref name="Pavluško"/> U Moskvi su streljani svi dotadašnji generalni sekretari KPJ: [[Filip Filipović]], [[Sima Marković]], [[Đuro Cvijić]], [[Jovan Mališić]] i aktuelni [[Milan Gorkić]], osim [[Triša Kaclerović|Triše Kaclerovića]], koji se na vreme povukao iz politike. Pored toga, streljana su i dva sekretara [[SKOJ]]-a ([[Nikola Kotur]] i [[Grgur Vujović]]), kao i veliki broj rukovodilaca KPJ, članova CK i Politbiroa.<ref name="Pavlović"/> Od samog početka rukovodstvo KPJ je snažno podržavalo Staljinove čistke, iako je kasnije žestoko stradalo u njima.<ref name="obračun">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87118 Staljinski obračun s jugoslavenskim partijskim vodstvom u SSSR-u]</ref> Naročito je slikovit primer generalnog sekretara KPJ [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]], koji je glorifikovao [[moskovski procesi|moskovske procese]] i [[Staljin]]ovo streljanje "špijuna-izdajnika" bez pardona.<ref name="Petranović-Zečević"/> Godine [[1937]]. je pozvan u Moskvu gde je uhapšen, osuđen kao gestapovski špijun te strijeljan. Nakon likvidacije dotadašnjeg jugoslovenskog rukovodstva, [[Tito]] je postavljen od Kominterne za šefa Komunističke partije Jugoslavije. Likvidacijom [[CK KPJ|CK]] [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]] [[1937]]. i imenovanjem [[Josip Broz Tito|Josipa Broza]] za generalnog sekretara [[1940]]. godine (a ne 1937, kako se tvrdilo u službenim legendama) kulminira period rigidne staljinizacije KPJ.<ref name="Pavluško">Žan-Žak Mari i Pavluško Imširović – Predgovor srpskohrvatskom izdanju knjige „Trockizam i trockisti“. Polinom, Beograd 2011.</ref> Ove dalekosežne promene sprovedene su bez izjašnjavanja članstva i sazivanja kongresa, pukim fizičkim likvidacijama dotadašnjih rukovodilaca. Velika čistka u KPJ je najvećim delom prećutana u jugoslovenskoj historiografiji, a za nju su korišćeni eufemizmi kao "likvidacija frakcionaštva", "reorganizacija rukovodstva",<ref>https://www.znaci.org/00003/657.pdf</ref> "ozdravljenje partije"<ref>https://www.znaci.org/00001/124_1.pdf</ref><ref>https://www.znaci.org/00001/138_32.pdf</ref> i sl. == Pozadina == === Stanje u KPJ === {{main|Komunistička partija Jugoslavije|Aprilski plenum CK KPJ (1936)}} Sredinom 1930-ih godina, [[Komunistička partija Jugoslavije]] je nakon deceniju i po progona u Kraljevini Jugoslaviji, od jedne od najjačih partija svedena na svega oko 1,500 aktivnih članova.<ref>[http://books.google.cz/books/about/Tito.html?id=eraAQgAACAAJ&redir_esc=y Phyllis Auty, Tito: A Biography] (str. 162)</ref> Zbog policijskog progona u zemlji doneta je odluka da se rukovodstvo partije spašava [[Jugoslovenska politička emigracija u SSSR|emigracijom u SSSR]]. Međutim, u SSSR-u je 1930-ih godina započeo Staljinov teror, pa su neki od jugoslovenskih komunista zbog podrške sovjetskoj opoziciji ([[Ante Ciliga]], [[Voja Vujović]] i drugi) ubrzo pali u nemilost. Istovremeno, u godinama podzemnog rada partiju potresaju unutrašnji sukobi, kongres nije održan od [[1928]]. godine, a rukovodstvo je postavljala [[Kominterna]]. Na [[Aprilski plenum CK KPJ (1936)|aprilskom plenumu CK KPJ]] [[1936]]. godine u vrhu KPJ dolazi do protivljenju generalnom sekretaru Milanu Gorkiću, koga je postavila Kominterna. Pored svega, većina rukovodilaca KPJ je i dalje čvrsto stajala na Staljinovoj strani. === Staljinova "čistka" === {{main|Jugoslovenska politička emigracija u SSSR|Moskovski procesi|Velika čistka}} {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 250 | image1 = | caption1 = Na ovoj poznatoj slici nalaze se Vorošilov, Molotov, Staljin i [[Nikolaj Ježov]]. | image2 = | caption2 = Na drugoj fotografiji, Ježov je nakon čistke jednostavno izbrisan. }} [[Velika čistka]] je bila kampanja [[teror]]a u [[Sovjetski Savez|Sovjetskom Savezu]] u periodu 1936-1938. Ovu kampanju je zamislio i njome upravljao [[Josif Staljin]]. Počela je "čišćenjem" [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Komunističke partije]] i vladinih zvaničnika, a nastavljeno sa streljanem vođstva [[Crvena armija|Crvene armije]] i represijom seljaka. Obeležile su je jak policijski nadzor, rasprostranjena paranoja od "špijuna", zatvori i pogubljenja. Moskovska »Pravda« donijela u srpnju [[1937]]. godine seriju članaka pod naslovom »Špijunska Internacionala« u kojoj se svi strani komunisti ili socijalisti, koji su kritizirali Staljinov režim, nazivaju trockistima i špijunima.<ref name="otpadnik"/> Istovremeno, vijesti iz moskovske "Pravde" stizale su "s beskrajnim svakodnevnim nizom smrtnih osuda".<ref name="Krleža"/> Razni karijeristi i provokatori našli su pogodan teren da se u novoj situaciji svete ili popnu u birokratskoj staljinskoj hijerarhiji.<ref name="Pavlović"/> Staljinističke čistke su posebno teško pogodile jugoslovensku, poljsku, nemačku, i druge ilegalne emigracije u Moskvi. Staljinova tajna policija [[NKVD]] sumnjičila je emigrante, tražila im da pišu izjave jedni o drugim, ispitivala, hapsila i streljala. Francuzi, Englezi i Amerikanci nisu proganjani, jer su iza njih stale njihove vlade i partije, koje su bile legalne.<ref name="Eiletz"/> Čistka je naročito pogodila Jugoslovensku partiju, gde su "''slične individue odigrale svoje nedostojne uloge provokatora i doprineli da se otera skoro sve partijsko vođstvo u smrt ili u Sibir''".<ref name="Pavlović"/> Istaknuti komunisti su lažno optuživani da su „trockisti“ i „agenti policije“. Psihoza gonjenja preneta je iz Moskve i u druge zemlje, pa je čak doprla i na robiju u Sremskoj Mitrovici. Partijski rukovodioci u zatvoru su označavali pojedince kao „trockiste“, nakon čega su ih tukli, isključivali iz „kolektiva“ i maltretirali u zatvoru.<ref name="Pavlović"/> Međutim, u Jugoslaviji uopšte nije postojao trockistički pokret, pa su izmišljana imena, izmišljane akcije.<ref name="Pavlović"/> Borba protiv trockizma u Kominterni i KPJ zapravo je bila kodno ime borbe staljinističke birokratije protiv kontinuiteta revolucionarnih [[proleter]]skih tradicija.<ref name="Pavluško"/> == Pogibija Parovića u Španiji == {{main|Jugosloveni u Španskom građanskom ratu}} [[Datoteka:Ubijeni narodni heroj Blagoje Parović.jpg|thumb|185px|Beživotno telo [[Blagoje Parović|Blagoja Parovića]], kandidata za organizacionog sekretara KPJ.]] U vreme velike staljinističke čistke u KPJ, jugoslovenski komunisti, [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|dobrovoljci u španskom građanskom ratu]], na Konferenciji u Barseloni su se je izjasnili protiv Titovog preuzimanja CK KPJ i za to kandidovali Blagoja Parovića.<ref name="Pavluško"/> Nakon toga su svi oni optuženi za "[[trockizam]]".<ref name="Pavluško"/> Blagoje Parović je poginuo [[6. jul]] [[1937]]. godine pod nerazjašnjenim okolnostima u Španiji.<ref name="emgargo">[http://ww.novosti.co.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:279677-Embargo-i-posle-smrti Embargo i posle smrti]{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ubijen je 6. srpnja 1937. u sumrak pokraj jednog sela blizu Madrida.<ref name="vecernji"/> Prema službenoj verziji, poginuo je u borbi protiv španskih fašista kod Viljanueve de la Kanjade, tokom [[bitka za Madrid|bitke za Madrid]]. Prema drugoj verziji, likvidirao ga je [[Vlajko Begović]], jedan od [[NKVD]] egzekutora.<ref name="Pavluško" /> Kao dokaz tome navodi se činjenica da je Begović fotografisao mrtvog Parovića neposredno posle ubistva i ta slika je navodno predata Josipu Brozu kao dokaz.<ref>{{Cite web |title=Drug Tito gologuzan |url=http://www.glas-javnosti.rs/node/40787/print |access-date=2014-07-08 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305074038/http://www.glas-javnosti.rs/node/40787/print |deadurl=yes }}</ref> Takođe se navodi da kut snimanja fotografije – s lica, iznad tijela ubijenog – pokazuje da je snimka napravljena ne iz pijeteta prema pokojniku već da bi se dokazalo da je zadatak izvršen.<ref name="vecernji">[http://www.vecernji.hr/hrvatska/tito-je-bio-sef-stozera-nkvd-a-za-likvidacije-trockista-u-spanjolskoj-362833 Tito je bio šef stožera NKVD-a za likvidacije trockista u Španjolskoj]</ref> == Likvidacija Gorkića u Moskvi == {{main|Milan Gorkić}} Kao visoki rukovodilac KPJ [[Milan Gorkić]] je snažno podržavao i "gurao" Tita još otkad se ovaj pojavio u Beču [[1934]]. U razdoblju 1935-1937. nije bilo sukoba o načinu rada između njih dvojice, oni su se odlično slagali i delili iste stavove. Postepeno se, u atmosferi [[staljinističke čistke|staljinističkih čistki]] gdje se svi međusobno sumnjiče, odnos među njima kvario.<ref>Očak, str. 349</ref> [[Josip Broz Tito]] je 1936. imenovan za organizacionog sekretara CK KPJ; time je postao drugi čovjek partije, kao zamjenik [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]] koji je postao generalni sekretar. U maju [[1937]]. [[Tito]] je formirao u zemlji privremeno rukovodstvo.<ref>[http://komunist.free.fr/istorija/ist_04.html Istorija SKJ (4)]</ref> Prema Krleži, Tito se vratio u zemlju tek u jesen.<ref name="Krleža"/> Krajem jula 1937, u najvećoj našoj kampanji protiv „trockističkih i buharinskih hijena“, Kominterna poziva u Moskvu Milana Gorkića. Ne sumnjajući šta ga tamo čeka, i računajući na svoje dobre veze u Kominterni, otputovao je u Moskvu bez odlaganja i na samoj stanici uhapšen.<ref name="Pavlović"/> Odmah nakon njegovog hapšenja, počinje uklanjanje vođstva [[KPJ|Komunističke partije Jugoslavije]] kao „gorkićevaca“. Suspendovan je ceo Politbiro, a u partiji postavljeni „komesar“ počeo je odmah, po nalogu iz Moskve hajku na „gorkićevce“, „buhariniste“, „trockiste“ i ostale „narodne neprijatelje“.<ref name="Pavlović"/> Sa hapšenjem Milana Gorkića uhapšeno je i celo predstavništvo KPJ u Kominterni.<ref name="Pavlović"/> Prema sećanjima, [[Ruth von Mayenburg]], austrijske komunistkinje i obavještajke Crvene armije, »''i Tito je 1937. primio takav nalog, ali ga iz nekih razloga nije poslušao; odluka koja ga je vjerojatno spasila da ne dospije u vrtlog čistki''.«<ref name="obračun"/> Što se tiče Titovog oglušivanja o nalog da ode u Moskvu oktobra 1937, sam Tito je tvrdio da su taj nalog povukli lično [[Wilhelm Pieck]] i [[Georgi Dimitrov]].<ref name="Phyllis Auty, Tito: A Biography">[http://books.google.cz/books/about/Tito.html?id=eraAQgAACAAJ&redir_esc=y Phyllis Auty, Tito: A Biography] (str. 150)</ref> Britanska profesorka Phyllis Auty ocenjuje da mu je to spasilo život.<ref name="Phyllis Auty, Tito: A Biography"/> Posle streljanja Milana Gorkića 1. novembra 1937 Kominterna je raspustila Centralni komitet KPJ.<ref name="Simić-2003">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:276062-Obra269un-sa-zenama Obračun sa ženama]</ref> U to vreme se sedište KPJ nalazilo u Parizu.<ref name="Simić-2003"/> Za to vreme, Broz je kao organizacioni sekretar boravio u Zagrebu, gde je radio na osnivanju [[Komunistička partija Hrvatske|Komunističke partije Hrvatske]]. {{izdvojeni citat|Toga predvečerja (jeseni hiljadu devet stotina tride­set i sedme), kada se pojavio poslije devet godina; Tito se vratio kući miran, siguran i jednostavan, kao čovjek koji je u sebi sredio sve svoje sumnje i koji je svijestan svoga poziva.<ref name="Krleža">[http://www.bhmagazin.com/kultura-index/item/17059-moj-%C5%BEivot-s-titom-3-stranac-pred-mojim-vratima.html MOJ ŽIVOT S TITOM (3) STRANAC PRED MOJIM VRATIMA]</ref>|[[Miroslav Krleža]]}} [[Kamilo Horvatin]] je krajem 1937. i početkom 1938. optuživao Broza da ulepšava stanje u KPJ, da „daje sasvim lažnu sliku stanja u Partiji“, u jednom času i da je „faktički provokator“.<ref name="automatski generisano5">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:279675-Razvod-zbog-partije Razvod zbog partije | Ostali članci | Novosti.rs<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Ubrzo nakon toga je uhapšen i streljan u Moskvi. == Borba protiv emigrantskog CK KPJ u Parizu == {{main|Ivan Marić|Labud Kusovac}} [[Datoteka:Filip Filipovic.jpg|minijatura|185px|[[Filip Filipović]], ubijeni osnivač i prvi sekretar KPJ.]] Hapšenje Gorkića i čistke u partiji su se krile od članstva, pa čak i od članova CK u Parizu.<ref name="Pavlović"/> Nakon likvidacije Gorkića, njegovi saradnici iz CK KPJ u Parizu su nastavili sa radom. Tek u proleće 1938, CK KP Francuske je zvanično obavešten da je Gorkić u Moskvi "uhapšen kao špijun engleske špijunaže", da je Kominterna raspustila CK KPJ i "suspendirala rad KPJ".<ref name="Simić-2009">[http://www.novosti.test.mainstream.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:279673-Sve-nade-u-Kopinica Sve nade u Kopiniča]{{Dead link|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Jugoslovenski rukovodioci u Parizu su optuživani kao „gorkićevci“ i protiv njih je ubrzo počela staljinska hajka.<ref name="Pavlović">[http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 Živojin Pavlović, Bilans sovjetskog termidora: Prikaz i otkrića o delatnosti i organizaciji Staljinskog terora]</ref> Dvojica pariskih vođa KPJ, Dalmatinac [[Ivo Marić]] i Crnogorac [[Labud Kusovac]], nastojali su da se pozicioniraju kao naslednici Gorkića.<ref name="Banac">[http://books.google.rs/books?id=jS69IRtTA3gC&pg=PA67&lpg=PA67&dq=labud+kusovac&source=bl&ots=ucWVR-iHCD&sig=7lfgkQBA-uZ4jTg8ByfYGQ_8Nqc&hl=en&sa=X&ei=v_XEU4nvGYSX1AWouIGACA&ved=0CFMQ6AEwBQ#v=onepage&q=labud%20kusovac&f=false Ivo Banac, With Stalin Against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism]</ref> Marić je predložio Brozu, organizacionom sekretaru KPJ, da oni zajedno sa [[Lovro Kuhar|Lovrom Kuharom]], Labudom Kusovcem i [[Dragutin Marušić|Dragutinom Marušićem]], "privremeno preuzmu odgovornost za sav partijski rad", što je Broz odbio.<ref name="Marić brži">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:276061-Mari263-brzi-od-Tita Marić brži od Tita]</ref> Marić se zbog toga žalio Dimitrovu da je "drug Tito čovjek slab, politički neizgrađen, s nezdravim vođovskim ambicijama".<ref>http://www.novosti.test.mainstream.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:279673-Sve-nade-u-Kopinica{{Dead link|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Potkraj marta 1938, Broz je doneo odluku da prekine sa emigra­cijom i formira rukovodstvo u zemlji.<ref>https://www.znaci.org/00003/661.pdf</ref> U proleće 1938. Tito se obraća generalnom sekretaru Kominterne [[Georgi Dimitrov|Georgiju Dimitrovu]], žali mu se na [[Ivan Marić|Marića]] i [[Labud Kusovac|Kusovca]] koji su "samoinicijativno" formirali novo rukovodstvo KPJ u Parizu, izjavljuje da je oko sebe okupio "divan kadar" i moli ga da stvori bar "privremeno rukovodstvo KPJ dok se naše pitanje kod tebe ne riješi".<ref name="Simić-2009"/> Istovremeno, Tito se već maja 1938. u Beogradu predstavlja kao "sekretar Centralnog komiteta".<ref name="Simić-2009"/> Brozovim ambicijama su suprotstavljaju članovi raspuštenog CK iz Pariza, [[Ivo Marić]] i [[Labud Kusovac]], koji su znali da Tito nije dobio nikakav mandat Kominterne za novog lidera CK KPJ. Kad im je to u Parizu potvrdio i sovjetski obaveštajac [[Mustafa Golubić]], oni ga raskrinkavaju pred članstvom KPJ i podržavaju njegovog rivala [[Petko Miletić|Petka Miletića]].<ref>[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:276062-%D0%9E%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%87%D1%83%D0%BD-%D1%81%D0%B0-%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0 Obračun sa ženama | Ostali članci | Novosti.rs<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Marić je prihvatio predlog grupe funkcionera u [[Pariz]]u, gde se tada nalazilo sedište KPJ, da privremeno preuzme odgovornost za rad partije. On je tokom 1938. godine neformalno proglašen generalnim sekretarom KPJ.<ref name="Marić brži"/> Njegov CK u Parizu je jedno vreme imao podršku nekih funkcionera Kominterne, kao što je [[Ivan Srebrnjak]].<ref name="Banac"/> Još važnije, Marić i Kusovac su imali podršku čuvenog [[Petko Miletić|Petka Miletića]], vođe komunista-robijaša u Sremskoj Mitrovici i glavnog Titovog rivala.<ref name="Banac"/> Između Marićevog "paralelnog centra" [[KPJ]] u [[Pariz]]u i [[Josip Broz|Josipa Broza]] trajala je borba od [[1937]]. godine do [[1940]]. godine.<ref name="Banac"/> == Uspon Josipa Broza Tita na čelo KPJ == {{main|Josip Broz Tito}} [[Datoteka:Josip Broz Tito, photo from fake ID.jpg|minijatura|185px|[[Josip Broz]], koji je isplivao na talasu Staljinovih čistki. »''S nikim nisam htio diskutirati o ničemu. Prosto sam se držao svog posla u Kominterni i učio. Imao sam dobru biblioteku i bio sam kod kuće, i to me spasilo''.«<ref>Dedijer, 2, str. 328</ref>]] Nakon više meseci čekanja u Parizu, Tito je avgusta 1938. dobio sovjetsku vizu i najzad krenuo u Moskvu.<ref name="Simić-2009"/> Veruje se da mu je u tome pomogao službenik Kominterne [[Josip Kopinič]] (pošto se on, posle likvidacije Gorkića, našao u nemilosti Kominterne).<ref name="automatski generisano4">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:276058-Smrt-stize-kao-sat Smrt stiže kao sat | Ostali članci | Novosti.rs<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Po dolasku u Moskvu 24. kolovoza Broz saznaje da su kao izdajnici i špijuni uhićene njegova bivša supruga [[Pelagija Belousova]] i tadašnja supruga [[Lucia Bauer]], koja je već bila streljana. On sam je ubrzo optužen za "trockizam", što je bila najteža optužba. 19. septembra 1938. godine je uhapšen predstavnik KPJ u Kominterni [[Radomir Vujović]].<ref name="automatski generisano4" /> 23. septembra Tito policijskim organima [[NKVD]] daje pismenu izjavu naslovljenu "''Moj odnos sa osobama koje su raskrinkane kao saboteri i neprijatelji naše partije''". U njoj se izjašnjava povodom partijskih drugova, od kojih su sedmorica već bili "raskrinkani" i streljani u Moskvi, a dvojica još uvek živi, ali osumnjičeni da nisu dovoljno odani Staljinu.<ref name="saboteri">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:279674-Lista-sabotera-partije Lista sabotera partije]</ref> Tito se uglavnom negativno izjašjava o sledećim streljanim drugovima: [[Kamilo Horvatin]], [[Đuro Cvijić]], [[Ivan Gržetić]], [[Milan Gorkić]], [[Filip Filipović]], [[Antun Mavrak]]. O dvojici živih rukovodilaca KPJ koji su ležali u moskovskom zatvoru, dr [[Sima Marković|Simi Markoviću]] i [[Sima Miljuš|Simi Miljušu]], Tito se izjašnjava veoma nepovoljno.<ref name="saboteri"/> Pre potpisa, ovaj dokument završava rečima: {{izdvojeni citat|Ukoliko su potrebni podaci o nekome koga ovdje nisam pomenuo, molim da mi se to napomene.<ref name="automatski generisano5" />|Josip Broz organima u Moskvi}} 27. rujna 1938. Tito funkcionerima Kominterne Dimitrovu i Manuilskom piše da se »''osjeća krivim što zbog nedostatka budnosti nije primijetio izdajničke postupke svojih supruga''.«<ref>Ridley, str. 151, objavio A. Vaksberg u knjizi Hotel Lux, Pariz 1993</ref> Broz je Kominterni da pismenu izjavu u kojoj denuncira svoje dve bivše žene i saradnice - za Pelagiju je napisao da je nemoralna osoba i da mrzi svoga sina Žarka, a za Anu da je bila politički naivna i nerazvijena, te da je to "''velika mrlja na njegovom partijskom radu''".<ref>{{Cite web |title=Internet Svedok - 938<!-- Botovski generisani naziv --> |url=http://www.svedok.rs/index.asp?show=78915 |access-date=2014-07-16 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304220220/http://www.svedok.rs/index.asp?show=78915 |deadurl=yes }}</ref> Broz je optužen za "trockistički" prijevod ''Kratkog kursa povijesti SKP(b)'', koji je radio sa istaknutim španskim borcem [[Vladimir Ćopić|Vladimirom Ćopićem]] i još jednim članom redakcije. Broz je, zajedno sa Ćopićem, saslušavan pred Kontrolnom komisijom Kominterne.<ref name="Eiletz"/><ref>Dedijer, 2, str. 327-330</ref> Neki od članova Izvršnog komiteta Komintene su zahtevali njegovu smrt.<ref name="Eiletz"/> Optužbama protiv Broza se, pored grupe oko Marića, pridružio i [[Dragan Miler]], komunista iz Osijeka, koji je bio glavni urednik izdavačke kuće ''Inostranoe rabočeje izdateljstvo.'' Navodno je to učinio po nalogu Komunističke partije Nemačke, koja je iskoristila Titov loš glas kako bi Kominterni dokazala svoju budnost.<ref name="pirjevec">Jože Pirjevec, "Tito i drugovi" I deo (Beograd: Laguna, 2013), 93-94.</ref> 3. novembra 1938. godine njegov saradnik [[Vladimir Ćopić]] je uhapšen. Istog dana, od Jugoslovena su uhapšeni španski borac [[Janko Jovanović]] i omladinski vođa [[Vilim Horvaj]].<ref name="automatski generisano4" /> Sutradan je uhapšen član KPJ [[Karlo Štajner]]. Dve nedelje potom, agenti Staljinove tajne policije su u Moskvi uhapsili i bivšeg generalnog sekretara KPJ [[Jovan Mališić|Jovana Mališića]].<ref name="automatski generisano4" /> Krajem decembra 1938 Generalni sekretar Kominterne [[Georgi Dimitrov]] je pismom Brozu poručio: {{izdvojeni citat|U vodstvu KPJ su svi frakcionaši i Vi ste frakcionaš. Vaša dela su veoma beznačajna, trula.<ref name="Eiletz"/>|Generalni sekretar Kominterne [[Georgi Dimitrov]] Josipu Brozu decembra 1938.}} Eiletz smatra da su samo tesne veze s kadrovskim odelom, koji je bio pod nadzorom [[NKVD]], omogućile Brozu da preživi.<ref name="Eiletz"/> Drugi saradnik [[Vladimir Ćopić]] i nepoznati treći saradnik na prevodu su zadržani u zatvoru i kasnije streljani.<ref name="automatski generisano3">https://www.znaci.org/00003/502.pdf</ref> Krajem decembra 1938. godine Broz je u Moskvi napisao Rezoluciju o radu KPJ, uz pomoć saradnika iz Kominterne.<ref name="automatski generisano1">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:279678-Strah-od-mrtvog-Filipa Strah od mrtvog Filipa]</ref> [[Datoteka:Đuro Cvijić.jpg|minijatura|[[Đuro Cvijić]], bivši generalni sekretar KPJ ubijen u Staljinovim čistkama.]] Prema jugoslovenskoj historiografiji, [[Kominterna]] je 5. siječnja 1939 imenovala Broza generalnim sekretarom KPJ, poverila mu mandat da sastavi novi Politbiro<ref>Dedijer, 2, str. 331-334</ref> i "dužnost da nastavi odlučno da čisti partiju od svih stranih i kolebljivih elemenata".<ref name="Banac" /> Prema novijim istraživanjima, Tito tada nije zvanično imenovan generalnim sekretarom, već mu je dozvoljeno da održi sastanak "privremenog rukovodstva KPJ dok naše pitanje ne bude rešeno u Kominterni", čime je i faktički preuzeo moć u stranci.<ref name="Simić-2003"/> == Isključenje iz KPJ i streljanje Jugoslovena u Moskvi == Od 15. do 18. marta 1939. godine, u jednoj kući na [[Bohinjsko jezero|Bohinjskom jezeru]] u Sloveniji, Broz je okupio članove svog "privremenog rukovodstva za tekuća pitanja".<ref name="emgargo" /> Uz njega su bili crnogorski pisac [[Milovan Đilas]], zagrebački radnik [[Josip Kraš]], slovenački učitelj [[Edvard Kardelj]], slovenački radnik [[Franc Leskošek]] i beogradski student [[Ivo Lola Ribar]].<ref name="Simić"/> Prisutna šestorka je tada najuglednije jugoslovenske komuniste, osnivače i generalne sekretare KPJ, proglasila frakcionašima i izdajnicima. Na sastanku je dogovoreno: "''Isključenje svih bivših rukovodećih, frakciskih i antipartiskih elemenata''."<ref name="emgargo"/> Uhapšeni rukovodioci KPJ su u trenutku ove sednice bili u moskovskim zatvorima, između ostalih [[Vladimir Ćopić]], [[Vilhelm Horvaj]], [[Adolf Vajs]], [[Robert Valdgoni]], [[Kosta Novaković]], [[Jovan Mališić]], [[Akif Šeremet]], [[Janko Jovanović]] i [[Radomir Vujović]]. Na sastanku je još dogovoreno da o isključenjima treba "dati formulacije" u službenom partijskom listu Proleter. Za [[Petko Miletić|Petka Miletića]], glavnog Titovog rivala koji je tada robijao u Lepoglavi, je pripremljen poseban arsenal optužbi.<ref name="emgargo"/> Spisak isključenih rukovodilaca, sa teškim optužbama protiv njih, je nakon sednice poslat u Moskvu, gde su uhapšeni jugoslovenski rukovodioci čekali presudu: [[Datoteka:Sima Markovic.jpg|minijatura|185px|[[Sima Marković]], matematičar i filozof, osnivač Komunističke partije Jugoslavije, streljan u Moskvi nakon što ga je Tito isključio iz KPJ.]] {{izdvojeni citat|„Zbog razornog i antipartijskog delovanja, pokušaja obnavljanja frakcijskih borbi u KPJ, unošenja zabuna u partijske redove u zemlji i širenja lažnih glasina iz inostranstva, zbog veza sa trockističkim i drugim sumljivim elementima itd. isključeni su iz redova partije [[Ivan Marić|I. Marić]] i [[Margita Marić|M. Marić]], [[Labud Kusovac]] i [[Kristina Kusovac|njegova žena]]. Kao tuđi i antipartijski elemenat isključen je [[Boris Božić|Bobo (Božić]]). Zbog grupaškog i antipartijskog rada, zbog tesnih veza sa trockistima i obaveštenja istih o partijskim tajnama, kao na pr. [[Šimun Lalić|Darsulu]] u Francuskoj, isključen je iz partije [[Ivan Baljkas|I. B. (Žak)]]. Zbog nediscipline, grupaštva i nepokoravanja partijskim odlukama isključen je iz partije [[Vicko Jelaska|V. J. (Stari)]]. Kao tuđ i sumnjiv elemenat isključen je iz partije [[Lazar-Filip Čulić|L. Č]]. Kao elementi koji su našoj partiji i radničkoj klasi nanijeli goleme štete u toku niza godina svojim frakcijama i grupaškim borbama, vezama sa klasnim neprijateljima, varali KI, svojim destruktivnim radom kočili razvitak partije i pa taj način obezglavljivali pokret radničke klase Jugoslavije, i tako pomagali klasnom neprijatelju, isključeni su iz redova partije: [[Milan Gorkić|M. Gorkić]], [[Ivan Gržetić|Flajšer]], [[Sima Marković|S. Marković]], [[Simo Miljuš|S. Miljuš]], [[Antun Mavrak|Mavrak]], [[Đuro Cvijić|Krešić]], [[Stjepan Cvijić|Andrej]], [[Kamilo Horvatin|Petrovski]], [[Vladimir Ćopić|Senjko]], [[Jovan Mališić|Martinović]], [[Vilim Horvaj|Švarcman]], [[Gojko Samardžić|Švarc]], [[Kosta Novaković|Dragačevac]], [[Akif Šeremet|Berger]], [[Radomir Vujović|Liht]], [[Jovanka Horvatin|Graberica]], [[Janko Jovanović|Drenovski]], [[Grgur Vujović|Grgur V.]] i [[Zora Miljuš|Z. Miljuš]]. Zbog pokušaja stvaranja frakcija u partiji, zbog nediscipline i nepokoravanja partijskim odlukama, unošenja smutnje u partijske redove i neiskrenosti prema Centralnom komitetu i izdajničkog držanja pred klasnim neprijateljem, zbog čega je doveo u bludnju ne samo partiju nego i čitavu radničku klasu, isključen je iz redova KPJ [[Petko Miletić]]. Zbog frakcijašenja, nediscipline i antipartijskog rada, isključeni su [[Boris Vojnolović|Vojnolović]] i [[Ivan Korski|Korski]].“<ref name="Petranović-Zečević">[https://www.znaci.org/00001/138 Branko Petranović, Momčilo Zečević: JUGOSLAVIJA 1918-1988]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (poglavlje [https://www.znaci.org/00001/138_35.pdf ORGANIZACIONO-IDEOLOŠKO SAZREVANJE KPJ U PREDVEČERJE APRILSKOG RATA])</ref>|Tito o isključenju iz KPJ, pisano sredinom marta, objavio "Proleter" maja 1939.}} Neki od rukovodilaca sa spiska, poput Gorkića, su odavno bili pokojni, a ovime poshumno isključeni iz Partije. Spisak je objavljen u partijskom organu „[[Proleter (novine)|Proleter]]“ od maja 1939. godine. [[Datoteka:Vladimir Copic.jpg|minijatura|185px|[[Vladimir Ćopić]], osnivač KPJ i [[potpukovnik]] Španske republikanske armije tokom [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|Španskog građanskog rata]].]] Mesec dana nakon što ih je Broz optužio za izdaju i izbacio iz KPJ, u Moskvi su [[19. april]]a 1939. godine, zajedno streljani uhapšeni rukovodioci i osnivači KPJ.<ref name="gubilište"/> Toga dana su strijeljani [[Sima Marković]], [[Simo Miljuš]], [[Kosta Novaković]], [[Vladimir Ćopić]], [[Akif Šeremet]], [[Jovan Mališić]], [[Radomir Vujović]], [[Janko Jovanović]], [[Vilim Horvaj]] i drugi istaknuti rukovodioci KPJ.<ref name="Simić">{{Cite web |title=Tito je na vrh KPJ došao cinkanjem |url=http://www.nacional.hr/clanak/29402/tito-je-na-vrh-kpj-dosao-cinkanjem |access-date=2014-07-06 |archive-date=2013-10-08 |archive-url=https://archive.today/20131008122149/http://www.nacional.hr/clanak/29402/tito-je-na-vrh-kpj-dosao-cinkanjem |dead-url=yes }}</ref> Među njima su bila trojica osnivača KPJ. Jugoslovenski rukovodioci su posle streljanja kremirani u krematorijumu Donskog groblja u Moskvi, gde su njihovi posmrtni ostaci pohranjeni u kolektivnu grobnicu.<ref name="Tito sudi">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:276059-Tito-sudi---Staljin-strelja Tito sudi - Staljin strelja]</ref> Po svedočenju [[Živojin Pavlović (komunista)|Živojina Pavlovića]], ova seča partijskog vođstva se vešto krila od članstva KPJ u Jugoslaviji. Na pitanje nekih članova, da li vesti koje dolaze iz Moskve odgovaraju istini, odgovaralo im se da sve to „nije tačno“, te da isključenja ne znače hapšenje i streljanje. Nakon streljanja rukovodstva u Moskvi, u Jugoslaviji je usledilo izbacivanje članova partije. Partijske organizacije dobile su nalog da udalje sa poslova sve „gorkićevce“, „cvijićevce“, „siminovce“; sve bivše „grupaše“, sektaše i „frakcionaše“. Pavlović ocenuje "otprilike sav partijski kadar, jer su retki oni partijci koji se ne mogu strpati u jednu od ovih kategorija."<ref name="Pavlović"/> Između ostalih, Broz je tada isključio vodeće komuniste iz Dalmacije i raspustio njihov Pokrajinski komitet.<ref>[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:276063-%D0%A0%D1%83%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0 Ruka dželata]</ref> 2. IV. 1939 je održan drugi sastanak Brozovog rukovodstva u slovenačkom selu Trebču.<ref name="automatski generisano1" /> U junu 1939. godine Tito javlja Kominterni da je održano savetovanje u zemlji, sa prisutnim delegatima iz svih krajeva, uglavnom radnika, da svi podržavaju njegovu liniju, i da imaju problem samo sa nekolicinom intelektualaca u gradovima.<ref name="Petranović-Zečević"/> == Sukob Broza i Miletića u Moskvi == [[Datoteka:Petko Miletić.jpg|thumb|185px|[[Petko Miletić]], glavni Titov rival za vođu jugoslovenskih komunista, uhapšen u Moskvi januara 1940.]] {{izdvojeni citat|Poslije izlaska sa robije, Petko Miletić je preko Bugarske i Turske otišao u Sovjetski Savez. U to vrijeme u Sovjetski Savez otišao je i Tito. Ponekad su, čak, sjedili jedan pored drugog u Kominterni dok su čekali da ih pozovu. S tom razlikom što je Petko Miletić imao stalnu ulaznicu, a Tito nije. Morao je neko od onih odozgo da side da bi ga pustili. Šest mjeseci se nije znalo ko će biti sekretar. Jednoga dana su došli i uhapsili Petka!<ref name="Ćuruvija"/>|[[Vlado Dapčević]]}} No, borba za vodstvo KPJ nije bila završena. Izlazak Petka Miletića iz zatvora u junu [[1939]]. godine i njegov dolazak u Moskvu u septembru ozbiljno je ugrozio Brozove pozicije.<ref name="Banac"/> Miletić je imao podršku bugarskih i nemačkih krugova Kominterne.<ref name="Banac"/> Njega su podržavali i članovi CK iz Pariza, [[Ivo Marić]] i [[Labud Kusovac]]. Miletić je optužio Broza da se povezao s jugoslavenskom buržoazijom, da njegove bliske suradnice rade za Gestapo, te da radi za jugoslavensku policiju. Za jednog od najbližih suradnika uzeo je Borisa Kidriča, sina bogataša; za sekratara SKOJ-a postavio je Ivu Lolu Ribara, čiji je otac Ivan Ribar bio predsjednik Skupštine koja je 1920. donijela Obznanu protiv KPJ; živio je u Moskvi s Elzom, članicom KP Njemačke, koju je NKVD optužio kao špijuna Gestapoa, kao i jednu Brozovu kurirku koja je prenosila poštu između Pariza i Moskve. Konačno, optužen je za mnogobrojne provale u partijskoj organizaciji u Jugoslaviji.<ref>Jasper Ridley, "Tito", Prometej, Zagreb, 2000., {{ISBN|978-953-6460-11-3}}, str. 152</ref> U jesen 1939 Broz je ponovo doputovao u Moskvu.<ref name="automatski generisano1" /> U međuvremenu je potpisan pakt između Sovjetskog Saveza i Njemačke, koje su tokom septembra [[Invazija Poljske|napale i podelile Poljsku]], čime je počeo [[drugi svjetski rat]]. U Moskvi je Broz, uz pomoć slovenačkog komuniste i obaveštajca [[Josip Kopinič|Josipa Kopiniča]], uspeo da eliminiše crnogorskog komunistu Petka Miletića.<ref name="automatski generisano2">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:278119-Krvavo-prolece-1939 Krvavo proleće 1939. | Ostali članci | Novosti.rs<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Kopinič je branio Broza od optužbi i sastavio je opsežnu kontraoptužnicu protiv Miletića, optuživši ga da je izdavao svoje drugove i surađivao s policijom. Nakon međusobnih optužbi za izdaju, Miletić je januara [[1940]]. godine uhapšen u Moskvi od [[NKVD]]-a, a optužbe protiv Broza odbačene.<ref name="Banac"/> Broz je izašao kao pobjednik (i gotovo jedini preživjeli) iz borbe za vođstvo u KPJ, postavši generalni sekretar CK KPJ početkom [[1940]]. godine.<ref name="automatski generisano2" /> U martu se, nakon boravka u [[Istanbul]]u, vraća u Jugoslaviju.<ref name="automatski generisano3" /> == Poznate žrtve Velike čistke == Neki od ubijenih rukovodilaca KPJ u Moskvi tokom velike čistke su: * [[Vojislav Vujović]] (1897–1936), bivši sekretar Komunističke omladinske internacionale. * [[Grgur Vujović]] (1901–1937), sekretar [[SKOJ]]-a, šef tehničkog odseka Odseka za međunarodne veze u Kominterni. * [[Milan Gorkić]] (1904-1939), aktuelni generalni sekretar CK KPJ (1932-1937), sekretar IK Kominterne. * [[Simo Miljuš]] (1894-1937), jedan od osnivača KPJ i bivši komunistički narodni poslanik za grad Zagreb. * [[Ivan Gržetić]] (1896-1937), član CK KPJ, predstavnik KPJ u Kominterni. * [[Filip Filipović]] (1879-1938), osnivač i prvi sekretar KPJ, član IK Kominterne. * [[Nikola Kotur]] (1899-1938), bivši sekretar SKOJ-a. * [[Radomir Vujović]] (1895-1938), sekretar Balkanskog sekretarijata Kominterne mladih i član CK KPJ. * [[Kamilo Horvatin]] (1896-1938), član CK KPJ i urednik Borbe * [[Stjepan Cvijić]] (1905-1938), organizacioni sekretar Komunističke omladinske internacionale. * [[Sima Marković]] (1888-1939), jedan od osnivača i višestruki sekretar CK KPJ. * [[Đuro Cvijić]], (1896-1939), bivši generalni sekretar CK KPJ * [[Jovan Mališić]] (1902- 1939), bivši sekretar CK KPJ, profesor filozofije, španjolski borac * [[Vladimir Ćopić]] (1891-1939), predstavnik KPJ u Kominterni i potpukovnik Republikanske armije tokom Španskog građanskog rata. * [[Kosta Novaković]] (1886-1939), jedan od osnivača i član CK KPJ. * [[Akif Šeremet]] (1895-1939), bivši organizacijski sekretar CK KPJ. * [[Antun Mavrak]] (1899-1939), urednik Borbe, bivši sekretar CK KPJ (1931), sekretar PK KP-a za Hrvatsku. * [[Vilim Horvaj]] (1901-1939), sekretar SKOJ-a. * [[Petko Miletić]] (1897-1939/1943), vodeći jugoslavenski komunist, sekretar PK KPJ za Srbiju, glavni rival Titu za generalnog sekretara KPJ == Prve kritike == === Ciligina kritika === {{main|Ante Ciliga}} [[Ante Ciliga]] je među prvim Jugoslovenima uhapšen u Sovjetskom Savezu i zatvoren u logor od [[1930.]] do [[1935]]. godine, zbog potpore [[Lav Trocki|Trockome]] i pripadnosti sovjetskoj opoziciji.<ref name="Štajner">{{Cite web |title=Jugoslavenski trockisti u Sovjetskom Savezu: Stanko Dragić |url=http://www.radnickaborba.org/2012/06/26/jugoslavenski-trockisti-u-sovjetskom-savezu-stanko-dragic/ |access-date=2014-07-27 |archive-date=2014-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140806181442/http://www.radnickaborba.org/2012/06/26/jugoslavenski-trockisti-u-sovjetskom-savezu-stanko-dragic/ }}</ref> [[Datoteka:Ante Ciliga.gif|minijatura|185px|[[Ante Ciliga]], prvi jugoslovenski komunista koji je pisao o Staljinovom teroru. Nakon što su ga komunisti proglasili neprijateljem, prišao je ustašama.]] Nakon povratka iz Sovjetske Unije, dr Ciliga na sve strane šalje tekstove i pisma o užasnim stvarima koje je video u Sovjetskoj Rusiji. Prva svoja svjedočanstva objavio je u pariškom listu ''la Verite'' već krajem 1935. godine.<ref>Ante Ciliga, ''Liberte pour les proletaries emprisommes en U.R.S.S.'' »La Verite«. Paris le 27. XII. 1935.</ref><ref name="Pisma-Cilige">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=86670 Pisma Ante Cilige glavnom uredniku »Nove Evrope« Milanu Ćurčinu (1936- 1940)]</ref> Početkom 1936. godine Ciliga se obratio uredniku zagrebačkog časopisa Nova Evropa [[Milan Ćurčin|Milanu Ćurčinu]] za suradnju. Od tada pa sve do [[1940]]. godine Ćurčin će u Zagrebu objavljivati opširne Ciligine članke o stradanjima drugova u [[staljinska čistka|staljinskim čistkama]] u SSSR-u.<ref name="otpadnik">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87165 Ivan Očak: Dr. Ante Ciliga – otpadnik komunizma i staljinske čistke]</ref> To su bili prvi podaci u Evropi i Jugoslaviji o staljinskim represijama u sibirskim logorima.<ref name="otpadnik" /> Ciligine teške optužbe izazvale su nevericu i u liberalnim krugovima te se redakcija »Nove Evrope« ogradila od njih.<ref name="otpadnik"/> Ubrzo ga napadaju i partijski drugovi iz Pariza, kao [[Ivo Baljkas]] koji je kritizirao »Novu Evropu« što je dala prostor Ciligi za vođenje »kampanje« protiv Sovjetskog Saveza, po narudžbi fašističke Italije.<ref name="otpadnik"/> {{izdvojeni citat|Istina je da u SSSR-u vlada puna sloboda, proširuje se sovjetska demokracija, vlada puna ravnopravnost i procvat svih naroda, nema ugnjetavanja, ni pljačkanja čovjeka po čovjeku - zemlja gigantskim korakom napreduje gospodarski i kulturno. Svakim danom biva sve bolje, dok u Jugoslaviji vlada bespravlje, kriza, besposlica, osiromašenje, kako gospodarski tako i kulturno. Nemoćna zloba trockista ne može ništa izmijeniti u ovim činjenicama.<ref name="otpadnik"/>|»Naš odgovor Anti Ciligi«, službeni organ KPJ Proleter, br. 2—3, za svibanj—lipanj 1936.}} [[1938]]. godine Ciliga je objavio antistaljinistički orijentiranu knjigu ''U zemlji velike laži'', koja je tokom sljedećih nekoliko godina prevedena na nekoliko jezika. [[1940]]. godine izlazi njen engleski prevod pod nazivom ''The Russian Enigma''. Zbog pisanja o sovjetskim logorima, postao je najveći neprijatelj za [[KPJ]]. Njega su proglasili »vođom trockista u Jugoslaviji«, zatim za »špijuna talijanskih fašista« i napokon »agentom jugoslavenske policije«.<ref name="otpadnik"/> Po povratku u Jugoslaviju, partijski organ „Proleter“ je poveo žestoku kampanju protiv njega.<ref name="Pavlović"/> Ubrzo napušta komunistički pokret i okreće se nacionalizmu. === Krležina kritika === {{main|Sukob na ljevici}} [[Datoteka:Miroslav Krleža.jpg|minijatura|185px|Nakon što je [[Miroslav Krleža|Krleža]] digao glas protiv staljinizma, jugoslovenski komunisti su ga ekskomunicirali.]] Hrvatski pisac i komunistički prvak [[Miroslav Krleža]], čiji su prijatelji [[Đuro Cvijić]] i [[Kamilo Horvatin]] streljani u Moskvi, je 1939. godine osnovao časopis "Pečat" u koji je primao isključene drugove iz KPJ.<ref name="Banac"/> Krleža u tekstu "''Dijalektički antibarbarus''" (objavljen prosincem 1939, do čitateljstva dopro siječnja 1940) žestoko kritikuje staljinistički mentalitet u partiji.<ref name="Banac"/> Krleža se pita kako je moguće da njegovi drugovi, ljudi tako pozitivni, koji su i sami pretrpjeli udarce i nepravde, postanu okrutni i bezobzirni goniči koji mašu besmisleno ishitrenim optužbama? <ref name="krlezijana"/> On nastoji da se "strašilo apsolutne, slijepo pokorne partijske discipline" detronizira i izbaci iz prakse lijevog pokreta.<ref name="krlezijana">[http://krlezijana.lzmk.hr/clanak.aspx?id=280 DIJALEKTIČKI ANTIBARBARUS]</ref> Ovo je izazvalo [[sukob na književnoj ljevici|sukob na ljevici]], javnu polemiku koju je Krleža vodio protiv dogmatičara, na čelu s partijskim ideolozima [[Milovan Đilas|Milovanom Đilasom]] i [[Edvard Kardelj|Edvardom Kardeljem]]. Pod paskom državne cenzure polemika se prividno vodila o estetskim pitanjima, o slobodi umjetničkog izražavanja, ali se ispod te površine radilo o političkom sukobu. Partijski dogmatičari zastupali su apsolutnu poslušnost “tvrđavi svjetske revolucije”, Staljinovom Sovjetskom Savezu. Kad se polemika raspirila, KPJ je organizirala totalni bojkot Miroslava Krleže, pa s njim nijedan član KP 1939.-1940. godine nije smio ni razgovarati.<ref>{{Cite web |title='Sukob na književnoj ljevici': Kultna knjiga jedne epohe |url=http://www.jutarnji.hr/-sukob-na-knjizevnoj-ljevici---kultna-knjiga-jedne-epohe/1100696/ |access-date=2014-07-15 |archive-date=2015-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150329235240/http://www.jutarnji.hr/-sukob-na-knjizevnoj-ljevici---kultna-knjiga-jedne-epohe/1100696/ |dead-url=yes }}</ref> Nakon posjeta [[Andre Breton|Andrea Bretona]] [[Lav Trocki|Lavu Trockom]] u Meksiku i njihove zajedničke deklaracije, Partija je žestoko osudila nadrealiste. Posebno je napadan srpski nadrealista [[Marko Ristić]], prijatelj Bretona, koji je sarađivao u Pečatu.<ref name="Levica"/> Partijski intelektualci poput [[Milovan Đilas|Milovana Đilasa]] ili [[Radovan Zogović|Radovana Zogovića]] optuživali su grupu pisaca okupljenu oko "Pečata" za [[trockizam]], što je bilo ravno smrtnoj presudi.<ref name="Krleža"/> Zogović je optuživao „grupu Pečat“ da se formirala kao politička grupacija „ujedinjena u svojoj mržnji prema radničkom pokretu“.<ref name="Levica">[https://www.academia.edu/5423539/Iz_povijesti_jugoslavenske_ljevice._Od_pocetka_19._stoljeca_do_izbijanja_Drugog_svjetskog_rata._Skica_poglavlja_koje_nedostaje Iz povijesti jugoslavenske ljevice od početka 19. stoljeća do izbijanja drugog svjetskog rata. skica poglavlja koje nedostaje]</ref> U polemiku se uključio i sam generalni sekretar KPJ Josip Broz, napadajući pečatovce.<ref name="Krleža"/> On je otvoreno zaprijetio da će se svako odstupanje od partijske linije smatrati kontrarevolucionarnim činom.<ref name="Levica"/> Kada se [[Pavle Bastajić]], saradnik sovjetske službe koji je pao u nemilost, vratio u Jugoslaviju, u listopadu 1940. posjećuje starog partijskog druga, koji je takođe pao u nemilost, [[Miroslav Krleža|Miroslava Krležu]]. U Zagrebu mu je čitavu noć pričao pojedinosti o svojem iskustvu komunističkog »egzekutora«, o metodama djelovanja staljinističke tajne policije, o odnosima unutar Kominterne te o strahovitim čistkama. Krleža je rekao da "jezovitije priče nije čuo u životu".<ref>{{Cite web |title=e-novine.com - Povijest kao krvožedna zvijer<!-- Botovski generisani naziv --> |url=http://www.e-novine.com/kultura/kultura-tema/28841-Povijest-kao-krvoedna-zvijer.html |access-date=2014-08-03 |archivedate=2014-12-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219153950/http://www.e-novine.com/kultura/kultura-tema/28841-Povijest-kao-krvoedna-zvijer.html |deadurl=yes }}</ref> Krleža je nakon toga zaključio da ga je »Bastajićev slučaj samo učvrstio u njegovim podacima za koje je već znao iz štampe, ali da je istina za koju je on tada znao ili pretpostavljao poslije Bastajićevih svjedočanstava bila još strašnija nego što je mogao pretpostaviti«.<ref>[http://krlezijana.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1281 Pavle Bastajić] (enciklopedija Krležijana)</ref> === Pavlovićeva kritika === Stari komunista i Gorkićev prijatelj [[Živojin Pavlović (novinar)|Živojin Pavlović]] je prvi otvoreno progovorio o staljinističkim čistkama. On je 1940. godine u [[Beograd]]u samostalno objavio knjigu "''Bilans sovjetskog termidora: Prikaz i otkrića o delatnosti i organizaciji Staljinskog terora''", u sopstvenom izdanju. Knjiga govori o [[Staljin]]ovim čistkama krajem 1930-ih godina u [[SSSR]]-u, u kojima su nestali mnogi njegovi prijatelji, kao što je generalni sekretar KPJ [[Milan Gorkić]]. [[Datoteka:Živojin Pavlović.jpg|thumb|185px|[[Živojin Pavlović (novinar)|Živojin Pavlović]], član CK KPJ koji je progovorio protiv Staljinove čistke. Streljan od partizana u Užicu 1941.]] {{izdvojeni citat|Kada smo prinuđeni da konstatujemo da komunisti imaju mnogo više prava u jednoj „truloj“ buržoaskoj demokratiji nego komunisti u „sovjetskoj demokratiji“, koja ih uništava na desetine hiljada, onda zbilja ima nešto trulo u tom režimu... Mi smo se rugali zemljama koje su spaljivale marksističku, jevrejsku i demokratsku literaturu, dok danas nema ni u jednoj ruskoj biblioteci dela Trockog, Buharina, Zinovjeva, Bezimenskog, Pasternaka, Koljcova i drugih, koja su svakako spaljena.|Živojin Pavlović, Bilans sovjetskog termidora (1940)}} {{izdvojeni citat|Potrebno je zatim naći neki izlaz, neki novi put za radničko i napredno delovanje. Potrebno je učiniti sve da se otresemo policijskog staljinskog tutorstva, da stanemo na naše noge i da učinimo kraj zločinačkom istrebljivanju radničkih boraca koje Staljin kolje u raznim Ljubjankama.|Živojin Pavlović, Bilans sovjetskog termidora (1940)}} Kovanica „sovjetski termidor“ ukazuje na terminološku povezanost sa [[Francuska revolucija|Francuskom revolucijom]], i [[Kontrarevolucija|kontrarevolucionarni]] preokret koji se odigrao pod Staljinom.<ref name="Intervju">[http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12910 Добрица Гајић разговара са Слободаном Гавриловићем]</ref> Knjiga je odmah zabranjena i još u štampariji zaplenjena, a Pavlović je uspeo izvući desetak primeraka.<ref name="audioifotoarhiv.com">[http://www.audioifotoarhiv.com/gosti%20sajta/SlobodanGavrilovic.html Slobodan Gavrilović, Bilans sovjetskog termidora]</ref> U "Komunistu", organu [[KPJ]], knjiga je dočekana na nož nepotpisanog kritičara kao "''zbirka provokacija i kleveta protiv naše Partije, [[Kominterna|KI]] i [[SKP(b)]], Sovjetske vlade i druga [[Staljin]]a''". Godinama kasnije je [[Milovan Đilas]] priznao da je upravo on napisao citiranu kritiku.<ref name="Uskoković">[http://www.yurope.com/zines/republika/arhiva/2001/274-275/274-275_24.htm Povodom objavljivanja knjige o Zivojinu Pavlovicu]</ref> Naredne godine, Pavlovića su tokom kratkotrajnog postojanja [[Užička republika|Užičke republike]] [[1941]]. godine streljali [[partizani]].<ref name="Uskoković"/><ref>[http://www.danas.rs/danasrs/kolumnisti/cetrnaesti_kilometar.1083.html?news_id=229352 Četrnaesti kilometar]</ref> Tek 60 godina kasnije jedini sačuvani primerak Pavlovićeve knjige je pronađen i objavljen.<ref name="audioifotoarhiv.com"/> == Rehabilitacija žrtava == [[Datoteka:Great Purge Memorial.jpg|minijatura|Spomenik žrtvama Velike čistke u Moskvi. Tu se nalazi pepeo jugoslovenskih revolucionara [[Jovan Mališić|Jovana Mališića]], [[Robert Valdgoni|Roberta Valdgonija]] i drugih.]] {{izdvojeni citat|Naravno da su to bili nevino osuđeni revolucionari... Njihovu rehabilitaciju treba do kraja sprovesti, bez obzira na to što je među njima bilo i zagriženih frakcionaša koji su nanijeli i niz drugih teškoća našoj Partiji. Prema tome, jedno su osude za frakcionaštvo i tu mi nemamo šta da mijenjamo u našim tadašnjim ocjenama. Međutim, sasvim je nešto drugo — čudovišno i do krajnosti nehumano — osuditi na smrt i streljati revolucionare i svoje dojučerašnje drugove kako je to činio Staljin.<ref name="obračun"/>|[[Josip Broz Tito]]}} Posle Staljinove smrti, petnaestak godina nakon velike čistke, Sovjeti su rehabilitovali kao nevine žrtve jedanaestoricu rukovodilaca KPJ zajedno streljanih [[19. april]]a 1939. godine.<ref name="gubilište"/> Već 1950-ih godina i u Jugoslaviji se počelo govoriti o njihovom nevinom stradanju: {{izdvojeni citat|Kada se stvari gledaju iz sadašnje naše perspektive, naše opšte prakse i našeg odnosa prema kadrovima koji su pogriješili, izgleda čudno zašto su tamo mnogi bili proglašeni neprijateljskim elementima i fizički uništeni. U toj teškoj situaciji, kada je Partija bila užasno proganjana u zemlji, prema elementima koji su bili nosioci frakcionaške borbe moralo se oštro postupiti. Ali to nije značilo da ih je trebalo i fizički ukloniti. Mnogi nisu zaslužili da budu proglašeni neprijateljima. Staljin je to jednostavno činio da bi se oslobodio "neposlušnih". Zato ćemo mi morati neke od njih, kao na primjer Filipa Filipovića, Štefeka Cvijića, Ćopića, Kamila Horvatina i mnoge druge rehabilitovati. Ima čitav niz ljudi koji nisu zaslužili sudbinu koja ih je zadesila i koje treba rehabilitovati, koji nikad nisu bilil nekakvi provokatori ili izdajnici.<ref>''Zbornik sećanja aktivista jugoslovenskog revolucionarnog radničkog pokreta'', knjiga treća (str. 3), Beograd 1960.</ref>|[[Josip Broz Tito]]}} U Jugoslaviji, Izvršni komitet Centralnog komiteta SKJ je 20. septembra [[1968]]. zaključio da „ne treba ići na rehabilitaciju ovih ličnosti, jer ih naša Partija nije ni osuđivala, ni kažnjavala“!<ref name="gubilište">[http://wwww.novosti.co.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:280166-Sefa-na-gubiliste Šefa na gubilište]{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Na [[IX kongres SKJ|IX kongresu SKJ]] u Beogradu 11. marta 1969. godine, Tito je deo ovih žrtava Staljinovog masovnog terora označio kao nevine. Pomenuo je Filipa Filipovića, Duku Cvijića, Štefeka Cvijića, Radu, Grgura i Voju Vujovića, Kostu Novakovića, Kamila Horvatina, Mladena Conića, Antuna Mavraka, Vladimira Ćopića i "mnoge druge" koji su nepravedno nastradali.<ref name="Petranović-Zečević"/> == Savremena tumačenja == {{izdvojeni citat|Petka Miletića nije isključio Centralni komitet. Njega je isključio lično Tito, iako na to nije imao pravo. Petko Miletić je bio član Politbiroa, isto kao i Tito. On po Statutu nije imao pravo da isključi Petka. Prosto, napravio je puč u Partiji i preuzeo vlast. Kad danas razmišljam o tome, ne mogu da shvatim kako su ti ljudi mogli tako nešto da dozvole. Jer, kompletna naša emigracija u inostranstvu, u Parizu, bila je protiv Tita, kao i svi na robiji. Znači, najbolji komunisti. Izuzev Moše Pijade i još trojice-četvorice, svi su bili odlučno protiv njega.<ref name="Ćuruvija">{{Cite web |title=Slavko Ćuruvija: Ja, Vlado Dapčević |url=http://www.partijarada.org/Arhiv/IB-JVD.pdf |access-date=2014-08-10 |archive-date=2015-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724075701/http://partijarada.org/Arhiv/IB-JVD.pdf |dead-url=yes }}</ref>|[[Vlado Dapčević]]}} Postoji teorija koju između ostalih zastupa novinar Pero Simić, da je [[Josip Broz]] cinkario svoje partijske drugove [[NKVD]]-u da su trockisti, frakcionaši i sl, kako bi preuzeo vodstvo u KPJ.<ref name="jutarnji">{{Cite web |title=Cinkanjem i preko leševa do šefa KPJ |url=http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768/ |access-date=2014-07-06 |archivedate=2013-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930185041/http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768 |deadurl=yes }}</ref> Prema njegovoj oceni, Titova negativna karakteristika za neke od njih je bila svojevrsna presuda.<ref name="Simić"/> On navodi da je u moskovskim arhivima do sada pronađeno 40 karakteristika, uglavnom negativnih, koje je Tito pisao [[NKVD]]-u o svojim partijskim drugovima.<ref name="Eiletz">[http://www.mladina.si/43878/razkrita-titova-moskovska-skrivnost/ Razkrita Titova moskovska skrivnost]</ref> Ruski autor Bondarev ispravlja Simića, obrazlažući da Broz nije predavao kararakteristike svojih drugova NKVD-u, već kadrovskom odelu Kominterne, što samo po sebi ne dokazuje njegovu povezanost sa NKVD.<ref>[http://www.riss.ru/analitika/152-moskovskie-gody-iosipa-broza-tito-predystoriya-partizana#.U8nP35SSw34 Московские годы Иосипа Броза Тито: предыстория партизана]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Britanska istoričarka Phyllis Auty ocenjuje da ne postoji ni jedan dokaz da je Tito radio za [[NKVD]]. Ona napominje da je bilo normalno da Kominterna zahteva pisanje izveštaja, i da je izvesno da su izveštaji pisani i o Titu.<ref name="books.google.cz">[http://books.google.cz/books/about/Tito.html?id=eraAQgAACAAJ&redir_esc=y Phyllis Auty, Tito: A Biography] (str. 156-157)</ref> Prema njenoj oceni, Broza je spaslo to što je bio mlađi član Partije, a ne stari rukovodilac iz vremena frakcijskih borbi. Auty tvrdi da su Tita u čistki spasle i lične osobine: jaki nervi, poslušnost i vredan rad prilikom boravaka u Moskvi. Nije se puno družio s Rusima, nije učestvovao u frakcionaškim borbama i jedini ljudi s kojima se trudio da održi dobre odnose bili su Dimitrov i Pieck.<ref name="books.google.cz"/> Stevan Pavlović takođe ocenjuje da je Tito samo pisao izveštaje i pravdao čistke u zvaničnoj partijskoj literaturi, ali da je malo verovatno da su Titovi izveštaji dovodili direktno do pogubljenja partijskih drugova.<ref>[http://books.google.rs/books?id=A6a2QgAACAAJ&dq=stevan+k.+pavlovi%C4%87+tito&hl=sr&sa=X&ei=k7zUU5qtD-P8ygPez4DoDg&ved=0CBwQ6AEwAA Stevan K. Pavlowitch, Tito - Yugoslavia's Great Dictator: A Reassessment] (str. 23)</ref> Sam Tito se kasnije osvrtao na period čistki. Prema njegovom objašnjenju, oni su tada samo "''prihvatili onakve interpretacije osude ovih naših drugova u SSSR-u kakve su o njima dali zvanični sovjetski organi''".<ref name="obračun"/> Jedna od žrtava čistki je bio i [[Karlo Štajner]], jugoslovenski komunist austrijskog porekla je 1937. lažno optužen i osuđen na višegodišnju robiju te je sledeće nepune dve decenije proveo u [[gulag|gulazima]]. Godine 1956. je služebno rehabilitovan te mu je dozvoljeno da se vrati u Jugoslaviju gde je godine 1972. izdao knjigu ''[[7000 dana u Sibiru]]'' u kojoj opisuje svoja iskustva, a koja je postala bestseler. [[Karlo Štajner]] smatra "''da je više funkcionera Komunističke partije postalo žrtvom NKVD-a donekle na osnovu Gorkićevih izvještaja''", među njima i osnivači KP Jugoslavije: [[Filip Filipović]], sva tri brata Vujovića, [[Đuro Cvijić|Đuro]] i [[Stjepan Cvijić]], [[Kamilo Horvatin]], [[Vladimir Ćopić]], [[Antun Mavrak]] i mnogi drugi...«<ref>Karlo Štajner, »Povratak iz Gulaga« (str. 79), »Globus«, Zagreb, 1985</ref> == Povezano == * [[Velika čistka]] * [[Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] * [[Peta zemaljska konferencija KPJ]] * [[Komunistička partija Jugoslavije]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == * [[Vladimir Dedijer]]: ''Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita'', 1. knjiga, Zagreb: Mladost i Spektar, Rijeka: Liburnija, 1980. (Fototisak izdanja iz 1953.) * [[Ivan Očak]]: ''[[Gorkić. Život, rad i pogibija. Prilog biografiji]]'', Zagreb: Globus, 1988. * Petar Požar, ''Jugoslaveni-žrtve staljinskih čistki: dokumentarna kronika'', Nova knj., 1989. * [[Jasper Ridley]], "Tito", Prometej, Zagreb, 2000., {{ISBN|978-953-6460-11-3}} == Vanjske veze == {{ostava|Yugoslav victims of the Great Purge|Jugosloveni žrtve Velike čistke}} * [http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 Živojin Pavlović, Bilans sovjetskog termidora: Prikaz i otkrića o delatnosti i organizaciji Staljinskog terora] * [http://www.scribd.com/doc/47489437/Stajner-Karlo-7000-dana-u-Sibiru Karlo Štajner - 7000 dana u Sibiru] * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87118 Staljinski obračun s jugoslavenskim partijskim vodstvom u SSSR-u] * [http://vetarsabalkana.com/d/513918/d/ivan-ochak---sudby-yugoslavskih-emigrantov-i-vragov-naroda-v-sssr.pdf Ivan Očak, O sudbini obitelji jugoslovenskih emigranata "narodnih neprijatelja" u Sovjetskom Savezu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809221527/http://vetarsabalkana.com/d/513918/d/ivan-ochak---sudby-yugoslavskih-emigrantov-i-vragov-naroda-v-sssr.pdf |date=2014-08-09 }} * [http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768/ Cinkanjem i preko leševa do šefa KPJ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130930185041/http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768 |date=2013-09-30 }} * {{sl}} [http://www.mladina.si/43878/razkrita-titova-moskovska-skrivnost/ Razkrita Titova moskovska skrivnost] {{KPJ}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:KPJ tokom Velike čistke| ]] [[Kategorija:Velika čistka]] [[Kategorija:Jugoslavensko-sovjetski odnosi]] [[Kategorija:Savez komunista Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Radnički pokret Jugoslavije]] [[Kategorija:Josip Broz Tito]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] j2cj6e3n027mgiohrwl8o8xr0yk5x1q 14 1458196 42589201 41049112 2026-05-07T16:59:22Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589201 wikitext text/x-wiki {{kat}} [[Kategorija:Velika čistka]] [[Kategorija:Jugoslavensko-sovjetski odnosi]] [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Radnički pokret Jugoslavije]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] qq3drk6vu4v7k6tsn4wexfo9ar9j56q 0 1459207 42589241 42588198 2026-05-07T19:42:14Z Aca 108187 pa? 41806130 wikitext text/x-wiki {{for|antičku bitku|Bitka kod Bitole (358. pne.)}} {{Infokutija02 vojni sukob |rat = <span style="font-size: medium;">Prvi balkanski rat |deo= |deo=[[Prvi balkanski rat|Prvog balkanskog rata]] |slika = Nakon bitoljske bitke.jpg |opis_slike =<small>''Prizor nakon Bitoljske bitke''</small> |vreme= 16.- 19. novembar [[1912]].<ref name="Колекционар - Први балкански рат">[http://klubkolekcionara.blogspot.com/2009/11/bitoljska-bitka-i-balkaski-rat.html Kolekcionar - Prvi balkanski rat]</ref> |mesto = [[Bitolj]] |uzrok = |teritorija=Proterivanje Turaka iz Makedonije. |rezultat= Srpska pobeda |strana1=<center>{{zas|Srbija|1882|size=50px}}<br />[[Kraljevina Srbija]] |strana2=<center>{{zas|Osmansko carstvo|size=50px}}<br />[[Osmansko carstvo]] |zapovednik1={{zas|Srbija|1882}} [[Petar Bojović]] <br /> {{zas|Srbija|1882}} [[Radomir Putnik]]<ref name="Колекционар - Први балкански рат" /> |zapovednik2={{zas|Osmansko carstvo}} [[Zeki paša]] |jačina1= |jačina2= |gubici1= |gubici2= }} '''Bitoljska bitka''' (od [[16. novembar|16]]—[[19. novembar|19. novembra]] [[1912]]). Poslije [[Kumanovska bitka|kumanovske bitke]] [[Osmansko carstvo|turska]] Vardarska armija povlačila se u dva pravca: Preko [[Veles (grad)|Veles]]a— [[Prilep]]a i [[Tetovo|Tetov]]a—[[Kičevo|Kičeva]] prema [[Bitolj]]u s namjerom, da na jakim bitoljskim položajima pruži presudnu bitku u [[Prvi balkanski rat|Prvom balkanskom ratu]] zbog čega je još od [[20. oktobar|20./10.]] počelo utvrđivanje bitoljskih položaja naročitim trupama (4.000 anadolskih regruta). Pravac preko Prilepa imao je da štiti V turski korpus, VII korpus pravac preko Kičeva, a VI korpus pravac ka [[Solun]]u. [[Srpska I armija]] (u koju je ušla i [[Moravska II armija|moravska II]]), gonila je neprijatelja pravcima preko Prilepa i Kičeva, a [[Kraljevina Grčka|grčka]] je vojska nastupala od Soluna preko [[Lerin|Florine]] ka Bitolju. Poslije zaštitničkih bojeva kod Kičeva i Alinaca, 7. i 5. korpus koncentrisani su na bitoljskim položajima, a 6. korpus, pošto je potukao jednu grčku diviziju kod Banjice, ostavio je prema njima zaslon (17. nizamsku diviziju), a s ostatkom trupa doveden je na bitoljske položaje. Srpska I armija je zbog dovršetka poraza turske vardarske armije, preduzela je napad na nju na tim položajima. Najvažnija odstupnica Turaka u pravcu Albanije bio je put Bitolj - [[Resen]] na koji se izlazi južnim dijelom Bigle planine, obilazeći Oblakovski vis. Ovaj zapadni, planinski dio bojišta je teško prolazan i zbog velike visine često pod maglom. Na ovako odličnom položaju, Turci su bili vrlo dobro utvrdili maskirali na istočnom dijelu bojišta sva sela i vis Kjeromaricu. Pred početak bitke [[Osmansko carstvo|Turci]] su imali svega 35.000 — 36.000 ljudi, od kojih 28.000 do 30.000 boraca. [[Srpska I armija]] imala je oko 68.000 boraca (56.000 pušaka, 3.500 sabalja i 167 oruđa). Plan Srpske I. armije bio je: izvršiti napad, oslanjajući se jače na glavni operacijski pravac (Veles—Prilep, nabacujući neprijatelja uglavnom na jug, odakle je nastupala [[grčka]] vojska, i presijecajući zapadnu odstupnicu Turaka na Resen. == Ishod == Gubici I armije bili su: 3.230 poginulih, ranjenih i nestalih. Zarobljeno je 35 [[oficir]]a i 3.365 [[vojnik]]a i zaplijenjeno 57 [[top]]ova. Gubici turski bili su: poginulih i ranjenih oko 6.000, sa zarobljenicima svega oko 9.400 ljudi i 57 topova. Ishodi ove bitke bili su: Konačno protjerivanje ostataka turske vojske iz [[Makedonija (oblast)|Makedonije]] u [[Albanija|Albaniju]], gdje je njeno rasulo bilo samo pitanje vremena. Posljedice ove bitke bile su: Završetak rata, a u političkom pogledu, dobijanje prava na zapadni deo Makedonije od [[Bitolj]]a do [[crni Drim|Crnog Drima]]. == Reference == {{reflist|1}} == Literatura == * {{cite encyclopedia |last= |first= |authorlink= |year= 1927 |title = Bitoljska bitka |encyclopedia= [[Narodna enciklopedija]] |publisher= [[Bibliografski zavod]] |location= [[Zagreb]]|id= }} {{Republika Makedonija}} [[Kategorija:Bitke Prvog balkanskog rata]] [[Kategorija:Srpske bitke]] [[Kategorija:Bitolj]] legjwhp9qqpxbzblewmd2owyvpxihgj 0 1459938 42589440 42565474 2026-05-08T06:07:12Z Akul59 131397 zastava 42589440 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Nedanovce |originalni_naziv = Nedanovce |slika = Nedanovce2.JPG |opis_slike = Nedanovce |gradska_zastava = Nedanovce-partizanske-flag.svg |kraj = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] |okrug = [[Okrug Partizánske|Partizánske]] |nadm visina = 180 |poštanski_kod = |pozivni_broj = |registarska_oznaka = PE |gšir = 48.5926 |gduž = 18.2920 }} '''Nedanovce''' je naseljeno mjesto u [[okrug Partizánske|okrugu Partizánske]], u [[Trenčinski kraj|Trenčinskom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Nedanovce}} * [http://www.e-obce.sk/ Krajevi i okruzi u Slovačkoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208185426/http://www.e-obce.sk/ |date=2010-02-08 }} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Partizánske}} [[Kategorija:Okrug Partizánske]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] 5sob7sxzgzjpjmz9tngo27n359n7gf1 0 1460739 42589438 42565354 2026-05-08T06:04:14Z Akul59 131397 zastava 42589438 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Malé Uherce |originalni_naziv = Malé Uherce |slika = Malé Uherce - kostol.jpg |opis_slike = |gradska_zastava = Male uherce-partizanske-flag.svg |kraj = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] |okrug = [[Okrug Partizánske|Partizánske]] |nadm visina = 211 |poštanski_kod = |pozivni_broj = |registarska_oznaka = PE |gšir = 48.6213 |gduž = 18.4027 }} '''Malé Uherce''' je naseljeno mjesto u [[okrug Partizánske|okrugu Partizánske]], u [[Trenčinski kraj|Trenčinskom kraju]], [[Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Malé Uherce}} * [http://www.e-obce.sk/ Krajevi i okruzi u Slovačkoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208185426/http://www.e-obce.sk/ |date=2010-02-08 }} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Partizánske}} [[Kategorija:Okrug Partizánske]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] g6q6t1ptvpf659r7j7z6lhy3psoob18 0 1460838 42589439 42565467 2026-05-08T06:05:50Z Akul59 131397 zastava 42589439 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Nadlice |originalni_naziv = Nadlice |slika = Nadlice - pohľad od cintorína.JPG |opis_slike = Nadlice |gradska_zastava = Nadlice-partizanske-flag.svg |kraj = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] |okrug = [[Okrug Partizánske|Partizánske]] |nadm visina = 182 |poštanski_kod = |pozivni_broj = |registarska_oznaka = PE |gšir = 48.6201 |gduž = 18.2518 }} '''Nadlice''' je naseljeno mjesto u [[okrug Partizánske|okrugu Partizánske]], u [[Trenčinski kraj|Trenčinskom kraju]], [[Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Nadlice}} * [http://www.e-obce.sk/ Krajevi i okruzi u Slovačkoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208185426/http://www.e-obce.sk/ |date=2010-02-08 }} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Partizánske}} [[Kategorija:Okrug Partizánske]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] hosb1zu7kq2oxwuhboosgo0rhr41x1u 0 1466264 42589150 42484548 2026-05-07T16:57:37Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] 42589150 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Albertplatz brunnen bus.jpg|minijatura|[[Drezden]] u vreme održavanja kongresa]] '''Četvrti kongres [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]''' (tzv. '''Drezdenski kongres''') održan je u [[Drezden]]u od [[6. novembar|6]]. do [[12. novembra]] [[1928]]. godine. Drezdenski kongres je osudio levu i desnu frakciju, a na čelo partije je postavljeno radničko rukovodstvo, odnosno ljudi koji nisu bili angažovani u frakcijskim borbama.<ref name="automatski generisano2">[http://komunist.free.fr/istorija/ist_02.html Istorija SKJ (2)]</ref> Za političkog sekretara izabran je [[Jovan Martinović]], a [[Đuro Đaković]] za organizacionog sekretara Partije. Iz novog rukovodstva su isključeni vođa desne frakcije [[Sima Marković]] i vođa leve frakcije [[Đuro Cvijić]].<ref name="books.google.rs">[http://books.google.rs/books?id=jS69IRtTA3gC&pg=PA60&dq=%C4%90uro+%C4%90akovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=yNgyVNK0NqWaygPS24K4Aw&ved=0CEYQ6AEwBw#v=onepage&q=%C4%90uro%20%C4%90akovi%C4%87&f=false Ivo Banac, With Stalin Against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism (str. 60)]</ref> Na kongresu je zaključeno da se [[Kraljevina Jugoslavija]] nalazi pred revolucijom. Kongres je potvrdio pravo ugnjetenih naroda na [[pravo na samoopredeljenje|samoopredeljenje]] i doneo odluku o stvaranju nezavisnih država - Hrvatske, Crne Gore, Makedonije i Slovenije, dok bi mađarski i albanski narod imali pravo da se odvoje, jer je zaključeno da je njihovu zemlju anektirala srpska buržoazija.<ref>[http://www.rastko.rs/kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/bogdanovic-kosovo_pogovor.html [Projekat Rastko Gracanica&#93; Dimitrije Bogdanovic: Knjiga o Kosovu (Pogovor)]</ref><ref>''Istorija SKJ'', 104-107. str.</ref> Eventualna prava srpskog naroda na spornim teritorijama nisu pominjana, već se srpskim radnicima i seljacima nalaže da podrže pravo na otcepljenje "ugnjetenih naroda".<ref>Istorijski arhiv KPJ - tom II Kongresi i zemaljske konferencije KPJ 1919-1937</ref> Pošto pokrete potlačenih naroda trenutno vodi burožoazija, odlučeno je da vodstvo pređe u ruke radničke klase, odnosno da KPJ povede oružanu borbu potlačenih naroda.<ref name="books.google.rs"/> Drezdenski kongres je posebnu pažnju posvetio ženskom pitanju. Takođe je usvojen nepomirljiv stav Kominterne o socijaldemokratiji kao "blizancu fašizma", a članstvu KPJ zabranjeno je da ulazi u reformističke sindikate i deluje unutar buržoaskih opozicionih partija.<ref name="automatski generisano2" /> KPJ je tada imala svega 2034 člana.<ref name="automatski generisano2" /> U javnosti i danas postoje sukobljene ocene o odlukama i dometima Drezdenskog kongresa. == Pozadina == {{main|Sukob leve i desne frakcije u KPJ|Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ}} Pre uspona [[Hitler]]a na vlast, [[Komunistička partija Nemačke]] je bila jedna od najjačih komunističkih partija. Drezden je bio centar evropske moderne umetnosti do [[1933]]. Kongres KPJ u Drezdenu održan je u atmosferi zaoštrenih nacionalnih tenzija u Jugoslaviji u obimu neviđenom do tada<ref name="S69IRtTA3gC 1988">[http://books.google.rs/books?id=jS69IRtTA3gC&pg=PA60&dq=%C4%90uro+%C4%90akovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=yNgyVNK0NqWaygPS24K4Aw&ved=0CEYQ6AEwBw#v=onepage&q=%C4%90uro%20%C4%90akovi%C4%87&f=false Ivo Banac, With Stalin Against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism (str. 61), Cornell University Press, 1988.]</ref>, nakon [[Atentat u Narodnoj skupštini|Atentata u Narodnoj skupštini]] na poslanike [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]] uključujući njenog vođu [[Stjepan Radić|Stjepana Radića]]. Komunističku partiju Jugoslavije su već godinama razjedale frakcijske borbe između "levice" i "desnice". Nešto ranije te godine je održana [[Osma zagrebačka mjesna konferencija KPJ]], na kojoj je inicijativu preuzela takozvana anti-frakcijska linija, koju su vodili [[Đuro Đaković]], [[Blagoje Parović]] i [[Josip Broz]].<ref>Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 19), Beograd, 1989.</ref> Sa zagrebačke konferencije je upućen [[Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ|apel]] [[Kominterna|Kominterni]], kako bi svojim autoritetom uticala na nestanak frakcionaštva. Kominterna je poslala na Kongres KPJ šefa italijanske partije Palmira Toljatija da postavi novo rukovodstvo KPJ na čelu sa radničkim aktivistom Đurom Đakovićem.<ref>[http://books.google.rs/books?id=CjCEAgAAQBAJ&pg=PA155&dq=%C4%90uro+%C4%90akovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=yNgyVNK0NqWaygPS24K4Aw&ved=0CFYQ6AEwCg#v=onepage&q=%C4%90uro%20%C4%90akovi%C4%87&f=false R. J. Crampton, Eastern Europe in the Twentieth Century - And After (str. 155)]</ref> == Tok kongresa == [[Datoteka:Il giovane Togliatti.jpg|minijatura|Šef italijanskih komunista [[Palmiro Toljati]], gost kongresa.]] Organizacija kongresa u tehničkom i konspirativnom pogledu bila je dobro sprovedena. Centralni komitet KP Nemačke pružio je na tom poslu punu pomoć: s njegovim predstavnikom Francom Dalemom rešeno je da se kongres održi u Drezdenu, u kojem su za to postojali veoma povoljni uslovi. U najotmenijem predgrađu Drezdena nalazila se Partijska škola »Roza Luksemburg« (u ulici An der Berglene broj 4)<ref>[https://hrcak.srce.hr/file/319864 UBAVKA VUJOŠEVIĆ - Četvrti kongres KPJ - obračun sa „levim" i desnim frakcionaštvom*]</ref>, u kojoj su redovno održavani kursevi za komuniste iz raznih krajeva Nemačke. Prisustvo grupe ljudi ne bi, usled toga, izazivalo nikakve sumnje, tim pre, što su delegati u istoj zgradi mogli da se hrane i spavaju. Kongres su obezbjeđivali i prihvatali delegate nemački komunisti, među njima veterani Komunističke partije Nemačke Hajnc Bauš, njegova žena i njene sestre.  Četvrti kongres KPJ počeo je s radom 5. novembr a 1928. u sali, posebno za to ukrašenoj, partijske škole »Roz a Luksemburg«. Toga dana kongres je otvoren, izabrani Predsedništvo, Verifikaciona i ostale komisije, usvojen dnevni red i poslovnik o radu .<ref>[https://hrcak.srce.hr/file/319864 UBAVKA VUJOŠEVIĆ - Četvrti kongres KPJ - obračun sa „levim" i desnim frakcionaštvom*]</ref>. Kongresu je prisustvovalo 25 delegata i jedan delegat [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]]. Kongresu su takođe prisustvovali i [[Palmiro Toljati]] i [[Dmitri Manuilski]], u ime [[Kominterna|Kominterne]] i [[Milan Gorkić]] u ime [[Komunistička omladinska internacionala|Komunističke omladinske internacionale]]. [[Filip Filipović (revolucionar)|Filip Filipović]] je na Kongresu podneo Referat „''O političkoj situaciji i zadacima partije''“. Glavna rasprava je vođena oko okončanja frakcijskih borbi. Na Kongresu je osuđena "desna" frakcija, predvođena [[Sima Marković|Simom Markovićem]], ali i "leva" predvođena Đurom Cvijićem. Delegat kominterne [[Palmiro Toljati]] je na Kongresu oštro istupio protiv Sime Markovića ("broja 1"): {{izdvojeni citat|Ja sam pažljivo slušao izlaganje druga broj 1. Mi smo također — delegacija Kominterne — imali s njim i osobne razgovore. Nas je prenerazilo kako on postavlja pitanje organizacije u gradu X (Beograd). Ja vas pitam, druže broj 1: što ste vi učinili u toj organizaciji? Vi ste je cijepali. Praksa druga broj 1 je destruktivna. Drug broj 1 govorio je o postojanju nacionalnog antagonizma u Partiji. A vi ste sami, druže broj 1, suprotstavljali organizaciju u gradu X Partiji. A to i jest čist oportunizam. Što je to oportunizam? To je utjecaj sitne buržoazije u našim redovima i primjena njenih metoda. Drug broj 1 svojom cjepačkom praksom dao je eklatantan primjer oportunizma u vašoj Partiji. Kakvo je bilo držanje druga broj 1 posle 1922. godine? Oportunističko. U 1924. godini — oportunističko. Jedno izvjesno vrijeme on štaviše tolerira javno likvidatorski stav Živote Milojkovića. [...] Činjenica da na vašem Kongresu postoji jednodušna i apsolutna jasnoća u pitanju borbe protiv desne 'opasnosti', činjenica koju ja pozdravljam — jest prvi uvjet za pravilno rješavanje unutrašnje-partijskog problema u vašoj Partiji.<ref name="Požar-Marković">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 154-166), Beograd, 1989.</ref>|[[Palmiro Toljati]]}}[[Datoteka:An der Berglehne 4 Loschwitz.jpg|mini|Sjedište partijske škole “Rosa Luxemburg” u Dresden-Loschwitzu, Kirchbachstraße 4 (danas An der Berglehne 4, fotografija iz 2011.) U ovoj zgradi je 1928. godine održan četvrti kongres KPJ]]Uz [[Josip Broz|Josipa Broza]], koji je bio oštar kritičar frakcija u KPJ, isticao se i [[Đuro Đaković]], koji je ukazivao i na neke desničarske tendencije »ljevičara«, pa i Đure Cvijića.<ref name="Požar-Cvijić">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 47-52), Beograd, 1989.</ref> {{izdvojeni citat|Po nacionalnom pitanju da li je ’ljevica’ iskoristila hapšenje vodstva Radićeve stranke? Nije. Da li je iskoristila primjenu Obznane na Radićevu stranku? Nije. Da li je izdala proglas narodu povodom dolaska radićevaca u Parlament? Nije. Da li se je stavila u vezu s makedonskom revolucionarnom organizacijom? Nije. Da li je koji ’ljevičar’ preuzeo pred sudom obranu pohapšenih i progonjenih Makedonaca? Opet, nije! Prema svemu tome, nacionalna politika naših ’ljevičara’, po mojem shvatanju, jeste revolucionarna fraza, frazeologija preko legalnih listova (novina), ili, pravilnije rečeno, desničarsko skretanje.<ref name="Požar-Cvijić"/>|[[Đuro Đaković]]}} Povodom nacionalnog pitanja, Kongres je zauzeo stav za razbijanje ugnjetačke i militarističke Kraljevine SHS i tražio nezavisne [[Republika|republike]], pre svega [[Hrvatska|Hrvatsku]] i [[Slovenija|Sloveniju]], kao i nezavisnu i ujedinjenu [[Albanija|Albaniju]]. „''Srušiti imperijalističku tvorevinu, Jugoslaviju''“ - glasila je odluka [[Kongres]]a. Parola o ujedinjenoj Albaniji je značila da se ne ruši samo kapitalistička [[Jugoslavija]], nego i [[Grčka]]. Parola o ujedinjenju [[Republika Makedonija|Makedonije]] rušila je i [[Bugarska|Bugarsku]], Jugoslaviju i Grčku. Kongres je tražio samoopredeljenje naroda, čime bi bio srušen buržoaski poredak u [[Italija|Italiji]], Jugoslaviji, Albaniji, Grčkoj i Bugarskoj - jer se išlo na balkansku revoluciju za stvaranje [[Balkanska federacija|Balkanske federacije]]. Na Kongresu je doneta i Rezolucija „o ženskom pitanju“ u kojoj je konstatovano povećano zapošljavanje žena, jer one predstavljaju jeftinu radnu snagu; politička obespravljenost žena i nejednakost pred zakonom; veće učešće žena u štrajkovima i političkim akcijama KPJ. Kongres je takođe zaključio da je Partija u dotadašnjem radu potcenjivala rad među ženama, da nije pružala dovoljnu pomoć aktivnim ženskim partijskim kadrovima i da se iskustva iz rada u pojedinim pokrajinama nisu koristila. U rezoluciji je naglašeno da je potrebno pojačati rad među ženama, organizovati ilegalni rad po kružocima, posvetiti posebnu pažnju uključivanju žena u sindikat i početi sa političkim radom među ženama na selu. == Rezolucije kongresa == === Nacionalno pitanje === {{main|Balkanska federacija}} Komunistička partija Jugoslavije je ocenila [[Nastanak Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]] kao akt imperijalizma: {{izdvojeni citat|Već samim stvaranjem države SHS, stvorene su mnogobrojne i duboke suprotnosti unutar države SHS, koje neizbežno vode u susret novome ratu i koje ce mogu rešiti samo slomom te državne tvorevine. Dok su pri pretvaranju predratne Srbije u sadanju državu SHS pobednički imperijalisti Antante ostavili više stotina hiljada Slovenaca i Hrvata pod jarmom italijanskog imperijalizma, oni su stavili pod vlast velikosrpske buržoazije ne samo Slovence, Hrvate i do rata nezavisne Crnogorce i ostavili pod njenom vlašću 1913 godine osvojeni najveći deo Makedonije, nego su joj priklopili znatna albanska, bugarska i mađarska područja. Na takav način, kao sastavni deo svetskog imperijalističkog sistema, Senžermenskim, Trijanonskim i Nejskim mirovnim ugovorima stvoreni novi sistem nacionalnog ugnjetavanja u državi SHS stvorio je i nove suprotnosti između države SHS i njenih suseda.<ref name="automatski generisano1">[http://www.rastko.rs/kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/bogdanovic-kosovo_4.html [Projekat Rastko Gracanica&#93; Dimitrije Bogdanovic: Knjiga o Kosovu (Kosovo i albanska narodnost u novoj Jugoslaviji)<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref>}} Kao glavni neprijatelj naroda prepoznata je "hegemonistička buržoazija i njena vojna monarhija". Jugoslovenski komunisti, a posebno pripadnici vladajuće srpske nacije, treba da priznaju "pravo na otcepljenje i pravo na oružani ustanak protiv nacionalnog ugnjetavanja". Poseban osvrt dat je na težak položaj albanskog naroda pod beogradskim režimom: {{izdvojeni citat|S imperijalističkim ugovorima o miru ostala je posle rata i oko trećina albanskog naroda pod vladavinom velikosrpske buržoazije, protiv kojeg ona sprovodi isti ugnjetački režim kao i u Makedoniji... Albanski narod, kapitalistički još nerazvijen, kako u Albaniji tako i u Jugoslaviji, može da se oslobodi i ujedini samo u naslonu na radništvo, seljaštvo i ostale pokrete ugnjetenih nacija na Balkanu, u masovnoj nacionalno-revolucionarnoj borbi kako protiv velikosrpskog, tako i protiv italijanskog imperijalizma i domaće begovske kontrarevolucije.<ref name="automatski generisano1" />}} Aneksija albanskih krajeva u Makedoniji i na Kosovu je stvorila [[Srpsko-albanski sukob|suprotnost sa Albanijom]]. Stoga, Komunistička partija Jugoslavije "izjavljuje solidarnost revolucionarnih radnika i seljaka ostalih nacija Jugoslavije, a pre svega Srbije, s Albanskim nacionalno-revolucionarnim pokretom u licu Kosovskog komiteta i poziva radničku klasu da svestrano pomažu borbu raskomadanog i ugnjetenog albanskog naroda za nezavisnu i ujedinjenu Albaniju".<ref name="automatski generisano1" /> === Žensko pitanje === Drezdenski kongres je posebnu pažnju posvetio ženskom pitanju: {{izdvojeni citat|Bezobzirno izrabljivanje ženske radne snage, njihova politička obespravljenost, nejednakost pred zakonom, uz nacionalno potlačivanje i ostatke feudalizma u nekim provincijama Jugoslavije, produbljuju suprotnosti u životu proleterke i bude njihovu aktivnost. Porast ženskog proleterskog pokreta očituje se u poslednje vreme kako najživljim učestvovanjem u štrajkaškim borbama u zemlji, tako i aktivnim učestvovanjem najboljih elemenata radnica u političkim akcijama Komunističke partije (1. maj, događaji u Zagrebu, gerilski pokret u Crnoj Gori).<ref name="automatski generisano3">[http://www.marks21.info/zensko-oslobodenje/rezolucija-po-zenskom-pitanju-iv-kongres-kpj Rezolucija po ženskom pitanju, IV Kongres KPJ - Marks21 | Solidarnost<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref>}} Zaključeno je da jugoslovenska buržoazija nastoji da preusmeri žensko nezadovljstvo i među njima učvrsti buržoaski uticaj, "pomoću klerikalnih, dobrotvorno-vaspitnih, feminističkih i reformističkih organizacija, uz potporu i subvenciju države, crkve i dvora". Klerikalna štampa izdaje pet ženskih časopisa i petnaest opštih časopisa, koji se u 100,000 primeraka rasturaju u prvom redu među ženama. Posledica ovoga rada je da se ogromne mase radnica i seljanki nalaze pod ideološkim i organizacionim uticajem buržoazije. Zato KPJ stavlja sebi u zadatak "da pridobije široke mase radnica i seljanki za jedinstven front revolucionarne klasne borbe".<ref name="automatski generisano3" /> Odlučeno je da se "izgradi odozgo do dole partijski aparat za rad među ženama", da se pri centrali KPJ obrazuje komisija za rad među ženama, koja će organizovati rad na pridobivanju radnica i seljanki za pristup u masovne organizacije radničke klase i u Partiju i da se pri sindikatima organizuju kružoci za likvidiranje nepismenosti, za podučavanja u šivenju i krojenju, za upoznavanje sa osnovnim pricipima higijene itd.<ref name="automatski generisano3" /> == Izabrani rukovodioci == [[Datoteka:Djuro Djaković.jpg|thumb|[[Đuro Đaković]], izabran u Drezdenu za organizacionog sekretara.]] Na Četvrtom kongresu izabran je novi [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralni komitet]] i Politbiro. Kongres je odlučio da novi [[CK KPJ]] mora biti sastavljen od komunista svih jugoslavenskih nacionalnosti koji su po socijalnom sastavu pretežno [[radnici]].<ref name="Požar-Mališić">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 145-151), Beograd, 1989.</ref> U CK su izabrani — Jovan Mališić, Đuro Đaković, Josip Čižinski, Ljubo Radovanović, Filip Filipović, Marko Mašamović, Laza Stefanović, Đuro Salaj, Gojko Vuković, Žika Pecarski, Josip Debeljak...<ref name="Požar-Mališić"/> Članovi Političkog biroa CK izabrani na Četvrtom kongresu su: [[Božo Vidas Vuk]], [[Gojko Vuković]], [[Milan Gorkić]], [[Đuro Đaković]], [[Jakob Žorga]], [[Marko Mašanović]], [[Jovan Mališić]], [[Petar Radovanović]], [[Đuro Salaj]], [[Laza Stefanović (političar)|Laza Stefanović]] i [[Filip Filipović (revolucionar)|Filip Filipović]]. Za političkog sekretara (prvog čovjeka Partije) izabran je [[Jovan Mališić]], a za organizacionog sekretara [[Đuro Đaković]].<ref name="Požar-Mališić"/> U sekretarijat Politbiroa su izabrani: [[Đuro Đaković]], [[Đuro Salaj]] i [[Žika Pecarski]]. Novi sekretarijat se u potpunosti sastojao od aktivista koji su prošli obuku Kominterne.<ref name="books.google.rs"/> Vođa desne frakcije [[Sima Marković]] je ne samo uklonjen iz rukovodstva, već je ubrzo izbačen iz Partije.<ref name="books.google.rs"/> Đuro Đaković, u skladu s ’novim kursom’, nakon kongresa predlaže Kominterni da stavi Milana Gorkića na raspolaganje CK KPJ i postavi ga u Politbiro, rečima: {{izdvojeni citat|Mi u Jugoslaviji drugoga druga za sprovođenje njegova kursa i političke linije Partije ne možemo naći.<ref name="Požar-Gorkić">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 192-206), Beograd, 1989.</ref>|Đuro Đaković}} == Posledice == === Oružani otpor diktaturi === {{main|Oružani otpor šestojanuarskoj diktaturi}} {{izdvojeni citat|Jedini izlaz iz ove krize za radničku klasu i seljaštvo jeste oružana borba, građanski rat protiv vladavine hegemonističke srpske buržoazije. Nikakve parlamentarne i demokratske kombinacije, nikakve vlade, njihovi izbori i pacifističko očekivanje nisu u mogućnosti da udovolje ma i jednom od osnovnih zahteva radničke klase, seljaštva i ugnjetenih naroda. Za radni narod osim oružane borbe drugog izlaza nema... Protiv generalske vlade, za vladu radnika i seljaka, za samoopredjeljenje sviju naroda Jugoslavije.<ref name="S69IRtTA3gC 1988">[http://books.google.rs/books?id=jS69IRtTA3gC&pg=PA60&dq=%C4%90uro+%C4%90akovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=yNgyVNK0NqWaygPS24K4Aw&ved=0CEYQ6AEwBw#v=onepage&q=%C4%90uro%20%C4%90akovi%C4%87&f=false Ivo Banac, With Stalin Against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism (str. 61), Cornell University Press, 1988.]</ref><ref name="Požar-Mališić"/>|Poziv KPJ na oružani otpor diktaturi iz januara 1929.}} [[Datoteka:Sekretari Skoja.jpg|thumb|Policijski snimak ubijenih [[Sedam sekretara SKOJ-a|sekretara SKOJ-a]] Janka Mišića i Mije Oreškog koji su pali u sukobu sa policijom 27. jula 1929. u Samoboru.]] Nakon kongresa, veći dio rukovodstva KPJ odlazi na rad u zemlju. Među njima je i novi vođa KPJ Mališić, koji održava ilegalne sastanke rukovodstva u Zagrebu, i širom zemlje.<ref name="Požar-Mališić"/> Kada su novi rukovodioci stigli u zemlju, dočekala ih je [[Šestojanuarska diktatura|otvorena diktatura]] proglašena 6. januara 1929, što je izgledalo kao potvrda teze o blizini revolucije. [[Komunistička partija Jugoslavije]] je dočekala zavođenje diktature kao signal za akciju i pozvala narod na oružani ustanak.<ref>[http://books.google.rs/books?id=ipnGTe89lC8C&pg=PA328&dq=%C4%90uro+%C4%90akovi%C4%87&hl=en&sa=X&ei=yNgyVNK0NqWaygPS24K4Aw&ved=0CHQQ6AEwDw#v=onepage&q=%C4%90uro%20%C4%90akovi%C4%87&f=false Ivan T. Berend, Decades of Crisis: Central and Eastern Europe Before World War II (str. 328)]</ref> Ilegalci su poslati u razne krajeve zemlje da prikupljaju oružje i organizuju napade na policiju. Prva polovina [[1929]]. godine obeležena je serijom oružanih okršaja između komunista i policije.<ref name=Swain131 /> Malobrojni komunisti su uzalud pokušavali da pokrenu mase na "oružani ustanak" putem izolovanih uličnih borbi.<ref name=Swain131 /> Međutim, stanovništvo nije sledilo primer avangarde, a odgovor jugoslovenske policije je bio brutalan. Usledile su bezobzirne policijske odmazde, tokom kojih su ubijene i uhapšene mnoge komunističke vođe.<ref name=Swain131>Geoffrey Swain, "Wreckage or Recovery: A Tale of Two Parties," in Matthew Worley (ed.), ''In Search of Revolution: International Communist Parties in the Third Period.'' Palgrave-Macmillan, 2004; pg. 131.</ref> U prvih nekoliko meseci su ubijeni mnogi visoki rukovodioci KPJ, SKOJ-a i Crvene pomoći, uključujući i organizacionog sekretara KPJ [[Đuro Đaković|Đuru Đakovića]]. Krajem [[1929]]. godine vođstvo KPJ je bilo meta žestoke kritike Kominterne, zbog tendencije razvoja podzemne jugoslovenske partije ka [[puč]]izmu, a na štetu radničkog organizovanja.<ref name=Swain131/> Jula 1930. godine Kominterna je saopštila da je slogan o "oružanom ustanku" bio potpuno pogrešno shvaćen u Jugoslaviji. Fokus je stavljen na organizaciju ilegalnih sindikata, dok su oni koji zahtevaju trenutni oružani ustanak proglašeni teroristima u partijskoj štampi.<ref>Swain, "Wreckage or Recovery," pp. 133-134.</ref> === Smena rukovodstva KPJ === U narednom periodu, Kominterna neprestano mijenja sastav najužeg partijskog rukovodstva KPJ. Neko su vrijeme djelovala dva rukovodstva — jedno u zemlji, a drugo u Beču, dok je koordinator bio [[Jovan Mališić]]. Tako je formiran Polirtbiro u sastavu — Jovan Mališić, [[Viktor Koleša]], [[Žika Pecarski]], [[Blagoje Nikolić]] i [[Marko Mašanović]], sa zadatkom da djeluje u zemlji, a u Zagranični biro su postavljeni — [[Filip Filipović]], [[Đuro Salaj]] i, kao koordinator Jovan Mališić.<ref name="Požar-Mališić"/> U siječnju [[1930]]. godine Kominterna je u Politbiro uključila [[Petko Miletić|Petka Miletića]] i [[Rista Samardžić|Ristu Samardžića]], a ubrzo zatim u zajedničko rukovodstvo kooptirani su i [[Antun Mavrak]], [[Akif Šeremet]], [[Nikola Kovačević]] i [[Karlo Hudomal]]. Samo nekoliko dana kasnije smijenjen je s funkcije sekretara Jovan Mališić, a obrazloženje — »sukob s cjelokupnim rukovodstvom«.<ref name="Požar-Mališić"/> == Ocene i tumačenja == {{izdvojeni citat|IV kongres je dao novo rukovodstvo, takozvano ’radničko rukovodstvo’. Kako se moglo i očekivati s obzirom na njegov slab sastav rukovodstvo nije imalo snage da se nosi sa zadacima koji su pred njega postavljali velike zahtjeve, posebno posle proglašenja vojno-fašističke diktature 6. januara 1929. g. Političko-taktička linija rukovodstva 1929. godine bila je, kako je poznato, ocijenjena kao pogrešna (IV partijska konferencija 1934).<ref name="Požar-Marković">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 154-166), Beograd, 1989.</ref>|[[Sima Marković]]}} Za pojedine publiciste su odluke Drezdenskog kongresa dokaz kontinuiteta "antisrpske politike KPJ".<ref name="Gužvica">{{Cite web |title=O „saradnji“ komunista i ustaša |url=http://www.noviplamen.org/tekstovi/2016/10/o-saradnji-komunista-i-ustasa |access-date=2016-11-03 |archivedate=2016-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103092218/http://www.noviplamen.org/tekstovi/2016/10/o-saradnji-komunista-i-ustasa |deadurl=yes }}</ref> Ratko Dmitrović smatra da su odluke kongresa KPJ u Drezdenu uzrok svih kasnijih nevolja Srbije, i da su tamo donete odluke za "stalnu borbu protiv srpstva i pravoslavlja"<ref>[http://www.pecat.co.rs/2011/05/zagrebacka-epizoda-aleksandra-rankovica/ Ratko Dmitrović Zagrebačka epizoda Aleksandra Rankovića]</ref> Drugi autori pišu da su odluke Drezdenskog kongresa o ustanku i rušenju Kraljevine SHS bile posledica politike "Trećeg perioda" u Kominterni, koju je odlikovalo viđenje da je kraj kapitalizma blizu i da će eskalacijom klasne i nacionalne borbe ubrzati izbijanje neminovnih socijalističkih revolucija u Evropi.<ref name="Gužvica"/> Kod jugoslovenskih komunista, ovo uverenje bilo je ojačano vanrednom situacijom u domovini, gde je kriza izazvana [[Atentat u Narodnoj skupštini|atentatom na Stjepana Radića]] bila u punom jeku.<ref name="Gužvica"/> Gužvica piše da je ova nacionalna politika, zasnovana na ideji da je Jugoslavija projekat srpske buržoazije, značajno doprinela padu popularnosti komunista među Srbima.<ref name="Gužvica"/> Odluke Drezdenskog kongresa su ubrzo formalno pobijene. Već krajem [[1934]]. godine, na [[Četvrta zemaljska konferencija KPJ|Četvrtoj zemaljskoj konferenciji]] u Ljubljani, KPJ poziva na oružani ustanak protiv režima, ali izostavlja poziv na rasparčavanje zemlje.<ref>Pešić, Jugoslovenski komunisti i nacionalno pitanje, 264-265.</ref> Ta odluka je potvrđena na Splitskom plenumu CK KPJ, juna 1935. godine, kao i na Sedmom kongresu Kominterne dva meseca kasnije. KPJ tada priznaje pravo na samoopredeljenje, ali ne insistira na raspadu Jugoslavije.<ref name="Gužvica"/> U narednim godinama, ovo gledište će se iskristalisati i KPJ će početi da se zalaže za federalnu Jugoslaviju, koja će biti izgrađena na politici [[Narodni front|Narodnog fronta]], a ne na Drezdenskom kongresu.<ref name="Gužvica"/> == Povezano == * [[Komunistička partija Jugoslavije]] * [[Sukob leve i desne frakcije u KPJ]] * [[Šestojanuarska diktatura]] * [[Đuro Đaković]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == * '''Pregled Istorije Saveza komunsta Jugoslavije'''. „Institut za izučavanje radničkog pokreta“, Beograd 1963. godina. * '''Hronologija Radničkog pokreta i SKJ 1919-1979'''. „Institut za savremenu istoriju“ Beograd i „Narodna knjiga“ Beograd, 1980. godina. * '''Istorija Saveza komunsita Jugoslavije'''. Istraživački centar „Komunist“ Beograd, „Narodna knjiga“ Beograd i „Rad“ Beograd, 1985. godina. == Vanjske veze == * [http://www.marks21.info/zensko-oslobodenje/rezolucija-po-zenskom-pitanju-iv-kongres-kpj REZOLUCIJA PO ŽENSKOM PITANJU, IV KONGRES KPJ] {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:1928.]] [[Kategorija:Kongresi KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] [[Kategorija:Dresden]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] [[Kategorija:Vajmarska Republika]] pblrqj714q3kbr6emtadco8z23k6etp 0 1467582 42588934 40946225 2026-05-07T15:59:02Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] 42588934 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Artiluci.jpg|160px|mini|[[Artiluk]], 17. stoljeće]] [[Datoteka:Perpera.gif|160px|mini|[[Dubrovačka perpera]], 1708.]] [[Datoteka:Tallero Ragusa 1768-661842.jpg|310px|mini|[[Vižlin|Novi vižlin]], 1768.]] Točan datum početka kovanja u kovnici novca u [[Dubrovnik]]u nije utvrđen. Najstariji posredni dokaz o radu kovnice je napis iz [[1294.]] koji se nalazi u Statutu grada. To je naredba o zabrani kovanja i upotrebe starijih minci iskovanih prije te godine. '''[[Dubrovačka Republika]]''' je od osnutka kovnice novca, krajem 13. stoljeća, pa do francuskog osvajanja grada [[1806.]] izdala 18 različitih vrsta bakrenog i srebrenog [[kovanica|kovanog novca]].<ref>Bože Mimica, ''Numizmatika na povijesnom tlu Hrvatske'', Rijeka 1992.</ref> {|class="wikitable" !Naziv !Materijal !Godina kovanja !Vrijednost |- |[[Minca]] |bakar |align="center"|kraj 13. - polovica 17. st. |1/30 dinara ili dinarića |- |[[Dubrovački dinar|Dinar]] |srebro |align="center"|početak 14. - početak 17. st. |30 minci ili 6 solada |- |[[Poludinar]] |srebro |align="center"|1370. - polovica 17. st. |15 minci ili 3 solada |- |[[Dinarić]] |srebro |align="center"|1626.-1761. |30 minci ili 6 solada |- |[[Artiluk]] |srebro |align="center"|1627.-1701. |3 dinarića ili 18 solada |- |[[Dubrovački solad|Solad]] |bakar |align="center"|1678.-1797. |5 minci ili 1/6 dinarića |- |[[Dubrovačka perpera|Perpera]] |srebro |align="center"|1683.-1750. i 1801.-1803. |12 dinarića ili 72 solda |- |[[Dubrovačka škuda|Škuda]] |srebro |align="center"|1708.-1750. |3 perpere ili 36 dinarića |- |[[Dubrovačka poluškuda|Poluškuda]] |srebro |align="center"|1708.-1750. |1,5 perpere ili 18 dinarića |- |[[Dubrovački dukat|Dukat]] |srebro |align="center"|1723.-1797. |40 dinarića |- |[[Bradan]] (talir) |srebro |align="center"|1725.-1743. |1,5 dukata ili 5 perpera |- |[[Polubradan]] (polu-talir) |srebro |align="center"|1731.-1735. |30 dinarića |- |[[Stari Vižlin]] (talir) |srebro |align="center"|1743.-1748. |1,5 dukata ili 5 perpera |- |[[Novi Vižlin]] (talir) |srebro |align="center"|1751.-1779. |1,5 dukata ili 5 perpera |- |[[Poluvižlin]] (polu-talir) |srebro |align="center"|1747.-1749. |30 dinarića |- |[[Libertina]] |srebro |align="center"|1791.-1795. |2 dukata ili 80 dinarića |- |[[Poludinarić]] |bakar |align="center"|1795.-1796. |15 minci ili 3 solda |- |[[Poluperpera]] |srebro |align="center"|1801. |6 dinarića ili 36 solda |} ===Usporedne vrijednosti dubrovačkog novca=== {{#tag:timeline | Colors = id:srebro value:gray(0.7) legend:Srebro id:bakar value:orange legend:Bakar id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) ImageSize = width:1000 height:600 PlotArea = left:200 bottom:80 top:10 right:10 DateFormat = x.y Period = from:0 till:80 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1 start:0 Legend = orientation:horizontal position:bottom BarData= bar:Minca text:"MINCA (1/30 dinara/dinarića)" bar:Solad text:"SOLAD (1/6 dinarića)" bar:Poludinaric text:"POLUDINARIĆ (1/2 dinarića)" bar:Poludinar text:"POLUDINAR (1/2 dinarića)" bar:Dinar text:"DINAR (30 minci / 6 solada)" bar:Dinaric text:"DINARIĆ (30 minci / 6 solada)" bar:Artiluk text:"ARTILUK (3 dinarića)" bar:Poluperpera text:"POLUPERPERA (6 dinarića)" bar:Perpera text:"PERPERA (12 dinarića)" bar:Poluskuda text:"POLUŠKUDA (18 dinarića)" bar:Polutalir text:"POLUBRADAN (30 dinarića)" bar:Pvizlin text:"POLUVIŽLIN (30 dinarića)" bar:Skuda text:"ŠKUDA (36 dinarića)" bar:Dukat text:"DUKAT (40 dinarića)" bar:Talir text:"BRADAN (60 dinarića)" bar:Svizlin text:"STARI VIŽLIN (60 dinarića)" bar:Nvizlin text:"NOVI VIŽLIN (60 dinarića)" bar:Libertina text:"LIBERTINA (80 dinarića)" PlotData= width:20 align:left bar:Minca from:0 till:0.0333 color:bakar bar:Solad from:0 till:0.1666 color:bakar bar:Poludinaric from:0 till:0.5 color:bakar bar:Poludinar from:0 till:0.5 color:srebro bar:Dinar from:0 till:1 color:srebro bar:Dinaric from:0 till:1 color:srebro bar:Artiluk from:0 till:3 color:srebro bar:Poluperpera from:0 till:6 color:srebro bar:Perpera from:0 till:12 color:srebro bar:Poluskuda from:0 till:18 color:srebro bar:Polutalir from:0 till:30 color:srebro bar:Pvizlin from:0 till:30 color:srebro bar:Skuda from:0 till:36 color:srebro bar:Dukat from:0 till:40 color:srebro bar:Talir from:0 till:60 color:srebro bar:Svizlin from:0 till:60 color:srebro bar:Nvizlin from:0 till:60 color:srebro bar:Libertina from:0 till:80 color:srebro TextData= fontsize:S pos:(20,20) text: }} ===Vrijeme kovanja dubrovačkog novca=== <timeline> Colors = id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) ImageSize = width:1000 height:600 PlotArea = left:200 bottom:20 top:10 right:10 DateFormat = yyyy Period = from:1580 till:1808 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10 start:1600 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:1605 BarData = bar:Minca text:"MINCA (kraj 13.-polovica 17. st.)" bar:Dinar text:"DINAR (početak 14.-početak 17. st.)" bar:Poludinar text:"POLUDINAR (1370.-polovica 17. st.)" bar:Dinaric text:"DINARIĆ (1626.-1761.)" bar:Artiluk text:"ARTILUK (1627.-1701.)" bar:Solad text:"SOLAD (1678.-1797.)" bar:Perpera text:"PERPERA (1683.-1750. / 1801.-1803.)" bar:Skuda text:"ŠKUDA (1708.-1750.)" bar:Poluskuda text:"POLUŠKUDA (1708.-1750.)" bar:Dukat text:"DUKAT (1723.-1797.)" bar:Talir text:"BRADAN (1725.-1743.)" bar:Polutalir text:"POLUBRADAN (1731.-1735.)" bar:Svizlin text:"STARI VIŽLIN (1743.-1748.)" bar:Nvizlin text:"NOVI VIŽLIN (1751.-1779.)" bar:Pvizlin text:"POLUVIŽLIN (1747.-1749.)" bar:Libertina text:"LIBERTINA (1791.-1795.)" bar:Poludinaric text:"POLUDINARIĆ (1795.-1796.)" bar:Poluperpera text:"POLUPERPERA (1801.)" PlotData= width:20 align:left bar:Minca from:1580 till:1585 bar:Dinar from:1580 till:1585 bar:Poludinar from:1580 till:1585 bar:Minca from:1590 till:1595 bar:Dinar from:1590 till:1595 bar:Poludinar from:1590 till:1595 bar:Minca from:1600 till:1650 bar:Dinar from:1600 till:1605 bar:Poludinar from:1600 till:1650 bar:Dinaric from:1626 till:1761 bar:Artiluk from:1627 till:1701 bar:Solad from:1678 till:1797 bar:Perpera from:1683 till:1750 bar:Perpera from:1801 till:1803 bar:Skuda from:1708 till:1750 bar:Poluskuda from:1708 till:1750 bar:Dukat from:1723 till:1797 bar:Talir from:1725 till:1743 bar:Polutalir from:1731 till:1735 bar:Svizlin from:1743 till:1748 bar:Nvizlin from:1751 till:1779 bar:Pvizlin from:1747 till:1749 bar:Libertina from:1791 till:1795 bar:Poludinaric from:1795 till:1796 bar:Poluperpera from:1801 till:1803 LineData= at:1806 color:black layer:back </timeline> == Izvori == {{Izvori}} {{Commonscat|Coins of the Republic of Ragusa}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Dubrovački novac| ]] [[Kategorija:Evropske valute]] [[Kategorija:Bivše valute]] [[Kategorija:Dubrovačka Republika|Novac]] [[Kategorija:Ekonomija Dubrovnika|Novac]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] dixvmlpwul0ghqy4pm4lq34teci1m6t 0 1468676 42589235 42586179 2026-05-07T19:27:16Z Aca 108187 Vraćene izmjene korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-25789-38|~2026-25789-38]] ([[User talk:~2026-25789-38|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:AcaBot|AcaBot]] 42339753 wikitext text/x-wiki {{rukometni klub | ime kluba = RK NEXE | slika = | puno ime = Rukometni klub NEXE Našice | nadimak = | godina osnivanja = [[5. listopada]] [[1959.]] | dvorana = Sportska dvorana Kralja Tomislava | navijači = | kapacitet dvorane = | predsjednik = [[Josip Ergović]] | trener = [[Zdenko Kordi]] | liga = [[Hrvatska rukometna prvenstva|Premijer liga]], <br> [[SEHA liga|SEHA]] | sezona = 2012./13. | plasman = 2.(Premijer) <br> 7. (SEHA) | trenutačna sezona = | pattern_la1=|pattern_b1=| leftarm1=FF0000|body1=FF0000|rightarm1=FF0000|shorts1=000000|socks1=ffffff| pattern_la2=|pattern_b2|pattern_ra2=| leftarm2=009F6B|body2=009F6B|rightarm2=009F6B|shorts2=009F6B|socks2=ffffff| }} '''RK Nexe''' je [[rukomet]]ni klub iz [[Našice|Našica]] osnovan [[5. listopada]] [[1959.]] Od osnivanja je nekoliko puta mjenjao ime a zvao se još "RK Partizan", "RK NAŠK", "RK Kobra Jeans" i "RK Našice". == Historija == Rukometna povijest u Našicama počinje 1956. kada je Gimnazija prvi put probala taj tada nepoznati sport. Tri godine kasnije, 1959. službeno je osnovano udruženje pod imenom "'''RK Partizan'''". Prvi službeni protivnik bio je "RK Polet" ,1960. a igra je vrlo dobro primljena od strane publike u Našicama. Od sezone 2006/07 uz pomoć sponzora Nexe Grupe i Grada Našica, klub je prvoligaš i nastupa pod imenom "RK NEXE". ==Uspjesi== '''[[Hrvatska rukometna prvenstva|Hrvatsko prvenstvo]]''' * doprvak: 2009., 2010., 2011., 2012., 2013., 2014. * trećeplasirani: 2008. == Međunarodna natjecanja == Utakmice '''NEXE-a''' u međunarodnim natjecanjima. Rezultati (''NEXE'':protivnik) su prikazani: * '''podebljano''' - ''NEXE'' domaćin * normalne debljine - ''NEXE'' gost * ''kurzivom'' - na neutralnom terenu === [[Kup EHF|EHF europski kup / Kup EHF]] === {| class="wikitable" style="font-size: 90%" !sezona !faza !protivnik !rezultati !napomene |- !colspan="5"|Kup EHF |- !rowspan="2"|2008./09. <br> <ref>{{Cite web |title=Kup EHF 2008./09., eurohandball.com |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2008-09/round/2/Round+2 |access-date=2014-07-26 |archivedate=2012-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022185921/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2008-09/round/2/Round+2 |deadurl=yes }}</ref> |2. krug |{{flag|KOSV}} KF Priština ||'''34:24''', 35:30 || |- |3. krug |{{flag|ŠPA}} CAI BM Aragon Zaragoza ||'''27:29''', 24:33 || |- |colspan="5"| |- !rowspan="2"|2009./10. <br> <ref>{{Cite web |title=Kup EHF 2009./10., eurohandball.com |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2009-10/round/2/Round+2 |access-date=2014-07-26 |archivedate=2014-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140220074047/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2009-10/round/2/Round+2 |deadurl=yes }}</ref> |2. krug |{{flag|ITA}} Gammendue Secchia Rubiera ||30:25, '''39:19''' || |- |3. krug |{{flag|ŠVI}} [[Kadetten Schaffhausen|Kadetten SH Schaffhausen]] ||'''30:30''', 30:34 || |- |colspan="5"| |- !rowspan="2"|2010./11. <br> <ref>{{Cite web |title=Kup EHF 2010./11., eurohandball.com |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2010-11/round/2/Round+2 |access-date=2014-07-26 |archivedate=2014-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311033201/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2010-11/round/2/Round+2 |deadurl=yes }}</ref> |2. krug |{{flag|ČEŠ}} Dukla Prag ||'''33:23''', 31:30 || |- |3. krug |{{flag|SLO}} Gorenje Velenje ||24:33, '''32:28''' || |- |colspan="5"| |- !rowspan="3"|2011./12. <br> <ref>{{Cite web |title=Kup EHF 2011./12., eurohandball.com |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2011-12/round/2/Round+2 |access-date=2014-07-26 |archivedate=2013-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328235136/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2011-12/round/2/Round+2 |deadurl=yes }}</ref> |2. krug |{{flag|CG}} Sutjeska Nikšić ||'''29:21''', '''30:25''' ||obje utakmice igrane u [[Našice|Našicama]] |- |3. krug |{{flag|TUR}} Bešiktaš Istanbul ||'''31:19''', 29:29 || |- |osmina finala |{{flag|NJE}} [[SC Magdeburg (rukomet)|SC Magdeburg]] ||31:33, '''22:21''' || |- |colspan="5"| |- !colspan="5"|EHF europski kup |- !2012./13. <br> <ref>{{Cite web |title=EHF europski kup 2012./13., eurohandball.com |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/round/2/Round+2 |access-date=2014-07-26 |archivedate=2013-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203221535/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/round/2/Round+2 |deadurl=yes }}</ref> |2. krug |{{flag|BJE}} Brest Meškov ||'''30:31''', 30:35 || |- !colspan="5"| |- !rowspan="2"|2013./14. <br> <ref>{{Cite web |title=EHF europski kup 2013./14., eurohandball.com |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2013-14/round/2/Qualification+Round+2 |access-date=2014-07-26 |archivedate=2014-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209061416/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2013-14/round/2/Qualification+Round+2 |deadurl=yes }}</ref> |2. krug |{{flag|GRČ}} A.C. Diomidis Argous (Argos) ||'''26:22''', 28:31 || |- |3. krug |{{flag|ŠPA}} [[Club Balonmano Ademar León|Reale Ademar Leon]] ||'''34:29''', 28:33 ||''NEXE'' ispao zbog manje golova u gostima |} === [[SEHA liga]] === {| class="wikitable" !sez !mj. !ut !pob !ner !por !golovi !bod !doigravanje |- ![[SEHA liga 2011./12.|2011./12.]] |5./12 ||22 ||12 ||3 ||7 ||628:569 ||39 || |- ![[SEHA liga 2012./13.|2012./13.]] |7./10 ||18 ||8 ||1 ||9 ||501:502 ||25 || |- ![[SEHA GSS liga 2013./14.|2013./14.]] |6./10 ||18 ||7 ||3 ||8 ||511:499 ||24 || |} == Poveznice== * [[Dodatak:Popis igrača RK NEXE]] ===Poznati igrači=== * {{flag|HRV}} Pavle Jurina * {{flag|HRV}} Vedran Zrnić * {{flag|HRV}} Robert Markotić * {{flag|BIH}} Deni Velić * {{flag|HRV}} Alen Blažević * {{flag|HRV}} Sandro Obranović * {{flag|HRV}} Šime Ivić * {{flag|HRV}} Halil Jaganjac * {{flag|HRV}} Tin Kontrec * {{flag|HRV}} Marko Buvinić * {{flag|HRV}} Nikola Kedžo * {{flag|HRV}} Franjo Lelić * {{flag|HRV}} Mate Šunjić * {{flag|HRV}} Ivan Slišković * {{flag|HRV}} Mijo Tomić * {{flag|HRV}} Krešimir Kozina * {{flag|HRV}} Josip Božić Pavletić * {{flag|HRV}} Mario Obad * {{flag|HRV}} Marin Šipić * {{flag|SLO}} Saša Barišić - Jaman * {{flag|HRV}} Janko Kević * {{flag|HRV}} Mate Šunjić * {{flag|HRV}} Sandro Obranović * {{flag|HRV}} Josip Buljubašić * {{flag|HRV}} Albin Eter * {{flag|HRV}} Ivan Sršen * {{flag|HRV}} Josip Pivac * {{flag|HRV}} Ante Gadža * {{flag|CG}} Fahrudin Melić * {{flag|HRV}} Marko Mrđenović * {{flag|SLO}} Matjaž Brumen * {{flag|HRV}} Vedran Mataija * {{flag|HRV}} Alen Kasak * {{flag|HRV}} Ivan Vida * {{flag|SLO}} David Špiler * {{flag|SRB}} Živan Pešić * {{flag|HRV}} Fran Mileta * {{flag|SRB}} Predrag Vejin * {{flag|CG}} Aleksandar Bakić * {{flag|BIH}} Mirko Herceg * {{flag|BIH}} Marin Vegar * {{flag|HRV}} {{flag|AUT}} Kristian Pilipović * {{flag|HRV}} {{flag|KAT}} Mario Tomić * {{flag|SLO}} Gregor Lorger * {{flag|SLO}} Patrik Leban * {{flag|TUR}} Can Çelebi == Vanjske veze == * [http://www.rknexe.hr/ Službena stranica] == Izvori == <small> {{izvori}} </small> {{SEHA liga}} {{mrva-ruk}} [[Kategorija:Hrvatski rukometni klubovi|NEXE, RK]] [[Kategorija:Našice]] asn04qyar4m54pi7mg1y68g0nrnii1r 0 1470900 42588936 41801198 2026-05-07T15:59:12Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] 42588936 wikitext text/x-wiki '''Zagrebački zbor''' je naziv međunarodne gospodarske izložbe i [[dioničko društvo|dioničarskog društva]], koje djelovalo u [[Zagreb|Zagrebu]] između [[1909.]] i [[1946.]], preteča [[Zagrebački velesajam|Zagrebačkog velesajma]]. == Povijest zbora == Nakon velikih uspjeha, [[Prva dalmatinsko-hrvatska-slavonska gospodarska izložba|Prve dalmatinsko-hrvatsko-slavonske izložbe]] (18. kolovoza, [[1864.]] koju je osobno otvorio [[ban]] [[Josip Šokčević]]) i ''Jubilarne gospodarsko-šumarske izložbe'', održane [[1891.]] na prostorima zgrade ''Zemaljske bolnice'' (danas Rektorat Sveučilišta) i na prostoru novostvorenog Sajmišnog trga (današnji [[Trg maršala Tita (Zagreb)|Trg maršala Tita]]), grupa istaknutih hrvatskih gospodarstvenika, potaknuta pozitivnim rezultatima predhodnih izložbi na razvoj nacionalnog gospodarstva, osnovala je [[1909.]] na poticaj tadašnjeg zagrebačkog gradonačelnika dra. [[Milan Amruš|Milana Amruša]], društvo ''Zagrebački zbor'' sa svrhom da priređivanjem izložbi i velikih sajmova intenziviraju razvoj svih grana industrije i gospodarstva općenito. Privremeni odbor s ciljem osnivanja društva bio je ustrojen još [[1908.]] Konstituirajuća skupština održana je 14. studenog [[1909.]] Tada je privremeni odbor ovome društvu dao ime ''Zagrebački zbor''. Društvo je funkcioniralo na osnovu pravila koja je odobrila ''Zemaljska vlada kraljevine Hrvatske, Slavonije i Dalmacije'' 11. listopada [[1909.]] Sjedište Društva bilo je u [[Zagreb|Zagrebu]]. Prve izložbe (sajmovi) organizirane su [[1910.]], [[1911.]] i [[1913.]] na prostoru Sajmišta (danas prostor između Martićeve i Heinzelove ulice). * [[Prvi svjetski rat]] prekinuo je na neko vrijeme organizaciju izložbi, pa je prva poslijeratna izložba održana tek [[1922.]] zbor je redovito održavao svoje godišnje izložbe i sajmove, do [[1935.]] na prostoru ''Sajmišta'', * Od [[1936.]] izložbe zbora održavaju se u novom izložbenom kompleksu na Savskoj cesti (danas Studenski centar Sveučilišta u Zagrebu i Tehnički muzej). Novi sajamski prostor kupljen je od tvrtke ''Bothe i Ehrmann'' (proizvođač najmještaja). Na novom prostoru uskoro su i podignuti izložbeni paviljoni, od kojih je bio impresivan [[Francuska|Francuski]] ([[1937.]] arh. Laftaille) od betona, stakla, drva i laganog čeličnog lima te [[Italija|Talijanski]] ([[1937.]] arh. Dante Petronia) kojeg je krasio 12 metara visoki toranj u rimskom stilu.<ref> ''Od Zbora do velesajma 1909. - 1999.'', Zagrebački velesajam / Ars Media d.o.o. Zagreb 1999. , str. 75, 80, 81</ref> * Od [[1910.]]-[[1941.]] priređena su 34 međunarodna sajma i 37 raznih izložaba, ukupno 71 priredba. * Posljednja predratna izložba ''Zagrebačkog zbora'', održana je u jesen [[1941.]], ali u otežanim prilikama, sa smanjenim brojem međunarodnih izlagača * Tijekom [[Drugi svjetski rat|2. svjetskog rata]], rad zbora je prekinut, a društvene promjene nakon [[1945.]] odrazile su se i na njegovu organizaciju te je [[1946.]] preimenovan u ''Zagrebački velesajam''. Odlukom Izvršnog odbora ''Gradskog Narodnog Odbora'' od 22. veljače [[1946.]] raspušten je ''Zagrebački zbor'', a imovina je stavljena na raspolaganje ''Gradskom Narodnom Odboru''. * [[1925.]] ''Zagrebački zbor'' je bio jedan od osnivača ''UFI-a'' ([[francuski]]: ''Union des Foires Internationals'', Međunarodna unija sajmova). * Pravni slijednik ''Zagrebačkog zbora'' je ''Zagrebački velesajam'', osnovan [[1946.]] godine. * Na ''Zagrabačkom zboru'' [[1939.]] održanom od 23.kolovoza, do 4. rujna, ostvaren je prvi [[TV|televizijski]] prijenos u ondašnjoj [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]]. Te godine izlagali su i [[Nizozemska|Nizozemci]], u okviru njihove izložbe najinteresantniji je bio pokretni [[TV|televizijski]] studio kojeg je dopremila tvrtka ''Philips''. Studio se sastojao od dvaju kola (antenska kola i kola za mixturu) i ''najboljeg aparata koji ima 90 točaka na kvadratnom centrimentru''. Studio je vodio zagrepčanin ing. ''E. Rhomberg'' (predstavnik tvrtke Philips i tehnički savjetnik nizozemske izložbe). Studio je uživo prenosio nastupe popularnih opernih i zabavnih pjevača, i izazvao ogroman interes Zagrepčana, zbog zategnutih međunarodnih prilika, Philips je naprasno prekinuo izložbu i povukao opremu i ljude prije roka.<ref> ''Od Zbora do velesajma 1909. - 1999.'', Zagrebački velesajam / Ars Media d.o.o. Zagreb 1999. , str. 82, 83</ref> === Međunarodne okolnosti održavanja Zagrebačkog zbora === Zagrebački zbor nastao je na valu mode osnivanja stalnih gospodarskih izložbi koje je počelo od [[Prva svjetska izložba|Svjetske izložbe]] u [[London|Londonu]] (World EXPO London [[1851.]]). Zatim su taj primjer slijedile sve naprednije [[Europa|europske]] zemlje. U zemljama [[Austro-Ugarska|Austro - Ugarske monarhije]] prva veća izložba bila je [[Svjetska izložba, Beč 1873|Svjetska izložba u Beču 1873]], zatim ju je slijedila ''[[Austro-Ugarska|Austrougarska]] industrijsko-poljoprivredna izložba'' u [[Trst]]u [[1882.]], potom ''Zemaljska jubilarna izložba u [[Prag|Pragu]]'' [[1891.]], te velika ''Milenijska izložba u [[Budimpešta|Budimpešti]] [[1896]]''.). == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.zv.hr/index_hr.html Zagrebački velesajam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207070546/http://www.zv.hr/index_hr.html |date=2008-12-07 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1909.]] [[Kategorija:Prestanci 1946.]] [[Kategorija:Sajmovi]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] [[Kategorija:Ekonomija Zagreba|Zbor]] [[Kategorija:Historija Zagreba|Zbor]] r1g2hqznj0x6ctcz8f2xu56umdwnwcc 0 1470939 42589033 42532403 2026-05-07T16:51:55Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Austrijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Austrije]] 42589033 wikitext text/x-wiki '''Prva zemaljska konferencija [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]''' održana je od [[3. jul|3.]] do [[17. jul]]a [[1922]]. godine u [[Beč]]u. Ovo je zapravo bio prošireni sastanak 22 člana Zameničkog izvršnog odbora i Izvršnog odbora KPJ u emigraciji, kasnije nazvan Prvom zemaljskom konferencijom. Na toj konferenciji došlo je do oštre polemike u ocijeni poraza Partije u zemlji nakon [[Obznana|Obznane]] i o njenoj nacionalnoj politici. Stvorena su dva potpuno oprečna stava koji su se kasnije razvili u [[Sukob leve i desne frakcije u KPJ|frakcije]].<ref name="otpadnik">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87165 Ivan Očak: Dr. Ante Ciliga – otpadnik komunizma i staljinske čistke]</ref> == Rad Konferencije == [[Datoteka:Sima Markovic.jpg|minijatura|185px|[[Sima Marković]], sekretar partije u vreme konferencije.]] Nakon zabrane delovanja KPJ i prelaska u ilegalu, jedan deo članstva smatrao je da u uslovima ilegale treba delovati unutar legalne političke stranke. Tok Konferencije pokazao je da su se u rukovodstvu KPJ počela oblikovati dva suprotstavljena shvatanja o idejnoj i organizacionoj izgradnji ilegalne revolucionarne partije i njenoj politici. Došlo je do sukoba oko toga treba li da se raspravlja o uzrocima poraza koji je KPJ pretrpela, kao i povodom izbora novog rukovodstva. Ispoljile su se i razlike u oceni političke situacije u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]] i u programskim stavovima koji bi iz toga proizlazili. [[Kosta Novaković (političar)|Kosta Novaković]], [[Pavle Pavlović]] i još neki delegati tražili su da Konferencija ispita uzroke koji su doveli do razbijanja KPJ, smatrajući da ona može da se obnovi samo ako se sagledaju uzroci njenog poraza i promeni politika. Takođe su zahtevali da partijsko rukovodstvo bude u Jugoslaviji, a ne u inostranstvu. Kosta Novaković je u duhu Trećeg kongresa Kominterne smatrao da evropski kapitalizam proživljava opštu krizu, te da KPJ mora iskoristiti sva socijalna i nacionalna nezadovoljstva u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini SHS]] za formiranje ''jedinstvenog fronta'' protiv režima. S druge strane, [[Sima Marković]] je smatrao da je KPJ imala ispravnu politiku i da nije razbijena pod udarcima klasnog neprijatelja, nego se „u redu povukla“.<ref>https://www.znaci.org/00001/93_5.pdf</ref> Polazio je od ocene da se ne može očekivati brza promena vlasti u Jugoslaviji, da je revolucija privremeno odložena, te da KPJ treba svoje parole i zahteve ograničiti na ustavne promene kojima bi se ukinula najreakcionarnija obeležja političkog sistema, što bi ubrzalo proces unutrašnje klasne diferencijacije i stvaralo uslove za razmah klasne borbe. Ocene i pogledi Sime Markovića dobili su podršku većine sudionika Konferencije pri usvajanju rezolucija i izboru novog rukovodstva KPJ. Na Konferenciji su u [[Centralni komitet|Centralno partijsko veće]] bili izabrani Sima Marković, [[Ljuba Radovanović]], [[Laza Stefanović (političar)|Lazar Stefanović]], [[Mihailo Todorović]], [[Đuro Đaković]], [[Lovro Klemenčič]], [[Slavko Kaurić]], [[Milorad Barajević]] i [[Dragutin Bukvić]]. Izvršni komitet Kominterne potvrdio je odluke Konferencije, uz neke izmene u sastavu partijskog vođstva (umesto Klemenčiča i Kaurića, koji su bili protiv osnivanja ilegalnih partijskih organizacija, u rukovostvo je bio imenovan [[Triša Kaclerović]]). == Posledice == Neslaganja o bitnim pitanjima razvitka jugoslovenskog komunističkog pokreta pokazala su se i u radu Centralnog partijskog veća. Na osnovi izveštaja većine i manjine u rukovodstvu KPJ i pisma Centralne uprave [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ]]-a o tim idejnim razlikama raspravljala je i posebna komisija Četvrtog kongresa Kominterne u [[novembar|novembru]] 1922, koji je doneo posebnu rezoluciju o „jugoslovenskom pitanju“. Opredeljujući se prema glavnom sporu na Prvoj zemaljskoj konferenciji KPJ (o uzrocima poraza KPJ), Kongres je ocenio da ''uništenje KPJ'' treba ipak u velikoj meri pripisati njenoj ''unutrašnjoj slabosti'', koju je video u ozbiljnim greškama i propustima partijskog vođstva, poput pasivnosti revolucionarne inicijative, odsutnosti ilegalne partijske organizacije, nesposobnosti odbrane od [[Beli teror|belog terora]] i ostalo. ''Rascep vodećih drugova'' na Konferenciji bio je, po oceni Kominterne, izazvan isključivo uzrocima ličnog karaktera. U odnosu prema dokumentima Konfenrecije nisu uočavana bitna razmimoilaženja između partijske većine i manjine, te je zaključeno da ''nema nikakvih razloga da se jugoslovenska partija razbija na frakcije koje bi s nazivale većinom i manjinom'' i zahtevalo se da se to jedinstvo sačuva i ubuduće. == Reference == {{izvori}} == Literatura == {{portal|RRPJ}} * '''Istorija Saveza komunista Jugoslavije'''. „Komunist“, „Narodna knjiga“, „Rad“, Beograd 1985. godina. {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:1922.]] [[Kategorija:Konferencije KPJ]] [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Historija Beča]] [[Kategorija:Politička historija Austrije]] [[Kategorija:Historija Austrije]] hh4xnt5ei4ytmsbrcabwk5xp5q8bq4a 0 1471080 42589032 42376882 2026-05-07T16:51:51Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Austrijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Austrije]] 42589032 wikitext text/x-wiki '''Druga zemaljska konferencija [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]''' održana je od [[9. maj|9.]] do [[12. maj]]a [[1923]]. godine u [[Beč]]u. Druga konferencija KPJ protekla je u znaku pobede „levice" i izbora [[Triša Kaclerović|Triše Kaclerovića]] za sekretara.<ref>https://www.znaci.org/00001/93_5.pdf</ref> == Rad Konferencije == [[Datoteka:Triša Kaclerović.jpg|minijatura|185px|[[Triša Kaclerović]], izabran na konferenciji za sekretara.]] Konferencija je protekla u duhu oštre rasprave o uzrocima sukobljavanja između većine u partijskom rukovodstvu na čelu sa [[Sima Marković|Simom Markovićem]] i partijske manjine, koja je glavnu smetnju za organizaciono jačanje KPJ videla u oportunizmu rukovodstva. U analizi dotadašnjeg razvoja jugoslovenskog komunističkog pokreta polazilo se od ocena Četvrtog kongresa [[Kominterna|Kominterne]] i na toj osnovi pokrenuti su idejni problemi i bitna pitanja sadržaja i strategije KPJ. Bio je potvrđen stav o potrebi izgradnje ilegalne partije, zaključeno je da u unutrašnjoj organizaciji KPJ, a i svih drugih radničkih organizacija, mora da bude primenjen princip [[demokratski centralizam|demokratskog centralizma]], da se formira sposoban partijski aparat sa školovanim kadrovima, te uvođenje novih metoda rada. Odlučeno je i da se rukovodstvo KPJ mora nalaziti u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini SHS]], a ne u inostranstvu. Na Konferenciji je prevladalo ubeđenje da su uzroci nacionalnih sukoba u Kraljevini SHS državni [[centralizam]] i hegemonija srpske buržoazije, konkuretnska borba nacionalnih buržoazija u ekonomskoj sferi, te nezadovoljstvo svih društvenih klasa svojim ekonomskim i socijalnim položajem. Kao i na [[Prva zemaljska konferencija KPJ|Prvoj zemaljskoj konferenciji]], u osnovui partijske politike postavljena je borba protiv hegemonije srpske buržoazije i državnog centralizma. Odbacujući mogućnost rešavanja nacionalnog pitanja u okvoru buržoaskog poretka, Konferencija se nije bavila pitanjima akcionog programa u toj oblasti, osim što je, u duhu stavova Trećeg i Četvrtog kongresa Kominterne o spajanju oslobodilačke borbe nacionalno ugnjetenih i klasno eksploatisanih, istaknut zahtev da Komunistička partija preuzme rukovodeću ulogu u toj oslobodilačkoj borbi. Na Konferenciji je ocenjeno da je zanemaren rad na selu i zaključeno da se pripremi agrarni program KPJ i upute za rad komunista na selu polazeći od zahteva za radikalno rešenje agrarnog pitanja u korist seljaka bezemljaša. Zaključeno je da se provede odluka Prve zemaljske konferencije KPJ o stvaranju komunističkih frakcija (aktiva) u [[sindikat]]ima, da se osnuju klasna radnička kulturna i sportska društva, proširuje uticaj u svim radničkim organizacijama i ostalo. Na Konferenciji su u [[Centralni komitet|Centralno partijsko veće]] bili izabrani [[Triša Kaclerović]], [[Vasilije Srzentić]], [[Đuro Đaković]], [[Đuro Cvijić]], [[Jakob Žorga]], [[Sima Miljuš]] i [[Jozef Hermal]]. == Posledice == Posle Druge zemljaljske konferencije KPJ, još su se jasnije očitovali različiti pogledi na ključna pitanja politike KPJ, organizaciono, seljačko i sindikalno. Razmimoilaženja su se produbila do tog stepena da se jasno ocrtala granica između ''leve'' i ''desne'' frakcije u KPJ. == Literatura == {{portal|RRPJ}} *'''Istorija Saveza komunista Jugoslavije'''. „Komunist“, „Narodna knjiga“, „Rad“, Beograd 1985. godina. {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:Konferencije KPJ]] [[Kategorija:1923.]] [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Historija Beča]] [[Kategorija:Politička historija Austrije]] [[Kategorija:Historija Austrije]] 950mgmnl8kgtfvxajdl8y8dnmnwd1sh 14 1478331 42588937 40946222 2026-05-07T15:59:16Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] 42588937 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Coins of the Republic of Ragusa}} [[Kategorija:Evropske valute]] [[Kategorija:Bivše valute]] [[Kategorija:Dubrovačka Republika|Novac]] [[Kategorija:Ekonomija Dubrovnika|Novac]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] f263onsf5r3lgurg6a3ri41x4kww35q 0 1478782 42589030 42376303 2026-05-07T16:51:43Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Austrijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Austrije]] 42589030 wikitext text/x-wiki [[File:Bundesarchiv Bild 102-00929A, Wien, Verschiebung der Brigittabrücke.jpg|thumb|[[Beč]] 1920-ih, središte jugoslovenske komunističke emigracije.]] '''Treći kongres [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] u [[Beč]]u''' održan je od [[14. maj|14.]] do [[22. maj]]a [[1926]]. godine. Ovo je bio prvi kongres nakon [[Obznana|zabrane Partije]], zbog čega je održan van zemlje. Na kongresu se vodila oštra borba između lijeve frakcije [[Đuka Cvijić|Đuke Cvijića]] i desne [[Sima Marković|Sime Markovića]].<ref name="otpadnik">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87165 Ivan Očak: Dr. Ante Ciliga – otpadnik komunizma i staljinske čistke]</ref> Na ishod su uticale promjene do kojih je došlo u SSSR-u, tj. dolazak u vodstvo Kominterne [[Buharin]]a umjesto [[Zinovjev]]a, koji je pao u nemilost. Prisustvo na kongresu KPJ Buharinova izaslanika [[Georgi Dimitrov|Georgija Dimitrova]] koji je podržavao frakciju Sime Markovića, omogućila je Markoviću dolazak na čelo Partije.<ref name="otpadnik"/> Treći kongres je doneo posebnu rezoluciju o nacionalnom pitanju, u kojoj stoji da je jugoslovenska dr­žava zasnovana na politici nacionalnog ugnjetavanja i ekonomskog iscrplji­vanja nesrpskih nacija, koja se sprovodi preko privilegovanog položaja Srba u vojnom i birokratskom aparatu, zabranom upotrebe matemjih jezika i uki­danjem nacionalnih škola, [[Kolonizacija Kosova|nasilnom kolonizacijom]] i prekomemim poreskim opterećivanjem nesrpskih oblasti.<ref name="Požar-Ciliga">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 293-301), Beograd, 1989.</ref> == Tok kongresa == [[Datoteka:Sima Markovic.jpg|minijatura|185px|[[Sima Marković]], ponovo izabran za šefa partije.]] {{izdvojeni citat|Kongres je, inače, protekao u taktičkim nadmudrivanjima komintemovske ’levice’ i projugoslovenske ’desnice’ dr Sime Markovića koji je, opet, na izričit zahtev Kl na kraju izabran za političkog sekretara.<ref name="Požar-Ciliga"/>}} Kongresu je prisustvovalo 48 delegata - 36 sa rešavajućim i 12 sa savetodavnim pravom glasa. Kongres je osudio greške desnice na osnovu odluka Izvršnog komiteta Komunističke inernacionale od aprila [[1925]]. godine i dalje insistirao „na vlasti radnika i seljaka, komunista i ugnjetenih nacija“. na Kongresu je izabran novi Statut sa novom strukturom partije, prema kome su partijske ćelije u preduzećima osnova, a partijske ćelije u naseljima se vezuju uz fabričke. Da bi se otklonio problem frakcionaštva odlučeno je da se u novi [[Centralni komitet]] izaberu predstavnici obe frakcije i nekoliko mlađih članova, koji nisu pripadali ni jednoj frakciji. == Izabrani rukovodioci == {{izdvojeni citat|Na Kongresu sam, protiv svoje volje izabran za sekretara CK, u kome je većina pripadala ’levim’ u koje nisam imao poverenja...<ref name="Požar-Marković"/>|[[Sima Marković]]}} Na Trećem kongresu izabran je novi [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralni komitet]], koji je imao 16 članova. Za političkog sekretara izabran je [[Sima Marković]], a za organizacionog sekretara [[Radomir Vujović]]. Kako bi se okončao sukob između leve i desne frakcije, na Trećem kongresu je usvojena »formula« za rukovodstvo — dva »desničara«, dva »ljevičara« i tri »neutralca«.<ref name="Požar-Cvijić">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 47-52), Beograd, 1989.</ref> Za članove Centralnog komiteta su izabrani: Sima Marković, Lazar Stefanović, Radomir Vujović, Đuro Cvijić, Filip Filipović, Đuro Salaj, Rajko Jovanović, Dragutin Gustinčić, Košta Novaković, Gojko Vujović, Ivan Krndelj i Zlatko Šnajder.<ref name="Požar-Marković">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 154-166), Beograd, 1989.</ref> Članovi Političkog biroa Centralnog komiteta, izabrani na Trećem kongresu KPJ su [[Đuro Cvijić]], [[Đuro Đaković]], [[Jakob Žorga]], [[Rajko Jovanović]], [[Sima Marković]], [[Đuro Salaj]], [[Laza Stefanović (političar)|Laza Stefanović]] i [[Radomir Vujović]]. == Posledice == {{main|Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ}} I pored prividnog jedinstva ispoljenog na Trećem kongresu KPJ, frakcijska borba između levice i desnice je nastavljena. Već na na Plenumu CK KPJ u studenom iste godine [[Đuro Cvijić]] je izabran za političkog sekretara CK KPJ.<ref name="hbl">[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3839 Đuro Cvijić] (Hrvatski biografski leksikon)</ref> Izvršni komitet Kominterne je [[1928]]. uputio [[Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ|Otvoreno pismo članovima KPJ]] u kojem ih poziva da učine kraj frakcijskim borbama i formiraju radničko rukovodstvo partije.<ref>http://www.mltranslations.org/serbcroat/pryugo.htm</ref> == Izvori == {{Izvori|2}} == Literatura == * ''Pregled Istorije Saveza komunsta Jugoslavije''. „Institut za izučavanje radničkog pokreta“, Beograd 1963. godina. * ''Hronologija Radničkog pokreta i SKJ 1919-1979''. „Institut za savremenu istoriju“ Beograd i „Narodna knjiga“ Beograd, 1980. godina. * ''Istorija Saveza komunsita Jugoslavije''. Istraživački centar „Komunist“ Beograd, „Narodna knjiga“ Beograd i „Rad“ Beograd, 1985. godina. {{Savez komunista Jugoslavije}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1926.]] [[Kategorija:Kongresi KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Historija Beča|Kongres KPJ]] [[Kategorija:Politička historija Austrije]] [[Kategorija:Historija Austrije]] o2w7iwh6oo5tcjl1k1ulam16xtfkio8 14 1479505 42589264 42588644 2026-05-07T22:38:29Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Hrvatska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589264 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of Croatia}} [[Kategorija:Pravosuđe u Hrvatskoj|Povijest]] [[Kategorija:Povijest Hrvatske po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Hrvatska]] arkmng0prxpuena7z267qga1qskmtgc 0 1479564 42589199 42378297 2026-05-07T16:59:14Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589199 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Belgrade Factory District 1919.jpg|minijatura|Beogradski fabrički okrug, oko [[1920]].]] [[File:Terazije1925.jpg|thumb|Terazije [[1925]].]] '''Treća zemaljska konferencija [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]''' održana je od [[1. januar|1.]] do [[4. januar]]a [[1924]]. godine u [[Beograd]]u, uz učestvovanje 35 delegata. Konferencija se bavila osnovnim pitanjima strategije KPJ i njene organizacione izgradnje, a posebno nacionalnim pitanjem. Stavovi o tim pitanjima bili su formulisani u posebnim rezolucijama. Na Trećoj zemaljskoj konferenciji je usvojena rezolucija o nacionalnom pitanju, načelo protivna stavovima bivšeg šefa partije dr [[Sima Marković|Sime Markovića]]. Marković nije prisustvovao ovoj konferenciji, jer je bio u zatvoru.<ref name="Požar-Marković">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 154-166), Beograd, 1989.</ref> Na Trećoj zemaljskoj konferenciji KPJ usvo­jena je linija ljevičara, ali je rukovodstvo bilo kompromisno — sastavlje­no od predstavnika obe frakcije, što je još više pogoršalo stanje u Partiji.<ref>Petar Požar, Jugosloveni žrtve staljinskih čistki (str. 19), Beograd, 1989.</ref> == Pozadina == [[Datoteka:Radnik-delavec.jpg|thumb|Naslovnica "Radnika" iz [[1924]].]] Osnovno obilježje nacionalne politike KPJ od [[1919]]. do [[1923]]. je obrana nacionalnog jedinstva Jugoslovena (Srba, Hrvata i Slovenaca), koje svojim sporovima i lošom politikom ugrožava buržoazija, kao i zahtjev za zaštitu nacionalnih manjina.<ref name="Požar-Marković"/> Široka javna rasprava o nacionalnom pitanju pokrenuta je odlukom [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Druge zemaljske konferencije KPJ]] iz svibnja [[1923]]. na stranicama centralnog lista NRPJ ’[[Radnik (novine)|Radnika-Delavca]]’, zagrebačke ’[[Borba (novine)|Borbe]]’ i ljubljanskog ’Glasa svobode’. U raspravi su sudjelovali 'A’ iz Čačka, [[August Cesarec]], [[Ante Ciliga]], [[Đuro Cvijić]], [[Filip Filipović]], [[Dragutin Gustinčić]], [[Rajko Jovanović]], [[Svetozar Kokotović]], [[Nikola Kotur]], F. Marković, [[Sima Marković]], [[Vladimir Martelanc]], [[Simo Miljuš]], [[Života Milojković]], [[Kosta Novaković]], [[Pavle Pavlović]], V. S. Petrović, [[Moša Pijade]] i ’Z’ iz Velesa.<ref name="Požar-Marković"/> Tokom pripreme za Treću zemaljsku konferenciju, članstvo se o stavu KPJ prema nacionalnom pitanju izjašnjavalo [[referendum]]om. Tada su gledišta lijeve frakcije prihvaćena, a gledišta Sime Markovića, odbijena.<ref name="Požar-Marković"/> == Usvojene rezolucije == U rezoluciji o nacionalnom pitanju polazilo se od uverenja da ''ujedinjenje srpskog, hrvatskog i slovenačkog naroda u zajedničku državu leži u pravcu istorijskog progresa i interesa klasne borbe [[proletarijat]]a''. U Rezoluciji je ocenjeno da je ujedinjenje jugoslovenskih naroda značilo ''stvaranje objektivnih uslova za proces formiranja jedne nacije iz triju srodnih nacija'', ali da je taj proces usled klasnog interesa celokupne [[buržoazija|buržoazije]] i nametanja monarhije zaustavljen već na početku. U Rezoluciji je potvrđeno ranije stajalište KPJ da osnovni uzrok produbljivanja nacionalnih suprotnosti ''leži na strani srpske buržoazije'', koja provodi nacionalnu hegemoniju protiv hrvatskog i slovenačkog naroda i njihove ekonomski jače razvijene buržoazije, ''uništava autonomiju [[Crna Gora|Crne Gore]]'', ''asimilacijom [[srbizacija|srbizuje]] [[Republika Makedonija|Makedoniju]]'' i potiskuje nacionalne manjine. Ponovno je istaknuto ukidanje hegemonije srpske buržoazije u oslobodilačkoj borbi i udruživanje nacija i klasa radi stvaranja ''federativne radničko-seljačke republike u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]], na [[Balkan]]u i u [[Podunavlje|Podunavlju]]''. Bila je usvojena i posebna rezolucija o ''makedonskom i trakijskom pitanju'', u kojoj se polazilo od stava da je makedonsko stanovništvo etnografski izmešano, da su u [[Makedonija|Makedoniji]] zastupljene sve narodnosti koje postoje u susednim zemljama, ''ali u takvoj srazmeri da nijedna od njih nema apsolutnu većinu'' te da vladavina bilo koje balkanske države nad Makedonijom znači nacionalno porobljivanje makedonskog stanovništva. Zbog toga se rešenje makedonskog pitanja videlo u stvaranju autonomne i jedinstvene makedonske republike u okviru [[Balkanska federacija|balkanske federacije]]. U odlukama Konferencije bili su izraženi zahtevi partijske ''levice'' u pogledu [[boljševizacija|boljševizacije]] partije. Zaključeno je da se organizacija ilegalne kadrovske partije izgrađuje osnivanjem ćelija po preduzećima. Rezolucije Treće konferencije usvojene su jednoglasno, a prihvatila ih je i velika većina partijskog članstva na referendumu koji je, prema odluci Konferencije, neposredno po njenom svršetku bio proveden. Ta dokumenta podržala je i Centralna uprava [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ]]-a. == Izabrani rukovodioci == Na Konferenciji su u [[Centralni komitet|Centralno partijsko veće]] bili izabrani većinom pripadnici ''levice'', [[Triša Kaclerović]], [[Filip Filipović]], [[Sima Miljuš]], [[Kosta Novaković (političar)|Kosta Novaković]], [[Vladimir Čopić]], [[Laza Stefanović (političar)|Laza Stefanović]] i [[Jakob Žorga]]. Filip Filipović je određen za delegata za Peti kongres Komunističke internacionale.<ref name="obračun">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87118 Staljinski obračun s jugoslavenskim partijskim vodstvom u SSSR-u]</ref> == Posledice == Zbog frakcijskih borbi u KPJ, [[Kominterna]] je smijenila partijsko rukovodstvo izabrano na Trećoj konferenciji KPJ i na čelo privremenog rukovodstva (u travnju 1925. godine<ref name="hbl">[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3839 Đuro Cvijić] (Hrvatski biografski leksikon)</ref>) postavila [[Đuro Cvijić|Đuru Cvijića]].<ref name="Požar-Cvijić">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 47-52), Beograd, 1989.</ref> == Literatura == {{Portal RRPJ}} *'''Istorija Saveza komunista Jugoslavije'''. „Komunist“, „Narodna knjiga“, „Rad“, Beograd 1985. godina. == Izvori == {{Izvori|2}} {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] [[Kategorija:1924.]] [[Kategorija:Konferencije KPJ]] [[Kategorija:Historija Beograda]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] a0k8jkfcn47dqoin6mixe81qzp3ihxl 0 1489769 42589459 42514455 2026-05-08T07:42:49Z Stefanguzvica 88249 42589459 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Hrvatskoj| ime = Hreljin| slika = Hreljin Panorama.JPG | slika_opis = Panorama Hreljina | regija = [[Sjeverno hrvatsko primorje]] | županija = [[Primorsko-goranska županija|Primorsko-goranska]] | općina = [[Bakar (grad)|Bakar]] | mikroregija = [[Vinodol]], Sjevernohrvatsko primorje | najgrad = [[Rijeka]] | brojstan = 2.206| domaćinstva = 715| pošta = 51226 | pozbroj =051 | površina=18.96 | nadvisina = 307 | z. širina = 45.283 | z. dužina = 14.599 | gustoća=105 | autooznaka = RI| }} '''Hreljin''' je naselje u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. Smješten je iznad [[Bakarski zaljev|Bakarskog zaljeva]]. Administrativno pripada području grada [[Bakar (grad)|Bakra]], koji je dio [[Primorsko-goranska županija|Primorsko-goranske županije]]. Zaštitnik mjesta je [[sv. Juraj]]. Dan mjesta (Jurjevo) je 23. travnja. == Geografija == Naselje Hreljin proteže se kroz područje 2 katastarske općine: Hreljin i Ružić-selo. Kroz Hreljin južnim dijelom naselja prolazi državna cesta [[D501]] uz koju se nalazi i nogometno igralište "Lonja". Županijska cesta ŽC5063 prolazi kroz Hreljin i u naselju Melnice se spaja na županijsku cestu ŽC5068 koja ide u smjeru [[Zlobin]] i [[Fužine]]. Naselje prati konfiguraciju terena te se nepravilno širi od glavnih prometnica u dio zaštićeni od [[bura|bure]]. Naselje nema imenovane ulice, ali stanovništvo prepoznaje dijelove naselja (zaseoke): Solnice (centar mjesta), Pod Solnice, Palentarovo, Biljin, Raskrižje, Stara cesta, Čopovsko, Kukurinovo, Knezovo, Tursko, Vidasko, Sobolsko, Zastene, Gaj, Maj, Ravnica, Lokvica, Lonja, Glavičina, Dorisko, Placa, Kalac, Dragisino, Hrustica, Popelišće, Prinčica, Kalvarija, Cerkul, Fister, Melnice, Plase. Sjeverno od Hreljina prolazi željeznička pruga M202 Zagreb Glavni kolodvor – Karlovac – Rijeka. Pruga dotiče mjesto iznad zaseoka Melnice i prolazi kroz Plase. Iznad Melnica je manja željeznička stanica istog imena, a Plase su jedna od većih željezničkih stanica (4 kolosjeka) na pruzi za Zagreb, nekada vrlo važno stajalište za opskrbu parnih lokomotiva vodom i gorivom. U centralnom dijelu naselja nalazi se crkva Sv. Jurja iz 1794.godine, Dom kulture, dječji vrtić, osnovna škola, opskrbni centar i poštanski ured 51226 Hreljin. == Historija == Hreljin neki ubrajaju u sedam utvrda Liburna (septem turres) rimske Liburnije, što svjedoči da ga se drži za star grad. Tko i kada ga je osnovao ne može se pronaći, a narodna priča govori da ga je sagradio Hrelja (Herkul) koji je došao iz Grčke. Oko Hreljina ima pronađenih ostataka naseobina iz rimskog doba, rimskih miljokaza u blizini Bakarca, a pronađeno je i nešto rimskih novčića u blizini naselja Plase. 1225. s Vinodolom je i Hreljin došao u vlast knezova Krčkih Frankopana. Prvi ozbiljniji pisani trag je iz 1288. godine i to u poznatom [[Vinodolski zakon|Vinodolskom zakonu]] gdje je grad Hreljin jedna od devet [[vinodol]]skih općina. Darovnicom hrvatsko-ugarskog kralja Andrije II Hreljin je potpao pod vlast krčke vlastele, ali slobodni seljaci nisu željeli postati kmetovi pa je dolazilo do sukoba, koji su okončani propisivanjem Vinodolskog zakonika kojim su knezovi seljacima učinili neke ustupke, a seljaci priznali vlast otočkih knezova. Stari grad Hreljin se nalazio na području današnje Gradine. Bio je opasan zidinama s dvije kule, i imao je dva ulaza. Na sjeverozapadnom i jugozapadnom kraju stajala je po jedna obrambena kula kružna tlocrta. Kula okrenuta prema Bakarskome zaljevu zatvarala je s obrambenim zidom i manjom četverougaonom kulom mali kaštel, vjerojatno najstariji dio utvrđenoga naselja. Na najvišem mjestu brežuljka je bila tvrđava čiji su ostaci i danas dobro sačuvani. U sredini naselja se je nalazila jednobrodna crkva sv. Jurja, s prizidanim zvonikom na pročelju. 1403. godine za vrijeme kneza Nikole Frankopana Hreljin se spominje kao grad sa 4 svećenika. 1440. godine Hreljin se spominje kada je u njemu izdana glagoljska isprava kojom Ivan Frankopan daruje zemlju Pavlinima samostana sv. Marije u Crikvenici. 1491. godina se spominje na kamenom okviru tabernakula (svetohraništa) koji je nekad bio smješten u crkvi sv. Jurja u starom gradu Hreljinu, a sada je pohranjen u arheološkom muzeju u Zagrebu. Tabernakul je završen oko te godine jer se na njemu čita »Hic. est. cborpus. Domini. Inostri. Yesu. Cristi. 1491. «. Na njemu grb Frankapana i grb grada Senja, i vjerojatno je to dar knezova Frankapana koji su tada upravljali gradom. [[Datoteka:Hreljin 110208 2.jpg|mini|250px|Crkva Sv. Jurja na Hreljinu]] Od godine 1550. Hreljinom vlada knez Nikola Zrinski. Upravu je vodio njegov brat Juraj. 1605. godine potpisan je prvi poznati urbar za Hreljin. Po tom urbaru plaćali su hreljani "bir" u grad 424 libar u gotovu, a osim toga druga podavanja u naravi, "sulj" od marve, ubirala se "trgovina" od robe na cesti i u Bakarcu, gradskoj luci. U to vrijeme (kraj 16. i početak 17. stoljeća) je i crkva proširena na tri broda. 1649. pripao je Hreljin sa ostalim primorskim imanjima knezu Petru Zrinskom. 1692. godine odriče se udovica Zrinskih imanja muževih, prekupi ih austrijska komora od ugarske, pa je tako Hrejlin došao pod upravu Austrijske komore. 1699. kraj crkve sv. Jurja je podignuta kapelica Gospe Snježne (sv. Marije), jedini do danas potpuno sačuvani objekt u starom gradu Hreljinu. Svake godine na blagdan Gospe Snježne u kapelici se održava svečana misa. Kad se [[1726.]] g. počela graditi nova Karlova cesta iz [[Karlovac|Karlovca]] za [[Rijeka|Rijeku]], počelo je seljenje hreljana na ondašnji Piket, a današnje područje naselja Hreljin. Ime Piket potječe iz doba Napoleonove Ilirije kada su francuske straže (franc. piquet znači "poljska straža") bile stacionirane na području današnjeg mjesta Hreljin. 1778. godine Bakar je proglašen slobodnim kraljevskim gradom, uspostavljena je municipalna uprava, a područje municipija je obuhvaćalo i bakarski kotar tj. teritorije od [[Trsat]]a do [[Kraljevica|Kraljevice]], pa tako i Hreljin. 1789. godine ukinut je kaptol Hreljinski, a godine 1790. nakon požara koji je uništio crkvu, preseli se i plovan s Hreljina k crkvi sv. Jurja na Piketu koja postaje župna crkva Hreljina 1853. utemeljena je škola na Hreljinu, i tada je "Hreljin brojao oko 2.800 duša" 1861. dr. [[Ante Starčević]] izabran je zastupnikom kotara Hreljin-Grobnik u [[Hrvatski Sabor]] u svom prvom mandatu u [[Hrvatski Sabor|Saboru]]. Od sredine 19. stoljeća, a posebno između dva svjetska rata, veliki broj hreljana se iseljava u prekomorske zemlje, tako da praktički nema kuće koja nema nekoga u jednoj od Amerika. Prema postojećim pisanim podacima, u tom je razdoblju iz Hreljina u svijet otišlo 1.171 ljudi (991 muškarac i 180 žena). Pretpostavlja se da je što mornara, što neregistriranih iseljenika bilo barem još 350-400 što daje brojku od preko 1.500 ljudi koji su napustili Hreljin u to doba. Najpoznatiji hreljinski iseljenik je [[Josip Marohnić]] (Rođen 12. 11. 1866 na Hreljinu, umro u Americi 23. 1. 1921). Josip Marohnić je jedan od najutjecajnijijih hrvatskih emigranta u Ameriku: osnovao je prvu Hrvatsku crkvu u Americi, izdavao je novine "Hrvatski glasnik", jedan je od suosnivača [[Hrvatska bratska zajednica|Hrvatske bratske zajednice]]. 1874. nezadovoljstvo seoskih općina s područja municipija grada Bakra dovelo je do razvrgnuća municipija, a dotadašnji dijelovi municipija, pa tako i Hreljin, postali su samostalne općine. Sjedište hreljinske Upravne općine bilo je smješteno u zgradi u centru mjesta, u kojoj je do 2010. godine bio i dječjeg vrtić, a koju stariji hreljani još i danas zovu "općina". 1941. godine Hreljin okupira Talijanska vojska. Rimskim ugovorom (dogovor između NDH i Italije o granici od 18. svibnja 1941.) Hreljin je presječen u dijelu koji i danas hreljani zovu "Granica" državnom granicom između NDH i Italije. Granica se prema moru spuštala na polovicu Bakarskog zalijeva, a na drugu stranu prema Delnicama. [[Datoteka:Gradina Hreljin 110208 2.jpg|mini|250px|Ostaci crkve Sv. Jurja na hreljinskoj Gradini]] Tijekom II svjetskog rata Hreljin aktivno sudjeluje u antifašističkoj borbi. U mjestu se nalazi talijanska vojska i institucije NDH. Prvi partizanski logor osnovan je šumi na području Tuhobića, brda iznad Hreljina. 7. listopada 1943. godine njemačka vojska je u ofenzivi uništila logor i život je izgubilo 107 partizana. Nakon pada Italije, Hreljin zauzima njemačka vojska. 17. travnja 1945. IV. armija Jugoslavenske armije oslobađa Hreljin od njemačke i vojske NDH. 1974. Hreljin s izmjenama ondašnjeg društveno-političkog uređenja postaje mjesna zajednica u sklopu općine Rijeka. 1991. Hreljin postaje naselje na području tadašnje općine Bakar sa sjedištem u Bakru. 1995. općina postaje grad Bakar, a naselje Hreljin jedan od mjesnih odbora na području grada Bakra. ==Kultura== Centar kulturnog djelovanja na Hreljinu danas je Dom kulture koji se nalazi u centru mjesta, odmah do crkve Sv. Jurja. Sagrađen je u produžetku stare zgrade škole. Već godinama je nositelj kulturnog života na Hreljinu Kulturno umjetničko društvo "Sloga" u današnjem obliku osnovana 1975. godine. KUD "Sloga" djeluje upravo u prostorima Društvenog doma. Počeci organiziranog amaterskog kulturnog djelovanja sežu u davnu 1910. godinu kada je pri Narodnoj čitalnici osnovan mješoviti pjevački zbor, a nešto kasnije i tamburaški zbor i dramska sekcija. 1923. prestaje s radom to društvo, a njegovi članovi osnivaju tamburaški zbor "Primorac" a voditelj postaje [[Božo Vidas Vuk]]. 1922. godine osnovana je u sklopu Športskog društva "Hridina" tamburaška sekcija. 1924. osnovan je Radničko-športski kulturno-prosvjetni klub "Sloga" koji je okupljao većinom politički aktivne radnike. 1936. godine osniva se "Ogranak seljačke Sloge" koji je u svom sastavu imao glumačku grupu, tamburašku sekciju i pjevački zbor. Najviše zasluga za ponovno oživljavanje kulturnog života n Hreljinu u to doba imao je naš priznati i poznati kompozitor Nikola Hercigonja. 1945. godine nakon oslobođenja započinje djelovati KUD "Božo Vidas–Vuk" s pjevačkim zborom i dramskom sekcijom. 1973. počinje djelovati klapa "Gradina" koja je djelovala punih 28 godina i bila je jedna od najdugovječnijih sjevernojadranskih klapa. 1992.godine osnovana vokalnoinstrumentalna grupa "Swing"djelovala sve do 1997.godine. 1995. godine osnovana je muška klapa "Frankopan" koja je djelovala 4 godine. 1997. osnovana je sekcija za očuvanje hreljinske kulturne i prirodne baštine te njegovanje čakavskog narječja. Najznačajnija aktivnost odvija se u sklopu odbora za maškare "Čočman Express" koji već deset godina organizira široj okolici poznate maškarane zabave. 1999. godine osniva se ženska klapa "Hreljin". ==Obrazovanje== * Dječji vrtić Hreljin * [http://www.os-hreljin.skole.hr/ Osnovna škola Hreljin ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223124513/http://www.os-hreljin.skole.hr/ |date=2007-12-23 }} ===Udruge=== Udruge koje djeluju na Hreljinu: * Dobrovoljno vatrogasno društvo "Hreljin" * Kulturno-umjetničko društvo „Sloga“ * Lovačko društvo za uzgoj, zaštitu i lov divljači "Srndać" (www.ld-srndac.hr) * Ženska klapa "Hreljin" * Klapa «Reful» Hreljin * Maškarana udruga «Čočman express» == Sport == * [[NK Naprijed Hreljin|Nogometni klub Naprijed Hreljin]] * Ženski boćarski klub Hreljin * Muški boćarski klub Hreljin == Značajne osobe == * [[Andro Švrljuga]], hrvatski nogometaš. * [[Antica Polić]], indijska višestruka državna prvakinja i rekorderka ''(pod djevojačkim prezimenom Miloš)''. * [[Marija Akačić]], hrvatska kazališna glumica, proglašena je jednom od najvećih glumica ilirizma. * [[Božo Vuk Vidas]], političar i revolucionar * [[Josip Marohnić]], jedan je od utemeljitelja [[Hrvatska Bratska Zajednica]] == Vanjske veze == {{commonscat|Hreljin}} Službene stranice http://www.bakar.hr/kat.aspx?kat=250{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorija:Naselja u Primorsko-goranskoj županiji]] kyink0jot3isslwsmi26k1fuy2nnupy 42589460 42589459 2026-05-08T07:43:25Z Stefanguzvica 88249 42589460 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Hrvatskoj| ime = Hreljin| slika = Hreljin Panorama.JPG | slika_opis = Panorama Hreljina | regija = [[Sjeverno hrvatsko primorje]] | županija = [[Primorsko-goranska županija|Primorsko-goranska]] | općina = [[Bakar (grad)|Bakar]] | mikroregija = [[Vinodol]], Sjevernohrvatsko primorje | najgrad = [[Rijeka]] | brojstan = 2.206| domaćinstva = 715| pošta = 51226 | pozbroj =051 | površina=18.96 | nadvisina = 307 | z. širina = 45.283 | z. dužina = 14.599 | gustoća=105 | autooznaka = RI| }} '''Hreljin''' je naselje u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. Smješten je iznad [[Bakarski zaljev|Bakarskog zaljeva]]. Administrativno pripada području grada [[Bakar (grad)|Bakra]], koji je dio [[Primorsko-goranska županija|Primorsko-goranske županije]]. Zaštitnik mjesta je [[sv. Juraj]]. Dan mjesta (Jurjevo) je 23. travnja. == Geografija == Naselje Hreljin proteže se kroz područje 2 katastarske općine: Hreljin i Ružić-selo. Kroz Hreljin južnim dijelom naselja prolazi državna cesta [[D501]] uz koju se nalazi i nogometno igralište "Lonja". Županijska cesta ŽC5063 prolazi kroz Hreljin i u naselju Melnice se spaja na županijsku cestu ŽC5068 koja ide u smjeru [[Zlobin]] i [[Fužine]]. Naselje prati konfiguraciju terena te se nepravilno širi od glavnih prometnica u dio zaštićeni od [[bura|bure]]. Naselje nema imenovane ulice, ali stanovništvo prepoznaje dijelove naselja (zaseoke): Solnice (centar mjesta), Pod Solnice, Palentarovo, Biljin, Raskrižje, Stara cesta, Čopovsko, Kukurinovo, Knezovo, Tursko, Vidasko, Sobolsko, Zastene, Gaj, Maj, Ravnica, Lokvica, Lonja, Glavičina, Dorisko, Placa, Kalac, Dragisino, Hrustica, Popelišće, Prinčica, Kalvarija, Cerkul, Fister, Melnice, Plase. Sjeverno od Hreljina prolazi željeznička pruga M202 Zagreb Glavni kolodvor – Karlovac – Rijeka. Pruga dotiče mjesto iznad zaseoka Melnice i prolazi kroz Plase. Iznad Melnica je manja željeznička stanica istog imena, a Plase su jedna od većih željezničkih stanica (4 kolosjeka) na pruzi za Zagreb, nekada vrlo važno stajalište za opskrbu parnih lokomotiva vodom i gorivom. U centralnom dijelu naselja nalazi se crkva Sv. Jurja iz 1794.godine, Dom kulture, dječji vrtić, osnovna škola, opskrbni centar i poštanski ured 51226 Hreljin. == Historija == Hreljin neki ubrajaju u sedam utvrda Liburna (septem turres) rimske Liburnije, što svjedoči da ga se drži za star grad. Tko i kada ga je osnovao ne može se pronaći, a narodna priča govori da ga je sagradio Hrelja (Herkul) koji je došao iz Grčke. Oko Hreljina ima pronađenih ostataka naseobina iz rimskog doba, rimskih miljokaza u blizini Bakarca, a pronađeno je i nešto rimskih novčića u blizini naselja Plase. 1225. s Vinodolom je i Hreljin došao u vlast knezova Krčkih Frankopana. Prvi ozbiljniji pisani trag je iz 1288. godine i to u poznatom [[Vinodolski zakon|Vinodolskom zakonu]] gdje je grad Hreljin jedna od devet [[vinodol]]skih općina. Darovnicom hrvatsko-ugarskog kralja Andrije II Hreljin je potpao pod vlast krčke vlastele, ali slobodni seljaci nisu željeli postati kmetovi pa je dolazilo do sukoba, koji su okončani propisivanjem Vinodolskog zakonika kojim su knezovi seljacima učinili neke ustupke, a seljaci priznali vlast otočkih knezova. Stari grad Hreljin se nalazio na području današnje Gradine. Bio je opasan zidinama s dvije kule, i imao je dva ulaza. Na sjeverozapadnom i jugozapadnom kraju stajala je po jedna obrambena kula kružna tlocrta. Kula okrenuta prema Bakarskome zaljevu zatvarala je s obrambenim zidom i manjom četverougaonom kulom mali kaštel, vjerojatno najstariji dio utvrđenoga naselja. Na najvišem mjestu brežuljka je bila tvrđava čiji su ostaci i danas dobro sačuvani. U sredini naselja se je nalazila jednobrodna crkva sv. Jurja, s prizidanim zvonikom na pročelju. 1403. godine za vrijeme kneza Nikole Frankopana Hreljin se spominje kao grad sa 4 svećenika. 1440. godine Hreljin se spominje kada je u njemu izdana glagoljska isprava kojom Ivan Frankopan daruje zemlju Pavlinima samostana sv. Marije u Crikvenici. 1491. godina se spominje na kamenom okviru tabernakula (svetohraništa) koji je nekad bio smješten u crkvi sv. Jurja u starom gradu Hreljinu, a sada je pohranjen u arheološkom muzeju u Zagrebu. Tabernakul je završen oko te godine jer se na njemu čita »Hic. est. cborpus. Domini. Inostri. Yesu. Cristi. 1491. «. Na njemu grb Frankapana i grb grada Senja, i vjerojatno je to dar knezova Frankapana koji su tada upravljali gradom. [[Datoteka:Hreljin 110208 2.jpg|mini|250px|Crkva Sv. Jurja na Hreljinu]] Od godine 1550. Hreljinom vlada knez Nikola Zrinski. Upravu je vodio njegov brat Juraj. 1605. godine potpisan je prvi poznati urbar za Hreljin. Po tom urbaru plaćali su hreljani "bir" u grad 424 libar u gotovu, a osim toga druga podavanja u naravi, "sulj" od marve, ubirala se "trgovina" od robe na cesti i u Bakarcu, gradskoj luci. U to vrijeme (kraj 16. i početak 17. stoljeća) je i crkva proširena na tri broda. 1649. pripao je Hreljin sa ostalim primorskim imanjima knezu Petru Zrinskom. 1692. godine odriče se udovica Zrinskih imanja muževih, prekupi ih austrijska komora od ugarske, pa je tako Hrejlin došao pod upravu Austrijske komore. 1699. kraj crkve sv. Jurja je podignuta kapelica Gospe Snježne (sv. Marije), jedini do danas potpuno sačuvani objekt u starom gradu Hreljinu. Svake godine na blagdan Gospe Snježne u kapelici se održava svečana misa. Kad se [[1726.]] g. počela graditi nova Karlova cesta iz [[Karlovac|Karlovca]] za [[Rijeka|Rijeku]], počelo je seljenje hreljana na ondašnji Piket, a današnje područje naselja Hreljin. Ime Piket potječe iz doba Napoleonove Ilirije kada su francuske straže (franc. piquet znači "poljska straža") bile stacionirane na području današnjeg mjesta Hreljin. 1778. godine Bakar je proglašen slobodnim kraljevskim gradom, uspostavljena je municipalna uprava, a područje municipija je obuhvaćalo i bakarski kotar tj. teritorije od [[Trsat]]a do [[Kraljevica|Kraljevice]], pa tako i Hreljin. 1789. godine ukinut je kaptol Hreljinski, a godine 1790. nakon požara koji je uništio crkvu, preseli se i plovan s Hreljina k crkvi sv. Jurja na Piketu koja postaje župna crkva Hreljina 1853. utemeljena je škola na Hreljinu, i tada je "Hreljin brojao oko 2.800 duša" 1861. dr. [[Ante Starčević]] izabran je zastupnikom kotara Hreljin-Grobnik u [[Hrvatski Sabor]] u svom prvom mandatu u [[Hrvatski Sabor|Saboru]]. Od sredine 19. stoljeća, a posebno između dva svjetska rata, veliki broj hreljana se iseljava u prekomorske zemlje, tako da praktički nema kuće koja nema nekoga u jednoj od Amerika. Prema postojećim pisanim podacima, u tom je razdoblju iz Hreljina u svijet otišlo 1.171 ljudi (991 muškarac i 180 žena). Pretpostavlja se da je što mornara, što neregistriranih iseljenika bilo barem još 350-400 što daje brojku od preko 1.500 ljudi koji su napustili Hreljin u to doba. Najpoznatiji hreljinski iseljenik je [[Josip Marohnić]] (Rođen 12. 11. 1866 na Hreljinu, umro u Americi 23. 1. 1921). Josip Marohnić je jedan od najutjecajnijijih hrvatskih emigranta u Ameriku: osnovao je prvu Hrvatsku crkvu u Americi, izdavao je novine "Hrvatski glasnik", jedan je od suosnivača [[Hrvatska bratska zajednica|Hrvatske bratske zajednice]]. 1874. nezadovoljstvo seoskih općina s područja municipija grada Bakra dovelo je do razvrgnuća municipija, a dotadašnji dijelovi municipija, pa tako i Hreljin, postali su samostalne općine. Sjedište hreljinske Upravne općine bilo je smješteno u zgradi u centru mjesta, u kojoj je do 2010. godine bio i dječjeg vrtić, a koju stariji hreljani još i danas zovu "općina". 1941. godine Hreljin okupira Talijanska vojska. Rimskim ugovorom (dogovor između NDH i Italije o granici od 18. svibnja 1941.) Hreljin je presječen u dijelu koji i danas hreljani zovu "Granica" državnom granicom između NDH i Italije. Granica se prema moru spuštala na polovicu Bakarskog zalijeva, a na drugu stranu prema Delnicama. [[Datoteka:Gradina Hreljin 110208 2.jpg|mini|250px|Ostaci crkve Sv. Jurja na hreljinskoj Gradini]] Tijekom II svjetskog rata Hreljin aktivno sudjeluje u antifašističkoj borbi. U mjestu se nalazi talijanska vojska i institucije NDH. Prvi partizanski logor osnovan je šumi na području Tuhobića, brda iznad Hreljina. 7. listopada 1943. godine njemačka vojska je u ofenzivi uništila logor i život je izgubilo 107 partizana. Nakon pada Italije, Hreljin zauzima njemačka vojska. 17. travnja 1945. IV. armija Jugoslavenske armije oslobađa Hreljin od njemačke i vojske NDH. 1974. Hreljin s izmjenama ondašnjeg društveno-političkog uređenja postaje mjesna zajednica u sklopu općine Rijeka. 1991. Hreljin postaje naselje na području tadašnje općine Bakar sa sjedištem u Bakru. 1995. općina postaje grad Bakar, a naselje Hreljin jedan od mjesnih odbora na području grada Bakra. ==Kultura== Centar kulturnog djelovanja na Hreljinu danas je Dom kulture koji se nalazi u centru mjesta, odmah do crkve Sv. Jurja. Sagrađen je u produžetku stare zgrade škole. Već godinama je nositelj kulturnog života na Hreljinu Kulturno umjetničko društvo "Sloga" u današnjem obliku osnovana 1975. godine. KUD "Sloga" djeluje upravo u prostorima Društvenog doma. Počeci organiziranog amaterskog kulturnog djelovanja sežu u davnu 1910. godinu kada je pri Narodnoj čitalnici osnovan mješoviti pjevački zbor, a nešto kasnije i tamburaški zbor i dramska sekcija. 1923. prestaje s radom to društvo, a njegovi članovi osnivaju tamburaški zbor "Primorac" a voditelj postaje [[Božo Vidas Vuk]]. 1922. godine osnovana je u sklopu Športskog društva "Hridina" tamburaška sekcija. 1924. osnovan je Radničko-športski kulturno-prosvjetni klub "Sloga" koji je okupljao većinom politički aktivne radnike. 1936. godine osniva se "Ogranak seljačke Sloge" koji je u svom sastavu imao glumačku grupu, tamburašku sekciju i pjevački zbor. Najviše zasluga za ponovno oživljavanje kulturnog života n Hreljinu u to doba imao je naš priznati i poznati kompozitor Nikola Hercigonja. 1945. godine nakon oslobođenja započinje djelovati KUD "Božo Vidas–Vuk" s pjevačkim zborom i dramskom sekcijom. 1973. počinje djelovati klapa "Gradina" koja je djelovala punih 28 godina i bila je jedna od najdugovječnijih sjevernojadranskih klapa. 1992.godine osnovana vokalnoinstrumentalna grupa "Swing"djelovala sve do 1997.godine. 1995. godine osnovana je muška klapa "Frankopan" koja je djelovala 4 godine. 1997. osnovana je sekcija za očuvanje hreljinske kulturne i prirodne baštine te njegovanje čakavskog narječja. Najznačajnija aktivnost odvija se u sklopu odbora za maškare "Čočman Express" koji već deset godina organizira široj okolici poznate maškarane zabave. 1999. godine osniva se ženska klapa "Hreljin". ==Obrazovanje== * Dječji vrtić Hreljin * [http://www.os-hreljin.skole.hr/ Osnovna škola Hreljin ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223124513/http://www.os-hreljin.skole.hr/ |date=2007-12-23 }} ===Udruge=== Udruge koje djeluju na Hreljinu: * Dobrovoljno vatrogasno društvo "Hreljin" * Kulturno-umjetničko društvo „Sloga“ * Lovačko društvo za uzgoj, zaštitu i lov divljači "Srndać" (www.ld-srndac.hr) * Ženska klapa "Hreljin" * Klapa «Reful» Hreljin * Maškarana udruga «Čočman express» == Sport == * [[NK Naprijed Hreljin|Nogometni klub Naprijed Hreljin]] * Ženski boćarski klub Hreljin * Muški boćarski klub Hreljin == Značajne osobe == * [[Andro Švrljuga]], hrvatski nogometaš. * [[Antica Polić]], indijska višestruka državna prvakinja i rekorderka ''(pod djevojačkim prezimenom Miloš)''. * [[Marija Akačić]], hrvatska kazališna glumica, proglašena je jednom od najvećih glumica ilirizma. * [[Božo Vidas Vuk]], političar i revolucionar * [[Josip Marohnić]], jedan je od utemeljitelja [[Hrvatska Bratska Zajednica]] == Vanjske veze == {{commonscat|Hreljin}} Službene stranice http://www.bakar.hr/kat.aspx?kat=250{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorija:Naselja u Primorsko-goranskoj županiji]] 5vc3klst39wrkg5538vzlqsjxhtqdob 14 1606289 42588948 40946208 2026-05-07T16:03:36Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40946208 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Iran}} [[Kategorija:Ekonomija Irana|Historija]] [[Kategorija:Historija Irana po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] ayilong73h3n7ntq163jrqk9cn7fu7u 42589311 42588948 2026-05-07T22:51:10Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Iran" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589311 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Iran}} [[Kategorija:Ekonomija Irana|Historija]] [[Kategorija:Historija Irana po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Iran]] 3jk76e6j7p4ab1eonwll2h6d63b48j1 14 1606427 42588968 40946201 2026-05-07T16:04:28Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40946201 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of China}} [[Kategorija:Ekonomija Kine|Historija]] [[Kategorija:Historija Kine po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 2jf81euvi4v13zwkhwfvqh0lrf69ygv 42589314 42588968 2026-05-07T22:51:24Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Kina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589314 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of China}} [[Kategorija:Ekonomija Kine|Historija]] [[Kategorija:Historija Kine po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Kina]] b4wuuvtqfjfejsaadiaedcicudhw3we 0 1662091 42588928 7282800 2026-05-07T15:58:08Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] 42588928 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:FRA-A73-République Française-400 livres (1792).jpg|mini|240px|desno|[[Asignat]] od 400 livri iz [[1792]].]] '''Livra''' ([[francuski jezik|fran.]] ''livre'', od [[latinski|lat.]] ''libra'') je bila [[francuska]] valuta do [[1795.]], koja se temeljila na vrijednosti [[srebro|srebra]]. Postojalo je više vrsta livri, nekada i istovremeno. Izraz livra se odnosi na novčanu jedinicu i na njene [[kovanica|kovanice]] i [[novčanica|novčanice]]. Po [[etimologija|etimologiji]], livra odgovara novčanoj i težinskoj jedinici [[funta]], i valuti [[lira]] u drugim zemljama. Livru je u upotrebu uveo [[Karlo Veliki]] kao ekvivalent jedne funte srebra. Godine [[1656.]] vrijednost livre je određena kao vrijednost 7,69 grama srebra. Livra se dijelila: 1 livra = 20 sua = 240 deniera. [[Kategorija:Bivše valute]] [[Kategorija:Evropske valute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske|Livra]] o4ibpk9y4a284x5839fatqegz74zmzx 0 1768353 42588925 41371736 2026-05-07T15:57:57Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] 42588925 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:France, 5 franc, 1949 - Fourth Republic.jpg|mini|250px|5 franaka - 1949]] '''Francuski franak''' ('''francs'''), [[ISO 4217]]: '''FRF''' je bio [[službeno sredstvo plaćanja]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Označavao se simbolom '''FF''' ili '''F''', a dijelio se na 100 [[centime|centima]]. Povijest francuskog franaka seže do razdoblja od [[1360.]] do [[1641.]] kad su u Francuskoj prvi put uvedeni zlatnici imena ''francs''. Franak je ponovno uveden [[1795.]] kada je zamijenio [[francuska livra|francuske livre]], a zamijenjen je [[euro]]m [[2002.]] u omjeru 1 euro = 6,55957 franaka. U [[optjecaj]]u su bile kovanice od 5, 10, 20 centima, te od ½, 1, 2, 5, 10, 20 franaka, i novčanice od 20, 50, 100, 200 i 500 franaka. {| | [[Datoteka:FRA-500f-rev.jpg|150px]] | [[Datoteka:FRA-500f-anv.jpg|150px]] |- | [[Datoteka:FRA-200f-rev.jpg|150px]] | [[Datoteka:FRA-200f-anv.jpg|150px]] |- | [[Datoteka:FRA-100f-rev.jpg|150px]] | [[Datoteka:FRA-100f-anv.jpg|150px]] | [[Datoteka:Hundred franc note delacroix 1993-2.JPG|150px]] | [[Datoteka:Hundred franc note delacroix 1993.jpg|150px]] |- | [[Datoteka:FRA-50f-rev.jpg|150px]] | [[Datoteka:50 francs banknote A.jpg|150px]] |- | [[Datoteka:FRA-20f-rev.jpg|150px]] | [[Datoteka:FRA-20f-anv.jpg|150px]] |- | [[Datoteka:10 Francos franceses 1978 (reverso).jpg|150px]] | [[Datoteka:10 Francos franceses 1978 (anverso).jpg|150px]] |} == Vanjske veze == {{Commonscat|French franc}} * [http://www.ecb.int/euro/exchange/fr/html/index.de.html EZB – Francs Banknotes] {{mrva-novac}} [[Kategorija:Bivše valute]] [[Kategorija:Evropske valute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske|Franak]] [[Kategorija:Valute zamijenjene eurom]] gn535a32b9ch9vign5e58uwt34hnopu 14 1794297 42589005 40680129 2026-05-07T16:06:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska ekonomska istorija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Srbije]] 42589005 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} [[Kategorija:Istorija Srbije u srednjem veku]] [[Kategorija:Ekonomska historija Srbije|Srednji vek]] a5epdw93alf4o1ej0mqabovs9wq5q1p 0 1915797 42588962 42546081 2026-05-07T16:03:57Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588962 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe|Šahi (razvrstavanje)}} [[Datoteka:Sefevid Ismail II.jpg|mini|desno|250px|[[Kovanica]] od 2 šahija iz doba [[Safavidska Monarhija|safavidskog]] vladara [[Ismail II|Ismaila II]] (vl. {{oddo|1576|1578}})]] '''Šahi''' ({{jez-per|شاهی}}) je [[Kovanica|kovani]] [[Srebro|srebrnjak]] korišten u [[Iran]]u tokom [[Novi vijek|novog vijeka]]. Pojavio se u vrijeme vladavine [[Safavidska Monarhija|safavidskog]] šaha [[Ismail I|Ismaila I]] (vl. {{oddo|1501|1524}}) i imao je [[Masa|masu]] od dva [[metkal]]a odnosno 9,2 [[Gram|g]]. Druga standardna kovanica bio je [[Zlato|zlatni]] [[ašrafi]], upola manje mase. Kraljevski natpisi modelirani su po uzoru na ranije [[Timuridska Monarhija|timuridske]] kovanice i imali su slične naslove odnosno blagoslove – avers je sadržavao vladarevu [[Genealogija|genealogiju]] sa [[Šijitizam|šijitskim]] precima, a revers [[Šahada|šahadu]] i imena [[dvanaest imama]]. Safavidski monetarni standardi su izražavani u [[toman]]ima koji je vrijedio 10.000 dinara. Tokom [[Ismail I|Ismailove]] vladavine toman je imao vrijednost od 200 metkala (= 4800 [[nohod]]a) [[Srebro|srebra]], a šahi je od kasnog [[16. vijek]]a formalno računat kao 50 dinara. Šahiji su kovani u brojnim apoenima: 1/4, 1/2, 1, 2 ili 4, dok je u opticaju dominirao dupli šahi (''došahi''). U početku su se kovali u [[Popis historijskih iranskih glavnih gradova|prijestolnici]] [[Tabriz]]u, a nakon pobjede protiv [[Uzbeci|Uzbeka]] [[1510]]. počeli su se kovati i u [[Veliki Horasan|Horasanu]]. Godine [[1516]]. ili [[1517]]. safavidska [[valuta]] je reformirana ali uz različite regionalne standarde – u zapadnim dijelovima [[Safavidska Monarhija|zemlje]] toman smanjen na 4050 nokoda, a u Horasanu je povećan na 5400 zbog konkuriranja težem novcu centralnoazijskih [[Šajbanidi|Šajbanida]]. Nove reforme nastupile su [[1547]]. za vladavine [[Tahmasp I|Tahmaspa I]] (vl. {{oddo|1524|1576}}) koji je uveo jedinstvenu valutu za čitavu zemlju i smanjio toman na 2400 nokoda, čime je vrijednost šahija došla na 0,5 metkala. Tokom njegove vlasti diljem zemlje preferirani su dupli šahiji, dok su u [[Gilan]]u i na [[Kavkaz (regija)|Kavkazu]] prevladavali apoeni od 1/2 ili 1/4. Iako su lokalne valute uglavnom iščezle ovim reformama, među izuzetke spadaju polutange od 1,8 [[Gram|g]] (na temelju 1 [[Tanga (novac)|tange]] od 3,6 [[Gram|g]]) u [[Mazandaran]]u kovane do [[1590-ih]], te [[Muhamedi (novac)|muhamediji]] (mahmadiji ili mahmudiji) vrijednosti 2 šahija kovani u [[Huzestan]]u do [[1681]]. godine. Neposredno nakon što je na prijestolje stupio [[Abas Veliki|Abas I Veliki]] (vl. {{oddo|1588|1629}}), kovanica duplog šahija zamijenjena je četverostrukim šahijem poznatim kao [[Abasi (novac)|abasi]], koji je dominirao među srebrnjacima do kasnog [[18. vijek]]a u [[Iran]]u odnosno do decimalizacije [[1925]]. u [[Afganistan]]u. Nove monetarne reforme proveo je [[Nader-šah Afšar]] (vl. {{oddo|1736|1747}}) koji je uspješno udružio [[Afšaridska Monarhija|iranske]] i [[Mogulsko Carstvo|indijske]] valutne sisteme. Kovanice u apoenima od 1, 6 i 20 šahija kovane su do [[1739]]. godine, nakon čega ih počinju zamjenjivati one od 1 ili 10 šahija. Potonja je poznata kao [[rupija]] i imala je masu od 11,5 [[Gram|g]]. Tokom ranog [[Kadžarska Monarhija|kadžarskog perioda]], između [[1796]]. i [[1825]]. godine, glavni apoen bio je [[Iranski rijal|rijal]] i imao je vrijednost od 1250 dinara odnosno 25 šahija. Rasprostranjene kovanice iz ovog vremena bile su one od 1/2 rijala (12,5 šahija) kovane diljem zemlje, zatim 1/3 rijala (8 šahija) iz [[Teheran]]a, 1/4 rijala (6 šahija) iz [[Tabriz]]a, 1/5 rijala (5 šahija) iz [[Isfahan]]a i [[Jazd]]a, dok su u drugim gradovima kovani i manji apoeni. Godine [[1825]]. ili [[1826]]. vladar [[Fateh Ali-šah Kadžar]] (vl. {{oddo|1797|1834}}) izmjenio je standard 1 rijala od 1250 dinara (temeljenog na tomanu od 432 nokoda) na [[saheb-keran]] od 1000 dinara (20 šahija), temeljen na tomanu od 384 nokoda. Saheb-kerani (u [[Evropa|evropskim]] radovima poznati kao ''kran'') kovani su u apoenima od 1/2 (10 šahija) i 1/4 (5 šahija), a zajedno s njima i bijeli šahiji od [[Srebro|srebra]] zbog razlikovanja od [[Bakar|bakrenih]] šahija. Bijeli šahiji nisu bili u opticaju već su se darovali kao poklon za [[Novruz]]. Tokom kasnog [[Kadžarska Monarhija|kadžarskog perioda]] njihova vrijednost bila je 3,125 pravih tj. bakrenih šahija odnosno 156,25 dinara, a posljednji takvi kovani su [[1924]]. godine. == Veze == * [[Ekonomija Irana]] == Literatura == * {{en icon}} {{cite book|last=Alizadeh|first=Abbas|title=Coins and Coinage|series=[[Encyclopædia Iranica]]|publisher=[[Columbia University]]|location=New York|url=http://www.iranicaonline.org/articles/coins-and-coinage-|origyear=15. 12. 1992.|date=20. 9. 2009.}} == Vanjske veze == ;Ostali projekti {{WProjekti |commonscat = Coins of the Safavid Empire |commonscatsh = Safavidske kovanice }} [[Kategorija:Safavidska Monarhija]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Kovani novac]] k45fegk0qhfcotx4cnzduvae4as9wwt 0 1931128 42588949 42538546 2026-05-07T16:03:38Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Iranska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] 42588949 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe|Abasi (razvrstavanje)}} [[Datoteka:Persia, scià thamasp II, decuplo afshari d'oro, 1722-1732.JPG|mini|desno|250px|[[Zlato|Zlatnik]] iz doba [[Safavidska Monarhija|safavidskog]] vladara [[Tahmasp II|Tahmaspa II]] (vl. [[1729]]–[[1732]])]] '''Abasi''' ({{jez-per|عباسی}}) je [[Kovanica|kovani]] [[Zlato|zlatnik]] ili [[Srebro|srebrnjak]] korišten u [[Iran]]u tokom [[Novi vijek|novog vijeka]]. Uveo ga je [[Abas Veliki|Abas I Veliki]] (vl. [[1588]]–[[1629]]) neposredno nakon stupanja na prijestolje, zamijenivši kovanicu duplog [[Šahi (novac)|šahija]] četverostrukim šahijem tj. abasijem. Kovanice abasija dominirale su otpicajem među srebrnjacima do kasnog [[18. vijek]]a u [[Iran]]u odnosno do decimalizacije [[1925]]. u [[Afganistan]]u. Iranski [[Zlato|zlatnici]] i [[Srebro|srebrnjaci]] ovog vremena nisu nosili lica, već vladarevu [[Genealogija|genealogiju]] sa [[Šijitizam|šijitskim]] precima na aversu odnosno [[Šahada|šahadu]] i imena [[dvanaest imama]] na reversu. Zlatnici su bili visoke čistoće i standardizirane [[Masa|mase]], no vladari najčešće nisu određivali omjer vrijednosti zlata i srebra nego su to prepuštali tržištu. U knjigovodstvu se javlja više termina za specifične mase dvaju metala, ali te jedinice su primjenjivane različito ovisno o centralnom ili lokalnim računovodstvenim sistemima. Također, navedeni termini nisu štampani na kovanicama i procjena njihove kvalitete je ostavljana trgovcima. Prije [[Abas Veliki|Abasove]] vladavine monetarni standardi su izražavani u [[toman]]ima koji je vrijedio 10.000 dinara odnosno 200 [[Šahi (novac)|šahija]]. Do pojave abasija, šahi je bio najveći srebrni novac u [[Safavidska Monarhija|safavidskom]] opticaju. Tokom vladavine [[Muhamed Hodabanda|Muhameda Hodabande]] (vl. [[1578]]–[[1587]]) počeli su se kovati srebrnjaci u apoenima od 2 šahija (''došahi'') odnosno 100 dinara, a nazivani su kao [[Muhamedi (novac)|muhamediji]] (mahmadiji ili mahmudiji). [[Abas Veliki|Abasove]] monetarne reforme provedene su između [[1615]]. i [[1620]]. kada je revidiran čitavi računovodstveni sistem s ciljem uniformiranja cijele [[Safavidska Monarhija|zemlje]]. Šah je podigao propisanu [[Masa|masu]] kovanica u opticaju, iako jedinstvena masena jedinica nije uvedena. Termin abasi primijenjen je za dva srebrnjaka i dva zlatnika mase od 144 odnosno 120 [[gran]]a (9,33 odnosno 7,78 [[gram]]a). Oba srebrna abasija imala su vrijednost od 200 dinara (50 abasija = 1 toman), a dva zlatnika 2000 dinara. Nakon reformi, sve kovanice revidirane na gornji način nazivane su abasijima tokom ostatka [[Safavidska Monarhija|safavidskog perioda]]. Maseni izuzeci od navedenih standarda bili su zlatnici od 54 grana (3,5 grama), kovani po uzoru na kalifatske [[dinar]]e i venecijanske [[dukat]]e, no takvi se nisu nazivali abasijima već [[ašrafi]]jima (originalno [[Mameluci|mamelučki]] zlatnik široko rasprostranjen [[Jugozapadna Azija|Jugozapadnom Azijom]] od [[15. vijek]]a). Za vrijeme vladavine šaha [[Sulejman I Safavidski|Sulejmana I]] (vl. [[1666]]–[[1694]]) postojale su dvije vrste abasija – jedan u tradicionalnoj vrijednosti od 200 dinara, a drugi od 250 dinara (tzv. veliki abasi ili pandž-šahi). Nakon monetarne krize iz [[1687]]/[[1688]]. godine, vrijednost srebrnih i zlatnih abasija pala je na 114 grana (7,4 grama), te je [[1717]]. dodatno opala na 84 grana (5,44 grama) odnosno [[1721]]. na 54 grana (3,5 grama). Ova devalvacija bila je prouzročena financiranjem vojnih pohoda protiv [[Afganci|afganskih]] [[Hotakijska Monarhija|Hotakija]] zbog kojeg je starom tipu [[Safavidska Monarhija|safavidskih]] kovanica došao kraj. Usprkos tome, stari abasiji su i dalje bili u opticaju, a termin je među narodom korišten kao sinonim za svaki iznos od 200 dinara. == Povezano == * [[Ekonomija Irana]] == Literatura == {{div col}} * {{en icon}} {{cite book|last=Alizadeh|first=Abbas|title=Coins and Coinage|series=[[Encyclopædia Iranica]]|publisher=[[Columbia University]]|location=New York|url=http://www.iranicaonline.org/articles/coins-and-coinage-|origyear=15. 12. 1992|date=20. 9. 2009}} * {{en icon}} {{cite book|last1=Avery|first1=Peter William|last2=Fragner|first2=Bert Georg|last3=Simmons|first3=J. B.|title=ʿAbbāsī|series=[[Encyclopædia Iranica]]|publisher=[[Columbia University]]|location=New York|url=http://www.iranicaonline.org/articles/abbasi|origyear=15. 12. 1982|date=13. 7. 2011}} * {{en icon}} {{cite book|last=Hinz|first=Walther|chapter=The Value of the Toman in the Middle Ages|editors=Minovi, Mojtaba; [[Iradž Afšar|Afshar, Iraj]]|title=Jadnama-je Irani-je Minorski|series=Tehran University Publications|volume=1241|publisher=[[Teheranski univerzitet|University of Tehran]]|location=Tehran|page=94|year=1969|oclc=4588575}} * {{de icon}} {{cite book|last1=Kaempfer|first1=Engelbert|authorlink1=Engelbert Kaempfer|last2=Hinz|first2=Walther|title=Am Hofe des persischen Grosskönigs, 1684-85|series=Quellen und Forschungen zur Geschichte der Geographie und Völkerkunde|volume=7|publisher=Koehler|location=Leipzig|page=54|year=1940|oclc=312913989}} * {{en icon}} {{cite book|last=Rabino|first=Hyacinth Louis|title=Coins of the shahs of Persia|publisher=Ernest Leroux|location=Paris|year=1914|oclc=777970084}} * {{en icon}} {{cite book|last=Rabino|first=Hyacinth Louis|title=Coins, Medals, and Seals of the Shâhs of Îrân, 1500-1941|publisher=S. Austin and Sons, Oriental and General Printers|location=Hertford|pages=20. i 32|year=1945|oclc=8425984}} * {{de icon}} {{cite book|last=Schrötter|first=Friedrich Leopold Freiherr|title=Wörterbuch der Münzkunde|publisher=W. de Gruyter|location=Berlin; Leipzig|year=1930|oclc=456154957}} * {{de icon}} {{cite book|last=Schuster-Walser|first=Sibylla|title=Das Safawidische persien im Spiegel europï̀scher Reiseberichte (1502-1722), untersuchungen zur Wirtschafts- und Handelspolitik|publisher=Grimm; [[Buske]]|location=Baden-Baden; Hamburg|page=43|year=1970|oclc=190207}} * {{de icon}} {{cite book|last=Vasmer|first=Richard|title=Zur Münzkunde der persischen Schahe|series=Islamica|volume=6|publisher=Verlag der Asia Major|location=Leipzig|year=1933/1934|oclc=1753986}} {{div col end}} == Vanjske veze == ;Ostali projekti {{WProjekti |commonscat = Coins of the Safavid Empire |commonscatsh = Safavidske kovanice }} [[Kategorija:Safavidska Monarhija]] [[Kategorija:Ekonomska historija Irana]] [[Kategorija:Kovani novac]] rer3t77t7mhy07gs00cxdg0i8rt0cou 14 2645964 42589091 40976858 2026-05-07T16:54:23Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589091 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Egypt}} [[Kategorija:Političke stranke u Egiptu| ]] [[Kategorija:Politička historija Egipta|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Egipat]] kxcqlcfmtrvc23ym2x22z4vl143b143 14 2768359 42588924 40946202 2026-05-07T15:57:56Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40946202 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of France}} [[Kategorija:Ekonomija Francuske|Historija]] [[Kategorija:Historija Francuske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] id5azwkweoc9eq3y4v3mkmu932j1ztc 42589307 42588924 2026-05-07T22:50:11Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Francuska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589307 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of France}} [[Kategorija:Ekonomija Francuske|Historija]] [[Kategorija:Historija Francuske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Francuska]] dpu7rr0m8xohafm29dj80dff5fpckzr 14 2773400 42589383 42588336 2026-05-07T23:17:14Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Grčka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589383 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Greece}} [[Kategorija:Oružane snage Grčke|Historija]] [[Kategorija:Historija Grčke po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Grčka]] cdt56b8jdq9iz4b1twiemy9xacbtxdv 0 2888711 42588886 42450808 2026-05-07T14:22:44Z Stefanguzvica 88249 42588886 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=BOŽO VIDAS VUK | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja =<br />{{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti =<br />[[Dravska banovina]] <br />{{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. == Biografija == Rođen je 19. prosinca 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj. U socijalističkom pokretu bio je od [[1911.]] godine. Od 1911. do [[1913.]] godine bio je na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]], gdje je vodio revolucionarni rad među jugoslavenskim iseljenicima. Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. == Izvori == {{izvori}} == Literatura == * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] gqydofl79qq6lm6xp71jum0eoz3535p 42588896 42588886 2026-05-07T15:56:38Z Stefanguzvica 88249 42588896 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja =<br />{{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti =<br />[[Dravska banovina]] <br />{{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} U socijalističkom pokretu bio je od [[1911.]] godine. Od 1911. do [[1913.]] godine bio je na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]], gdje je vodio revolucionarni rad među jugoslavenskim iseljenicima. Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] dv4gp78vz96bdcnzll4kyh1nmttp7ib 42589257 42588896 2026-05-07T21:04:26Z Stefanguzvica 88249 42589257 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće u na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] nh7uodi8sgqgkau4rrqnbfyxsi8a81w 42589258 42589257 2026-05-07T21:04:59Z Stefanguzvica 88249 42589258 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] d6bws0sbzhexd12tqby3wf82gygin16 42589457 42589258 2026-05-08T07:26:08Z Stefanguzvica 88249 42589457 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. [[Proleter (novine)|Proleter]] je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] ovlfgsetrwucx4eavkgszkkx3yxmvpp 42589458 42589457 2026-05-08T07:37:08Z Stefanguzvica 88249 42589458 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. ''[[Proleter (novine)|Proleter]]'' je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. === Nasleđe === Nakon njegovog ubistva, Božo Vidas postao je jedan od simbola [[Bijeli teror|Belog terora]] u Jugoslaviji. U ''Proleteru'' mu je napisan opširan nekrolog, a jugoslovenske imigrantske organizacije širom planete su ga komemorirale. Hrvatski radnički klub u gradu Broken Hill u [[Novi Južni Wales|Novom Južnom Velsu]] poneo je ime "Božo Vidas Vuk".<ref>Marin M. Alagich, Steven Kosovich, "Croatians", u James Jupp (ur.), ''The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins'', (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), 237.</ref> Kada je, u avgustu [[1941]]. godine, na Tuhobiću iznad [[Rijeka|Rijeke]] osnovan Prvi partizanski odred pod komandom [[Moša Albahari|Moše Albaharija]], odred je poneo ime Bože Vidasa Vuka. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] 3swrhiua81rqppzvvlr2g0oc8xwh5r1 42589461 42589458 2026-05-08T07:44:15Z Stefanguzvica 88249 42589461 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. ''[[Proleter (novine)|Proleter]]'' je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. === Nasleđe === Nakon njegovog ubistva, Božo Vidas postao je jedan od simbola [[Bijeli teror|Belog terora]] u Jugoslaviji. U ''Proleteru'' mu je napisan opširan nekrolog, a jugoslovenske imigrantske organizacije širom planete su ga komemorirale. Hrvatski radnički klub u gradu Broken Hill u [[Novi Južni Wales|Novom Južnom Velsu]] poneo je ime "Božo Vidas Vuk".<ref>Marin M. Alagich, Steven Kosovich, "Croatians", u James Jupp (ur.), ''The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins'', (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), 237.</ref> Kada je, u avgustu [[1941]]. godine, na Tuhobiću iznad [[Rijeka|Rijeke]] osnovan Prvi partizanski odred pod komandom [[Moša Albahari|Moše Albaharija]], odred je poneo ime Bože Vidasa Vuka. Osnovna škola u Hreljinu nosila je ime "Božo Vidas Vuk", ali je posle [[1991]]. godine preimenovana u "Osnovna škola Hreljin". Lokalno Kulturno-umetničko društvo takođe je nosilo njegovo ime. Jedna ulica na Zametu u Rijeci nosi ime Bože Vidasa. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] o2zi5ds7ehuoialoe5jrtifdlonvfms 42589462 42589461 2026-05-08T07:51:21Z Stefanguzvica 88249 42589462 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. ''[[Proleter (novine)|Proleter]]'' je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Poslije protjerivanja iz Sjedinjenih Američkih Država, [[1921.]] godine vratio se u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]], gdje je radio u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb]]u. Tada je postao član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Godine [[1923.]] izabran je za člana Centralnog rukovodstva legalne Nezavisne radničke partije Jugoslavije, a na Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u svibnju 1923. u Beču, izabran je za člana Centralog partijskog vijeća. Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. U Meksiku je Božo Vidas bio radnik obezbeđenja Sovjetske ambasade [[Ciudad de México|Meksiko Sitiju]] i veza ambasade sa Komunističkom partijom Meksika. [[1926]]. godine je, pod imenom "L. Vidas" bio predstavnik Kominterne na Četvrtom kongresu Komunističke partije Meksika.<ref>Victor Jeifets, Lazar Jeifets, ''América Latina en la Internacional Comunista 1919-1943: Diccionario Biográfico'', (Buenos Aires: CLACSO, 2017), 716.</ref> Od [[1929.]] godine boravio je u [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. === Nasleđe === Nakon njegovog ubistva, Božo Vidas postao je jedan od simbola [[Bijeli teror|Belog terora]] u Jugoslaviji. U ''Proleteru'' mu je napisan opširan nekrolog, a jugoslovenske imigrantske organizacije širom planete su ga komemorirale. Hrvatski radnički klub u gradu Broken Hill u [[Novi Južni Wales|Novom Južnom Velsu]] poneo je ime "Božo Vidas Vuk".<ref>Marin M. Alagich, Steven Kosovich, "Croatians", u James Jupp (ur.), ''The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins'', (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), 237.</ref> Kada je, u avgustu [[1941]]. godine, na Tuhobiću iznad [[Rijeka|Rijeke]] osnovan Prvi partizanski odred pod komandom [[Moša Albahari|Moše Albaharija]], odred je poneo ime Bože Vidasa Vuka. Osnovna škola u Hreljinu nosila je ime "Božo Vidas Vuk", ali je posle [[1991]]. godine preimenovana u "Osnovna škola Hreljin". Lokalno Kulturno-umetničko društvo takođe je nosilo njegovo ime. Jedna ulica na Zametu u Rijeci nosi ime Bože Vidasa. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] a8xvvsc0or364hod0bpwaatf5b2v90r 42589464 42589462 2026-05-08T08:27:18Z Stefanguzvica 88249 42589464 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. ''[[Proleter (novine)|Proleter]]'' je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i tu završava crtačku školu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=41}} Istovremeno počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Vidas dolazi u Jugoslaviju koja je već pod režimom [[Obznana|Obznane]], te odmah počinje ilegalni rad. Radio je u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb|Zagrebu]]. U njegovom rodnom Hreljinu je komunizam bio izrazito popularan, te je grad dobio nadimak "Mala Moskva".{{sfn|Sobolevski|1974|p=33}} Vidas postaje član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), te uspešno formira njihove mesne organizacije u Hreljinu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=56}} [[1922]]. godine, u Hreljinu osniva Nogometni klub Hridina i Tamburaško društvo "Primorac". Oba udruženja služe ne samo za sportski i kulturni rad, nego funkcionišu i kao legalna mesta okupljanja za organizaciju ilegalnih komunističkih delatnosti. Vidas takođe organizuje akciju prikupljanja pomoći za žrtve gladi u [[SSSR|Sovjetskoj Rusiji]].{{sfn|Sobolevski|1974|p=36}} Drugu polovinu godine provodi u Zagrebu, gde radi kao crtač u Prvoj hrvatskoj tvornici strojeva i ljevaonici željeza i organizuje radništvo koje želi da se priključi Komunističkoj partiji Jugoslavije.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=41–42}} Januara [[1923.]] izabran je za člana Centralnog odbora legalne [[Nezavisna radnička partija Jugoslavije|Nezavisne radničke partije Jugoslavije]], te ga CO šalje nazad na Primorje da organizuje predizbornu agitaciju u svom rodnom kraju. Bio je česta meta napada građanske štampe i policijskog zastrašivanja. Iako je na izborima te godine NRPJ dobila svega 1,1% glasova na nivou države, u [[Sušak|sušačkom]] kotaru dobila je 17,1% glasova, a u [[Crikvenica|crikveničkom]] 6,7%. U Vidasovom rodnom Hreljinu, NRPJ je dobila više od 50% glasova.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=55–56}} Za vreme predizborne kampanje, u maju 1923. godine, Vidas na kratko odlazi u inostranstvo, u [[Beč]], gde prisustvuje ilegalnoj [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ]]. Na konferenciji je izabran za člana [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralog partijskog veća]]. Vidas je bio pristalica "leve" frakcije, koja se zalagala za revolucionarni radikalizam, a po nacionalnom pitanju podržavala pravo na [[Samoopredjeljenje|samoopredeljenje do otcepljenja]] zarad stvaranja [[Balkanska federacija|Balkanske federacije]]. U ovome ga je podržavala i celokupna partijska organizacija u Hreljinu, gde je pod njegovim uticajem i ovim teorijskim osnovama "odgojena čitava generacija mladih komunista".{{sfn|Sobolevski|1974|pp=59–63}} Pošto je ostao bez posla, [[1924.]] godine otišao je ponovno u emigraciju, najprije na [[Kuba|Kubu]], a potom i u [[Meksiko]], gdje je postao član Centralnog komiteta Komunističke partije Meksika. U Meksiku je Božo Vidas bio radnik obezbeđenja Sovjetske ambasade [[Ciudad de México|Meksiko Sitiju]] i veza ambasade sa Komunističkom partijom Meksika. [[1926]]. godine je, pod imenom "L. Vidas" bio predstavnik Kominterne na Četvrtom kongresu Komunističke partije Meksika.<ref>Victor Jeifets, Lazar Jeifets, ''América Latina en la Internacional Comunista 1919-1943: Diccionario Biográfico'', (Buenos Aires: CLACSO, 2017), 716.</ref> Od [[1929.]] godine boravio je u Sovjetskom Savezu. U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. === Nasleđe === Nakon njegovog ubistva, Božo Vidas postao je jedan od simbola [[Bijeli teror|Belog terora]] u Jugoslaviji. U ''Proleteru'' mu je napisan opširan nekrolog, a jugoslovenske imigrantske organizacije širom planete su ga komemorirale. Hrvatski radnički klub u gradu Broken Hill u [[Novi Južni Wales|Novom Južnom Velsu]] poneo je ime "Božo Vidas Vuk".<ref>Marin M. Alagich, Steven Kosovich, "Croatians", u James Jupp (ur.), ''The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins'', (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), 237.</ref> Kada je, u avgustu [[1941]]. godine, na Tuhobiću iznad [[Rijeka|Rijeke]] osnovan Prvi partizanski odred pod komandom [[Moša Albahari|Moše Albaharija]], odred je poneo ime Bože Vidasa Vuka. Osnovna škola u Hreljinu nosila je ime "Božo Vidas Vuk", ali je posle [[1991]]. godine preimenovana u "Osnovna škola Hreljin". Lokalno Kulturno-umetničko društvo takođe je nosilo njegovo ime. Jedna ulica na Zametu u Rijeci nosi ime Bože Vidasa. == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] dp69eb24u5fl5u9bor5d97v8mw7h5n0 42589465 42589464 2026-05-08T08:40:57Z Stefanguzvica 88249 42589465 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. ''[[Proleter (novine)|Proleter]]'' je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i tu završava crtačku školu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=41}} Istovremeno počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Vidas dolazi u Jugoslaviju koja je već pod režimom [[Obznana|Obznane]], te odmah počinje ilegalni rad. Radio je u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb|Zagrebu]]. U njegovom rodnom Hreljinu je komunizam bio izrazito popularan, te je grad dobio nadimak "Mala Moskva".{{sfn|Sobolevski|1974|p=33}} Vidas postaje član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), te uspešno formira njihove mesne organizacije u Hreljinu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=56}} [[1922]]. godine, u Hreljinu osniva Nogometni klub Hridina i Tamburaško društvo "Primorac". Oba udruženja služe ne samo za sportski i kulturni rad, nego funkcionišu i kao legalna mesta okupljanja za organizaciju ilegalnih komunističkih delatnosti. Vidas takođe organizuje akciju prikupljanja pomoći za žrtve gladi u [[SSSR|Sovjetskoj Rusiji]].{{sfn|Sobolevski|1974|p=36}} Drugu polovinu godine provodi u Zagrebu, gde radi kao crtač u Prvoj hrvatskoj tvornici strojeva i ljevaonici željeza i organizuje radništvo koje želi da se priključi Komunističkoj partiji Jugoslavije.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=41–42}} Januara [[1923.]] izabran je za člana Centralnog odbora legalne [[Nezavisna radnička partija Jugoslavije|Nezavisne radničke partije Jugoslavije]], te ga CO šalje nazad na Primorje da organizuje predizbornu agitaciju u svom rodnom kraju. Bio je česta meta napada građanske štampe i policijskog zastrašivanja. Iako je na izborima te godine NRPJ dobila svega 1,1% glasova na nivou države, u [[Sušak|sušačkom]] kotaru dobila je 17,1% glasova, a u [[Crikvenica|crikveničkom]] 6,7%. U Vidasovom rodnom Hreljinu, NRPJ je dobila više od 50% glasova.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=55–56}} Za vreme predizborne kampanje, u maju 1923. godine, Vidas na kratko odlazi u inostranstvo, u [[Beč]], gde prisustvuje ilegalnoj [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ]]. Na konferenciji je izabran za člana [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralog partijskog veća]]. Vidas je bio pristalica "leve" frakcije, koja se zalagala za revolucionarni radikalizam, a po nacionalnom pitanju podržavala pravo na [[Samoopredjeljenje|samoopredeljenje do otcepljenja]] zarad stvaranja [[Balkanska federacija|Balkanske federacije]]. U ovome ga je podržavala i celokupna partijska organizacija u Hreljinu, gde je pod njegovim uticajem i ovim teorijskim osnovama "odgojena čitava generacija mladih komunista".{{sfn|Sobolevski|1974|pp=59–63}} Pošto je ostao bez posla i kao komunista nije mogao nigde da se zaposli, [[1924]]. godine otišao je ponovo u emigraciju. Iz Hreljina putuje za [[Belgija|Belgiju]], a odatle za [[Le Havre|Avr]]. U Avru se ukrcava na brod za [[Havana|Havanu]], gde kratko vreme radi. Već u jesen 1924. godine stiže u [[Meksiko]], u grad [[Pachuca de Soto, Hidalgo|Pačuka]] i postaje član Komunističke partije Meksika.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=67–70}} Nakon uspostavljanja diplomatskih odnosa SSSR-a i Meksika, u novembru 1924. godine je formalno otvorena Sovjetska Ambasada u [[Ciudad de México|Meksiko Sitiju]]. Božo Vidas se seli tamo i postaje radnik obezbeđenja Sovjetske ambasade, te veza ambasade sa Komunističkom partijom Meksika. [[1926]]. godine je, pod imenom "L. Vidas" bio predstavnik Kominterne na Četvrtom kongresu Komunističke partije Meksika.<ref>Victor Jeifets, Lazar Jeifets, ''América Latina en la Internacional Comunista 1919-1943: Diccionario Biográfico'', (Buenos Aires: CLACSO, 2017), 716.</ref> Za Meksiko je pisao da je "polukolonija velikih imperijalističkih država kao i Jugoslavija".{{sfn|Sobolevski|1974|p=68}} U leto [[1928]]. godine je kratko vreme boravio u [[Berlin|Berlinu]], a potom preko [[Bremen|Bremena]] parobrodom otišao u Sovjetski Savez.{{sfn|Sobolevski|1974|p=75}} Sovjetsko rukovodstvo i Kominterna su tada prihvatili "levičarsku" politiku, te se Vidas blisko povezao sa drugovima iz leve frakcije kao što su [[Stjepan Cvijić]] i [[Kosta Novaković]], te došao u sukob sa [[Milan Gorkić|Milanom Gorkićem]], kog su smatrali za "desničara". U proleće [[1930]]. godine, Vidas je upućen u Jugoslaviju od strane CK KPJ.<ref name="gužvica">[https://tokovi.istorije.rs/cir/uploaded/1%202026/02%20Guzvica%2015-52.pdf Stefan Gužvica, "Pisac kao arhivist. Кnjiževna dela Ervina Šinka i Manesa Šperbera kao istorijski izvori", ''Tokovi istorije'' 1/2026, 42–43.]</ref> U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. === Nasleđe === Nakon njegovog ubistva, Božo Vidas postao je jedan od simbola [[Bijeli teror|Belog terora]] u Jugoslaviji. U ''Proleteru'' mu je napisan opširan nekrolog, a jugoslovenske imigrantske organizacije širom planete su ga komemorirale. Hrvatski radnički klub u gradu Broken Hill u [[Novi Južni Wales|Novom Južnom Velsu]] poneo je ime "Božo Vidas Vuk".<ref>Marin M. Alagich, Steven Kosovich, "Croatians", u James Jupp (ur.), ''The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins'', (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), 237.</ref> Kada je, u avgustu [[1941]]. godine, na Tuhobiću iznad [[Rijeka|Rijeke]] osnovan Prvi partizanski odred pod komandom [[Moša Albahari|Moše Albaharija]], odred je poneo ime Bože Vidasa Vuka. Osnovna škola u Hreljinu nosila je ime "Božo Vidas Vuk", ali je posle [[1991]]. godine preimenovana u "Osnovna škola Hreljin". Lokalno Kulturno-umetničko društvo takođe je nosilo njegovo ime. Jedna ulica na Zametu u Rijeci nosi ime Bože Vidasa. Lik "Andreja" u romanu [[Manès Sperber|Manèsa Sperbera]] ''Kao suza u okeanu'' i njegova pogibija zasnovani su na motivima iz života Bože Vidasa.<ref name="gužvica"/> == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] 8z61x9sosr0cxpoercankui7yvsqvhs 42589466 42589465 2026-05-08T08:42:55Z Stefanguzvica 88249 42589466 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. ''[[Proleter (novine)|Proleter]]'' je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i tu završava crtačku školu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=41}} Istovremeno počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Vidas dolazi u Jugoslaviju koja je već pod režimom [[Obznana|Obznane]], te odmah počinje ilegalni rad. Radio je u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb|Zagrebu]]. U njegovom rodnom Hreljinu je komunizam bio izrazito popularan, te je grad dobio nadimak "Mala Moskva".{{sfn|Sobolevski|1974|p=33}} Vidas postaje član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), te uspešno formira njihove mesne organizacije u Hreljinu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=56}} [[1922]]. godine, u Hreljinu osniva Nogometni klub Hridina i Tamburaško društvo "Primorac". Oba udruženja služe ne samo za sportski i kulturni rad, nego funkcionišu i kao legalna mesta okupljanja za organizaciju ilegalnih komunističkih delatnosti. Vidas takođe organizuje akciju prikupljanja pomoći za žrtve gladi u [[SSSR|Sovjetskoj Rusiji]].{{sfn|Sobolevski|1974|p=36}} Drugu polovinu godine provodi u Zagrebu, gde radi kao crtač u Prvoj hrvatskoj tvornici strojeva i ljevaonici željeza i organizuje radništvo koje želi da se priključi Komunističkoj partiji Jugoslavije.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=41–42}} Januara [[1923.]] izabran je za člana Centralnog odbora legalne [[Nezavisna radnička partija Jugoslavije|Nezavisne radničke partije Jugoslavije]], te ga CO šalje nazad na Primorje da organizuje predizbornu agitaciju u svom rodnom kraju. Bio je česta meta napada građanske štampe i policijskog zastrašivanja. Iako je na izborima te godine NRPJ dobila svega 1,1% glasova na nivou države, u [[Sušak|sušačkom]] kotaru dobila je 17,1% glasova, a u [[Crikvenica|crikveničkom]] 6,7%. U Vidasovom rodnom Hreljinu, NRPJ je dobila više od 50% glasova.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=55–56}} [[Datoteka:Božo vidas u meksiku.jpg|thumb|300px|Božo Vidas u Meksiku [[1927]]. godine.]] Za vreme predizborne kampanje, u maju 1923. godine, Vidas na kratko odlazi u inostranstvo, u [[Beč]], gde prisustvuje ilegalnoj [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ]]. Na konferenciji je izabran za člana [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralog partijskog veća]]. Vidas je bio pristalica "leve" frakcije, koja se zalagala za revolucionarni radikalizam, a po nacionalnom pitanju podržavala pravo na [[Samoopredjeljenje|samoopredeljenje do otcepljenja]] zarad stvaranja [[Balkanska federacija|Balkanske federacije]]. U ovome ga je podržavala i celokupna partijska organizacija u Hreljinu, gde je pod njegovim uticajem i ovim teorijskim osnovama "odgojena čitava generacija mladih komunista".{{sfn|Sobolevski|1974|pp=59–63}} Pošto je ostao bez posla i kao komunista nije mogao nigde da se zaposli, [[1924]]. godine otišao je ponovo u emigraciju. Iz Hreljina putuje za [[Belgija|Belgiju]], a odatle za [[Le Havre|Avr]]. U Avru se ukrcava na brod za [[Havana|Havanu]], gde kratko vreme radi. Već u jesen 1924. godine stiže u [[Meksiko]], u grad [[Pachuca de Soto, Hidalgo|Pačuka]] i postaje član Komunističke partije Meksika.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=67–70}} Nakon uspostavljanja diplomatskih odnosa SSSR-a i Meksika, u novembru 1924. godine je formalno otvorena Sovjetska Ambasada u [[Ciudad de México|Meksiko Sitiju]]. Božo Vidas se seli tamo i postaje radnik obezbeđenja Sovjetske ambasade, te veza ambasade sa Komunističkom partijom Meksika. [[1926]]. godine je, pod imenom "L. Vidas" bio predstavnik Kominterne na Četvrtom kongresu Komunističke partije Meksika.<ref>Victor Jeifets, Lazar Jeifets, ''América Latina en la Internacional Comunista 1919-1943: Diccionario Biográfico'', (Buenos Aires: CLACSO, 2017), 716.</ref> Za Meksiko je pisao da je "polukolonija velikih imperijalističkih država kao i Jugoslavija".{{sfn|Sobolevski|1974|p=68}} U leto [[1928]]. godine je kratko vreme boravio u [[Berlin|Berlinu]], a potom preko [[Bremen|Bremena]] parobrodom otišao u Sovjetski Savez.{{sfn|Sobolevski|1974|p=75}} Sovjetsko rukovodstvo i Kominterna su tada prihvatili "levičarsku" politiku, te se Vidas blisko povezao sa drugovima iz leve frakcije kao što su [[Stjepan Cvijić]] i [[Kosta Novaković]], te došao u sukob sa [[Milan Gorkić|Milanom Gorkićem]], kog su smatrali za "desničara". U proleće [[1930]]. godine, Vidas je upućen u Jugoslaviju od strane CK KPJ.<ref name="gužvica">[https://tokovi.istorije.rs/cir/uploaded/1%202026/02%20Guzvica%2015-52.pdf Stefan Gužvica, "Pisac kao arhivist. Кnjiževna dela Ervina Šinka i Manesa Šperbera kao istorijski izvori", ''Tokovi istorije'' 1/2026, 42–43.]</ref> U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. === Nasleđe === Nakon njegovog ubistva, Božo Vidas postao je jedan od simbola [[Bijeli teror|Belog terora]] u Jugoslaviji. U ''Proleteru'' mu je napisan opširan nekrolog, a jugoslovenske imigrantske organizacije širom planete su ga komemorirale. Hrvatski radnički klub u gradu Broken Hill u [[Novi Južni Wales|Novom Južnom Velsu]] poneo je ime "Božo Vidas Vuk".<ref>Marin M. Alagich, Steven Kosovich, "Croatians", u James Jupp (ur.), ''The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins'', (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), 237.</ref> Kada je, u avgustu [[1941]]. godine, na Tuhobiću iznad [[Rijeka|Rijeke]] osnovan Prvi partizanski odred pod komandom [[Moša Albahari|Moše Albaharija]], odred je poneo ime Bože Vidasa Vuka. Osnovna škola u Hreljinu nosila je ime "Božo Vidas Vuk", ali je posle [[1991]]. godine preimenovana u "Osnovna škola Hreljin". Lokalno Kulturno-umetničko društvo takođe je nosilo njegovo ime. Jedna ulica na Zametu u Rijeci nosi ime Bože Vidasa. Lik "Andreja" u romanu [[Manès Sperber|Manèsa Sperbera]] ''Kao suza u okeanu'' i njegova pogibija zasnovani su na motivima iz života Bože Vidasa.<ref name="gužvica"/> == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] 68xez3jedfsgznlufbzwt5ahpbh2uj9 42589467 42589466 2026-05-08T08:53:10Z Stefanguzvica 88249 42589467 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Božo Vidas – Vuk | slika = Božo_vidas_vuk.png | opis_slike= Božo Vidas u policijskom pritvoru u oktobru 1931. godine. | datum_rođenja =[[19. decembar]] [[1894]]. | mesto_rođenja =[[Hreljin]], kod [[Bakar (grad)|Bakra]] | država_rođenja = {{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[novembar]] [[1931]]. ('''37''' god.) | mesto_smrti =Ruše, kod [[Maribor]]a | država_smrti = {{zastava|Kraljevina Jugoslavija}} |profesija=bravarski radnik |KPJ=[[1921]]. }} '''Božidar Božo Vidas — Vuk''' ([[Hreljin]], kod Bakra, [[19. prosinca]] [[1894.]] — Ruše, kod [[Maribor]]a, studeni [[1931.]]), bio je bravarski radnik i član Centralnog komiteta [[KPJ]]. Bio je osnivač [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističke partije SAD]]. Ubijen je od strane jugoslovenske policije za vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]]. == Biografija == Rođen je 19. decembra 1894. godine u Hreljinu, kod Bakra u Hrvatskoj, u radničkoj porodici. Iako je bio pametno dete i uspeo je da upiše [[Gimnazija|građansku školu]] u [[Kraljevica|Kraljevici]], nije mogao da dobije stipendiju, te je sa četrnaest godina bio prisiljen da napusti školovanje i krene da uči zanat u kraljevičkom brodogradilištu.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=9–15}} Po završetku zanata, zaposlio se u "Tvornici portlant cementa i vapna na paru" u Bakru. [[1911]]. godine, kada je u Hreljinu osnovana "Obrtničko-radnička čitaonica", sedamnaestogodišnji Božo Vidas po prvi put dolazi u kontakt sa [[Socijalizam|socijalističkim]] idejama. Kada je, [[1913]]. godine, izbio prvi štrajk u Tvornici portlant cementa, Vidas je bio jedan od njegovih organizatora, zbog čega je nakon štrajka šikaniran dok nije dao otkaz. Iste godine odlučuje da emigrira u [[Severna Amerika|Severnu Ameriku]].{{sfn|Sobolevski|1974|pp=15–19}} Narednih osam godina provešće na radu u [[Kanada|Kanadi]] i u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Prvih par godina proveo je radeći na američkom [[Divlji Zapad|zapadu]], mada njegova tačna putanja i detalji biografije nisu sasvim poznati. ''[[Proleter (novine)|Proleter]]'' je u kasnijem nekrologu Vidasu pisao: {{citat|Strahovito naporan rad i izrabljivanje na gradnji željezničkih pruga u divljim prašumama zapadne Amerike i Kanade, patnje i gladovanja – to je prvi udes mladog metalca u "bogatoj" Americi. U teškoj borbi za život, on se brzo zapaja klasnom sviješću i stupa u redove klasnih boraca.{{sfn|Sobolevski|1974|p=23}}}} Krajem [[1917]]. ili početkom [[1918]]. godine, Božo Vidas dolazi u [[Chicago]] i tu završava crtačku školu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=41}} Istovremeno počinje da radi na ujedinjenju raznih socijalističkih partija u jednu [[Komunizam|komunističku]] zasnovanu na programu [[Boljševizam|boljševika]] i osnivanju nove, [[Kominterna|Treće Internacionale]]. Obilazi kolonije [[Jugoslaveni|Jugoslovena]] u SAD i Kanadi i agituje da se njihovi socijalisti učlane u novu partiju, a južnoslovenska sekcija Ujedinjene komunističke partije Amerike postaje jedna od najvećih sekcija i sa 1700 ljudi čini čak trećinu ukupnog članstva.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=23–29}} Početkom [[1921]]. godine, Vidas prelazi iz SAD u Kanadu da sa ciljem prikupljanja novca za čikaške radničke novine na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]], ''Radnička straža''. Tada je uhapšen u [[Montreal|Montrealu]] i kao komunista deportovan u novoosnovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref>Vladislav A. Tomović, ''Canadian Serbs: A History of Their Social and Cultural Traditions (1856-2002)'' (Fonthill, ON: Batlik, 2002), 149.</ref> Vidas dolazi u Jugoslaviju koja je već pod režimom [[Obznana|Obznane]], te odmah počinje ilegalni rad. Radio je u [[Hrvatsko primorje|Hrvatskom primorju]] i [[Zagreb|Zagrebu]]. U njegovom rodnom Hreljinu je komunizam bio izrazito popularan, te je grad dobio nadimak "Mala Moskva".{{sfn|Sobolevski|1974|p=33}} Vidas postaje član Nezavisnih sindikata i Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), te uspešno formira njihove mesne organizacije u Hreljinu.{{sfn|Sobolevski|1974|p=56}} [[1922]]. godine, u Hreljinu osniva Nogometni klub Hridina i Tamburaško društvo "Primorac". Oba udruženja služe ne samo za sportski i kulturni rad, nego funkcionišu i kao legalna mesta okupljanja za organizaciju ilegalnih komunističkih delatnosti. Vidas takođe organizuje akciju prikupljanja pomoći za žrtve gladi u [[SSSR|Sovjetskoj Rusiji]].{{sfn|Sobolevski|1974|p=36}} Drugu polovinu godine provodi u Zagrebu, gde radi kao crtač u Prvoj hrvatskoj tvornici strojeva i ljevaonici željeza i organizuje radništvo koje želi da se priključi Komunističkoj partiji Jugoslavije.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=41–42}} Januara [[1923.]] izabran je za člana Centralnog odbora legalne [[Nezavisna radnička partija Jugoslavije|Nezavisne radničke partije Jugoslavije]], te ga CO šalje nazad na Primorje da organizuje predizbornu agitaciju u svom rodnom kraju. Bio je česta meta napada građanske štampe i policijskog zastrašivanja. Iako je na izborima te godine NRPJ dobila svega 1,1% glasova na nivou države, u [[Sušak|sušačkom]] kotaru dobila je 17,1% glasova, a u [[Crikvenica|crikveničkom]] 6,7%. U Vidasovom rodnom Hreljinu, NRPJ je dobila više od 50% glasova.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=55–56}} [[Datoteka:Božo vidas u meksiku.jpg|thumb|300px|Božo Vidas u Meksiku [[1927]]. godine.]] Za vreme predizborne kampanje, u maju 1923. godine, Vidas na kratko odlazi u inostranstvo, u [[Beč]], gde prisustvuje ilegalnoj [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ]]. Na konferenciji je izabran za člana [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralog partijskog veća]]. Vidas je bio pristalica "leve" frakcije, koja se zalagala za revolucionarni radikalizam, a po nacionalnom pitanju podržavala pravo na [[Samoopredjeljenje|samoopredeljenje do otcepljenja]] zarad stvaranja [[Balkanska federacija|Balkanske federacije]]. U ovome ga je podržavala i celokupna partijska organizacija u Hreljinu, gde je pod njegovim uticajem i ovim teorijskim osnovama "odgojena čitava generacija mladih komunista".{{sfn|Sobolevski|1974|pp=59–63}} Pošto je ostao bez posla i kao komunista nije mogao nigde da se zaposli, [[1924]]. godine otišao je ponovo u emigraciju. Iz Hreljina putuje za [[Belgija|Belgiju]], a odatle za [[Le Havre|Avr]]. U Avru se ukrcava na brod za [[Havana|Havanu]], gde kratko vreme radi. Već u jesen 1924. godine stiže u [[Meksiko]], u grad [[Pachuca de Soto, Hidalgo|Pačuka]] i postaje član Komunističke partije Meksika.{{sfn|Sobolevski|1974|pp=67–70}} Nakon uspostavljanja diplomatskih odnosa SSSR-a i Meksika, u novembru 1924. godine je formalno otvorena Sovjetska Ambasada u [[Ciudad de México|Meksiko Sitiju]]. Božo Vidas se seli tamo i postaje radnik obezbeđenja Sovjetske ambasade, te veza ambasade sa Komunističkom partijom Meksika. [[1926]]. godine je, pod imenom "L. Vidas" bio predstavnik Kominterne na Četvrtom kongresu Komunističke partije Meksika.<ref>Victor Jeifets, Lazar Jeifets, ''América Latina en la Internacional Comunista 1919-1943: Diccionario Biográfico'', (Buenos Aires: CLACSO, 2017), 716.</ref> Za Meksiko je pisao da je "polukolonija velikih imperijalističkih država kao i Jugoslavija".{{sfn|Sobolevski|1974|p=68}} U leto [[1928]]. godine je kratko vreme boravio u [[Berlin|Berlinu]], a potom preko [[Bremen|Bremena]] parobrodom otišao u Sovjetski Savez.{{sfn|Sobolevski|1974|p=75}} Sovjetsko rukovodstvo i Kominterna su tada prihvatili "levičarsku" politiku, te se Vidas blisko povezao sa drugovima iz leve frakcije kao što su [[Stjepan Cvijić]] i [[Kosta Novaković]], te došao u sukob sa [[Milan Gorkić|Milanom Gorkićem]], kog su smatrali za "desničara". U proleće [[1930]]. godine, Vidas je upućen u Jugoslaviju od strane CK KPJ.<ref name="gužvica">[https://tokovi.istorije.rs/cir/uploaded/1%202026/02%20Guzvica%2015-52.pdf Stefan Gužvica, "Pisac kao arhivist. Кnjiževna dela Ervina Šinka i Manesa Šperbera kao istorijski izvori", ''Tokovi istorije'' 1/2026, 42–43.]</ref> Po tvrdnjama [[Rodoljub Čolaković|Rodoljuba Čolakovića]], Vidas je lično insistirao da ga CK pošalje u Jugoslaviju.{{sfn|Sobolevski|1974|p=76}} U srpnju 1931. godine, vratio se, po zadatku CK KPJ, u Kraljevinu Jugoslaviju, kako bi pomogao u uspostavljanju pokidanih Partijskih veza. Uhitila ga je jugoslavenska policija, [[30. rujna]] 1931. godine, u rodnom mjestu. Odveden je u Zagreb gdje je na policiji mučen.<ref>[[Bosiljka Janjatović]], ''Politički teror u Hrvatskoj od 1918. do 1935. godine'', Hrvatski institut za povijest-Dom i svijet, Zagreb, 2002., {{ISBN|953-6491-71-0}}, [[fusnota]] 159, str. 290.</ref> Početkom studenoga 1931. godine ubili su ga u blizini mjesta Ruše, kod Maribora, na jugoslavensko-mađarskoj granici. === Nasleđe === Nakon njegovog ubistva, Božo Vidas postao je jedan od simbola [[Bijeli teror|Belog terora]] u Jugoslaviji. U ''Proleteru'' mu je napisan opširan nekrolog, a jugoslovenske imigrantske organizacije širom planete su ga komemorirale. Hrvatski radnički klub u gradu Broken Hill u [[Novi Južni Wales|Novom Južnom Velsu]] poneo je ime "Božo Vidas Vuk".<ref>Marin M. Alagich, Steven Kosovich, "Croatians", u James Jupp (ur.), ''The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins'', (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), 237.</ref> Kada je, u avgustu [[1941]]. godine, na Tuhobiću iznad [[Rijeka|Rijeke]] osnovan Prvi partizanski odred pod komandom [[Moša Albahari|Moše Albaharija]], odred je poneo ime Bože Vidasa Vuka. Osnovna škola u Hreljinu nosila je ime "Božo Vidas Vuk", ali je posle [[1991]]. godine preimenovana u "Osnovna škola Hreljin". Lokalno Kulturno-umetničko društvo takođe je nosilo njegovo ime. Jedna ulica na Zametu u Rijeci nosi ime Bože Vidasa. Lik "Andreja" u romanu [[Manès Sperber|Manèsa Sperbera]] ''Kao suza u okeanu'' i njegova pogibija zasnovani su na motivima iz života Bože Vidasa.<ref name="gužvica"/> == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book |last1=Sobolevski|first1=Mihael|title=Božo Vidas Vuk (Prilozi za biografiju)|date=1974 |publisher=Odbor za proslavu 30-godišnjice oslobođenja općine Rijeka|location=Rijeka|ref=harv}} * '''[[Mala enciklopedija Prosveta]]''', Beograd 1959. godina {{DEFAULTSORT:Vidas, Božo}} [[Kategorija:Rođeni 1894.]] [[Kategorija:Umrli 1931.]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] ab1heexvcep9ajvkkjzeomj3cdhycn1 14 2889104 42589408 42588451 2026-05-07T23:22:55Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Mađarska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589408 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Hungary}} [[Kategorija:Oružane snage Mađarske|Historija]] [[Kategorija:Historija Mađarske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Mađarska]] 8acyr31dm1ngjzqqe0l58yni6cnaz8m 0 2889115 42588930 42448639 2026-05-07T15:58:14Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] 42588930 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} '''Trente Glorieuses''' (na [[francuski|francuskom]] doslovno ''Slavnih trideset'') je izraz koji se koristi za period [[historija Francuske|francuske historije]] koji je okvirno trajao od [[1947]]. do [[1973]]. godine, a koga je karakterizirao izuzetno visoki i kontinuirani rast ekonomije, a koji se odrazio kroz visoku zaposlenost, visoke plaće, kao i visoke prihode države koja ga je iskoristila za mnoge spektakularne [[infrastruktura|infrastrukturne]] projekte, kao i jačanje [[socijalna država|socijalne države]], a što je za posljedicu imala kontinuirani porast općeg [[životni standard|životnog standarda]]. Prvi put ga je iskoristio demograf [[Jean Fourastié]] kao naslov svoje knjige ''Les Trente Glorieuses, ou la révolution invisible de 1946 à 1975'' ("Slavnih trideset", ili nevidljiva revolucija od [[1946]]. do [[1975]]), pri čemu je inspiraciju pronašao u izrazu "Slavna tri" koji se koristio za tri dana [[Julska revolucija|Julske revolucije]]. Kao početak perioda se općenito navodi primjena [[Marshallov plan|Marshallovog plana]], odnosno korištenje [[SAD|američke]] financijske pomoći u svrhu obnove zemlje razorene i ekonomski unazađene u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Od [[1947]]. pa nadalje se u Francuskoj bilježio stalni porast ekonomske aktivnosti, a koji se odrazio ne samo kroz opći porast blagostanja, nego i kroz trendove nastavka [[industrijalizacija|industrijalizacije]] i [[urbanizacija|urbanizacije]], odnosno smanjenje broja stanovnika ruralnih [[Departmani Francuske|departmana]] nauštrb velikih gradova poput [[Pariz]]a, kao i uvođenje dotada [[luksuz]]nih uređaja kao što su [[telefon]]i, [[televizor]]i, [[frižider]]i i sl. u gotovo svako francusko domaćinstvo. Ti su procesi u mnogo čemu bili odraz općeg [[Poratni ekonomski bum|ekonomskog buma]] koji je karakterizirao [[zapadni svijet]] u dvije i pol decenije nakon Drugog svjetskog rata, odnosno u određenoj mjeri bili ekvivalent [[Njemačko ekonomsko čudo|njemačkog]], [[japansko ekonomsko čudo|japanskog]] i [[italijansko ekonomsko čudo|italijanskog]] [[ekonomsko čudo|ekonomskog čuda]]; s druge strane izraz "ekonomsko čudo" nije korišten u Francuskoj, jer ona, za razliku od tih zemalja, nije bila poražena u ratu niti poslije njega okupirana, ali i zbog toga što su prvih godina ekonomska zbivanja bila pod sjenom akutne političke nestabilnosti [[Četvrta francuska republika|Četvrte republike]], kao i skupih i neuspjelih kolonijalnih ratova u [[Prvi indokineski rat|Indokini]] i [[Alžirski rat za nezavisnost|Alžiru]]. Pozitivne ekonomske trendove je [[1958]]. nastavila novouspostavljena [[Peta francuska republika|Peta republika]] pod [[Charles De Gaulle|De Gaulleom]]; oni su, s jedne strane, dali plodno tlo da se mlade generacije, odrasle u dotada nezapamćenom blagostanju, okrenu [[radikalna ljevica|radikalnoj ljevici]] pokrenu [[Majski događaji u Francuskoj 1968|majske događaje]], ali i da, u svrhu budu razlogom za [[reakcija (politika)|reakciju]] od strane starijih generacija. Trente Gloriuses su, slično kao i isti trendovi kod većine zapadnih država, okončani sa izbijanjem [[Naftna kriza 1973|naftne krize]] [[1973]]. godine. == Povezano == * [[Ekonomsko čudo]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] [[Kategorija:Ekonomski bumovi]] [[Kategorija:Četvrta Francuska Republika]] 2rpfaae2dbhituwfr6jkaidiou0cgn5 0 2889223 42589191 42511152 2026-05-07T16:58:44Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589191 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Delegati daju podrsku rukovodstvu KPJ.jpg|desno|mini|200p|Delegati glasaju za davanje podrške rukovodstvu KPJ]] '''Peti kongres [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]''' održan je [[21. jul|21.]] do [[28. jul]]a [[1948]]. godine u zgradi [[Dom garde|Doma garde]] u [[Topčider]]u, u [[Beograd]]u. Glavni razlog sazivanja Kongresa bila je [[Informbiro#Prva rezolucija Informbiroa protiv KPJ u Bukureštu|Rezolucija Informbiroa]], doneta [[28. jun]]a [[1948]]. u [[Bukurešt]]u. Kongresu je prisustvovalo 2.344 delegata od ukupno 468.175 članova [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]]. Ovo je bio prvi kongres jugoslovenskih komunista održan posle [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] i preuzimanja vlasti, i prvi veći skup posle [[Peta zemaljska konferencija KPJ|Pete zemaljska konferencije]], održane oktobra [[1940]]. godine. Od prethodnog, [[Četvrti kongres KPJ|Četvrtog kongresa]] održanog novembra [[1928]]. bilo je prošlo 20 godina. == Tok kongresa == [[Datoteka:Plakat Peti Kongres-KPJ.png|mini|200p|desno|Plakat povodom Petog kongresa KPJ]] Glavna tema kongresa bila je Rezolucija Informbiroa i podrška jugoslovenskog rukovodstva u otporu [[Informbiro]]u. Najširi publicitet Kongresu je dat direktnim radio prenosom i opširnim izveštajima štampe. Referate na Kongresu su podneli [[Josip Broz Tito|Josip Broz]], [[Aleksandar Ranković]], [[Milovan Đilas]], [[Edvard Kardelj]], [[Boris Kidrič]], [[Moša Pijade]] i [[Blagoje Nešković]]. Udaljavanje Jugoslavije od SSSR-a nije izazvalo antisocijalistički pokret ni mržnju prema Rusima u FNRJ. Tome je doprinio stav koji su zauzeli Tito i CK KPJ. Podnoseći referat na ostvaranju V Kongresa KPJ, Tito je naglasio da je partija vaspitavala komuniste u duhu povjerenja, iskrene ljubavi i odanosti Sovjetskom Savezu. Spomenuvši "čudne optužbe" od strane Informbiroa, on je istakao da je CK KPJ odlučan, bez obzira na sve, da uspostavi dobre odnose sa KPSS. Referat je završio sa zdravicom u čast Staljina. Svi su bili uvjereni da će se odnosi između KPJ i KPSS popraviti.<ref name="Popović"/> Kongres je dao punu podršku [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] u „odbrani nezavisnosti“ [[Jugoslavija|Jugoslavije]]. Odluka je donesena jednoglasno. Na Kongresu je usvojena i Rezolucija o odnosu KPJ prema Informbirou, u kojoj je konstatovano da su odluke Informbiroa netačne i nepravedne, ali je naglašeno da CK KPJ treba da učini sve da se sukob prevaziđe. U Rezoluciji je isticano da je Jugoslavija socijalistička zemlja koja pripada "socijalističkom lageru", naglašavana je vjernost KPJ principima međunarodne proleterske solidarnosti i "socijalističkom bloku" na čelu sa SSSR-om.<ref name="Popović">[https://www.scribd.com/doc/100756062/Danijela-D-POPOVI%C4%86-REZOLUCIJA-INFORMBIROA-I-1948-GODINA-U-O%C4%8CIMA-RUSKIH-ISTORI%C4%8CARA-I-ISTRA%C5%BDIVA%C4%8CA Rezolucija Informbiroa i 1948. godina u očima ruski historičara i istraživača]</ref> == Izabrani rukovodioci == Nak kraju Kongresa je izaben novi [[Centralni komitet]], od 63 člana, i novi Politbiro, od 9 članova. Za generalnog sekretara KPJ ponovo je izabran [[Josip Broz Tito]]. Članovi [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije]] izabrani na Petom kongresu KPJ su: [[Vera Aceva]], [[Spasenija Cana Babović]], [[Vladimir Bakarić]], [[Antun Biber]], [[Jakov Blažević]], [[Dušan Brkić|Duško Brkić]], [[Josip Broz Tito]], [[Jovan Veselinov]], [[Veljko Vlahović]], [[Todor Vujasinović]], [[Svetozar Vukmanović|Svetozar Vukmanović Tempo]], [[Strahil Gigov]], [[Ivan Gošnjak]], [[Pavle Gregorić]], [[Uglješa Danilović]], [[Ratko Dugonjić]], [[Milovan Đilas]], [[Veljko Zeković]], [[Vlado Janić Capo|Vlado Janić]], [[Blažo Jovanović]], [[Isa Jovanović]], [[Niko Jurinčić]], [[Osman Karabegović]], [[Edvard Kardelj]], [[Boris Kidrič]], [[Nikola Kovačević (političar)|Nikola Kovačević]], [[Lazar Koliševski]], [[Ivan Stevo Krajačić]], [[Boris Krajger]], [[Vicko Krstulović]], [[Voja Leković]], [[Franc Leskošek]], [[Ivan Maček]], [[Šefket Maglajlić]], [[Miha Marinko]], [[Moma Marković]], [[Božidar Maslarić]], [[Cvijetin Mijatović]], [[Karlo Mrazović]], [[Andrija Mugoša]], [[Blagoje Nešković]], [[Đorđije Đoko Pajković|Đoko Pajković]], [[Slobodan Penezić Krcun]], [[Dušan Petrović Šane]], [[Moša Pijade]], [[Krsto Popivoda]], [[Milentije Popović]], [[Vlado Popović]], [[Đuro Pucar Stari]], [[Dobrivoje Radosavljević Bobi|Dobrivoje Radosavljević]], [[Aleksandar Ranković]], [[Ivan Regent]], [[Dragutin Saili]], [[Đuro Salaj]], [[Vidoje Smilevski]], [[Petar Stambolić]], [[Dragi Stamenković]], [[Borko Temelkovski]], [[Vida Tomšič]], [[Rodoljub Čolaković]], [[Cvetko Uzunovski]], [[Janez Hribar Tone]] i [[Avdo Humo]]. Članovi [[Politbiro]]a [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] izabrani na Petom kongresu KPJ su: [[Josip Broz Tito]], [[Ivan Gošnjak]], [[Milovan Đilas]], [[Edvard Kardelj]], [[Boris Kidrič]], [[Franc Leskošek]], [[Blagoje Nešković]], [[Aleksandar Ranković]] i [[Moša Pijade]]. == Literatura == {{portal|SFRJ}} * '''Pregled Istorije Saveza komunsta Jugoslavije'''. „Institut za izučavanje radničkog pokreta“, Beograd 1963. godina. * '''Hronologija Radničkog pokreta i SKJ 1919-1979'''. „Institut za savremenu istoriju“ Beograd i „Narodna knjiga“ Beograd, 1980. godina. * '''Istorija Saveza komunsita Jugoslavije'''. Istraživački centar „Komunist“ Beograd, „Narodna knjiga“ Beograd i „Rad“ Beograd, 1985. godina. == Povezano == * [[Informbiro]] * [[Raskol Tita i Staljina]] == Референце == <references /> {{Savez komunista Jugoslavije}} [[Kategorija:Kongresi KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Politika SFR Jugoslavije]] [[Kategorija:1948.]] [[Kategorija:Historija Beograda]] [[Kategorija:Istorija Srbije u savremenom dobu]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] sc2qnprfwl9x55ek7qthsq6aol2jtfk 14 2890913 42589391 42588392 2026-05-07T23:19:20Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Italija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589391 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Italy}} [[Kategorija:Oružane snage Italije|Historija]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Italija]] f6tl3uz7bo95p8as0il8zr982k2v15m 14 2890919 42589369 42588237 2026-05-07T23:15:13Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Austraij" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589369 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Austria}} [[Kategorija:Oružane snage Austrije|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Austraij]] fxu49710nmc3ln8al10yibh4gqvg56h 42589370 42589369 2026-05-07T23:15:22Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Austrija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589370 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Austria}} [[Kategorija:Oružane snage Austrije|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Austrija]] 5ftbaza0f9fksc1h7u2qko6h483snk4 14 2891327 42589376 42588285 2026-05-07T23:16:40Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Crna Gora" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589376 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Montenegro}} [[Kategorija:Vojska Crne Gore|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Crne Gore po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Crna Gora]] ie4hvv7gkrqjoxlvhyu243f3t2464ok 14 2891336 42589427 42588606 2026-05-07T23:25:50Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Turska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589427 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Turkey}} [[Kategorija:Oružane snage Turske|Historija]] [[Kategorija:Historija Turske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Turska]] lwtrrswfun2g0zkzh768p701x3dvp93 14 2891351 42589388 42588394 2026-05-07T23:19:04Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Irak" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589388 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Iraq}} [[Kategorija:Oružane snage Iraka|Historija]] [[Kategorija:Historija Iraka po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Irak]] oxojlgh7xzhguymh7oekj46txk9618a 14 2891358 42589407 42588447 2026-05-07T23:22:47Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Libija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589407 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Libya}} [[Kategorija:Oružane snage Libije|Historija]] [[Kategorija:Historija Libije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Libija]] 1p55l8fnefcpzsc5qr82h9bd7vb9vh7 14 2891381 42589424 42588585 2026-05-07T23:25:13Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Španija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589424 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Spain}} [[Kategorija:Oružane snage Španije|Historija]] [[Kategorija:Historija Španije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Španija]] 25k4ikypno62iq7ksla2l0wp1m5d4vy 14 2891386 42589409 42588453 2026-05-07T23:23:00Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Meksiko" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589409 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Mexico}} [[Kategorija:Oružane snage Meksika|Historija]] [[Kategorija:Historija Meksika po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Meksiko]] n07t7sabksnati6wzexp0dirw3bq7s7 14 2891390 42589432 42588637 2026-05-07T23:26:19Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Vijetnam" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589432 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Vietnam}} [[Kategorija:Oružane snage Vijetnama|Historija]] [[Kategorija:Historija Vijetnama po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Vijetnam]] 1rdpbgnq6l6chp7bkw9ss7bysfbujsi 14 2891395 42589364 42588126 2026-05-07T23:14:46Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Afganistan" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589364 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Afghanistan}} [[Kategorija:Oružane snage Afganistana|Historija]] [[Kategorija:Historija Afganistana po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Afganistan]] gcfpaf4dcaqzu5uu5boo1bml5appmr3 14 2891434 42589417 42588528 2026-05-07T23:24:30Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Poljska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589417 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Poland}} [[Kategorija:Oružane snage Poljske|Historija]] [[Kategorija:Historija Poljske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Poljska]] md7s244zom5pq93m7mzq761fpkmric8 14 2891463 42589375 42588280 2026-05-07T23:16:34Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Bugarska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589375 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Bulgaria}} [[Kategorija:Oružane snage Bugarske|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Bugarske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Bugarska]] h57upoi7a4hnplzef65a7imm912jn83 14 2891491 42588999 42454404 2026-05-07T16:06:41Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Ruska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije]] 42588999 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economy of the Soviet Union}} [[Kategorija:Sovjetski Savez]] [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije|SSSR‎]] [[Kategorija:Ekonomija po državama|SSSR]] twfe4uhk76a0vv9298gg5uo022dwt4n 14 2891492 42588992 40946296 2026-05-07T16:06:29Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Ruska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40946296 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Russia}} [[Kategorija:Ekonomija Rusije|Historija]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] k7l98f7i4qxupbl4escwv56soczh3fn 42589322 42588992 2026-05-07T22:53:21Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Rusija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589322 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Russia}} [[Kategorija:Ekonomija Rusije|Historija]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Rusija]] n6j3jyjxtlpgog9fyrdtjpg00tvqxti 14 2891506 42589393 42588416 2026-05-07T23:19:29Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Japan" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589393 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Japan}} [[Kategorija:Oružane snage Japana|Historija]] [[Kategorija:Historija Japana po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Japan]] 625pqm9b28mc88lefu60g6wzyidkl3w 14 2990495 42589366 42588132 2026-05-07T23:14:55Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Alžir" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589366 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Algeria}} [[Kategorija:Oružane snage Alžira|Historija]] [[Kategorija:Historija Alžira po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Alžir]] 0zpa0syk2hq5k2pml1fih2h7twdra0h 14 3295680 42589158 42585362 2026-05-07T16:57:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] 42589158 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Politics of Nazi Germany}} [[Kategorija:Treći Reich]] [[Kategorija:Politička historija Njemačke|Treći Reich]] spkpkgcxbjdpw6uchfr792pswi5vieo 14 3549973 42588901 9034440 2026-05-07T15:56:48Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42588901 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of the United States}} [[Kategorija:Američke kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Američke]] 954k99liexd13ter0xa5c77xgmz1pj5 14 3549974 42588894 40952692 2026-05-07T15:56:36Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Američka ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40952692 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the United States}} [[Kategorija:Ekonomija SAD|Historija]] [[Kategorija:Historija SAD po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 4glvcuwk5ehjke9cw70az210sdd722q 42589323 42588894 2026-05-07T22:53:31Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Sjedinjene Američke Države" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589323 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the United States}} [[Kategorija:Ekonomija SAD|Historija]] [[Kategorija:Historija SAD po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Sjedinjene Američke Države]] 98s2ynpz4tknb439lqw4g3mmtpe3vs3 14 3550744 42588911 9037285 2026-05-07T15:57:19Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Britanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 42588911 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of the United Kingdom}} [[Kategorija:Britanske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Ujedinjenog Kraljevstva|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Britanske]] belm4x9o3c36z4ijapndslm85x5b9jl 14 3550745 42588910 40946269 2026-05-07T15:57:18Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Britanska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Ujedinjenog Kraljevstva]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40946269 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the United Kingdom}} [[Kategorija:Ekonomija Ujedinjenog Kraljevstva|Historija]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 5flamqygeiy832zkp276ltk5oq5yhrb 42589328 42588910 2026-05-07T22:53:59Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Ujedinjeno Kraljevstvo" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589328 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the United Kingdom}} [[Kategorija:Ekonomija Ujedinjenog Kraljevstva|Historija]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ujedinjeno Kraljevstvo]] aol5i92loik9rmtmuvwq8bb3ykgquru 14 3551847 42589152 41445241 2026-05-07T16:57:42Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Ruska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Rusije]] 42589152 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} [[Kategorija:Ruski nacionalizam]] [[Kategorija:Iredentizam]] [[Kategorija:Politička historija Rusije]] 8rzljinqwkkbxpbe2l0qatsgunmtqs6 14 3554925 42588963 9051257 2026-05-07T16:04:00Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] 42588963 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of Italy}} [[Kategorija:Italijanske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Italijanske]] k7vymfwzbkqdxy3y4uwnmu77mat7s1w 14 3554926 42588951 40963090 2026-05-07T16:03:44Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40963090 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Italy}} [[Kategorija:Ekonomija Italije|Historija]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] qtdxjto8o98c41mtkbrzhkx9wgepa4f 42589312 42588951 2026-05-07T22:51:15Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Italija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589312 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Italy}} [[Kategorija:Ekonomija Italije|Historija]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Italija]] ohxane4cxziltg09e2ko6eexdx4vix1 14 3555010 42588988 9051448 2026-05-07T16:06:09Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Poljske]] 42588988 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of Poland}} [[Kategorija:Poljske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Poljske|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Poljske]] 20ac773hb1mpvuoyhdto6fdb14gc7c2 14 3555011 42588985 40971691 2026-05-07T16:06:04Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Poljska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Poljske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971691 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Poland}} [[Kategorija:Ekonomija Poljske|Historija]] [[Kategorija:Historija Poljske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 7d4igfptyx0zmr1ubk4wi5q4244psis 42589320 42588985 2026-05-07T22:51:55Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Poljska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589320 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Poland}} [[Kategorija:Ekonomija Poljske|Historija]] [[Kategorija:Historija Poljske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Poljska]] bi42v0qgxzq9ihorlkbwxslqs92ht7f 14 3555114 42588987 9051901 2026-05-07T16:06:07Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] 42588987 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of Germany}} [[Kategorija:Njemačke kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Njemačke]] 855gl525tkdd0ea502jet2y81y8g5ux 14 3555115 42588981 40971531 2026-05-07T16:05:55Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971531 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Germany}} [[Kategorija:Ekonomija Njemačke|Historija]] [[Kategorija:Historija Njemačke po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] ckodmvuz0k6hm9q8752se9wx8lvii2n 42589319 42588981 2026-05-07T22:51:50Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Njemačka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589319 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Germany}} [[Kategorija:Ekonomija Njemačke|Historija]] [[Kategorija:Historija Njemačke po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Njemačka]] 9889cyo1fpisytwydclftjku5zxxptg 14 3666557 42588960 9187156 2026-05-07T16:03:55Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Japanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Japana]] 42588960 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of Japan}} [[Kategorija:Japanske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Japana|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Japanske]] quiwvbsgo0fq4sl4l4m3s03zcqy3gnw 14 3666581 42588956 40971684 2026-05-07T16:03:51Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Japanska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Japana]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971684 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Japan}} [[Kategorija:Ekonomija Japana|Historija]] [[Kategorija:Historija Japana po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 16kj5i7ivbudjv7ph14b83ubhd1h2s6 42589313 42588956 2026-05-07T22:51:19Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Japan" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589313 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Japan}} [[Kategorija:Ekonomija Japana|Historija]] [[Kategorija:Historija Japana po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Japan]] jo5rvqkyv54qmranmk9tjf8r454kck4 14 3970320 42589226 40983048 2026-05-07T19:15:18Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Crnogorska politička istorija|Crnogorska politička istorija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Crne Gore|Politička historija Crne Gore]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589226 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Montenegro}} [[Kategorija:Politika Crne Gore]] [[Kategorija:Politička historija Crne Gore]] [[Kategorija:Izbori po državama|Crna Gora]] o4wg0zn5zq66yr2naxvvlh4pxxx5v6c 14 3977278 42589041 40980588 2026-05-07T16:52:16Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Belgijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Belgije]] 42589041 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Belgium‎}} [[Kategorija:Političke stranke u Belgiji| ]] [[Kategorija:Politička historija Belgije|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Belgija]] jx79ij2xlnjjylsqk9k0dzmiotqaluq 0 4006023 42589196 42586691 2026-05-07T16:59:02Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589196 wikitext text/x-wiki {{Bez izvora}} [[Datoteka:Red flag II.svg|desno|mini|150px|[[Crvena zastava]] koju su srpske socijaldemokrate koristili kao svoj simbol u 19. i 20. veku.]] [[Datoteka:Svetozar Markovic.jpg|desno|mini|150px|[[Svetozar Marković]] lider socijaldemokrata u 19. veku u Srbiji.]] [[Datoteka:Dimitrije tucovic.jpg|desno|mini|150px|[[Dimitrije Tucović]] lider socijaldemokrata u 19. i početkom 20. veka u Srbiji.]] '''Istorija socijaldemokratije u Srbiji''' počinje oslobođenjem od [[Osmanlije|Turaka]] i odlaskom prve generacije srpskih studenata u velike, strane [[univerzitet|univerzitetske]] centre, gde se susreću sa idejama [[Evropa|evropskog]] [[demokratski socijalizam|socijalističkog]] pokreta. Prvi među njima je bio [[Svetozar Marković]], koji je započeo studije tehnike u Beogradu, koje je nastavio u Petrogradu kao stipendista srpske vlade.<ref>Svetozar Marković in Russia,Gale Stokes, Slavic Review, Vol. 31, No. 3 (Sep., 1972), pp. 611-612</ref> Kasnije je prešao da studira u Cirih, u Švajcarskoj, gde je počeo da proučava naučni socijalizam. Po povratku u [[Kraljevina Srbija|Srbiju]], sedamdesetih godina 19. veka, Marković osniva časopise [[Radenik (časopis)|Radenik]], Javnost, Oslobođenje i bavi se publicistikom, zastupajući ideje [[demokratija|demokratije]], republike, [[Socijalna pravda|socijalne pravde]] i demokratskog federalizma, kao rešenja za još porobljene [[Južni Sloveni|južne Slovene]]. Iako je umro u 28. godini života, Marković je uspeo da postane začetnik [[socijaldemokratija|socijaldemokratske]] ideje u [[Kraljevina Srbija|Srbiji]]. Ideje koje je doneo Svetozar Marković ostvarila je tek sledeća generacija [[Srbi|srpskih]] socijaldemokrata, početkom dvadestog veka. Najznačajniji čovek druge generacije srpskih socijaldemokrata je bio [[Dimitrije Tucović]], rođen posle smrti Svetozara Markovića, početkom osamdesetih godina 19. veka. Tucović 1903. godine sa drugovima osniva [[Srpska socijaldemokratska partija|Srpsku socijaldemokratsku partiju]], a 1904. i prvi savez radničkih sindikata SSDP. Takođe, pokreće i uređuje Radničke novine i časopis [[Borba (novine)|Borbu]]. Tucović uvodi SSDP u [[Socijalistička internacionala|Socijalističku internacionalu]], ali i kritikuje tada dominantnu [[Austro-ugarska|Austrijsku]] socijaldemokratiju povodom aneksije [[bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Objavljuje veliki broj obrazovnih brošura za [[radnik]]e i druge članove SSDP, kao i nekoliko knjiga, od kojih je najznačajnija [[Srbija i Albanija (Dimitrije Tucović)|Srbija i Albanija]]. Dimitrije Tucović je dao obrazac ustavnog patriotizma, jer uspeva da ujedini kritiku ekstremnog i agresivnog srpskog nacionalizma sa prihvatanjem ustavnog patriotizma, kao odanosti državi i njenim državljanima, bez ikakve mržnje prema drugima i drugačijima. Kod Tucovića to nije bilo samo na rečima. On je zajedno sa drugim srpskim socijaldemokratama, želeći da spreči [[Prvi svetski rat]], glasao protiv ratnih kredita, zato što rat ne donosi ništa dobro malom čoveku. Ipak, kada je rat počeo, među prvima je otišao u dobrovoljce i poginuo kada je [[Austro-ugarska]] napala [[Kraljevina Srbija|Kraljevinu Srbiju]]. U istoj generaciji srpskih socijaldemokrata važnu ulogu imali su i [[Radovan Dragović]], [[Triša Kaclerović]], [[Dragiša Lapčević]] i [[Dušan Popović]], koji su bili ne samo istaknute [[politika|političke]] ličnosti u Srbiji, već i u [[Druga internacionala|Drugoj internacionali]]. Između dva svetska rata srpski radnički pokret se cepa na demokratsko krilo ([[demokratski socijalizam|socijalističko]], [[socijaldemokratija|socijaldemokratsko]]) i autoritarno krilo ([[boljševizam|boljševičko]], [[marksizam-lenjinizam|autoritarno-komunističko]]). Iako su imali dosta uspeha na raznim izborima, socijaldemokrate polako gube teren pred, s jedne strane, [[Kralj Aleksandar Karađorđević|kraljevskim]] samodržavljem, a s druge, pred demagoškim i [[Populizam|populističkim]] radikalizmom [[Boljševizam|boljševičkih komunista]]. Posle pobede NOVJ-a na čelu sa boljševičko-komunističkim rukovodstvom u [[Drugi svetski rat|Drugom svetskom ratu]] i uspostavljanja [[Jugoslavija|jednopartijske Jugoslavije]] nikome, osim boljševičkim komunistima, nije bilo dopušteno osnivanje političkih stranaka, pa ni "neboljševičkim marksistima", demokratskim socijalistima i socijaldemokratama, od kojih jedni odlaze u emigraciju, dok drugi masovno pristupaju [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističkoj partiji Jugoslavije]]. Tek sa padom jednopartijske vlasti boljševičkih komunista i Berlinskog zida, i u Srbiji se ponovo javljaju začeci [[socijaldemokratija|socijaldemokratije]] i demokratske levice. Padom berlinskog zida i jednopartijskih režima u Srbiji je formiran određen broj stranaka koje se, u većoj ili manjoj meri, ideološki identifikuju kao sledbenici socijaldemokratije, bilo kao sledbenici predratnih srpskih socijaldemokrata, bilo moderne socijaldemokratije u Zapadnoj Evropi. To uključuje i neke od najvažnijih stranaka - kako [[Socijalistička partija Srbije|Socijalističku partiju Srbije]] nastalu 1990. kao "reformisani" [[Savez komunista Srbije]], tako i opozicionu [[Demokratska stranka (Srbija)|Demokratsku stranku]], regionalnu [[Liga socijaldemokrata Vojvodine|Ligu socijaldemokrata Vojvodine]], te novoformirane stranke kao što su [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratska partija Srbije]] koja okuplja pristalice [[Rasim Ljajić|Rasima Ljajića]] i [[Socijaldemokratska stranka (Srbija)|Socijaldemokratska stranka]] koja okuplja pristalice bivšeg predsednika [[Boris Tadić|Borisa Tadića]]. == Reference == {{izvori}} == Povezano == * [[Socijaldemokratija]] * [[Demokratski socijalizam]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:Socijalizam]] [[Kategorija:Socijaldemokracija]] 8mjqgujk2tbi9mfqnsmvhv0ar2zee8k 0 4029801 42589248 42586800 2026-05-07T20:02:24Z Aca 108187 42589248 wikitext text/x-wiki {{Taksokvir | boja = lightgreen | naziv = Rašeljka | slika = Prunus mahaleb3.jpg | slika_širina = 250px | slika_opis = plodovi rašeljke | regnum = [[Biljke]] | divisio = [[Cvjetnjače|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Rosales]] | familia = [[Rosaceae]] | subfamilia = [[Prunoideae]] | genus = ''[[Prunus]]'' | species = '''''Prunus mahaleb''''' }} '''Rašeljka''' ([[latinski]] ''Prunus mahaleb'') je grm ili nisko stablo iz porodice [[Rosales|ruža]]. Cvate bijelim cvjetovima iz kojih nastaju crne sitne koštunice. Plod je jestiv. Rasprostranjena je na području [[južna Europa|južne Europe]] i [[sjeverna Afrika|sjeverne Afrike]]. == Vanjske veze == * [http://www.drvodjeljska-skola-zagreb.hr/dendrologija/index.asp?vrsta=Prunus%20mahaleb Šumarska dendrološka digitalna zbirka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628214040/http://www.drvodjeljska-skola-zagreb.hr/dendrologija/index.asp?vrsta=Prunus%20mahaleb |date=2007-06-28 }} * [http://www.sumfak.hr/~dendrolo/atlas/108a.htm Prunus mahaleb (Rosaceae) L. - rašeljka] ;Ostali projekti {{WProjekti |commons = Prunus mahaleb |commonssh = Rašeljka |commonscat = Prunus mahaleb |commonscatsh = Rašeljka |wikiatlas = |wikiatlassh = |wikivrste = Prunus mahaleb |wikivrstesh = Rašeljci |wikizvor = |wikizvor_autor = |wječnik = rašeljka |wikiknjige = |wikicitat = }} {{mrva-biljke}} [[Kategorija:Prunus]] [[Kategorija:Jestive biljke]] [[Kategorija:Voće]] jjzop2vr4p5ehhe7xcr6o9iyeaw5yp5 14 4030461 42588931 12083381 2026-05-07T15:58:17Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] 42588931 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of France}} [[Kategorija:Francuske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Francuske]] 5429yiikewby1dc7bd06lzw7dm770pc 0 4030671 42588897 13191274 2026-05-07T15:56:40Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42588897 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Carpetbagger.jpg|mini|Karikatura karpetbagera]] '''Karpetbageri''' ({{jez-engl|carpetbaggers}}) su ljudi iz severnih država [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] koji su migrirali na Jug tokom [[Rekonstrukcija (SAD)|Rekonstrukcije]] između [[1865]]. i [[1877]]. Formirali su koaliciju sa [[Fridmeni]]ma (oslobođenim robovima) i [[skalavag|skalavazi]]ma u [[Republikanska stranka SAD|Republikanskoj stranci]] koja je zauzvrat kontrolisala bivše države [[Konfederativne Američke Države|Konfederacije]] tokom različitih perioda od [[1867]]. do [[1877]]. Sam naziv „karpetbager“ potiče od engleske reči za platnene torbe - ''karpetbags'' ({{jez-engl|carpet bags}}), koje su došljaci nosili sa sobom kao prtljag. Isprva je bio pogrdan termin, i označavao je osobu koja ne namerava dugo da se zadrži na jednom mestu. Iako je ovaj termin i danas u običnom govoru shvaćen kao uvreda, u istorijskim knjigama se koristi bez pogrdnog smisla. Od [[1900]]. godine ovaj termin se takođe upotrebljavao da opiše pridošlice koji pokušavaju da postignu neki javni položaj ili finansijsku dobit, naročito u zonama (tematski i geografski) sa kojima ranije nisu imali nikakvog dodira. {{klica-istorija}} [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] rm8rsmn5akxhibdbwfm91wohgvzz9ds 0 4031228 42588878 42588026 2026-05-07T12:47:08Z Ziv 187261 ([[c:GR|GR]]) [[File:CaravaggioUrsula.jpg]] → [[File:The Martyrdom of Saint Ursula-Caravaggio (1610).jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]]) 42588878 wikitext text/x-wiki Ovo je kronološki popis [[Italija|italijanskog]] slikara '''[[Caravaggio|Caravaggia]]'''. ==Popis slika== {{clear}} {| class="wikitable" class="sortable wikitable" style="margin-left:0.5em; text-align:center" ! Slika !! Ime <br> (''Izvorno ime na italijanskom'')!! Godina !! Tehnika !! Dimenzije !! Trenutna lokacija !! Bilješke !! Izvori |- |<center>[[Datoteka:CARAVAGGIO, A boy peeling fruit (1593).jpg|150px]]</center> |''[[Dječak koji guli voćku (Caravaggio)|Dječak koji guli voćku]]'' |oko [[1592.]]-[[1593.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] |64.2 x 51.4 cm |Fundacija Roberto Longhi, [[Firenca]] | |<ref>{{cite book|title=[http://books.google.com/books?id=SwLpTgpjAVYC&pg=PA388&dq=Caravaggio+Chronology&source=gbs_toc_s&cad=1&sig=wBg9oNoUkoNH5zXqE5bQZ3QFYu0#PPA15,M1 Caravaggio] |last=Hibbard |first=Howard |authorlink=|coauthors= |year=1983 |publisher=Westview Press |location= |isbn=0064301281 |pages=15-17 }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Sick young Bacchus by Caravaggio.jpg|150px]]</center> |''[[Bolesni Bakhus (Caravaggio)|Bolesni Bakhus]]'' |oko [[1593.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] |67 x 53 cm |[[Galerija Borghese]], [[Rim]] |inv. 534 | <ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3741 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|150px]]</center> | ''[[Dječak s košarom voća (Caravaggio)|Dječak s košarom voća]]'' | oko [[1593.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 70 x 67 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] | inv. 136 | |- |<center>[[Datoteka:The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg|150px]]</center> | ''[[Proročica (Caravaggio)|Proročica]]'' | oko [[1594.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 115 x 150 cm | Kapitolski muzej, [[Rim]] | inv. 227 | |- |<center>[[Datoteka:The Cardsharps.jpg|150px]]</center> | ''[[Kartaši (Caravaggio)|Kartaši]]'' | oko [[1594.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 94.2 x 131.2 cm | Muzej umjetnosti Kimbell, [[Fort Worth]] | | |- |<center>[[Datoteka:MusiciansCaravaggio.jpg|150px]]</center> | ''[[Glazbenici (Caravaggio)|Glazbenici]]'' | oko [[1595.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 87.9 x 115.9 cm | [[Metropolitan]], [[New York]] | | |- |<center>[[Datoteka:St Francis in Ecstasy.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Franjo u ekstazi (Caravaggio)|Sveti Franjo u ekstazi]]'' | oko [[1595.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 93.9 x 129.5 cm | Wadsworth Atheneum, Hartford, [[Connecticut]] | inv. No. 1943.222 | |- |<center>[[Datoteka:CaravaggioFrancisContemplation.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Franjo u meditaciji (Caravaggio)|Sveti Franjo u meditaciji]]'' | oko [[1595.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 130 × 90 cm |izvorno u crkvi Sv Petra, Carpineto Romano; sada u Galleria [[Nazionale d'Arte Antica|Nacionalnoj galeriji]], [[Palazzo Barberini]], [[Rim]] |inv. D130 | |- |<center>[[Datoteka:Boy Bitten by a Lizard-Caravaggio (Longhi).jpg|150px]]</center> | ''[[Gušter ugrizao dječaka (Caravaggio)|Gušter ugrizao dječaka]]'' | oko [[1596.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 66 x 49.5 cm | Nacionalna galerija, [[London]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggioapollo.jpg|150px]]</center> | ''[[Apolon, svirač lutnje (Caravaggio)|Apolon, svirač lutnje]]'' | oko [[1596.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 96 x 121 cm | Ex Badminton House, [[Gloucestershire]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Caravaggio 020.jpg|150px]]</center> | ''[[Sviračica lutnje (Caravaggio)|Sviračica lutnje]]'' | oko [[1596.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 100 x 126.5cm | Kolekcija Wildenstein, [[New York]] | | |- |<center>[[Datoteka:Baco, por Caravaggio.jpg|150px]]</center> | ''[[Bakho (Caravaggio)|Bakho]]'' | oko [[1596.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 95 x 85 cm | [[Uffizi]], [[Firenca]] | Na Talijanskom: Bacco |<ref>[http://books.google.com/books?id=vEUr_dEE9tAC&printsec=frontcover&dq=Caravaggio&as_brr=3&ei=_YcxSOaZL7a2iQHw-uSnDw&sig=Dsku7zifgN-t8DXwa6gOFKaO2-w#PPA501,M1 here]</ref> |- |<center>[[Datoteka:Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|150px]]</center> | ''[[Pokajnica Magdalena (Caravaggio)|Pokajnica Magdalena]]'' | oko [[1597.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 122.5 x 98.5 cm | [[Galerija Doria Pamphili]], [[Rim]] | |<ref>[http://books.google.com/books?id=vEUr_dEE9tAC&printsec=frontcover&dq=Caravaggio&as_brr=3&ei=_YcxSOaZL7a2iQHw-uSnDw&sig=Dsku7zifgN-t8DXwa6gOFKaO2-w#PPA501,M1 here]</ref> |- |<center>[[Datoteka:Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg|150px]]</center> | ''[[Odmor na putu u Egipat (Caravaggio)|Odmor na putu u Egipat]]'' | oko [[1597.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 133.5 x 166.5 cm | [[Galerija Doria Pamphili]], [[Rim]] | |<ref>[http://books.google.com/books?id=vEUr_dEE9tAC&printsec=frontcover&dq=Caravaggio&as_brr=3&ei=_YcxSOaZL7a2iQHw-uSnDw&sig=Dsku7zifgN-t8DXwa6gOFKaO2-w#PPA501,M1 here]</ref> <ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3740 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Medusa by Caravaggio.jpg|150px]]</center> | ''[[Meduza (Caravaggio)|Meduza]]'' | oko [[1597.]] |[[uljene boje|ulje na platnu navučeno preko konveksnog drvenog štita]] | 60 x 55 cm | [[Uffizi]], [[Firenca]] | |<ref>[http://books.google.com/books?id=vEUr_dEE9tAC&printsec=frontcover&dq=Caravaggio&as_brr=3&ei=_YcxSOaZL7a2iQHw-uSnDw&sig=Dsku7zifgN-t8DXwa6gOFKaO2-w#PPA501,M1 here]</ref> |- |<center>[[Datoteka:Portrait of a Courtesan by Caravaggio.jpg|150px]]</center> | ''[[Portret Kurtizane (Caravaggio)|Portret Kurtizane]]'' | oko [[1597.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 66 x 53 cm | (Uništena) | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio Jupiter Neptune Pluto.jpg|150px]]</center> | ''[[Jupiter, Neptun i Pluton (Caravaggio)|Jupiter, Neptun i Pluton]]'' | oko [[1597.]] | [[Freska]] u uljenim bojama na svodu | 300 x 180 cm | Casino di Villa Boncompagni Ludovisi, [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|150px]]</center> | ''[[Proročica (Caravaggio)|Proročica]]'' | oko [[1597.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 99 x 131 cm | [[Louvre]], [[Pariz]] |inv. 1122 | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Caravaggio 060.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveta Katarina Aleksandrijska (Caravaggio)|Sveta Katarina Aleksandrijska]]'' | oko [[1598.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 173 x 133 cm | Kolekcija Thyssen-Bornemisza, [[Madrid]] | | |- |<center>[[Datoteka:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (c. 1603).jpg|150px]]</center> | ''[[Žrtvovanje Izaka (Caravaggio)|Žrtvovanje Izaka]]'' ''(Princeton)'' | oko [[1598.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 116 x 173 cm | Kolekcija Barbara Piasecka-Johnson, [[Princeton]], [[New Jersey]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio-Baptist-Toledo.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Ivan Krstitelj (Caravaggio)|Sveti Ivan Krstitelj]]'' | oko [[1598.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 169 x 112 cm | Muzej blaga katedrale, [[Toledo]] | | |- |<center>[[Datoteka:Martha and Mary Magdalene-Caravaggio (c.1599).jpg|150px]]</center> | ''[[Marta i Marija Magdalena (Caravaggio)|Marta i Marija Magdalena]]'' | oko [[1598.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 97.8 x 132.7 cm | Institut za umjetnost, [[Detroit]], [[Michigan]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio Maffeo Barberini.jpg|150px]]</center> | ''[[Portret Maffea Barberinija (Caravaggio)|Portret Maffea Barberinija]]'' | oko [[1598.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 124 x 99 cm | Privatna kolekcija | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio Basket of Fruit.jpg|150px]]</center> | ''[[Korpa s voćem (Caravaggio)|Korpa s voćem]]'' | oko [[1599.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 46 x 64 cm | Knjižnica Ambrosiana, [[Milano]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|150px]]</center> | ''[[Judita odrubljuje glavu Holofernu (Caravaggio)|Judita odrubljuje glavu Holofernu]]'' | oko [[1598.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 145 x 195 cm | [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]], [[Rim]] | |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3746 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:David and Goliath by Caravaggio.jpg|150px]]</center> | ''[[David i Golijat (Caravaggio)|David i Golijat]]'' | oko [[1599.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 110 x 91 cm | [[Prado]], [[Madrid]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Caravaggio 065.jpg|150px]]</center> | ''[[Narcis (Caravaggio)|Narcis]]'' | oko [[1599.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 110 x 92 cm | Galleria Nazionale d'Arte Antica, [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Boy_Bitten_by_a_Lizard-Caravaggio_(Longhi).jpg|150px]]</center> | ''[[Gušter ujeo dječaka (Caravaggio)|Gušter ujeo dječaka]]'' | oko [[1600.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 65.8 x 52.3 cm | Fundacija Roberto Longhi, [[Firenca]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|150px]]</center> | ''[[Pozivanje Svetog Mateja (Caravaggio)|Pozivanje Svetog Mateja]]'' | oko [[1599.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 323 x 343 cm | Kapela Contarelli crkve ''San Luigi dei Francesi'', [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|150px]]</center> | ''[[Mučenje Svetog Mateja (Caravaggio)|Mučenje Svetog Mateja]]'' |[[1599.]]-[[1600.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 323 x 343 cm | Kapela Contarelli crkve ''San Luigi dei Francesi'', [[Rim]] | |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3743 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:The Conversion of Saint Paul-Caravaggio (c. 1600-1).jpg|150px]]</center> | ''[[Obraćenje Svetog Pavla (Caravaggio)|Obraćenje Svetog Pavla]]'' |[[1600.]] |[[uljene boje|ulje na drvu]] | 237 x 189 cm | Kolekcija Odescalchi Balbi, [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Crucifixion of Saint Peter-Caravaggio (c.1600).jpg|150px]]</center> | ''[[Razapinjanje Svetog Petra (Caravaggio)|Razapinjanje Svetog Petra]]'' |[[1601.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 230 x 175 cm | Kapela Cerasi, ''Santa Maria del Popolo'', [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|150px]]</center> | ''[[Obraćenje Svetog Pavla na putu za Damask (Caravaggio)|Obraćenje Svetog Pavla na putu za Damask]]'' |[[1601.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 230 x 175 cm | Kapela Cerasi, ''Santa Maria del Popolo'', [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|150px]]</center> | ''[[Večera u Emausu (Caravaggio)|Večera u Emausu]]'' |[[1601.]]-[[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 139 x 195 cm | Nacionalna galerija, [[London]] | druga verzija s golobradim Isusom u privatnoj kolekciji, San Francisco. |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3758 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Uqueen3.jpg|150px]]</center> | ''[[Pozivanje Svetih Petra i Andrije (Caravaggio)|Pozivanje Svetih Petra i Andrije]]'' | oko [[1606.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | | Kraljevska kolekcija, [[Buckingham]] palače | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|150px]]</center> | ''[[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]]'' |[[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 156 x 113 cm | [[Gemäldegalerie]], [[Berlin]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio_MatthewAndTheAngel_byMikeyAngels.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Matej s anđelom (Caravaggio)|Sveti Matej s anđelom]]'' |[[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 232 x 183 cm | Uništena | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|150px]]</center> | ''[[Inspiracija Sv. Mateja (Caravaggio)|Inspiracija Sv. Mateja]]'' |[[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 292 x 186 cm | Kapela Contarelli Chapel, ''San Luigi dei Francesi'', [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg|150px]]</center> | ''[[Ivan Krstitelj (Caravaggio)|Ivan Krstitelj]]'' |[[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 129 x 94 cm | Kapitolski muzej, [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg|150px]]</center> | ''[[Ivan Krstitelj (Caravaggio)|Ivan Krstitelj]]'' | oko [[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 129 x 94 cm | [[Galerija Doria Pamphili]], [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio incredulity.jpg|150px]]</center> | ''[[Nevjerni Toma (Caravaggio)|Nevjerni Toma]]'' | [[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 107 x 146 cm | [[Sanssouci]], [[Potsdam]] | | |- |<center>[[Datoteka:Takingofchrist.jpg|150px]]</center> | ''[[Zarobljavanje Krista (Caravaggio)|Zarobljavanje Krista]]'' |[[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 133 x 169 cm | [[Irska]] nacionalna galerija, [[Dublin]] | | |- |<center></center> | ''[[Sveti Franjo u Meditaciji (Caravaggio)|Sveti Franjo u Meditaciji]]'' | oko [[1603.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 130 x 98 cm, | ''Santa Maria della Concezione'' (Kapucinska crkva), [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|150px]]</center> | ''[[Polaganje Krista u grob (Caravaggio)|Polaganje Krista u grob]]'' | oko [[1603.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 300 x 203 cm | [[Pinakoteka]] [[Vatikan]]skog muzeja, [[Vatikan]] druga potpisana verzija u privatnom vlasništvu, San Francisco. | | <ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3747 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|150px]]</center> | ''[[Žrtvovanje Izaka (Caravaggio)|Žrtvovanje Izaka]]'' ''(Uffizi)'' | [[1601.]]-[[1602.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 104 x 135 cm | [[Uffizi]], [[Firenca]] | | <ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3744 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|150px]]</center> | ''[[Gospa]] iz Loretta (Gospa hodočasnika - pellegrini)'' | oko [[1604.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 260 x 150 cm | kapela Cavalletti, ''Sant'Agostino'', [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Saint John the Baptist in the Wilderness - Google Art Project.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Ivan Krstitelj]] (Kansas City)'' |[[1604.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 172.5 x 104.5 cm | Muzej umjetnosti Nelson-Atkins, [[Kansas City]], [[Missouri]] | | |- |<center>[[Datoteka:John the Baptist-Caravaggio (Galleria Nazionale d'Arte Antica).jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Ivan Krstitelj]] (Palazzo Corsini)'' | oko [[1604.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 94 x 131 cm | Galleria Nazionale d'Arte Antica, [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:CaravaggioCrowning01.jpg|150px]]</center> | ''[[Krunidba trnovom krunom]]'' | [[1602.]]-[[1603.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 125 x 178 cm | banka Cariprato, [[Prato]] | |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3756 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|150px]]</center> | ''Smrt [[Gospa|Djevice Marije]] [[:Datoteka:Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|(slika)]]'' |[[1604.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 369 x 245 cm | [[Louvre]], [[Pariz]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio (Michelangelo Merisi) (1571 - 1610) - Christ on the mount of olives - 359 - Gemäldegalerie.jpg|150px]]</center> | ''[[Krist na Maslinskoj gori]]'' |[[1605.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 154 x 222 cm | Uništena | | |- |<center>[[Datoteka:Ecce Homo-Caravaggio (c. 1605).jpg|150px]]</center> | ''[[Ecce Homo]]'' | oko [[1605.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 128 x 103 cm | ''Palazzo Rosso'', [[Genova]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio - Saint Jerome - Montserrat.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Jeronim]] u meditaciji'' | oko [[1605.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 118 x 81 cm | Muzej samostana Svete Marije, [[Montserrat]] | | |- |<center>[[Datoteka:Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Jeronim]]'' | [[1605.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 112 x 157 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Pope Paul V.jpg|150px]]</center> | '' Portret pape [[Pavao V.|Pavla V.]]'' |[[1605.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 203 x 1991 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio - Still Life with Fruit (circa 1603).png|150px]]</center> | ''Mrtva priroda s voćem na kamenu'' |[[1605.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 87 x 135 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Madonna and Child with St. Anne-Caravaggio (c. 1605-6).jpg|150px]]</center> | '' [[Gospa s Djetetom i sv. Anom]]) ''<small> [http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm (image)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025113325/http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm |date=2005-10-25 }} | [[1606.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 292 x 211 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] | |<ref>{{Cite web |title=Official Borghese Gallery Wedsite entry on painting |url=http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm |access-date=2015-04-27 |archive-date=2005-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051025113325/http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm |dead-url=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Mary_magdalene_caravaggio.jpg|150px]]</center> | ''[[Marija Magdalena]] u ekstazi'' |[[1606.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 106.5 x 91 cm | Privatna kolekcija, [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:Saint Francis in Prayer-Caravaggio (c.1606).jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Franjo]] u molitvi'' |[[1606.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 130 x 90 cm | [[Pinakoteka]] Civica, [[Cremona]] | | |- |<center>[[Datoteka:Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|150px]]</center> | ''[[Večera u Emausu]]'' |[[1606.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 141 x 175 cm | Umjetnička akademija u [[Brera|Breri]], [[Milano]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Caravaggio 029.jpg|150px]]</center> | ''[[Sedam djela milosti]]'' |[[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 390 x 260 cm | ''Pio Monte della Misericordia'', [[Napulj]] | |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3751 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:St_andrew.jpg|150px]]</center> | ''[[Razapinjanje Svetog Andrije]]'' |[[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 202.5 x 152.7 cm | Muzej umjetnosti u [[Cleveland|Clevelandu]], [[Ohio]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio - David with the Head of Goliath - Vienna.jpg|150px]]</center> | ''[[David s Golijatovom glavom]]'' |[[1607.]] |[[uljene boje|ulje na drvu]] |90.5 x 116 cm | [[Kunsthistorisches Museum]], [[Beč]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|150px]]</center> | ''[[Gospa od ružarija]] ''(Madonna del Rosario)'''' |[[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 364.5 x 249.5 cm | [[Kunsthistorisches Museum]], [[Beč]] | |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3742 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:The Crowning with Thorns-Caravaggio (1602).jpg|150px]]</center> | ''[[Krunidba trnjem]]'' |[[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 127 x 165.5 cm | Muzej povijesti umjetnosti, [[Beč]] | | |- |<center>[[Datoteka:CaravaggioFlagellation.jpg|150px]]</center> | ''[[Bičevanje Krista]]'' | oko [[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 390 x 260 cm | Muzej Capodimonte, [[Napulj]] | | |- |<center>[[Datoteka:Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|150px]]</center> | ''Krist privezan za stup'' | [[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 134.5 x 175.5 cm | Muzej umjetnosti, [[Rouen]] | | [<ref>http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3749{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Art Renewal Center]</ref> |- |<center>[[Datoteka:Salome with the Head of John the Baptist-Caravaggio (1610).jpg|150px]]</center> | ''[[Saloma s glavom Ivana Krstitelja]]'' | [[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 90.5 x 167 cm | nacionalna galerija, [[London]] | | |- |<center>[[Datoteka:CaravaggioJeromeValletta.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Jeronim]]'' |[[1607.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 117 x 157 cm | Katedrala Sv Ivana, [[Valletta]], [[Malta]] | | |- |<center>[[Datoteka:Alof Louvre.jpg|150px]]</center> | '' Portret [[Alof de Wignacourt|Alofa de Wignacourta s pažem]]'' |[[1607.]]-[[1608.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 195 x 134 cm | [[Louvre]], [[Pariz]] | | |- |<center>[[Datoteka:Antonio Martelli, Cavaliere di Malta - Caravaggio.JPG|150px]]</center> | ''Portret Fra Antonia Martellija'' |[[1608.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 118.5 x 95.5 cm | Palača [[Pitti]], [[Firenca]] | | |- |<center>[[Datoteka:The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|150px]]</center> | ''[[Pogubljenje Ivana Krstitelja]]'' |[[1608.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 361 x 520 cm | Katedrala Sv Ivana, [[Valletta]], [[Malta]] | | [http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3861 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio sleeping cupid.jpg|150px]]</center> | ''Usnuli [[Kupid]]'' |[[1608.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 71 x 105 cm | Muzej umjetnosti, [[Indianapolis]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio Baptist Collezione Bonello, Malta.jpg|150px]]</center> | ''[[Sveti Ivan Krstitelj]]'' |[[1608.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 100 x 73 cm | Klekcija Bonello, [[Malta]] | Dvojbeno autorstvo | |- |<center>[[Slika:Caravaggio - The Annunciation.JPG|150px]]</center> | ''[[Navještenje]]'' |[[1608.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 285 x 205 cm | Muzej umjetnosti, [[Nancy]] | | |- |<center>[[Datoteka:Burial of Saint Lucy-Caravaggio (1608).jpg|150px]]</center> | ''Pogreb [[Sveta Lucija|Sv. Lucije]]'' |[[1608.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 408 x 300 cm | Muzej palače Bellomo, [[Sirakuza]] | |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3798 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Caravaggio 006.jpg|150px]]</center> | ''[[Uskrsnuće Lazarovo]]'' | [[1608.]]-[[1609.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 380 x 275 cm | Nacionalni muzej, [[Messina]] | |<ref>[http://www.artrenewal.org/asp/database/image.asp?id=3797 Art Renewal Center]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Caravaggio 004.jpg|150px]]</center> | ''[[Poklonstvo pastira]]'' |[[1609.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 314 x 211 cm | Nacionalni muzej, [[Messina]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio-Nativity(1600).jpg|150px]]</center> | ''[[Rođenje Krista]] sa Sv. Franjom i Sv. Lovrom'' |[[1609.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 268 x 197 cm | Ukradena 1969. iz crkve San Lorenzo, [[Palermo]] | | |- |<center>[[Datoteka:Salomé con la cabeza del Bautista (Caravaggio).jpg|150px]]</center> | ''[[Saloma]] s glavm Sv. Ivana Krstitelja'' |[[1609.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 116 x 140 cm | Kraljevska palača, [[Madrid]] | | |- |<center>[[Datoteka:The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|150px]]</center> | ''[[Zataja Petrova]]'' |[[1610.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 94 x 125 cm | [[Metropolitan]], [[New York]] | | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio Baptist Galleria Borghese, Rome.jpg|150px]]</center> | ''[[Ivan Krstitelj]]'' | oko [[1610.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 159 x 124 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] | | |- |<center>[[Datoteka:The Martyrdom of Saint Ursula-Caravaggio (1610).jpg|150px]]</center> | ''Mučeništvo [[Sveta Ursula|Sv. Ursule]]'' |[[1610.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 106 x 179.5 cm | Nacionalni muzej Capodimonte, [[Naples]] | | |- |<center>[[Datoteka:Michelangelo Caravaggio 018.jpg|150px]]</center> |''[[David s Golijatovom glavom]]'' |[[1609.]]-[[1610.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 125 x 101 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] | | <ref>{{Cite web |title=Official Borghese Gallery entry on David with the Head of Goliath |url=http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/edavicara.htm |access-date=2015-04-27 |archive-date=2016-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330183849/http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/edavicara.htm |dead-url=yes }}</ref> |- |<center>[[Datoteka:Flowersandfruit.jpg|150px]]</center> | ''Mrtva priroda s cvijećem i voćem'' |[[1590.]]tih |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 105 x 184 cm | [[Galerija Borghese]], [[Rim]] |Pretpostavlja se da je uradio Caravaggio | |- |<center>[[Datoteka:Caravaggio - San Giovanni Battista disteso.jpg|150px]]</center> | ''[[Ivan Krstitelj]]'' |[[1610.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 159 x 124 cm | Privatno vlasništvo, [[München]] |Pretpostavlja se da je uradio Caravaggio | |- |<center>[[Datoteka:Toothpuller.jpg|150px]]</center> | ''Zubar'' |[[1607.]] - [[1609.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 139.5 x 194.5 cm | Palača [[Pitti]], [[Firenca]] |Pretpostavlja se da je uradio Caravaggio | |- |<center>[[Datoteka:BaptistBasle.jpg|150px]]</center> | ''[[Ivan Krstitelj]]'' | nepoznato |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 102.5 x 83 cm | Öffentliche Kunstsammlung, [[Basel]] |Pretpostavlja se da je uradio Caravaggio | |- |<center>image</center> |''Dječak guli voćku'' | oko [[1593.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] |75.5 x 64.4 cm |Kraljičina galerija, [[Buckinghamska palača]] |Pretpostavlja se da je uradio Caravaggio | |- |<center>image</center> |''[[Sveta obitelj]] s Ivanom Krstiteljem'' | |[[uljene boje|ulje na platnu]] | 117.5 x 96 |[[Metropolitan]], [[New York]] |Pretpostavlja se da je uradio Caravaggio | |- |<center>image</center> |''[[Kartaši]]'' |prije [[1594.]] |[[uljene boje|ulje na platnu]] |Muzej Ashmolean, [[Oxford]] |Pretpostavlja se da je uradio Caravaggio |<ref>{{Cite web |title='Caravaggio worth £50m' discovered - Telegraph<!-- Bot generated title --> |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F12%2F12%2Fwart112.xml |access-date=2021-08-30 |archivedate=2008-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080414193957/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F12%2F12%2Fwart112.xml |deadurl=yes }}</ref> |} == Izvori == {{izvori}} [[Kategorija:Slike Caravaggija]] [[Kategorija:Umjetničke liste|Slike, Caravaggio]] lfj9b939bz2lg5ngtsu4uqlrck3le67 14 4298892 42589228 40984490 2026-05-07T19:17:58Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Grčka politička historija|Grčka politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Grčke|Politička historija Grčke]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589228 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Greece}} [[Kategorija:Politika Grčke]] [[Kategorija:Politička historija Grčke]] [[Kategorija:Izbori po državama|Grčka]] bhbdbujinq2guz6t922v0tpfcfoyfg3 14 4308417 42589231 40984510 2026-05-07T19:19:26Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Norveška politička historija|Norveška politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Norveške|Politička historija Norveške]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589231 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Norway}} [[Kategorija:Politika Norveške]] [[Kategorija:Politička historija Norveške]] [[Kategorija:Izbori po državama|Norveška]] henivdqb47pnscvgpu2e1jhtjgh65f7 14 4312315 42589108 40976803 2026-05-07T16:55:56Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Japanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Japana]] 42589108 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Japan}} [[Kategorija:Političke stranke u Japanu| ]] [[Kategorija:Politička historija Japana|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Japan]] 11bs6kld2s43t25f8b7c9r5sxlux3in 14 4475888 42589390 42588376 2026-05-07T23:19:15Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Irska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589390 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Ireland}} [[Kategorija:Oružane snage Irske|Historija]] [[Kategorija:Historija Irske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Irska]] g2mx06mkj0w9rsi4fjk0jfeaq1xhx8r 0 4476622 42589063 42463542 2026-05-07T16:52:54Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589063 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Premijer Brazila |entitet = |izvorno_ime = ''Presidente do Conselho de Ministros'' |zastava = Manuel Alves Branco.jpg |zastava_veličina = 220px |zastava_border = yes |zastava_opis = [[Manuel Alves Branco, 2. vikont od Caravelasa|Manuel Alves Branco]]<br><small>(prvi premijer)</small> |simbol = Tancredo Neves.jpg{{!}}border |simbol_veličina = 220px |simbol_opis = [[Tancredo de Almeida Neves]]<br><small>(prvi premijer za drugog perioda)</small> |odjel = |odgovara = |slika = |slika_veličina = |alt = |inkumbent = |inkumbent_od = |titula = |sjedište = |predlagatelj = [[Predsjednik Brazila]] <small>(drugi put)</small> |predlagatelj_funkcija = |imenuje = [[Car Brazila]] <small>(prvi put)</small> |imenuje_funkcija = |mandat = |inauguracijski = [[Manuel Alves Branco, 2. vikont od Caravelasa|Manuel Alves Branco]] |formiranje = [[22. kolovoza]] [[1847.]] <small>(prvi put)</small><br>[[8. rujna]] [[1961.]] <small>(drugi put)</small> |prvi = {{nowrap|[[Manuel Alves Branco, 2. vikont od Caravelasa|Manuel Alves Branco]] <small>(prvi put)</small><br>[[Tancredo de Almeida Neves]] <small>(drugi put)</small>}} |posljednji = [[Afonso Celso, vikont od Oura Preta|Afonso Celso]] <small>(prvi put)</small><br>[[Hermes Lima]] <small>(drugi put)</small> |ukinuta = [[15. studenog]] [[1889.]] <small>(prvi put)</small><br>[[23. siječnja]] [[1963.]] <small>(drugi put)</small> |sukcesija = |zamjenik = |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''Premijer Brazila''', službeno '''Predsjednik Vijeća ministara''' ([[portugalski]]: ''Presidente do Conselho de Ministros'') je bio predsjednik vlade tokom dva perioda kada je [[Brazil]] imao [[parlamentarni sustav]] vlasti. Institucija premijera nije bila inherentna brazilskoj političkoj zbilji tako da su oba pokušaja uspostavljanja iste dovela do hibridnog modela koji nije adekvatno funkcionirao u praksi te koji je svaki puta spremno ukinut. Prvi parlamentarni sustav uveo je car [[Pedro II od Brazila|Pedro II]], kojemu ustav nije nalagao formiranje vlade. Pedro je kao šef egzekutive trebao imati ministre-savjetnike, no odlučio se formirati pravu vladu, čijeg je predsjednika osobno imenovao. Pedrov prvi premijer bio je [[Manuel Alves Branco, 2. vikont od Caravelasa|Manuel Alves Branco]]. Najznačajniji premijer u historiji Brazila bio je [[Luís Alves de Lima e Silva, vojvoda Caxiasa|Luís Alves de Lima e Silva, vojvoda od Caxiasa]], koji je služio čak tri mandata. Pedrov parlamentatni sustav izdržao je 42 godine njegove vladavine, a ukinut je [[1889.]] godine kada je, zajedno s Carstvom, svrgnut i posljednji premijer, [[Afonso Celso, vikont od Oura Preta|Afonso Celso]]. Drugi put je parlamentarni sustav uveden [[1961.]] godine, kada je parlamentarna opozicija izglasala ustavni amandman netom prije nego je predsjednik [[João Goulart]] trebao prisegnuti. Iako nije bio pobornik tog sustava, Goulart nije mogao prisegnuti prije nego ga je prihvatio. Za prvog premijera je predložio [[Tancredo de Almeida Neves|Tancreda Nevesa]], a nakon njega su tu funkciju obnašali još samo [[Francisco de Paula Brochado da Rocha]] i [[Hermes Lima]]. Funkcija je konačno ukinuta u siječnju [[1963.]] nakon [[plebiscit]]a. {{Commonscat|Prime ministers of Brazil}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politička historija Brazila]] [[Kategorija:Premijeri po državama|Brazil]] dvzoz0e5zkxlpbil2ji4v9enbi40929 0 4478320 42589060 40983043 2026-05-07T16:52:50Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589060 wikitext text/x-wiki '''Koronelizam''' ([[portugalski]]: ''Coronelismo'') je bio sustav [[politička mašinerija|političke mašinerije]] u [[Brazil]]u tokom perioda [[Prva Brazilska Republika|Prve Republike]]. Znan još i kao "vladavina koronela", termin danas označava klasični šefovski sustav u sklopu kojeg je kontrola nad patronažom bila centralizirana u rukama lokalnih [[oligarhija|oligarha]] znanih kao koroneli, koji bi davali usluge za lojalnost. Politička mašinerija koja je poticala sustav zaštitnik-štićenik omogućila je agrarnim oligarsima, posebice bogatim plantažerima [[kava|kave]] u državi [[São Paulo (država)|São Paulo]], iskorištavanje centralnih organa za vlastitu korist, posebice slabe centralne vlasti koja je postepeno emanirala svoju moć prema agrarnim oligarhijama. Rast industrije i trgovine je kroz vrijeme toliko ojačao države [[São Paulo (država)|São Paulo]] (čiji je dominantni proizvod bila kava) i [[Minas Gerais]] (čiji je dominantni proizvod bilo mlijeko i njegovi derivati) da su one potpuno dominirale državnom politikom, koja je zbog tog obilježja dobila naziv ''[[café com leite (politika)|café com leite]]''. Pod [[Getúlio Vargas|Getúliom Vargasom]], Brazil se postepeno kretao prema centraliziranoj državi te je, koristeći metode poput općeg prava glasa i tajnog glasovanja, postepeno rušio sustav koronelizma. Ipak, utjecaj ''café com leite'' politike vidljiv je i danas. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politička historija Brazila]] [[Kategorija:Društvo u Brazilu]] c8iyflicyy9tq5gm0r8rekszyx8kqaj 0 4496064 42589069 42376792 2026-05-07T16:53:01Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589069 wikitext text/x-wiki [[File:Revolução de 1930.jpg|300px|thumb|[[Getúlio Vargas]] (sredina) u društvu svojih sljedbenika na fotografiji Clara Janssona dok je kratko boravio u [[Itararé]]u na putu za [[Rio de Janeiro]] nakon uspješne vojne kampanje.]] '''Brazilska revolucija 1930. godine''' ([[portugalski]]: ''Revolução de 1930'') je bio vojni pokret kojeg su započele federalne države [[Minas Gerais]], [[Paraíba]] i [[Rio Grande do Sul]], a koji je kulminirao [[puč]]em u kojem je svrgnuta [[Prva Brazilska Republika]]. Prva Republika je godinama patila zbog državne ''[[café com leite]]'' politike temeljem kojem su gospodarski dominantne države [[São Paulo (država)|São Paulo]] i [[Minas Gerais]] krojile državnu politiku na [[oligarhija|oligarhijskom]] načelu. Godine [[1929.]], ''paulisti'' su dokinuli dogovor s ''mineirosima'' tako što su podržali svog kandidata, [[Júlio Prestes|Júlija Prestesa]], za kandidata na [[Predsjednički izbori u Brazilu 1930.|izborima 1930. godine]]. Reakcija guvernera Minas Geraisa, Antônija Carlosa Ribeira de Andrade, bila je da na izborima podrži opozicijskog kandidata [[Getúlio Vargas|Getúlija Vargasa]]. Izbori su održani [[1. ožujka]] [[1930.]] godine i, očekivano, pobjedu je odnio Prestes, kojega je podržavao i tadašnji predsjednik [[Washington Luís]], također ''paulist''. Situacija nakon izbora se postepeno pogoršavala te je [[3. listopada]], u 17:25, došlo do početka revolucije u državi [[Rio Grande do Sul]]. Revolucija se brzo proširila te je došlo do svrgavanja čak osam federalnih vlada u vrlo kratkom vremenu. Izabrani predsjednik Prestes je protjeran iz zemlje, a [[24. listopada]] je došlo do svrgavanja predsjednika Luísa. Vlast je preuzela [[Privremena vojna junta (1930)|Privremena vojna junta]], a [[Prva Brazilska Republika]] je došla do svog kraja. Junta je bila na vlasti jako kratko, do [[3. studnog]] iste godine, kada je vlast preuzeo Getúlio Vargas. Taj se datum smatra službenim krajem revolucije i Prve Republike, odnosno početkom perioda koji će dobiti naziv [[Vargasova era]] (odnosno od [[1937.]] godine ''[[Estado Novo (Brazil)|Estado Novo]]''). {{Commonscat|Revolução de 1930}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1930.]] [[Kategorija:Pučevi]] [[Kategorija:Revolucije]] [[Kategorija:Politička historija Brazila|Revolucija 1930]] s4a7kqd402xi22p6mrpipn5hqyewfra 0 4496065 42589066 42588255 2026-05-07T16:52:58Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589066 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|direction=horizontal|align=right|header=Članovi Privremene vojne junte iz 1930. godine|image1=Tasso Fragoso.jpg|image2=Isaías de Noronha.jpg|image3=Mena Barreto.jpg|width1=163|width2=150|width3=123|caption1= <center>[[Augusto Tasso Fragoso]]<br>(1869–1945)|caption2=<center>[[Isaías de Noronha]]<br>(1874–1963)|caption3= <center>[[Mena Barreto]]<br>(1874–1933)}} '''Privremena vojna junta u Brazilu''' ([[portugalski]]: ''Junta Governativa Provisória'') je bilo privremeno tročlano tijelo koje je vladalo [[Brazil]]om tokom posljednje faze [[Brazilska revolucija 1930.|revolucije 1930.]] godine, od [[24. listopada]] kada je svrgnut predsjednik [[Washington Luís]] pa do [[3. studenog]], kada je vlast preuzeo novi [[Predsjednik Brazila|predsjednik]] [[Getúlio Vargas]]. U Brazilu se ova junta naziva i '''Prva junta'''. Juntu je predvodio general [[Augusto Tasso Fragoso]], koji je u tom kratkom periodu ''[[de facto]]'' bio vršitelj dužnosti predsjednika Brazila, a uz njega su ju sačinjavali još i admiral [[Isaías de Noronha]] te general [[Mena Barreto]]. {{Predsjednici Brazila}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1930.]] [[Kategorija:Privremene vlade|Hunta 1930]] [[Kategorija:Politička historija Brazila]] [[Kategorija:Vojna historija Brazila]] er816qunl2wj0so41nekq93ovhrdii4 0 4496082 42589057 40983040 2026-05-07T16:52:46Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589057 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politička stranka | ime = ''Ação Integralista Brasileira'' | ime_domaće = Brazilska integralistička akcija | logo = Flag of Ação Integralista Brasileira original version.svg | logo_širina = 300px | bojakod = #4169E1 | predsjednik = | osnivač = [[Plínio Salgado]] | vođa1_titula = Predsjednik | vođa1_ime = [[Plínio Salgado]] <small>(1932-1937)</small> | osnivanje = [[7. listopada]] [[1932]]. | raspuštena = [[10. studenog]] [[1937]]. | nasljednik = ''[[Partido de Representação Popular]]'' | ideologija = [[brazilski nacionalizam]]<br>[[klerofašizam]]<br>[[fašizam]] | pozicija = [[ekstremna desnica]] | podmladak = | sjedište = | boje = {{color box|#4169E1}} | međunarodna = | mandata1_naslov = | mandata1 = | mandata2_naslov = | mandata2 = | website = }} '''Brazilski integralizam''' ([[portugalski]]: ''Integralismo brasileiro'') je bio [[fašizam|fašistički]] politički pokret u [[Brazil]]u čiji je formalni nastanak vezan uz osnivanje stranke '''''Ação Integralista Brasileira''''', [[7. listopada]] [[1932]]. godine. Pokret je osnovao i predvodio [[Plínio Salgado]], pisac koji je bio donekle poznat po participaciji na festivalu ''[[Semana de Arte Moderna]]'' [[1922]]. godine. Pokret je preuzeo neke elemente europskih desničarskih pokreta svoga vremena, posebice [[fašizam|talijanskog fašizma]], mada se od istoga razlikovao po odbacivanju [[rasizam|rasizma]]. Dapače, pokret se službeno zalagao za "uniju svih rasa i naroda" (što je bio i službeni slogan), mada su postojale frakcije unutar stranke koje su podržavale [[antisemitizam]]. [[Integralizam|Integralistički]] naziv pokreta bio je referenca na pokret [[luzitanski integralizam|luzitanskog integralizma]] u [[Portugal]]u. Službeni simbol pokreta bilo je grčko slovo [[sigma]] (Σ). == Ideologija == Integralisti su odbacivali [[komunizam]] i [[kapitalizam]], branili su privatno vlasništvo, zagovarali brazilski [[nacionalizam]], čuvanje nacionalne kulture, [[Kršćanstvo|kršćanske]] vrijednosti i autoritarizam. [[Antisemitizam]] je bio čest predmet spora među stranačkim vođama. Salgado je bio protiv antisemitizma dok je [[Gustavo Barroso]], čelnik integralističke milicije bio izraziti antisemit. Sukob oko tog pitanja je često potresao pokret sredinom tridesetih; [[1936]]. godine je Salgado gotovo odustao od vođenja stranke. Jedan od najvažnijih principa integralizma bila je ''interna revolucija'' ili ''revolucija svoje ličnosti'' kojom je čovjek ohrabrivan da prestane misliti samo na sebe i integrira se u ideju velike integralističke obitelji, postajući jedno s domovinom i ostavljajući sebične vrijednosti. == Obilježja == [[File:SaudacaoIntegralista1935.jpg|thumb|left|280x|Integralisti su imali i svoj službeni pozdrav, "''Anauê!''", koji je značio "Ti si moj brat!"]] Stranka je bila [[Paravojska|paravojna]] organizacija i članovi su se često upuštali u ulične borbe s komunistima. Stranačka retorika je bila vrlo agresivna, a demonstracije su podsjećale na vojne, uključujući marširanje, ekstenzivnu upotrebu simbola i poseban pozdrav. Pozdrav je bio nalik na ''saluto romano'', uz povik ''Anauê!'' koji na [[tupi jezik]]u (nekada raširen jezik brazilskih domorodaca) znači: ''Brat si mi''. Uniforme članova su se sastojale od maslinastozelenih košulja i crnih kravata; u narodu su često nazivani zelenokošuljaši. Stranačka zastava je bila slična zastavi Trećeg Reicha: bijeli disk na plavoj pozadini, a u sredini diska veliko grčko slovo sigma (Σ). Integralizam je posebno bio popularan među etničkim [[Nijemci]]ma i [[Talijani]]ma srednje klase, iako je stranka u multietničkoj zemlji nastojala privući sve državljane pozivajući se na [[Rasa|rasno]] zajedništvo. Stranka je bila jedna od prvih koja je nastojala privući crnce i žene u svoje redove. Potpora je dolazila i od [[Vojska|vojnih]] časnika, posebno iz mornarice. Financijsku pomoć dobivali su od fašističke [[Italija|Italije]], a način propagande je u velikoj mjeri oponašao [[Nacizam|nacističke]] tehnike. == Politička aktivnost == Početkom tridesetih, brazilska politička scena se jako radikalizirala. Vlada predsjednika [[Getúlio Vargas|Getúlija Vargasa]] je imala slabu potporu među radnicima zbog nepopularnog zakona o radu; jačala je Komunistička partija. Vargas je počeo okupljati desnicu oko svoje ''[[Estado Novo (Brazil)|Estado Novo]]'', autoritarne vlade suprotstavljene komunistima. Potporu je počeo tražiti i među integralistima. Do [[1935]]. integralistički pokret je brzo narastao i imao veliku potporu među njemačkim i talijanskim Brazilcima. Godine [[1934]]. integralisti su, u savezu s Vargasovim režimom, počeli agresivne sukobe s komunistima. Mase njihovih sljedbenika upuštale su se u ulične borbe, započinjući tako vrlo nemirno razdoblje u političkom životu države. Godine [[1937]]. Vargas je uveo [[Diktatura|diktaturu]] i okrenuo se protiv integralista. Iako su oni u početku podupirali njegovo okretanje prema ekstremnoj desnici, [[Plínio Salgado|Salgado]] je bio pretjerano ambiciozan s otvorenim iskazivanjem želje za predsjedničkim položajem. Nakon zakonske odredbe protiv njihove stranke, [[1938]]. godine, integralisti su pokušali osvojiti vlast napavši tijekom noći predsjedničku palaču s namjerom da ubiju Vargasa. Policija i vojska su ih spriječile pri čemu su mnogi napadači ubijeni ili ranjeni. Nakon neuspjeha stranka se raspala, oko 1500 članova je zatvoreno, a Salgado je nakon puštanja protjeran u [[Portugal]]. == Nakon raspada == Nekoliko godina nakon raspada, Salgado je formirao novu stranku, ''Partido de Representação Popular '', koja je nastavila ideologiju integralizma, ali bez prepoznatljivih starih obilježja kao što su uniforme i simboli. Godine [[1964]]. mnogi bivši pripadnici Brazilske integralističke akcije su sudjelovali u vojnom udaru kojim je zbačen [[João Goulart]], nakon čega je na položaj predsjednika postavljen vojni vođa i bivši integralist [[Emílio Garrastazú Médici]]. Danas u [[Brazil]]u postoji nekoliko manjih grupa koje nastavljaju integralističku tradciju pozivajući se na duhovnu obnovu te zagovarajući treći put između kapitalizma i komunizma, ali nemaju nikakvog političkog utjecaja i značaja. {{Commonscat|Brazilian Integralism}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1932.]] [[Kategorija:Prestanci 1937.]] [[Kategorija:Politička historija Brazila|Integralizam]] [[Kategorija:Politički pokreti]] [[Kategorija:Fašizam]] naqwa0kmad5duj6eblf0zd8bfoobi30 0 4497374 42589056 42554057 2026-05-07T16:52:43Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589056 wikitext text/x-wiki [[File:Humberto Castelo Branco, presidente do Brasil, 1964.jpg|thumb|250px|[[Feldmaršal]] [[Humberto Castelo Branco]] postao je jedan od predvodnika puča iz [[1964.]] godine.]] '''Državni udar u Brazilu 1964. godine''' ([[portugalski]]: ''Golpe de estado no Brasil'', poznatiji samo kao ''Golpe de 64'') započeo je [[31. ožujka]] [[1964.]] godine, a završen je [[1. travnja]] [[1964.]] godine svrgavanjem tadašnjeg predsjednika [[João Goulart|Joãa Goularta]] i uvođenjem desničarske [[Vojna diktatura u Brazilu|vojne diktature]]. Uz pomoć [[SAD|Sjedinjenih Država]], [[Oružane snage Brazila]] su uspješno svrgnule Goularta, koji je bio demokratski izabrani potpredsjednik iz redova Radničke partije, a koji je predsjedništvo preuzeo nakon što je konzervativac [[Jânio Quadros]] podnio ostavku. Quadros je ostavku podnio kako bi si povećao popularnost, što se pokazalo kao loš politički potez. Prema odredbama ustava iz [[1946.]], koji je bio na snazi u to doba, Goulart je automatski trebao preuzeti predsjedništvo, no kako je on bio na službenom posjetu [[Kina|NR Kini]], [[Pascoal Ranieri Mazzilli]] je bio v.d. predsjednika do njegova povratka. Iako je Goulart bio umjereni nacionalist, desni vojni krugovi optuživali su ga da je [[komunizam|komunist]] te su mu priječili preuzimanje vlasti. Nakon dugih pregovora, koje je primarno vodio [[Tancredo Neves]], Goulart i desnica su postigli sporazum prema kojem bi dotadašnji [[predsjednički sustav]] bio zamijenjen [[parlamentarni sustav|parlamentarnim]], s Goulartom kao predsjednikom, a Nevesom kao [[Premijer Brazila|premijerom]]. Ipak, [[1963.]] godine, Gouler je preko [[referendum]]a uspješno vratio prezidencijalizam. Tada je konačno preuzeo predsjedništvo u punom opsegu, no tek su se tada pojavili brojni interni problemi, kao i vanjskopolitičke situacije u kontekstu [[Hladni rat|Hladnog rata]] koje su dodatno destabilizirale njegovu vladu. Njegov Plan o bazičnim reformama (''Reformas de Base'') temeljio se na [[socijalizacija (ekonomija)|socijalizaciji]] profita velikih stranih kompanija s ciljem osiguravanja boljeg životnog standarda za Brazilce, ali je od strane vojske i desnice prikazan kao "[[socijalizam|socijalistička]] prijetnja". To je dovelo do masovnih demonstracija znanih kao Marševi obitelji s Bogom za slobodu (''Marchas da Família com Deus pela Liberdade''). Puč je uspješno proveden u kratkom periodu, a Goulart je [[4. travnja]] konačno napustio zemlju za [[Urugvaj]], odnosno kasnije [[Argentina|Argentinu]], gdje je živio u egzilu sve do svoje smrti. Pučem je ukinuta [[Druga Brazilska Republika|Druga Republika]], a Brazil je ušao u period represivne desničarske [[Vojna diktatura u Brazilu|vojne diktature]] koja će trajati sve do [[1985.]] godine. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1964.]] [[Kategorija:Pučevi|Brazil 1964]] [[Kategorija:Politička historija Brazila]] [[Kategorija:Hladni rat]] 429ckwg6fer0n0wrt7ge29kxfc3ljdc 0 4497441 42589074 42588254 2026-05-07T16:53:05Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589074 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = {{nowrap|Sjedinjene Države Brazila<br/><small>''Estados Unidos do Brasil''<br/>(1937&ndash;1967)</small><hr/>Savezna Republika Brazil<br/><small>''República Federativa do Brasil''<br/>(1967&ndash;1985)</small>}} |hr_ime = {{nowrap|Sjedinjene Države Brazila<br/><small>''Estados Unidos do Brasil''<br/>(1937&ndash;1967)</small><hr/>Savezna Republika Brazil<br/><small>''República Federativa do Brasil''<br/>(1967&ndash;1985)</small>}} |izvorno_ime = |genitiv = |kontinent = Južna Amerika |regija = |država = Brazil |status = |era = [[Hladni rat]] |godina_start = 1964. |godina_kraj = 1985. |datum_start = [[31. ožujka]] [[1964.]] |datum_kraj = [[15. ožujka]] [[1985.]] |događaj_start = [[Državni udar u Brazilu 1964.|Državni udar]] |događaj_kraj = |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = [[Brazilska vojna junta (1969)|Hunta]] |datum_događaj1 = [[1969.]] |događaj2 = |datum_događaj2 = |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Druga Brazilska Republika |flag_p1 = Flag of Brazil (1960-1968).svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Brazil |flag_s1 = Flag of Brazil.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of Brazil (1968-1992).svg |zastava_i = Zastava Brazila |zastava_tip = Zastava <small>(1968)</small> |grb = Coat of arms of Brazil (1971–1992).svg |grb_i = Grb Brazila |grb_tip = Grb <small>(1971)</small> |geslo = ''[[Ordem e Progresso]]''<br><small>([[srpskohrvatski|sh.]] "Red i napredak") |himna = "[[Hino Nacional Brasileiro]]" |mapa = Brazil (orthographic projection).svg |mapa_opis = |glavni_grad = [[Brasilia]] |glavni_grad_egzil = |jezik = [[portugalski jezik]] |vjera = |vlada_tip = [[Vojna diktatura]] |titula_vođa = [[Predsjednik Brazila|Predsjednik]] |vođa1 = {{nowrap|[[Humberto Castelo Branco]]}} |godina_vođa1 = 1964 - 1967 |vođa2 = [[Artur da Costa e Silva]] |godina_vođa2 = 1967 - 1969 |vođa3 = [[Emílio Garrastazu Médici|Emílio Médici]] |godina_vođa3 = 1969 - 1974 |vođa4 = [[Ernesto Geisel]] |godina_vođa4 = 1974 - 1979 |vođa5 = [[João Figueiredo]] |godina_vođa5 = 1979 - 1985 |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = [[Brazilska vojna junta (1969)|Hunta]] |zamjenik1 = [[Aurélio de Lira Tavares|Aurélio Tavares]]<br>[[Augusto Rademaker]]<br>[[Márcio Melo]] |godina_zamjenik1 = 1969 |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = |predstavnik1 = |godina_predstavnik1= |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = |fusnote = }} '''Vojna diktatura u Brazilu''' ([[portugalski]]: ''Ditadura militar no Brasil'') je bila desničarska [[vojna diktatura]] koja je vladala [[Brazil]]om od [[31. ožujka]] [[1964.]] do [[15. ožujka]] [[1985.]] godine. Diktatura je došla na vlast preko [[Državni udar u Brazilu 1964.|državnog udara]] kojim su [[Oružane snage Brazila]] svrgnule ljevičarskog predsjednika [[João Goulart|Joãa Goularta]], koji je preuzeo tu dužnost s mjesta potpredsjednika nakon ostavke [[Jânio Quadros|Jânija Quadrosa]], demokratski izabranog predsjednika. Službeno je završena kada je [[José Sarney]] prisegnuo za predsjednika [[1985.]] godine. Glavni koordinatori puča bili su [[José de Magalhães Pinto]], [[Adhemar de Barros]] i [[Carlos Lacerda]] (koji su već sudjelovali u rušenju [[Getulio Vargas|Vargasa]] [[1954.]] godine), guverneri država [[Minas Gerais]], [[São Paulo (država)|São Paulo]] i [[Rio de Janeiro (država)|Rio de Janeiro]]. Vojna diktatura u Brazilu poslužila je kao primjer drugim vojnim diktaturama u [[Latinska Amerika|Latinskoj Americi]], sistematizirajući "Doktrinu nacionalne sigurnosti", koja je "opravdavala" djelovanje vojske u kontekstu nacionalne sigurnosti u kriznom razdoblju, stvarajući intelektualnu bazu na koju su se vojni režimi oslanjali. Oružane snage Brazila stekle su veliki ugled nakon [[Paragvajski rat|Paragvajskog rata]]. Njihova politizacija bila je evidentna već u trenutku rušenja [[Brazilsko Carstvo|Carstva]], a kasnije i tokom [[Pobune tenentista|tenentističkih pobuna]], odnosno [[Brazilska revolucija 1930.|Revolucije 1930.]] godine. Tenzije su ponovo eskalirale tokom 50-ih godina kada se vojska spojila s elitnom srednjom klasom i desničarskim krugovima kako bi spriječila da [[Juscelino Kubitschek]] i [[João Goulart]] preuzmu dužnost predsjednika, a navodno zbog njihove podrške [[komunizam|komunizmu]]. I dok se Kubitschek pokazao sklonim kapitalizmu, Goulart je najavljivao dalekosežne reforme i poticao neutralnije odnose sa [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. Godine [[1961.]], Goulart je postao predsjednik nakon Quadrosove ostavke, no dužnost je preuzeo tek nakon dogovora s vojskom temeljem kojeg je izgubio velik dio ovlasti zbog uvođenja [[parlamentarizam|parlamentarizma]]. [[Prezidencijalizam]] je vraćen nakon uspješnog referenduma, a kako su Goulartove ovlasti rasle, tako je postajalo evidentnije da on planira provesti temeljite reforme poput [[nacionalizacija|nacionalizacije]] i preraspodjele zemljišta i to neovisno o nedostatku podrške koju je imao u [[Congresso Nacional|Kongresu]]. Narod se polarizirao; dio se bojao da će se Brazil pridružiti [[Kuba|Kubi]] kao komunistička zemlja Latinske Amerike, dok je drugi dio smatrao kako će reforme poboljšati brazilsko gospodarstvo i umanjiti utjecaj Sjedinjenih Država. Utjecajni političari, poput [[Carlos Lacerda|Carlosa Lacerde]] i Kubitscheka, medijski moguli i [[Rimokatolička crkva|Crkva]], pozivali su Oružane snage da provedu državni udar i svrgnu Goularta s mjesta predsjednika, što se ubrzo i dogodilo. Dana [[1. travnja]] [[1964.]] godine, nakon noći planiranja zavjere, vojska se uputila u [[Rio de Janeiro]], koji se smatrao legalističkom utvrdom. Generali iz São Paula i Rija su se ubrzo pridružili puču. Kako bi spriječio građanski rat i znajući da će Sjedinjene Države podržati pučiste, Goulart je pobjegao u [[Urugvaj]]. Vojna diktatura trajala je 21 godinu; unatoč molbama da se to ne uradi, vojska je ubrzo donijela novi, restriktivni [[Ustav Brazila|ustav]], ograničivši slobodu govora i politički pluralizam, a sve uz podršku Sjedinjenih Država. Osnovne odlike diktature bile su [[nacionalizam]], [[ekonomski razvoj]] i [[antikomunizam]]. Vojni režim bio je na vrhuncu svoje popularnosti tokom 70-ih godina, mahom potpomognut "[[Milagre econômico|brazilskim čudom]]" (koji je djelomičnio bio samo [[propaganda]]), a unatoč medijskoj cenzuri te mučenju i protjerivanju oponenata i disidenata. U ožujku [[1979.]], predsjednik je postao [[João Figueiredo]]. Figueiredo se morao boriti s tvrdokornim članovima vojske u jeku pokušaja redemokratizacije društva, zbog čega se nije mogao nositi s [[kronična inflacija|kroničnom inflacijom]], koja je, u kombinaciji s padom drugih vojnih režima po Latinskoj Americi, otvorila put [[Predsjednički izbori u Brazilu 1984.|predsjedničkim izborima 1984. godine i to s civilnim kandidatima]]. Uspio je progurati i kontroverzni [[Zakon o amnestiji (Brazil)|Zakon o amnestiji]], koji se odnosio na one koji su djelovali protiv vojnog režima. Nakon donošenja [[Ustav Brazila|ustava iz 1988.]] godine, vojska je pala pod strogu civilnu kontrolu bez relevantne političke moći. {{Commonscat|History of Brazil 1964-1985 Military Regime}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1964.]] [[Kategorija:Prestanci 1985.]] [[Kategorija:Politička historija Brazila]] [[Kategorija:Vojna historija Brazila|Diktatura]] [[Kategorija:Bivše države u Južnoj Americi]] [[Kategorija:Hladni rat]] 71m61jq0wec3vrickv10s50twomvz9v 0 4497444 42589077 42588256 2026-05-07T16:53:09Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589077 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | footer = Tri člana brazilske vojne hunte iz [[1969.]] godine, s lijeva na desno: general [[Aurélio de Lira Tavares]], brigadir [[Márcio Melo]] i admiral [[Augusto Rademaker]]. | total_width = 400 | image1 = Aurélio de Lira Tavares, General, Ministro do Exército..tif | alt1 = [[Aurélio de Lira Tavares]] | height1 = 250 | image2 = Brigadeiro Márcio de Souza Mello, Ministro da Aeronáutica.tif | alt2 = [[Márcio Melo]] | height2 = 210 | image3 = Augusto Hamann Rademaker Grünewald, Vice-presidente da República..tif | alt3 = [[Augusto Rademaker]] | height3 = 250 | align = | direction = | caption1 = | caption2 = }} '''Brazilska vojna hunta''' ([[portugalski]]: ''Junta Militar'') vladala je [[Brazil]]om od [[31. kolovoza]] do [[30. listopada]] [[1969.]] godine, u periodu između iznenadne bolesti predsjednika [[Artur da Costa e Silva|Artura da Coste e Silve]] te inauguracije njegova nasljednika [[Emílio Garrastazu Médici|Emílija Garrastazua Médicija]]. U tom je trenutku Brazil bio na vrhuncu [[Vojna diktatura u Brazilu|vojne diktature]] i vojska nije imala namjeru prepustiti civilima ikakvu vlast. [[Pedro Aleixo]], da Costin civilni potpredsjednik, trebao je preuzeti predsjedničko mjesto prema ustavu iz [[1967.]] godine, ali to se nije dogodilo jer je državu preuzela vojna hunta. Huntu su sačinjavali general [[Aurélio de Lira Tavares]], admiral [[Augusto Rademaker]] i brigadir [[Márcio Melo]], sve ministri zaduženi za vojne resore. Hunta je vladala temeljem odredbi kontroverznog [[AI-5|Institucionalnog zakona br. 5]]. {{Predsjednici Brazila}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1969.]] [[Kategorija:Privremene vlade]] [[Kategorija:Politička historija Brazila|Vojna hunta 1969]] [[Kategorija:Vojna historija Brazila|Hunta 1969]] 037vft8orq57zjlzspwpkq0yqpel8yp 14 4538778 42589075 40983044 2026-05-07T16:53:06Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589075 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Bosnia and Herzegovina}} [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Izbori po državama|Bosna i Hercegovina]] 6sz6krtlbqhmv1iio14g4uyxxecjshj 14 4542505 42589425 42588597 2026-05-07T23:25:38Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Švedska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589425 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Sweden}} [[Kategorija:Oružane snage Švedske|Historija]] [[Kategorija:Historija Švedske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Švedska]] pajfkozo6hnqlzqg6ewc9qm5n73xmfs 0 4550328 42589124 42588210 2026-05-07T16:56:29Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589124 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Mariel Refugees.jpg|thumb|250px|Kubanske izbjeglice dolaze na američku obalu tokom Marielske izbjegličke krize.]] '''Egzodus iz Mariela''' ({{jez-špa|éxodo del Mariel}}) ili '''Marielski pomorski transport''' ({{jez-en|Mariel boatlift}}) je naziv za masovno iseljavanje stanovnika [[Kuba|Kube]] u [[SAD]] do koga je došlo 1980. godine, i koje je sprovedeno uz prešutni sporazum kubanskih [[komunizam|komunističkih]] i američkih vlasti. Povod je bila izbjeglička kriza izazvana kako odlukom [[Peru]]a, kao i [[Španija|Španije]] i [[Kostarika|Kostarike]] da svima koji žele napustiti otok pruže politički [[azil]] u svojim diplomatskim predstavništvima u [[Havana|Havani]], a što je u proljeće 1980. godine iskoristilo oko 10.000 ljudi, stvorivši humanitarnu, zdravstvenu i sigurnosnu krizu. Nastojeći izbjeći dalje komplikacije, vlada [[Fidel Castro|Fidela Castra]] je objavila da luku [[Mariel]] otvara za sve brodove iz susjednih SAD kako bi one koji žele napustiti otok prevezli na [[Florida|Floridu]]. U nju su uglavnom doplovili brodovi u vlasništvu ili iznajmljeni od strane kubanskih emigranata na Floridi, koji su sa sobom uglavnom uzimali rodbinu i prijatelje. Program je službeno otpočeo 15. aprila 1980. godine, i računa se da je u prijevozu sudjelovalo preko 1700 brodova, te da je sa Kube na Floridu tokom sljedećih nekoliko mjeseci prešlo oko 125.000 ljudi. Iako je vlada tadašnjeg američkog predsjednika [[Jimmy Carter|Jimmyja Cartera]] cijelu aferu ispočetka smatrala propagandnom pobjedom u [[Hladni rat|Hladnom ratu]], odnosno potvrdu svoje politike promoviranja [[ljudska prava|ljudskih prava]], nakon određenog vremena se protiv dolaska izbjeglica počela okretati američka javnost. Razlozi su bili dijelom ekonomske prirode, odnosno navodi kako je dolazak izbjeglica u [[Miami]] donio masu jeftine radne snage, odnosno doveo do dramatičnog pada [[nadnica]] za fizičke i druge poslove, ali i to da se među izbjeglicama našao i veliki broj osuđenih kriminalaca, kroničnih bolesnika i [[homoseksualizam|homoseksualaca]], odnosno špekulacije da je Castrov režim lukavo iskoristio Marielski egzodus kao priliku da se na jeftin način riješi neželjenih osoba koje bi kompromitirale službenu propagandu o Kubi kao socijalističkom raju. Izbjeglice su u nekim slučajevima bile smještane u logore, gdje su izbili [[neredi]] te tako protiv njih dodatno okrenuli javnost. Broj izbjeglica u Marielu se sa vremenom počeo smanjivati, tako da je krajem oktobra 1980. egzodus službeno okončan. U američkoj javnosti se dan-danas raspravlja o posljedicama Marielskog egzdousa na same SAD, pa su tako bile česte špekulacije da je zbog njega došlo do porasta kriminala, da je pridonio porazu Cartera na predsjedničkim izborima iste godine, odnosno da su homoseksualne izbjeglice, koje su se navodno bile zarazile kao pripadnici kubanske vojske u [[Angolski građanski rat|angolskom građanskom ratu]], u SAD dovele virus [[HIV]]-a i tako izazvale pandemiju. Iako se danas smatra da je većina negativnih stereotipa vezanih za izbjeglice, za koje se koristi izraz '''marielitos''', posljedica površnog i senzacionalističkog pristupa medija, oni su značajno uticali na američku popularnu kulturu, pri čemu se ističe znameniti film ''[[Scarface (film, 1983)|Scarface]]'' iz 1983. godine gdje je glavni lik, prikazan kao beskrupulozni i autodestruktivni [[narkobos]], u SAD bio došao kao izbjeglica iz Mariela. == Vanjske veze == {{Commonscat|Mariel boatlift}} * [http://www.uscg.mil/reserve/magazine/mag2000/apr2000/mariel.htm Memories of Mariel: 20 Years Later.] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=12341948&dopt=Abstract Six-year study] of Mariel refugees * [http://www.miamibeach411.com/news/index.php?/news/comments/fleeing-cuba/ Fleeing Cuba For a Better Life in USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416082732/http://www.miamibeach411.com/news/index.php?/news/comments/fleeing-cuba/ |date=2009-04-16 }} * [http://voicesfrommariel.com/ Voices from Mariel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160111054216/http://voicesfrommariel.com/ |date=2016-01-11 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1980.]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Pomorska historija Kube]] [[Kategorija:Historija SAD (1964–1980)]] [[Kategorija:Ljudske migracije]] [[Kategorija:Američko-kubanski odnosi]] r3vn2otiv9s24hscplj82ccib0u9ry7 0 4550738 42589117 41858184 2026-05-07T16:56:18Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589117 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Američka vojna uprava na Kubi |hr_ime = Američka vojna uprava na Kubi |izvorno_ime = {{nowrap|<small>''United States Military Government in Cuba'' ([[engleski|eng.]])<br>''Gobierno militar estadounidense en Cuba'' ([[španjolski|špa.]])</small>}} |genitiv = Američke vojne uprave na Kubi |kontinent = Sjeverna Amerika |regija = Karibi |država = Kuba |status = Teritorij pod upravom [[SAD|Sjedinjenih Država]] |era = |godina_start = 1898. |godina_kraj = 1902. |datum_start = [[20. travnja]] [[1898.]] |datum_kraj = [[20. svibnja]] [[1902.]] |događaj_start = [[Tellerov amandman]] |događaj_kraj = [[Republika Kuba (1902–1959)|Proglašena nezavisnost]] |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = [[Pariški sporazum (1898)|Pariški sporazum]] |datum_događaj1 = [[10. prosinca]] [[1898.]] |događaj2 = [[Plattov amandman]] |datum_događaj2 = [[2. ožujka]] [[1901.]] |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Generalna Kapetanija Kuba |flag_p1 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Republika Kuba (1902–1959) |flag_s1 = Flag of Cuba sky blue.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of the United States (1896-1908).svg |zastava_i = Zastava Sjedinjenih Američkih Država |zastava_tip = Zastava |grb = Great Seal of the United States (obverse).svg |grb_i = Grb Sjedinjenih Američkih Država |grb_tip = Grb |geslo = ''[[E Pluribus Unum]]''<br><small>"Iz mnogih, jedan"</small> |himna = "[[Hail, Columbia]]" |mapa = Cuba (orthographic projection).svg |mapa_opis = |glavni_grad = [[Havana]] |glavni_grad_egzil = |jezik = [[španjolski]], [[engleski]] |vjera = |vlada_tip = [[Vojna uprava]] |titula_vođa = Vojni upravitelj |vođa1 = {{nowrap|[[Adolfo Jiménez Castellanos]]}} |godina_vođa1 = 1898. – 1899. |vođa2 = [[John R. Brooke]] |godina_vođa2 = 1899. |vođa3 = [[Leonard Wood]] |godina_vođa3 = 1899. – 1902. |vođa4 = |godina_vođa4 = |vođa5 = |godina_vođa5 = |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = |zamjenik1 = |godina_zamjenik1 = |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = |predstavnik1 = |godina_predstavnik1= |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = {{flag|Kuba}} |fusnote = }} '''Američka vojna uprava na Kubi''' ([[španjolski]]: ''Gobierno militar estadounidense en Cuba''), znana i kao '''Prva okupacija Kube''' (kako bi se razlikovala od one između [[1906.]] i [[1909.]]), bila je privremena [[vojna uprava]] [[SAD|Sjedinjenih Država]] na [[Kuba|Kubi]] koja je uspostavljena nakon [[Španjolsko-američki rat|Španjolsko-američkog rata]], odnosno španjolske cesije Kube Sjedinjenim Državama. Iako je ''[[de facto]]'' formirana krajem [[1898.]], vojna uprava je ''[[de iure]]'' uspostavljena [[1. siječnja]] [[1899.]] godine. Tokom veljače [[1901.]], Kuba je donijela svoj prvi [[Ustav Kube|Ustav]], sastavni dio kojega je bio i sporni [[Plattov amandman]], koji je propisivao osam uvjeta koje je Kuba morala zadovoljiti prije ostvarivanja potpune nezavisnosti i povlačenja američkih trupa. Posebno sporna bila je odredba koja je omogućavala Sjedinjenim Državama intervenciju na Kubi s ciljem zaštite životnog standarda; krajnji cilj Plattovog amandmana bilo je zadržavanje američkog utjecaja na Kubi, posebice u gospodarskom aspektu. Krajem godine, [[Tomás Estrada Palma]] je izabran za prvog [[predsjednik Kube|predsjednika Kube]], a [[20. svibnja]] [[1902.]] godine [[zastava Kube|kubanska zastava]] zamijenila je onu [[Zastava Sjedinjenih Američkih Država|američku]] u [[Havana|Havani]], što je bio simbolični čin proglašenja kubanske nezavisnosti i uspostave [[Republika Kuba (1902–1959)|republike]]. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američke vojne okupacije|Kuba]] [[Kategorija:Privremene vlade]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Historija SAD (1865–1918)]] [[Kategorija:Američko-kubanski odnosi]] [[Kategorija:Bivše države u Sjevernoj Americi]] 9xkmtcaswmy7im29fu4sbdv6477fw1l 0 4550769 42589146 42588222 2026-05-07T16:57:01Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589146 wikitext text/x-wiki [[File:Senator Henry M Teller.jpg|250px|thumb|Idejni začetnik amandmana bio je [[Republikanska stranka (SAD)|republikanski]] senator iz [[Colorado|Colorada]], [[Henry M. Teller]].]] '''Tellerov amandman''' je bio [[amandman]] [[zajednička rezolucija|zajedničkoj rezoluciji]] [[Kongres SAD|američkog Kongresa]] koji je na snagu stupio [[20. travnja]] [[1898.]] godine, a nastao je kao odgovor ratnoj poruci [[Predsjednik SAD|predsjednika]] [[William McKinley|Williama McKinleyja]]. Idejni začetnik amandmana bio je republikanski [[Senat SAD|senator]] [[Henry M. Teller]], a amandman je izglasan u Senatu [[19. travnja]] [[1898.]] godine s 42 glasa za i 35 protiv, dok ga je [[Predstavnički dom SAD|Predstavnički dom]] potvrdio istog dana s 311 glasova za i 6 protiv. McKinley je sljedećeg dana potpisao amandman i on je tako stupio na snagu. Tellerov amandman se nadovezivao na [[SAD|američku]] obvezu priznanja [[kuba]]nske nezavisnosti nakon odlaska španjolskih trupa, a nametnuo je uvjet [[SAD|američkoj]] vojnoj okupaciji otoka. Naime, Tellerov amandman je branio [[SAD|Sjedinjenim Državama]] da anektiraju otok ili trajno zadrže svoju vojsku tamo, navodeći kako će Sjedinjene Države pomoći Kubi ostvariti nezavisnost, nakon čega će se u potpunosti povući s otoka i priznati Kubu kao suverenu državu. Međutim, iako je [[Američka vojna uprava na Kubi|američka vojna uprava]] doista dokinuta [[1902.]] godine bez američkog pokušaja aneksije, Sjedinjene Države su u međuvremenu Kubi nametnule sporni [[Plattov amandman]], koji je omogućavao američki utjecaj na Kubi te potencijalnu vojnu intervenciju u slučaju potrebe zaštite životnog standarda, što je bilo direktno u suprotnosti sa Tellerovim amandmanom, koji je na taj način faktično stavljen izvan snage. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1898.]] [[Kategorija:Špansko-američki rat]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Pravna historija Sjedinjenih Američkih Država]] [[Kategorija:Historija SAD (1865–1918)]] [[Kategorija:Američko-kubanski odnosi]] 9uoi7t3rj83vs2inxasa30dgy1qac2e 0 4550771 42589144 42588221 2026-05-07T16:56:56Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589144 wikitext text/x-wiki [[File:Platt amendment page 1.jpg|thumb|250px|Prva stranica Kubansko-američkog sporazuma iz [[1903.]] godine koja sadrži Plattov amandman.]] '''Plattov amandman''' je [[amandman]] usvojen [[2. ožujka]] [[1901.]] godine u sklopu Zakona o vojnim sredstvima, a kojim je navedeno sedam uvjeta koji moraju biti zadovoljeni da američke trupe napuste [[Kuba|Kubu]] nakon [[Španjolsko-američki rat|Španjolsko-američkog rata]] te osmi, koji je obvezivao Kubu na potpisivanje sporazuma kojim pristaje na tih sedam uvjeta. Idejni začetnik amandmana bio je [[Republikanska stranka (SAD)|republikanski]] senator [[Orville H. Platt]], a dokument je definirao kubansko-američke odnose te nametao američku kontrolu i dominaciju nad Kubom. Iako je isprva odbijen na [[Kuba|Kubi]], skupština ga je nakon političkog pritiska ipak usvojila te je on [[25. prosinca]] [[1901.]] godine inkorporiran u [[Ustav Kube|kubanski Ustav]]. Dana [[22. svibnja]] [[1903.]], Kuba je [[Kubansko-američki sporazum|sporazum o odnosima]] sa Sjedinjenim Državama kojim se obvezala na sedam uvjeta iz Plattova amandmana. Dva od sedam omogućila su Sjedinjenim Državama direktnu i unileteralnu intervenciju u kubansku unutarnju politiku, dok je jedan regulirao uvjete zakupa kubanskog terirorija Sjedinjenim Državama u svrhu mornaričke baze. Ovaj sporazum je dokinut [[1934.]], kada je zamijenjen novim, koji je odbacio tri od izvornih sedam uvjeta. Sporazum iz [[1903.]] je iskorišten kao osnova za [[Pacifikacija Kube|drugu američku okupaciju]] otoka, koja je trajala od [[1906.]] do [[1909.]] godine. Dana [[29. rujna]] [[1906.]], tadašnji državni tajnik za rat i budući predsjednik [[William Howard Taft]], inicirao je okupaciju Kube uspostavivši privremenu vladu temeljem odredaba sporazuma i imenujući sebe privremenim upraviteljem. Dana [[23. listopada]] [[1906.]], predsjednik [[Theodore Roosevelt]] je ratificirao Taftovu odluku preko izvršne odredbe 518. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1900-e]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Pravna historija Sjedinjenih Američkih Država]] [[Kategorija:Historija SAD (1865–1918)]] [[Kategorija:Američko-kubanski odnosi]] qns1645q5rszb58f5041v2dpvdmtapx 0 4550775 42589142 42377863 2026-05-07T16:56:49Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589142 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Pariški sporazum | potpuni_naziv = Sporazum o miru između Sjedinjenih Američkih Država i Kraljevine Španjolske | slika = John Hay signs Treaty of Paris, 1899.JPG | veličina = 350px | opis = Američki državni tajnik [[John Hay]] potpisuje memorandum o ratifikaciji u ime [[SAD|Sjedinjenih Država]], [[11. travnja]] [[1899.]] | tip = međunarodni mirovni sporazum | depozitar = | jezik = [[engleski jezik]] | jezici = | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[10. prosinca]] [[1898.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon|FRA|1830}} [[Pariz]], [[Francuska]] | datum_pečat = | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = [[11. travnja]] [[1899.]] | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = {{nowrap|{{flag|Sjedinjene Države|1896}}}} | strana_2 = {{flagicon image|Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg}} [[Kraljevina Španjolska]] | potpisnici_1 = [[William R. Day]]<br>[[William P. Frye]]<br>[[Cushman Kellogg Davis]]<br>[[George Gray (senator)|George Gray]]<br>[[Whitelaw Reid]] | potpisnici_2 = [[Eugenio Montero Ríos]]<br>[[Buenaventura de Abarzuza]]<br>[[José de Garnica]]<br>[[Wenceslao Ramírez de Villa-Urrutia|Wenceslao Ramírez]]<br>[[Rafael Cerero]] | ratifikatori_1 = [[Senat SAD|Senat]] | ratifikatori_2 = [[María Cristina od Španije|regentica María Cristina]] | strane = | potpisnici = }} '''Pariški sporazum iz 1898.''' godine mirovni sporazum potpisan [[10. prosinca]] [[1898.]] godine između [[Španjolska|Španjolske]] i [[SAD|Sjedinjenih Država]] u [[Pariz]]u, a kojim je zaključen [[Španjolsko-američki rat]]. Prema odredbama sporazuma, Španjolska se morala odreći gotovo svih preostalih teritorija [[Španjolski Imperij|Španjolskog Imperija]], posebice [[Kuba|Kube]], te [[cesija|cesijom]] predati [[Portoriko]], [[Guam]] i [[Filipini|Filipine]]; Sjedinjene Države su za potonje platile cifru od $20,000,000. Sporazum je na snagu stupio [[11. travnja]] [[1899.]] godine, kada su zemlje razmijenile ratifikacijske dokumente. Pariški sporazum je efektivno dokinuo španjolski kolonijalni imperij, uz izuzetak malobrojnih posjeda u [[Sjeverna Afrika|Sjevernoj Africi]], a ujedno je označio i početak uspostave Sjedinjenih Država kao globalne velesile. Brojni zagovornici rata u Sjedinjenim Državama protivili su se sporazumu, a jedan od naglasnijih kritičara bio je [[William Jennings Bryan]], koji se protivio [[imperijalizam|imperijalizmu]]. Republikanski predsjednik [[William McKinley]] je podržao sporazum, što mu je bez problema donijelo pobjedu na tadašnjim izborima. {{Commonscat|Treaty of Paris, 1898}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1898.]] [[Kategorija:Mirovni sporazumi]] [[Kategorija:Špansko-američki rat]] [[Kategorija:Međunarodni odnosi SAD]] [[Kategorija:Međunarodni odnosi Španije]] [[Kategorija:Historija SAD (1865–1918)]] [[Kategorija:Historija Španije]] [[Kategorija:Historija Filipina]] [[Kategorija:Historija Guama]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Portoriko]] [[Kategorija:Historija Pariza]] hn6cj9z3q69yki709qf8gul2kk4ckpw 0 4550838 42589138 41858183 2026-05-07T16:56:45Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589138 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Pacifikacija Kube |hr_ime = Pacifikacija Kube |izvorno_ime = ''Provisional Government of Cuba'' |genitiv = Pacifikacije Kube |kontinent = Sjeverna Amerika |regija = Karibi |država = Kuba |status = [[Vojna okupacija]] [[SAD|Sjedinjenih Država]] |era = [[Moderno doba]] |godina_start = 1906. |godina_kraj = 1909. |datum_start = [[rujan]] [[1906.]] |datum_kraj = [[veljača]] [[1909.]] |događaj_start = Vojna okupacija |događaj_kraj = Povlačenje trupa |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = |datum_događaj1 = |događaj2 = |datum_događaj2 = |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Republika Kuba (1902–1959) |flag_p1 = Flag of Cuba sky blue.svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Republika Kuba (1902–1959) |flag_s1 = Flag of Cuba sky blue.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of the United States (1896-1908).svg |zastava_i = Zastava Sjedinjenih Američkih Država |zastava_tip = Zastava |grb = Great Seal of the United States (obverse).svg |grb_i = Grb Sjedinjenih Američkih Država |grb_tip = Grb |geslo = |himna = |mapa = Cuba (orthographic projection).svg |mapa_opis = |glavni_grad = [[Havana]] |glavni_grad_egzil = |jezik = [[španjolski]], [[engleski]] |vjera = |vlada_tip = [[Vojna okupacija]] |titula_vođa = Privremeni upravitelj |vođa1 = [[William Howard Taft|William H. Taft]] |godina_vođa1 = 1906. |vođa2 = [[Charles Edward Magoon|Charles E. Magoon]] |godina_vođa2 = 1906. – 1909. |vođa3 = |godina_vođa3 = |vođa4 = |godina_vođa4 = |vođa5 = |godina_vođa5 = |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = |zamjenik1 = |godina_zamjenik1 = |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = |predstavnik1 = |godina_predstavnik1= |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = {{flag|Kuba}} |fusnote = }} '''Pacifikacija Kube''', znana i kao '''Druga okupacija Kube''', bila je velika [[SAD|američka]] vojna operacija koja je formalno započela u rujnu [[1906.]] godine, a smatra se dijelom [[Banana ratovi|Banana ratova]]. Nakon što je režim [[Tomás Estrada Palma|Tomása Estrade Palme]] bio pred kolapsom, ovaj je zatražio pomoć [[SAD|Sjedinjenih Država]], koje su bile spremne intervenirati kako bi zaštitile svoje interese. Predsjednik [[Theodore Roosevelt]], zaprimivši Palminu molbu, šalje svogtajnika za rat, [[William Howard Taft|Williama Howarda Tafta]], i zamjenika državnog tajnika, [[Robert Bacon|Roberta Bacona]], na Kubu kako bi dogovorili diplomatsko rješenje. Međutim, Taft se na Kubi pozvao na odredbe [[Kubansko-američki sporazum|Kubansko-američkog sporazuma]] iz [[1903.]] te je uspostavio privremenu vladu na čijem je čelu kratko bio on, a nakon njega [[Charles Edward Magoon]]. Amerikanci su intervenirali na Kubi s ciljem sprječavanja građanskih nemira i održavanja slobodnih izbora, ali primarno kako bi zaštitili vlastite ekonomske interese na Kubi. Nakon gotovo četiri godine okupacije, američke trupe su konačno napustile Kubu nakon procjene da je izbor [[José Miguel Gómez|Joséa Miguela Gómeza]] za predsjednika znak dovoljne političke stabilnosti. Povlačenje trupa zaključeno je u veljači [[1909.]] godine. [[File:TAFT1909.JPG|300px|center|thumb|Satirična ilustracija časopisa ''[[Puck]]'' iz [[1909.]] godine koja prikazuje predsjednika [[Theodore Roosevelt|Theodorea Roosevelta]] kako predaje svoju politiku [[William Howard Taft|Williamu Howardu Taftu]]. Lijevo se nalazi [[William Loeb, Jr.]], koji drži Rooseveltovu "[[Ideologija velike palice|Veliku palicu]]".]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američke vojne okupacije|Kuba]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Historija SAD (1865–1918)]] [[Kategorija:Američko-kubanski odnosi]] [[Kategorija:Bivše države u Sjevernoj Americi]] jzcfzd9kj1x2rn7e9tolaim3o7gdn1m 0 4550853 42589143 42377871 2026-05-07T16:56:53Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589143 wikitext text/x-wiki [[File:1933-Pentarchy w Batista.jpg|thumb|320px|Članovi Pentarhije u društvu [[Fulgencio Batista|Fulgencija Batiste]] (krajnje desno) [[1933.]] godine. S lijeva na desno: [[José Miguel Irisarri y Gamio|José M. Irisari]], [[Porfirio Franca y Álvarez de la Campa|Porfirio Franca]], [[Guillermo Portela y Möller|Guillermo Portela]], [[Ramón Grau]] i [[Sergio Carbó]].]] '''Pentarhija iz 1933.''' godine, formalno znana kao '''Izvršna komisija Privremene vlade Kube''', je bila peteročlana koalicija koja je vladala [[Kuba|Kubom]] od [[5. rujna|5.]] do [[10. rujna]] [[1933.]] godine, nakon što je ranije svrgnut [[predsjednik Kube|predsjednik]] [[Gerardo Machado]]. Prije formalnog formiranja pentarhije, general [[Alberto Herrera y Franchi]] i [[Carlos Manuel de Céspedes y Quesada]] su obnašali dužnost predsjednika Kube. Članovi pentarhije bili su: * [[Sergio Carbó y Morera]] (1891. – 1971.), novinar * [[Porfirio Franca y Álvarez de la Campa]] (1878. – 1950.), odvjetnik, bankar i ekonomist * [[Ramón Grau]] (1887. – 1969.), profesor pri Medicinskom fakultetu [[Univerzitet u Havani|Univerziteta u Havani]] * [[José Miguel Irisarri y Gamio]] (1895. – 1968.), odvjetnik * [[Guillermo Portela y Möller]] (1886. – 1958.), profesor pri Pravnom fakultetu [[Univerzitet u Havani|Univerziteta u Havani]] Prvi akt pentarhije bio je proglas kojega je napisao [[Sergio Carbó]], a kojeg je potpisalo 18 civila i jedan vojni časnik, [[Fulgencio Batista]]. Taj je proglas obavljen u svim kubanskim novinama sljedećega dana. Carbó je kasnije unaprijedio Batistu bez znanja ostale četvorice, što je dovelo do prvih problema unutar koalicije. Istu su na koncu svrgnuli studenti, a nakon žustre debate, predsjednikom je imenovan [[Ramón Grau]]. {{Predsjednici Kube}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1933.]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Privremene vlade]] mwd6wxioo50p5qmq5e3iarr2ysvk1qk 0 4551011 42589129 42588440 2026-05-07T16:56:33Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589129 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infokutija vojna jedinica | naziv_jedinice = ''Movimiento 26 de Julio'' (M-26-7) | slika = [[File:M-26-7.svg|320px]] | opis = Moderna interpretacija jedne od zastava pokreta | datumi = [[1955.]] – [[1965.]] | zemlja = {{flag|Kuba}} | vjernost = | rod = | tip = revolucionarna organizacija | uloga = | veličina = | komandna_struktura = | garnizon = {{flagicon|MEX|1934}} [[Tuxpan]], [[Meksiko]] <small>(1955–1959)</small><br>{{flagicon|KUB}} [[Havana]], [[Kuba]] <small>(1959–1965)</small> | garnizon_oznaka = Središte | nadimak = | pokrovitelj = | moto = | boje = | boje_oznaka = | marš = | maskota = | oprema = | oprema_oznaka = | bitke = <div>'''[[Kubanska revolucija]]''' <small>(1953–1959)</small> *[[Operacija Verano]] <small>(1958)</small> *[[Bitka kod Las Mercedesa]] <small>(1958)</small> *[[Bitka za Yaguajay]] <small>(1958)</small> *[[Bitka za Santa Claru]] <small>(1958–1959)</small> </div> | godišnjice = | odlikovanja = | bojne_počasti = | bojne_počasti_oznaka = | raspuštena = | satovi_leta = | website = <!-- Komandanti/zapovjednici --> | komandant1 = [[Fidel Castro]] | komandant1_oznaka = Vrhovni komandant | komandant2 = [[Raúl Castro]]<br>[[Che Guevara]]<br>[[Camilo Cienfuegos]]<br>[[Juan Almeida Bosque]] | komandant2_oznaka = Ostali komandanti | komandant3 = | komandant3_oznaka = | komandant4 = | komandant4_oznaka = | notable_commanders = <!-- Oznake --> | identifikacijski_simbol = | identifikacijski_simbol_oznaka = | identifikacijski_simbol_2 = | identifikacijski_simbol_2_oznaka = | identifikacijski_simbol_3 = | identifikacijski_simbol_3_oznaka = | identifikacijski_simbol_4 = | identifikacijski_simbol_4_oznaka = <!-- Letjelice --> | zrakoplov_jurišni = | zrakoplov_bombarderski = | zrakoplov_elektronski = | zrakoplov_lovački = | zrakoplov_helikopter = | zrakoplov_helikopter_jurišni = | zrakoplov_helikopter_teretni = | zrakoplov_helikopter_višenamjenski = | zrakoplov_helikopter_izviđački = | zrakoplov_helikopter_transportni = | zrakoplov_helikopter_trenažni = | zrakoplov_helikopter_radni = | zrakoplov_presretač = | zrakoplov_patrolni = | zrakoplov_izviđački = | zrakoplov_trenažni = | zrakoplov_transportni = | zrakoplov_tanker = }} '''''Movimiento 26 de Julio''''' ([[srpskohrvatski]]: ''Pokret 26. srpnja''; skraćeno '''M-26-7''') je bila [[kuba]]nska revolucionarna organizacija koju je predvodio [[Fidel Castro]], a koja je [[1959.]] godine bila ključna u svrgavanju [[Fulgencio Batista|Fulgencija Batiste]] i uspostavi [[komunizam|komunističke]] vlade na [[Kuba|Kubi]]. == Historija == Naziv pokreta potječe od neuspjelog napada na [[kasarne Moncada]] u [[Santiago de Cuba|Santiagu]], a koji se odvio [[26. srpnja]] [[1953.]] godine. Nakon neuspjelog napada, pokret se reorganizirao u [[Meksiko|Meksiku]] tokom [[1955.]] godine, a predvodila su ga 82 revolucionara u egzilu, a među kojima [[Fidel Castro]], [[Raúl Castro]], [[Camilo Cienfuegos]], [[Huber Matos]] i [[Juan Almeida Bosque]]. Njihov zadatak bio je organizirati discipliniranu [[gerila|gerilsku]] vojsku koja bi se borila protiv Batistinog režima. Dana [[2. prosinca]] [[1956.]], 82 osobe su isplovile iz [[Tuxpan de Rodríguez Cano, Veracruz|Tuxpana]] u [[Meksiko|Meksiku]] na brodu ''[[Granma (jahta)|Granma]]'' za Kubu s ciljem organiziranja revolucije. Revolucionarni pothvat je doživio težak udarac na samom početku - uplovili su tokom dana i bili napadnuti od strane ratnog zrakoplovstva, pretrpjevši teške gubitke. Revolucionari su razdvojeni te su lutali otokom danima s jako malo opreme. Ubrzo ih je njihov seoski vodič izdao vlastima te je došlo do zasjede u kojoj je ubijeno još revolucionara. U tom je trenutku Fulgencio Batista pogrešno objavio kako je [[Fidel Castro]] ubijen. Na kraju je od 82 osobe koje su doplovile na Kubu, samo njih 12 uspjelo doći do lanca [[Sierra Maestra]], gdje su se regrupirali. Liječničku pomoć pružio im je [[Che Guevara]], koji je studirao medicinu. Ovaj događaj bio je prva faza [[Kubanska revolucija|Kubanske revolucije]], koja je zaključena [[1. siječnja]] [[1959.]] godine pobjedom Castrovih revolucionara. Nakon svrgavanja Batiste, pokretu su se pridružili i liberali i protivnici Batiste koji nisu bili komunisti. Došlo je do ujedinjenja svih pokreta u Ujedinjenu partiju kubanske socijalističke revolucije, koja je [[1965.]] godine postala [[Komunistička partija Kube]]. Kada je postalo jasno da će Castro uvesti [[Marksizam-lenjinizam|marksističko-lenjinistički]] sustav na Kubu, došlo je do pobune partijskih disidenata i [[SAD|Sjedinjenih Država]]. U travnju [[1961.]], [[CIA]] je organizirala neuspjelu [[Invazija u Zaljevu svinja|invaziju u Zaljevu svinja]] s ciljem svrgavanja Castra. Iako je pokret formalno dokinut, njegova zastava se i danas nalazi na kubanskim vojnim uniformama i nastavlja biti simbolom kubanske revolucije. == Povezano == * [[Kubanska revolucija]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Movimiento 26 de Julio}} * [http://drs.library.yale.edu/HLTransformer/HLTransServlet?stylename=yul.ead2002.xhtml.xsl&pid=mssa:ms.0650&query=&clear-stylesheet-cache=yes&hlon=yes&big=&adv=&filter=&hitPageStart=&sortFields=&view=all Guide to the Cuban Revolution Collection, Manuscripts and Archives, Yale University Library] * [http://www.haciendapublishing.com/articles/fidel-castro-and-26th-july-movement Fidel Castro and the founding of the 26th&nbsp;of July Movement]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.hartford-hwp.com/archives/43b/066.html ''El Cubano Libre'' Articles by Che Guevara from the Sierra Maestra] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1955.]] [[Kategorija:Prestanci 1965.]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Vojna historija Kube]] [[Kategorija:Vojne jedinice]] [[Kategorija:Gerila]] ghhdnw8e8fyvgowbgq1gybd6pwwasxo 0 4551235 42589132 41864901 2026-05-07T16:56:37Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589132 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=Mangoose.jpg|image2=Major-general-lansdale.jpg|width=210|caption1=Prva stranica izvještaja sa jednog od sastanaka vezanih uz Operaciju Mongoose.|caption2=Operaciju je predvodio [[Edward Lansdale]], general [[Američka ratna avijacija|Američke ratne avijacije]].}} '''Operacija Mongoose''' ([[španjolski]]: ''Operación Mangosta''), znana i kao '''Kubanski projekt''', bila je [[tajna operacija]] [[CIA]]-je razvijena tokom prve godine mandata predsjednika [[John F. Kennedy|Johna F. Kennedyja]]. Kennedy je [[30. studenog]] [[1961.]] godine odobrio seriju agresivnih tajnih operacija protiv vlasti [[Fidel Castro|Fidela Castra]] na [[Kuba|Kubi]]. Operaciju je predvodio [[Edward Lansdale]], general [[Američka ratna avijacija|Američke ratne avijacije]], a službeno je započela nakon neuspjele [[Invazija u Zaljevu svinja|invazije u Zaljevu svinja]]. Operacija Mongoose je bila tajni program protiv [[komunizam|komunističke]] vladavine na Kubi, a za cilj je imala rušenje Castrove vlasti; [[harvard]]ski historičar Jorge Domínguez izjavio je kako je svrgavanje komunističke vlade na Kubi bio primarni fokus Kennedyjeve administracije.<ref name="Jorge">Domínguez, Jorge I. "The @#$%& Missile Crisis (Or, What was 'Cuban' about US Decisions during the Cuban Missile Crisis.Diplomatic History: The Journal of the Society for Historians of Foreign Relations, Vol. 24, No. 2, (Spring 2000): 305–15.)</ref> Jedan od dokumenata [[Državni sekretarijat SAD|Državnog tajništva]] [[SAD|Sjedinjenih Država]] otkrio je kako je operacija doista imala za cilj "pomoći Kubi u svrgavanju komunističkog režima", uključujući i Fidela Castra, i "organizirati pobunu na Kubi do listopada [[1962.]]" Američki političari su htjeli "novu vladu, s kojom bi Sjedinjene Države živjele u miru".<ref>US Department of State, Foreign Relations of the United States 1961–1963, Volume X Cuba, 1961–1962 Washington, DC [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/cuba/mongoose.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101172705/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/cuba/mongoose.htm |date=2013-11-01 }})</ref> Među brojnim planovima bili su i neuspjeli pokušaji [[atentat]]a na Fidela Castra.<ref name="Borders">{{cite book | author= Stewart Brewer and Michael LaRosa | title = Borders and Bridges: A History of US-Latin American Relations | url= https://archive.org/details/bordersbridgeshi0000brew | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Westport, Ct. | year = 2006 | isbn = 0-275-98204-1 | page = [https://archive.org/details/bordersbridgeshi0000brew/page/123 123]}}</ref> Operacija Mongoose se, kao i ranija invazija u Zaljevu svinja, pokazala neuspješnom i još jednom krahom američke vanjske politike prema Kubi. Operacija, koja je od [[1961.]] do [[1975.]] godine bila tajna, imala je, prema [[Noam Chomsky|Noamu Chomskom]], proračun od $50,000,000 godišnje te je zapošljavala oko 2,500 ljudi, među kojima 500 Amerikanaca. Akcija je javnosti otkrivena djelomično od strane [[Churchova komisija|Churchove komisije]], a djelomično od strane istraživačkih novinara. Chomsky je tokom [[1989.]] godine spekulirao kako operacija službeno možda još uvijek traje, međutim ne postoje jasni dokazi u prilog te teze.<ref>Noam Chomsky, Peter Mitchell, Understanding Power, 2002, The New Press</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.marxists.org/history/cuba/subject/cia/mongoose/c-project.htm] ''Operation Mongoose: The Cuba Project'', Cuban History Archive, 20 Feb 1962. * [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/nsa/cuba_mis_cri/chron.htm] ''The Cuban Missile Crisis, 1962'', The National Security Archive. * [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/nsa/cuba_mis_cri/620119%20Meeting%20with%20the%20Attorney%20Gen..pdf] ''Meeting with the Attorney General of the United States Concerning Cuba'', CIA minutes, 19 January 1962. * [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/news/20010430/doc1.pdf] ''Justification for US Military Intervention in Cuba'', Joint Chiefs of Staff, 13 March 1962. * [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/nsa/cuba_mis_cri/621004%20Minutes%20of%20Meeting%20of%20Special.pdf] ''Minutes of Meeting of the [[NSC 5412/2 Special Group|Special Group]] on Operation Mongoose'', 4 October 1962. * [http://www.maryferrell.org/mffweb/archive/viewer/showDoc.do?docId=9983] ''CIA Inspector General's Report on Plots to Assassinate Fidel Castro'', CIA Historical Review Program, 23 May 1967. ([http://www.parascope.com/mx/articles/castroreport.htm HTML version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050608074831/http://www.parascope.com/mx/articles/castroreport.htm |date=2005-06-08 }}) {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1960-e]] [[Kategorija:Operacije CIA-e|Mongoose]] [[Kategorija:Terorizam na Kubi]] [[Kategorija:Američko-kubanski odnosi]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Historija SAD (1945–1964)]] [[Kategorija:Historija SAD (1964–1980)]] j9fvh2d4wzy7p0or2ij47q2dk36v4n6 0 4551236 42589136 42447410 2026-05-07T16:56:41Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589136 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=NorthwoodsMemorandum.jpg|image2=Lyman L. Lemnitzer.jpg|width=210|caption1=Memorandum Operacije Northwoods od [[13. ožujka]] [[1962.]] godine.<ref name=northwoods1>U.S. Joint Chiefs of Staff, [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/news/20010430/index.html "Justification for US Military Intervention in Cuba (TS)"], ''U.S. Department of Defense'', 13 March 1962. The Operation Northwoods document in [[PDF]] format on the website of the independent, non-governmental research institute the [[National Security Archive]] at the [[George Washington University]] Gelman Library, Washington, D.C. Direct PDF links: [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/news/20010430/northwoods.pdf here] and [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/news/20010430/doc1.pdf here].</ref>|caption2=General [[Lyman Lemnitzer]] je potpisao izvorni nacrt Operacije Northwoods.}} '''Operacija Northwoods''' je bio naziv predložene [[operacija pod lažnom zastavom|operacije pod lažnom zastavom]] protiv [[Fidel Castro|Castrove]] vlasti na [[Kuba|Kubi]], predložen od strane Ministarstva obrane i načelnika glavnog stožera tokom [[1962.]] godine. Prijedlog je zahtijevao od [[CIA]]-je ili američkih agenata da vrše terorističke napade protiv američkih civilnih i vojnih ciljeva te da za to okrive kubansku vlast, što bi opravdalo pokretanje [[rat]]a protiv [[Kuba|Kube]]. Prijedloge je odbila [[John F. Kennedy|Kennedyjeva]] administracija.<ref>{{cite web | url=http://abcnews.go.com/US/story?id=92662&page=1#.TxsGQG_Ox2B | title=U.S. Military Wanted to Provoke War With Cuba | publisher=ABC News | date=May 1, 2001 | accessdate=January 21, 2012 | author=Ruppe, David}}</ref> U vrijeme formiranja prijedloga, [[Fidel Castro]] je tek bio konsolidirao vlast na [[Kuba|Kubi]], gdje je uveo [[komunizam]]. Prijedlog je uključivao i kumulaciju javne potpore ratu protiv Kube, koja bi bila optužena za niz protuameričkih, terorističkih čina koje bi zapravo izvršavali američki agenti (to su [[operacija pod lažnom zastavom|operacije pod lažnom zastavom]]).<ref>[[Alexander Zaitchik|Zaitchik, Alexander]] (3 March 2011) [http://www.rollingstone.com/politics/news/talk-radios-alex-jones-the-most-paranoid-man-in-america-20110302?print=true Meet Alex Jones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170214220607/http://www.rollingstone.com/politics/news/talk-radios-alex-jones-the-most-paranoid-man-in-america-20110302?print=true |date=2017-02-14 }}, ''[[Rolling Stone]]''</ref> U ovom su periodu prijedlozi Operacije Northwoods uključivali otmice i bombaške napade te implementaciju lažnih dokaza koji bi potvrđivali upletenost službene Kube. Plan je navodio: <blockquote>Željeni ishod ovoga plana bio bi stavljanje Sjedinjenih Država u insinuirani položaj zemlje koja trpi obranjive probleme od ishitrene i neodgovorne kubanske vlade i razvijanje međunarodne slike o kubanskoj prijetnji miru na zapadnoj hemisferi.</blockquote> U izvorni plan Operacije Northwoods uključeni su i brojni drugi elementi, poput stvarnih ili simuliranih napada na američke vojne i civilne ciljeve. Operacija je pradlagala stvaranje "kampanje straha od kubanskog komunizma na području [[Miami]]ja, drugih gradova na [[Florida|Floridi]] pa čak i u [[Washington, D.C.|Washingtonu]]". Plan su izradili načelnici glavnog stožera, potpisao ga je general [[Lyman Lemnitzer]], nakon čega je poslan ministru obrane, [[Robert McNamara|Robertu McNamari]]. Iako je bila dio šireg, antikomunističkog [[Kubanski projekt|kubanskog projekta]] Sjedinjenih Država, Operacija Northwoods nikada nije formalno prihvaćena; načelnici su ju odobrili, ali ju je u konačnici odbacio predsjednik Kennedy. Prema trenutno dostupnoj dokumentaciji, nijedna akcija pod okriljem Operacije Northwoods nikada nije provedena. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.smeggys.co.uk/operation_northwoods.php The Full Operation Northwoods document] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008062558/http://www.smeggys.co.uk/operation_northwoods.php |date=2008-10-08 }} in both [[JPEG]] and fully searchable [[HTML]] format. * High resolution scans from the [http://www.archives.gov/ National Archives], main pages: [http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1469a.jpg 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813000407/http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1469a.jpg |date=2008-08-13 }}, [http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1470a.jpg 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813000402/http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1470a.jpg |date=2008-08-13 }}, [http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1471a.jpg 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813000411/http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1471a.jpg |date=2008-08-13 }}, [http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1472a.jpg 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813000421/http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1472a.jpg |date=2008-08-13 }}, [http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1473a.jpg 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813000416/http://media.nara.gov/media/images/36/15/36-1473a.jpg |date=2008-08-13 }} * Scott Shane and Tom Bowman with contribution from Laura Sullivan, [https://web.archive.org/web/20010507171811/http://www.baltimoresun.com/bal-te.md.nsa24apr24.story "New book on NSA sheds light on secrets: U.S. terror plan was Cuba invasion pretext,"] ''Baltimore Sun'', 24 April 2001. * Ron Kampeas, [http://groups.google.com/group/flora.mai-not/browse_thread/thread/14905a31d5fc0c70/ "Memo: U.S. Mulled Fake Cuba Pretext,"] ''Associated Press'' (''AP''), 25 April 2001. * Bruce Schneier, [http://dir.salon.com/books/review/2001/04/25/nsa/index.html "'Body of Secrets' by James Bamford: The author of a pioneering work on the NSA delivers a new book of revelations about the mysterious agency's coverups, eavesdropping and secret missions,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041209044217/http://dir.salon.com/books/review/2001/04/25/nsa/index.html |date=2004-12-09 }} ''Salon.com'', 25 April 2001. * David Ruppe, [http://abcnews.go.com/US/story?id=92662 "U.S. Military Wanted to Provoke War With Cuba; Book: U.S. Military Drafted Plans to Terrorize U.S. Cities to Provoke War With Cuba,"] ''ABC News'', 1 May 2001. * [https://web.archive.org/web/20050912001704/http://www.painfuldeceptions.com/Cuba.html "The Truth Is Out There—1962 memo from National Security Agency,"] ''Harper's Magazine'', July 2001. * Chris Floyd, [http://www.ratical.org/ratville/CAH/linkscopy/headcases.html "Head Cases,"] ''Moscow Times'', 21 December 2001, pg. VIII; also appeared in [http://www.sptimes.ru/index.php?action_id=2&story_id=6194 ''St. Petersburg Times'', Issue 733 (100), 25 December 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930185414/http://www.sptimes.ru/index.php?action_id=2&story_id=6194 |date=2007-09-30 }}. * National Security Archive, [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/news/20010430/ "Pentagon Proposed Pretext for Cuba Invasion in 1962"], April 30, 2001. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1962.]] [[Kategorija:Operacije CIA-e|Northwoods]] [[Kategorija:Operacije pod lažnom zastavom|Northwoods]] [[Kategorija:Terorizam u SAD]] [[Kategorija:Američko-kubanski odnosi]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Historija SAD (1945–1964)]] j22t2zszd2qups9y8qsxjkp8ok3gpjb 0 4551392 42589120 42376821 2026-05-07T16:56:22Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kube]] 42589120 wikitext text/x-wiki '''Crno proljeće''' ([[španjolski]]: ''La Primavera Negra'') je naziv koji se odnosi na val državnog nasilja prema [[Pokret kubanskih disidenata|kubanskim disidentima]] u ožujku i travnju [[2003.]] godine.<ref name="longblackspring">{{cite web|url=http://cpj.org/reports/2008/03/cuba-press-crackdown.php|title=Cuba's Long Black Spring|author=Carlos Lauria, Monica Campbell, and María Salazar|publisher=The Committee To Protect Journalists|date=March 18, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://cpj.org/blog/2009/03/the-black-spring-of-2003-a-former-cuban-prisoner-s.php|title=Black Spring of 2003: A former Cuban prisoner speaks|publisher=The Committee to Protect Journalists}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=16771|title=Three years after "black spring" the independent press refuses to remain in the dark|publisher=The Reporters Without Borders|access-date=2016-02-06|archivedate=2006-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060618140133/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=16771|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsf.org/IMG/pdf/Cuba_report.pdf|title=Cuba - No surrender by independent journalists, five years on from "black spring"|publisher=The Reporters Without Borders|date=March 2008}}</ref> Tokom tog perioda, kubanska vlada je uhapsila ukupno 75 osoba, među kojima je bilo 29 novinara,<ref name="longblackspring"/> kao i knjižničara, aktivista za ljudska prava i aktivista za demokraciju, a sve temeljem optužbi da su radili kao agenti [[SAD|Sjedinjenih Država]] ili su primali američku pomoć. Iako je [[Amnesty International]] svih 75 uhapšenih etiketirao kao [[zatvorenik savjesti|zatvorenike savjesti]],<ref name="essentialmeasures"/> Kuba je odbacila optužbe da se radi o intelektualcima i aktivistima koji su samo kritizirali vladu, optuživši uhapšene da su agenti i izdajnici koji surađuju sa Sjedinjenim Državama.<ref>{{cite web|url=http://www.granma.cu/ingles/mayo03/jue8/statement-code-i.html|title=ON RECENT EVENTS IN CUBA Statement by the Nova Scotia Cuba Association|publisher=Granma.cu|date=8 May 2003|access-date=2016-02-06|archivedate=2008-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226203540/http://www.granma.cu/INGLES/mayo03/jue8/statement-code-i.html|deadurl=yes}}</ref> Kako bi se izbjegao veliki publicitet, početak hapšenja proveden je [[18. ožujka]] [[2003.]] i trajao je dva dana, što se poklopilo s [[Rat u Iraku 2003.|američkom invazijom Iraka]].<ref name="longblackspring"/> Smatravši hapšenja teškim oblikom kršenja ustavnih prava, [[Europska unija]] je Kubni nametnula sankcije, koje su ukinute tek [[2008.]] godine.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7463803.stm|title=EU lifts sanctions against Cuba|publisher=BBC|date=20 June 2008}}</ref> Svi su disidenti u konačnici oslobođeni te su, počevši s [[2010.]] godinom, većinski prognani u [[Španjolska|Španjolsku]].<ref>{{cite news| url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-12842392 | work=BBC News | title=Dissidents' release draws line under Cuba crackdown | date=24 March 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=World Report - Cuba|url=http://en.rsf.org/report-cuba,174.html|accessdate=21 February 2013|agency=Reporters Without Borders|date=April 2011|archivedate=2013-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130123015842/http://en.rsf.org/report-cuba,174.html|deadurl=yes}}</ref> Iste godine kada je došlo do hapšenja, supruge zatvornika, koje je predvodila [[Laura Pollán]], osnovale su pokret [[Dame u bijelom]], koji je [[2005.]] godine dobio [[Saharovljeva nagrada za slobodu mislu|Saharovljevu nagradu za slobodu misli]] od strane [[Europski parlament|Europskog parlamenta]]. Spisak uhapšenih disidenata i njihovih zatvorskih kazni:<ref name="essentialmeasures">{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/AMR25/005/2004|title=Cuba: "Essential measures"? Human rights crackdown in the name of security|publisher=Amnesty International|date=2 June 2003|access-date=2016-02-06|archive-date=2012-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926031905/http://www.amnesty.org/en/library/info/AMR25/005/2004|dead-url=yes}}</ref> {{colbegin}} *[[Nelson Aguiar Ramírez]], 13 godina *[[Osvaldo Alfonso Valdés]], 18 godina *[[Pedro Pablo Alvarez Ramos]], 25 godina *[[Pedro Argüelles Morán]], 20 godina *[[Víctor Rolando Arroyo Carmona]], 26 godina *[[Mijail Barzaga Lugo]], 15 godina *[[Oscar Elías Biscet González]], 25 godina *[[Margarito Broche Espinosa]], 25 godina *[[Marcelo Cano Rodríguez]], 18 godina *[[Roberto de Miranda Hernández]], 20 godina *[[Carmelo Díaz Fernández]], 15 godina *[[Eduardo Díaz Fleitas]], 21 godina *[[Antonio Díaz Sánchez]], 20 godina *[[Alfredo Domínguez Batista]], 14 godina *[[Oscar Espinosa Chepe]], 20 godina *[[Alfredo Felipe Fuentes]], 26 godina *[[Efrén Fernández Fernández]], 12 godina *[[Adolfo Fernández Sainz]], 15 godina *[[José Daniel Ferrer García]], 25 godina *[[Luis Enrique Ferrer García]], 28 godina *[[Orlando Fundora Alvarez]], 18 godina *[[Próspero Gaínza Agüero]], 25 godina *[[Miguel Galván Gutiérrez]], 26 godina *[[Julio César Gálvez Rodríguez]], 15 godina *[[Edel José García Díaz]], 15 godina *[[José Luis García Paneque]], 24 godina *[[Ricardo Gonzales Alfonso]], 20 godina *[[Diosdado González Marrero]], 20 godina *[[Léster González Pentón]], 20 godina *[[Alejandro González Raga]], 14 godina *[[Jorge Luis González Tanquero]], 20 godina *[[Leonel Grave de Peralta]], 20 godina *[[Iván Hernández Carrillo]], 25 godina *[[Normando Hernández González]], 25 godina *[[Juan Carlos Herrera Acosta]], 20 godina *[[Regis Iglesias Ramírez]], 18 godina *[[José Ubaldo Izquierdo Hernandez]], 16 godina *[[Reinaldo Labrada Peña]], 6 godina *[[Librado Linares García]], 20 godina *[[Marcelo López Bañobre]], 15 godina *[[José Miguel Martínez Hernández]], 13 godina *[[Héctor Maseda Gutiérrez]], 20 godina *[[Mario Enrique Mayo Hernández]], 20 godina *[[Luis Milán Fernández]], 13 godina *[[Nelson Moliné Espino]], 20 godina *[[Angel Moya Acosta]], 20 godina *[[Jesús Mustafá Felipe]], 25 godina *[[Felix Navarro Rodríguez]], 25 godina *[[Jorge Olivera Castillo]], 18 godina *[[Pablo Pacheco Avila]], 20 godina *[[Héctor Palacios Ruíz]], 25 godina *[[Arturo Pérez de Alejo Rodríguez]], 20 godina *[[Omar Pernet Hernández]], 25 godina *[[Horacio Piña Borrego]], 20 godina *[[Fabio Prieto Llorente]], 20 godina *[[Alfredo Pulido López]], 14 godina *[[José Gabriel Ramón Castillo]], 20 godina *[[Arnaldo Ramos Lauzerique]], 18 godina *[[Blas Giraldo Reyes Rodríguez]], 25 godina *[[Raúl Rivero Castañeda]], 20 godina *[[Alexis Rodríguez Fernández]], 15 godina *[[Omar Rodríguez Saludes]], 27 godina *[[Marta Beatriz Roque Cabello]], 20 godina *[[Omar Moisés Ruiz Hernández]], 18 godina *[[Claro Sánchez Altarriba]], 18 godina *[[Ariel Sigler Amaya]], 20 godina *[[Guido Sigler Amaya]], 20 godina *[[Ricardo Enrique Silva]], 10 godina *[[Fidel Suárez Cruz]], 20 godina *[[Manuel Ubals González]], 20 godina *[[Julio Antonio Valdés Guevara]], 20 godina *[[Miguel Valdés Tamayo]], 15 godina *[[Héctor Raúl Valle Hernández]], 12 godina *[[Manuel Vázquez Portal]], 18 godina *[[Antonio Augusto Villareal Acosta]], 15 godina {{colend}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://cpj.org/reports/2008/03/cuba-press-crackdown.php Cuba's Long Black Spring] - A report by the Committee to Protect Journalists * [http://cpj.org/reports/2008/03/cubas-long-black-spring-video.php Interviews (video)] with imprisoned dissidents who were released to Spain * [http://cpj.org/reports/2008/03/prison.php Spring Nightmare] - Manuel Vázquez Portal, an imprisoned Cuban writer, poet, and journalist, describes the prison conditions. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:2003.]] [[Kategorija:Politička historija Kube]] [[Kategorija:Društvo na Kubi]] [[Kategorija:Cenzura]] s4d9ddk91jwiz7bh40imfnihirnokqg 14 4551976 42589153 41445230 2026-05-07T16:57:44Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] 42589153 wikitext text/x-wiki {{Catmore|Velika Njemačka}} {{Commonscat|Greater Germany}} [[Kategorija:Njemački nacionalizam]] [[Kategorija:Iredentizam|Njemačka]] [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] 9kybjwpi93rcin2zi0y1mavlbdqorz2 10 4557207 42589435 40830948 2026-05-08T02:22:50Z Edgar Allan Poe 29250 42589435 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Sastav Mađarska 1954 SP | bg = #dd0000 | fg = white | bordercolor = green | country = Mađarska | genitiv = Mađarske | flagvar = 1949 | comp link = FIFA Svjetsko prvenstvo 1954. | comp = FIFA Svjetskom prvenstvu 1954. – 2. mjesto | p1 = [[Gyula Grosics|Grosics]] | p2 = [[Jenő Buzánszky|Buzánszky]] | p3 = [[Gyula Lóránt|Lóránt]] | p4 = [[Mihály Lantos|Lantos]] | p5 = [[József Bozsik|Bozsik]] | p6 = [[József Zakariás|Zakariás]] | p7 = [[József Tóth (fudbaler rođen 1929.)|J.&nbsp;Tóth]] | p8 = [[Sándor Kocsis|Kocsis]] | p9 = [[Nándor Hidegkuti|Hidegkuti]] | p10 = [[Ferenc Puskás|Puskás]] (c) | p11 = [[Zoltán Czibor|Czibor]] | p12 = [[Béla Kárpáti|Kárpáti]] | p13 = [[Pál Várhidi|Várhidi]] | p14 = [[Imre Kovács|Kovács]] | p15 = [[Ferenc Szojka|Szojka]] | p16 = [[László Budai|Budai]] | p17 = [[Ferenc Machos|Machos]] | p18 = [[Lajos Csordás|Csordás]] | p19 = [[Péter Palotás|Palotás]] | p20 = [[Mihály Tóth (fudbaler rođen 1926.)|M.&nbsp;Tóth]] | p21 = [[Sándor Gellér|Gellér]] | p22 = [[Géza Gulyás|Gulyás]] | coach = [[Gusztáv Sebes|Sebes]] }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni sastava fudbalskih reprezentacija na SP 1954.|Mađarska]] </noinclude> ahxaf02snmliw89xhbfo3diio0u2iv9 0 4557802 42589055 42457670 2026-05-07T16:52:42Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589055 wikitext text/x-wiki '''Narodno vijeće Slovenaca, Hrvata i Srba''', (najčešće samo '''Narodno vijeće''') bilo je političko tijelo [[Slovenci|Slovenaca]], [[Hrvati|Hrvata]] i [[Srbi u Hrvatskoj|Srba]] u [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskoj]]. Osnovano je [[5. listopada]] [[1918.]] u [[Zagreb]]u. Bilo je sastavljeno od oporbenih političara iz [[Kraljevina Hrvatska i Slavonija|Banske Hrvatske]] i prethodno ustrojenih narodnih organizacija za područje [[Kraljevina Dalmacija|Dalmacije]], [[Markgrofovija Istra (1849.-1918.)|Istre]] i [[Hrvatsko primorje|Hrvatskog primorja]], te ''Narodnoga sveta'' za [[Slovenija|Sloveniju]]. Poslije se Vijeću priključila i vladajuća [[Hrvatsko-srpska koalicija]]. Vijeće je, podržavajući ustroj [[Država Slovenaca, Hrvata i Srba|neovisne države Južnih Slavena]], odbacilo manifest [[Karlo I. Austrijski|cara Karla]] koji je nudio mogućnost preustroja monarhije u saveznu državu. [[19. listopada]] [[1918.]] Vijeće je preuzelo cjelokupnu vlast proglasivši se jedinim čimbenikom koji može voditi državnopravnu politiku, a nakon raskida svih odnosa s Austro-Ugarskom, [[29. listopada]] [[1918.]] [[Hrvatski sabor]] prenio je svu vlast na Vijeće, koje je vodilo [[Država SHS|Državu Slovenaca, Hrvata i Srba]].<ref>[http://proleksis.lzmk.hr/6034/ Opća i nacionalna online enciklopedija]</ref> == Djelovanje == {{glavni|Država Slovenaca, Hrvata i Srba}} Poticaj za njegovo stvaranje dale su četiri stranke iz [[banska Hrvatska|Banske Hrvatske]] ([[Starčevićeva stranka prava]], [[Hrvatska pučka seljačka stranka]], [[Srpska narodna radikalna stranka]] i [[Socijaldemokratska stranka Hrvatske i Slavonije|Socijaldemokratska stranka]]), koje su 24. rujna 1918., nakon dvadeset dana pregovora, objavile ujedinjenje s Narodnom organizacijom Srba, Hrvata i Slovenaca u [[Dalmacija|Dalmaciji]] (osnovana u Splitu 2. srpnja 1918.), Narodnom organizacijom Srba, Hrvata i Slovenaca za [[Hrvatsko primorje]] i [[Markgrofovija Istra|Istru]] (osnovana u [[Sušak]]u 14. srpnja 1918.) i sa slovenskim Narodnim svetom (osnovana u Ljubljani 16. kolvoza 1918). Dana 5. listopada 1918. predstavnici tih političkih organizacija sastali su se u [[Zagreb]]u i utemeljili '''Narodno vijeće''', te pritom sastavili Pravilnik.<ref name="Hrvatska">{{Cite web |title=Hrvatska enciklopedija (LZMK) |url=http://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=43004 |access-date=2016-03-30 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215021203/http://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=43004 }}</ref> [[Datoteka:Flag of the State of Slovenes, Croats and Serbs.svg|mini|180px|[[Hrvatska zastava#Povijesne hrvatske zastave|Zastava]] [[Država SHS|Države SHS]]]] U njemu se ističe da je Vijeće političko tijelo koje predstavlja sve [[slovenci|Slovence]], [[hrvati|Hrvate]] i [[srbi|Srbe]] s prostora [[austro-Ugarska|Ugarske i Austrije]], a cilj je njegova rada ujedinjenje svih Slovenaca, Hrvata i Srba u nezavisnu državu uređenu u skladu s demokratskim načelima. Dana 8. listopada 1918. u Vijeće se uključila i najjača stranka u [[Hrvatski sabor|Hrvatskom saboru]], vladajuća [[Hrvatsko-srpska koalicija]]. Plenum Vijeća imao je 80 članova: 28 iz Banske Hrvatske i Rijeke, 7 iz Dalmacije, 3 iz Istre, 14 iz slovenskih zemalja, 18 iz BiH, te 10 iz Baranje, Bačke i Banata. Uži sastav Narodnoga vijeća SHS-a činio je Središnji odbor, koji se sastojao od 30 članova. Predsjedništvo Središnjeg odbora Vijeća, koje je bilo i Predsjedništvo Narodnoga vijeća SHS-a, činili su: predsjednik [[Anton Korošec]], potpredsjednici [[Svetozar Pribićević]] i [[Ante Pavelić (stariji)|Ante Pavelić]], te tajnici [[Mate Drinković]], [[Srđan Budisavljević]] i [[Ivan Lorković]].<ref name="Hrvatska" /> [[Datoteka:Greater austria ethnic.svg|mini|lijevo|Karlov prijedlog preuređenja zemlje: "[[Raspad Austro-Ugarske|Sjedinjene Države Velike Austrije]]".]] Upoznat sa stanjem u Češkoj i Slovačkoj te među Južnim Slavenima, car i kralj [[Karlo I. Austrijski|Karlo I. (IV.)]] objavio je 16. listopada 1918. Manifest, u kojem je obećao uređenje Austro-Ugarske Monarhije po načelu federalizma. No 19. listopada 1918. Središnji odbor Narodnoga vijeća SHS-a objavio je Deklaraciju, kojom je [[raspad Austro-Ugarske|odbacio Manifest Karla I. (IV.)]]. U Deklaraciji je izražen zahtjev za osnivanjem potpuno samostalne i nezavisne južnoslavenske države: ''Narodno vijeće SHS preuzima u svoje ruke vođenje narodne politike i zahtijeva ujedinjenje cjelokupnog našeg naroda Slovenaca, Hrvata i Srba na čitavom njegovom etnografskom teritoriju, bez obzira na ma koje pokrajinske i državne granice, u kojima danas živi - u jednu jedinstvenu potpuno suverenu državu uređenu na načelima političke, ekonomske demokracije, što u sebi sadržava dokidanje svih socijalnih i ekonomskih nepravdi i nejednakosti.''<ref name="ig">Ivo Goldstein, 2008, str. 15</ref> Time je Narodno vijeće SHS-a potpuno preuzelo cjelokupnu vlast, proglasivši se jedinim čimbenikom koji može voditi državnopravnu politiku. U skladu s tim, 21. listopada 1918. Središnji odbor Narodnoga vijeća SHS-a donio je odluku o osnivanju sekcija koje su se trebale brinuti za cjelokupan društveni, politički i gospodarski život. Pročelnik sekcije za narodnu obranu bio je Mate Drinković, agrarne sekcije [[Stjepan Radić]], financijsko-političke sekcije Ivan Lorković, a sekcije za financiranje Narodnoga vijeća [[Grga Budislav Angjelinović]].<ref name="Hrvatska" /> [[Datoteka:Proglašenje raskida veza s Austro-Ugarskom.jpg|mini|Narod pred [[Sabor]]om oduševljeno pozdravlja odluku o raskidu veza s [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]] [[29. listopada]] [[1918.]] godine.]] Dana 25. listopada 1918. dvadeset zastupnika Hrvatskoga sabora, na poticaj Središnjega odbora Vijeća, podnijelo je u [[Sabor]]u zahtjev da se konačno riješi pitanje raskida državnih odnosa s [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Monarhijom]] i osamostaljenja Južnih Slavena u smislu spomenute Deklaracije. Dana 29. listopada 1918. Sabor je prihvatio podneseni prijedlog i donio odluku o raskidu državnopravnih odnosa i veza [[Trojednica|Kraljevine Hrvatske, Slavonije i Dalmacije]] s Monarhijom. Na sjednici održanoj 24. studenog 1918. Središnji odbor Narodnoga vijeća SHS-a donio je odluku o ujedinjenju [[Država SHS|Države SHS]] s Kraljevinama [[Kraljevina Srbija|Srbijom]] i [[Kraljevina Crna Gora|Crnom Gorom]], a 27. studenog Središnji odbor Vijeća poslao je u [[Beograd]] izaslanike, među kojima se za ujedinjenje najviše zauzimao Svetozar Pribićević. Konačno, 30. studenog poseban odbor sastavljen od trojice članova Narodnoga vijeća SHS-a i trojice predstavnika vlade Srbije, ugovorio je [[Nastanak Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca|način ujedinjenja]], koje je 1. prosinca 1918. proglasio regent [[Aleksandar I. Karađorđević]].<ref name="Hrvatska" /> == Reference == {{izvori}} == Literatura == * {{Cite book|last=Goldstein|first=Ivo|title=Hrvatska 1918.-2008.|year=2008.|publisher=Novi Liber (Europapress holding)|location=Zagreb|isbn=978-953-6045-57-0|ref=harv}} == Vanjske veze == * [http://www.historiografija.hr/hz/1954/HZ_7_3_KRIZMAN.pdf Bogdan Krizman - Osnivanje Narodnog vijeća Slovenaca, Hrvata i Srba u Zagrebu 1918.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190221111911/http://www.historiografija.hr/hz/1954/HZ_7_3_KRIZMAN.pdf |date=2019-02-21 }} * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=46050 Zlatko Matijević - Narodno vijeće Slovenaca, Hrvata i Srba u Zagrebu: Osnutak, djelovanje i nestanak (1918/1919)] * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=99267 Marina Štambuk-Škalić i Zlatko Matijević - Narodno vijeće Slovenaca, Hrvata i Srba u Zagrebu 1918-1919. Izabrani dokumenti.] {{Hrvatska u Prvom svjetskom ratu}} [[Kategorija:Austro-Ugarska]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] 3ksiyjxwsvjj98bd658ukur2jadmyzj 0 4559456 42588900 40979610 2026-05-07T15:56:45Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Angolska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Angole]] 42588900 wikitext text/x-wiki {{Infobox valuta |ime_valute = Angolski eskudo |izvorno_ime = ''escudo angolano'' |slika_1 = |slika_širina_1 = |opis_1 = |slika_2 = |slika_širina_2 = |opis_2 = |iso_kod = |iso_broj = |iso_eksponent = |nadjedinica_omjer_1 = |nadjedinica_1 = |nadjedinica_bilješka_1 = |nadjedinica_omjer_2 = |nadjedinica_2 = |nadjedinica_bilješka_2 = |nadjedinica_omjer_3 = |nadjedinica_3 = |nadjedinica_bilješka_3 = |nadjedinica_omjer_4 = |nadjedinica_4 = |nadjedinica_bilješka_4 = |nadjedinica_omjer_5 = |nadjedinica_5 = |nadjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_omjer_1 = 1⁄100 |podjedinica_1 = [[centavo]] |podjedinica_bilješka_1 = |podjedinica_simbol_1 = |podjedinica_omjer_2 = |podjedinica_2 = |podjedinica_bilješka_2 = |podjedinica_simbol_2 = |podjedinica_omjer_3 = |podjedinica_3 = |podjedinica_bilješka_3 = |podjedinica_simbol_3 = |podjedinica_omjer_4 = |podjedinica_4 = |podjedinica_bilješka_4 = |podjedinica_simbol_4 = |podjedinica_omjer_5 = |podjedinica_5 = |podjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_simbol_5 = |simbol = $ |novčanice = $20, $50, $100, $500, $1,000 |kovanice = 10, 20, 50 centava<br>$1, $2½, $5, $10, $20 |datum_uvođenja = [[1914.]]<br>[[1958.]] |zamijenila_valutu = [[angolski real]] {{small|([[1914.]])}}<br>[[angolski angolar]] {{small|([[1958.]])}} |datum_povlačenja = [[1928.]]<br>[[1977.]] |zamijenjena_valutom = [[angolski angolar]] {{small|([[1928.]])}}<br>[[angolska kvanza]] {{small|([[1977.]])}} |korisnici = {{nowrap|{{flagicon|POR}} [[Portugalska Zapadna Afrika]]<br>{{small|(1914–1928; 1958–1975)}}<br>{{flagicon|ANG}} [[Narodna Republika Angola|NR Angola]]<br>{{small|(1975–1977)}}}} |neslužbeni_korisnici = |nacionalna_banka = [[Banco Nacional Ultramarino]]<br>{{small|(1914–1926)}}<br>[[Banco de Angola]]<br>{{small|(1926–1977)}} |tiskara = |kovnica = |stopa_inflacije = |izvor_datum_inf = |metoda_inflacije = |povlačenje_bilješka = |fusnote = }} '''Angolski eskudo''' je bila službena valuta [[Portugalska Zapadna Afrika|Portugalske Zapadne Afrike]] od [[1914.]] do [[1928.]], odnosno od [[1958.]] do [[1975.]] godine te [[Narodna Republika Angola|NR Angole]] od [[1975.]] do [[1977.]] godine. Najmanja jedinica bila je [[centavo]], koja je sačinjavala stoti dio eskuda, a cjelokupna valuta je modelirana prema [[portugalski eskudo|portugalskom eskudu]], s obzirom da je [[Angola]] bila [[portugal]]ska kolonija do [[1975.]] godine. Nakon [[1977.]], zamijenila ju je aktualna valuta – [[angolska kvanza]]. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Afričke valute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Angole|Eskudo]] [[Kategorija:Portugalska ekonomska historija]] 1iqi92hauo7og4stvedx46e5aapg756 42588990 42588900 2026-05-07T16:06:24Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Portugalska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Portugala]] 42588990 wikitext text/x-wiki {{Infobox valuta |ime_valute = Angolski eskudo |izvorno_ime = ''escudo angolano'' |slika_1 = |slika_širina_1 = |opis_1 = |slika_2 = |slika_širina_2 = |opis_2 = |iso_kod = |iso_broj = |iso_eksponent = |nadjedinica_omjer_1 = |nadjedinica_1 = |nadjedinica_bilješka_1 = |nadjedinica_omjer_2 = |nadjedinica_2 = |nadjedinica_bilješka_2 = |nadjedinica_omjer_3 = |nadjedinica_3 = |nadjedinica_bilješka_3 = |nadjedinica_omjer_4 = |nadjedinica_4 = |nadjedinica_bilješka_4 = |nadjedinica_omjer_5 = |nadjedinica_5 = |nadjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_omjer_1 = 1⁄100 |podjedinica_1 = [[centavo]] |podjedinica_bilješka_1 = |podjedinica_simbol_1 = |podjedinica_omjer_2 = |podjedinica_2 = |podjedinica_bilješka_2 = |podjedinica_simbol_2 = |podjedinica_omjer_3 = |podjedinica_3 = |podjedinica_bilješka_3 = |podjedinica_simbol_3 = |podjedinica_omjer_4 = |podjedinica_4 = |podjedinica_bilješka_4 = |podjedinica_simbol_4 = |podjedinica_omjer_5 = |podjedinica_5 = |podjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_simbol_5 = |simbol = $ |novčanice = $20, $50, $100, $500, $1,000 |kovanice = 10, 20, 50 centava<br>$1, $2½, $5, $10, $20 |datum_uvođenja = [[1914.]]<br>[[1958.]] |zamijenila_valutu = [[angolski real]] {{small|([[1914.]])}}<br>[[angolski angolar]] {{small|([[1958.]])}} |datum_povlačenja = [[1928.]]<br>[[1977.]] |zamijenjena_valutom = [[angolski angolar]] {{small|([[1928.]])}}<br>[[angolska kvanza]] {{small|([[1977.]])}} |korisnici = {{nowrap|{{flagicon|POR}} [[Portugalska Zapadna Afrika]]<br>{{small|(1914–1928; 1958–1975)}}<br>{{flagicon|ANG}} [[Narodna Republika Angola|NR Angola]]<br>{{small|(1975–1977)}}}} |neslužbeni_korisnici = |nacionalna_banka = [[Banco Nacional Ultramarino]]<br>{{small|(1914–1926)}}<br>[[Banco de Angola]]<br>{{small|(1926–1977)}} |tiskara = |kovnica = |stopa_inflacije = |izvor_datum_inf = |metoda_inflacije = |povlačenje_bilješka = |fusnote = }} '''Angolski eskudo''' je bila službena valuta [[Portugalska Zapadna Afrika|Portugalske Zapadne Afrike]] od [[1914.]] do [[1928.]], odnosno od [[1958.]] do [[1975.]] godine te [[Narodna Republika Angola|NR Angole]] od [[1975.]] do [[1977.]] godine. Najmanja jedinica bila je [[centavo]], koja je sačinjavala stoti dio eskuda, a cjelokupna valuta je modelirana prema [[portugalski eskudo|portugalskom eskudu]], s obzirom da je [[Angola]] bila [[portugal]]ska kolonija do [[1975.]] godine. Nakon [[1977.]], zamijenila ju je aktualna valuta – [[angolska kvanza]]. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Afričke valute]] [[Kategorija:Ekonomska historija Angole|Eskudo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Portugala]] d8xaz0oqyszmhv9gst1kebr222biz5g 0 4562221 42589451 42300081 2026-05-08T06:43:38Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Sa druge strane]] na [[Onkraj]] preko preusmjerenja 42300081 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film |tip=c/b |naslov= Onkraj<br>Sa druge strane |slika = |opis_slike = |veličina= |godina={{Filmdate|1970|7|15|df=y}} |zemlja= {{flag|SFR Jugoslavija}} |jezik = [[slovenački]] |žanr= [[posleratna drama]] |režija= Jože Gale |scenario= Matej Bor |muzika= Urban Koder |uloge= [[Ivica Vidović]]<br />Boris Kavaca |producent= Aleksandar Radulović |kompanija= Centar FRZ Ljubljana <br />[[Centar FRZ]] Neograd |trajanje=78 min. |snimatelj= [[Aleksandar Petković]] |montaža=Darinka Peršin |scenografija=[[Vlastimir Gavrik]] |nagrade= |budžet= |prethodni= |sledeći= |vebsajt= }} '''Sa druge strane''' ({{lang-sl|Onkraj}}) je jugoslovenski crno-beli igrani film snimljen na [[slovenački jezik|slovenačkom jeziku]] u režiji Jožeta Galeta. == Kratak sadržaj == Suočavanja dve istine. Bivši partizan Miha pokušava da ispriča jednu istinitu i potresnu priču iz rata u bučnom omladinskom lokalu gde se mladi zabavljaju u ludom ritmu uz dosta muzike,alkohol i droge. Ali za mlade ljude je interesantnija igra od rastrzane i nerazumljive priče starog borca pod dejstvom alkohola. U ovakvom ambijentu prizori ratnih dana deluju skoro umirujuće. == Uloge == {| class="wikitable" |- ! Glumac ! Uloga |- |[[Ivica Vidović]] || Damjan |- | Jasna Andronja || Anja |- | Jože Župan || Martin |- | Janež Skof || Miha |- | Janež Eržen || Ježovnik |- | Andrej Nahtigal || |- | Mirko Bogataj || |- | [[Boris Kavaca]] || |- | Slavka Glavina || |- | Boris Juh || |- | Fanika Podobnikar || |- | Andrej Ristić || |- | Alenka Svetel || |- | Milena Zupančič || |} == Vanjske veze == * {{IMDb naslov|0189865|Sa druge strane}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Jugoslavenski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] fs9cj67rrpy0y6y2viz18r0nhnsrmq8 14 4562943 42589081 40980589 2026-05-07T16:53:39Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Češka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Češke]] 42589081 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in the Czech Republic}} [[Kategorija:Političke stranke u Češkoj| ]] [[Kategorija:Politička historija Češke|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Češka]] cwxa5b731i5c6wu9tat31137irvmhwx 0 4565009 42589052 42446212 2026-05-07T16:52:38Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589052 wikitext text/x-wiki '''Izbori u Bosni i Hercegovini''' se održavaju svake četvrte godine počev od novembra [[1990]]. godine, koji se smatraju i prvim slobodnim višepartijskim izborima. == Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2012. == {{main|Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2012.}} Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini su održani 7. oktobra, 2012. godine. == Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2010 == {{Glavni|Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2010.}} Opći predsjednički i parlamentarni izbori u Bosni Hercegovini su održani 3. oktobra 2010. Izbori su provedeni za sljedeće nivoe vlasti: * Predsjedništvo Bosne i Hercegovine, * Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, * Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, * Predsjednika i potpredsjednike Republike Srpske, * Narodnu skupštinu Republike Srpske i * Skupštine kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine. Na izborima su učestvovala 63 politička subjekta sa 8242 ovjerena kandidata, i to: * Političke stranke 39 * Koalicije 11 * Nezavisni kandidati 13 Na biračkom spisku je bilo 3 126 599 glasača.<ref>http://www.izbori.ba/</ref> == Rezultati izbora 1990. godine == {{main|Opći izbori u SR BiH 1990.}} Na prvim slobodnim izborima u novembru [[1990]]. godine pobijedila je antikomunistička koalicija sastavljena od [[Stranka demokratske akcije|Stranke demokratske akcije]] (SDA), [[Srpska demokratska stranka|Srpske demokratske stranke]] (SDS) i [[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatske demokratske zajednice]] (HDZ).'' Nacionalne stranke su u republičkom [[Parlament]]u osvojile ukupno 84% poslaničkih mandata. SDA je osvojio 35,85 % mandata (86 poslanika), SDS 30% mandata - 72 poslanika, a HDZ 18,35% mandata - 44 poslanika, dok je sedam ostalih parlamentarnih stranaka osvojilo 15,8% mandata - 24 poslanika. U Vijeću opština tri nacionalne stranke osvojile su čak 95% poslaničkih mjesta, a u Vijeću građana 75%. Od sedam izbornih jedinica u tri s većinskim bošnjačkim stanovništvom pobijedio je SDA ([[Sarajevo]], [[Zenica]], [[Bihać]], u dvije izborne jedinice s većinskim srpskim stanovništvom pobijedio je SDS ([[Banja Luka]] i [[Doboj]]), a u izbornoj jedinici s većinskim hrvatskim stanovništvom pobijedio je HDZ ([[Mostar]]). <!-- == Posljednji izbori == {{glavni|Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2006.}} ===Predsjednički izbori 2006. === {{bosanskohercegovački predsjednički izbori 2006.}} === Parlamentarni izbori 2006.=== {{bosanskohercegovački parlamentarni izbori 2006.}} --> == Lokalni izbori == == Povezano == * [[Izborni kalendar]] * [[Izborni sistem]] == Reference == {{reference}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Elections in Bosnia and Herzegovina}} * [http://psephos.adam-carr.net/countries/b/bosnia/ Izborna arhiva Adama Carra] * [http://www.parties-and-elections.de/bosnia.html Partije i izbori u Evropi] {{Bosanskohercegovački izbori}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini| ]] [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Izbori po državama|Bosna i Hercegovina]] 18y04hqnp36u8zdnxbdgogok6hrbmuj 0 4565347 42589190 42377828 2026-05-07T16:58:40Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Srbije]] 42589190 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Strazilovo 001.jpg|mini|Brdo [[Stražilovo]] na Fruškoj gori.]] '''Osnivački kongres »[[Jugoslovenski komunistički revolucionarni savez Pelagić|Pelagićevaca]]«''', tajne revolucionarne komunističke organizacije, održan je na brdu Stražilovu na Fruškoj gori [[9. mart]]a [[1919]]. == Pozadina == {{main|Jugoslovenska komunistička grupa}} Jugoslovenski veterani iz ruske revolucije nameravali su da dignu sovjetsku revoluciju u [[Kraljevina SHS|Kraljevini SHS]]. U Moskvi su organizovali Komitet buduće Komunističke partije Srba, Hrvata i Slovenaca, kojom je trebao da upravljaju prvenstveno bivši sudionici oktobarske revolucije i ruskog građanskog rata.<ref name="Očak-Povratnici"/> Po povratku u zemlju, [[27. februar]]a [[1919]]. održana je sednica Komiteta u Novom Sadu, na kojoj je doneta odluka da se sazove ilegalni kongres na Fruškoj gori.<ref name="Očak-Povratnici">[http://www.historiografija.hr/hz/1974/HZ_27-28_2_OCAK.pdf Ivan Očak, Povratnici iz Sovjetske Rusije u borbi za stvaranje ilegalnih komunističkih organizacija uoči Prvog kongresa SRPJ(k)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tok kongresa == [[9. mart]]a na [[Stražilovo|Stražilovu]] održana je osnivački kongres [[Jugoslovenski komunistički revolucionarni savez Pelagić|Jugoslavenskog komunističkog revolucionarnog saveza Pelagićevaca]].<ref name="Očak-Povratnici"/> Saboru su prisustvovali ne samo povratnici iz ruske revolucije, nego i socijaldemokrati iz zemlje. Kongres je otvorio Nikola Grulović izlaganjem o međunarodnoj situaciji. Predsjedavali su N. Grulović i M. Mijatov, a sekretari su bili: L. Vukićević i J. Šipoš. Dnevni red imao je pet točaka: * Izvještaj inicijativnog komiteta; * Program — deklaracija; * Zadaća momenta; * Statut; * O jedinstvu radničkog pokreta, izbor delegata za kongres ujedinjenja i izbor Centralnog vijeća. == Delegati == U sačuvanom izvještaju se kaže da je na kongresu sudjelovalo 48 delegata. [[Nikola Grulović]] u memoarima navodi imena 32 delegata, među kojima:<ref name="Očak-Povratnici"/> * [[Lazar Vukićević]], * [[Nikola Grulović]], * [[Franjo Drobni]], * Ljubo Mojin, * Milan Govorčin, * Jovan Šipoš, * [[Spasoje Stejić]], * Andrija Mihajlović, * [[Aleksandar Tajkov]], * Nikola Vitas, * [[Sava Lazić]], * Žarko Tabaković, * Ljubica Zaklanović, * [[Adela Pavošević]], * Mladen Dunđerov, * Milivoje Mijatov, * Živanko Stepančević, * Petar Mihalčić, * [[Aćim Grulović]], * Miloš Zlatar, * Nikodim Rafailović, * [[Nikola Kovačević (revolucionar)|Nikola Kovačević]], * Petar Jeremić, * Lazar Bugarski, i drugi. Po nacionalnom sastavu, kongres pelagićevaca je nosio opće jugoslavensko obilježje. == Odluke == Na kongresu su usvojeni statut i program organizacije. Na kongresu su usvojene četiri odluke. * da se ide na [[Kongres ujedinjenja]]: »Da se učestvuje u socijalističkom kongresu koji organiziraju jugoslavenske socijalističke struje na 20—21—22. aprila ove godine s time da se na njemu predloži stvaranje komunističke partije. A u slučaju ako ovaj prijedlog neće biti primljen, da se naša grupa pretvori u partiju i produži rad samostalno.« * da se ne pristupa socijaldemokratama dok ne prihvate diktaturu proletarijata: »neulaženju u redove [[Srpska socijaldemokratska partija|Srpske socijal-demokratske organizacije]], dok god se u njenim redovima nalaze elementi koji ne stoje na platformi diktature proletarijata.« * da se izdaje vlastiti list i literatura, jer se socijalistička štampa u zemlji ne upravlja »parolama revolucionarne borbe«. * da se »hitno započne organizacija [[Crvena armija|Crvene armije]]«.<ref name="Očak-Povratnici"/> U počasni prezidij izabrani su [[Lenjin]], [[Bela Kun]] i drugi.<ref name="Očak-Povratnici"/> == Izvori == {{Izvori|2}} == Povezano == * [[Jugoslovenski komunistički revolucionarni savez Pelagić]] * [[Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji]] [[Kategorija:Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji]] [[Kategorija:Rana istorija KPJ]] [[Kategorija:Politika Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Kongresi KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Politika Vojvodine]] [[Kategorija:Istorija Vojvodine u savremenom dobu]] [[Kategorija:Istorija Srema]] [[Kategorija:Sremski Karlovci]] [[Kategorija:1919.]] [[Kategorija:Istorija Srbije u savremenom dobu]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] fg5ji487dqmh6x5e3ei6f3u2qxwut1p 0 4568347 42588993 42270081 2026-05-07T16:06:30Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Ruska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije]] 42588993 wikitext text/x-wiki '''Trgovačka ruta od Varjaga do Grka''' ({{lang-uk|Шлях із варя́гів у гре́ки або «Грецький шлях»}}, {{lang-ru|Путь «из варяг в греки»}}, {{lang-sv|Vägen från varjagerna till grekerna}}, {{lang-el|Εμπορική Οδός Βαράγγων – Ελλήνων}}) bila je srednjovjekovna [[trgovačka ruta]] koja je povezivala [[skandinavija|Skandinaviju]], [[Kijevska Rusija|Kijevsku Rusiju]] i [[Bizantsko Carstvo]]. Također je omogućavala putnicima da njenom dužinom osnivaju direktnu, prosperitetnu trgovinu sa Bizantom i neke je od njih potakla da se nasele na teritorijima današnje [[bjelorusija|Bjelorusije]], [[rusija|Rusije]] i [[ukrajina|Ukrajine]]. Većina rute sastojala se od dugačkog [[vodeni put|vodenog puta]], koji je uključivao [[Baltičko more]], nekoliko rijeka koje su uticale u Baltičko more i [[riječni sistem]] [[Dnjepar|Dnjepra]], sa na [[vododjelnica]]ma su prenosili čamce. Početak rute bio je u skandinavskim trgovačkim centrima kao što su [[Birka]], [[Hedeby]] i [[Gotland]], nastavljala se preko Baltičkog mora, zalazila u [[Finski zaljev]] i slijedila rijeku [[Neva|Nevu]] u jezero [[Ladoga]]. Zatim je slijedila rijeku [[Volhov]] uzvodno mimo gradova [[Staraja Ladoga]] i [[Veliki Novgorod]], prelazila jezero [[Iljmenj]] i nastavljala se do rijeka [[Lovat]], [[Kunja]] i moguće [[Serjoža (Kunja)|Serjoža]]. Odatle su prenosili čamce do rijeke [[Toropa]] i išli nizvodno do [[Zapadna Dvina|Zapadne Dvine]]. Od Zapadne Dvine, brodovi su išli uzvodno duž rijeke [[Kasplja]] i ponovo su bivali preneseni do rijeke [[Katin]], pritoke Dnjepra. Duž Dnjepra, ruta je prelazila nekoliko većih brzaka i prolazila kroz [[Kijev]]. Nakon ulaska u [[Crno more]], slijedila je njegovu zapadnu obalu do [[Carigrad]]a.<ref name="Plechko">{{cite book |last= Плечко |first= Л.А. |script-title= ru:Старинные водные пути |url= http://www.skitalets.ru/books/star_puti/ |year= 1985 |publisher= Физкультура и спорт |location= Moskva |language= Ruski |title= Archive copy |access-date= 2016-08-02 |archive-date= 2011-09-25 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110925151704/http://www.skitalets.ru/books/star_puti/ |deadurl= yes }}</ref> [[Image:Varangian routes.png|thumb|upright=2.2|Karta koja pokazuje glavne varjaške trgovačke rute: [[trgovačka ruta Volga]] (crveno) i trgovačka ruta od Varjaga do Grka (ljubičasto). Ostale trgovačke rute od 8. do 11. vijeka prikazane su narandžastom bojom.]] == Historija == [[Image:G 280, Pilgårds (copy).JPG|thumb|right|Kopija u boji [[Varangian Runestones#G 280|runskog kamena G 280]], na kojem se spominje smrt u [[dnjeparski brzaci|dnjeparskim brzacima]].]] Ruta od [[varjazi|Varjaga]] do Grka po prvi se put spominje u ''[[Primarna hronika|Primarnoj hronici]]'', ali njeni efekti zabilježeni su mnogo ranije, u ranom devetom vijeku kada [[Bizantsko Carstvo|Bizantinci]] navode prisustvo pridošlica u njihovoj regiji, ''Varjaga''. Iako je to za mnoge znači "vikinzi”, taj termin je kod Bizantinaca bio oznaka za sve Skandinavce i njihove srodnike koji su živjeli u današnjoj Rusiji. Ruta je vjerojatno osnovana u kasnom osmom i ranom devetom vijeku, kada su varjaški istraživači tražili plijen za pljačku, ali također [[ropstvo|robove]] i unosnu robu. Ruta je najviše dobila na značaju u periodu od desetog do prve trećine jedanaestog vijeka, u isto vrijeme kada i [[trgovačka ruta Volga]] i [[trgovačka ruta od Kazara do Nijemaca]]. Prema [[Konstantin Porfirogenit|Konstantinu VII]], [[Kriviči]] i ostala plemena ovisna o [[Kijev]]u prenosila su izdubljene jedrenjake, ili ''[[monoksilon|monoxyla]]'', na kojima je moglo biti trideset do četrdeset ljudi, do mjesta duž rijeka. Ti jedrenjaci prenošeni su duž Dnjepra do Kijeva. Tu bi se prodavali Varjazima, koji su ih ponovo opremali i punili robom.<ref>[http://faculty.washington.edu/dwaugh/rus/texts/constp.html Engleski prevod] djela ''[[De Administrando Imperio]]''.</ref> U imenovana mjesta spadaju [[Smolensk]] (Μιλινισκα), [[Ljubeč]] (Τελιουτζα), [[Černigiv]] (Τζερνιγωγα), [[Višogorod]] (Βουσεγραδε), [[Vitačiv]] (Vitichev, Βιτετζεβη) i [[Kijev]] (Κια[ο]βα). Neki od tih gradova su na [[staronordijski jezik|staronordijskom]] imali drukčija imena, a Konstantin navodi neka od njih: prema tome, [[Novgorod]] (Νεμογαρδα) je isto što i as Hólmgarðr (‘Ostrvski obor’) i Nýgarðr (‘Novi obor’); [[Kijev]] se nazivao Kœnugarðr (‘Brodogradilište’) ili Σαμβατας, što možda potiče iz nordijske riječi Sandbakki-áss (‘Greben na pješčanoj plaži’). Iako [[Constantine Zuckerman]] predlaže očitiju etimologiju, od turskih (hazarskih) korjena ''sam'' i ''bat'' (doslovno, ‘gornja tvrđava’).<ref name="S1">Sorlin I. ''Voies commerciales, villes et peuplement de la Rusia au Xe siècle d'après le De administrando imperio de Constantin Porphyrogénète''. Les centres proto-urbains russes entre Scandinavie, Byzance et Orient ed. M. Kazanski, D. Nercessian, C. Zuckerman (Réalités byzantines 7). - Paris, 2000. -P. 337-355</ref> Na [[varjaško runsko kamenje|runskom kamenu N 62]] očuvan je naziv Vitaholmr (‘ostrvce razgraničenja’) za Vitačiv. Na [[dnjepar|Dnjepru]], [[Varjazi]] su morali prenositi svoje brodove preko sedam [[dnjeparski brzaci|brzaka]], gdje su morali biti na oprezu zbog [[pečenzi|pečenskih]] nomada. Brzaci su započinjali ispod [[Dnjipro|Dnjipra]] gdje se rijeka pomijera južno i pada za 50 metara na 66 kilometara. Oni više ne postoje, budući da je od 1950-ih do 1970-ih izgrađen lanac slivova. {| cellspacing="4" border=0 style="border:0 none transparent; border-top:3px double #999; border-bottom:3px double #999; border-collapse:collapse;" |+ '''Slavonski i nordijski nazivi Dnjeparskih brzaka, uz prevode,<ref>str 172-174, "Russian and the Slavonic Languages", W.J.Entwistle i A.Morison, obj. [[Faber & Faber]], 1949 & 1969.</ref> i Konstantinovo grčko pisanje''' |- style="border-bottom:3px double #999;" ! style="text-align:left; width:28%;" | Moderni ! style="text-align:left; width:45%;" | Slavonski ! style="text-align:left;" | Nordijski |- style="vertical-align:top; border-bottom:1px solid #999;" | | ''Ne sǔpi'', ‘Ne spavaj’ (Εσσουπη) | ''Sof eigi'', ‘Ne spavaj’ |- style="vertical-align:top; border-bottom:1px solid #999;" | ''Surskij'', ‘Žestoki’; ''Lochanskij'' | ''Ostrovǐnyj pragǔ'', ‘Ostrvo-vodopad’ (Οστροβουνιπραχ) | ''Holmfors'', ‘Ostrvo-vodopad’ (Ουλβορσι) |- style="vertical-align:top; border-bottom:1px solid #999;" | ''Zvonets(kij)'', ‘Greška’ | | ''Gellandi'', ‘Ričući’ (Γελανδρι) |- style="vertical-align:top; border-bottom:1px solid #999;" | ''Nenasytets(kij)'', ‘Nezasiti’ | ''Nejasytǐ'', ‘[[pelikan]] (''koji se tu gnijezdio'')’ (Νεασητ) | ''Eyforr'', ‘uvijek nasilan’ (Αειφορ) |- style="vertical-align:top; border-bottom:1px solid #999;" | ''Volnyj, Volninskij'', ‘[mjesto] talasa’ | ''Vlǔnǐnyj pragǔ'', ‘talas-vodopad’ (Βουλνηπραχ) | ''Bárufors'', ‘talas-vodopad’ (Βαρουφορος) |- style="vertical-align:top; border-bottom:1px solid #999;" | ''Tavolzhanskij'' | ''Vǐruchi'', ‘smijući (''odnosi se na zvuk vode'')’ (Βερουτζη) | ''Hlæjandi'', ‘smijući’ (Λεαντι) |- style="vertical-align:top;" | ''Lishnij'', ‘izlišni’ | ''Naprjazi?'', ‘saginjanje, naprezanje?’ (Ναπρεζη); ''Na bǔrzǔ?'', ‘brzi?’ | ''Strukum'', ‘[kod] brzaka’ (Στρουκουν) |} Ispod brzaka, morali su proći kod uskog kamenog mjesta zvanog ''Vrarov plićak'' (ruski: prelaz ''Krariyskaya''), gdje su Varjage često napadali [[Pečenezi]]. Varjazi su se zaustavljali kod [[Hortica|Ostrva sv. Georgea]]. Onda su opremali svoje brodove jedrima [[Berezan (ostrvo)|u ušću Dnjepra]] i nastavljali navigirati duž zapadne obale [[crno more|Crnog mora]] sve do [[Carigrad]]a (staronordijski: [[Miklagard|Miklagarðr]]). Trgovačka ruta od Varjaga do Grka bila je povezana sa ostalim vodenim tokovima Istočne Evrope, kao što su vodeni put [[Pripjat (rijeka)|Pripjat]]-[[Zapadni Bug|Bug]] koji vodi u [[zapadna Evropa|Zapadnu Evropu]] i [[Trgovačka ruta Volga]], niz vodeni put [[Volga|Volge]] do [[kaspijsko more|Kaspijskog mora]]. Još jedan ogranak bio je duž rijeka Dnjepar i [[Usjaž-Buk]] do [[Lukoml]]a i [[Polock]]a. Trgovačka ruta od Varjaga do Grka koristila se za prenos različitih dobara. [[Vino]], [[začin]]i, [[nakit]], [[staklo]], skupa tkanina, [[ikona|ikone]] i knjige dolazile su od [[Bizantsko Carstvo|Bizantskog Carstva]]. [[Volinj]] je prodavao [[kolovrat]]e i ostale predmete. Određene vrste [[oružje|oružja]] i [[obrt|rukotvorina]] dolazile su iz [[Skandinavija|Skandinavije]]. Sjeverna Rusija nudila je drvo, krzno, med i vosak, dok su [[baltički narodi|baltička plemena]] trgovala [[ćilibar]]om. U drugoj polovini jedanaestog vijeka, [[križarski rat]]ovi otvorili su unosnije rute od Evrope do Orijenta kroz križarske države Bliskog Istoka. Do tada je [[Kijevska Rusija|Rusija]] ojačala svoje trgovačke veze sa Zapadnom Evropom, a ruta od Varjaga do Grka postepeno je gubila na značaju. Za blisko vezanu vojnu rutu, pogledati [[Muravski put]]. == U popularnoj kulturi == * Veliki dio najprodavanijeg švedskog historijskog romana ''[[Dugi brodovi]]'' (izvorno na švedskom ''Röde Orm'') autora [[Frans Gunnar Bengtsson|Fransa Gunnara Bengtssona]] opisuje avanture danske brodske posade (sa pilotom iz [[Gotland]]a) koja je putovala tom rutom u kasnom 10. vijeku. * Roman [[Rosemary Sutcliff]] iz 1976. godine, ''[[Blood Feud (roman)|Blood Feud]]'', odvija se u 10 vijeku i opisuje polu[[sasi|sasko]] siroče koje se pridruži [[vikinzi|vikinškoj]] posadi i krene tom rutom, zatim se pridruži [[varjaška straža|Varjaškoj straži]] i na kraju nastani u [[Carigrad]]u. * Druga knjiga u [[Viking Trilogy|Vikinškoj trilogiji]] [[Henry Treece|Henryja Treecea]], ''[[Viking Trilogy#The Road to Miklagard|Put za Miklagard]]'', objavljena u kasnim 1950-im, opisuje [[vikinzi|vikinško]] putovanje kroz [[Sredozemlje]] do [[Carigrad]]a, gdje su glavni likovi zarobljeni i kasnije postanu članovi [[varjaška straža|Varjaške straže]]. Na kraju se trgovačkom rutom vrate u svoje rodno selo. * U romanu [[Stephen R. Lawhead|Stephena R. Lawheada]], ''Byzantium'', glavnog lika, [[irci|irskog]] [[monah]]a iz 9. vijeka, vikinški pljačkaši tom rutom odvedu iz [[Skandija|Skandije]] u [[Carigrad]]. * U stripu [[Princ Valiant]], stranice 932 (19. decembar 1954) do 988 (15. januar 1956), istoimeni glavni lik i njegovo društvo putuju na dva [[dugi brod|vikinška duga broda]] iz Carigrada do Skandije tim putem, za to vrijeme susrevši se sa [[Pečenezi]]ma i [[Kumani]]ma. * Dva muzička albuma izdata 2007. bave se izmišljenim putovanjima niz tu trgovačku rutu, ''[[Miklagard — The History of the Vikings Volume 2]]'' [[heavy metal]] benda [[Rebellion (bend)|Rebellion]] i ''[[The Varangian Way]]'' [[folk metal]] bend [[Turisas]]. * Djelo ''[[Eaters of the Dead]]'' autora [[Michael Crichton|Michaela Crichtona]] koristi okvir te trgovačke rute, u prvom dijelu knjige, kako bi tumačilo putovanje sa Bliskog istoka sve do Skandinavije. Ta knjiga pružila je osnovu za film ''[[The 13th Warrior|Trinaesti ratnik]]''. == Povezano == * [[Kaspijski pohodi Rusa]] * [[Ruski kaganat]] * [[Grčko runsko kamenje]] == Reference == <references/> == Dodatna literatura == *{{cite magazine|title=When The Rus Invaded Russia... Viking Trail East|first=Robert Paul|last=Jordan|magazine=[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]|pp=278-317|volume=167|issue=3|date=March 1985|issn=0027-9358|oclc=643483454}} == Vanjske veze == *[http://www.novgorod.ru/read/information/history/clauses/ P.M.Zolin] [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije]] [[Kategorija:Historija Ukrajine]] o1omk73pv98etgp7d0rutexjjxmxss4 0 4571876 42589453 40965214 2026-05-08T06:45:30Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Na avionima od papira]] na [[Na papirnatih avionih]] preko preusmjerenja 40965214 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Na papirnatih avionih | image = | caption = | director = [[Matjaž Klopčič]] | producer = | writer = Matjaž Klopčič | starring = [[Polde Bibič]]<br>[[Mirko Bogataj]]<br>[[Štefka Drolc]]<br>[[Snežana Nikšić]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = [[Viba film]] | released = {{Filmdate|1967|7|14|df=y}} | runtime = 80 min. | country = {{flag|SFR Jugoslavija}} | language = slovenski | budget = }} '''''Na papirnatih avionih''''' ({{jez-sh|Na avionima od papira}}) je je [[SFRJ|jugoslavenski]] crno-bijeli [[dramski film]] snimljen na [[slovenski jezik|slovenskom jeziku]] 1967. godine u režiji i po scenariju [[Matjaž Klopčič|Matjaža Klopčiča]]. Radnja prikazuje krizu u odnosu jednog ljubavnog para prije nego što se on odluči za brak. Prikazan je na [[Pulski filmski festival|Pulskem filmskem festivalu]] gdje je bio trećeplasiran u izboru za Zlatnu arenu za najbolji film. ==Vanjske veze== * {{IMDb title|id=0172847}} * {{SFC (SL)|id=631/na-papirnatih-avionih}} [[Kategorija:Jugoslavenski filmovi]] [[Kategorija:Slovenski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] 3k4op99dkv937bbm41jud1ij14z0zjr 0 4571952 42589442 42264459 2026-05-08T06:39:20Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Kekečeve smicalice]] na [[Kekčeve ukane]] 42264459 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film |naslov = Kekčeve ukane |slika = Kekčeve ukane 1969.jpg |writer = [[Josip Vandot]],<br>[[Ivan Ribič]] |starring = [[Zlatko Krasnič]],<br>[[Polde Bibič]],<br>[[Boris Ivanovski]],<br>[[Jasna Krofak]],<br>[[Fanika Podobnikar]],<br>[[Milorad Radovič]],<br>[[Jože Zupan (1909)|Jože Zupan]] |director = [[Jože Gale (režiser)|Jože Gale]] |producer = |distributor = Viba Film |zemlja = {{flag|SFR Jugoslavija}} |premijera = {{Filmdate|1968|12|23|df=y}} |trajanje = 79 min. |language = [[slovenski]] |budget = | preceded_by = ''[[Srečno, Kekec]]'' (1963) }} '''''Kekčeve ukane''''' ({{jez-sh|Kekečeve smicalice}}) je [[SFRJ|jugoslavenski]] pustolovni film za djecu snimljen na [[slovenski jezik|slovenskom jeziku]] 1968. godine u režiji [[Jože Gale (režiser)|Jožeta Galeta]]. Predstavlja nastavak filma ''[[Srečno, Kekec]]'', odnosno završni dio trilogije o [[Kekec]]u. U njemu se kao lik ponovo pojavljuje zli lovokradica Bedanec. Na Festivalu igranog filma u Puli 1969. [[Niko Matul]] dobio je [[Zlatna arena za scenografiju|Zlatnu arena za scenografiju]]<ref>{{Cite web |title=16. Pulski filmski festival |url=http://pulafilmfestival.hr/16-pulski-filmski-festival/ |access-date=2016-10-15 |archivedate=2014-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222235203/http://pulafilmfestival.hr/16-pulski-filmski-festival/ |deadurl=yes }}</ref>. == Radnja == U ovom filmu Kekec se suočava s ozbiljnim problemima. Hrabri Kekec uz pomoć svojih starih prijatelja, Mojce, Briclja i Rožle opet odolijeva okrutnom lovokradici Bedancu. Bedanec uhvati Brinclja i Rožlu, hrabri, ali Kekec ih svojom domišljatošću oslobodi i trikov prevari lakomog Bedanca, koji se uhvati u vlastitu zamku. Bedanec ga moli da ga oslobodi iz zamke, a Bedanca to nije naučilo. Mir će donijeti mudrijan Vitranc. ==Uloge== * [[Zlatko Krasnič]] (Kekec) * [[Jasna Krofak]] (Mojca) * [[Polde Bibič]] (Bedanec) * [[Milorad Radovič]] (Brincelj) * [[Fanika Podobnikar]] (Tinkara) * [[Boris Ivanovski]] (Rožle) * [[Jože Zupan]] (Vitranc) == Izvori == {{izvori}} *[http://mojtv.hr/m2/film.aspx?id=19647&program_id=55746113 MojTV] == Vanjske veze == {{commonscat}} * {{IMDb title|id=0063177}} * {{SFC (SL)|id=683/kekceve-ukane}} *[http://www.gimvic.org/projekti/timko/sifilm/kekceveukane.html Kekčeve ukane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110828062820/http://www.gimvic.org/projekti/timko/sifilm/kekceveukane.html |date=2011-08-28 }} [[Kategorija:Jugoslavenski filmovi]] [[Kategorija:Slovenski filmovi]] [[Kategorija:Dječji filmovi]] [[Kategorija:Pustolovni filmovi]] 02ihmewc7b7lq7rlipf4197np5ftxtw 0 4574011 42588994 42460853 2026-05-07T16:06:33Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Ruska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije]] 42588994 wikitext text/x-wiki [[Image:Volok by Roerich.jpg|thumb|upright=1.3|[[Nicholas Roerich]]: ''Kroz put za prenos broda'' (1915)]] U [[srednji vijek|srednjem vijeku]], '''trgovačka ruta Volga''' povezivala je [[sjeverna Evropa|sjevernu Evropu]] i sjeverozapadnu Rusiju sa [[Kaspijsko more|Kaspijskim morem]], putem rijeke [[Volga|Volge]]. [[Rus (narod)|Rusi]] su koristili tu rutu za trgovinu sa [[historija islama|muslimanskim zemljama]] na južnim obalama Kaspijskog mora, ponekada prodirući sve do [[Bagdad]]a. Ruta je funkcionirala u isto vrijeme kao i [[dnjepar]]ska trgovačka ruta, koja je poznatija kao [[trgovačka ruta od Varjaga do Grka]], a izgubila je na značaju u 11. vijeku. == Osnivanje == [[Image:S. V. Ivanov. Trade negotiations in the country of Eastern Slavs. Pictures of Russian history. (1909).jpg|thumb|upright=1.3|Rusi trguju robovima sa Hazarima: ''Trgovina u [[istočni Slaveni|istočnoslavenskom]] kampu'', [[Sergej Ivanov (slikar)|Sergej Ivanov]] (1913)]] Trgovačku rutu Volga osnovali su [[Varjazi]] ([[Vikinzi]]) koji su naselili sjeverozapadnu Rusiju u ranom 9. vijeku. Oko 10&nbsp;{{translit|km}} južno od sliva rijeke [[Volhov]] u jezero [[Ladoga]] osnovali su naselje po imenu [[Starajya Ladoga|Ladoga]] (staronordijski: ''[[Aldeigjuborg]]'').<ref name="Brondsted">Brøndsted (1965), str. 64&ndash;65</ref> Arheološki dokazi ukazuju na rusku trgovačku aktivnost duž trgovačke rute Volga već krajem 8. vijeka. Najstariji i najbogatiji pronalasci arapskog novca u Evropi otkriveni su na teritoriju današnje Rusije, naročito duž [[Volga|Volge]], kod [[Timerevo|Timereva]] u distriktu [[Jaroslavlj]]. Hrpa novca pronađena u [[Peterhof]]a, blizu [[Sankt Peterburg]]a, sadrži dvadeset kovanica sa grafitima na [[arapski jezik|arapskom]], [[turski jezici|turskim]] (vjerojatno hazarskim) runama, [[grčki jezik|grčkim]] i [[staronordijski jezik|staronordijskim]] runama, od kojih su posljednje činile više od pola ukupnih. U te kovanice spadaju [[Sasanidska Monarhija|sasanidski]], [[arapi|arapski]] i arapsko-sasanidski [[dirham]]i, od kojih su najnoviji iz 804-805. godine.<ref>Noonan (1987-1991), str. 213&ndash;219.</ref> Nakon što je istražio najveća nalazišta arapskih kovanica u Istočnoj Evropi, [[Valentin Janin]] je neoborivo dokazao da se najraniji monetarni sistem rane Rusije zasnivao na dirhamima iskovanim u Africi.<ref>''Денежно-весовые системы русского средневековья: домонгольский период'', 1956</ref> == Funkcioniranje == Od Aldeigjuborga, [[Rusi]] su mogli putovati uzvodno rijekom Volhov do [[Novgorod]]a, potom do [[iljmensko jezero|iljmenskog jezera]] i dalje duž rijeke [[ouzel|Lovat]]. Prenoseći svoje brodove oko 3 kilometra [[Višnji Voločok|putem za prenos brodova]], dospijevali su do izvora Volge. Trgovci su prenosili krzna, med i robove kroz teritorij [[finci|finskih]] i [[permski jezici|permskih]] plemena do zemlje [[povolška Bugarska|povolških Bugara]]. Odatle su nastavljali putem Volge do [[hazari|Hazarskog Kaganata]], čiji je glavni grad [[Itil]] bio prometan trgovački i lučki grad na obali Kaspijskog mora. Od Itila, ruski trgovci putovali su preko mora kako bi se pridružili karavanskim rutama koje su vodile do Bagdada.<ref name="Brondsted"/> [[Image:Varangian routes.png|thumb|upright=2|Karta koja prikazuje glavne varjaške trgovačke rute: trgovačka ruta Volga (crveno) i [[trgovačka ruta od Varjaga do Grka]] (ljubičasto). Druge rute iz perioda između 8. i 11. vijeka prikazane su narandžastom bojom.]] Oko 885-886. godine, [[Ibn Hordadbeh]] je pisao o ruskim trgovcima koji su donosili dobra iz sjeverne Evrope i sjeverozapadne Rusije u Bagdad: {{cquote|[Oni] prenose dabrova krzna, kože crne lisice i mačeve iz najdaljih krajeva ''[[Sakalibi|Sakaliba]]'' do mora Rum [tj. [[crno more|Crnog mora]]]. Vladar Ruma [tj. [[Bizantsko Carstvo|Bizantskog Carstva]]] uzima im desetinu. Ukoliko žele, idu do rijeke ''Tnys'' [tj. "[[Tanais]]", [[grčki jezik|grčki]] naziv za rijeku [[Don]]], ''Yitil'' [tj. Itil, antički naziv za Volgu] ili ''Tin'' [koju neki identificiraju kao rijeku Don, a neki kao [[Severski Donjec]]], rijeku ''Sakaliba''. Oni putuju do [[Hamlidž]]a, grada Hazara čiji vladar im uzima desetinu. Zatim se upućuju prema moru [[Gorgan]] [Kaspijskom moru] i iskrcavaju se na bilo kojoj od njegovih obala na kojoj žele. ... Ponekada nose svoja dobra iz Gorgana na kamilama do Bagdada. ''Saklabski'' robovi prevode za njih. Oni tvrde da su [[kršćanstvo|kršćani]] i plaćaju ''[[džizija|džiziju]]''.<ref name="Rus">"Rus." ''Encyclopaedia of Islam''</ref>}} U iskazu Ibn Hordadbeha, Rusi se opisuju kao "neka vrsta ''Sakaliba''", što je izraz koji se obično koristio za [[slaveni|Slavene]], a [[Rus (narod)|antinormanistički]] učenjaci interpretirali su taj odlomak kao indikativan za to da su Rusi bili Slaveni, a ne [[skandinavija|skandinavci]]. U interpretaciji normanističkih učenjaka, riječ ''Sakalibi'' često se također koristila za sve populacije [[Centralna Evropa|Centralne]], [[Istočna Evropa|Istočne]] i [[sjeveroistočna Evropa|sjeveroistočne Evrope]] sa svijetlom kosom i rumenim tenom, pa je jezik Ibn Hordadbeha tu dvomislen (vidjeti [[Rus (narod)]] za detalje o raspravi između normanista i antinormanista).<ref name="Rus"/> Moderni učenjaci također se sukobljavaju o interpretaciji Ibn Hordadbehovog iskaza o tome da su Rusi koristili ''saklabske'' tumače. Antinormanisti su protumačili taj pasus kao dokaz da su Rusi i njihovi tumači dijelili zajednički slavenski maternji jezik. Međutim, slavenski je u to vrijeme bio [[lingua franca]] Istočne Evrope.<ref name="Rus"/> [[perzijanci|Perzijski]] geograf [[Ibn Rusta]] opisao je ruske zajednice koje su živjele duž Volge:{{cquote|Plove svojim brodovima kako bi pljačkali ''[[Sakalibi|Sakalibe]]'' [okolne Slavene] i vratili zarobljenike koje prodaju u [[Hazaran]]u i [[Bolgar]]u... Nemaju imanja, sela ili polja; njihovo jedino poslovanje je trgovina samurovim, vjeveričijim i drugim krznom, a novac koji uzmu u tim transakcijama stavljaju u svoje pojaseve. Njihova odjeća je čista, a muškarci se ukrašavaju zlatnim povezima za ruku. Dobro tretiraju svoje robove i nose izvanrednu odjeću, budući da energično teže trgovanju.<ref>Brøndsted (1965), str. 268</ref>}} [[Ibn Fadlan]] je 921-922. bio član diplomatske misije poslane iz Bagdada [[povolška Bugarska|povolškim Bugarima]] i ostavio je iskaz o svojim vlastitim posmatranjima o Rusima regije Volge, koji su trgovali krznima i robovima. [[Johannes Brøndsted]] je interpretirao Ibn Fadlanov komentar kao pokazatelj toga da su ti Rusi zadržali svoje skandinavske običaje u vezi s oružjem, kaznama, sahranama sa brodovima i religijskim žrtvovanjima.<ref name="Brondsted267">Brøndsted (1965), str. 267</ref> Ibn Fadlanov izvještaj uključuje detaljan opis toga kako se Rusi mole i prinose žrtve za uspjeh u trgovini:{{cquote|Nakon usidravanja svojih plovila, svaki muškarac izlazi na obalu noseći hljeb, meso, luk, mlijeko i ''nabid'' [moguće pivo] i odnosi ih na veliku drvenu lomaču sa licem poput ljudskog, okruženu manjim figurama, a iza njih visoki stubovi u zemlji. Svaki se muškarac prostire pred velikim stubom i recitira: 'O Gospode, došao sam iz udaljenih mjesta sa toliko djevojaka, toliko samurovih krzna (i bilo kakve druge robe koju nosi). Sada ti prinosim ovu žrtvu.' On potom predstavlja svoj poklon i nastavlja 'Molim te pošalji mi trgovca koji ima mnogo dinara i dirhema i koji će povoljno trgovati sa mnom bez mnogo trampe.' Onda se povlači. Ako se, nakon ovoga, posao brzo ne poboljša i popravi, vraća se kipu da predstavi dodatne poklone. Ako rezultati nastave biti slabi, on onda predstavlja poklone manjim kipovima i moli za njihove posredovanje, govoreći 'Ovo su žene, kćerke i sinovi našeg Gospoda.' Potom se moli pred svakim kipom jedan za drugim, moleći ih da posreduju za njega i ponizivši se pred njima. Trgovina se često poboljša i on kaže 'Moj Gospod je iskao moje potrebe, a sada je moja dužnost da mu se odužim.' Nakon čega on žrtvuje koze ili stoku, neku od koje podijeli kao milostinju. Ostatak postavlja pred kipove, velike i male, a glave zvijeri postavlja na stubove. Nakon mraka, naravno, psi dođu i požderu ih - a uspješni trgovac kaže, 'Moj Gospod je zadovoljan sa mnom i pojeo je moje žrtve.'<ref>Brøndsted (1965), str. 266</ref>}} S druge strane, Rusi su dolazili pod strani utjecaj u pitanjima poput odjeće mrtvog poglavara i u navici da pretrpavaju svoje žene nakitom:<ref name="Brondsted267"/>{{cquote|Svaka žena nosi na svojim prsima posudu napravljenu od željeza, srebra, bakra ili zlata - njena veličina i sastav ovisili bi o bogatstvu njenog muža. Privezan za posudu je prsten na kojem je njen nož, koji je također privezan za njena prsa. Oko svog vrata nosi zlatne ili srebrne prstenove; kada muškarac prikupi 10 000 dirhema, napravi svojoj ženi jedan zlatni prsten; kada ima 20 000 napravi dva; i tako žena dobija novi prsten za svakih 10 000 dirhema koje njen muž prikupi, a žene često imaju mnogo tih prstenova. Njihovi najljepši ukrasi su zelene niske napravljene od gline. Uradit će šta god je potrebno kako bi ih se dokopale; za jedna dirhem nabavljaju jednu takvu nisku i nižu ih u ogrlice za svoje žene.<ref>From ibn Fadlan. Brøndsted (1965), str. 265</ref>}} == Opadanje == Trgovačka ruta Volga izgubila je na značaju do 11. vijeka zbog pada u proizvodnji srebra u [[abasidski kalifat|Abasidskom]] [[kalifat]]u, i stoga je [[trgovačka ruta od Varjaga do Grka]], koja se protezala niz [[Dnjepar]] do [[crno more|Crnog mora]] i Bizantskog Carstva, dobila na značaju.<ref>Brøndsted (1965), str. 117</ref> [[Island]]ska [[saga]] ''Yngvars saga víðförla'' opisuje ekspediciju Šveđana do Kaspijskog mora, koju je oko 1041. iz Švedske pokrenuo [[Ingvar Putnik]] (''Ingvar Vittfarne'' na [[staronordijski jezik|nordijskom]]), koji je krenuo niz Volgu i dospio u zemlju [[saraceni|Saracena]] (''Serkland''). Ta ekspedicija bila je neuspješna i kasnije više nije bilo pokušaja ponovnog otvaranja rute između [[baltičko more|Baltičkog]] i Kaspijskog mora od strane Nordijaca.<ref>Logan (1992), str. 202; Brøndsted (1965), str. 117</ref> Trgovačka ruta Volga igrala je veliku ulogu u unutarnjoj trgovini [[Zlatna Horda|Zlatne Horde]] i kasnije između Velikog vojvodstva Moskva i tatarskih kanata. Neki ruski trgovci išli su i dalje, među njima i [[Afanasij Nikitin]], koji je, nakon plovidbe Volgom od [[Tver]]a do [[Astrahana]] 1466. godine, prešao [[Kaspijsko more]] i na kraju dospio u Perziju i Indiju. Međunarodna trgovina napokon je opala kod Volge tek nakon pada kanata [[Kazanjski kanat|Kazan]] (1552) i [[Astrahanski kanat|Astrahan]] (1556), kada je Volga čitavom dužinom potpala pod rusku kontrolu. Međutim, ona je zadržala svoj značaj za trgovinu preko velikih razdaljina - ovaj put, trgovinu unutar Rusije, kao i između Rusije i [[Iran|Perzije]].{{Citation needed}} == Napomene == <references/> == Reference == * [[Johannes Brøndsted|Brøndsted, Johannes]] (1965). ''The Vikings''. (preveo Kalle Skov). Penguin Books. * [[Peter Benjamin Golden|Golden, P.B.]] (2006) "Rus." ''[[Encyclopaedia of Islam|Enciklopedija islama]]'' (Brill Online). Eds.: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel i W.P. Heinrichs. Brill. * Logan, Donald F. (1992). ''The Vikings in History'' 2. izdanje. Routledge. {{ISBN|0-415-08396-6}} * [[Thomas Schaub Noonan|Noonan, Thomas Schaub]] (1987–1991). "Kada su ruski trgovci prvi put posjetili Hazariju i Bagdad?" ''Archivum Eurasiae Medii Aevi'' 7, str.&nbsp;213&ndash;219. [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije]] [[Kategorija:Srednji vijek]] b6hdp7r9yfh8otqwfgli5sl8juuncty 14 4576196 42589421 42588566 2026-05-07T23:24:51Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Sirija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589421 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Syria}} [[Kategorija:Oružane snage Sirije|Historija]] [[Kategorija:Historija Sirije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Sirija]] 290bbh164l8mdov2cbd5372gxjgr15p 14 4577593 42589002 40680127 2026-05-07T16:06:48Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Srpska ekonomska istorija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Srbije]] 42589002 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Srpske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Srbije|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Srpske]] nuci32h6acayqgla440wxrsax3u87qg 14 4577594 42589000 40971695 2026-05-07T16:06:43Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Srpska ekonomska istorija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Srbije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971695 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Serbia}} [[Kategorija:Ekonomija Srbije|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Srbije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] jcgo2dwri5qxmqcssl5k9xlul0mnkyg 42589326 42589000 2026-05-07T22:53:47Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Srbija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589326 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Serbia}} [[Kategorija:Ekonomija Srbije|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Srbije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Srbija]] f68tze9mr0svvi1y6d658b84bznixlj 0 4581240 42589446 42404295 2026-05-08T06:40:56Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Priča o dobrim ljudima]] na [[Povest o dobrih ljudeh]] 42404295 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = Povest o dobrih ljudeh | godina = {{Filmdate|1975|4|12|df=y}} | zemlja = {{flag|SFR Jugoslavija}} | jezik = [[slovenski jezik|slovenski]] | režija = [[France Štiglic]] | based on = {{based on|''[[Povest o dobrih ljudeh (priča)|Povest o dobrih ljudeh]]''|[[Miško Kranjc]]}} | muzika = [[Uroš Krek]] | uloge = [[Majda Grbac]] <br /> [[Olga Kacijan]] <br /> [[Elvira Kralj]] <br /> [[Velimir Bata Živojinović]] | producent = [[Viba film]] |jezik = slovenski | kompanija = | studio = | trajanje = 99 min. | montaža = | snimatelj = Rudi Vavpotič | scenografija = Niko Matul | nagrade = | budžet = | zarada = | prethodni = | sledeći = | vebsajt = }} '''''Priča o dobrim ljudima''''' ({{lang-sl|Povest o dobrih ljudeh}}) je [[SFRJ|jugoslovenski]] igrani film snimljen [[1975. na filmu|1975.]] na [[slovenski jezik|slovenskom jeziku]] u režiji [[France Štiglic|Franceta Štiglica]]. Radnja se događa u jednom selu na obalama rijeke [[Mura|Mure]] gdje dotadašnji spokoj stanovnika uznemiri mladić koji bježi pred žandarima. == Uloge == {| class="wikitable" |- ! Glumac ! Uloga |- |[[Majda Grbac]] || Marta |- |[[Olga Kacijan]] || Katica |- |[[Elvira Kralj]] || Ana |- |[[Velimir Bata Živojinović]] || Petar |- |[[Karel Pogorelec]] || Jozef |} == Nagrade == Na 22. [[Filmski festival u Puli|Filmskom festivalu u Puli]] 1975. godine:<ref>{{cite web|url=http://www.pulafilmfestival.hr/58/hr/index.php?p=detail&article=1095 |title=22. Pulski filmski festival, |publisher=pulafilmfestival.hr |date= |accessdate=11. 5. 2013.}}</ref> * Film - Velika Bronzana arena * [[Olga Kacijan]] - Srebrna arena za najbolju žensku ulogu * [[Rudi Vavpotič]] - Srebrna arena za kameru * [[Uroš Krek]] - Zlatna arena za muziku * [[Marijan Meglič]] - diploma za tonsku obradu == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb naslov|id=0073563|title=Priča o dobrim ljudima}} * {{SFC (SL)|id=1693/povest-o-dobrih-ljudeh|title=Povest o dobrih ljudeh}} [[Kategorija:Jugoslavenski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] qbwsx4gsh508dl3hx4v85d5q11sj4fi 14 4600661 42589154 40976411 2026-05-07T16:57:45Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Ruska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Rusije]] 42589154 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Russia}} [[Kategorija:Političke stranke u Rusiji| ]] [[Kategorija:Politička historija Rusije|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Rusija]] 5duwi1g0svpyx80du4ql4z2t5lh6gn9 14 4600662 42589029 40976402 2026-05-07T16:51:43Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42589029 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in the United States}} [[Kategorija:Političke stranke u SAD| ]] [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Sjedinjene Američke Države]] gko86b959wtyg3qu6qmsho38k62gy1a 0 4605085 42588929 41241985 2026-05-07T15:58:11Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] 42588929 wikitext text/x-wiki [[File:France 1640 4 Louis d’or (Louis XIII).jpg|thumb|250pc|Kovanica lujdora iz prve serije, izdane 1640. godine.]] '''Louis''' ili '''Louis d'or''' (na [[francuski|francuskom]] doslovno "Louis od [[zlato|zlata]]"), na prostoru Jugoslavije navođen kao '''lujdor''', je naziv za [[kovanica|kovanice]], odnosno zlatnike koji su služili kao [[valuta]] u [[Kraljevina Francuska|Kraljevini Francuskoj]] u 17. i 18. vijeku. Prvi put su uvedeni 1640. za vrijeme vladavine kralja [[Louis XIII od Francuske|Louisa XIII]] po kome su dobili ime; izdavao se u apoenima od pola, jednog, dva, četiri i osam louisa. Kasniji zlatnici su se, s obzirom da su se svi kasniji monarsi zvali "louis", također nazivali "lujdor", samo su izdavani u apoenima u pola jednog ili dva louisa. Vrijednost im je fluktuirala sve do 1726. kada je postignuta određena financijska stabilizacija. Louis je kao valuta ukinut nakon rušenja monarhije u [[Francuska revolucija|Francuskoj revoluciji]] i zamijenjen [[francuski franak|francuskim frankom]], a potom [[napoleondor]]om. [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] [[Kategorija:Bivše valute]] bhoclw9pklmf8zjm0ey3zldwintx6ru 0 4614086 42589207 42455009 2026-05-07T17:02:16Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Kambodžanska politička historija|Kambodžanska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Kambodže|Politička historija Kambodže]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589207 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Kraljevina Kambodža |hr_ime = Kraljevina Kambodža |izvorno_ime = {{small|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា {{small|([[kmerski|km.]])}}<br>カンボジア王国 {{small|([[japanski|ja.]])}}<br>''Royaume du Cambodge'' {{small|([[francuski|fr.]])}}}} |genitiv = Kambodže |kontinent = Azija |regija = Jugoistočna Azija |država = Kambodža |status = {{small|[[Protektorat]] [[Višijevska Francuska|Višijevske Francuske]] pod [[Japansko Carstvo|japanskom]] vojnom upravom (1941–1945)<br>Marionetska država [[Japansko Carstvo|Japanskog Carstva]] (1945)}} |era = [[Drugi svjetski rat]] |godina_start = 1941. |godina_kraj = 1945. |datum_start = [[kolovoz]] [[1941.]] |datum_kraj = [[15. kolovoza]] [[1945.]] |događaj_start = [[Japansko Carstvo|Japanska]] invazija |događaj_kraj = [[Kapitulacija Japana]] |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = ''Coup de force'' |datum_događaj1 = [[veljača]] [[1945.]] |događaj2 = |datum_događaj2 = |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Francuska Kambodža |flag_p1 = Flag of Cambodia under French protection.svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Francuska Kambodža |flag_s1 = Flag of Cambodia under French protection.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of Cambodia under French protection.svg |zastava_i = |zastava_tip = Zastava |grb = Coat of arms of Cambodia (1935–70).svg |grb_i = |grb_tip = Kraljevski grb |geslo = |himna = |mapa = French Indochina subdivisions ww2.svg |mapa_opis = Francuska Indokina od [[1941.]] do [[1946.]] godine |glavni_grad = [[Phnom Penh]] |glavni_grad_egzil = |jezik = |vjera = |vlada_tip = [[Marionetska država]]<br>([[monarhija]]) |titula_vođa = [[Kralj Kambodže|Kralj]] |vođa1 = [[Norodom Sihanouk]] |godina_vođa1 = 1941. – 1945. |vođa2 = |godina_vođa2 = |vođa3 = |godina_vođa3 = |vođa4 = |godina_vođa4 = |vođa5 = |godina_vođa5 = |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = [[Premijer Kambodže|Premijer]] |zamjenik1 = [[Norodom Sihanouk]] |godina_zamjenik1 = 1945. |zamjenik2 = [[Sơn Ngọc Thành]] |godina_zamjenik2 = 1945. |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = |predstavnik1 = |godina_predstavnik1= |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = [[kambodžanski riel|riel]] |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = {{flag|Kambodža}} |fusnote = }} '''Japanska okupacija Kambodže''' je naziv za period u historiji [[Kambodža|Kraljevine Kambodže]] tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], od [[1941.]] do [[1945.]] godine, kada je zemlja bila pod formalnom [[japan]]skom okupacijom. Iako je zemlja bila pod vojnom okupacijom, [[Višijevska Francuska]], koja je nakon [[Bitka za Francusku|pada Francuske]] preuzela kontrolu nad kolonijalnim posjedima [[Treća Francuska Republika|Treće Republike]], je zadržala nominalnu upravu tokom velikog dijela [[Drugi svjetski rat|rata]]. Isti slučaj bio je i u drugim [[Francuska Indokina u Drugom svjetskom ratu|francuskim posjedima u Indokini]]. Nakon što je krajem [[1944.]] godine [[Oslobođenje Pariza|oslobođen Pariz]], [[Japansko Carstvo|Japan]] je početkom [[1945.]] godine izvršio [[Japanski državni udar u Francuskoj Indokini|puč u Francuskoj Indokini]], što je dovelo do toga da je Kambodža i formalno odvojena od oslobođene Francuske. Kambodža je tada proglasila nezavisnost, a Japanci su zadržali vojnu prisutnost tokom kratkog perioda do kraja rata. Japanska okupacija Kambodže trajala je od kolovoza [[1941.]] do kolovoza [[1945.]] godine. Kambodžanski narod je u principu izbjegao brutalnosti koje su od strane Japanaca pretrpjeli civli u drugim okupiranim zemljama [[Jugoistočna Azija|Jugoistočne Azije]]. Nakon što su Japanci izbacili Francuze, Kambodža je do [[Kapitulacija Japana|japanske kapitulacije]] figurirala kao projapanska [[marionetska država]].<ref name="ReferenceA">Milton Osborne, ''Sihanouk, Prince of Light, Prince of Darkness.'' Silkworm 1994</ref> == Historijska pozadina == [[Francusko-tajlandski rat]] iz [[1940.]]/[[1941.]] godine uvelike je oslabio kolonijalne vlasti u [[Francuska Indokina|Francuskoj Indokini]]; uz to, snažan udarac bila im je i [[Japanska invazija Francuske Indokine|japanska invazija]] započeta u rujnu [[1940.]] godine. Svjesni oslabljene pozicije svoje vlasti, ali smatrani saveznicima zbog [[Višijevska Francuska|režima u Vichyju]], Francuzi su sklopili dogovor s [[Japansko Carstvo|Japanom]] o slobodnom prolasku japanske vojske kroz Francusku Indokinu i stacioniranju do 25,000 japanskih trupa na području sjevernog [[Vijetnam]]a.<ref>[http://www.net4war.com/e-revue/dossiers/2gm/indochine-sgm/indochine-sgm-01.htm Jean-Philippe Liardet, ''L'Indochine française pendant la Seconde Guerre mondiale''; Les accords de septembre 1940] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205122644/http://www.net4war.com/e-revue/dossiers/2gm/indochine-sgm/indochine-sgm-01.htm |date= 5 February 2012 }}</ref> U međuvremeni, [[tajland]]ske su vlasti, predvođene fašističkim feldmaršalom [[Plaek Phibunsongkhram|Plaekom Phibunsongkhramom]] i ojačane zbog sporazuma o prijateljstvu sklopljenog s Japanom, izvršile invaziju zapadnih dijelova Kambodže, koje su onda pripojile svom teritoriju. Nakon invazije, [[Tokijo]] je u ožujku [[1941.]] godine prisilio Francuze na potpisivanje sporazuma, kojim su provincije [[Battambang (provincija)|Battambang]], [[Siem Reap (provincija)|Siem Reap]] i [[Koh Kong (provincija)|Koh Kong]], kao i maleni potez teritorija između 15. paralele i [[planine Dângrêk|planina Dângrêk]],<ref>[http://www.net4war.com/e-revue/dossiers/2gm/indochine-sgm/indochine-sgm-02.htm Jean-Philippe Liardet, ''L'Indochine française pendant la Seconde Guerre mondiale''; La guerre contre le Siam, 1940-41] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090630042439/http://www.net4war.com/e-revue/dossiers/2gm/indochine-sgm/indochine-sgm-02.htm |date=30 June 2009 }}</ref> službeno pripojeni teritoriju [[Tajland]]a. Kambodža je ovim sporazumom izgubila gotovo pola milijuna stanovnika i gotovo jednu trećinu svog teritorija.<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-2221.html Cambodia, The Japanese Occupation, 1941-45]</ref> == Japanska okupacija == U kolovozu [[1941.]] godine, [[Japanska carska vojska]] ušla je na teritorij [[Francuska Kambodža|Francuske Kambodže]] i tamo formirala garnizon od 8,000 trupa. Ipak, unatoč vojnom prisustvu, Japanci su dozvolili Francuzima da zadrže nominalnu upravu nad svojom kolonijom te da zadrže svoje činovnike na administrativnim funkcijama. Dana [[20. srpnja]] [[1942.]], u [[Phnom Penh]]u je došlo do masovnih antifrancuskih demonstracija nakon što je ugledni redovnik, [[Hem Chieu]], uhapšen jer je navodno držao subverzivne propovijedi kolonijalnim vojnicima. Kolonijalne vlasti su ekspresno ugušile demonstracije i uhapsile njihovog vođu, uglednog intelektualca<ref>Ian Harris, ''Buddhism and politics in twentieth-century Asia''</ref> [[Pach Chhoeun|Pacha Chhoeuna]], te ga poslale u egzil na zatvorski otok [[Côn Đảo]].<ref name="ReferenceA"/> Uz to, francuske vlasti su optužile još jednog značajnog intelektualca, [[Son Ngoc Thanh|Sona Ngoca Thanha]], koji je čak i školovan u [[Francuska|Francuskoj]], za upletenost u demonstracije, za koje su vjerovali da su imale japansku podršku. === Marionetska Kraljevina Kampućija === Na samom kraju [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[1945.]] godine, [[Japansko Carstvo|Japan]] je izveo ''[[Japanski državni udar u Francuskoj Indokini|coup de force]]'' u [[Francuska Indokina|Francuskoj Indokini]] i tako privremeno dokinuo francusku upravu na tom području. Francuski kolonijalni upravitelji su smijenjeni sa svojih funkcija, a preostale francuske trupe su razoružane. Ovaj potez je napravljen s ciljem dobivanja podrške lokalnog stanovništba za japanske ratne ciljeve, a sve preko poticanja tog istog stanovništva na proglašenje nezavisnosti. Nakon formalnog zahtjeva od strane Japana, mladi kralj [[Norodom Sihanouk]] je [[9. ožujka]] [[1945.]] godine proglasio nezavisnost Kambodže. Ubrzo zatim, japanska vlada je službeno priznala novu državi i utemeljila konzulat u [[Phnom Penh]]u.<ref>Keat Gin Ooi ''Southeast Asia: a historical encyclopedia''</ref> Nekoliko dana kasnije, [[13. ožujka]], Sihanouk je promijenio ime države iz Kambodža u Kampućija, a pet dana nakon toga je sebe postavio za prvog [[premijer Kambodže|premijera]]. Nova vlast ekspresno je dokinula s praksom [[romanizacija|romanizacije]] [[kmerski|kmerskog jezika]], koju su kolonijalni upravitelji počeli provoditi, te je službeno vratila [[kmersko pismo]] na snagu. Ova mjera postala je, unatoč kratkotrajnosti Kraljevine Kampućije, izrazito popularna i zapravo dugoročna, jer nijedna kasnija vlast u Kambodži nije više pokušala romanizirati kmersko pismo.<ref>David P. Chandler, ''A History of Cambodia'', Silkworm 1993</ref> Kraljevina Kampućija bila je, u suštini, [[marionetska država]] u potpunosti lojalna [[Japansko Carstvo|Japanskom Carstvu]]. Iako je bila formalno nezavisna, njezina nezavisnost je ovisila o vlasti u [[Tokijo|Tokiju]]. Na čelu države ostao je kralj Sihanouk, ali koji je ubrzo utemeljio i funkciju premijera; prvi premijer bio je on sam. U svibnju [[1945.]], [[Son Ngoc Thanh]] se vratio iz egzila u [[Japan]]u te je odmah imenovan ministrom vanjskih poslova. Niti tri mjeseca kasnije, naslijedio je Sihanouka na mjestu [[premijer Kambodže|premijera]].<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-2084.html Cambodia, The Emergence of Nationalism]</ref> Japanska okupacija Kampućije zaključena je nakon [[Kapitulacija Japana|kapitulacije]] te zemlje u kolovozu [[1945.]] godine, nakon čega su [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] snage ušle u zemlju i razoružale preostale japanske vojnike; ipak, marionetska Kraljevina Kampućija nastavila je postojati do listopada, kada su kolonijalne vlasti uspjele vratiti kontrolu nad Kambodžom. Premijer Son Ngoc Thanh je ubrzo uhapšen zbog kolaboracionizma te je odveden u [[Francuska|Francusku]], gdje je nekoliko godina boravio u kućnom pritvoru; na njegovo mjesto doveden je [[Sisowath Monireth]]. Sihanouk je, s druge strane, zadržao svoje mjesto na prijstolju, a [[Pariz]] je ponovo uspostavio [[Francuska Kambodža|kolonijalni protektorat]]. == Reference == {{reflist}} {{Države i teritoriji pod japanskom okupacijom u Drugom svjetskom ratu}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Francuski protektorat u Kambodži]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Vojne okupacije]] [[Kategorija:Japan u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Višijevska Francuska]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] gt5cxjclqwuzyxj33wxnrxi0f0g0ult 14 4614342 42589145 40976431 2026-05-07T16:56:58Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589145 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Cambodia}} [[Kategorija:Političke stranke u Kambodži| ]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Kambodža]] 9kakt8rqwbh3jdr0b4q4wq35fdwwj4b 14 4614575 42589096 40984483 2026-05-07T16:55:00Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Francuske]] 42589096 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in France}} [[Kategorija:Politika Francuske]] [[Kategorija:Politička historija Francuske]] [[Kategorija:Izbori po državama|Francuska]] qu953d6k7quxi3hh4tu5con0zgo9oqr 14 4614577 42589211 40979512 2026-05-07T17:03:25Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Angolska politička historija|Angolska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Angole|Politička historija Angole]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589211 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Angola}} [[Kategorija:Politika Angole]] [[Kategorija:Politička historija Angole]] [[Kategorija:Izbori po državama|Angola]] mk7vchj5iewzl5jfv9u6pl9qhafogyy 0 4614821 42589121 42588422 2026-05-07T16:56:23Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589121 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vojna jedinica | naziv_jedinice = Khmer Issarak | slika = [[File:Flag of the People's Republic of Kampuchea.svg|320px]] | opis = Zastava pokreta Khmer Issarak | datumi = [[1945.]] – [[1976.]] | zemlja = {{flag|Kambodža}} | vjernost = | rod = | tip = gerilska organizacija | uloga = | veličina = | komandna_struktura = | garnizon = | garrison_oznaka = | nadimak = | pokrovitelj = | moto = | boje = | boje_oznaka = | marš = | maskota = | oprema = | oprema_oznaka = | bitke = [[Vijetnamski rat]]<br>[[Kambodžanski građanski rat]] | godišnjice = | odlikovanja = | bojne_počasti = | bojne_počasti_oznaka = | raspuštena = | satovi_leta = | website = <!-- Komandanti/zapovjednici --> | komandant1 = | komandant1_oznaka = | komandant2 = | komandant2_oznaka = | komandant3 = | komandant3_oznaka = | komandant4 = | komandant4_oznaka = | notable_commanders = <!-- Oznake --> | identifikacijski_simbol = | identifikacijski_simbol_oznaka = | identifikacijski_simbol_2 = | identifikacijski_simbol_2_oznaka = | identifikacijski_simbol_3 = | identifikacijski_simbol_3_oznaka = | identifikacijski_simbol_4 = | identifikacijski_simbol_4_oznaka = }} '''Khmer Issarak''' ([[kmerski]]: ខ្មែរឥស្សរៈ; [[srpskohrvatski]]: ''Slobodni Kmeri'' ili ''Nezavisni Kmeri'') je bio "slabo povezani" antifrancuski i antikolonijalni pokret za nezavisnost [[Kambodža|Kambodže]]. Izuzev navedenih opisa, za pokret se često koristio epitet "amorfan". Inicijalno je pokret osnovan kao organizacija za borbu protiv [[Francuska Kambodža|francuske kolonijalne uprave]], međutim tokom godina je manifestirala izrazit nedostatak kohezije i homogenosti, zagovarajući različite ideologije i ciljeve kroz svoje brojne frakcije. Sam termin "Khmer Issarak" prvi je iskoristio dobrostojeći Kmer, Poc Khun, koji je [[1944.]] godine u [[Bangkok]]u osnovao istoimeni pokret. Pokret na kog se danas misli kada se govori o Khmer Issaraku osnovan je [[1945.]] godine na sjeverozapadu zemlje, uz [[tajland]]sku granicu; vidjevši u pokretu potencijal za ostvarivanje vlastitih ciljeva, vlada u [[Bangkok]]u je nerijetko pružala podršku istom u njegovim počecima. Djelujući kao gerilci, članovi pokreta su se unatoč heterogenosti borili za zajednički cilj, a vrhunac njihove borbe bio je od kraja [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] do [[1953.]] godine, kada je [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)|Kambodža postala nezavisna]]. Nakon nezavisnosti, pokret je izgubio na vojnom značaju, mada je i dalje ostao stvarna i stalna prijetnja vlastima, s obzirom da su se oređene frakcije pokreta zalagale za svrgavanje aktualnih vladajućih struktura. Ideološki, pokret je inicijalno bio nekomunistički i nacionalistički orijentiran, ali problem nepostojanja jedinstvenog vodstva (pokušaji ujedinjenja tokom 50-ih su propali) omogućio je prodiranje komunističkih elemenata u pokret. Upravo su gerilske taktike Khmer Issaraka utjecale na taktike [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] tokom [[Kambodžanski građanski rat|građanskog rata]]. Pokret je postojao do otprilike [[1976.]] godine, kada se [[Pol Pot]] snažno obrušio na njega i aktivno progonio preostale članove. == Literatura == ;Primarni izvori * Becker, E. (1998). When the war was over: Cambodia and the Khmer rouge revolution. New York: Public Affairs. * Chandler, D. P. (1991). The tragedy of Cambodian history: Politics, war, and revolution since 1945. New Haven: Yale University Press. * Chandler, D. P. (2008). A history of Cambodia. Boulder, Colo: Westview Press. * Dommen, A. J. (2001). The Indochinese experience of the French and the Americans: Nationalism and communism in Cambodia, Laos, and Vietnam. Bloomington: Indiana University Press. * Grant, J. S., Moss, L. A. G., & Unger, J. (1971). Cambodia; the widening war in Indochina. New York: Washington Square Press. * Kiernan, B. (2004). How pol pot came to power. New Haven, Conn; London: Yale University Press. * {{cite journal|last1=McHale|first1=Shawn|title=Ethnicity, violence, and khmer-vietnamese relations: The significance of the lower mekong delta, 1757–1954|journal=The Journal of Asian Studies|date=2013|volume=72|issue=2|page=367|doi=10.1017/s0021911813000016|url=https://www2.gwu.edu/~sigur/assets/docs/publications/journals/McHale_2013_Ethnic%20Violence.pdf}} * Murashima, E. (2005). Opposing French colonialism Thailand and the independence movements in Indo-china in the early 1940s. South East Asia Research, 13(3), 333-383. doi:10.5367/000000005775179702 * Tully, J. A. (2002). France on the Mekong: A history of the protectorate in Cambodia, 1863-1953. Lanham, MD: University Press of America. * Vickery, M. (1984). Cambodia 1975-1982. Hemel Hempstead; North Sydney: Allen and Unwin in association with South End. ;Povezani tekstovi * Chandler, D. (1997). From `Cambodge' to `Kampuchea': State and revolution in Cambodia 1863-1979. Thesis Eleven, 50(1), 35-49. doi:10.1177/0725513697050000004 * Chandler, D. P. (2000). A history of Cambodia. Boulder, Colo: Westview Press. * Cambodia: Kampuchea. Gerrand, J., Littlemore, S., Jane Balfour Films Ltd and James Gerrand & investors (Directors). (1988).[Video/DVD] London: Jane Balfour Films Ltd. * Eanes, J. (2002). The rise and fall of the khmer rouge. ProQuest, UMI Dissertations Publishing). * Fretter, J., & Bercovitch, J. (2004). France-indochina: Independence struggle December 1945-July 1954. Washington, DC: CQ Press. * Jackson, K. D. (1989). Cambodia, 1975-1978: Rendezvous with death. Princeton, N.J: Princeton University Press. * Keyes, C. (1990). Buddhism and revolution in Cambodia. Cambridge: Cultural Survival, Inc. * Kiernan, B., & Boua, C. (1982). Peasants and politics in kampuchea, 1942-1981. Armonk, N.Y; London: Zed Press. * Kissi, E. (2006). Revolutions and genocides in Ethiopia and Cambodia. Lanham, MD: Lexington Books. * Nguyen-Vo, T. (1992). Khmer-viet relations and the third indochina conflict. Jefferson, N.C: McFarland. * Peou, S. (2001). Cambodia: Change and continuity in contemporary politics. Aldershot, Hants; Burlington, Vt: Ashgate. * Shinde, B. E. (1982). Outline history of kampuchean communism 1930-78. China Report, 18(1), 11-47. doi:10.1177/000944558201800102 * Thion, S. (1993). Watching Cambodia: Ten paths to enter the Cambodian tangle. Bangkok: Cheney. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1945.]] [[Kategorija:Prestanci 1976.]] [[Kategorija:Paravojne formacije]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Vojna historija Kambodže]] [[Kategorija:Francuski protektorat u Kambodži]] [[Kategorija:Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] [[Kategorija:Kmerska Republika]] [[Kategorija:Demokratska Kampućija]] jpn8a6hqbsvw5dvugxn8v3mnfh4xi6y 0 4614842 42589112 42376285 2026-05-07T16:56:06Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589112 wikitext text/x-wiki [[File:Sihanouk 1959.jpg|250px|thumb|Princ [[Norodom Sihanouk]], glavna meta i glavni izvor svih informacija vezanih uz navodnu zavjeru, fotografiran [[1959.]] godine.]] '''Bangkoška zavjera''' ili '''Dap Chhuonova zavjera''' je naziv za navodnu međunarodnu zavjeru velikih razmjera iz [[1959.]] godine, koja je za cilj imala svrgavanje [[kambodža]]nskog princa [[Norodom Sihanouk|Norodoma Sihanouka]]. Prema postojećim verzijama priče, zavjeru su zajednički organizirali regionalni guverner [[Dap Chhuon]], desničari [[Sam Sary]] i [[Sơn Ngọc Thành]] te vlade [[Tajland]]a i [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]], uz možebitnu upletenost [[SAD|američkih]] obavještajnih službi ([[CIA]]).<ref name=prados67>Prados, J. ''Lost crusader: the secret wars of CIA director William Colby'', Oxford University Press, 2003, str.67</ref> Informacije o navodnoj zavjeri su vrlo šture i većina poznatih činjenica potječe, zapravo, od samoga Sihanouka tako da je njihov historijski kredibilitet izrazito upitan. I dok nema sumnje kako je Sihanouk u jednom trenutku postao ''[[persona non grata]]'' u određenim krugovima, što i nije bilo neobično u kontekstu političkog kaosa koji je tada vladao u zemlji, te kako su postojali planovi za njegovo svrgavanje, ostaje upitno do koje je mjere istino postojanje zavjere ovakvih razmjera. Prema izvještaju što ga je dao sam Sihanouk, [[državni udar]] trebala je izvesti Thànhova paravojna jedinica [[Khmer Serei]], dok je regionalni guverner Chhuon trebao podići bunu na sjeveroistoku. U veljači [[1959.]], visoki američki časnici [[Harry Felt]], [[Lawton Collins]] i [[Edward Lansdale]] posjetili su Chhuona u [[Siem Reap]]u.<ref name=sihanouk108>Norodom Sihanouk, ''My War with the CIA'', Pelican, str.108</ref> Sihanoukove obavještajne službe otkrile su navodni plan tako da je vojska [[21. veljače]] [[1959.]] godine poslana da uhapsi Chhuona.<ref name=prados>Prados, str.68</ref> Ovaj je uspio pobjeći, ali došlo je do hapšenja Victora Matsuija, američkog državljanina koji je bio navodni [[CIA]]-jin radio operater; Chhoun je kasnije uhapšen i odveden na ispitivanje, nakon kojega je umro "od posljedica ozljeda", mada su prave okolnosti njegove smrti dosta nejasne. Sihnaouk će kasnije tvrditi kako je Chhuonovu smrt naredio osobno [[Lon Nol]], želeći tako zataškati svoju upletenost u zavjeru.<ref name="sihanouk108"/> Sihanouk je naredio da se fotografije Chhuonova leša javno izlože u centru [[Phnom Penh]]a. Ostali glavni pučisti dočekali su slične sudbine. [[Sam Sary]] je netragom nestao [[1962.]] godine i o njegovoj se sudbini ne zna ništa; Chhuonov brat, [[Slat Peou]], koji je bio dio Sihanoukove delegacije pri [[UN|Ujedinjenim nacijama]], optužen je za izdaju i strijeljan; jedino je [[Sơn Ngọc Thành]] uspio pobjeći te je kasnije sudjelovao u vlasti nakon [[Lon Nol]]ovog puča [[1970.]] godine. Sihanouk, koji je bio filmski režiser-amater, iskoristio je ovu priču u svom filmu ''Shadow over Angkor'',<ref name=sihanouk111>Sihanouk, str.111</ref> tvrdeći kako su [[Sjedinjene Države]] preko ove zavjere željele destabilizirati njegov režim zbog približavanja [[Kina|NR Kini]]. == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1959.]] [[Kategorija:Pučevi]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] [[Kategorija:Operacije CIA-e]] 4mjd2vqpuwp8uwxbdwf48fnctto8052 0 4615224 42589116 42376909 2026-05-07T16:56:17Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589116 wikitext text/x-wiki [[File:Lonnolsirikmatak.jpg|frame|[[Sisowath Sirik Matak]], [[Lon Nol]] i [[In Tam]], vođe kambodžanskog puča, na zajedničkoj fotografiji iz [[1970.]] godine.]] '''Državni udar u Kambodži 1970.''' ([[kmerski]]: រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ១៩៧០) dogodio se [[18. ožujka]] [[1970.]] godine, nakon što je [[Narodna skupština (Kambodža)|Narodna skupština]] jednoglasno potvrdila svrgavanje princa [[Norodom Sihanouk|Norodoma Sihanouka]] sa svih političkih pozicija u zemlji. Nedugo nakon izglasavanja, premijer [[Lon Nol]] je preuzeo sve ovlasti u zemlji, a u listopadu iste godine proglašena je i [[Kmerska Republika]], čime je i formalno dokinuta [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)|monarhija]]. U međuperiodu od svrgavanja Sihanouka do proglašenja republike, kada je monarhija ukinuta faktički, država je bila neformalno znana kao '''Država Kambodža'''.<ref>Naziv "Država Kambodža" će kasnije biti obnovljen tokom period [[Narodna Republika Kampućija|NR Kampućije]] od [[1989.]] do [[1993.]] godine. Vidi: Soizick Crochet, ''Le Cambodge'', Karthala, Pariz 1997, {{ISBN|2-86537-722-9}}</ref> Državni udar se smatra jednom od prekretnica u [[Kambodžanski građanski rat|Kambodžanskom građanskom ratu]], a za posljedicu je imao i sve intenzivniju involviranost Kambodže u [[Vijetnamski rat|Vijetnamskom ratu]], posebice nakon što je Lon Nol izdao ultimatum snagama [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] da se povuku s teritorija njegove zemlje. == Tijek događanja == Situacija u Kambodži postepeno je eskalirala od sredine 60-ih godina, kada se [[Norodom Sihanouk|Sihanoukov]] umjereni stav prema komunistima (uz činjenicu da je [[NR Kina|Kinu]] i [[Sjeverni Vijetnam]] smatrao saveznicima) počeo sukobljavati sa sve izraženijim nacionalističim strujanjima koja su se pojavljivala u zemlji. Kako bi pomirio sentimente, Sihanouk je manevrirao između desničarske vlade i vlastite "kontravlade", koja je bila sastavljena od uglednih ljevičara, među kojima su bili [[Hou Yuon]] i [[Khieu Samphan]]. Istovremeno, marginalizirani komunistički pokret, kojega je Sihanouk nazvao [[Crveni Kmeri]], počeo se organizirati pod [[Pol Pot]]ovim vodstvom te je započeo s planiranjem gerilskog djelovanja. Nakon od strane komunista podržanog ustanka seljaka u provinciji [[Battambang (provincija)|Battambang]], Sihanouk je raspustio svoju "kontravladu" i naredio hapšenje njezinih čelnika, koji su se tada pridružili gerilcima. Država je ušla u [[Kambodžanski građanski rat|građanski rat]]. Do početka [[1969.]], desničarske frakcije su postale izrazito frustrirane Sihanoukovom politikom te postoje indicije kako su prve ideje o državnom udaru nastale upravo u tom periodu. Ključna figura u tim zavjerama bio je upravo premijer [[Lon Nol]], nekada blizak suradnik i osobni prijatelj princa Sihanouka. Glavni saveznici u ovom planu trebali su biti [[SAD|Amerikanci]], odnosno [[CIA]], glavni kontakt s kojima je bio [[Sisowath Sirik Matak]], Lonov proamerički zamjenik i veliki antisihanukovac. Postoje indicije kako je Lon još [[1969.]] godine stupio u kontakt s američkim službama,<ref name=kiernanp300>Kiernan, str. 300</ref> istovremeno dok je Sisowath predlagao da se na Sihanouka izvrši [[atentat]]; Lon je odbio tu ideju.<ref name=kiernanp301>Kiernan, str. 301</ref> U ožujku [[1970.]] godine, Norodom Sihanouk je napustio zemlju i otišao na turneju po [[Europa|Europi]], [[SSSR|Sovjetskom Savezu]] i [[NR Kina|Kini]]. Po njegovom odlasku, u [[Phnom Penh]]u je došlo do masovnih antivijetnamskih demonstracija, koje su ubrzo eskalirale i postale nasilne, prilikom čega su napadnade ambasade [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernog Vijetnama]] i [[Việt Cộng]]a; u njihovim je prostorijama pronađen navodni plan za komunističku okupaciju Kambodže. I dok je Sihanouk inicijalno podržao ovaj prosvjed, smatrajući da bi tako mogao oslabiti utjecaj Sjevernog Vijetnama na području Kambodže (čak postoje teze kako su Lon i on organizirali inicijalne demonstracije), isti je vrlo brzo izašao izvan njihove kontrole. Dana [[12. ožujka]], Sisowath je otkazao trgovinski sporazum što ga je Sihanouk potpisao sa Sjevernim Vijetnamom, dok je Lon zatvorio veliku luku [[Sihanoukville]] za za državljane Sjevernog Vijetnama i [[Hanoi]]ju dao nemogući ultimatum - sve snage [[Vijetnamska narodna armija|Vijetnamske narodne armije]] i [[Việt Cộng]]a trebale su napustiti teritorij Kambodže u roku od 72 sata (do [[15. ožujka]]) ili se suočiti s reakcijom vojske.<ref name=sutsakhan42>[http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001A.pdf Sutsakhan, Lt. Gen. S. ''The Khmer Republic at War and the Final Collapse''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412060055/https://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001A.pdf |date=2019-04-12 }} Washington DC: [[United States Army Center of Military History]], 1987, Part 1, str. 42. See also [http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001A.pdf Part 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412060055/https://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001A.pdf |date=2019-04-12 }} [http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001B.pdf Part 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070221083105/http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001B.pdf |date=2007-02-21 }} [http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001C.pdf Part 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070221083124/http://www.vietnam.ttu.edu/star/images/239/2390505001C.pdf |date=2007-02-21 }}.</ref> Tokom jutra [[16. ožujka]], kada je postalo izvjesno da Lonov ultimatum nije ispoštovan, ispred zgrade Narodne skupštine u [[Phnom Penh]]u došlo je do okupljanja oko 30,000 mladih u znak prosvjeda protiv vijetnamske prisutnosti u zemlji. Od tog su se trenutka događaji odvijali izrazito brzo. Istoga dana kada je došlo do prosvjeda, državni tajnik za obranu, pukovnik Oum Mannorine (inače Sihanoukov zet), trebao je svjedočiti pred parlamentom po pitanju optužbi za korupciju, međutim postupak je odgođen kako bi se saslušali zahtjevi prosvjednika. Prema Sihanoukovim riječima, Mannorine je saznao da Lon i Sisowath planiraju izvesti [[puč]] te je, uz pomoć skupine odanih časnika, među kojima je bio i šef policije u glavnom gradu, Buor Horl, pokušao uhapsiti zavjerenike, ali tada je već bilo prekasno.<ref name=sihanoukp50>Sihanouk, str.50</ref> Vlada je ubrzo naredila hapšenje Mannorinea te ostalih Sihanouku odanih časnika i dužnosnika. Nakon što je Narodna skupština završila svoju dnevnu sjednicu, kraljica [[Sisowath Kossamak]], Sihanoukova majka, pozvala je Lona i Sirik Mataka u Kraljevsku palaču na sinov zahtjev, tražeći od njih da zaustave demonstracije.<ref name=ayres71>Ayres, D. ''Anatomy of a Crisis'', University of Hawaii Press, 2000, str. 71</ref> Iako je Lon dotad još uvijek bio nesklon uklanajnju Sihanouka s vlasti, čini se kako ga je Sirik Matak uspio uvjeriti tokom [[16. ožujka|16.]] i [[17. ožujka]]; naime, dotad se činilo kako se Lon nadao da će Sihanouk prekinuti odnose sa Sjevernim Vijetnamom te kako uopće neće biti potrebe za njegovim svrgavanjem. Kako bi ga razuvjerio, Sirik Matak mu je navodno pustio audio snimak prinčeva govora iz [[Pariz]]a, tokom kojega je rekao kako će ih obojicu dati pogubiti kada se vrati u Phnom Penh.<ref name=marlay165>Marlay, R. i Neher, C. ''Patriots and tyrants'', Rowman & Littlefield, 1999, str. 165</ref> No, čak je i u tom trenutku Lon bio nesklon takvoj soulciji, što je dovelo do toga da ga je Sirik Matak, u pratnji trojice naoružanih časnika, pod prijetnjom oružjem prisilio da potpiše potrebne dokumente u suzama. Sljedećeg dana – [[18. ožujka]] – vojska se rasporedila diljem glavnog grada, dok je [[In Tam]], jedan od glavnih pučista i predsjednik skupštine, u [[Narodna skupština (Kambodža)|Narodnoj skupštini]] započeo raspravu o skidanju ovlasti princu Sihanouku; samo je zastupnik Kim Phon iz protesta napustio sjednicu, ne pretrpjevši nikakvu štetu, mada će kasnije biti ubijen od strane prosihanukovskih prosvjednika u [[Kampong Cham]]u. Ostatak zastupnika je jednoglasno (92:0) izglasao skidanje svih ovlasti princu Sihanouku, aktivirajući tako čl. 122. Ustava. Monarhija je faktički ukinuta, a čelnu poziciju s izvanrednim ovlastima u Državi Kambodži preuzeo je premijer [[Lon Nol]]. Puč je, na ovaj način, zapravo proveden potpuno legalno, slijedeći ustavom propisanu proceduru, te se nije radilo o vojnom udaru u klasičnom smislu, iako je upletenost vojske bila značajna.<ref name=clymer21>Clymer, str. 21</ref> Uloga [[SAD|Sjedinjenih Država]] u ovim događanjima ostaje nejasna; i dok je vjerojatno kako [[CIA]] nije imala neku znakovitu ulogu u svemu, jednako je tako vjerojatno da je postojao barem minimalan uplit vojnih obavještajaca.<ref name=clymer>Clymer, K. J. ''The United States and Cambodia'', Routledge, 2004, str. 22</ref> [[Henry Kissinger]] je kasnije izjavio kako su Sjedinjene Države ostale zatečene ovakvim raspletom. Sam Sihanouk je ove događaje pratio iz inozemstva, a [[23. ožujka]] je, preko radija u [[Peking]]u, pozvao na opći ustanak protiv Lon Nola, svog bivšeg suradnika. Narod se odazvao i ubrzo je u dijelovima zemlje došlo do okupljanja prosvjednika,<ref name=kiernanp302>Kiernan, str. 302</ref> koji su tražili prinčev povratak; prosvjedi u [[Kampong Cham]]u ubrzo su postali izrazito nasilni, toliko da su zastupnici Sos Saoun i Kim Phon ubijeni od strane prosvjednika [[26. ožujka]], nakon što su došli u grad na pregovore. U obližnjem gradu, [[Tonle Bet]]u, plantažni radnici su napali i Lonovog brata, policajca [[Lon Nil]]a, koji je također ubijen u napadu. Prosvjedi su ugušeni na izrazito brutalan način uz pomoć vojske; ubijeno je nekoliko stotina ljudi, a uhapšeno njih nekoliko tisuća. == Posljedice == Nakon provedenog puča, jedan od vođa [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]], [[Nuon Chea]], uputio je zahtjev [[Sjeverni Vijetnam|Sjevernom Vijetnamu]] da izvrši invaziju na Kambodžu, što se ubrzo i dogodilo. Lon Nol je, s druge strane, nastavio provoditi represivnu antivijetnamsku i antikomunističku politiku, posljedica koje su bila masovna ubojstva tisuća [[Vijetnamci|Vijetnamaca]], čija su tijela bačena u rijeku [[Mekong]].<ref name="Kiernan2008">{{cite book|author=Ben Kiernan|title=Blood and Soil: Modern Genocide 1500-2000|url=https://books.google.com./books?id=R5p7cRyK748C&pg=PA548#v=onepage&q&f=false|year=2008|publisher=Melbourne Univ. Publishing|isbn=978-0-522-85477-0|pages=548–}}</ref> U samo pet mjeseci nakon provedenog puča, ukupna populacija Vijetnamaca u Kambodži svedena je s 450,000 na samo 140,000; oko 100,000 ih je dobrovoljno napustilo zemlju, dok ih je oko 200,000 prisilno protjerano u [[Južni Vijetnam]].<ref name="Duncan2004">{{cite book|author=Christopher R. Duncan|title=Civilizing the Margins: Southeast Asian Government Policies for the Development of Minorities|url=https://books.google.com/?id=LwUbfCUCjrkC&pg=PA247&dq=1971+phnom+penh+delegation+cham#v=onepage&q=1971%20phnom%20penh%20delegation%20cham&f=false|year=2004|publisher=Cornell University Press|isbn=0-8014-4175-7|pages=247–}}</ref> Što se same Kambodže tiče, ukidanje monarhije dovelo je do uspostave privremene Države Kambodže, koja je u listopadu [[1970.]] godine postala [[Kmerska Republika]]. Uz podršku [[SAD|Sjedinjenih Država]] i [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]], Kmerska Republika je nastavila [[Kambodžanski građanski rat|borbu]] protiv [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]], ali se i aktivno uključila u [[Vijetnamski rat]]. Svrgnuti princ [[Norodom Sihanouk|Sihanouk]] je nastavio djelovati u egzilu, formiravši [[Ujedinjeni nacionalni front Kampućije|vladu u egzilu]] u [[Peking]]u. Kmerska Republika potrajala je do [[1975.]] godine, kada su vlast u zemlji preuzeli Crveni Kmeri; netom prije toga, [[Lon Nol]] je pobjegao iz zemlje i otišao u Sjedinjene Države. == Povezano == * [[Bangkoška zavjera]] * [[Sukobi u Kambodži 1997.]] == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1970.]] [[Kategorija:Pučevi]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] [[Kategorija:Kmerska Republika]] [[Kategorija:Hladni rat]] oijuh1jhelc6wert9lqbswbmacg11mw 0 4615894 42589133 41047120 2026-05-07T16:56:39Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589133 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Predstavnička skupština kampućijskog naroda | izvorno_ime = សភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា | izvorno_ime_jez = | ime_transkripcija = | saziv = | boja_pozadine = red | boja_oznaka = yellow | boja_granica = silver | logo = Emblem of Democratic Kampuchea (1975–1979).svg | logo_širina = 220px | logo_opis = | slika = | slika_širina = | slika_opis = | vrsta = [[Jednodomni]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = [[5. siječnja]] [[1976.]] | raspušteno = [[7. siječnja]] [[1979.]] | prednik = | sljednik = | početak_saziva = [[10. travnja]] [[1976.]] | lider1_vrsta = Predsjednik | lider1 = [[Nuon Chea]] | stranka1 = [[Komunistička partija Kampućije|KPK]] | datum_izbora1 = [[10. travnja]] [[1976.]] | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | zastupnici = 250 | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | slogan = | prostor_zasjedanja = | zasjedanja_rez = | mjesto_zasjedanja = | prostor_zasjedanja2 = | zasjedanja_rez2 = | mjesto_zasjedanja2 = | ustav = | web-stranica = | fusnote = }} '''Predstavnička skupština kampućijskog naroda''' ([[kmerski]]: សភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា) je bila [[jednodomna legislatura]] [[Demokratska Kampućija|Demokratske Kampućije]]. Formalno je uspostavljena [[5. siječnja]] [[1976.]] godine, stupanjem na snagu [[Ustav Demokratske Kampućije|Ustava Demokratske Kampućije]], a brojala je 250 predstavnika. Prema Ustavu, mjesta u Predstavničkoj skupštini unaprijed su dodijeljena trima velikim društvenim skupinama. Najdominantnija skupina, sa 150 predstavnika, bili su seljaci, dok su po 50 predstavnika imali radnici te [[Kampućijska revolucionarna armija]]. Propisano je kako su izbori za predstavnike bili izravni i tajni, a trebali su se održavati svakih pet godina. Prvi i jedini izbori u zemlji održani su [[20. ožujka]] [[1976.]] godine, dok je prva i jedina sjednica Predstavničke skupštine održana od [[10. travnja|10.]] do [[14. travnja]] iste godine. Predstavnička skupština imala je široku plejadu ovlasti, koja se osim standardnih zakonodavnih sastojala i od izbora izvršne te sudbene vlasti. U praksi, svu je vlast držala egzekutiva, odnosno partijska elita na čelu s [[Pol Pot]]om. Na prvoj sjednici Predstavničke skupštine, ista je izabrala Državni prezidij, njegovog predsjednika ([[Khieu Samphan]]) te dvojicu potpredsjednika, Administraciju (vladu), na čelu s [[Pol Pot]]om, te Stalni komitet, koji je predstavljao Skupštinu kada nije zasijedala. Sudbena vlast (narodni sudovi) nikada nije izabrana. Prvom sjednicom predsjedao je [[Nuon Chea]], koji je funkciju predsjednika Skupštine obavljao sve do njezina dokidanja [[1979.]] godine. U praksi je članove i dužnosnike Skupštine odredio Centralni komitet [[Komunistička partija Kampućije|Komunističke partije Kampućije]], a iako su planovi za prave izbore bili tema rasprave, isti nikada nisu realizirani. Skupština je faktički dokinuta u siječnju [[1979.]] godine, kada su [[vijetnam]]ske trupe ušle u [[Phnom Penh]]. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1976.]] [[Kategorija:Prestanci 1979.]] [[Kategorija:Parlamenti]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Demokratska Kampućija]] asy65nx8nvaab5ghk26vrc1on86u0w5 0 4616168 42589140 42583127 2026-05-07T16:56:47Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589140 wikitext text/x-wiki {{Infookvir državno tijelo |naziv = Santebal |izvorno_ime = សន្តិបាល |logo = Tuol Sleng - S21 - Phnom Penh - 01.JPG |logo_širina = 280px |logo_opis = [[Muzej genocida Tuol Sleng|Tuol Sleng (S-21)]], danas memorijalni muzej, bio je zloglasno središte Santebala od [[1975.]] do [[1979.]] godine |država = {{nowrap|{{flagicon image|Flag of Democratic Kampuchea.svg}} [[Demokratska Kampućija]]}} |ustanovljeno = [[1971.]] {{small|(neformalno)}}<br>[[17. travnja]] [[1975.]] {{small|(službeno)}} |prednik1 = |prednik6 = |pripojeno1 = |pripojeno6 = |raspušteno = [[7. siječnja]] [[1979.]] |sljednik1 = |sljednik6 = |odvojeno1 = |odvojeno6 = |nadležnost = |sjedište = {{nowrap|[[Muzej genocida Tuol Sleng|Tuol Sleng (S-21)]]<br>{{small|{{flagicon image|Flag of Democratic Kampuchea.svg}} [[Phnom Penh]], [[Demokratska Kampućija]]}}}} |broj zaposlenika = |proračun = |čelnik_ime1 = [[Son Sen]] |čelnik_naziv1 = Direktor |čelnik_ime2 = [[Kang Kek Iew]] |čelnik_naziv2 = Šef službe |nadređeno_tijelo = |podređeno_tijelo1 = |podređeno_tijelo6 = |website = |napomene = |slika = |slika_širina = |slika_opis = }} '''Santebal''' ([[kmerski]]: សន្តិបាល; [[srpskohrvatski]]: "Čuvar mira") je bila sigurnosna služba [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]], koja je postojala od [[1971.]] do [[1979.]] godine. Od [[1975.]] pa do [[1979.]] godine, Santebal je bio glavni policijski organ [[Demokratska Kampućija|Demokratske Kampućije]] te je pod njegovim djelovanjem izvršena glavnina [[Kambodžanski genocid|genocida]] nad kambodžanskim narodom. Termin "Santebal" nastao je kao spojenica dvaju kmerskih riječi - ''santisuk'', koja znači "sigurnost", te ''norkorbal'', koja znači "policija". Iako je formalno dio državne strukture postao u travnju [[1975.]] godine, Santebal je neformalno osnovan još [[1971.]] godine, kada su [[Crveni Kmeri]], za vrijeme [[Kambodžanski građanski rat|građanskog rata]], utemeljili posebnu sigurnosnu zonu kojom su upravljali [[Vorn Vet]] i [[Son Sen]]; potonji je bio zadužen za pitanja sigurnosti, odnosno, kasnije je postao direktor Santebala. Sen je na čelo sigurnosne službe postavio [[Kang Kek Iew|Kanga Keka Iewa]], zloglasnog Druga Ducha, koji je ubrzo imenovao svoje zamjenike i utemeljio cjelokupni sigurnosni aparat.<ref>[[Ben Kiernan]], ''The Pol Pot Regime: Race, Power and Genocide in Cambodia under the Khmer Rouge, 1975-1979''. str. 315</ref> Nedugo nakon formalne uspostave [[Demokratska Kampućija|Demokratske Kampućije]], Drug Duch je središte Santebala iz [[Phnom Penh]]a preselio u [[Muzej genocida Tuol Sleng|Tuol Sleng]], nedaleko od glavnog grada, u prostorije bivše srednje škole, koja je tada postala zloglasni Sigurnosni zatvor 21 (S-21). Son Sen je i dalje ostao direktor sigurnosne službe, međutim sve operativne zadatke obavljao je Duch. S-21 je bio samo jedan od 150 "centara za preodgoj" (jer zatvori u zemlji nisu službeno postojali), gdje su politički nepodobni građani mučeni i ubijani.<ref>Locard, Henri, [http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf State Violence in Democratic Kampuchea (1975-1979) and Retribution (1979-2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131030013853/http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf |date=2013-10-30 }}, ''European Review of History'', Vol. 12, br. 1, ožujak 2005, str.121–143.</ref> Santebal je bio glavni instrument državnog nasilja tokom režima [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] te je direktno odgovoran za smrt više od milijun ljudi. Formalno je ukinut nakon što su [[Vijetnamci]] svrgnuli [[Pol Pot]]ov režim početkom [[1979.]] godine, mada su ostaci Santebala nastavili egzistirati na malenom području na sjeveru zemlje, koje je i dalje bilo pod kontrolom Crvenih Kmera. == Reference == {{reflist}} == Literatura == * {{cite book | author=[[Nic Dunlop]] | title=The Lost Executioner - A Journey into the Heart of the Killing Fields | url=https://archive.org/details/lostexecutionerj00dunl | publisher=Walker & Company, New York | year=2005 | isbn=0-8027-1472-2}} * {{cite book | author=[[François Bizot|Bizot, François]]; translated from French by Euan Cameron| title=The Gate | publisher=Alfred A. Knoph | year=2003 | isbn=0-375-41293-X}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1971.]] [[Kategorija:Prestanci 1979.]] [[Kategorija:Tajne policije]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Demokratska Kampućija]] 611krv6dsw2k6ylqe89ailsthxfzkqc 14 4616224 42589203 40976433 2026-05-07T17:01:27Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Kambodžanska politička historija|Kambodžanska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Kambodže|Politička historija Kambodže]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589203 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Khmer Rouge}} [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Demokratska Kampućija]] [[Kategorija:Komunizam]] ddjws0jaewkzp77xmxfe2i22uxliobd 0 4617163 42589126 42447353 2026-05-07T16:56:31Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589126 wikitext text/x-wiki '''Nulta godina''' ([[kmerski]]: ឆ្នាំសូន្យ ''chhnam saun'') je termin iz [[kambodža]]nske političke historije koji se koristi za označavanje dolaska na vlast [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] [[1975.]] godine; termin je nastao kao analogija terminu [[godina prva]], koji se koristio u sklopu [[Francuski revolucionarni kalendar|Francuskog revolucionarnog kalendara]]. Iako Crveni Kmeri, kao [[Francuska revolucija|francuski revolucionari]], nisu mijenjali kalendar, njihov dolazak na vlast označio je radikalan raskid sa svim prijašnjim režimima i sustavima te uspostavljanje novog društvenog i političkog poretka u zemlji, koji će biti zaslužan za smrt oko četvrtine tadašnje populacije. Ideološka osnova koja je stajala iza nulte godine tvrdila je kako novi se novi sustav može uspostaviti samo ako se stari sustavi u potpunosti unište, a njihova ostavštvina izbriše. Tek tada, nova kultura može doći na svoje mjesto, ali se s njom počinje od samog početka, od nulte godine. Elementi starih sustava u Kambodži su od [[1975.]] pa do kraha vladavine Crvenih Kmera mahom uništavani i/ili proganjani, dok su njihovi predstavnici bili žrtve [[Kambodžanski genocid|masovnih pokolja]].<ref>{{cite web|url=http://www.fordham.edu/halsall/mod/1978cambodia.html|title=Cambodia: Year Zero|last=Ponchaud|first=François|date=1978|publisher=[[Internet Modern History Sourcebook]]|accessdate=|archive-date=2014-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140814204937/http://www.fordham.edu/halsall/mod/1978cambodia.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://johnpilger.com/videos/year-zero-the-silent-death-of-cambodia|title=''Year Zero: The Silent Death of Cambodia'' (Documentary)|last=Pilger|first=John|date=1979|publisher=Associated Television (ATV) (1979) (UK) (TV)}}</ref> == Povezano == * [[Demokratska Kampućija]] * [[Kambodžanski genocid]] * [[Novi ljudi]] * ''[[Stunde Null]]'' * [[Kulturna revolucija]] * [[Godina prva]] == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Demokratska Kampućija]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] a6u7whc34hf17w8oo8paxi4o7juvzsz 0 4619233 42589206 40976450 2026-05-07T17:02:07Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Kambodžanska politička historija|Kambodžanska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Kambodže|Politička historija Kambodže]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589206 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Država Kambodža |hr_ime = Država Kambodža |izvorno_ime = រដ្ឋកម្ពុជា |genitiv = Kambodže |kontinent = Azija |regija = Jugoistočna Azija |država = Kambodža |status = |era = [[Hladni rat]] |godina_start = 1989. |godina_kraj = 1992. |datum_start = [[1. siječnja]] [[1989.]] |datum_kraj = [[15. ožujka]] [[1992.]] |događaj_start = Promjena [[ustav]]a |događaj_kraj = Osnovan [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]] |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = {{nowrap|Vijetnamsko povlačenje}} |datum_događaj1 = [[26. rujna]] [[1989.]] |događaj2 = [[Pariški mirovni sporazum (1991)|Pariški sporazum]] |datum_događaj2 = [[23. listopada]] [[1991.]] |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = Obnova [[Kambodža|monarhije]] |datum_poslije = [[24. rujna]] [[1993.]] |p1 = Narodna Republika Kampućija |flag_p1 = Flag of the People's Republic of Kampuchea.svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži |flag_s1 = Flag of Cambodia under UNTAC.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of the State of Cambodia.svg |zastava_i = |zastava_tip = Zastava |grb = Coat of arms of State of Cambodia.svg |grb_i = |grb_tip = Grb |geslo = |himna = "[[Himna Narodne Republike Kampućije|Državna himna Kambodže]]" {{small|(1989–1990)}} / "[[Nokor Reach]]" {{small|(1990–1992, ''de facto'')}} |mapa = Cambodia Cold War (orthographic projection).svg |mapa_opis = |glavni_grad = [[Phnom Penh]] |glavni_grad_egzil = |jezik = [[kmerski jezik]] |vjera = |vlada_tip = [[Marksizam-lenjinizam|Marksističko-lenjinistička]] [[jednopartijska država|jednopartijska]] [[republika]] {{small|(1989–1991)}} |titula_vođa = [[Kambodžanska narodna stranka|Generalni sekretar]] |vođa1 = [[Heng Samrin]] |godina_vođa1 = 1989. – 1991. |vođa2 = |godina_vođa2 = |vođa3 = |godina_vođa3 = |vođa4 = |godina_vođa4 = |vođa5 = |godina_vođa5 = |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = [[Premijer Kambodže|Premijer]] |zamjenik1 = [[Hun Sen]] |godina_zamjenik1 = 1989. – 1993. |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = Državni poglavar |predstavnik1 = [[Heng Samrin]] |godina_predstavnik1= 1989. – 1992. |predstavnik2 = [[Chea Sim]] |godina_predstavnik2= 1992. – 1993. |predstavnik3 = [[Norodom Sihanouk]] |godina_predstavnik3= 1993. |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = [[Narodna skupština (Kambodža)|Narodna skupština]] |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = [[kambodžanski riel]] |broj = 855 |vremenska_zona = |internet = |danas = {{flag|Kambodža}} |fusnote = }} '''Država Kambodža''' ([[kmerski]]: រដ្ឋកម្ពុជា ''Rath Kâmpŭchéa'') je bio naziv ranije [[NR Kampućija|Narodne Republike Kampućije]] od [[1989.]] godine do uspostave [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|prijelazne uprave Ujedinjenih nacija]] [[1992]]. godine. Država Kambodža nije bila zasebna ili nova država u odnosu na svoju prethodnicu, već posljedica [[ustavnih]] promjena s kraja travnja [[1989.]] godine, a koje su na snagu stupile [[1. svibnja]] iste godine. Isprva su te promjene bile više kozmetičkog karaktera (promjena imena države, zastave, izmjena himne, ...), međutim kako je vrijeme odmicalo, Država Kambodža je vršila sve veći otklon od socijalističke tradicije iz koje je nastala, a što je bilo popraćeno i slabljenjem te eventualnim prestankom [[vijetnam]]skog utjecaja na kambodžansku politiku. Država je formalno proglašena [[1. svibnja]] [[1989.]] godine, a osim inicijalnih kozmetičkih promjena, došlo je i do ukidanja [[smrtna kazna|smrtne kazne]] te vraćanja [[budizam|budizma]] kao državne religije. Ponovna legalizacija budizma imala je za učinak njegovo masovno širenje među narodom, odnosno značajan porast prakticiranja tradicionalnog religijskog života. Država Kambodža je prema ustavu bila neutralna i [[Pokret nesvrstanih|nesvrstana]] zemlja, a ubrzo je donesen i paket zakona koji je za cilj imao liberalizaciju gospodarstva, odnosno vraćanje privatnog vlasništva i uvođenje slobodnog tržišta. Postojali su planovi i za liberalizaciju političkog sistema. Država Kambodža je postojala u vrlo turbulentnom periodu kada je [[Pad komunizma|komunizam padao]], odnosno kada su [[Sovjetski Savez]] i [[Istočni blok]] postepeno krahirali. To je za posljedicu imalo sve manji dotok sovjetske pomoći [[Vijetnam]]u, a što je dovelo do konačnog povlačenja vijetnamske vojske iz Kambodže nakon gotovo 15 godina. Službeno, posljednje vijetnamske trupe su napustile zemlju [[26. rujna]] [[1989.]] godine, mada je izgledno da je povlačenje finalizirano tek [[1990.]] godine. Odlazak vijetnamske vojske imao je za posljedicu i egzodus velikog broja Vijetnamaca, koji su se vratili u svoju domovinu, ne imajući povjerenja u vlasti da im mogu pružiti dovoljne garancije sigurnosti. Unatoč najavljivanim promjenama, ali i značajnoj liberalizaciji na drugim poljima, Država Kambodža se u političkom kontekstu nije odmakla od političkog nasljeđa socijalizma. Jednopartijski sustav i dalje je bio jedina politička solucija, a [[Hun Sen]] je kao premijer uživao apsolutni autoritet. Politički sustav je ostao u potpunosti identičan kao za vrijeme [[NR Kampućija|NR Kampućije]], što je dovelo do toga da Država Kambodža nije uspjela obnoviti monarhističku tradiciju koja je ukinuta [[1970.]] godine. Neki simboli monarhije, poput vladarske palače u [[Phnom Penh]]u, jesu bili obnovljeni, ali vlasti nisu bile spremne ići predaleko, posebice u kontekstu činjenice da je legitimni pretendent na tron, [[Norodom Sihanouk]], pružio podršku [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije|koalicijskoj vladi Demokratske Kampućije]], kojom su dominirali [[Crveni Kmeri]]. Pritisci su se, ipak, nastavili tako da su sredinom [[1991.]] godine vlasti Države Kambodže potpisale sporazum kojim su priznale princa Sihanouka kao državnog poglavara. Do kraja iste godine, Sihanouk je odradio i prvi službeni posjet Državi Kambodži, gdje su ga dočekali i [[Hun Sen]] i [[Chea Sim]]. Početkom 90-ih godina, situacija u Državi Kambodži postepeno se pogoršavala, mahom zbog sve očitijih problema s funkcioniranjem države te osjetnim porastom korupcije. U prosincu [[1991.]] godine dolazi do velikih studentskih prosvjeda u [[Phnom Penh]]u, koji su ugušeni nakon policijske intervencije u kojoj je poginulo osmero ljudi. Istovremeno, vlasti Države Kambodže su sa svojim vijetnamskim saveznicima dovršavali mirovne pregovore s [[Crveni Kmeri|Crvenim Kmerima]], koji su započeli još sredinom 80-ih godina. Pregovori su trajali godinama zato što su obje strane tvrdoglavo inzistirale na svojim zahtjevima prije ikakvog konkretnog nastavka - Crveni Kmeri su zahtijevali raspuštanje vlade NR Kampućije/Države Kambodže, dok su ovi zahtijevali isključenje Crvenih Kmera iz bilo kakve buduće vlade. Pregovori su zaključeni [[Pariški mirovni sporazum (1991)|Pariškim mirovnim sporazumom]] iz [[1991.]] godine, kojim su za [[1993.]] godinu predviđeni [[Opći izbori u Kambodži 1993.|demokratski izbori]] pod okriljem [[UN|Ujedinjenih nacija]]. Početkom ožujka [[1992.]], Država Kambodža je raspuštena, a na njeno mjesto je došla [[prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži]], koja je osigurala prekid vatre i pripreme za izbore, nakon kojih je nanovo uspostavljena [[Kambodža|monarhija]]. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Narodna Republika Kampućija]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 2v61qbp8u2szokrk6okiz3pznosc3q3 0 4619303 42589123 41432259 2026-05-07T16:56:27Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589123 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = {{nowrap|Koalicijska vlada<br/>Demokratske Kampućije<br>{{small|ដ្ឋាភិបាលចំរុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ<br>(1982–1990)}}<hr/>Narodna vlada Kambodže<br>{{small|ដ្ឋាភិបាលជាតិនៃកម្ពុជា <br>(1990–1993)}}}} |hr_ime = {{nowrap|Koalicijska vlada<br/>Demokratske Kampućije<br>{{small|ដ្ឋាភិបាលចំរុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ<br>(1982–1990)}}<hr/>Narodna vlada Kambodže<br>{{small|ដ្ឋាភិបាលជាតិនៃកម្ពុជា <br>(1990–1993)}}}} |izvorno_ime = |genitiv = Kambodže |kontinent = Azija |regija = Jugoistočna Azija |država = Kambodža |status = Privremena [[vlada u egzilu]] • Međunarodno nepriznata država |era = [[Hladni rat]] |godina_start = 1982. |godina_kraj = 1993. |datum_start = [[22. lipnja]] [[1982.]] |datum_kraj = [[24. rujna]] [[1993.]] |događaj_start = Osnivanje |događaj_kraj = Obnova [[Kambodža|monarhije]] |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = [[Pariški mirovni sporazum (1991)|Pariški sporazum]] |datum_događaj1 = [[23. listopada]] [[1991.]] |događaj2 = [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]]-ova misija |datum_događaj2 = [[15. ožujka]] [[1992.]] |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Demokratska Kampućija |flag_p1 = Flag of Democratic Kampuchea.svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže |flag_s1 = Flag of Democratic Kampuchea.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of Democratic Kampuchea.svg |zastava_i = |zastava_tip = Zastava |grb = Coat of arms of Coalition Government of Democratic Kampuchea.png |grb_i = |grb_tip = Grb |geslo = |himna = "[[Dap Prampi Mesa Chokchey]]" |mapa = Cambodia Cold War (orthographic projection).svg |mapa_opis = Teritorij Kambodže, kojim je upravljala [[NR Kampućija]] |glavni_grad = ''Nije specificiran'' |glavni_grad_egzil = [[Phnom Penh]] |jezik = [[kmerski jezik]] |vjera = |vlada_tip = Privremena [[vlada u egzilu]] |titula_vođa = Državni poglavar |vođa1 = [[Norodom Sihanouk]] |godina_vođa1 = 1982. – ''1987.'' |vođa2 = |godina_vođa2 = |vođa3 = |godina_vođa3 = |vođa4 = |godina_vođa4 = |vođa5 = |godina_vođa5 = |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = [[Premijer Kambodže|Premijer]] |zamjenik1 = [[Son Senn]] |godina_zamjenik1 = 1982. – 1993. |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = Potpredsjednik |predstavnik1 = [[Khieu Samphan]] |godina_predstavnik1= 1982. – 1993. |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = |fusnote = }} '''Koalicijska vlada Demokratske Kampućije''' ([[kmerski]]: ដ្ឋាភិបាលចំរុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ''Odthaphibeal Chamrouh Kampouchea Brachathibtey''), od [[1990.]] godine znana kao '''Narodna vlada Kambodže''' ([[kmerski]]: ដ្ឋាភិបាលជាតិនៃកម្ពុជា ''Rodthaphibeal Cheate nei Kampouchea''), bila je koalicijska [[vlada u egzilu]] formirana od tri ključne skupine kambodžanske politike – [[Norodom Sihanouk|Sihanoukove]] stranke [[FUNCINPEC]], [[Crveni Kmeri|Crvenih Kmera]] (u vidu [[Partija Demokratske Kampućije|Partije Demokratske Kampućije]]) te [[Narodni front za oslobođenje kmerskog naroda|Narodnog fronta za oslobođenje kmerskog naroda]] – formirana [[1982.]] godine na ruševinama komunističkog režima [[Demokratska Kampućija|Demokratske Kampućije]]. Za većinu vremena svog postojanja, bila je međunarodno priznata vlada za teritorij Kambodže, iako nije imala faktičnu vlast. Prije službenog formiranja koalicije, Sihanoukov pokret [[FUNCINPEC]] i [[Son Senn]]ov Narodni front dobili su određenu vojnu i financijsku pomoć od [[SAD|Sjedinjenih Država]], koje su u sklopu [[Ronald Reagan|Reaganove doktrine]] željele ograničiti [[SSSR|sovjetski]] i [[vijetnam]]ski utjecaj u Kambodži. Tokom [[1982.]] godine, te su se dvije frakcije ujedinile sa svrgnutim [[Crveni Kmeri|Crvenim Kmerima]], koji su od [[1979.]] godine djelovali kao gerilci. Nakon postignutog sporazuma, svečano potpisivanje koalicijskog sporazuma održano je [[22. lipnja]] [[1982.]] godine u [[Kuala Lumpur]]u. Predsjednikom iste postao je princ [[Norodom Sihanouk]], dok je njegov potpredsjednik i ministar vanjskih poslova bio [[Khieu Samphan]]. [[Son Senn]] je postao predsjednik koalicijske vlade. Unatoč činjenici da je provijetnamska [[NR Kampućija]] izvršavala faktičnu vlast u Kambodži, predstavnici Crvenih Kmera su i dalje jedini uživali priznanje u [[UN|Ujedinjenim nacijama]]. Uz [[Kina|Kinu]] i [[Sjedinjene Države]], većina zapadnih zemalja podržavala je koalicijsku vladu, dok su na strani NR Kampućije bili [[Vijetnam]], [[Sovjetski Savez]] i većina Istočnog bloka. Ujedinjene nacije su dva puta glasovale o izbacivanju predstavnika Crvenih Kmera iz Generalne skupštine, međutim oba puta je isti zadržao svoju poziciju; drugi put je bio 91 glas za i 29 protiv, uz 26 suzdržanih, dok je prvi put ([[1981.]]) bilo 77 za, 37 protiv i 31 suzdržan. Čak je i [[Sjeverna Koreja]] priznavala koalicijsku vladu, što i nije toliko neobično u kontekstu činjenice da je njezin vođa, [[Kim Il-sung]], pružio Sihanouku utočište nakon [[Državni udar u Kambodži 1970.|puča 1970.]] godine. Tokom sastanka s Kimom [[10. travnja]] [[1986.]] godine, Sihanouk je dobio garancije da će ga Sjeverna Koreja nastaviti priznavati kao jedinog legitimnog državnog poglavara Kambodže. Godine [[1987.]], Sihanou se privremeno povukao s mjesta državnog poglavara, što je u [[Hanoi]]ju i [[Moskva|Moskvi]] pobudilo nade da će princ napustiti koaliciju. Tri godine kasnije, malo prije potpisivanja [[Pariški mirovni sporazum (1991)|Pariškog mirovnog sporazuma]], koalicijska vlada mijenja ime u '''Narodna vlada Kambodže'''. Službeno je raspuštena [[1993.]] godine, nakon obnove monarhije u [[Kambodža|Kambodži]]. Godinu dana kasnije, [[Crveni Kmeri]] su formirali [[Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže|međunarodno nepriznatu vladu]] koja je trebala figurirati kao rival legitimnoj vlasti, ali njezin je stvarni utjecaj bio zanemariv. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1982.]] [[Kategorija:Prestanci 1993.]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Narodna Republika Kampućija]] [[Kategorija:Crveni Kmeri]] [[Kategorija:Privremene vlade]] [[Kategorija:Nepriznate države]] ikp1yp37yx0fbvohvzki1dqmn9tzg0y 0 4619334 42589130 42463030 2026-05-07T16:56:35Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589130 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Pariški mirovni sporazum | potpuni_naziv = Sporazum o sveobuhvatnom političkom rješenju sukoba u Kambodži | slika = | veličina = | opis = | tip = međunarodni mirovni sporazum | depozitar = | jezik = | jezici = [[engleski]], [[francuski]], [[kineski]], [[ruski]] | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[23. listopada]] [[1991.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon|FRA|1976}} [[Pariz]], [[Francuska]] | datum_pečat = | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = | strana_2 = | potpisnici_1 = | potpisnici_2 = | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = {{flag|Australija}}<br>{{flag|Brunej}}<br>{{flag|Filipini|1986}}<br>{{flag|Francuska|1976}}<br>{{flag|Indija}}<br>{{flag|Indonezija}}<br>{{flag|Japan|1870}}<br>{{flag|Kambodža}}<br>{{flag|Kanada}}<br>{{flag|Kina}}<br>{{flag|Laos}}<br>{{flag|Malezija}}<br>{{flag|Singapur}}<br>{{flag|Sjedinjene Države}}<br>{{flag|SFR Jugoslavija|1989}}<br>{{flag|Sovjetski Savez}}<br>{{flag|Tajland}}<br>{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}<br>{{flag|Vijetnam}} | potpisnici = }} '''Pariški mirovni sporazum''' ([[kmerski]]: សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស), punim imenom '''Sporazum o sveobuhvatnom političkom rješenju sukoba u Kambodži''', bio je mirovni sporazum potpisan [[23. listopada]] [[1991.]] godine u [[Pariz]]u, a kojim je formalno dokončan [[Kambodžansko-vijetnamski rat]]. Osim što je zaključio rat, sporazum je detaljno uredio poslijeratne odnose, odnosno želju potpisnica i međunarodne zajednice da se Kambodža obnovi nakon desetljeća internih sukoba iz perioda [[Hladni rat|Hladnog rata]]. Ukupno je 19 država potpisalo sporazum.<ref>UNHCR, Cambodia - 20 years on from the Paris Peace Agreements, http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/Cambodia-20yearsonfromtheParisPeace.aspx</ref> Direktna posljedica sporazuma bilo je formiranje [[UNTAC]]-a, prijelazne uprave [[UN|Ujedinjenih nacija]], koja je bila zadužena za provođenje sporazuma. Bio je to prvi put u historiji da su Ujedinjene nacije preuzele upravu nad nezavisnom i suverenom zemljom. U Kambodži se, od [[2012.]] godine, [[23. listopada]] slavi kao državni praznik. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.cambodia.org/facts/?page=1991+Paris+Peace+Agreements Cambodia Information Center, Paris Peace Accord] * [http://www.usip.org/publications/peace-agreements-cambodia U.S. Institute of Peace, Peace Agreements Digital Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027022621/http://www.usip.org/publications/peace-agreements-cambodia |date=2013-10-27 }} * [http://www.untac.com UNTAC website] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1991.]] [[Kategorija:Mirovni sporazumi]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Narodna Republika Kampućija]] [[Kategorija:Međunarodni odnosi Kambodže]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Ujedinjene nacije]] [[Kategorija:Historija Pariza|Mirovni sporazum 1991]] pxenx5ivvazllav9yxguc8pffqabgrm 0 4619363 42589137 40976457 2026-05-07T16:56:44Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] 42589137 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže |hr_ime = Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže |izvorno_ime = |genitiv = Kambodže |kontinent = Azija |regija = Jugoistočna Azija |država = Kambodža |status = Nepriznata privremena vlada |era = |godina_start = 1994. |godina_kraj = 1998. |datum_start = [[11. srpnja]] [[1994.]] |datum_kraj = [[22. lipnja]] [[1998.]] |događaj_start = Proglašenje |događaj_kraj = Raspuštanje |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = |datum_događaj1 = |događaj2 = |datum_događaj2 = |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Narodna vlada Kambodže |flag_p1 = Flag of Democratic Kampuchea.svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = |flag_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of Democratic Kampuchea.svg |zastava_i = |zastava_tip = Zastava |grb = |grb_i = |grb_tip = |geslo = |himna = |mapa = Cambodia Pailin locator map.svg |mapa_opis = Današnja provincija [[Pailin (provincija)|Pailin]] bila je nominalno središte privremene vlade, koja je djelovala iz provincije [[Preah Vihear (provincija)|Preah Vihear]] |glavni_grad = [[Pailin]] (''de iure'') |glavni_grad_egzil = |jezik = [[kmerski jezik]] |vjera = |vlada_tip = [[Privremena vlada]] |titula_vođa = Predsjednik vlade |vođa1 = [[Khieu Samphan]] |godina_vođa1 = 1994. – 1998. |vođa2 = |godina_vođa2 = |vođa3 = |godina_vođa3 = |vođa4 = |godina_vođa4 = |vođa5 = |godina_vođa5 = |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = |zamjenik1 = |godina_zamjenik1 = |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = |predstavnik1 = |godina_predstavnik1= |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = |fusnote = }} '''Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže''' bila je međunarodno nepriznata, privremena vlada što su ju [[11. srpnja]] [[1994.]] godine formirali [[Crveni Kmeri]],<ref>United States Foreign Broadcast Information Service. ''Daily report: East Asia''. Index, Volume 16, Part 2. NewsBank. 1996. p. 456.</ref> kao odgovor na obnovu monarhije u [[Kambodža|Kambodži]] godinu dana ranije. Privremena vlada bila je svojevrsni nastavak [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije|narodne vlade Kampućije]], ali nikada nije stekla nikakav legitimitet niti priznanje. Djelovala je na malenom području na sjeverozapadu zemlje, uz granicu s [[Tajland]]om. Na čelu vlade, ujedno i oružanih snaha, bio je [[Khieu Samphan]], dok je njegov zamjenik i ministar vanjskih poslova bio [[Son Sen]]. Većina članova vlade bili su članovi [[Stranka kambodžanskog nacionalnog jedinstva|Stranke kambodžanskog nacionalnog jedinstva]]. Središte vlade bio je grad [[Pailin]], a djelovala je na području provincije [[Preah Vihear (provincija)|Preah Vihear]].<ref>Alan John Day. ''Political Parties of the World''. 1996. p. 110.</ref> Svoje objave vlada je slala preko vlastite radio postaje.<ref>Human Rights Watch. ''Cambodia At War''. 1995. p. 25.</ref> U kolovozu [[1996.]], [[Ieng Sary]], jedan od viših dužnosnika Crvenih Kmera, prebjegao je iz vlade zajedno s dvije naoružane divizije i osnovao vlastitu stranku, [[Pokret demokratske narodne unije]], što je kasnije potaklo dodatne odlaske u periodu kada je [[Pol Pot]] naredio atentate na [[Son Sen]]a (uspješno) i [[Ta Mok]]a (neuspješno).<ref>Donald F. Busky. ''Communism in History and Theory: Asia, Africa, and the Americas''. Westport, CT: Praeger Publishers. 2002. p. 38.</ref> Sredinom lipnja [[1997.]], Khieu Samphan se javno odrekao Pol Pota i započeo razgovore o razoružanju i reintegraciji u civilni život.<ref>''Far East and Australasia 2003''. 2002. p. 236.</ref> U travnju [[1998.]] godine, Pol Pot je umro. Prevladavajući sentiment među Crvenim Kmerima bio je da je vrijeme da se dvadesetogodišnji sukob konačno završi, što je rezultiralo time da su Khieu i Ta [[22. lipnja]] [[1998.]] godine službeno raspustili privremenu vladu, dokončavši političko djelovanje Crvenih Kmera.<ref>Sucheng Chan. ''Survivors: Cambodian Refugees in the United States''. Chicago, IL: University of Illinois Press. 2004. p. 255.</ref> == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Historija Kambodže]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Crveni Kmeri]] [[Kategorija:Nepriznate države]] bg1o7hrd48boyxzzau20xpq07473867 0 4624429 42589449 40965518 2026-05-08T06:41:23Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Maja i vanzemaljac]] na [[Maja in vesoljček]] preko preusmjerenja 40965518 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | name = Maja in vesoljček | image = | image_size = | caption = | director = [[Jane Kavčič]] | producer = | writer = Jane Kavčič<br>[[Emil Filipčič]] | starring = [[Dario Ajdovec]]<br>[[Ana Papež]] | music = [[Urban Koder]] | cinematography = [[Valentin Perko]] | editing = [[Stanko Kostanjevec]]<br>[[Zvezdana Sabotič]] | distributor = [[Viba film]] | released = {{Filmdate|1988|6|25|df=y}} | runtime = 78 min. | country = {{flag|SFR Jugoslavija}} | language = slovenski | budget = | gross = }} '''''Maja in vesoljček''''' ({{jez-sh|Maja i svemirac}}), također poznat i kao '''''Maja i vanzemaljac''''', je [[SFRJ|jugoslavenski]] [[science fiction film|science fiction]] [[film za djecu]] snimljen na [[slovenski jezik|slovenskom jeziku]] [[1988. na filmu|1988.]] godine u režiji [[Jane Kavčič|Janeta Kavčiča]] po scenariju koji je Kavčič napisao zajedno sa [[Emil Filipčič|Emilom Filipčičem]]. Radnja prikazuje kako na Zemlju dolazi svemirski brod sa razredom djece-[[vanzemaljac]]a te kako jednog od njih ugleda zemaljska djevojčica po imenu Maja. ==Uloge== * [[Ana Papež]] ... Maja * [[Dario Ajdovec]] ... Gubangu * [[Marko Derganc]] ... Zambo * [[Maks Furijan]] ... Tabuman * [[Vesna Jevnikar]] ... učiteljica * [[Ratko Ristić]] ... Tarzan * [[Anton Terpin]] ... Mambo * [[Milena Zupančič]] ... učiteljica * [[Črt Škodlar]] ... Sajovic ==Vanjske veze== * {{IMDb title|id=0396114}} * {{SFC (SL)|id=423/maja-in-vesoljcek}} [[Kategorija:Jugoslavenski filmovi]] [[Kategorija:SF-filmovi]] [[Kategorija:Dječji filmovi]] b773hga8adg812up8fbvbhf038t4o3c 0 4624441 42589085 42376902 2026-05-07T16:53:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589085 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Nasser and Naguib, 1954.jpg|300px|mini|Muhamed Nagib i Gamal Abdel Naser, vođe revolucije]] '''Državni udar u Egiptu 1952.''' (poznat i kao '''revolucija 23. jula''') izvršili su članovi [[pokret slobodnih oficira|društva Slobodnih oficira]] [[23. jula]] [[1952]]. godine. Završena je porazom i svrgavanjem egipatskog kralja [[Faruk I Egipatski|Faruka]]. [[Republika Egipat (1953-1958)|Republika]] je proglašena godinu dana kasnije. == Revolucija == Nakon 1945. godine Egipat zapada u tešku ekonomsku krizu. Sve veći otpor egipatskog naroda primorao je Britance da 1946. godine povuče svoje trupe iz [[Kairo|Kaira]], [[Aleksandrija|Aleksandrije]] i iz delte [[Nil]]a. [[Arapsko-izraelski rat 1948.|Izraelsko-arapski rat]] izbio je 1948. godine. Egipat je učestvovao na strani arapske koalicije protiv [[Izrael]]a. Egipatska vojska tučena je zbog zastarelog naoružanja i brojčane slabosti. Sve to je izazivalo veliko nezadovoljstvo kod naroda. To je dovelo do stvaranja revolucionarnih trupa. Tokom ili uskoro nakon [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]], formirano je društvo Slobodnih oficira. Činili su ga najvažniji protagonisti buduće istorije Egipta: [[Gamal Abdel Naser]], [[Anvar el Sadat]], [[Abdelhakim Amir|Abdulhakim Amer]] i drugi. Društvo Slobodnih oficira je 23. jula 1952. godine izvršilo uspešan državni udar. Vladar je prinuđen na izgnanstvo iako je republika proglašena godinu dana kasnije. Za prvog predsednika Republike proglašen je [[Muhamad Nagib|Muhamed Nagib]]. Potpomognuti Nagibom, vojnici preuzimaju vlast. Republikanski Egipat je postao vodeća država u arapskom svetu. == Nakon revolucije == Suverena vlast u Egiptu nakon revolucije prešla je na Revolucionarni savet. Nagib je ubrzo počeo iskazivati nezadovoljstvo odlukama Saveta. To su nastojale iskoristiti partija [[Vafd]] i [[Muslimanska braća]] da preuzmu vlast. Marta 1954. godine organizovane su demonstracije u Kairu sa zahtevom zbacivanja Revolucionarnog saveta. Vojska i policija verne Naseru razbile su demonstracije. Savet je oduzeo vlast Nagibu. On je ostao samo simbolični šef države. Naser je postao predsednik vlade i Revolucionarnog saveta i postao vojni guverner Egipta. == Povezano == * [[Kraljevstvo Egipat]] * [[Republika Egipat (1953-1958)|Republika Egipat]] == Izvori == {{Commonscat|1952 Egyptian revolution}} * Istorija srednjeg istoka, Masimo Kampanini, Klio, 2001. godina * Vojna enciklopedija, tom 2, Beograd 1971. godina, 2. izdanje {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1952.]] [[Kategorija:Revolucije]] [[Kategorija:Pučevi]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Kraljevina Egipat]] [[Kategorija:Hladni rat]] fqzzsol5tjvqkgusjwa2v34hzaa7oxf 0 4625039 42589444 40965522 2026-05-08T06:39:43Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Kad jagode zru]] na [[Ko zorijo jagode]] 40965522 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film |naslov = Ko zorijo jagode |slika = Ko zorijo jagode.jpg |based on = {{based on|''[[Ko zorijo jagode (roman)|Ko zorijo jagode]]''|[[Branka Jurca]]}} |scenario = [[Ivan Potrč]] |starring = [[Irena Kranjc]],<br> [[Roman Goršič]],<br> [[Metod Pevec]],<br> [[Sandi Krošl]],<br> [[Lidija Kozlovič]],<br> [[Tanja Gobec]],<br> [[Lucija Grm Hudeček]] |director = [[Rajko Ranfl]] |producer = |distributor = Vesna Film |released = {{Filmdate|1978}} |runtime = 98 min. |language = [[slovenski]] |zemlja = {{flag|SFR Jugoslavija}} }} '''''Ko zorijo jagode''''' ({{jez-sh|'''Kad zru jagode'''}}) je [[SFRJ|jugoslavenski]] [[omladinski film]] snimljen na [[slovenski jezik|slovenskom jeziku]] u režiji [[Rajko Ranfl|Rajka Ranfla]] [[1978. na filmu|1978.]] godine. Predstavlja adaptaciju [[Ko zorijo jagode (roman)|istoimenog]] romana [[Branka Jurca|Branke Jurce]], a za koju je scenario napisao njen suprug [[Ivan Potrč]]. Protagonsitica, čiji lik tumači [[Irena Kranjc]], je učenica osmog razreda [[ljubljana|ljubljanske]] osnovne škole, a radnja prikazuje kako se suočava sa izazovima odrastanja, posebno onima vezanim uz ljubav i seksualnost. == Uloge == * [[Irena Kranjc]] - ''Jagoda Kopriva'' * [[Roman Goršič]] - ''Nejc'' * [[Metod Pevec]] - ''Dragi'' * [[Sandi Krošl]] - ''Jagodin oče'' * [[Lidija Kozlovič]] - ''Jagodina mati'' * [[Tanja Gobec]] - ''Irena'' * [[Lucija Grm Hudeček]] - ''Slavica'' * [[Ladko Korošec]] - ''operni pevec'' * [[Jerca Mrzel]] - ''Nejčeva mati'' * Majda Potokar - ''Medvedka'' * [[Ivan Radič]] - ''Jebac'' * [[Ksenija Temimovič]] - ''Marinka, Jagodina sestra'' == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0077813|title=Ko zorijo jagode}} * {{SFC (SL)|id=573/ko-zorijo-jagode|title=Ko zorijo jagode}} [[Kategorija:Jugoslavenski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Tinejdžerski filmovi]] [[Kategorija:Romantični filmovi]] [[Kategorija:Filmovi o odrastanju]] c678h7gvt3ntyydpe9ldhgm58oiv7u7 0 4627102 42588926 41805980 2026-05-07T15:58:00Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] 42588926 wikitext text/x-wiki {{other uses|Istočnoindijska kompanija}} [[Datoteka:European settlements in India 1501-1739.png|desno|mini|300p|Posedi Francuza i ostalih evropskih nacija]] '''Francuska istočnoindijska kompanija''' ({{jez-fr|Compagnie des Indes Orientales}}) je komercijalno preduzeće, osnovano [[1664]]. sa zadatkom da se suprotstavi [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britancima]] i [[Holandska istočnoindijska kompanija|Holanđanima]]. Osnovao ju je [[Žan Batist Kolber]], a privilegije joj je dao kralj [[Luj XIV]] zbog trgovine na istočnoj hemisferi. Kompanija nije uspela da osnuje koloniju na [[Madagaskar]]u, ali je osnovala luku na obližnjim ostrvima Burbon i Pariska regija (današnji [[Reinion]] i [[Mauricijus]]). {{Authority control}} [[Kategorija:Nastanci 1660-ih]] [[Kategorija:Bivše francuske kompanije]] [[Kategorija:Historija Indije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] r81zq4wrc6lwpdazimzt00q2yv3t4sr 14 4632018 42589379 42588296 2026-05-07T23:16:52Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Danska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589379 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Denmark}} [[Kategorija:Oružane snage Danske|Historija]] [[Kategorija:Historija Danske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Danska]] 6d6nkps9dbmr2ctjj17uih08s99xj3m 14 4632023 42589412 42588491 2026-05-07T23:23:19Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Norveška" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589412 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Norway}} [[Kategorija:Oružane snage Norveške|Historija]] [[Kategorija:Historija Norveške po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Norveška]] 7xu7nrbt1fmiwdss3srmjunwfe4g3d6 14 4632029 42589411 42588486 2026-05-07T23:23:14Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Nizozemska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589411 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of the Netherlands}} [[Kategorija:Oružane snage Nizozemske|Historija]] [[Kategorija:Historija Nizozemske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Nizozemska]] ikk2mcenrl0znefc3l90cc1jzz6barm 0 4633263 42588908 41107696 2026-05-07T15:57:03Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Brazila]] 42588908 wikitext text/x-wiki '''Brazilsko ekonomsko čudo''' ({{jez-pt|Milagre econômico brasileiro}}) je naziv koji se koristi za period [[historija Brazila|historije Brazila]] od [[1969]]. do [[1973]]. godine, a kojeg su karakterizirao dotada nezabilježen porast ekonomske aktivnosti, odnosno povoljni ekonomski trendovi od kojih se ističe dramatičan rast [[BDP]]-a. Taj je period koincidirao sa najvećim dijelom predsjedničkog mandata generala [[Emilio Gutarrazu Medici|Emilija Medicija]], čiji je [[autoritarizam|autoritarni]] [[Brazilska vojna diktatura|režim]] vođenje ekonomske politike povjerio mladom ministru financija [[Antônio Delfim Netto|Antoniju Delfimu Nettou]]. Visoke stope rasta BDP-a – od 9,8 % u 1969. do 14 % u 1973. godini – prema kasnijim analizama ekonomskih historičara nisu imale bitnijeg uticaja na život najširih slojeva stanovništva, te su se socijalne razlike u brazilskom društvu čak produbile. Usprkos toga, Medicijev režim je ekonomske trendove vješto koristio u [[propaganda|propagandne]] svrhe, a također nije oklijevao pokrenuti ambiciozne javne [[infrastruktura|infrastrukturne]] projekte, prije svega u zabačanoj i nerazvijenoj unutrašnjosti zemlje. Kao i u mnogim drugim državama u to vrijeme, pozitivne je trendove okončao [[Prvi naftni šok]] 1973. godine, a poslije su se Medicijevi vojni nasljednici morali boriti sa visokim stopama [[inflacija|inflacije]] i strahovitim porastom vanjskog duga, što će, između ostalog, dovesti do kraja vojne diktature [[1980-ih]]. == Povezano == * [[Ekonomsko čudo]] == Vanjske veze == * [https://web.archive.org/web/20061030034420/http://www.iseg.utl.pt/disciplinas/mestrados/dci/dcipedcap1.htm ''Políticas Económicas de Desenvolvimento'' - (para entender mais sobre o assunto)] * Artigo: [http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0103-63512005000300003&lng=en&nrm=iso&tlng=pt A política econômica do governo Médici: 1970-1973.] publicado na revista [http://www.scielo.br/neco/ ''Nova Economia''] * [http://www.agencia.fapesp.br/materia/10032/noticias/-milagre-explicado.htm "Milagre" explicado] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130083243/http://www.agencia.fapesp.br/materia/10032/noticias/-milagre-explicado.htm |date=2009-01-30 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1970-e]] [[Kategorija:Ekonomska historija Brazila|Čudo]] [[Kategorija:Ekonomski bumovi]] iguodi3okohdeqk5f69xggstu8h96hy 14 4637076 42589225 40982433 2026-05-07T19:14:59Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Britanska politička historija|Britanska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva|Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589225 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in the United Kingdom}} [[Kategorija:Politika Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Izbori po državama|Ujedinjeno Kraljevstvo]] 26fki6t61bgl4kopdz6tuualj7a5zxh 14 4637085 42589234 40984516 2026-05-07T19:20:51Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Ukrajinska politička historija|Ukrajinska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Ukrajine|Politička historija Ukrajine]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589234 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Ukraine}} [[Kategorija:Politika Ukrajine]] [[Kategorija:Politička historija Ukrajine]] [[Kategorija:Izbori po državama|Ukrajina]] 7o080gf4vlaosft1nr24w64xwwi68tx 14 4637101 42589204 40979348 2026-05-07T17:01:35Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Kambodžanska politička historija|Kambodžanska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Kambodže|Politička historija Kambodže]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589204 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Cambodia}} [[Kategorija:Politika Kambodže]] [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] [[Kategorija:Izbori po državama|Kambodža]] ramnaxi8zh45f7p6tng43dxatg9n0y8 14 4637103 42589233 40984514 2026-05-07T19:20:37Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Turska politička historija|Turska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Turske|Politička historija Turske]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589233 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Turkey}} [[Kategorija:Politika Turske]] [[Kategorija:Politička historija Turske]] [[Kategorija:Izbori po državama|Turska]] mwlnur6fqnn28l3wbw6wx3z2nuh32mv 14 4637107 42589078 40983032 2026-05-07T16:53:13Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Brazila]] 42589078 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Brazil}} [[Kategorija:Politika Brazila]] [[Kategorija:Politička historija Brazila]] [[Kategorija:Izbori po državama|Brazil]] qooprlhg29epwvngs6kqcvo79vasml2 14 4637110 42589230 40983031 2026-05-07T19:19:12Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Njemačka politička historija|Njemačka politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Njemačke|Politička historija Njemačke]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589230 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Germany}} [[Kategorija:Politika Njemačke]] [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] [[Kategorija:Izbori po državama|Njemačka]] lc7hr0rt4h05z2grg129vl79yyiwfa5 14 4637113 42589222 40979623 2026-05-07T19:14:23Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Austrijska politička historija|Austrijska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Austrij'|Politička historija Austrij']] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589222 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Austria}} [[Kategorija:Politika Austrije]] [[Kategorija:Politička historija Austrij']] [[Kategorija:Izbori po državama|Austrija]] 8atdq750e1nunlxoj4tfeu6xk6qizj5 42589223 42589222 2026-05-07T19:14:28Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Politička historija Austrij'|Politička historija Austrij']]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Austrije|Politička historija Austrije]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589223 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Austria}} [[Kategorija:Politika Austrije]] [[Kategorija:Politička historija Austrije]] [[Kategorija:Izbori po državama|Austrija]] sfk0suluy20xopad92ofu5y3be4t7x8 14 4637196 42589131 42163575 2026-05-07T16:56:37Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Makedonska politička istorija]] → [[Kategorija:Politička historija Sjeverne Makedonije]] 42589131 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in North Macedonia}} [[Kategorija:Politika Makedonije]] [[Kategorija:Politička historija Sjeverne Makedonije]] [[Kategorija:Izbori po državama|Makedonija]] euw9qwfo3o08fyo0u7bfghzlf9lqqrc 0 4640118 42589053 41239897 2026-05-07T16:52:40Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Beninska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Benina]] 42589053 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Sahelsko-beninska unija |hr_ime = Sahelsko-beninska unija |izvorno_ime = ''Union Sahel-Bénin'' |genitiv = Sahelsko-beninske unije |kontinent = Afrika |regija = |država = |status = {{nowrap|[[Politička unija|Unija]] nezavisnih [[republika]]}} |era = [[Hladni rat]]<br>{{small|([[dekolonizacija Afrike]])}} |godina_start = 1958./1959. |godina_kraj = 1959. |datum_start = [[1958.]] ili [[1959.]] |datum_kraj = [[29. svibnja]] [[1959.]] |događaj_start = Formiranje |događaj_kraj = Ukidanje |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = |datum_događaj1 = |događaj2 = |datum_događaj2 = |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Francuska Zapadna Afrika |flag_p1 = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Conseil de l'Entente |flag_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = |zastava_i = |zastava_tip = |grb = |grb_i = |grb_tip = |geslo = |himna = |mapa = Conseil de l'entente countries.PNG |mapa_opis = |glavni_grad = ''bez glavnog grada'' |glavni_grad_egzil = |jezik = [[francuski jezik]] |vjera = |vlada_tip = |titula_vođa = |vođa1 = |godina_vođa1 = |vođa2 = |godina_vođa2 = |vođa3 = |godina_vođa3 = |vođa4 = |godina_vođa4 = |vođa5 = |godina_vođa5 = |vođa6 = |godina_vođa6 = |vođa7 = |godina_vođa7 = |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = |zamjenik1 = |godina_zamjenik1 = |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = |predstavnik1 = |godina_predstavnik1= |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = Vijeće |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = [[Zapadnoafrički CFA franak|CFA franak]] |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = |fusnote = }} '''Sahelsko-beninska unija''' ([[francuski]]: ''Union Sahel-Bénin'') bila je kratkotrajna politička unija četiriju bivših [[Francuski kolonijalni imperij|francuskih kolonija]] na području [[Zapadna Afrika|Zapadne Afrike]] koja je postojala od [[1958.]] ili [[1959.]] do svibnja [[1959.]] godine. Uniju su sačinjavale [[Gornja Volta]], [[Niger]], [[Republika Dahomej|Dahomej]] i [[Obala Bjelokosti]]. Unija je nastala s ciljem jačanja suradnje među zapadnoafričkim zemljama i jačanja koncepta afričkog jedinstva. Cilj je bio izgraditi političku, gospodarsku i vojnu koordinaciju, s kojim je ciljem formirana i carinska unija među četirima zemljama. Države koje su sačinjavale uniju nisu gubile svoju nezavisnost, a zajednički su, unutar unije, djelovale preko vijeća u kojem su sjedili predsjednici država, ministri koji su upravljali zajedničkim poslovima i predsjednici parlamenata. Iako se radilo o ambicioznom projektu, Sahelsko-beninska unija dokinuta je već u svibnju [[1959.]] godine, nedugo nakon osnivanja, a zamijenila ju je nova unija, [[Conseil de l'Entente]]. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1958.]] [[Kategorija:Prestanci 1959.]] [[Kategorija:Historija Afrike]] [[Kategorija:Politička historija Benina]] [[Kategorija:Historija Burkine Faso]] [[Kategorija:Historija Nigera]] [[Kategorija:Historija Obale Slonovače‎]] [[Kategorija:Hladni rat]] fc490k2xf2ff4jpli41nf8nu1umbmt2 14 4640359 42588938 40946223 2026-05-07T15:59:19Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] 42588938 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of Croatia}} [[Kategorija:Hrvatske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Hrvatske]] 5m5d7s4xgp2rw9xta5ndqjorwamy5rf 0 4640576 42589046 42376900 2026-05-07T16:52:25Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Beninska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Benina]] 42589046 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vojni sukob | sukob = Državni udar u Dahomeju 1963. | dio = | slika = | opis_slike = | datum = [[28. listopada]] [[1963.]] | mjesto = {{flagicon|BEN}} [[Republika Dahomej]] | teritorija = | rezultat = Svrgavanje [[Hubert Maga|Huberta Mage]] i uspostava Privremene vojne vlade na čelu s [[Christophe Soglo|Christopheom Sogloom]] | strana1 = [[Oružane snage Dahomeja]] | strana2 = [[Predsjednik Dahomeja|Vlada Dahomeja]] | strana3 = | komandant1 = [[Christophe Soglo]] | komandant2 = [[Hubert Maga]] | komandant3 = | snaga1 = cca. 800 | snaga2 = ''nepoznato'' | snaga3 = | gubici1 = | gubici2 = | gubici3 = | napomene = }} '''Državni udar''' od '''[[28. listopada]] [[1963.]]''' godine bio je vojni udar u [[Republika Dahomej|Dahomeju]] što ga je organizirao [[Christophe Soglo]] kako bi spriječio građanski rat u novonastaloj afričkoj republici. Tadašnji predsjednik, [[Hubert Maga]], svrgnut je u puču, a na čelo zemlje došla je Privremena vojna vlada, na čijem je čelu bio Soglo. Puč je bio kulminacija višegodišnjeg nezadovoljstva Maginom politikom, koja je gospodarski devastirala zemlju, a cilj mu je bila stabilizacija političke situacije u Dahomeju. [[Republika Dahomej|Dahomej]] je [[1. kolovoza]] [[1960.]] godine stekao punu nezavisnost od [[Francuska|Francuske]] i postao samostalna republika. Na čelo države došao je [[Hubert Maga]], koji je na unutarnjopolitičkom planu morao uspješno balansirati odnose sa svojim političkim rivalima, [[Sourou-Migan Apithy|Sourou-Miganom Apithyjem]] i [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin|Justinom Ahomadégbéom-Tomêtinom]]. Naime, Dahomej je bio snažno obilježen regionalističkim rivalstvom trojice dominantnih političara, koji će, uz manje prekide, ostati dominantni faktor u dahomejskoj politici sve do [[1972.]] godine. Iako je relativno stabilno održavao vlast, Maga je u godinama vlasti morao gušiti djelovanje opozicije,<ref name=RM145>{{Harvnb|Matthews|1966|p=145}}</ref> dok je država gospodarski propadala; strane investicije su bile praktički nepostojane, nezaposlenost iznimno visoka, a vanjski dug je nekontrolirano rastao. Nezadovoljstvo dahomejske populacije kulminiralo je [[1963.]] godine, nakon afere koja je izbila po ubojstvu lokalnog političara [[David Dessou|Davida Dessoua]];<ref name=RM151>{{Harvnb|Matthews|1966|p=151}}</ref><ref name=DR191>{{Harvnb|Ronen|1975|p=191}}</ref> potonjeg je otrovao drugi lokalni političar, Christophe Bokhiri, koji je ubrzo uhapšen za ubojstvo,<ref name=DR191/> ali je nedugo zatim pušten jer mu [[Narodna skupština (Benin)|Narodna skupština]] nije htjela ukinuti imunitet.<ref name=Keesing>{{Harvnb|Keesing's Worldwide, LLC|1963|p=19762}}</ref> Maga je u tom periodu boravio u [[Pariz]]u.<ref name=RM151/> Kako su Dessou i Bokhiri bili iz različitih etničkih skupina, došlo je do velikih nemira na etničkoj osnovi,<ref name=RM151/> ali koji su ubrzo prerasli u masovne prosvjede protiv Magine vlasti.<ref name="nightsounds">{{citation|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,897004,00.html|title=Sounds in the Night|date=November 8, 1963|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=[[Time Inc.]]|accessdate=2008-11-09|archivedate=2013-08-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824035718/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,897004,00.html|deadurl=yes}}</ref> Maga se ekspresno vratio u Dahomej i apelirao na mir, međutim prosvjedi su su se samo proširili te došli do faze da je jedini uvjet za njihov prestanak bio odlazak Mage.<ref>{{citation|url=https://news.google.com/newspapers?id=HhUOAAAAIBAJ&dq=hubert%20maga&sjid=3nwDAAAAIBAJ&pg=7033%2C4287109|title=Army Chief Takes Over Control In Dahomey |date=October 29, 1963|newspaper=[[St. Petersburg Times]]|publisher=[[Times Publishing Company]]|page=2|accessdate=2008-11-15}}</ref> Dana [[28. listopada]] [[1963.]] godine, načelnik stožera [[Dahomejska vojska|Dahomejske vojske]], koja je tada brojala oko 800 časnika, [[Christophe Soglo]] preuzeo je vlast u državi kako bi spriječio građanski rat; Maga je istoga dana bio prisiljen potpisati ostavku.<ref name=Keesing/> Soglo je raspustio vladu i Narodnu skupštinu, suspendirao ustav i zabranio sve vrste prosvjeda te uspostavio Privremenu vojnu vladu sa sobom na čelu. Maga, Apithy i Ahomadégbé-Tomêtin su dobili funkcije ministara, međutim bez stvarne moći u vlasti. Razlozi za Maginu smjenu bili su "luksuzni život vođa, zlouporaba stalno rastućeg broja ministarskih funkcija, nezadovoljstvo društvenih slojeva, neodržana obećanja, porast životnih troškova te antidemokratske mjere koje su pretvarale narod u mučenike i reducirale ih do ničega".<ref name=DR193>{{Harvnb|Ronen|1975|p=193}}</ref> Privremena vojna vlada je najavila referendum o ustavu za kraj godine, ali on je održan tek u siječnju [[1964.]] godine. Istovremeno, formirana je i komisija koja je trebala istražiti malverzacije Magine vladavine, iako je Soglo nedugo prije puča prisegnuo na lojalnost Magi te je tvrdio da su njih dvojica u dobrim odnosima.<ref name="nightsounds"/> Maga je ubrzo optužen za planiranje [[atentat]]a na Sogloa, ali i za korupciju, nakon čega je podnio ostavku;<ref>{{citation|url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost_historical/access/179957712.html?dids=179957712:179957712&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=DEC+04%2C+1963&author=&pub=The+Washington+Post&desc=Maga+Resigns+Post&pqatl=google|title=Maga resigns post|author=[[Reuters]]|date=December 4, 1963|newspaper=[[The Washington Post]]|publisher=[[The Washington Post Company]]|page=B2|accessdate=2008-12-24|archive-date=2011-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110525125516/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost_historical/access/179957712.html?dids=179957712:179957712&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=DEC+04,+1963&author=&pub=The+Washington+Post&desc=Maga+Resigns+Post&pqatl=google|dead-url=yes}}</ref> na koncu je osuđen samo za korupciju te je poslan u kućni pritvor u nepoznato selo u Dahomeju. Nakon ponovnog suđenja, Maga je pušten na slobodu,<ref>{{Harvnb|Matthews|1966|p=157}}</ref> nakon čega je pobjegao u [[Pariz]].<ref name=voidedresults>{{citation|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1968/05/13/77305026.pdf|title=Results of Election In Dahomey Voided By Military Regime|newspaper=[[The New York Times]]|publisher=[[The New York Times Company]]|date=May 13, 1968|page=17|accessdate=2008-12-13 | format=PDF}}</ref> Privremena vojna vlada ostala je na čelu Dahomeja do [[25. siječnja]] [[1964.]] godine, kada se Soglo, uvjeren da je dovoljno stabilizirao zemlju, povukao i prepustio vlast [[Sourou-Migan Apithy|Sourou-Miganu Apithyju]], koji je postao novi predsjednik. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin}} * {{citation|last=Decalo|first=Samuel|date=April 1973|title=Regionalism, Politics, and the Military in Dahomey|journal=The Journal of Developing Areas|publisher=College of Business, Tennessee State University |volume=7|issue=3|jstor=4190033|pages=449–478}}. * {{citation|last=Dossou-Yovo|first=Noel|authorlink=Noel Dossou-Yovo|date=September 1999|title=The Experience of Benin|journal=International Journal on World Peace|volume=16|issue=3|url=https://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=JQLDgC2JRlQJCYlLmygTXRWrpKPlyfSTHXRGGCTPtGcSL5wQQQmJ!713980606?docId=5001834798|issn=0742-3640|oclc=211426384}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * {{citation|last=Keesing's Worldwide, LLC.|journal=Keesing's Contemporary Archives|date=November 1963|title=Nov 1963 - Fall of President Maga's Regime. - Formation of Provisional Military Government|location=London|volume=9|issn=0022-9679|oclc=1644683|url=http://www.keesings.com/search?kssp_selected_tab=article&kssp_a_id=19762n01dah}}. * {{citation|doi=10.2307/422379|last=Magnusson|first=Bruce A.|date=January 2001|title=Democratization and Domestic Insecurity: Navigating the Transition in Benin|pages=211–230|journal=Comparative Politics|volume=33|issue=2|jstor=422379}}. * {{citation|last=Matthews|first=Ronald|title=African Powder Keg: Revolt and Dissent in Six Emergent Nations|year=1966|publisher=[[The Bodley Head]]|location=London|oclc=246401461}}. {{refend}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1963.]] [[Kategorija:Pučevi|Dahomej 1963]] [[Kategorija:Politička historija Benina]] 61l6yzbv1yvi2pw9fg8rkobzshmhss9 14 4640626 42588906 40907274 2026-05-07T15:56:58Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Austrijska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] 42588906 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of Austria}} [[Kategorija:Austrijske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Austrijske]] qb9flthfgb6xpqhab1j8o84hgip532h 14 4640627 42588903 40971679 2026-05-07T15:56:52Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Austrijska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971679 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Austria}} [[Kategorija:Ekonomija Austrije|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] sgd4mi455eo8fl13z10a444fawf67ii 42588904 42588903 2026-05-07T15:56:53Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Austrijska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Austrije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971679 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Austria}} [[Kategorija:Ekonomija Austrije|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] sgd4mi455eo8fl13z10a444fawf67ii 42589301 42588904 2026-05-07T22:49:35Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Austrija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589301 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Austria}} [[Kategorija:Ekonomija Austrije|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Austrija]] 1bj9zdur72bg07tp2s44tzhgroc7nto 0 4640637 42589051 42454183 2026-05-07T16:52:36Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Beninska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Benina]] 42589051 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=right| perrow = 1 |total_width=150 | image1 = Hubert Maga.jpg |width1=229|height1=304 | image2 = Sourou Migan Apithy in 1958.jpg |width2=1001 |height2=1377 | image3 = Ahomadegbe.jpg |width3=238|height3=268 | footer = Od vrha prema dnu, članovi Predsjedničkog vijeća Dahomeja, "troglava neman" dahomejske politike: [[Hubert Maga]], [[Sourou-Migan Apithy]] i [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]]. }} '''Predsjedničko vijeće''' ([[francuski]]: ''Conseil Présidentiel'') je bio [[trijumvirat]]ni sustav vlasti u [[Republika Dahomej|Dahomeju]], koji je postojao od [[7. svibnja]] [[1970.]] do [[26. listopada]] [[1972.]] godine, kada je svrgnut u [[Državni udar u Dahomeju 1972.|državnom udaru]]. Predsjedničko vijeće je funkcioniralo kao tročlano predsjetnišvto koje je držalo sve izvršne i zakonodavne funkcije u Dahomeju, a njegovi su članovi bili nominalno ravnopravni; predsjedavajući, koji je bio [[predsjednik Dahomeja]], mijenjao se svake dvije godine. Članovi vijeća bili su [[Hubert Maga]], [[Sourou-Migan Apithy]] i [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]]. Nakon sticanja nezavisnosti od [[Francuska|Francuske]] [[1960.]] godine, [[Republika Dahomej|Dahomej]] je doživio podjelu državničke moći između tri regionalne frakcije, koje su tokom narednog desetljeća dominirale nacionalnom politikom. [[Hubert Maga]] je dominirao sjevernim dijelom zemlje, dok su [[Sourou-Migan Apithy]] i [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]] imali svoja uporišta na jugoistoku, odnosno jugozapadu zemlje. Ta [[regionalizam (politika)|regionalistička]] frakcioniranost za posljedicu je imala izrazitu nestabilnost u dahomejskoj politici te konstantne sukobe među predstavnicima "troglave nemani", svaki od kojih je želio apsolutnu vlast. Maga, koji je [[1960.]] godine postao prvi [[predsjednik Dahomeja]], svrgnut je u [[Državni udar u Dahomeju 1963.|puču]] [[1963.]] godine, nakon kojega su Apithy i Ahomadégbé-Tomêtin, kao predsjednik i premijer, preuzeli vlast u državi. Međutim, ni to nije dovelo do željene stabilizacije, tako da je raniji pučist, [[Christophe Soglo]], ponovo svrgnuo civilnu vlast [[1965.]] godine i započeo period vojne vlasti u Dahomeju, koji je ''de facto'' trajao sve do [[1970.]] godine; [[Émile Derlin Zinsou]] je od [[1968.]] do [[1969.]] vladao zemljom kao civilni vođa, ali uz snažnu podršku i kontrolu vojske, koja ga je u konačnici i svrgnula. Sve je to kulminiralo [[Predsjednički izbori u Dahomeju 1970.|predsjedničkim izborima]] [[1970.]] godine, koji su trebali stabilizirati zemlju, ali su dovele do novih podjela. Naime, na izborima je pobijedio [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]], međutim ispostavilo se kako je upravo on uzurpirao i omeo glasovanje u [[Atakora (departman)|Atakori]], gdje je Maga dobio većinu glasova, što je u konačnici dovelo do poništenja cijelih izbora. Vojska je, a tu se umiješala i Francuska, izvršila pritisak na "troglavu neman" te su se oni u konačnici dogovorili oko osnivanja Predsjedničkov vijeća, u sklopu kojega bi sva trojica imali izvršnu i zakonodavnu vlast. Prema povelji o Predsjedničkom vijeću, sva tri člana bi ravnopravno sjedili u vijeću i zajednički odlučivali o svim relevantnim pitanjima državne politike. Istovremeno, svaki od njih bi dobio dvogodišnji, rotirajući mandat kao [[predsjednik Dahomeja|predsjednik]], što bi mu olakšalo implementaciju određenih odluka u civilnom, ali i vojnom sektoru (jer, predsjednik je istovremeno bio i vrhovni zapovjednik Oružanih snaga Dahomeja). Ministarske pozicije u vladi bile su podijeljene među članovima vijeća, odnosno oni su ih ravnopravno popunjavali svojim kandidatima, s tim da je ministre unutarnjih poslova i vojske uvijek imenovao aktualni predsjednik. Inicijalno je odlučeno kako će prvi dvogodišnji mandat odraditi Maga, nakon njega Ahomadégbé-Tomêtin te, u konačnici, Apithy. Unatoč planu, dogodila se samo jedna mirna tranzicija vlasti, kada je Maga [[1972.]] godine prepustio predsjedničku funkciju Ahomadégbéu-Tomêtinu. Nedugo zatim, Maga i Apithy su se ujedinili i krenuli opstruirati Ahomadégbéa-Tomêtina, što je ponovo potaklo vojnu reakciju; dana [[26. listopada]] [[1972.]], [[Mathieu Kérékou]] je [[Državni udar u Dahomeju 1972.|podigao vojsku]] i preuzeo vlast u državi, čime je efektivno dokinuo Predsjedničko vijeće. == Literatura == ;Knjige i članci * {{cite book|last=Allen|first=Chris|title=Benin, the Congo, Burkina Faso|year=1989|publisher=Pinter Publishers|location=London|chapter=Benin|pages=3–44|ref=harv}} * {{cite book|last=Bebler|first=Anton|title=Military rule in Africa: Dahomey, Ghana, Sierra Leone, and Mali|publisher=Praeger|location=London|year=1973|ref=harv}} * {{cite book|last1=Bako-Arifari|first1=Nassirou|year=1995|chapter=Démocratie et logiques du terroir au Bénin|title=Politique Africaine|volume=59|pages=7–24|url=https://books.google.com/books?id=c-Q3nHKEUWgC&pg=PA9|ref=harv}} * {{cite journal|last=Decalo|first=Samuel|title=Regionalism, Politics, and the Military in Dahomey|journal=The Journal of Developing Areas|year=1973|volume=7|issue=3|pages=449–478|ref=harv}} * {{cite book|last=Decalo|first=Samuel|title=Political Reform in Francophone Africa|publisher=Westview Press|location=Boulder, CO|year=1997|editor=John F. Clark & David E. Gardinier|chapter=Benin: First of the new democracies|pages=43–61|ref=harv}} * {{cite journal|last=Dossou-Yovo|first=Noel|journal=International Journal on World Peace|title=The Experience of Benin|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-on-world-peace_1999-09_16_3/page/59|volume=16|issue=3|year=1999|pages=59–74|ref=harv}} * {{cite book|last1=Houngnikpo|first1=Mathurin C.|last2=Decalo|first2=Samuel|title=Historical Dictionary of Benin|url=https://books.google.com/books?id=0yGPTsRubWEC|date=1 August 2012|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7171-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Houngnikpo|first=Mathurin C.|title=Determinants of democratization in Africa: a comparative study of Benin and Togo|url=https://archive.org/details/determinantsofde0000houn|year=2001|publisher=University Press of America|ref=harv}} * {{cite book|last=Lea|first=Chris|title=Political Chronology of Africa|url=https://books.google.com/books?id=0O86sZdHfHUC&pg=PT40|year=2001|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-35666-8|pages=40|ref=harv}} * {{cite journal|last=Le Vine|first=Victor T.|title=The Fall and Rise of Constitutionalism in West Africa|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1997-06_35_2/page/181|journal=Journal of Modern African Studies|volume=35|issue=2|year=1997|pages=181–206|ref=harv|doi=10.1017/s0022278x97002395}} * {{cite book|last=Martin|first=Guy|title=The Oxford Companion to the Politics of the World|url=https://books.google.com/books?id=2wd30pXJxpYC&pg=PA72|year=2001|publisher=Oxford University Press|location=London|pages=72–74|isbn=978-0-19-511739-4|chapter=Benin|ref=harv}} * {{cite book|last=Ronen|first=Dov|title=Dahomey: Between Tradition and Modernity|url=https://archive.org/details/dahomeybetweentr0000unse|year=1975|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca|ref=harv}} ;Novinski članci (kronološki) * {{cite news|newspaper=Washington Post|title=Africa: A Year for Nationalization|date=27 December 1970|page=C1|ref={{sfnref|Washington Post|1970}}}} * {{cite news|last=Mohr|first=Charles|title=5 Nations Walk Out of African Parley|newspaper=New York Times|date=19 June 1971|pages=3|ref={{sfnref|Mohr|1971}}}} * {{cite news|newspaper=New York Times|title=Dahomey, a Garden of Eden in Africa|date=31 January 1972|pages=51|ref={{sfnref|New York Times|1972}}}} * {{cite news|last=Heinzerling|first=Larry|title=China Resurging in Africa|newspaper=Washington Post|date=3 April 1972|pages=A12|ref={{sfnref|Heinzerling|1972}}}} * {{cite news|last=Howe|first=Marvin|title=Dahomey Transfers Power Peacefully|newspaper=New York Times|date=8 May 1972|page=4|ref={{sfnref|Howe|1972}}}} * {{cite news|newspaper=Afro-American|title=Dahomey to get one-party rule|date=10 June 1972|page=22|ref={{sfnref|Afro-American|1972}}}} * {{cite news|last=Johnson|first=Thomas A.|title=Eleven-officer rule in Dahomey is set up following Army Coup|newspaper=New York Times|date=28 October 1972|page=3|ref={{sfnref|Johnson|1972}}}} * {{cite news|newspaper=New York Times|title=Dahomey's Trade Deficit Persists|date=4 February 1973|page=A16|ref={{sfnref|New York Times|1973}}}} * {{cite news|newspaper=Washington Post|title=Dahomey Jails Former President|date=23 May 1973|page=A14|ref={{sfnref|Washington Post|1973}}}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1970.]] [[Kategorija:Prestanci 1972.]] [[Kategorija:Politička historija Benina]] gcp8k14dme4t5nwnmreo84cvobhqgn6 14 4640710 42589224 40979951 2026-05-07T19:14:45Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Beninska politička historija|Beninska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Benina|Politička historija Benina]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589224 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Benin}} [[Kategorija:Politika Benina]] [[Kategorija:Politička historija Benina]] [[Kategorija:Izbori po državama|Benin]] cr35luro844b7engr9ehtf2ypaom6ct 14 4640969 42589059 40979955 2026-05-07T16:52:48Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Beninska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Benina]] 42589059 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Benin}} [[Kategorija:Političke stranke u Beninu| ]] [[Kategorija:Politička historija Benina|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Benin]] aoubzlqvkv45iy3okzfo3bwgywo7oxh 0 4641124 42589047 42376901 2026-05-07T16:52:28Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Beninska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Benina]] 42589047 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vojni sukob | sukob = Državni udar u Dahomeju 1972. | dio = | slika = | opis_slike = | datum = [[26. listopada]] [[1972.]] | mjesto = {{flagicon|BEN}} [[Republika Dahomej]] | teritorija = | rezultat = Svrgavanje [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)|Predsjedničkog vijeća]] i osnivanje [[Narodna Republika Benin|Narodne Republike Benin]] | strana1 = [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)|Predsjedničko vijeće]] | strana2 = [[Oružane snage Dahomeja]] | strana3 = | komandant1 = {{nowrap|[[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]]<br>[[Hubert Maga]]<br>[[Sourou-Migan Apithy]]}} | komandant2 = [[Mathieu Kérékou]] | komandant3 = | snaga1 = | snaga2 = | snaga3 = | gubici1 = | gubici2 = | gubici3 = {{center|Nije prijavljeno žrtava ni na jednoj strani}} | napomene = }} '''Državni udar''' od '''[[26. listopada]] [[1972.]]''' godine bio je vojni puč u tadašnjem [[Republika Dahomej|Dahomeju]] što ga je podigao časnik [[Mathieu Kérékou]] i kojim je preuzeo vlast u državi, svrgnuvši prethodno tročlano [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)|Predsjedničko vijeće]].<ref name="Pouvoir">[http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=69248 "Après 29 ans de pouvoir, le Président Kérékou tire sa révérence"], IRIN, 6 April 2006 {{fr icon}}.</ref> Neophodna stabilizacija civilne vlasti nakon godina vojne vladavine u Dahomeju nije stigla s Predsjedničkim vijećem, čiji su se članovi - [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]], [[Hubert Maga]] i [[Sourou-Migan Apithy]] - nastavili prepirati unutar vijeća, što je bio direktni povod da Kérékou podigne svoj garnizon i ponovo uspostavi vojnu vladavinu. Puč je izveden relativno jednostavno. Kérékou je podigao svoj garnizon u [[Ouidah|Ouidi]], komandu nad kojim mu je prethodno dao upravo [[Hubert Maga]],<ref name=11rule>{{citation|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1972/10/28/80803179.pdf|title=Eleven-Officer Rule in Dahomey Is Set Up Following Army Coup|last=Johnson|first=Thomas A.|date=28 October 1972|newspaper=[[The New York Times]]|publisher=[[The New York Times Company]]|page=3|accessdate=2008-12-14 | format=PDF}}.</ref> došao u [[Porto-Novo]] i naoružan upao na sastanak između Mage i Ahomadégbéa-Tomêtina (Apithy je u tom trenutku bio na službenom putu u [[Pariz]]u);<ref>{{citation|url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost_historical/access/99629312.html?dids=99629312:99629312&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=OCT+27%2C+1972&author=&pub=The+Washington+Post&desc=Army+Takes+Power+in+Dahomey+Coup&pqatl=google|title=Army Takes Power in Dahomey Coup|date=27 October 1972|newspaper=[[The Washington Post]]|publisher=[[Graham Holdings Company|The Washington Post Company]]|page=A22|accessdate=2008-12-24|archivedate=2011-05-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110525125030/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost_historical/access/99629312.html?dids=99629312:99629312&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=OCT+27,+1972&author=&pub=The+Washington+Post&desc=Army+Takes+Power+in+Dahomey+Coup&pqatl=google|deadurl=yes}}.</ref> ispaljeno je nekoliko metaka,<ref name="11rule" /> međutim nitko nije ozlijeđen.<ref name=SD476>{{Harvnb|Decalo|1973|p=476}}.</ref> Uz podršku svojih trupa, Kérékou je objavio kraj [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)|Predsjedničkog vijeća]]{{sfn|Ronen|1975|p=217}}{{sfn|Decalo|1973|p=476}} te se ubrzo obratio narodu preko [[radio|radija]], javno obznanivši da je izveo državni udar uz riječi: "''troglavo stvorenje je doista [bilo] čudovište obilježeno urođenom malformacijom, zloglasnom neefikasnošću i neoprostivom nesposobnošću''".{{sfn|Decalo|1973|p=476}} Slično kao što je bilo i sa [[Christophe Soglo|Sogloovim]] [[Državni udar u Dahomeju 1963.|pučom]] iz [[1963.]] godine, narod je u velikoj mjeri podržao puč.{{sfn|Houngnikpo|2001|pp=181-182}} Mathieu Kérékou je sebe proglasio [[predsjednik Dahomeja|predsjednikom]] te je imenovao vojnu vladu sastavljenu od sebi lojalnih časnika. Članovi Predsjedničkog vijeća su redom pohapšeni i stavljenu u kućni pritvor sve do [[1981.]] godine,{{sfn|Lea|2001}} nakon čega su prebjegli u [[Pariz]].{{sfn|Le Vine|1997|p=190}} Iako je inicijalno zagovarao autonomaški pristup baziran na dahomejskom nacionalizmu, Kérékou je [[1975.]] godine preimenovao zemlju u [[Narodna Republika Benin]] i uveo [[marksizam-lenjinizam]] kao državnu ideologiju te jednopartijski sistem u kojemu je jedina legalna stranka bila njegova [[Partija narodne revolucije Benina]]. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin}} * {{citation|last=Decalo|first=Samuel|date=April 1973|title=Regionalism, Politics, and the Military in Dahomey|journal=The Journal of Developing Areas|publisher=College of Business, Tennessee State University |volume=7|issue=3|jstor=4190033}}. * {{cite book|last=Ronen|first=Dov|title=Dahomey: Between Tradition and Modernity|url=https://archive.org/details/dahomeybetweentr0000unse|year=1975|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca|ref=harv}} * {{cite book|last=Houngnikpo|first=Mathurin C.|title=Determinants of democratization in Africa: a comparative study of Benin and Togo|url=https://archive.org/details/determinantsofde0000houn|year=2001|publisher=University Press of America|ref=harv}} * {{cite book|last=Lea|first=Chris|title=Political Chronology of Africa|url=https://books.google.com/books?id=0O86sZdHfHUC&pg=PT40|year=2001|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-35666-8|pages=40|ref=harv}} * {{cite journal|last=Le Vine|first=Victor T.|title=The Fall and Rise of Constitutionalism in West Africa|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1997-06_35_2/page/181|journal=Journal of Modern African Studies|volume=35|issue=2|year=1997|pages=181–206|ref=harv|doi=10.1017/s0022278x97002395}} {{refend}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1972.]] [[Kategorija:Pučevi|Dahomej 1972]] [[Kategorija:Politička historija Benina]] s0ylxdxokd4tftmxhs0mttzh4qu8x9t 0 4641157 42589048 42377910 2026-05-07T16:52:32Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Beninska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Benina]] 42589048 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vojni sukob | sukob = Operacija ''Crevette'' | dio = | slika = Monument to the victims of the coup attempt of January 16, 1977. Place des Martyrs, Cotonou, Bénin.JPG | opis_slike = Spomenik žrtvama neuspjelog puča u [[Cotonou]]u | datum = [[16. siječnja]] [[1977.]] | mjesto = {{flagicon|BEN|1975}} [[Cotonou]], [[Narodna Republika Benin|NR Benin]] | teritorija = | rezultat = Neuspjeh pučista i konsolidacija socijalističkog režima [[Mathieu Kérékou|Mathieua Kérékoua]] | strana1 = '''[[Bob Denard|Tim ''Omega'']]''' ---- '''Podrška:'''<br> {{flag|Francuska}} {{small|(nepotvrđeno)}}<br>{{flag|Gabon}}<br>{{flag|Maroko}}<br>{{flag|Obala Bjelokosti}}<br>{{flag|Togo}} | strana2 = <br><br>'''{{center|{{flagicon|BEN|1975|size=85px}}<br>[[Narodna Republika Benin|NR Benin]]}}''' | strana3 = | komandant1 = {{flagicon|FRA}} [[Bob Denard]] | komandant2 = {{flagicon|BEN|1975}} [[Mathieu Kérékou]] | komandant3 = | snaga1 = cca. 60–80 plaćenika | snaga2 = ''nepoznato'' | snaga3 = | gubici1 = 2 mrtva<br>2 ranjena | gubici2 = ''nepoznato'' | gubici3 = | napomene = }} '''Pokušaj državnog udara''' od '''[[16. siječnja]] [[1977.]]''' godine u [[Narodna Republika Benin|Beninu]] bio je pokušaj plaćenika pod vodstvom francuskog oficira [[Bob Denard|Boba Denarda]] da svrgnu socijalistički režim [[Mathieu Kérékou|Mathieua Kérékoua]] u toj zemlji. Pokušaj puča znan je još i kao '''Operacija ''Crevette''''' ([[srpskohrvatski]]: Operacija ''Škamp''), a trebao je započeti invazijom [[Cotonou]]a, međutim je zaustavljen već u početnoj fazi. Organizatori puča bili su Kérékouovi politički oponenti, a francuski plaćenik Denard, koji je bio poznat po svom angažmanu diljem [[Afrika|Afrike]], unajmljen je kao organizator.<ref>{{cite encyclopedia |year=2005 |first=Olutayo |last=Adesina |article=Benin, Republic of (Dahomey) Kérékou, Mathieu (1935–) |url=https://books.google.com/books?id=Ftz_gtO-pngC&q=mathieu#v=snippet&q=mathieu&f=false |encyclopedia=Encyclopedia of African History |editor-link=Kevin Shillington |editor-first=Kevin |editor-last=Shillington |pages=242+ }}</ref> Velike kontroverze postojale su i postoje i danas oko strane podrške ovom puču. Naime, Denard jest bio [[Francuzi|Francuz]], ali je radio kao nezavisni plaćenik i imao je iskustva u afričkim sukobima, tako da njegova participacija, odnosno činjenica da su ga Kérékouovi oponenti u egzilu unajmili da organizira puč, nije toliko neobična. S druge strane, socijalistički režim usred prozapadne [[Francuska Zapadna Afrika|frankofone Zapadne Afrike]] i [[Francuska|francuske]] interesne zone svakako nije odgovarao [[Pariz]]u, ali ni susjednim zemljama. Vladin savjetnik za Afriku, [[Jacques Foccart]], negirao je da je Francuska sudjelovala ili uopće znala za neuspjeli puč, ali je priznao kako su puč podržalii [[Gnassingbé Eyadéma]] ([[Togo]]), [[Félix Houphouët-Boigny]] ([[Obala Bjelokosti]]), [[Omar Bongo]] ([[Gabon]]) i [[Hasan II od Maroka|Hasan II.]] ([[Maroko]]), sve redom francuski saveznici.<ref name=Hum>[https://www.humanite.fr/1999-05-04_International_Bob-Denard-chien-de-guerre Bob Denard, chien de guerre] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20091001044446/http://www.humanite.fr/1999-05-04_International_Bob-Denard-chien-de-guerre |date=October 1, 2009 }}, ''[[L'Humanité]]'', 4 May 1999 {{fr icon}}</ref> Tako, iako nikada nije formalno potvrđeno, francusko sudjelovanje (barem logističko i obavještajno) u puču prilično je izvjesno. Denard je ubrzo nakon primanja zadatka okupio svoje iskusne veterane te izdao nekoliko oglasa u francuskim novinama, u kojima je tražio "mladiće željne putovanja i u potrazi za avanturom".<ref name="Crevette">[https://warisboring.com/in-1977-80-mercenaries-nearly-took-over-benin/ War is boring: In 1977, 80 Mercenaries Nearly Took Over Benin]</ref> Prijavilo se čak 5,000 kandidata, od kojih su Denard i njegovi suborci odabrali njih oko 150, 60 od kojih je unajmljeno na plaću od 6,000 [[francuski franak|franaka]]; među njima su bilo i 22 Afrikanaca iz [[Benin]]a i [[Gvineja|Gvineje]].<ref name="Crevette"/> Prije pokretanja akcije, kandidati su prošli kroz intenzivne pripreme u [[Maroko|Maroku]].<ref name="Crevette"/> Denardov plan bio je da njegov tim, koji je dobio ime ''Omega'', izvede brz, iznenadan napad na [[Cotonou]], gdje je bilo sjedište beninske vlade, onesposobi bilo kakvu opoziciju i uhapsi Kérékoua; prethodno je poslao svoje ljude u izvod te je dobio prilično ohrabrujuće izvještaje koji su sugerirali uspjeh.<ref name="Crevette"/> Napad je planiran za nedjelju, [[16. siječnja]] [[1977.]] godine. Pučisti su [[15. siječnja]], oko 14:30, sjeli na avion u [[Maroko|Maroku]] te su pet i pol sati kasnije bili u [[Franceville]]u, [[Gabon]]. Nakon daljnjih, operativnih priprema, pučisti su u 1:00, [[16. siječnja]], poletjeli za [[Benin]]. Avion je sletio u [[Cotonou]] oko 7:00 i operacija je inicijalno bila uspješna - beninske trupe na aerodromu su onesposobljene, a blokirane su i ceste kako bi se onemogućio dolazak ostalih trupa. Dio tima ''Omega'' je došao do predsjedničke palače, ali ispostavilo se da je ona bila dobro branjena, ali i - prazna; Kérékou nije bio prisutan.<ref name="Crevette"/> Uz to, ispostavilo se kako Denard nije posjedovao ključnu informaciju, a to je da je Kérékou, bojeći se udara svojih vlastitih trupa, ranije zatražio pomoć [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]], koja je reorganizirala predsjedničku gardu i od nje učinila solidnu obrambenu jedinicu koja je uspješno odbila Denardove plaćenike.<ref name="Crevette"/> Izgubivši element iznenađenja, Denard je shvatio da su mu šanse drastično opale te je naredio povlačenje. Izgubivši tek dva čovjeka i s dva ozlijeđena, Denardov tim ''Omega'' se uspješno vratio u [[Gabon]], ali su za sobom, omaškom, ostavili sve svoje identifikacijske dokumente, kao i dokumente o planiranju i realizaciji puča, koji su kasnije predani Kérékouu.<ref name="Crevette"/> Umjesto da je doveo do svrgavanja Kérékouovog režima, puč je samo dodatno konsolidirao socijalizam u Beninu i ojačao Kérékouovu poziciju. Bio je to prvi i najveći pokušaj državnog udara u NR Benin, dok će se dva značajna dogoditi tokom [[1988.]] godine, ali također bez uspjeha.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13040372|publisher=BBC News|title=Benin profile – Timeline|date=4 June 2015|accessdate=14 October 2015}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [https://warisboring.com/in-1977-80-mercenaries-nearly-took-over-benin/ War is boring: In 1977, 80 Mercenaries Nearly Took Over Benin] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1977.]] [[Kategorija:Pučevi|Benin 1977]] [[Kategorija:Politička historija Benina]] ey9n8mgam62kxyook8dfixm65e3ej43 14 4641751 42588979 40911303 2026-05-07T16:05:15Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Nizozemska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Nizozemske]] 42588979 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of the Netherlands}} [[Kategorija:Nizozemske kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Nizozemske|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Nizozemska]] rw8yzpukl838iwyxpcadsjhfzfheihr 14 4641752 42588978 40971687 2026-05-07T16:05:14Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Nizozemska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Nizozemske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971687 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the Netherlands}} [[Kategorija:Ekonomija Nizozemske|Historija]] [[Kategorija:Historija Nizozemske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] l2lzpwddqy7i8vvdtc6bcrqwqu6iay2 42589318 42588978 2026-05-07T22:51:45Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Nizozemska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589318 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the Netherlands}} [[Kategorija:Ekonomija Nizozemske|Historija]] [[Kategorija:Historija Nizozemske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Nizozemska]] co65qd4bixf6gp2qh8260e6fvy5ueci 0 4646548 42589255 42587362 2026-05-07T20:09:30Z Aca 108187 Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-27074-21|~2026-27074-21]] ([[User talk:~2026-27074-21|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:OC Ripper|OC Ripper]] 41042978 wikitext text/x-wiki [[File:Presidente da Coreia do Sul, Park Geun-hye, visita o Brasil.jpg|250px|right|Predsjednica [[Brazil]]a [[Dilma Rouseff]] i predsjednica [[Južna Koreja|Južne Koreje]] [[Park Geun-hye]] 2015. godine, nedugo prije nego što će obje biti opozvane sa dužnosti.]] '''Opoziv''' u najširem smislu označava postupak smjene javnih funkcionara u nekoj državi, a koji se provodi prije završetka njihovog redovnog mandata. Opoziv je u pravilu propisan ustavom i zakonima i predviđen za izavnredne slučajeve, odnosno kada je utvrđeno ili postoji osnovana sumnja da je funkcionar počinio krivično djelo, prekršaj ili svojim postupcima na neki drugi način sebe diskvalificirao od daljeg vršenja dužnosti. Pod time se najčešće podrazumijeva smjena inokosnih predstavnika [[izvršna vlast|izvršne vlasti]] i, rjeđe, [[sudska vlast|sudske]] i [[zakonodavna vlast|zakonodavne vlasti]] a koje najčešće provodi [[parlament]] i, rjeđe, građani na izvanrednim [[referendum]]ima. U svijetu je najpoznatiji postupak opoziva ({{lang-en|impeachment}}) koga je za predstavnike izvršne i sudske vlasti na federalnoj razini predvidio [[Ustav SAD]], a što uključuje i [[predsjednik SAD|američkog predsjednika]]. [[Kategorija:Politika]] n3t7ls9e3vnmw14jhpywla2bokagvsx 14 4647163 42589045 41845316 2026-05-07T16:52:24Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Azerbejdžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] 42589045 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Azerbaijan Soviet Socialist Republic}} [[Kategorija:Republike Sovjetskog Saveza]] [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana|Sovjetska Socijalistička Republika]] [[Kategorija:Historija Azerbejdžana]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] [[Kategorija:Bivše države u Evropi]] ig3fax13kwu7cq1l5vphxowfwsdquh1 14 4647191 42589229 40984506 2026-05-07T19:18:58Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Irska politička historija|Irska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Irske|Politička historija Irske]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589229 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Ireland}} [[Kategorija:Politika Irske]] [[Kategorija:Politička historija Irske]] [[Kategorija:Izbori po državama|Irska]] l1poi7d7te4binfvwv28t7u041sr9x5 14 4647192 42589102 40984493 2026-05-07T16:55:37Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Gruzijska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Gruzije]] 42589102 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Georgia}} [[Kategorija:Politika Gruzije]] [[Kategorija:Politička historija Gruzije]] [[Kategorija:Izbori po državama|Gruzija]] 1xdr29i7xo9yi76tlfbp1rcrdl0omx6 14 4648928 42588915 40944683 2026-05-07T15:57:30Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Češka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] 42588915 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct companies of Czechia}} [[Kategorija:Češke kompanije| ]] [[Kategorija:Ekonomska historija Češke|Kompanije]] [[Kategorija:Bivše kompanije po državama|Češka]] 6rtswzd66aix1xkbb2ejklgafsexhkv 14 4648929 42588913 40971681 2026-05-07T15:57:26Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Češka ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Češke]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40971681 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the Czech Republic}} [[Kategorija:Ekonomija Češke|Historija]] [[Kategorija:Historija Češke po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 3zxi4543hrxu88lnjnyvoq8972q1lmz 42589303 42588913 2026-05-07T22:49:49Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Češka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589303 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of the Czech Republic}} [[Kategorija:Ekonomija Češke|Historija]] [[Kategorija:Historija Češke po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Češka]] ffywfmua39c6qzf32w3dpitkcxwojbr 14 4649174 42588974 42588721 2026-05-07T16:04:40Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kineska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Kine]] 42588974 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of China}} [[Kategorija:Vodeni saobraćaj u Kini|Historija‎]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Kine|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Kine|Pomorstvo]] [[Kategorija:Historija Kine po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Kina]] sa4y32fp2luhvsyliq1wnnk05rcttuu 14 4649179 42589286 42588719 2026-05-07T22:43:42Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Kina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589286 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in China}} [[Kategorija:Saobraćaj u Kini|Historija]] [[Kategorija:Historija Kine po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Kina]] p8ffja3y6o4clvhonmuczenm814eqrv 14 4649186 42588939 42588213 2026-05-07T15:59:23Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] 42588939 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of Croatia}} [[Kategorija:Vodeni promet u Hrvatskoj|Povijest]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Hrvatske|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske|Pomorstvo]] [[Kategorija:Povijest Hrvatske po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Hrvatska]] sxkpztqsrvugxl9u3afvjvhg2c81jvm 14 4649187 42588933 40946221 2026-05-07T15:59:01Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Hrvatska ekonomska povijest]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Hrvatske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40946221 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Croatia}} [[Kategorija:Ekonomija Hrvatske|Povijest]] [[Kategorija:Povijest Hrvatske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] eb9fwfxirxmyw6ph1ag12o6meaoega8 42589309 42588933 2026-05-07T22:50:27Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Hrvatska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589309 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Croatia}} [[Kategorija:Ekonomija Hrvatske|Povijest]] [[Kategorija:Povijest Hrvatske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Hrvatska]] fk10ze452kxix7exnz57izgp53rqfaj 14 4649189 42589281 42516871 2026-05-07T22:43:20Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Hrvatska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589281 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Croatia}} [[Kategorija:Saobraćaj u Hrvatskoj|Povijest]] [[Kategorija:Povijest Hrvatske po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Hrvatska]] bu4k9khxb53qy38l8lwi8xkajb88542 14 4649202 42588912 42588674 2026-05-07T15:57:22Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Britanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 42588912 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of the United Kingdom}} [[Kategorija:Vodeni saobraćaj u Ujedinjenom Kraljevstvu|Historija‎]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Ujedinjenog Kraljevstva|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Ujedinjenog Kraljevstva|Pomorstvo]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva‎ po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Ujedinjeno Kraljevstvo]] b4odcob232udf8klz0ans4ag7kagkte 14 4649203 42589298 42588669 2026-05-07T22:45:18Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Ujedinjeno Kraljevstvo" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589298 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in the United Kingdom}} [[Kategorija:Saobraćaj u Ujedinjenom Kraljevstvu|Historija]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Ujedinjeno Kraljevstvo]] 9tdvqgklwout3tngi06p3nnkoka6fqb 14 4649211 42588923 42588691 2026-05-07T15:57:50Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Finska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Finske]] 42588923 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of Finland}} [[Kategorija:Vodeni saobraćaj u Finskoj|Historija‎]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Finske|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Finske|Pomorstvo]] [[Kategorija:Historija Finske po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Finska]] 0mrcs1nbxt4ik9wj5p7y1ot4du8zdzu 14 4649212 42589277 42588690 2026-05-07T22:41:41Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Finska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589277 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Finland}} [[Kategorija:Saobraćaj u Finskoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Finske po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Finska]] gx1o2d1p7aajrsr8pw3kl3uz6vyytbk 14 4649214 42588922 40946288 2026-05-07T15:57:48Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Finska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Finske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40946288 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Finland}} [[Kategorija:Ekonomija Finske|Historija]] [[Kategorija:Historija Finske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] hh7fb2lnhi7zold5j0iwajrx8np9819 42589306 42588922 2026-05-07T22:50:04Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Finska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589306 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Finland}} [[Kategorija:Ekonomija Finske|Historija]] [[Kategorija:Historija Finske po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Finska]] ssjxn3mtblmfhw8gbr0scjkrzhnzedb 14 4649217 42588996 42588729 2026-05-07T16:06:37Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Ruska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije]] 42588996 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of Russia}} [[Kategorija:Vodeni saobraćaj u Rusiji|Historija‎]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Rusije|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Rusije|Pomorstvo]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Rusija]] emgssgyb1d8vhx7mkmywb1lgjiudp8n 14 4649218 42589293 42588728 2026-05-07T22:44:50Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Rusija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589293 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Russia}} [[Kategorija:Saobraćaj u Rusiji|Historija]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Rusija]] raau7xwdhcgdn8aa3d15ude2ow4cu02 14 4650680 42589268 42588219 2026-05-07T22:38:58Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Sjedinjene Američke Države" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589268 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of the United States}} [[Kategorija:Pravo u SAD|Historija]] [[Kategorija:Historija SAD po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Sjedinjene Američke Države]] jzvriuo93keuj7zwl182get4063nq5k 14 4650827 42589263 42588339 2026-05-07T22:38:16Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Francuska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589263 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of France}} [[Kategorija:Pravo u Francuskoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Francuske po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Francuska]] 50j2u4lcl4ra60px9q93t4x3amjmbip 14 4650947 42589377 42588287 2026-05-07T23:16:44Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Češka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589377 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of the Czech Republic‎}} [[Kategorija:Oružane snage Češke|Historija]] [[Kategorija:Historija Češke po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Češka]] kybfo2hlpze2i7k6wbtieqs3netr65k 14 4652052 42588902 40963078 2026-05-07T15:56:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Američka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država]] 42588902 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Museums of economics in the United States}} [[Kategorija:Muzeji u SAD]] [[Kategorija:Ekonomska historija Sjedinjenih Američkih Država|Muzeji]] [[Kategorija:Ekonomski muzeji‎ po državama|Sjedinjene Američke Države]] 9xu8lra70qak2nmigxzxx3k6mkektsg 14 4652054 42588965 40963085 2026-05-07T16:04:04Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] 42588965 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Museums of economics in Italy}} [[Kategorija:Muzeji u Italiji]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije|Muzeji]] [[Kategorija:Ekonomski muzeji‎ po državama|Italija]] nr0j3zyzhjxzm83sq8xbu4m2lu2jgta 14 4652055 42588909 40963087 2026-05-07T15:57:06Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Brazilska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Brazila]] 42588909 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Museums of economics in Brazil}} [[Kategorija:Muzeji u Brazilu]] [[Kategorija:Ekonomska historija Brazila|Muzeji]] [[Kategorija:Ekonomski muzeji‎ po državama|Brazil]] bccmm5ajvx4bh0fyxc4azigpq5fusjy 14 4652056 42588907 40963088 2026-05-07T15:57:02Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Brazilska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Brazila]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40963088 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Brazil}} [[Kategorija:Ekonomija Brazila|Historija]] [[Kategorija:Historija Brazila po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] p9jk2t8gwl52kjtylpq8z7k2sglf7qf 42589302 42588907 2026-05-07T22:49:44Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Brazil" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589302 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Brazil}} [[Kategorija:Ekonomija Brazila|Historija]] [[Kategorija:Historija Brazila po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Brazil]] fkv7m1bakds5959cofbsrurpvhjrrph 14 4652529 42588967 42588716 2026-05-07T16:04:08Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Italijanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Italije]] 42588967 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of Italy}} [[Kategorija:Vodeni saobraćaj u Italiji|Historija‎]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Italije|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Italije|Pomorstvo]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Italija]] 7rqcuuaujrf21jl9l9kjunwaggzbf03 14 4652530 42589284 42588708 2026-05-07T22:43:33Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Italija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589284 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Italy}} [[Kategorija:Saobraćaj u Italiji|Historija]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Italija]] 9sa0ip3ttsdpdqxe8xtu8diccyvnhb5 14 4652531 42589291 42588726 2026-05-07T22:44:21Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Njemačka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589291 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Germany}} [[Kategorija:Saobraćaj u Njemačkoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Njemačke po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Njemačka]] g9ep8ht7m2idu1hm56mpwtt6t7jx468 14 4652532 42589272 42588665 2026-05-07T22:40:54Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Austrija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589272 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Austria}} [[Kategorija:Saobraćaj u Austriji|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Austrija]] i7gensd3p0gukeefg5yc7pvoyww385o 14 4652543 42589266 42588651 2026-05-07T22:38:41Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Njemačka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589266 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of Germany}} [[Kategorija:Pravo u Njemačkoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Njemačke po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Njemačka]] kozxwkqvx36xsbb4cidr8ivu3xzufxs 14 4652547 42589269 42588306 2026-05-07T22:39:05Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Ujedinjeno Kraljevstvo" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589269 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of the United Kingdom}} [[Kategorija:Pravo u Ujedinjenom Kraljevstvu|Historija]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Ujedinjeno Kraljevstvo]] fpuwsxwj8f8hh8bkg8v39ujeroudgcl 14 4652577 42589267 42588640 2026-05-07T22:38:46Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Rusija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589267 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of Russia}} [[Kategorija:Pravo u Rusiji|Historija]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Rusija]] eo7vkmvzijg7rfia1nqtmjb3t7pq6xo 14 4652608 42589270 42588661 2026-05-07T22:40:44Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Albanija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589270 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Albania}} [[Kategorija:Saobraćaj u Albaniji|Historija]] [[Kategorija:Historija Albanije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Albanija]] gvwfg6y2iz64ovy3wh56fpg7k5jevf7 14 4652612 42589365 42588128 2026-05-07T23:14:50Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Albanija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589365 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Albania}} [[Kategorija:Oružane snage Albanije|Historija]] [[Kategorija:Historija Albanije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Albanija]] pqhdqwj1lzu169txj7hsgdq9o71o69p 14 4652635 42589419 42588536 2026-05-07T23:24:40Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Rumunija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589419 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Romania}} [[Kategorija:Oružane snage Rumunije|Historija]] [[Kategorija:Historija Rumunije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Rumunija]] ba1dzzkd1tpxqqscrp91w3m5f4dh56i 14 4652641 42589294 42587884 2026-05-07T22:44:56Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Sjeverna Makedonija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589294 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in North Macedonia}} [[Kategorija:Saobraćaj u Sjevernoj Makedoniji|Historija]] [[Kategorija:Istorija Makedonije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Sjeverna Makedonija]] bc259jmr3vu7qn5ryiqit93uf9ms5nn 14 4652643 42589279 42588697 2026-05-07T22:41:56Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Grčka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589279 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Greece}} [[Kategorija:Saobraćaj u Grčkoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Grčke po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Grčka]] cvdscldnpr9k4ilqepb9q5idziaodf9 14 4652649 42589297 42588735 2026-05-07T22:45:11Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Turska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589297 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Turkey}} [[Kategorija:Saobraćaj u Turskoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Turske po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Turska]] rlv3m3pf2d259n8o9m38d7vzrm4d0uk 14 4652659 42589283 42588704 2026-05-07T22:43:28Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Iran" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589283 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Iran}} [[Kategorija:Saobraćaj u Iranu|Historija]] [[Kategorija:Historija Irana po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Iran]] 71pf4xph6id0e6cy44iif50vgez8ymz 14 4652661 42589282 42588702 2026-05-07T22:43:25Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Irak" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589282 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Iraq}} [[Kategorija:Saobraćaj u Iraku|Historija]] [[Kategorija:Historija Iraka po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Irak]] 27z8rixl4h3l05ybu2amlep6d9kid9j 14 4652668 42589278 42588692 2026-05-07T22:41:51Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Francuska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589278 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in France}} [[Kategorija:Saobraćaj u Francuskoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Francuske po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Francuska]] 2e3gu28i8346mqza3ar2uaruvwypu5k 14 4652669 42589296 42588733 2026-05-07T22:45:06Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Švicarska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589296 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Switzerland}} [[Kategorija:Saobraćaj u Švicarskoj|Historija]] [[Kategorija:Historija Švicarske po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Švicarska]] 0gjsj0nm0xylv0wgtbhpo9kwwov47l0 14 4652679 42589295 42588730 2026-05-07T22:45:01Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Španija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589295 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Spain}} [[Kategorija:Saobraćaj u Španiji|Historija]] [[Kategorija:Historija Španije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Španija]] hdteguosn9r9xejceixi1r4mh6czwon 14 4652737 42589404 42588437 2026-05-07T23:22:34Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Kolumbija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589404 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Colombia}} [[Kategorija:Oružane snage Kolumbije|Historija]] [[Kategorija:Historija Kolumbije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Kolumbija]] j9wrsads3am7nylze0f4e5yktcziaxn 14 4652747 42589368 42588229 2026-05-07T23:15:06Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Argentina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589368 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Argentina}} [[Kategorija:Oružane snage Argentine|Historija]] [[Kategorija:Historija Argentine po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Argentina]] 54qcxgrluicpawfhaqjaueaam3x3bxx 14 4652752 42589416 42588515 2026-05-07T23:24:24Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Peru" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589416 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Peru}} [[Kategorija:Oružane snage Perua|Historija]] [[Kategorija:Historija Perua po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Peru]] 9xavp0t5j7recw6m0tuzlergb8rhe42 14 4652753 42589378 42588290 2026-05-07T23:16:47Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Čile" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589378 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Chile}} [[Kategorija:Oružane snage Čilea|Historija]] [[Kategorija:Historija Čilea po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Čile]] rdvoa7cco2hsoa7eystdp51xyjpoble 14 4652754 42589373 42588251 2026-05-07T23:15:39Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Bolivija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589373 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Bolivia}} [[Kategorija:Oružane snage Bolivije|Historija]] [[Kategorija:Historija Bolivije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Bolivija]] bai52xo02pj3rlexg46og60f518ipg6 14 4652773 42589385 42588352 2026-05-07T23:17:27Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Haiti" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589385 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Haiti}} [[Kategorija:Oružane snage Haitija|Historija]] [[Kategorija:Historija Haitija po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Haiti]] 3uyp62jytw19q9omregoh90t3ldi192 14 4652778 42589431 42588629 2026-05-07T23:26:14Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Venezuela" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589431 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Venezuela}} [[Kategorija:Oružane snage Venezuele|Historija]] [[Kategorija:Historija Venezuele po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Venezuela]] infaw3yxexo4fruobswofeh2ib9or6a 14 4652787 42589430 42588617 2026-05-07T23:26:08Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Urugvaj" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589430 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Uruguay}} [[Kategorija:Oružane snage Urugvaja|Historija]] [[Kategorija:Historija Urugvaja po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Urugvaj]] st5zkh02grnmyy1g4oiftru4dbt5d8a 14 4652793 42589415 42588512 2026-05-07T23:24:18Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Paragvaj" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589415 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Paraguay}} [[Kategorija:Oružane snage Paragvaja|Historija]] [[Kategorija:Historija Paragvaja po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Paragvaj]] aka8bw0vfdedd7z90gbo1ihlhwt60md 14 4652797 42589374 42588257 2026-05-07T23:15:45Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Brazil" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589374 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Brazil}} [[Kategorija:Oružane snage Brazila|Historija]] [[Kategorija:Historija Brazila po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Brazil]] onmsytuq2xya82f2bxeh54j14vpd3ms 14 4652807 42589418 42588533 2026-05-07T23:24:34Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Portugal" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589418 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Portugal}} [[Kategorija:Oružane snage Portugala|Historija]] [[Kategorija:Historija Portugala po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Portugal]] fqhm95ja574u9idygrwcmc0g4hmucgq 14 4652815 42589271 42588663 2026-05-07T22:40:48Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Argentina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589271 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Argentina}} [[Kategorija:Saobraćaj u Argentini|Historija]] [[Kategorija:Historija Argentine po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Argentina]] idf64nn4hi4h1tf41m59l5w45rv403r 14 4652817 42589273 42588667 2026-05-07T22:40:59Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Bolivija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589273 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Bolivia}} [[Kategorija:Saobraćaj u Boliviji|Historija]] [[Kategorija:Historija Bolivije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Bolivija]] 0usyfbzqgotgg8e1vff7utfvhby0vf8 14 4652828 42589274 42588675 2026-05-07T22:41:05Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Čile" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589274 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Chile}} [[Kategorija:Saobraćaj u Čileu|Historija]] [[Kategorija:Historija Čilea po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Čile]] o804s685227qijdf6o0g06x5fu8ze1m 14 4652829 42589292 42588696 2026-05-07T22:44:46Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Peru" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589292 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Peru}} [[Kategorija:Saobraćaj u Peruu|Historija]] [[Kategorija:Historija Perua po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Peru]] 19ffikradxfy3po0orym2lymma7f7sj 14 4652831 42589287 42588695 2026-05-07T22:43:48Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Kolumija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589287 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Colombia}} [[Kategorija:Saobraćaj u Kolumbiji|Historija]] [[Kategorija:Historija Kolumbije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Kolumija]] l1b3ubij6m9ngtwqybul9kb09zpqcbs 42589288 42589287 2026-05-07T22:43:54Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Kolumbija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589288 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Colombia}} [[Kategorija:Saobraćaj u Kolumbiji|Historija]] [[Kategorija:Historija Kolumbije po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Kolumbija]] skmfu1mtzhkyigrwrss5u1iheffbvzg 14 4652833 42589276 42588682 2026-05-07T22:41:34Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Ekvador" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589276 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Ecuador}} [[Kategorija:Saobraćaj u Ekvadoru|Historija]] [[Kategorija:Historija Ekvadora po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Ekvador]] 6lluxhhz9g2v5h2fhjx7mk04bkdrx8n 14 4652836 42588946 40976277 2026-05-07T16:03:10Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Indijska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Indije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976277 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of India}} [[Kategorija:Ekonomija Indije|Historija]] [[Kategorija:Historija Indije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] o3q1r4jiq2nxjs203pr5z5fsummvmkt 42589310 42588946 2026-05-07T22:51:04Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Indija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589310 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of India}} [[Kategorija:Ekonomija Indije|Historija]] [[Kategorija:Historija Indije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Indija]] 8qtw3f2i3iaf0jb03c1a07ag3sfqaoo 14 4652837 42588989 40976278 2026-05-07T16:06:23Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Portugalska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Portugala]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976278 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Portugal}} [[Kategorija:Ekonomija Portugala|Historija]] [[Kategorija:Historija Portugala po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 02wz6w28fv1ffzqhalut3ruh9oyrm4u 42589321 42588989 2026-05-07T22:53:16Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Portugal" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589321 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Portugal}} [[Kategorija:Ekonomija Portugala|Historija]] [[Kategorija:Historija Portugala po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Portugal]] eqso3u6fra500uv3t2sp3872wvi0svs 14 4652838 42589003 40976279 2026-05-07T16:06:50Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Španska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Španije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976279 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Spain}} [[Kategorija:Ekonomija Španije|Historija]] [[Kategorija:Historija Španije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] ei4r9colnrf4qhnl7eqczg9czir58w7 42589327 42589003 2026-05-07T22:53:52Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Španija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589327 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Spain}} [[Kategorija:Ekonomija Španije|Historija]] [[Kategorija:Historija Španije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Španija]] kc8p4rjlpizbyuftwq555y67rbtvzvs 14 4652844 42589387 42588273 2026-05-07T23:18:59Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Indija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589387 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of India}} [[Kategorija:Oružane snage Indije|Historija]] [[Kategorija:Historija Indije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Indija]] h18rudh855crzrnn3kwewcezxtv1zvc 14 4652845 42589414 42588510 2026-05-07T23:23:57Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Pakistan" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589414 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Pakistan}} [[Kategorija:Oružane snage Pakistana|Historija]] [[Kategorija:Historija Pakistana po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Pakistan]] lmmycumz9wp77rj78ogb9jsln4293am 14 4652847 42588995 40976308 2026-05-07T16:06:37Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Slovenska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Slovenije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976308 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Slovenia}} [[Kategorija:Ekonomija Slovenije|Historija]] [[Kategorija:Historija Slovenije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 311z6z2zjastbo9z8y8g2k5383btmyi 42589324 42588995 2026-05-07T22:53:37Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Slovenij" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589324 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Slovenia}} [[Kategorija:Ekonomija Slovenije|Historija]] [[Kategorija:Historija Slovenije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Slovenij]] 3ojojx372g00u9eilznc4e79aeexioq 42589325 42589324 2026-05-07T22:53:42Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Slovenija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589325 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Slovenia}} [[Kategorija:Ekonomija Slovenije|Historija]] [[Kategorija:Historija Slovenije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Slovenija]] lv82mexgi5q296bqlsa3q48yxqoyffb 14 4652848 42588941 40976309 2026-05-07T16:01:55Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Grčka ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Grčke]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976309 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Greece}} [[Kategorija:Ekonomija Grčke|Historija]] [[Kategorija:Historija Grčke po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 7fv8cvoclm44xpy2vig5qb4qu6h96px 42589308 42588941 2026-05-07T22:50:16Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Grčka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589308 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Greece}} [[Kategorija:Ekonomija Grčke|Historija]] [[Kategorija:Historija Grčke po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Grčka]] 0i7hq08d7zg4v2c3xnmcd8zj9ckvnde 14 4652849 42588976 40976310 2026-05-07T16:05:02Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Litvanska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Litvanije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976310 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Lithuania}} [[Kategorija:Ekonomija Litvanije|Historija]] [[Kategorija:Historija Litvanije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] rn6pe6p3nbj5nzaav2ipgyz6104xyu0 42589317 42588976 2026-05-07T22:51:40Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Litvanija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589317 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Lithuania}} [[Kategorija:Ekonomija Litvanije|Historija]] [[Kategorija:Historija Litvanije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Litvanija]] f6dneegtbao8gqxoofr1r4hhcbjc9vc 14 4652855 42589161 40976362 2026-05-07T16:57:57Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Slovenska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Slovenije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976362 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Slovenia}} [[Kategorija:Politika Slovenije|Historija]] [[Kategorija:Historija Slovenije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] rdxawbw94l7d836lyrq49l4zxm3rdik 42589359 42589161 2026-05-07T23:05:32Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Slovenija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589359 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Slovenia}} [[Kategorija:Politika Slovenije|Historija]] [[Kategorija:Historija Slovenije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Slovenija]] hcc40ipmleqalmger8yaj80ib9dwbkh 14 4652857 42589164 40976382 2026-05-07T16:58:02Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Srpska politička istorija]] na [[Kategorija:Politička historija Srbije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976382 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Serbia}} [[Kategorija:Politika Srbije|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Srbije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 2k779rh27m23xzxg3wfumzksx41twwk 42589360 42589164 2026-05-07T23:05:39Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Srbija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589360 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Serbia}} [[Kategorija:Politika Srbije|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Srbije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Srbija]] 38mpjjhi4qwtjdsioytvawopuon521z 14 4652858 42589104 40976385 2026-05-07T16:55:50Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Italijanska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Italije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976385 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Italy}} [[Kategorija:Politika Italije|Historija]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] cbzvmnaot6w6iwih2sgwlu0t5lqehfu 42589347 42589104 2026-05-07T23:04:06Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Italija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589347 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Italy}} [[Kategorija:Politika Italije|Historija]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Italija]] in1g7pgtyzqhqkmgftsko8jhs2zu1zb 14 4652862 42589023 40976410 2026-05-07T16:51:26Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Američka politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Sjedinjenih Američkih Država]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976410 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the United States}} [[Kategorija:Politika SAD|Historija]] [[Kategorija:Historija SAD po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] km2fkkpvpx00nu815ksfzbgrzb3r3vi 42589357 42589023 2026-05-07T23:05:20Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Sjedinjene Američke Države" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589357 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the United States}} [[Kategorija:Politika SAD|Historija]] [[Kategorija:Historija SAD po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Sjedinjene Američke Države]] e7vkxgt69yms63qxxdhe0uc9zx5y3cd 14 4652863 42589151 40976412 2026-05-07T16:57:41Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Ruska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Rusije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976412 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Russia}} [[Kategorija:Politika Rusije|Historija]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] kk3dtwjzudbnl4sx8kgsvfg39193496 42589354 42589151 2026-05-07T23:04:55Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Rusija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589354 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Russia}} [[Kategorija:Politika Rusije|Historija]] [[Kategorija:Historija Rusije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Rusija]] 45nyzr5grtzeidlmporp38zvqtn6d1c 14 4652864 42589149 40976414 2026-05-07T16:57:36Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Njemačka politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Njemačke]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976414 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Germany}} [[Kategorija:Politika Njemačke|Historija]] [[Kategorija:Historija Njemačke po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 5dpr7uldsfcx1d1qbo3x45dum4vf228 42589353 42589149 2026-05-07T23:04:37Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Njemačka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589353 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Germany}} [[Kategorija:Politika Njemačke|Historija]] [[Kategorija:Historija Njemačke po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Njemačka]] l0h4zuq16uz84b0tcgobj281y2u3iy2 14 4652868 42589111 40976432 2026-05-07T16:56:04Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Kambodžanska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Kambodže]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976432 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Cambodia}} [[Kategorija:Politika Kambodže|Historija]] [[Kategorija:Historija Kambodže po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] qrkb8f7oy7p6jlbva8gxeczvac4gr6q 42589349 42589111 2026-05-07T23:04:17Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Kambodža" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589349 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Cambodia}} [[Kategorija:Politika Kambodže|Historija]] [[Kategorija:Historija Kambodže po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Kambodža]] ekil5abzdfjqusskb2d2c1xfxpzk0mz 14 4652876 42589401 42588425 2026-05-07T23:21:05Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Kambodža" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589401 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Cambodia}} [[Kategorija:Oružane snage Kambodže|Historija]] [[Kategorija:Historija Kambodže po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Kambodža]] gewvtx5p7z593iqk5kun00n4tl3cu9h 14 4652885 42589285 42588717 2026-05-07T22:43:38Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Kambodža" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589285 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Cambodia}} [[Kategorija:Saobraćaj u Kambodži|Historija]] [[Kategorija:Historija Kambodže po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Kambodža]] ns0hf7dt47bhgn93rq9cwv6wif7l8b0 14 4652886 42589299 42588738 2026-05-07T22:45:25Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Vijetnam" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589299 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Vietnam}} [[Kategorija:Saobraćaj u Vijetnamu|Historija]] [[Kategorija:Historija Vijetnama po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Vijetnam]] 33jm101cr5iz0yaa2dxjyqr7849bi2c 14 4652887 42589290 42588724 2026-05-07T22:44:15Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Laos" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589290 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Laos}} [[Kategorija:Saobraćaj u Laosu|Historija]] [[Kategorija:Historija Laosa po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Laos]] j327q9jh3rp34qsh0kyzwedubgbv91u 14 4652890 42589406 42588444 2026-05-07T23:22:43Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Laos" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589406 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Laos}} [[Kategorija:Oružane snage Laosa|Historija]] [[Kategorija:Historija Laosa po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Laos]] 9kcxhg0beomexn5vuj97za4evfss94v 14 4653001 42589107 40976804 2026-05-07T16:55:55Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Japanska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Japana]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976804 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Japan}} [[Kategorija:Politika Japana|Historija]] [[Kategorija:Historija Japana po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] l8mvp8nn09jcktbtycycgkoxj3oc3km 42589348 42589107 2026-05-07T23:04:11Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Japan" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589348 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Japan}} [[Kategorija:Politika Japana|Historija]] [[Kategorija:Historija Japana po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Japan]] 92h7hmywxwkmzz4bgyhn4sgtcefkul5 14 4653005 42589345 42550745 2026-05-07T23:03:53Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Hrvatska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589345 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Croatia}} [[Kategorija:Politika Hrvatske|Povijest]] [[Kategorija:Povijest Hrvatske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Hrvatska]] 0az7hjlacc9czy3j9utl0ft9o9qwtr0 14 4653009 42589082 40976859 2026-05-07T16:53:44Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Egipatska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Egipta]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976859 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Egypt}} [[Kategorija:Politika Egipta|Historija]] [[Kategorija:Historija Egipta po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 4mbkohl59leoh7dhb35wccuqkwzxb0a 42589339 42589082 2026-05-07T23:02:50Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Egipat" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589339 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Egypt}} [[Kategorija:Politika Egipta|Historija]] [[Kategorija:Historija Egipta po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Egipat]] pk9rv5fceumw8spw6j6x8aarj2b6dxo 14 4653039 42589275 42588680 2026-05-07T22:41:28Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Egipat" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589275 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Egypt}} [[Kategorija:Saobraćaj u Egiptu|Historija]] [[Kategorija:Historija Egipta po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Egipat]] lx89be6w9ihmzsxife61bfj98cw33aq 14 4653040 42588918 42588681 2026-05-07T15:57:36Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Egipta]] 42588918 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of Egypt}} [[Kategorija:Vodeni saobraćaj u Egiptu|Historija‎]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Egipta|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Egipta|Pomorstvo]] [[Kategorija:Historija Egipta po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Egipat]] 7fxvu1vhivh5e7txj3hl35ylqh563pa 14 4653041 42588917 40976993 2026-05-07T15:57:35Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Egipatska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Egipta]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40976993 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Egypt}} [[Kategorija:Ekonomija Egipta|Historija]] [[Kategorija:Historija Egipta po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] spfx86k054pibkb3gytf2xz0m3njpr4 42589304 42588917 2026-05-07T22:49:54Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Egipat" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589304 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Egypt}} [[Kategorija:Ekonomija Egipta|Historija]] [[Kategorija:Historija Egipta po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Egipat]] n8k8n6g6bdjgmw1bzo1iy3azh0q7y5p 14 4653043 42589380 42588304 2026-05-07T23:16:57Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Egipat" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589380 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Egypt}} [[Kategorija:Oružane snage Egipta|Historija]] [[Kategorija:Historija Egipta po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Egipat]] scr74s1j5pku2dghtinu1uptm5quxib 14 4653048 42589261 42588240 2026-05-07T22:37:59Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Austrija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589261 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of Austria}} [[Kategorija:Pravo u Austriji|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Austrija]] omixo2fl1qz5xm3ey1xll85hvk7ku1l 14 4653434 42589027 40979513 2026-05-07T16:51:36Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Angolska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Angole]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979513 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Angola}} [[Kategorija:Politika Angole|Historija]] [[Kategorija:Historija Angole po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 3l0dk8i7trpufla3mq3clzpbhelgqjw 42589331 42589027 2026-05-07T23:01:56Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Angola" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589331 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Angola}} [[Kategorija:Politika Angole|Historija]] [[Kategorija:Historija Angole po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Angola]] 5y5h3to4bqia4o0707gnhn1veum9idv 14 4653437 42589396 42588418 2026-05-07T23:20:09Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Vojna historija Južne Afrike]] → [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike]] 42589396 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Wars of South Africa‎}} [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike|Ratovi]] [[Kategorija:Ratovi po državama]] mcgnrj4d1xbze09t8i8d32yh67q725v 42589399 42589396 2026-05-07T23:20:33Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike]] → [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Republike]] 42589399 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Wars of South Africa‎}} [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Republike|Ratovi]] [[Kategorija:Ratovi po državama]] fswj73d0he4h9cq1yl9yu4gmvyd06ly 14 4653439 42589405 42588441 2026-05-07T23:22:38Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Kuba" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589405 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Cuba}} [[Kategorija:Oružane snage Kube|Historija]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Kuba]] o75yvs8q4f5q7k8g8ad2ekxeypvav3s 14 4653443 42589115 40979549 2026-05-07T16:56:17Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Kubanska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Kube]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979549 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Cuba}} [[Kategorija:Politika Kube|Historija]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 0itci8csa3xzibl3tru9h14i3012ekd 42589350 42589115 2026-05-07T23:04:22Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Kuba" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589350 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Cuba}} [[Kategorija:Politika Kube|Historija]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Kuba]] dnh44zdvd9xee91rq3g07uoco1fjecv 14 4653444 42588972 42588723 2026-05-07T16:04:35Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Kubanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Kube]] 42588972 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Maritime history of Cuba}} [[Kategorija:Vodeni saobraćaj na Kubi|Historija‎]] [[Kategorija:Saobraćajna historija Kube|Pomorstvo]] [[Kategorija:Ekonomska historija Kube|Pomorstvo]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Pomorstvo]] [[Kategorija:Pomorska historija po državama|Kuba]] 1riyasup95iz1foypzksottqqsmr62t 14 4653446 42589289 42588722 2026-05-07T22:44:11Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Saobraćajna historija po državama]]: "Kuba" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589289 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|History of transport in Cuba}} [[Kategorija:Saobraćaj na Kubi|Historija]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Saobraćaj]] [[Kategorija:Saobraćajna historija po državama|Kuba]] lqm2qqk1gvtuhcodc2mx77sbavoqjcr 14 4653447 42588971 40979554 2026-05-07T16:04:34Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Kubanska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Kube]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979554 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Cuba}} [[Kategorija:Ekonomija Kube|Historija]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] ppny9t92sy64zpzcct2zjtuu9p787jh 42589315 42588971 2026-05-07T22:51:28Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Kua" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589315 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Cuba}} [[Kategorija:Ekonomija Kube|Historija]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Kua]] 2ug4jh7j6ja09aak304uac5jn5e53hy 42589316 42589315 2026-05-07T22:51:35Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Kuba" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589316 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Cuba}} [[Kategorija:Ekonomija Kube|Historija]] [[Kategorija:Historija Kube po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Kuba]] 4exkmhqsmro6ksorxmya13xddyp1shk 14 4653457 42589394 42588419 2026-05-07T23:20:05Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Vojna historija Južne Afrike]] na [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979582 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of South Africa}} [[Kategorija:Oružane snage Južne Afrike|Historija]] [[Kategorija:Historija Južne Afrike po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama]] 8oth1og20ryst8fx23n1tn8zre60i6l 42589397 42589394 2026-05-07T23:20:29Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike]] na [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Republike]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979582 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of South Africa}} [[Kategorija:Oružane snage Južne Afrike|Historija]] [[Kategorija:Historija Južne Afrike po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama]] 8oth1og20ryst8fx23n1tn8zre60i6l 42589400 42589397 2026-05-07T23:20:56Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Južnoafrička Republika" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589400 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of South Africa}} [[Kategorija:Oružane snage Južne Afrike|Historija]] [[Kategorija:Historija Južne Afrike po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Južnoafrička Republika]] gikyidec67392wexl9k3puzojfdt20u 14 4653462 42589367 42588146 2026-05-07T23:15:01Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Angola" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589367 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Angola}} [[Kategorija:Oružane snage Angole|Historija]] [[Kategorija:Historija Angole po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Angola]] bdyr54yax9pts0o0qw3bq08hmrjqnrp 14 4653463 42589395 42588417 2026-05-07T23:20:06Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Vojna historija Južne Afrike]] → [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike]] 42589395 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Battles involving South Africa}} [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike|Bitke]] [[Kategorija:Bitke po državama]] 5sqzpflv7ajdi9yi7mnuvu7a10zzf7x 42589398 42589395 2026-05-07T23:20:30Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Repulike]] → [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Republike]] 42589398 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Battles involving South Africa}} [[Kategorija:Vojna historija Južnoafričke Republike|Bitke]] [[Kategorija:Bitke po državama]] kvdnlpku18nc753zbfvmlcumvyxj40e 14 4653465 42588899 40979611 2026-05-07T15:56:44Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Angolska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Angole]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979611 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Angola}} [[Kategorija:Ekonomija Angole|Historija]] [[Kategorija:Historija Angole po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] 2d92bsbkr20r9jf5ffwcwk3255mh0e9 42589300 42588899 2026-05-07T22:49:30Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Angola" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589300 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Angola}} [[Kategorija:Ekonomija Angole|Historija]] [[Kategorija:Historija Angole po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Angola]] eobu323wlgsgsyzql2574y0u7j0uzap 14 4653470 42589028 40979624 2026-05-07T16:51:42Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Austrijska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Austrije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979624 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Austria}} [[Kategorija:Politika Austrije|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] l8pza1gzxmb3jdi0nehpa83hhct7476 42589332 42589028 2026-05-07T23:02:01Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Austrija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589332 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Austria}} [[Kategorija:Politika Austrije|Historija]] [[Kategorija:Historija Austrije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Austrija]] j5xvl1m25c9xc1xk2eiyczu56rn5ps5 14 4653484 42589426 42588601 2026-05-07T23:25:45Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Švicarska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589426 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Switzerland}} [[Kategorija:Oružane snage Švicarske|Historija]] [[Kategorija:Historija Švicarske po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Švicarska]] 37ekwqabtz3bzr2039abs5l357h0xyp 14 4653521 42589044 40979952 2026-05-07T16:52:24Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Beninska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Benina]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40979952 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Benin}} [[Kategorija:Politika Benina|Historija]] [[Kategorija:Historija Benina po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] j05qepbqhxjshftpvq0yrd5ih20gv37 42589334 42589044 2026-05-07T23:02:11Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Benin" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589334 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Benin}} [[Kategorija:Politika Benina|Historija]] [[Kategorija:Historija Benina po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Benin]] lsqj8op7m1mkqgkkmiwvuad8nn0w00p 14 4653642 42589038 40980584 2026-05-07T16:52:12Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Belgijska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Belgije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40980584 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Belgium}} [[Kategorija:Politika Belgije|Historija]] [[Kategorija:Historija Belgije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] n4e3ss3sxhfr8ts2sdn4hx6x6az38tz 42589333 42589038 2026-05-07T23:02:07Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Belgija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589333 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Belgium}} [[Kategorija:Politika Belgije|Historija]] [[Kategorija:Historija Belgije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Belgija]] d4vq6hred7yus8o6n7ik12ne7wo8oty 14 4653643 42589134 40980585 2026-05-07T16:56:40Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Nizozemska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40980585 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the Netherlands}} [[Kategorija:Politika Nizozemske|Historija]] [[Kategorija:Historija Nizozemske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 570u15f3fhav5j6xgx4ta6kz4u3rl0l 42589351 42589134 2026-05-07T23:04:27Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Nizozemska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589351 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the Netherlands}} [[Kategorija:Politika Nizozemske|Historija]] [[Kategorija:Historija Nizozemske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Nizozemska]] nsypbovr7voimar4n436kssuvbzmdgw 14 4653645 42589080 40980590 2026-05-07T16:53:38Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Češka politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Češke]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40980590 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the Czech Republic}} [[Kategorija:Politika Češke|Historija]] [[Kategorija:Historija Češke po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] gzn4myllzr46zbt7aqygoyj2oc23if5 42589338 42589080 2026-05-07T23:02:37Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Češka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589338 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the Czech Republic}} [[Kategorija:Politika Češke|Historija]] [[Kategorija:Historija Češke po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Češka]] nzx8960pmww8w6621io1qyok76shbnx 14 4653646 42589099 40980595 2026-05-07T16:55:21Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Grenadska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Grenade]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40980595 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Grenada}} [[Kategorija:Politika Grenade|Historija]] [[Kategorija:Historija Grenade po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] pu9a1ebtol8ypgb5uugcmi5mobk0tt0 42589343 42589099 2026-05-07T23:03:43Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Grenada" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589343 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Grenada}} [[Kategorija:Politika Grenade|Historija]] [[Kategorija:Historija Grenade po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Grenada]] aalyerpk6jvvfzy75h3vxp0ufmh67wg 14 4653952 42589079 40982427 2026-05-07T16:53:16Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Britanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 42589079 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in the United Kingdom}} [[Kategorija:Političke stranke u Ujedinjenom Kraljevstvu| ]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Ujedinjeno Kraljevstvo]] 1sk70c6rzpqrj10k6uj7urlsvd6szda 14 4653953 42589064 40982430 2026-05-07T16:52:55Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Britanska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40982430 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the United Kingdom}} [[Kategorija:Politika Ujedinjenog Kraljevstva|Historija]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] gep9wj58dlwl8gje6mwte9qufxk1aes 42589362 42589064 2026-05-07T23:05:51Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Ujedinjeno Kraljevstvo" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589362 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of the United Kingdom}} [[Kategorija:Politika Ujedinjenog Kraljevstva|Historija]] [[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Ujedinjeno Kraljevstvo]] m6wn6l73vlvlsajoayxzpn3w315bib6 14 4653956 42589372 42588248 2026-05-07T23:15:34Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Benin" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589372 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Benin}} [[Kategorija:Oružane snage Benina|Historija]] [[Kategorija:Historija Benina po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Benin]] 3lkdapoyvegsp9osk0bnti4g7931ds1 14 4654084 42589054 40983033 2026-05-07T16:52:42Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Brazilska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Brazila]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40983033 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Brazil}} [[Kategorija:Politika Brazila|Historija]] [[Kategorija:Historija Brazila po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] bze2bef7iufla1ed7mhodji7z7o1slq 42589336 42589054 2026-05-07T23:02:26Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Brazil" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589336 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Brazil}} [[Kategorija:Politika Brazila|Historija]] [[Kategorija:Historija Brazila po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Brazil]] n9lylg6ilrn19skgu0450w24b6v1eq6 14 4654085 42589049 40983046 2026-05-07T16:52:33Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40983046 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Bosnia and Herzegovina}} [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine|Historija]] [[Kategorija:Historija Bosne i Hercegovine po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 99dyde5hwnym4rdcxpgm1odni5gowsk 42589335 42589049 2026-05-07T23:02:20Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Bosna i Hercegovina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589335 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Bosnia and Herzegovina}} [[Kategorija:Politika Bosne i Hercegovine|Historija]] [[Kategorija:Historija Bosne i Hercegovine po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Bosna i Hercegovina]] f7q995xpo8t43y1s0p6ojfm4r4hx1jl 14 4654087 42589071 40983050 2026-05-07T16:53:03Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Crnogorska politička istorija]] na [[Kategorija:Politička historija Crne Gore]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40983050 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Montenegro}} [[Kategorija:Politika Crne Gore|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Crne Gore po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 4dxtbv1tw9gn8p6pmvbpftojdjmy45b 42589337 42589071 2026-05-07T23:02:31Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Crna Gora" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589337 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Montenegro}} [[Kategorija:Politika Crne Gore|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Crne Gore po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Crna Gora]] dvqjwm01nla889xyabxdhxeoa6xny35 14 4654270 42589095 40984484 2026-05-07T16:54:59Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Francuska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Francuske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984484 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of France}} [[Kategorija:Politika Francuske|Historija]] [[Kategorija:Historija Francuske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] ol4d92hw2tijgmizzje72k6d9riebxu 42589341 42589095 2026-05-07T23:03:07Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Francuska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589341 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of France}} [[Kategorija:Politika Francuske|Historija]] [[Kategorija:Historija Francuske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Francuska]] qym8mbd7oeid4qd2rwhuvpkcy3m90s8 14 4654271 42589098 40984491 2026-05-07T16:55:06Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Grčka politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Grčke]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984491 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Greece}} [[Kategorija:Politika Grčke|Historija]] [[Kategorija:Historija Grčke po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] qw8pr8irvbd9av3weyouww3b197wqlp 42589342 42589098 2026-05-07T23:03:37Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Grčka" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589342 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Greece}} [[Kategorija:Politika Grčke|Historija]] [[Kategorija:Historija Grčke po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Grčka]] e4kk5zl3ddtfuwhtge1bbbz3owcux2e 14 4654272 42589101 40984494 2026-05-07T16:55:36Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Gruzijska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Gruzije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984494 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Georgia}} [[Kategorija:Politika Gruzije|Historija]] [[Kategorija:Historija Gruzije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] qzjyf0to25sr0woa3zp6lzhi1qtc2k3 42589344 42589101 2026-05-07T23:03:49Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Gruzija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589344 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Georgia}} [[Kategorija:Politika Gruzije|Historija]] [[Kategorija:Historija Gruzije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Gruzija]] bs8qklmm5yenoso9g3rc8q7afrb05iz 14 4654275 42589384 42588338 2026-05-07T23:17:22Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Gruzija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589384 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Georgia}} [[Kategorija:Oružane snage Gruzije|Historija]] [[Kategorija:Historija Gruzije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Gruzija]] r92974bsccu4biy416ryaly9h63aaor 14 4654276 42589103 40984507 2026-05-07T16:55:43Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Irska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Irske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984507 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Ireland}} [[Kategorija:Politika Irske|Historija]] [[Kategorija:Historija Irske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 5bvv0l4zq5m9bsfd0sdmjxenzrk305x 42589346 42589103 2026-05-07T23:03:58Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Irska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589346 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Ireland}} [[Kategorija:Politika Irske|Historija]] [[Kategorija:Historija Irske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Irska]] 8wbltbhaa9go7ido13nm6sexywuuwj1 14 4654277 42589127 40984509 2026-05-07T16:56:33Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Makedonska politička istorija]] na [[Kategorija:Politička historija Sjeverne Makedonije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984509 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of North Macedonia}} [[Kategorija:Politika Makedonije|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Makedonije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] llkiot1hc8yj6su6eib7h8dvrqqeyvv 42589358 42589127 2026-05-07T23:05:27Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Sjeverna Makedonija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589358 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of North Macedonia}} [[Kategorija:Politika Makedonije|Istorija]] [[Kategorija:Istorija Makedonije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Sjeverna Makedonija]] 9c502m36iemhv2xi08ndqhq4mr9ch0s 14 4654278 42589147 40984511 2026-05-07T16:57:31Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Norveška politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Norveške]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984511 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Norway}} [[Kategorija:Politika Norveške|Historija]] [[Kategorija:Historija Norveške po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 17dcr54gpzvqhpfpbdnomdd7mrge5rq 42589352 42589147 2026-05-07T23:04:32Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Norveška" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589352 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Norway}} [[Kategorija:Politika Norveške|Historija]] [[Kategorija:Historija Norveške po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Norveška]] 8y4lubztw564y5pn5mci36x3b33y565 14 4654279 42589168 40984515 2026-05-07T16:58:07Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Turska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Turske]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984515 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Turkey}} [[Kategorija:Politika Turske|Historija]] [[Kategorija:Historija Turske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] l6b71iwx02dpt1gm0ujvplsrexs0vrt 42589361 42589168 2026-05-07T23:05:44Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Turska" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589361 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Turkey}} [[Kategorija:Politika Turske|Historija]] [[Kategorija:Historija Turske po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Turska]] fme3z1ui8ea5p8nirxofcwazfngm7bx 14 4654280 42589176 40984517 2026-05-07T16:58:17Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Ukrajinska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Ukrajine]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 40984517 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Ukraine}} [[Kategorija:Politika Ukrajine|Historija]] [[Kategorija:Historija Ukrajine po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] 8uuhkdjjoetklmltoo02x5cz0b9u3ft 42589363 42589176 2026-05-07T23:05:57Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Ukrajina" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589363 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Ukraine}} [[Kategorija:Politika Ukrajine|Historija]] [[Kategorija:Historija Ukrajine po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Ukrajina]] hlvtbsfldtk9velh5jum5lfbougy17c 14 4654340 42589402 42588427 2026-05-07T23:21:13Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Kanada" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589402 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Canada}} [[Kategorija:Oružane snage Kanade|Historija]] [[Kategorija:Historija Kanade po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Kanada]] oj3xeuydy3bm07uo9z1ucu5thltmqpm 14 4654651 42589265 42588649 2026-05-07T22:38:35Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Italija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589265 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of Italy}} [[Kategorija:Pravo u Italiji|Historija]] [[Kategorija:Historija Italije po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Italija]] tqcygwfkcfa62nwud2bxno9sg0ov9r0 0 4656512 42589036 42466729 2026-05-07T16:52:05Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Azerbejdžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] 42589036 wikitext text/x-wiki {{Kutijica za bivše države sr | Izvorno_ime = آذربایجان خلق جومهوریتی<br> Azərbaycan Demokratik Respublikası | Konvencionalni_pun_naziv = Azerbejdžanska Demokratska Republika | Uobičajen_naziv = | Slika_zastava = Flag of Azerbaijan 1918.svg | Slika_grb = | Ime_genitiv = Azerbejdžana | Slika_karta = Azerbaijan Democratic Republic 1918 20.png | Tekst_karta = | Tekst_ispod_karte = | Kontinent = [[Azija]] | Regija = [[Kavkaz]] | Zemlja = | Himna = | Površina = 99,908 ili 97 300 (bez spornih područja) | Stanovništvo = 2 862 000 ([[1920]])<ref>Almanac of Azerbaijan Republic (Baku, 1920), p. 93.</ref> | Glavni grad = [[Gandža]] (do septembra 1918.)<br> [[Baku]] | Zvanični_jezici = | Religija = | Valuta = [[Azerbejdžanski manat|Azerbejdžanski manat ili rubalj]] | Zakonodavna_vlast = | Tip_vladavine = | Titula_vladara = | Vladajuća_partija = Republika | Vladar1 = | Vladar2 = | Vladar3 = | Predsednik = | Premijer = Fatali Khan Khoyski (1918–1919)<br> Nasib Yusifbeyli (1919–1920)<br> Mammad Hasan Hajinski (1920) | Era = [[Međuratni period]] | Godina_početak = 1918 | Godina_kraj = 1920 | Status = | Događaj1 = | Datum_događaj1 = | Događaj2 = | Datum_događaj2 = | Događaj3 = | Datum_događaj3 = | Događaj4 = | Datum_događaj4 = | Događaj5 = | Datum_događaj5 = | Događaj6 = | Datum_događaj6 = | Događaj7 = | Datum_događaj7 = | Zastava_Prethodnik1 = Flag of the Transcaucasian Federation.svg | Prethodnik1 = [[Zakavkaska Demokratska Federativna Republika]] | Zastava_Sledbenik1 = Flag of Azerbaijan 1920.gif | Sledbenik1 = [[Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika]] | Zastava_Prethodnik2 = | Prethodnik2 = | Zastava_Sledbenik2 = | Sledbenik2 = | Zastava_Prethodnik3 = | Prethodnik3 = | Zastava_Sledbenik3 = | Sledbenik3 = | Zastava_Prethodnik4 = | Prethodnik4 = | Zastava_Sledbenik4 = | Sledbenik4 = | Zastava_Prethodnik5 = | Prethodnik5 = | Zastava_Sledbenik5 = | Sledbenik5 = | Portal = }} '''Azerbejdžanska Demokratska Republika''' ({{jez-az|Azərbaycan Demokratik Respublikası}}) poznata i kao '''Azerbejdžanska Narodna Republika''' ({{jez-az|Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti}}) bila je republika koju je u [[Tbilisi|Tiflisu]] 28. maja 1918. proklamovao ''Nacionalni savet muslimana Zakavkazja''. Republika je proglašena u periodu [[Ruska revolucija|Ruske revolucije]] i postojala je do kraja aprila 1920. kada je proglašena [[Azerbejdžanska Sovjetska Socijalistička Republika]], jedna od republika koje su sačinjavale [[Sovjetski Savez]]. Prvi glavni grad republike do septembra 1918. bio je [[Gandža]] budući da su do tada [[Boljševici|boljševičke]] snage kontrolisale [[Baku]]. Naziv Azerbejdžan, koji je iz političkih pobuda usvojila liberalna par-islamistička i pan-turkijska partija Müsavat, se do 1918. koristio primarno za perzijski [[Azarbajdžan (Iran)|Azarbajdžan]]. Neka od ostvarenja Azerbejdžanske Demokratske Republike bilo je davanje prava glasa ženama (kao jedna od prvih zemalja na svetu i prva većinski [[Muslimani (vjernici)|muslimanska]] zemlja) i osnivanje [[Državni univerzitet u Bakuu|Državnog univerziteta u Bakuu]]. Za veme postojanja država je bila u graničnom sporu sa [[Demokratska Republika Gruzija|Demokratskom Republikom Gruzijom]] i [[Republika Armenija (1918–1920)|Demokratskom Republikom Armenijom]], druge dve kratkotrajne nacionalne kavkaške države nastale u istom periodu. Nacionalni sukobi među tri grupe dovele su incijalno i do raspada [[Zakavkaska Demokratska Federativna Republika|Zakavkaške Demokratske Federativne Republike]]. Sukobi su eskalirali i u rat između Armenije i Azerbejdžana ponajviše oko gradova i regija [[Qazax]], [[Sjunik]], [[Nagorno-Karabakh]]a i [[Nahčivan]]a. == Galerija == <gallery> Flag of the Democratic Republic of Azerbaijan (1918).svg|Prva zastava Azerbejdžanske Demokratske Republike FireTemple1919.jpg|Poštanska markica Azeri parlament.jpg|Azerbejdžanski parlament </gallery> == Povezano == * [[Ruski građanski rat]] * [[Zakavkaska Socijalistička Federativna Sovjetska Republika]] * [[Autonomna Republika Azerbejdžan]] == Reference == {{izvori}} [[Kategorija:Bivše države Međuratnog perioda]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] 3w21hc26p6wslu1e6jxnlyt3igk53p9 0 4658113 42589083 41006996 2026-05-07T16:53:45Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589083 wikitext text/x-wiki {{vojna osoba |ime=Ahmed Urabi |slika=Ahmed_Orabi_1882.png |opis = Urabijev [[portret]] iz [[1882]] |veličina = 250px |datum rođenja = [[1839]]. |mjesto rođenja =selo Hirjat Razna pored [[Zakazik]]a |datum smrti =[[21. septembar]] [[1911]]. |mjesto smrti = [[Kairo]] |nacionalnost = [[Egipćani|egipatsko]] |puno ime= Ahmed Urabi-paša Misirski |nadimak= |supruga= |suprug = |titule = |knjige = |služba = |čin = [[kajmakam]] ([[pukovnik]]) |ratovi=[[Egipatsko-etiopski rat]] |bitke= |vojska =Egipatska vojska |rod = [[pješadija]] |jedinice = |komandirao = |nagrade = }} '''Ahmed Urabi''' punim imenom ''Ahmed Urabi-paša Misirski'' (selo pored [[Zakazik]]a, [[1839]]. - [[Kairo]], [[21. septembar]] [[1911]].) bio je [[egipat]]ski [[nacionalizam|nacionalist]], lider društveno [[politika|političkog]] pokreta, koji je okupio gotovo sve slojeve egipatskog društva, od onih iz viših klasa, do [[vojnik]]a i običnih [[seljak]]a, jer je izražavao nezadovoljstvo zbog [[Hegemonija|dominacije]] [[Velika sila|Evropskih velesila]]<ref name=brit/> ([[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Britanije]] i [[Treća Francuska Republika|Francuske]]). == Biografija == Urabi je rođen u [[porodica|familiji]] [[selo|seoskog]] [[šeik]]a, [[obrazovanje|studirao]] je na [[Kairo|kairskom]] [[Univerzitet Al-Azhar|Al-Azharu]] vodećoj instituciji za [[Islamistika|islamistiku]]. Nakon školovanja priključio se [[vojska|vojsci]], gdje je dogurao do [[Vojni čin|čina]] [[kajmakam]]a, nakon sudjelovanja u [[Egipatsko-etiopski rat|Egipatsko-etiopskog rata]] [[1875]].-[[1875|76]]. Još na samom početku vojne karijere, priključio se tajnoj organizaciji koja je za cilj imala uklanjanje [[Turci|turskih]] i [[čerkezi|čerkeskih]] [[oficir]]a, koji su imali [[monopol]] na najviše [[Vojni čin|činove]] u Egipatskoj vojsci. Odmah nakon rata - [[1879]]. sudjelovao je u neuspjelom [[oficir]]irskom [[puč]]u protiv [[Egipatski Kedivat|Egipatskog kediva]] [[Teufik-paša|Teufik-paše]].<ref name=brit/><ref name=lex>{{cite web |url=https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=63281 |title = ''Urabi-paša, Ahmed'' |publisher=Hrvatska enciklopedija LZMK |language =hrvatski |accessdate =14.07.2020}}</ref> Urabi je bio odličan govornik, blizak običnom narodu iz kog je i sam potekao, a njegov [[slogan]] ''Miṣir - Misircima'' (Egipat Egipćanima) uzdigao ga je u nacionalnog [[heroj]]a. Postao je toliko popularan, kao jedan od lidera tek osnovane Nacionalne partije, da kolebljivi [[Teufik-paša]] nije imao kud, već ga je [[1881]]. uključio u [[vlada|vladu]] kao [[ministar|ministra]] [[rat]]a (odbrane). Njegovi vatreni govori u [[parlament]]u protiv stranaca koji su kontrolirali egipatski [[budžet]], bojeći se da prezaduženi Egipat neće biti u stanju vraćati [[kredit]]e za [[Sueski kanal]], doveli su do čitavog niza spontanih napada na [[Evropa|evropske]] [[trgovac|trgovce]] i njihova poduzeća.<ref name=brit/> === Urabijev ustanak === Preplašeni [[Teufik-paša]] kog više nitko nije slušao, pobjegao je u [[Aleksandrija|Aleksandriju]], i zatražio pomoć od [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Britanije]] i [[Treća Francuska Republika|Francuske]]. Francuzi su doplovili ali su se povukli, ali je zato [[Royal Navy|Britanska mornarica]] u [[jul]]u [[1882]] [[bombardovanje|bombardirala]] [[Aleksandrija|Aleksandriju]], što je samo dolilo ulje na vatru, jer su izbili još veći nemiri, a Urabi je proglasio [[Egipatski Kedivat|kediv]]a izdajnikom. Kao [[komandant]] egipatske vojske, organizirao je odbranu zemlje i poveo [[Anglo-egipatski rat|pravi rat]], u prvi mah je uspio spriječiti daljni prodor [[British Army|Britanske vojske]] prema [[Kairo|Kairu]].<ref name=brit/> U [[august]]u je [[British Army|Britanska vojska]] pod vodsvom [[Garnet Wolseley|Garneta Wolseleya]] izvršila [[desant]] u zoni [[Sueski kanal|kanala]] kod [[Ismailia|Ismailie]] i odatle krenula u napad na [[Kairo]]. Urabijeva slabo opremljena i loše obučena vojska je poražena u [[Bitka kod Tel el Kabira|Bitci kod Tel el Kabira]]. To je bio Urabijev kraj, jer je nakon tog [[hapšenje|uhapšen]] i [[smrtna kazna|osuđen na smrt]]. Na [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Britansku]] intervenciju ta kazna nije izvršena već je izmenjena na doživotnu [[internacija|internaciju]] na [[Šri Lanka|Cejlon]], gdje mu je [[1901]]. dozvoljeno da se vrati u [[Egipat|zemlju]].<ref name=brit/> Dugi niz godina njegov je lik prikazivan samo u negativnom svijetlu, sve do [[1950-e|1950-ih]] i [[Gamal Abdel Naser|Naserovog]] režima. Od tog vremena je Urabi - pozitivac, borac za narodnu stvar.<ref name=brit>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Urabi-Pasha |title = ''Urābī Pasha, Egyptian nationalist'' |publisher=Encyclopædia Britannica |language =engleski |accessdate =14.07.2020}}</ref> == Povezano == * [[Anglo-egipatski rat]] == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Ahmed Orabi}} * [https://www.britannica.com/biography/Urabi-Pasha ''Urābī Pasha, Egyptian nationalist'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)] {{en icon}} * [https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=63281 ''Urabi-paša, Ahmed'' (na portalu Hrvatska enciklopedija LZMK)] {{hr icon}} {{Lifetime|1839|1911|Ahmed Urabi}} [[Kategorija:Egipatski političari|Ahmed Urabi]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Egipatski vojskovođe]] 45ppr9hzgbqfjwm4qqzgraudrd37wal 0 4665253 42589086 42567215 2026-05-07T16:53:56Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589086 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Sarah Hegazi | native_name = {{Nobold|{{lang|ar|سارة حجازي}}}} | slika = | slika_potpis = Mural of Sarah Hegazi in Amman | datum_rođenja = 1989 | mjesto_rođenja = [[Egipat]] | datum_smrti = 2020-6-13 | death_place = [[Toronto]], [[Ontario]], [[Canada]] | nationality = [[Egyptians|Egyptian]] | death_cause = Suicide | zanimanje = IT specialist | years_active = 2016–2020 | known_for = [[LGBT social movements|LGBT]] socialist and human rights activism | home_town = }} '''Sarah HEGAZI''' ( {{Jez-ar|سارة حجازي}} ; 1989. - 13. lipnja 2020.), također pisano '''Hegazy''' ili '''Higazy''', bila je egipatska lezbijska aktivistkinja.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.npr.org/2018/06/18/620110576/after-crackdown-egypts-lgbt-community-contemplates-dark-future|title=After Crackdown, Egypt's LGBT Community Contemplates 'Dark Future'|website=NPR.org|language=en|accessdate=2020-06-14}}</ref><ref name="Noury">{{Cite web|url=https://www.focusonafrica.info/in-memoria-di-sara-higazy/|title=In memoria di Sara Higazy - Focus On Africa -|last=Noury|first=Riccardo|date=2020-06-15|website=Focus On Africa|language=it-IT|accessdate=2020-06-16}}</ref> Uhićena je, zatvorena i mučena u zatvoru u Egiptu tri mjeseca <ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.swissinfo.ch/ara/afp/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D8%B1%D8%AC-%D8%A8%D9%83%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D8%A8-%D9%88%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D8%A9-%D9%84%D9%88%D8%AD%D8%A7-%D8%A8%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%8A%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A%D9%8A%D9%86/43793762|title=القضاء المصري يفرج بكفالة عن شاب وشابة لوحا بعلم يرمز الى المثليين|website=SWI swissinfo.ch|language=ar|accessdate=2020-06-26}}</ref> nakon što je bacila duginu zastavu na koncertu Mashrou 'Leila 2017. u [[Kairo|Kairu]].<ref name="MEE">{{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/egypt-lgbtq-activist-sarah-hegazi-suicide-trauma|title=‘Egypt failed her’: LGBT activist kills herself in Canada after suffering post-prison trauma|date=15 June 2020|website=Middle East Eye}}</ref> Hegazi je živila sa [[Posttraumatski stresni poremećaj|PTSP-om]] usljed mučenja u zatvoru koje je doživjela u Egiptu. Dobila je azil u Kanadi, tamo je živela do svoje smrti.<ref name="Ghitis">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2017/10/05/opinions/un-death-penalty-resolution-usa-lgbt-ghitis-opinion/index.html|title=The shocking US vote not to condemn the death penalty for LGBT people|last=Ghitis|first=Frida|website=CNN|accessdate=2020-06-14}}</ref><ref name="Business Insider">{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/r-rainbow-raids-egypt-launches-its-widest-anti-gay-crackdown-yet-2017-10|title=Woman imprisoned and beaten for waving rainbow flag as Egypt cracks down on gay rights|last=Aboulenein|first=Ahmed|website=Business Insider|accessdate=2020-06-14|archive-date=2020-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614231439/https://www.businessinsider.com/r-rainbow-raids-egypt-launches-its-widest-anti-gay-crackdown-yet-2017-10|dead-url=yes}}</ref><ref name="Boisvert">{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/sarah-hegazi-death-1.5614698|title=LGBTQ activist Sarah Hegazi, exiled in Canada after torture in Egypt, dead at 30|last=Boisvert|first=Nick|date=2020-06-16|website=[[CBC News]]|archiveurl=|archivedate=|url-status=live|accessdate=2020-06-17}}</ref><ref name="Egypt Today">{{Cite web|url=http://www.egypttoday.com/Article/1/88586/Egyptian-LGBT-rights-activist-dies-by-suicide-in-Canada-after|title=Egyptian LGBT rights activist dies by suicide in Canada after 'failing to survive'|website=EgyptToday|accessdate=2020-06-14}}</ref><ref name="eg24">{{Cite web|url=https://www.eg24.news/2020/06/sarah-hegazy-reports-of-the-suicide-of-an-egyptian-activist-in-gay-rights-in-canada.html|title=Sarah Hegazy: Reports of the suicide of an Egyptian activist in gay rights in Canada|last=admin|date=2020-06-14|website=Eg24 News|language=en-US|accessdate=2020-06-14|archive-date=2021-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130003143/https://www.eg24.news/2020/06/sarah-hegazy-reports-of-the-suicide-of-an-egyptian-activist-in-gay-rights-in-canada.html|dead-url=yes}}</ref><ref name="streets">{{Cite web|url=https://egyptianstreets.com/2020/06/14/egyptian-lgbtqi-activist-sara-hegazy-dies-aged-30-in-canada/|title=Egyptian LGBTQI+ Activist Sara Hegazy Dies Aged 30 in Canada|date=2020-06-14|website=Egyptian Streets|language=en-US|accessdate=2020-06-15}}</ref><ref name="Walsh">{{Cite news|last=Walsh|first=Declan|date=2020-06-15|title=Arrested for Waving Rainbow Flag, a Gay Egyptian Takes Her Life|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2020/06/15/world/middleeast/egypt-gay-suicide-sarah-hegazi.html|access-date=2020-06-17}}</ref> == Rani život == Hegazi je rođena 1989. godine u egipatskoj konzervativnoj porodici srednje klase; ona je najstarija od četiri brata i sestre. Sarah je pomogla majci da se brine za braću i sestru nakon što joj je umro otac, srednjoškolski nastavnik nauke. Slike mlade Hegazije u konzervativnom islamskom ruhu, uključujući hidžab, pojavile su se nakon njene smrti.<ref>{{Cite news|date=2020-06-15|title=كيف تحول موت سارة حجازي إلى سجال "فكري ديني"؟|language=ar|work=BBC News Arabic|url=https://www.bbc.com/arabic/trending-53056635|access-date=2020-06-26}}</ref> Hegazi je nosila hidžab sve dok 2016. nije izašla u javnost kao lezbijka.<ref>{{Cite web|url=https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2020/06/24/1347206.html|title=بعد أسبوع من انتحارها.. مشاهد من تشييع جنازة سارة حجازي في كنيسة بكندا|last=|first=|date=|website=دنيا الوطن|language=ar|trans-title=A week after her suicide ... scenes from the funeral of Sarah Hijazi at a church in Canada|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626101517/https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2020/06/24/1347206.html|archivedate=2020-06-26|url-status=live|accessdate=2020-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://honna.elwatannews.com/news/details/2066877/%D9%85%D9%86-%D9%83%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%A9-%D9%88%D8%A8%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%A9-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A|title=من كنيسة وبأعلام المثلية.. لقطات من جنازة سارة حجازي|last=Ashraf|first=Aya|date=2020-06-23|website=honna.elwatannews.com|language=ar|trans-title=From a church and gay flags .. Snippets from Sarah Hijazi's funeral|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626102225/https://honna.elwatannews.com/news/details/2066877/%D9%85%D9%86-%D9%83%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%A9-%D9%88%D8%A8%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%A9-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A|archivedate=2020-06-26|url-status=live|accessdate=2020-06-26}}</ref> == Obrazovanje == Hegazi je 2010. diplomirala na Thebas Akademiji sa diplomom informacijskih sistema, a Američkog univerziteta u Kairu centra za trajno obrazovanje 2016. godine. Kroz učenje na daljinu Hegazi je dobila certifikate o "Borbi za jednakost: 1950.-2018.", "Feminizmu i socijalnoj pravdi", "Metodama istraživanja", "Raznolikosti i inkluzije na radnom mjestu" i "Razumijevanju nasilja" na [[Univerzitet Columbia|Univerzitetu Columbia]], Univerzitetu u Kalifornijski Santa Cruz, londonski univerzitet SOAS, univerzitet u Pittsburghu i univerzitet Emory .<ref name="insta">https://www.instagram.com/p/B1XtvcmhAJW/</ref><ref name="insta2">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BxNs_Q-hPaA/|title=Sarah Hegazi on Instagram: “Diversity in the workplace. نستقبل مباركتكم في الكورس الثالث اللي خلصته.”|website=Instagram}}</ref><ref name="insta3">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BwskpbWhxwp/|title=Sarah Hegazi on Instagram: “ياعبسلام تاني شهادة في كورسات الاونلاين ، والمرة دي عن النسوية والعدالة الاجتماعية .”|website=Instagram}}</ref> == Politička stajališta == Hegazi se identificirala kao komunista i podržavala je Stranku hljeba i slobode dok je živila u Egiptu i uključila se u Proljetnu socijalističku mrežu po dolsaku u Kanadu.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://springmag.ca/our-tribute-to-comrade-rafeqa-sarah-hegazi|title=Our tribute to comrade/rafeqa Sarah Hegazi|website=springmag.ca}}</ref> Hegazi je izvijestila da je otpuštena s posla zbog suprotstavljanja režimu Sisi u Egiptu.<ref name="spring">{{Cite web|url=https://springmag.ca/interview-lessons-from-egypts-counter-revolution-for-sudan|title=Interview: lessons from Egypt’s counter-revolution for Sudan|website=springmag.ca}}</ref> Devet godina nakon [[Protesti u Egiptu (2011)|egipatske revolucije 2011.]] godine Hegazi je napisala da će "stari režim pokušati bilo što, čak i žrtvujući važne ikone svog režima kako bi ostao na vlasti ili vratio vlast", opisujući predsjednika el-Sisija "najsuptilnijim i nasilni diktator u našoj modernoj historiji "i zapisujući kako" revolucionari vjeruju kako je bitka jedna od klasa ".<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://springmag.ca/the-egyptian-revolution-nine-years-later|title=The Egyptian revolution: Nine years later|website=springmag.ca}}</ref> Hegazi je napisala da je zbog revolucije koja je ostala nepotpuna "većina nas je sada u grobu, zatvoru ili u egzilu". == Progon u Egiptu == === Hapšenje === 22. septembra 2017. Sarah Hegazi prisustvovala je koncertu [[liban]]onskog benda Mashrou 'Leila čiji je glavni pjevač Hamed Sinno otvoreno gay. Hegazi je bila među grupom drugih koji su uhapšeni zbog mahanja duginom zastavom u znak podrške LGBT pravima.<ref name="Reuters">{{Cite news|title=Egypt arrests dozens in crackdown on gays|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-egypt-rights-idUSKCN1C72BW|access-date=2020-06-14}}</ref> Optužena je da se pridružila organizaciji u suprotnosti sa zakonom, u svrhu poticanja na djela nemorala ili razbojstva.<ref name=":8"/> Njeno hapšenje poklopilo se s reakcijom na reakciju nulte tolerancije u Egiptu da ukine podršku javnosti LGBT pravima u zemlji .<ref name="hrw">{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2017/10/06/egypt-mass-arrests-amid-lgbt-media-blackout|title=Egypt: Mass Arrests Amid LGBT Media Blackout|date=2017-10-06|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=2020-06-14}}</ref> U zatvoru je bila tri mjeseca u policijskoj stanici Sayeda Zeinab, gdje su muški agenti poticali zatvorenike da je tuku, i na verbalni i seksualni napad.<ref name=":0"/><ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.thequint.com/neon/gender/sarah-hegazi-egyptian-lgbtq-activist-suicide-funeral|title=Who Was Sarah Hegazi – Egyptian LGBTQ Activist Who Died By Suicide|last=Ramesh|first=Mythreyee|date=2020-06-23|website=The Quint|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623123259/https://www.thequint.com/neon/gender/sarah-hegazi-egyptian-lgbtq-activist-suicide-funeral|archivedate=23. 6. 2020|url-status=dead|accessdate=2020-06-23}}</ref> U članku koji je Mada Masr objavila 24. septembra 2018. godine Hegazi je prepričala svoje hapšenje. Napisala je da je uhapšena kod kuće pred porodicom, a da ju je službenik tokom postupka ispitivao o njenoj religiji, zašto je skinula hidžab i je li djevica ili ne.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://madamasr.com/ar/2018/09/24/opinion/u/%d8%b9%d8%a7%d9%85-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d9%85%d9%88%d9%82%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b1%d9%8a%d9%86%d8%a8%d9%88-%d9%86%d8%b8%d8%a7%d9%85-%d9%8a%d8%b9%d8%aa%d9%82%d9%84%d8%8c-%d9%88%d8%a5/|title=عام على موقعة «الرينبو»: نظام يعتقل، وإسلاميون يصفّقون|website=مدى مصر|language=ar|accessdate=2020-06-23}}</ref> Prema njenoj izjavi, službenik joj je zavezao oči i odvezao je automobilom do lokacije koju nije poznavala. Sjela je u stolicu zagrljenu krpom s rukama uvezanima u ruke. Bila je izložena strujnom udaru i izgubila je svijest. Prijetio joj je i da će joj biti nanesena šteta ako to nekome kaže. Hegazi je puštena 2. januara 2018. i novčano je kažnjena s 1.000 [[Egipatska funta|Egipatskih funti]] (56 USD); nakon puštanja na slobodu borila se s depresijom, paničnim napadima i [[Posttraumatski stresni poremećaj|post-traumatskim stresnim poremećajem]].<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/06/egypt-sarah-hegazy-death-gay-rights-crackdown.html|title=Death of activist Sarah Hegazy highlights struggle of Egypt's gay community|last=Zalm|first=Emma van der|date=2020-06-18|website=Al-Monitor|language=en|accessdate=2020-06-25}}</ref> Bojeći se daljnjeg procesuiranja, Hegazi je 2018. godine zatražila azil u Kanadi.<ref name="Egypt Independent">{{Cite web|url=https://egyptindependent.com/two-held-egyptian-anti-gay-crackdown-freed-bail/|title=Two held in Egyptian anti-gay crackdown are freed on bail|date=2018-01-04|website=Egypt Independent|language=en-US|accessdate=2020-06-14}}</ref> Hegazi je mjesec dana nakon napuštanja Egipta izgubila majku od raka.<ref>{{Cite web|url=https://www.pressandjournal.co.uk/fp/opinion/columnists/catherine-deveney/2289311/catherine-deveney-at-its-heart-forgiveness-is-a-simple-thing-which-captures-the-best-of-being-human/|title=Catherine Deveney: At its heart, forgiveness is a simple thing which captures the best of being human|last=Deveney|first=Catherine|website=Press and Journal|language=en-US|accessdate=2020-06-26}}</ref> === Pravni i politički kontekst === U Egiptu, gdje homoseksualnost nije izričito zabranjena u sudskoj praksi, pritvor i optužbe podnose se na temelju "zakona o borbi protiv prostitucije iz 1961." koji sankcionira razvrat i seksualni rad. U listopadu 2017., nakon koncerta u Kairu Mashrou 'Leila 2017. godine, mali broj egipatskih članova parlamenta podnio je zakon kojim se sankcionišu homoseksualne radnje s do tri godine zatvora. Ako budu ponovo osuđeni, osuđeni se suočavaju s mogućnošću da budu osuđeni na zatvorsku kaznu u trajanju od pet godina.<ref name=":8"/> Ažuriranje zakona korišteno je za suzbijanje egipatskih LGBT osoba iako ažurirani zakon nije aludirao na homoseksualnost. Ažuriranje je ovlastilo policiju da se infiltrira u čavrljaonice i aplikacije za izlaske, kako bi se učinilo da su homoseksualci i žene i da ih progone pripadnici LGBT zajednice.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2017/apr/03/jailed-for-using-grindr-homosexuality-in-egypt|title=Jailed for using Grindr: homosexuality in Egypt|last=Jankowicz|first=Mia|date=April 3, 2017}}</ref> Prema egipatskoj vladi, zakon je ažuriran kako bi se pozabavio savremenim razvojem i zaustavio korisnike interneta i društvenih medija da ohrabruju poroke i praksu prostitucije. Egipatska vlada, vjerske vlasti i političke stranke LGBTQ + zajednicu predstavljaju prijetnju nacionalnoj sigurnosti; ovo gledište promoviraju agencije pod državnom kontrolom.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://english.alaraby.co.uk/english/indepth/2020/6/19/arab-lgbt-community-mourns-the-loss-of-sara-hegazy|title=Remembering Sara Hegazy: Arab LGBT community mourns the loss of a 'beacon of hope'|last=Imran|first=Yousra Samir|date=2020-06-19|website=alaraby|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200622100940/https://english.alaraby.co.uk/english/indepth/2020/6/19/arab-lgbt-community-mourns-the-loss-of-sara-hegazy|archivedate=2020-06-22|url-status=live|accessdate=2020-06-22}}</ref> == Smrt i nasljeđe == Hegazi je umrla 13. juna 2020. u [[Toronto|Torontu]] u Kanadi. 15. juna 2020. Hegazijin advokat Khaled Al-Masry potvrdio je njenu smrt kao samoubistvo.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.pinknews.co.uk/2020/06/15/sara-hegazy-egypt-lgbt-activist-pride-flag-death-suicide-tribute-mashrou-leila-canada/|title=Sara Hegazy, the pioneering Egyptian LGBT+ activist who was tortured for flying a Pride flag, has died by suicide|date=June 15, 2020}}</ref> Kratko pismo koje je Hegazi napisala na arapskom jeziku, proširilo se društvenim medijima nakon njene smrti.<ref name="MEE"/> Pismo je glasilo: „Mojoj braći i sestrama - pokušala sam da preživim i nisam uspjela, oprosti mi. Mojim prijateljima - iskustvo je bilo grubo i preslaba sam da bi se otpro, oprosti mi. Prema svijetu - bili ste okrutni u velikoj mjeri, ali opraštam. " <ref name="streets 2">{{Cite web|url=https://egyptianstreets.com/2020/06/14/egyptian-lgbtqi-activist-sara-hegazy-dies-aged-30-in-canada/|title=Egyptian LGBTQI+ Activist Sara Hegazy Dies Aged 30 in Canada|date=June 14, 2020|website=Egyptian Streets}}</ref><ref>{{Cite news|title=Egyptian LGBT rights activist dies by suicide in Canada after 'failing to survive'|url=http://egypttoday.com/Article/1/88586/Egyptian-LGBT-rights-activist-dies-by-suicide-in-Canada-after|work=Egypt Today|date=14 June 2020|access-date=2021-03-12|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402000820/https://www.egypttoday.com/Article/1/88586/Egyptian-LGBT-rights-activist-dies-by-suicide-in-Canada-after}}</ref> Izvještavalo se o njenoj smrti u raznim međunarodnim novinama, a počast njenom aktivizmu se ponavljala.<ref name="disorient">{{Cite web|url=https://www.disorient.de/blog/memory-sarah-reflections-violence-fear-and-pain|title=In memory of Sarah: Reflections on violence, fear and pain|website=dis:orient}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gaytimes.co.uk/community/137285/egyptian-lgbtq-rights-activist-sarah-hijazi-has-died-aged-30/|title=Egyptian LGBTQ+ rights activist Sarah Hijazi has died, aged 30|date=June 15, 2020|website=Gay Times|access-date=2021-03-12|archive-date=2020-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615110147/https://www.gaytimes.co.uk/community/137285/egyptian-lgbtq-rights-activist-sarah-hijazi-has-died-aged-30/|url-status=dead}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://mannschaft.com/2020/06/15/trauer-um-aegyptische-lgbtiq-aktivistin-sarah-hijazi/|title=Trauer um ägyptische LGBTIQ-Aktivistin Sarah Hijazi|date=June 15, 2020|access-date=2021-03-12|archivedate=2020-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922144224/https://mannschaft.com/2020/06/15/trauer-um-aegyptische-lgbtiq-aktivistin-sarah-hijazi/|deadurl=yes}}</ref> Hamed Sinno, frontman libanonskog benda Mashrou 'Leila, podijelio je na svom [[Facebook]] profilu Hegazi koji je glasio "لروحك الحرية" ili "Sloboda za tvoju dušu".<ref name=":9">{{Cite web|url=https://raseef22.com/article/1078684-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%A4%D9%85%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%B2%D9%86-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B9%D9%81-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A|title=''من هو هذا الربّ الذي تؤمنون به؟''... حزن مضاعف على سارة حجازي|last=|first=|date=2020-06-16|website=رصيف 22|trans-title=“Who is this God you believe in?” ... Double sorrow for Sarah Hegazy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626100228/https://raseef22.com/article/1078684-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%A4%D9%85%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%B2%D9%86-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B9%D9%81-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A|archivedate=2020-06-26|url-status=live|accessdate=2020-06-25}}</ref> Sinno je kasnije komponovao i izveo pjesmu na osnovu riječi koje je Hegazi napisao malo prije njezine smrti.<ref>{{Cite web|url=https://popularchorus.com/artists-pay-tribute-departed-lgbtq-activist-sarah-hegazi/|title=Artists pay tribute to departed LGBTQ+ activist Sarah Hegazi|last=Staff|first=The Popular Chorus|date=2020-06-22|website=The Popular Chorus|language=en-US|accessdate=2020-06-25|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626135011/https://popularchorus.com/artists-pay-tribute-departed-lgbtq-activist-sarah-hegazi/|dead-url=yes}}</ref> Vizuelna umetnost koja pamti Hegazi-ja široko je kružila od njene smrti.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://popularchorus.com/artists-pay-tribute-departed-lgbtq-activist-sarah-hegazi/ |access-date=2021-03-12 |archive-date=2020-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626135011/https://popularchorus.com/artists-pay-tribute-departed-lgbtq-activist-sarah-hegazi/ |dead-url=yes }}</ref> Druge arapske umjetnice i javne ličnosti podijelile su poruke saosjećanja i solidarnosti s Hegazijem i LGBT zajednicom među kojima su egipatski glumac Amr Waked, libanonska pjevačica i scenska glumica Carole Samaha, jordanska advokatkinja i novinarka Ola Al-Fares . Kanadski socijalistički časopis ''Spring'' objavio je osmrtnicu Hegazija s Valerie Lannon na kojoj je pisalo: "Sjećam se njene izreke:" Nikad se nisam osjećala tako živom kao za vrijeme revolucije. " U njenu čast i da ispunimo vlastiti smisao života naša je dužnost da se nastavimo boriti za revoluciju ovdje, u Egiptu i širom svijeta. " <ref name="auto2"/> Tijekom mjeseca ponosa 2020. godine, arapska LGBT zajednica držala je bdijenje u Sjedinjenim Državama, Kanadi, Londonu i Bejrutu u znak sjećanja na Hegazijev život i borbu protiv homofobije;<ref name=":1"/><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.pinknews.co.uk/2020/06/16/sara-hegazy-suicide-torture-pride-flag-egypt-embassy-death-tribute-candelight-vigil-pride/|title=Sara Hegazy, who died by suicide after being tortured for flying a Pride flag, honoured with candlelit vigil at Egyptian embassy|date=2020-06-16|website=PinkNews - Gay news, reviews and comment from the world's most read lesbian, gay, bisexual, and trans news service|language=en-GB|accessdate=2020-06-22}}</ref> ovi su se pojavili zajedno sa spomen-bigima i događajima širom svijeta. Na Malti su savezničke duginske zajednice i Moviment Graffitti obilježili su Hegazijinu smrt demonstracijama u egipatskoj ambasadi i kritizirali imenovanje malteške vlade Egipta sigurnom zemljom u koju se izbjeglice mogu vratiti.<ref>{{Cite web|url=https://mannschaft.com/2020/06/19/sarah-hijazi-gedenken-an-tote-lgbtiq-aktivistin-vor-aegyptens-botschaft-in-malta/|title=Gedenken an tote LGBTIQ-Aktivistin vor Ägyptens Botschaft in Malta|date=June 19, 2020|access-date=2021-03-12|archivedate=2020-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200621102105/https://mannschaft.com/2020/06/19/sarah-hijazi-gedenken-an-tote-lgbtiq-aktivistin-vor-aegyptens-botschaft-in-malta/|deadurl=yes}}</ref> Istaknuti egipatski LGBT aktivista Shrouk El-Attar započeo je prikupljanje sredstava u korist Sarahine porodice i LGBT organizacija.<ref name=":3"/> Hegazi je položen da se odmori u kovčegu duginim bojama nakon javne sahrane na groblju St. John's Dixie 22. juna 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/sarah-hegazi-funeral-1.5622673|title='A fighter, a dreamer': Egyptian LGTBTQ activist Sarah Hegazi remembered with love at funeral|last=Boisvert|first=Nick|date=23 June 2020|website=CBC news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623120636/https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/sarah-hegazi-funeral-1.5622673|archivedate=23 June 2020|url-status=live|accessdate=23 June 2020}}</ref> Komemorativni događaji nastavili su se nakon Hegazijeve sahrane. Organizatori Global Pride-a, internetskog događaja LGBT Pride- a koji bi se trebao održati 27. juna 2020., objavili su da će kolega egipatski militant Ahmed Alaa odati počast Hegaziju. Poput Hegazija, Alaa je u zatvoru nakon koncerta Mashroua 'Leila 2017. godine zbog podizanja zastave gay ponosa.<ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/changing-america/respect/diversity-inclusion/496365-re-imagining-the-first-lgbtq-pride-online|title=Re-imagining the first LGBTQ+ pride online in the age of coronavirus|last=Somvichian-Clausen|first=Austa|date=2020-05-06|website=TheHill|language=en|accessdate=2020-06-25}}</ref> Verzija Napoli ponosa 2020. godine događaj je posvećen sjećanju na Sarah Hegazi; organizatori su objavili da namjeravaju događaj upozoriti protiv prisile, nasilja i bliskosti.<ref>{{Cite web|url=http://terredicampania.it/eventi/napoli-pride-2020-un-evento-dedicato-a-sarah-hegazi/25/06/2020/|title=Napoli Pride 2020: un evento dedicato a Sarah Hegazi|last=|first=|date=2020-06-25|website=Terre di Campania|language=it-IT|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626103851/http://terredicampania.it/eventi/napoli-pride-2020-un-evento-dedicato-a-sarah-hegazi/25/06/2020/|archivedate=26. 6. 2020|url-status=dead|accessdate=2020-06-26}}</ref> === Reakcije === [[Datoteka:Sarah_hegazi_2020.jpg|mini|Parisko bdijenje u znak sjećanja na Saru, 20. juna 2020. godine.]] Duga je povijest LGBT osoba koje se brišu i tlače kako posebno u Egiptu, tako i u širem kontekstu regije Bliski Istok i Sjeverna Afrika ( MENA ). To se događa putem cenzure, govora mržnje i progona koordiniranih od strane vlade.<ref>{{Cite web|url=https://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/557954|title=Deconstructing the Gay International: A Content Analysis of Coverage of Homosexuality in Arabic Satellite News|last=El-Khatib|first=Mohammed M.|date=June 23, 2011}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Eissa|first=Sarah|date=January 8, 2018|title=Use of hate speech in Arabic language newspapers|url=http://dar.aucegypt.edu/handle/10526/5249|access-date=2021-03-12|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613170645/http://dar.aucegypt.edu/handle/10526/5249|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://etheses.lse.ac.uk/927/|title="And they say there aren’t any gay Arabs…": ambiguity and uncertainty in Cairo’s underground gay scenes|last=Zaki|first=Mohamed|date=October 23, 2013}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Smrt Sarah Hegazi dočekana je s homofobičnim odgovorima u regiji MENA bilo kroz akcije vlade, izvještavanje medija ili javni diskurs.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/arabic/trending-53056635|title=كيف تحول موت سارة حجازي إلى سجال "فكري ديني"؟|date=June 15, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.raialyoum.com/index.php/%d9%82%d8%b6%d9%8a%d8%a9-%d8%b3%d8%a7%d8%b1%d8%a9-%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%b2%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ab%d9%84%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%86%d8%aa/|title=أنس السبطي: قضية سارة حجازي المثلية المصرية المنتحرة.. نقطة نظام|date=June 19, 2020|access-date=2021-03-12|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627035013/https://www.raialyoum.com/index.php/%d9%82%d8%b6%d9%8a%d8%a9-%d8%b3%d8%a7%d8%b1%d8%a9-%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%b2%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ab%d9%84%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b5%d8%b1%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%86%d8%aa/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.alaraby.co.uk/entertainment/2020/6/21/مؤيدون-ومعارضون-لإزالة-جداريات-سارة-حجازي-في-عمان|title=مؤيدون ومعارضون لإزالة جداريات سارة حجازي في عمّان|last=الجديد|first=عمّان ــ العربي|website=alaraby}}</ref> Stranica arapske Wikipedije za Sarah Hegazi bila je izbrisana u dva navrata, a većina urednika podržavala je brisanje zbog nedostatka uglednosti.<ref>{{Cite web|url=https://raseef22.com/article/1078784-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%8A%D9%81-%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D9%83%D9%8A%D9%81-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D9%8A%D9%83%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9|title=بعد حذف صفحة التعريف بسارة حجازي… كيف تُدار ''ويكيبيديا العربية''؟|last=Allam|first=Sami|date=2020-06-23|website=رصيف 22|language=ar|trans-title=How is Arabic Wikipedia managed after the deletion of Sarah Hegazi's article?|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200624060945/https://raseef22.com/article/1078784-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%8A%D9%81-%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D9%83%D9%8A%D9%81-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D9%8A%D9%83%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9|archivedate=2020-06-24|url-status=live|accessdate=2020-06-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/arabic/live/53176311|title=سارة حجازي: ويكيبيديا العربية تحذف مقالا تعريفيا بالناشطة الحقوقية الراحلة|last=|first=|date=|website=BBC News Arabic|language=ar-SA|trans-title=Sarah Hijazi: Arabic Wikipedia deletes an introductory article on the late human rights activist|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626081934/https://www.bbc.com/arabic/live/53176311|archivedate=2020-06-26|url-status=live|accessdate=2020-06-26}}</ref> ==== Jordan ==== [[Datoteka:Side-by-side_image_of_Amman_mural_of_Sarah_Hegazi_before_and_after.jpg|mini|Mural Amman Sarah Hegazi prije i poslije premazivanja crnom bojom]] Ulični murali i grafiti umjetnosti kojima se slavi Sarah u [[jordan]]skoj prijestolnici [[Amman]] ubrzo su oslikani nakon nereda na društvenim mrežama.<ref>{{Cite web|url=http://ammannet.net/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%A3%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B2%D9%8A%D9%84-%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%AA%D9%8A-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D8%B5%D9%88%D8%B1|title=أمانة عمان تزيل جرافيتي للمصرية سارة حجازي (صور)|date=2020-06-21|website=موقع عمان نت|language=ar|accessdate=2020-06-23}}</ref> Novinarka je taj čin tvitnula rekavši: "... općina Aman je radila do kasnih noćnih sati na uklanjanju crteža nekih aberanata (شواذ - arapska pejorativa za homoseksualce) u nekim područjima Amana. Čudi me da ova kategorija (homoseksualci) postoji iako je strana našim običajima i tradicijama. . . " <ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.eremnews.com/entertainment/society/2267772|title=صور لساره حجازي في شوارع عامة تثير غضبا في الأردن.. وأمانة عمان تتدخل|last=Erem News|first=|date=2020-06-21|website=www.eremnews.com|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200622065955/https://www.eremnews.com/entertainment/society/2267772|archivedate=2020-06-22|url-status=live|accessdate=2020-06-22}}</ref> Portparol općine Velika Aman je rekao: "Načelnik Amana Yusef Al-Shawarbeh izdao je naredbu svim upraviteljima okruga da uklone murale." ==== Egipat ==== Egipatska LGBT organizacija Bedayaa izvijestila je da je smrt Hegazija i prateća medijska pažnja potaknuli internetsku kampanju homofobičnog i transfobičnog razmaza protiv nje i LGBT zajednice.<ref name=":7"/> Noor Selim, transrodni egipatski čovjek i sin poznatog glumca Heshama Selima, razvrgnuo je ono što je nazvao društvenim licemjerjem i obranio sjećanje na Hegaziju.<ref>{{Cite web|url=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=22062020&id=afc948ff-4956-4648-a54a-9ab569809ce6|title=معنديش خلل هرموني.. كيف أثار نور هشام سليم الجدل مجددا على مواقع التواصل؟ - بوابة الشروق|website=www.shorouknews.com|language=ar-eg|accessdate=2020-06-22}}</ref> 23. juna 2020. dva egipatska odvjetnika podnijela su tužbu protiv Selima za odbranu od Hegazija i optužila ga da pokušava "širiti homoseksualnost" u Egiptu.<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2020-06-23|title=دعوى قضائية تتهم نجل هشام سليم بنشر "المثلية في مصر"|language=ar|trans-title=Nour Hisham Selim: A lawsuit accusing the Egyptian actor's son of spreading "homosexuality" after his words of sympathy for Sarah Hegazy|work=BBC News Arabic|url=https://www.bbc.com/arabic/middleeast-53159907|access-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626093947/https://www.bbc.com/arabic/middleeast-53159907|archive-date=2020-06-26}}</ref> ==== Maroko ==== Cheikh Rafiki, marokanski muslimanski sveštenik, primio je prijetnje smrću kada je branio uspomenu na Hegazija od internetske osobe povezane sa [[Islamska Država|ISIL-]] om.<ref>{{Cite web|url=http://article19.ma/accueil/archives/130918|title=Islam - Maroc: Cheikh Rafiki « menacé de mort » sur le Net par un daechien|last=Maria|date=2020-06-20|website=Article19.ma|language=fr-FR|accessdate=2020-06-25}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Hegazi, Sarah}} [[Kategorija:Rođeni 1989.]] [[Kategorija:Umrli 2020.]] [[Kategorija:LGBT osobe iz Afrike]] [[Kategorija:Feminizam]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Aktivisti]] [[Kategorija:Kanada]] 2w6l7mpi1a4dcwmdv12mbaccejgrk79 0 4666154 42588921 41360393 2026-05-07T15:57:46Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Estonska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Estonije]] 42588921 wikitext text/x-wiki {{Infobox valuta |ime_valute = Estonska marka |izvorno_ime = Eesti mark |slika_1 = |slika_širina_1 = |opis_1 = |slika_2 = |slika_širina_2 = |opis_2 = |iso_kod = |iso_broj = |iso_eksponent = |nadjedinica_omjer_1 = |nadjedinica_1 = |nadjedinica_bilješka_1 = |nadjedinica_omjer_2 = |nadjedinica_2 = |nadjedinica_bilješka_2 = |nadjedinica_omjer_3 = |nadjedinica_3 = |nadjedinica_bilješka_3 = |nadjedinica_omjer_4 = |nadjedinica_4 = |nadjedinica_bilješka_4 = |nadjedinica_omjer_5 = |nadjedinica_5 = |nadjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_omjer_1 = 1/100 |podjedinica_1 = penn |podjedinica_bilješka_1 = |podjedinica_simbol_1 = |podjedinica_omjer_2 = |podjedinica_2 = |podjedinica_bilješka_2 = |podjedinica_simbol_2 = |podjedinica_omjer_3 = |podjedinica_3 = |podjedinica_bilješka_3 = |podjedinica_simbol_3 = |podjedinica_omjer_4 = |podjedinica_4 = |podjedinica_bilješka_4 = |podjedinica_simbol_4 = |podjedinica_omjer_5 = |podjedinica_5 = |podjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_simbol_5 = |simbol = m |novčanice = 5, 10, 20 i 50 penna<br>1, 3, 5, 10, 25, 50, 100, 1,000, 5,000 marki |kovanice = 1, 3 i 5 penna<br>50 marki |datum_uvođenja = [[1918.]] |zamijenila_valutu = |datum_povlačenja = [[1927.]] |zamijenjena_valutom = [[estonska kruna]] |korisnici = {{flag|Estonija}} |neslužbeni_korisnici = |nacionalna_banka = |tiskara = |kovnica = |stopa_inflacije = |izvor_datum_inf = |metoda_inflacije = |povlačenje_bilješka = |fusnote = }} '''Estonska marka''' ([[estonski]]: ''Eesti mark'') bila je službena [[valuta]] u [[Estonija|Estoniji]] od [[1918.]] do [[1927.]] godine. Inicijalno je estonska marka bila potpuno istovjetna s tadašnjom [[Njemačka ostmarka|njemačkom ostmarkom]], koja je cirkulirala zemljom zajedno s [[Ruski rubalj|ruskim rubljem]] još od [[Njemačka okupacija Estonije u Prvom svjetskom ratu|njemačke okupacije]]. Uz rublje i marke, zemljom su do [[1919.]] godine cirkulirali i [[njemački ostrubalj]] te [[finska marka]]. Tokom [[1920e|1920-ih]] godina, marka je prestala biti vezana uz ostmarku te je promijenila vrijednost. Godine [[1928.]] zamijenila ju je [[estonska kruna]] i to u omjeru 1 kruna = 100 marki. Niža denominacija bila je ''penn'' (1 marka = 100 penna). Od [[1922.]] do [[1926.]] godine, država je izdavala kovanice od 1, 3 i 5 penna te 50 marki. Država je inicijalno izdavala novčanice od 5, 10, 20 i 50 penna te 1, 3, 5, 10, 25, 50 i 100 marki, s tim da su kasnije dodane novčanice i od 1,000 te 5,000 marki. == Literatura == * Krause, Chester L.; Clifford Mishler (1991). ''Standard Catalog of World Coins: 1801–1991'' (18. izd.). Krause Publications. {{ISBN|0873411501}}. * Pick, Albert (1994). ''Standard Catalog of World Paper Money: General Issues''. Colin R. Bruce II i Neil Shafer (ur.) (7. izd.). Krause Publications. {{ISBN|0-87341-207-9}}. {{Authority control}} [[Kategorija:Ekonomska historija Estonije|marka]] [[Kategorija:Bivše valute]] 3is8yy7ykt1nfp9chfnwhkvrt1cgld9 0 4667691 42589170 42527762 2026-05-07T16:58:09Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Turska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Turske]] 42589170 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Żiyâ Pâšâ and Nâmiḳ Kemâl 1876-1.2R V01-1.1.2 cleaned.jpg|mini|[[Ziya Paša]] i [[Namık Kemal|Namik Kemal]]]] '''Mlade Osmanlije''' ({{lang-tr|Yeni Osmanlılar}}) su bili politički pokret aktivan pri kraju [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]]. Pojavili su se 1865. godine, zagovarali su osmanski [[nacionalizam]], bili su usvojili pouk teoretičara [[Francuska revolucija|Francuske revolucije]] kao što su [[Montesquieu]] i [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], i razvili su prvi osmanski ustav i parlamentarni sustav. Često u svakodnevnom govoru ne pravi se razlika između Mladih Osmanlija i [[Mladoturci|Mladoturaka]]. Pak su to dva različita pojma. [[Mladoturci]] nastaju 1906. u [[Solun]]u a njihov najznamenitiji vođa će kroz [[Prvi svjetski rat]] postati [[Kemal Ataturk]], budući osnivač i reformator Turske republike. Mladoturci nastavljaju političku liniju Mladih Osmanlija, mada su oni nešto mlađa generacija, radikalnija, sklona oružanoj revoluciji i napose vojnim krugovima. Mlade Osmanlije nisu bili homogena politička skupina, ne može se o njima govoriti kao o nekoj organizaciji, o koherentnoj i ciljanoj skupini. To je točnije bio jedan generacijski val, ili politički pravac u jednoj turskoj generaciji. Ponekad su ideje pojedinaca se međusobno podudarale a ponekad su bile potpuno suprotne jedna drugoj. Mlade Osmanlije nastaju kada u turskom društvu se diže glas onih koji su smatrali da su [[Tanzimat]]ske [[reforma|reforme]] bile nedovoljne. Oni su predlagali rješenje osmanskom problemu putem birokratske reforme, usavršavanjem sustava i uspostavljanjem [[demokracija|demokracije]]. Dakle, u modernističko–liberalnom pokretu Tanzimata se stvara ogranak opozicije koji zagovara radikalniji – mada još uvijek liberalan – postupak prema idealima republike. U tom krugu mladih liberalnih intelektualaca, najistaknutiji član je [[Namik Kemal]]. Oko 1867. dobili su podršku od uglednog [[Mustafa Fazıl Paşa|Mustafa Fazil-paše]]. Pokret su sultanske vlasti progonile i Mlade Osmanlije su provele duge godine u izgnanstvu. Neki od njih su se vratili u Tursku za vrijeme reformi sultana [[Abdul Hamid II|Abdulhamida II.]] U 1876. [[veliki vezir]] [[Mithat Paša]] uz pomoć [[Namik Kemal|Namika Kemala]] je otvorio uredničke razgovore koji su doveli do prvog [[Osmanski ustav 1876.|Osmanskog ustava]] iz decembra 1876. == Povezano == * [[Mustafa Celaleddin paša]] (1826–1876) * [[Namik Kemal]] (1840–1888) * [[Mladoturci]] (''Jön Türkler'') i [[Mladoturska revolucija]] * Manâpirzade Nuri Bey (1844–1906) * [[Ali Suavi]] (1839–1878) * ''İttihat ve Terakki'' (Odbor za uniju i napredak) {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1867.]] [[Kategorija:Političke stranke u Turskoj]] [[Kategorija:Nacionalističke partije]] [[Kategorija:Politička historija Turske]] [[Kategorija:Osmansko Carstvo]] kfbcwr2sh93bdiqcnrrptzuony3pnhk 14 4670930 42589381 42588313 2026-05-07T23:17:02Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Estonija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589381 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Estonia}} [[Kategorija:Oružane snage Estonije|Historija]] [[Kategorija:Historija Estonije po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Estonija]] 4w75urkz78d978gxiyp6iwdtbrznb9h 14 4670933 42588919 41239789 2026-05-07T15:57:42Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Estonska ekonomska historija]] na [[Kategorija:Ekonomska historija Estonije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 41239789 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Estonija}} [[Kategorija:Ekonomija Estonije|Historija]] [[Kategorija:Historija Estonije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama]] h3dmzqp34emik4whhnf5y5obxodokg0 42589305 42588919 2026-05-07T22:49:59Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Ekonomska historija po državama|Ekonomska historija po državama]]: "Estonija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589305 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Economic history of Estonija}} [[Kategorija:Ekonomija Estonije|Historija]] [[Kategorija:Historija Estonije po temama|Ekonomija]] [[Kategorija:Ekonomska historija po državama|Estonija]] op30cya2963all1hnj98v2n6c9n3664 14 4671248 42589097 41241955 2026-05-07T16:55:03Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Estonska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Estonije]] 42589097 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Defunct political parties in Estonija}} [[Kategorija:Političke stranke u Estoniji| ]] [[Kategorija:Politička historija Estonije|Stranke]] [[Kategorija:Bivše političke stranke po državama‎|Estonija]] 8zhzq411bmpudtp48teysetomcp9quk 14 4671249 42589092 41241957 2026-05-07T16:54:51Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Estonska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Estonije]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 41241957 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Estonia}} [[Kategorija:Politika Estonije|Historija]] [[Kategorija:Historija Estonije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] nqevmv8f9uev6otzophkrjxabwd6e2l 42589340 42589092 2026-05-07T23:03:01Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Estonija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589340 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Estonia}} [[Kategorija:Politika Estonije|Historija]] [[Kategorija:Historija Estonije po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Estonija]] nwy6fm9ee6y0h8o2n51ta31lzdkv69w 14 4671252 42589227 41241970 2026-05-07T19:16:01Z Aca 108187 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Estonska politička historija|Estonska politička historija]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Politička historija Estonije|Politička historija Estonije]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589227 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Estonia}} [[Kategorija:Politika Estonije]] [[Kategorija:Politička historija Estonije]] [[Kategorija:Izbori po državama|Estonija]] 0i1zmuajh8k070t43302rdtuucm813w 14 4671365 42589262 42588314 2026-05-07T22:38:05Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Pravna historija po državama|Pravna historija po državama]]: "Estonija" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589262 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Legal history of Estonija}} [[Kategorija:Pravo u Estoniji|Historija]] [[Kategorija:Historija Estonije po temama|Pravo]] [[Kategorija:Pravna historija po državama|Estonija]] effp7ae7j94f760v7fvtrceqg30uzwx 0 4671670 42589094 41246196 2026-05-07T16:54:55Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Estonska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Estonije]] 42589094 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Predsjednik-regent |entitet = |izvorno_ime = ''Riigihoidja'' |zastava = |zastava_veličina = |zastava_border = |zastava_opis = |simbol = |simbol_veličina = |simbol_opis = |odjel = |odgovara = |slika = Konstantin Päts.jpg |slika_veličina = 220px |alt = [[Konstantin Päts]], jedini predsjednik-regend u historiji Estonije |inkumbent = |inkumbent_od = |titula = |sjedište = {{flagicon|EST}} [[Tallinn]], [[Estonija]] |predlagatelj = |predlagatelj_funkcija = |imenuje = |imenuje_funkcija = |mandat = |inauguracijski = [[Konstantin Päts]] |formiranje = [[3. rujna]] [[1937.]] |prvi = |posljednji = |ukinuta = [[24. travnja]] [[1938.]] |sukcesija = |zamjenik = [[Johan Laidoner]] |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''''Riigihoidja''''' ([[srpskohrvatski]]: '''Predsjednik-regent''') bio je naziv za političku funkciju u [[Estonija|Estoniji]] koja je objedinjavala funkcije [[Premijer Estonije|premijera]] i [[Predsjednik Estonije|šefa države]], a postojala je od [[3. rujna]] [[1937.]] godine do [[24. travnja]] [[1938.]] godine. Jedina osoba koja je obnašala dužnost predsjednika-regenta bio je [[Konstantin Päts]], bivši peterostruki [[Državni starješina (Estonija)|državni starješina]].<ref>http://www.ra.ee/dgs/browser.php?tid=68&iid=110700242478&img=era0031_005_0000383_00002_t.jpg&tbn=1&pgn=1&prc=30&ctr=0&dgr=0&lst=2&hash=e1ca89325367f3f118686f49fc48de2d</ref> Njegov neslužbeni nasljednik i zamjenik bio je [[Johan Laidoner]], vrhovni zapovjednik oružanih snaga. Institucija predsjednika-regenda formirana je u izrazuto turbulentnom, mada neobično "mirnom" periodu estonske historije znanom kao "[[Doba šutnje]]". Naime, Päts je u to doba bio [[premijer Estonije]] u službi [[Državni starješina (Estonija)|Državnog starješine]] te je u ožujku [[1934.]] godine izveo [[državni udar]] i preuzeo apsolutnu vlast u zemlji; situacija je već od ranije bila kaotična jer je država radila na suzbijanju profašističkog pokreta [[Vaps (pokret)|Vaps]], tako da su određena ograničenja na polju građanskih i političkih sloboda već postojala. Nakon državnog udara, Päts je postao autokratski vladar te je dodatno produljio izvanredno stanje, pri čemu se njegova autokratska vladavina ipak smatra iznimno blagom u odnosu na brojne slične primjere u tadašnjoj Europi. Dana [[17. kolovoza]] [[1937.]] godine proglašen je Zakon o tranzicijskom periodu, koji je stupio na snagu [[3. rujna]] iste godine. Prema odredbama tog zakona, premijer (što je Päts tada službeno bio) mogao je obnašati svoje dužnosti kao čuvar države u službi Državnog starješine sve do početka zasjedanja novog saziva ''[[Riigikogu]]a''. Time je praktički stvorena funkcija predsjednika-regenta. Päts se doista držao zakonskih odredbi te se nakon održanih izbora [[1938.]] godine povukao s ove funkcije, ali je praktički naslijedio sam sebe s obzirom na činjenicu da je na tim istim izborima izabran za [[predsjednik Estonije|predsjednika]]. Päts će tako ostati na vlasti sve do [[Sovjetska okupacija baltičkih država|sovjetske okupacije]] u lipnju [[1940.]] godine. == Reference == {{reference}} {{Predsjednici Estonije}} {{Authority control}} [[Kategorija:Predsjednici Estonije]] [[Kategorija:Politička historija Estonije]] oz4ba4m5k2todu3vtx8eys3gtmjdbd1 0 4671812 42589087 42377112 2026-05-07T16:53:59Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Egipatska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Egipta]] 42589087 wikitext text/x-wiki {{Infokutija napad na civile | naslov = Kairski požar<br /> {{Small|Crna subota}} | slika = Cairo Fire 1952 Rivoli Cinema.jpg | širina_slike = 200px | alt = A crowd of bystanders stands outside a burning building, with black smoke coming out of the windows. | opis_slike = Kino Rivoli u plamenu | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | lokacija = [[Kairo]], [[Egipat]] | meta = zgrade u vlasništvu ili povezane s Evropljanima | koordinate = {{Coord|30|3|29|N|31|13|44|E|display=inline,title}} | datum = {{Start date|1952|01|26|df=y}} | vrijeme-početak = 12:30 | vrijeme-kraj = 23:00 | vremenska_zona = [[UTC+2]] | tip = [[neredi]], [[palež]] | mrtvih = 26<ref name="Ahram Damage">{{Cite journal|url=http://www.ahram.org.eg/433/2011/02/04/457/55/Malafat.aspx |script-title=ar:خسائر الحريق |date=12 May 2010 |journal=[[Al-Ahram]] |trans-title=The Fire Damage |language=ar |access-date=4. II 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512021201/http://www.ahram.org.eg/433/2011/02/04/457/55/Malafat.aspx |archive-date=2011-05-12 }}</ref> (među kojima 9 Britanaca)<ref name="King 208">[[#Kin89|King 1989]], p. 208</ref> | ranjenih = 552<ref name="Ahram Damage"/> | počinitelji = nepoznati ([[#Teorije zavjere|različite teorije]]) }} '''Kairski požar''' ({{Lang-ar|حريق القاهرة}}), također poznat kao '''Crna subota''',<ref name="King 207">[[#Kin89|King 1989]], p. 207</ref><ref name="Goldschmidt">[[#Gol04|Goldschmidt & Johnston 2004]], p. 83</ref> bila je serija [[neredi|nereda]] koja se dogodila u [[egipat]]skom glavnom gradu [[Kairo|Kairu]] 26. januara 1952. godine, pri čemu je zapaljeno ili opljačkano preko 750 zgrada<ref name="RebellionWright">[http://www.newyorker.com/reporting/2008/06/02/080602fa_fact_wright?currentPage=all The Rebellion Within, An Al Qaeda mastermind questions terrorism. by Lawrence Wright. newyorker.com, June 2, 2008]</ref>—trgovine, kavane, kino-dvorane, hoteli, restorani, teatri, noćni klubovi i gradska [[Kairska opera|opera]] u [[središte Kaira|središtu Kaira]]. Okidač za nerede bio je napad na zgradu egipatske uprave u gradu [[Ismaïlia]] od strane [[Britanska vojska|Britanske vojske]] koji se zbio prethodni dan, a u kome je ubijeno 50 pripadnika egipatske [[pomoćna policija|pomoćne policije]].<ref name="Goldschmidt"/> Spontani anti-britanski protesti su ubrzo preuzeti od strane organiziranih elemenata u gomili, koji su opljačkali, spalili i demolirali veliki dio Kaira zahvaljujući nikada objašnjenom odsudstvu snaga reda.<ref name="King 207"/> Požar je za mnoge predstavljao signal kraja [[Historija modernog Egipta|Kraljevine Egipat]].<ref name="RebellionWright"/><ref>''Egypt on the Brink'' by Tarek Osman, Yale University Press, 2010, p.39</ref> Počinitelji Kairskog požara nikada nisu bili otkriveni i istina o ovom važnom događaju još nije ustanovljena.<ref name="Hassan">{{Cite journal |last=Hassan |first=Fayza |date=24–30 January 2002 |title=Burning down the house |journal=[[Al-Ahram Weekly]] |issue=570 |access-date=6. II 2011 |url=http://weekly.ahram.org.eg/2002/570/sc3.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108034353/http://weekly.ahram.org.eg/2002/570/sc3.htm# |archive-date=2009-11-08 |url-status=dead }}</ref> ==Izvori== {{Reflist|2}} ==Literatura== *{{Cite book |last=Goldschmidt |first=Arthur |author2=Johnston, Robert |title=Historical Dictionary of Egypt |edition=3rd |year=2004 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-977-424-875-7 |ref=Gol04}} *{{Cite book |last=Kerbœuf |first=Anne-Claire |editor1-first=Arthur |editor1-last=Goldschmidt |editor2-first=Amy J. |editor2-last=Johnson |editor3-first=Barak A. |editor3-last=Salmoni |title=Re-Envisioning Egypt 1919–1952 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6EldTN8NgrMC&pg=PA194 |year=2005 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-977-424-900-6 |pages=194–216 |chapter=The Cairo Fire of 26 January of 1952 and the Interpretations of History}} *{{Cite book |last=King |first=Joan Wucher |title=Historical Dictionary of Egypt |url=https://archive.org/details/historicaldictio0000wuch |series=Books of Lasting Value |year=1989 |orig-year=First published 1984 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-977-424-213-7 |ref=Kin89}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1952.]] [[Kategorija:Politička historija Egipta]] [[Kategorija:Kraljevina Egipat]] [[Kategorija:Historija Kaira]] nzb4tnkx131cjx8nf4oljs69e8hdwcq 0 4672552 42589093 42445528 2026-05-07T16:54:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Estonska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Estonije]] 42589093 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Estonska vlada u egzilu |izvorno_ime = {{small|''Eesti Vabariigi valitsus eksiilis''}} |genitiv = Estonije |kontinent = Evropa |regija = |država = |status = [[Vlada u egzilu]] |era = [[Drugi svjetski rat]] / [[Hladni rat]] |godina_start = [[1944.]] |godina_kraj = [[1992.]] |datum_start = [[1. kolovoza]] [[1944.]] |datum_kraj = {{nowrap|[[6. listopada]] [[1992.]]}} |događaj_start = Proglašenje |događaj_kraj = {{nowrap|[[Lennart Meri]] prisegnuo<br>za [[Predsjednik Estonije|Predsjednika]]}} |događaj_prije = |datum_prije = |događaj1 = [[SSSR]] priznao nezavisnost Estonije |datum_događaj1 = [[6. rujna]] [[1991.]] |događaj2 = |datum_događaj2 = |događaj3 = |datum_događaj3 = |događaj4 = |datum_događaj4 = |događaj5 = |datum_događaj5 = |događaj6 = |datum_događaj6 = |događaj7 = |datum_događaj7 = |događaj8 = |datum_događaj8 = |događaj9 = |datum_događaj9 = |događaj10 = |datum_događaj10 = |događaj_poslije = |datum_poslije = |p1 = Estonija |flag_p1 = Flag of Estonia.svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |p7 = |flag_p7 = |p8 = |flag_p8 = |p9 = |flag_p9 = |p10 = |flag_p10 = |p11 = |flag_p11 = |p12 = |flag_p12 = |p13 = |flag_p13 = |p14 = |flag_p14 = |p15 = |flag_p15 = |s1 = Estonija |flag_s1 = Flag of Estonia.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |s6 = |flag_s6 = |s7 = |flag_s7 = |s8 = |flag_s8 = |s9 = |flag_s9 = |s10 = |flag_s10 = |s11 = |flag_s11 = |s12 = |flag_s12 = |s13 = |flag_s13 = |s14 = |flag_s14 = |s15 = |flag_s15 = |zastava = Flag of Estonia.svg |zastava_i = |zastava_tip = Zastava |grb = Coat of arms of Estonia.svg |grb_i = |grb_tip = Grb |geslo = |himna = |mapa = |mapa_opis = |glavni_grad = [[Tallinn]] {{small|(''de iure'')}} |glavni_grad_egzil = [[Stockholm]] {{small|(1944–1953)}}<br>[[Oslo]] {{small|(1953–1992)}}<br>[[New York (grad)|New York]] {{small|(neformalno)}} |jezik = |vjera = |vlada_tip = [[Prijelazna vlada]] |titula_vođa = [[Premijer Estonije|Premijer]] (v.d.) |vođa1 = [[Otto Tief]] |godina_vođa1 = 1944. – 1953. |vođa2 = [[Johannes Sikkar]] |godina_vođa2 = 1953. – 1960. |vođa3 = [[Tõnis Kint]] |godina_vođa3 = 1960. – 1962. |vođa4 = {{nowrap|[[Aleksander Warma]]}} |godina_vođa4 = 1962. – 1963. |vođa5 = [[Tõnis Kint]] |godina_vođa5 = 1963. – 1970. |vođa6 = [[Heinrich Mark]] |godina_vođa6 = 1971. – 1990. |vođa7 = [[Enno Penno]] |godina_vođa7 = 1990. – 1992. |vođa8 = |godina_vođa8 = |vođa9 = |godina_vođa9 = |vođa10 = |godina_vođa10 = |titula_zamjenik = |zamjenik1 = |godina_zamjenik1 = |zamjenik2 = |godina_zamjenik2 = |zamjenik3 = |godina_zamjenik3 = |zamjenik4 = |godina_zamjenik4 = |zamjenik5 = |godina_zamjenik5 = |zamjenik6 = |godina_zamjenik6 = |zamjenik7 = |godina_zamjenik7 = |zamjenik8 = |godina_zamjenik8 = |titula_predstavnik = |predstavnik1 = |godina_predstavnik1= |predstavnik2 = |godina_predstavnik2= |predstavnik3 = |godina_predstavnik3= |predstavnik4 = |godina_predstavnik4= |predstavnik5 = |godina_predstavnik5= |predstavnik6 = |godina_predstavnik6= |predstavnik7 = |godina_predstavnik7= |predstavnik8 = |godina_predstavnik8= |legislatura = |tip_dom1 = |dom1 = |tip_dom2 = |dom2 = |stat_godina1 = |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina2 = |stat_površina2 = |stat_pop2 = |stat_godina3 = |stat_površina3 = |stat_pop3 = |stat_godina4 = |stat_površina4 = |stat_pop4 = |stat_godina5 = |stat_površina5 = |stat_pop5 = |valuta = |broj = |vremenska_zona = |internet = |danas = {{flag|Estonija}} |fusnote = }} '''Estonska vlada u egzilu'''<ref>[https://books.google.com/books?id=XKWRct15XfkC&pg ''Historical Dictionary of Estonia'', 2004, p. 332] {{ISBN|0-8108-4904-6}}</ref> ([[estonski]]: ''Eesti Vabariigi valitsus eksiilis'') bila je formalno proglašena vlada [[Republika Estonija|Republike Estonije]] u [[egzil]]u, koja je postojala od [[1944.]] godine do ponovne uspostave vladinog suvereniteta nad teritorijem Estonije [[1992.]] godine. Estonska vlada u egzilu temeljila je svoju legitimnost na ustavnoj sukcesiji u odnosu na posljednju legalno izabranu estonsku vladu prije [[Sovjetska aneksija baltičkih država|sovjetske okupacije]] [[1940.]] godine. Za svo vrijeme svog postojanja, vlada u egzilu bila je jedina međunarodno priznata estonska vlada (vlasti [[Estonska SSR|Estonske SSR]] bile su ograničeno priznate u sklopu sovjetske sfere utjecaja). == Pozadina == [[Sovjetski Savez]] [[Sovjetska okupacija baltičkih država|okupirao]] je [[Estonija|Estoniju]] u lipnju [[1940.]] godine. Tadašnji predsjednik, [[Konstantin Päts]], uhapšen je i deportiran u Sovjetski Savez, gdje je umro u zatvoru [[1956.]] godine. Velik broj bivših premijera i predsjednika je uhapšen, a onda deportiran ili pogubljen, uključujući i osam bivših državnih poglavara i 38 ministara; oni koju su izbjegli sovjetski teror otišli su u ilegalu. [[Lažni izbori]] održani su [[Parlamentarni izbori u Estoniji 1940.|14. i 15. srpnja 1940.]] godine, a glasačima je prezentirana tek jedna lista na kojoj su mahom bili članovi Komunističke partije. Ti se izbori danas, formalnopravno, smatraju nezakonitima i protuustavnima, s obzirom na to da su provedeni temeljem izbornog zakona koji nije dobio odobrenje tadašnjeg gornjeg doma, kako je zahtijevao [[Ustav Estonije]] iz tog vremena.<ref>{{cite book|last=Marek|first=Krystyna|title=Identity and Continuity of States in Public International Law|url=https://books.google.com/books?id=QaF7mnj9igkC&pg=PA386|year=1968|publisher=Librairie Droz|isbn=9782600040440|page=386}}</ref> Naime, gornji dom parlamenta raspušten je nedugo nakon okupacije i više se nikada nije sastajao. Tzv. "Narodni ''[[Riigikogu]]''", čije su predstavnike građani Estonije birali, sastao se [[21. srpnja]] sa samo jednom točkom dnevnog reda - donošenje rezolucije o proglašenju Estonije sovjetskom republikom i peticije o pristupanju [[SSSR|Sovjetskom Savezu]]. Rezolucija je, dakako, usvojena jednoglasno. Päts, koji je u to doba bio u sovjetskom pritvoru, bio je prisiljen podnijeti ostavku [[21. srpnja|21.]] ili [[22. srpnja]], ovisno o izvoru. Sukladno čl. 46. Ustava Estonije, [[Johannes Vares]], koji je od lipnja bio na čelu marionetske komunističke vlade u Estoniji, preuzeo je funkcije [[Predsjednik Estonije|Predsjednika]] kao "Premijer u službi Predsjednika Republike" te je predsjedao zemljom tokom posljednje faze sovjetske aneksije, dok Estonija nije formalno postala dio Sovjetskog Saveza [[9. kolovoza]] [[1940.]] godine. Međutim, [[Jüri Uluots]], posljednji ustavno izabrani [[premijer Estonije]] prije sovjetske invazije, tvrdio je kako je Varesovo imenovanje na mjesto premijera nezakonito te kako je on jedini legitimni nasljednik Konstantina Pätsa. Uluots je pokušao iskoristiti [[Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu|njemačku invaziju]] u srpnju [[1941.]] kako bi imenovao novu vladi, međutim nacisti su izričito odbili priznati Estoniju kao suverenu državu, želeći tako napraviti isto što i Sovjeti - okupirati Estoniju. == Historija == === Sovjetska i nacistička okupacija u Drugom svjetskom ratu === {{main|Sovjetska aneksija baltičkih država|Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu}} [[Drugi svjetski rat]] u [[Estonija|Estoniji]] bio je iznimno turbulentan period. Estonija je uspjela zadržati svoju nezavisnost do [[1940.]] godine, kada je [[Sovjetska aneksija baltičkih država|Sovjetski Savez izvršio okupaciju]] zemlje; nedugo zatim formirana je [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika]]. Zbog činjenice da su godinama trpjeli represiju što od [[Rusko Carstvo|Ruskog Carstva]], što od [[SSSR|Sovjetskog Saveza]], Estonci su [[1940.]] godine spas vidjeli u [[Treći Reich|Trećem Reichu]], pogrešno vjerujući kako će im [[Nacizam|nacisti]] omogućiti i oslobođenje od sovjetske okupacije i nezavisnost. Estonci su surađivali s nacistima u borbi protiv [[Crvena armija|Crvene armije]], istovremeno vjerujući kako će moći isposlovati nezavisnost za sebe nakon protjerivanja Sovjeta. Međutim, nedugo nakon što su estonski antisovjetski gerilci podigli [[Zastava Estonije|estonsku zastavu]] u [[Tallinn]]u, nacisti su ju skinuli i zamijenili vlastitom zastavom. Time je Estonija prešla iz ruku jednog okupatora u ruke drugog okupatora, a diljem zemljem počeo se organizirati antifašistički pokret otpora. Istovremeno, estonski su političari kroz ilegalo djelovanje nastojali formirati strukture koje bi, u budućem trenutku, preuzele kontrolu nad zemljom. [[Nacionalni odbor Republike Estonije]] formiran je u periodu njemačke okupacije od strane bivših pripadnika estonskih vlada i članova antifašističkog pokreta otpora. Na čelu odbora inicijalno se nalazio [[Kaarel Liidak]], a od sredine kolovoza [[1944.]] godine predvodio ga je [[Otto Tief]]. Odbor, koji se [[1. kolovoza]] [[1944.]] godine proglasio vrhovnim upravnim tijelom u Estoniji, trebao je biti prijelazna struktura prilikom ponovne uspostave nezavisnosti, jer su Estonci vjerovali kako će, nakon njemačkog poraza, dobiti podršku Zapada i moći se ponovo obraniti od sovjetskih pokušaja aneksije. === Neuspjela uspostava nezavisnosti i proglašenje vlade u egzilu === [[File:Jüri Uluots.jpg|thumb|[[Jüri Uluots]]]] Kao što je rečeno, estonske težnje za obnovom nezavisnosti bile su aktivne još za vrijeme [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Iako su se bili riješili sovjetskih okupatora, Estonci su u tom trenutku bili pod nacističkom okupacijom to se su shvatili kako ni Nijemci, kao ni Sovjeti, nemaju namjeru obnoviti estonsku nezavisnost. U lipnju [[1942.]] godine, estonski političari koji su preživjeli sovjetsku represiju održali su tajni sastanak bez znanja nacista, na kojem su raspravljali o formiranju tajne vlade i opcijama po pitanju očuvanja kontinuiteta državnosti.<ref name="EIHC">[http://www.historycommission.ee/temp/pdf/tables/chronology.pdf Chronology] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070609224537/http://www.historycommission.ee/temp/pdf/tables/chronology.pdf |date=June 9, 2007 }} at the EIHC</ref> Dana [[6. siječnja]] [[1943.]] održan je sastanak u estonskom diplomatskom predstavništvu u [[Stockholm]]u. Kako bi se održao kontinuitet republike, odlučeno je kako [[Jüri Uluots]] mora nastaviti obnašati dužnosti premijera, s obzirom na činjenicu da je po ustavu bio jedini legalni nasljednik izvršne vlasti u Estoniji.<ref name="EIHC"/> Dana [[20. travnja]] [[1944.]] godine Izborni je odbor Republike Estonije ([[estonski]]: ''Vabariigi Presidendi Asetäitja Valimiskogu''), koji je prema Ustavu bio zadužen za izbor v.d. Predsjednika, održao tajni sastanak u [[Tallinn]]u. Sastanku su prisustvovali: *[[Jüri Uluots]], posljednji [[premijer Estonije]] prije sovjetske okupacije. *[[Johan Holberg]], zamjenik vrhovnog zapovjednika oružanih snaga. *[[Otto Pukk]], predsjednik Zastupničkog doma. *[[Alfred Maurer (političar)|Alfred Maurer]], drugi potpredsjednik Nacionalnog vijeća. *[[Mihkel Klaassen]], sudac [[Vrhovni sud Estonije|Vrhovnog suda Estonije]]. Odbor je utvrdio da je [[Konstantin Päts|Pätsovo]] imenovanje [[Johannes Vares|Johannesa Varesa]] premijerom nezakonito te kako je Uluots preuzeo dužnosti predsjednika retroaktivno od [[21. lipnja]] [[1940.]] godine pa nadalje.<ref>L. Mälksoo, ''Professor Uluots, the Estonian Government in Exile and the Continuity of the Republic of Estonia in International Law'', Nordic Journal of International Law, Volume 69, Number 3 / March, 2000</ref> Uluots je [[21. lipnja]] [[1944.]] godine, kao premijer u funkciji predsjednika republike, imenovao [[Otto Tief|Otta Tiefa]] zamjenikom premijera. Dana [[18. rujna]] iste godine, Uluots, koji je bolovao od [[karcinom]]a, imenovao je Tiefa v.d. premijerom te potvrdio novu vladu od 11 članova. Dva dana kasnije, Uluots je, zbog lošeg zdravlja, otišao za [[Švedska|Švedsku]]. Tief je preuzeo nove dužnosti u skladu s ustavom te je iskoristio njemačkog povlačenje da proglasi obnovu legitimne i legalne vlade u Estoniji. Većina članova njegove vlade napustila je Tallinn [[21. rujna]], a sam Tief otišao je dan kasnije. Prema službenim izvještajima, estonska je vlada formalno obnovljena [[21. rujna]], a estonske su snage preuzele vladine prostorije u [[Dvorac Toompea|Toompeji]] i naredile preostalim Nijemcima da ih napuste. Nacistička zastava zamijenjena je estonskom trobojnicom na [[Pikk Hermann]]u. Međutim, Tiefova vlada nije uspjela zadržati stvarnu vlast u zemlji, s obzirom na to da su se jedinice koje je predvodio [[Johan Pitka]] borile i s Nijemcima i sa Sovjetima. Već [[22. rujna]] [[1944.]] godine, sovjetske su trupe osvojile Tallinn i skinule estonsku zastavu. Nakon posljednje sjednice vlade održane [[22. rujna]] u selu [[Põgari]], Tiefova je vlada službeno napustila Estoniju. Međutim, samo je dio vlade uspio u tome. Naime, brod koji ih je trebao prevesti preko Baltika zakasnio je zbog problema s motorom, tako da su Tief i njegovi suradnici uhapšeni od strane Sovjeta; Sovjeti su uhapsili, zatvorili, pogubili ili deportirali zatečene Estonce. Sam Tief deportiran je na [[Sibir]], gdje je uspio preživjeti otprilike jedno desetljeće, nakon čega je vraćen u Estoniju, gdje je i umro [[1976.]] godine. Jedino je ministar poljoprivrede, [[Kaarel Liidak]], preživio ove događaje, ali je umro [[16. siječnja]] [[1945.]] godine skrivajući se od Sovjeta. [[Jüri Uluots]] umro je [[9. siječnja]] [[1945.]] godine u [[Stockholm]]u, a naslijedio ga je [[August Rei]] kao najstariji živući član vlade. Rei je imao podrušku preživjelih članova Tiefove vlade, koji su uspjeli doći do [[Stockholm]]a; sam Rei je u švedskoj prijestolnici boravio još od lipnja [[1940.]] godine, kada je, kao posljednji estonski poslanik u [[Moskva|Moskvi]] prije okupacije, pobjegao u Švedsku preko [[Riga|Rige]].<ref>[https://books.google.com/books?id=wRbdAwtxVIAC&pg ''Diplomats Without a Country'' by James T. McHugh, James S. Pacy, 2001, p. 183] {{ISBN|0-313-31878-6}}</ref> Rei će, kao Uluotsov nasljednik, istovremeno voditi i vladu i biti nominalni državni poglavar. Naime, u tom je periodu Otto Tief, koji je bio formalni premijer, bio u sovjetskom zatočeništvu na [[Sibir]]u, a ni Uluots ni Rei nisu imenovali nasljednika. Tako je Otto Tief, unatoč činjenici da je bio sovjetski zarobljenik, formalno i dalje bio na čelu estonske vlade u egzilu, ali je faktički sve dužnosti obnašao August Rei, koji u ovom periodu još uvijek nije bio imenovao Tiefovog nasljednika. === Hladni rat i obnova suvereniteta === Estonska je vlada u egzilu ušla u [[Hladni rat]] djelujući iz [[Stockholm]]a, kao jedina formalno proglašena vlada u egzilu među bivšim baltičkim republikama. Ipak, kako je u Švedskoj postojala zabrana takvog oblika političkog djelovanja, barem u formalnom smislu, August Rei je [[12. siječnja]] [[1953.]] godine službeno proglasio formiranje estonske vlade u egzilu sa sjedištem u [[Oslo|Oslu]].<ref>[http://news.err.ee/116920/plaque-unveiled-in-oslo-to-remember-estonia-s-exiled-government Plaque unveiled in Oslo to remember Estonia's exiled government]</ref> Istoga dana, Tief je službeno razriješen svojih dužnosti, a njegovim je nasljednikom imenovan [[Johannes Sikkar]]. Međutim, iako su se borili za isti cilj, Estonci nisu bili potpuno ujedinjeni u svojim političkim nastojanjima, barem ne u prvom desetljeću Hladnog rata. Naime, uz Reijevu struju, postojala je druga, Maurerova struja, koja je smatrala kako neka vrsta predstavničkog dijela treba izabrati državnog poglavara u egzilu. Predvodnik ove struje bio je [[Alfred Maurer]], bivši zamjednik predsjednika skupštine, koji je [[3. ožujka]] [[1953.]] godine u njemačkom [[Augustdorf]]u izabran za vršitelja dužnosti predsjednika republike. Iako je Maurerova struja imala veću podršku među Estoncima u egzilu, Maurer nikada nije sudjelovao u radu vlade u egzilu, vjerujući kako je Tief još uvijek legalni premijer pa, tako, za tim nema potrebe, a cijela je njegova struja nestala s njegovom smrću [[20. rujna]] [[1954.]] godine. Od tog je trenutka Reijeva vlada bila jedini legitimni predstavnik Estonije u svijetu. Estonska vlada u egzilu nije imala značajan utjecaj za vrijeme [[Hladni rat|Hladnog rata]], ali je i dalje bila jedina formalno proglašena vlada u egzilu od svih baltičkih republika; [[Latvija]] i [[Litva]] su svoj međunarodni utjecaj ostvarivale preko diplomatskih predstavništava. No, iako je estonska vlada u egzilu djelovala, većina diplomatskih aktivnosti i svakodnevne administracije (poput izdavanja putovnica), bila je povjerena diplomatskim predstavništvima. U slučaju Estonije, glavni je centar bio konzulat u [[New York (grad)|New Yorku]]. Naime, [[Sjedinjene Države]] bile su pogodna lokacija jer su, temeljem [[Stimsonova doktrina|Stimsonove doktrine]], odbijale priznati sovjetsku okupaciju Baltika te su smatrale estonsku vladu u egzilu legalnim predstavništvom Estonije u svijetu. S obzirom na činjenicu da je konzulat u New Yorku bio centar diplomatske djelatnosti, vlada u Oslu imala je više simboličku, nego praktičnu ulogu u Hladnom ratu.<ref name="latimes1988">{{cite news|last1=Kempster|first1=Norman|title=Annexed Baltic States: Envoys Hold On to Lonely U.S. Postings|url=http://articles.latimes.com/1988-10-31/news/mn-344_1_baltic-states|work=Los Angeles Times|date=31 October 1988}}</ref> I druga su predstavništva imala značajne uloge u Hladnom ratu. Poznati je primjer estonskog konzulata u [[Irska|Irskoj]], koji je pred Visokim sudom u [[Dublin]]u vodio spor protiv [[SSSR|Sovjetskog Saveza]] koji je pokrenuo [[Ivan Majski]], sovjetski ambasador u [[UK|Ujedinjenom Kraljevstvu]]. Naime, radilo se o tome da su tri estonska (''Otto'', ''Piret'' i ''Mall'') i dva latvijska (''Rāmava'' i ''Everoja'') dobila naredbu iz Moskve da pristanu u neku sovjetsku luku, ali su se oglušili te su odlučili pristati u neutralnu luku u [[Irska|Irskoj]]. Majski je tada pokrenuo spor kako bi vratio brodove u sovjetski posjed, ali je sud u Dublinu presudio protiv Sovjetskog Saveza zahvaljujući argumentaciji koju je iznio John McEvoy, počasni konzul Estonije.<ref>{{Cite journal |title=Eire High Court: Zarine v. Owners, etc. S. S. Ramava, McEvoy & Ors. v. Owners, etc. S. S. Otto, McEvoy and Veldi v. Owners, etc. S. S. Piret and S. S. Mall, Eckert & Co. v. Owners, etc. S. S. Everoja |journal=The American Journal of International Law |volume=36 |issue=3 (july. 1942) |pages=490–504 |publisher=American Society of International Law |date=July 1942 |jstor=2192676 |doi=10.2307/2192676 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://president.ee/en/official-duties/speeches/2625-president-of-the-republic-at-the-state-dinner-hosted-by-president-t-e-mary-mcaleese-and-dr-martin-mcaleese-14-april-2008-dublin-republic-of-ireland/index.html |title=President of the Republic at the State Dinner hosted by President T. E. Mary McAleese and Dr. Martin McAleese |publisher=President.ee |date=14 April 2008 |access-date=13 December 2015 |quote=<br>"... we are thankful that Ireland never recognised the illegal annexation of Estonia by the Soviet Union after the Second World War. We will never forget John McEvoy, Estonia’s honorary consul in Dublin from 1938 to 1960. Among other things, one of his good deeds was helping to protect the interests of the Estonian shipowners ..." |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223062704/https://president.ee/en/official-duties/speeches/2625-president-of-the-republic-at-the-state-dinner-hosted-by-president-t-e-mary-mcaleese-and-dr-martin-mcaleese-14-april-2008-dublin-republic-of-ireland/index.html |archive-date=23 December 2015 |url-status=dead }}</ref> Treba zaključiti da je estonska vlada u egzilu, unatoč ograničenom dosegu, ipak imala utjecaja na očuvanje estonske državnosti u periodu Hladnoga rata. Nakon raspuštanja vlade i obnove estonske državnosti, estonski predsjednik [[Lennart Meri]] službeno se zahvalio vladi u egzilu zbog njihovog djelovanja u ulozi čuvara kontinuiteta estonske države. == Reference == {{reflist}} == Literatura == *Mälksoo, Lauri (2000). [https://doi.org/10.1163%2F15718100020296305 Professor Uluots, the Estonian Government in Exile and the Continuity of the Republic of Estonia in International Law]. ''Nordic Journal of International Law'' 69.3, 289-316. * Made, Vahur. [https://web.archive.org/web/20071012081848/http://edk.edu.ee/default.asp?object_id=6&id=30&site_id=1 Estonian Government-in-Exile: a controversial project of state continuation]. ''Estonian School of Diplomacy'' {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Historija Estonije]] [[Kategorija:Nastanci 1944.]] [[Kategorija:Prestanci 1992.]] [[Kategorija:Politička historija Estonije]] 4d7oprdff1678073tyoawc805a55doh 14 4672618 42589035 41254873 2026-05-07T16:52:04Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Azerbejdžanska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 41254873 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Politika Azerbejdžana|Istorija]] [[Kategorija:Historija Azerbejdžana po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Azerbejdžan]] kqd8r2lrgo4zftl3ntfqmyplb3riun7 14 4672621 42589280 42588244 2026-05-07T22:42:40Z Aca 108187 42589280 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Azerbaijan}} [[Kategorija:Oružane snage Azerbejdžana|Istorija]] [[Kategorija:Historija Azerbejdžana po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama]] hf8tao0ff1mf1mi3vaejomgo36bd5nm 42589371 42589280 2026-05-07T23:15:29Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Vojna historija po državama|Vojna historija po državama]]: "Azerbejdžan" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589371 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Military history of Azerbaijan}} [[Kategorija:Oružane snage Azerbejdžana|Istorija]] [[Kategorija:Historija Azerbejdžana po temama|Vojska]] [[Kategorija:Vojna historija po državama|Azerbejdžan]] o08a5cm2q0p8ru621timz0gwyl3o1k6 0 4672625 42588983 42550696 2026-05-07T16:06:00Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Njemačka ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] 42588983 wikitext text/x-wiki Dana [[30. 10.|30. oktobra]] [[1961.]] su [[Zapadna Njemačka|SR Njemačka]] i [[Turska|Republika Turska]] potpisale '''sporazum o zapošljavanju'''<ref name="Bundesarbeitsblatt">{{cite web|url=https://www.bpb.de/system/files/pdf/ONE7ZC.pdf|title=Bundesarbeitsblatt : Njemačko-turski sporazum od 30. oktobra 1961.|date=10. 02. 1962|accessdate = 06. 06. 2022}}</ref> putem kojeg je u narednim godinama Njemačka primila nekoliko stotina turskih državljana kao radnu snagu. Slične ugovore je Zapadna Njemačka sklopila i sa [[Italija|Italijom]] (1955)<ref>{{it}} {{cite web |url= https://www.rivistailmulino.it/a/20-dicembre-1955 |title= 20 dicembre 1955: L’accordo per i lavoratori italiani in Germania |last= Impicciatore |first= Roberto |date= 19. 12. 2019 |website= |publisher= Rivista Il Mulino |accessdate= 1. 12. 2023 |quote= |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref><ref>{{it}} {{cite web |url= https://www.gazzettaufficiale.it/eli/id/1956/08/17/056U0893/sg |title= DECRETO DEL PRESIDENTE DELLA REPUBBLICA 23 marzo 1956, n. 893 |last= |first= |date= |website= |publisher= Gazzetta Ufficiale |accessdate= 1. 12. 2023 |quote= |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref>, [[Grčka|Grčkom]] (1960), [[Španija|Španijom]] (1960)<ref>{{cite journal| last1 = Sanz Lafuente | first1 = Gloria | last2 = | first2 = | date = 2006 | title = Mujeres españolas emigrantes y mercado laboral en Alemania, 1960-1975 | url = https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/2321170.pdf | journal = Migraciones y Exilios | volume = 7 | issue = | pages = 27-50 | doi = | ref = }}</ref>, [[Maroko]]m (1963), [[Južna Koreja|Južnom Korejom]] (1963), [[Portugal]]om (1964), [[Tunis]]om (1965) i [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavijom]] (12. oktobra 1968)<ref>{{cite web |url= https://www.dw.com/hr/jugoslavenski-gastarbajteri-kako-%C4%87u-raditi-ba%C5%A1-za-%C5%A1vabu/a-45844440 |title= Ostali su još godinu, pa još godinu… |last= Rujević |first= Nemanja |date= 12. 10. 2018 |website= |publisher= Deutsche Welle |accessdate= 1. 12. 2023 |quote= |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref><ref>{{pdf}} {{cite web |url= https://rfzo.rs/download/ino/Nemacka/NEMACKA.pdf |title= SPORAZUM IZMEĐU SOCIJALISTIČKE FEDERATIVNE REPUBLIKE JUGOSLAVIJE I SAVEZNE REPUBLIKE NEMAČKE O SOCIJALNOM OBEZBEĐENjU |last= |first= |date= 12. 10. 1968|website= |publisher= Републички фонд за здравствено осигурање |accessdate= 1. 12. 2023 |quote= |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref><ref>{{pdf}} {{cite web |url= https://repozitorij.ffzg.unizg.hr/islandora/object/ffzg:6104/datastream/PDF/download |title= Jugoslavenska iseljenička politika od 1956. do 1970. godine |last= Kolakušić |first= Luka |date= 2022 |website= |publisher= Sveučilište u Zagrebu, Filozofski fakultet |accessdate= 1. 12. 2023 |quote= |archive-date= 2024-02-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240204163558/https://repozitorij.ffzg.unizg.hr/islandora/object/ffzg:6104/datastream/PDF/download |dead-url= }} Diplomski rad.</ref><ref>{{pdf}} {{cite web |url= https://dserver.bundestag.de/btd/05/044/0504447.pdf |title= Schriftlicher Bericht des Ausschusses für Arbeit (19. Ausschuß) über den von der Bundesregierung eingebrachten Entwurf eines Gesetzes zu dem Abkommen vom 12. Oktober 1968 zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der Sozialistischen Föderativen Republik Jugoslawien über Arbeitslosenversicherung |last= |first= |date= 23. 6. 1969 |website= |publisher= Bundestag |accessdate= 1. 12. 2023 |quote= |archive-date= |archive-url= |dead-url= }}</ref>. Ugovor je doveo do formiranja značajne [[Turska dijaspora|turske dijaspore]] u Njemačkoj. == Pozadina i sklapanje sporazuma == U pozadini ugovora bili su različiti razlozi, kako sa turske, tako i sa njemačke strane. [[Datoteka:Bundesarchiv B 145 Bild-F005630-0005, Konrad Adenauer.jpg|thumb|right|120px|Konrad Adenauer]] Nakon [[Kemal Atatürk|Atatürkove]] smrti [[1938.]] godine i [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], Turska je doživjela brojne unutarnje promjene (među ostalim, ulazak u [[NATO]] [[1952.]] godine) i postepeno klizila u doba krize [[Republika|republike]]. Kroz vrijeme je Atatürkov [[Republikanska narodna stranka|CHP]] pod vodstvom [[İsmet İnönü|İnönüa]] počeo gubiti primat na političkoj sceni, a s druge strane, novi je politički val ušao u sukob sa državnim strukturama vezanim za [[kemalizam]]. Takvo stanje će dovesti do [[Državni udar u Turskoj 1960.|državnog udara (1960.)]] i ubojstva prvog ministra [[Adnan Menderes|Menderesa]], što će proizvesti teški unutarnji pritisak u turskom društvu. Turska će doživjeti više državnih udara ([[Državni udar u Turskoj 1971.|1971]], [[Državni udar u Turskoj 1980.|1980]], [[Navodni državni udar u Turskoj 1993.|1993]], [[Vojni memorandum u Turskoj 1997.|1997]]) i zemlja će ostati prilično politički nestabilna, dok će izravna posljedica tomu biti [[emigracija]]. [[Zapadna Njemačka]] [[ekonomsko čudo|ekonomskog čuda]] (''[[Wirtschaftswunder]]'') u to je vrijeme imala ekonomskih i demografskih pitanja za riješiti. Zbog snažnog ekonomskog uspona, u nekim oblastima (npr. poljoprivreda i rudarstvo) nedostajalo je radne snage. Imajući u vidu skoro punu zaposlenost naspram pretnji manjka radne snage, njemačka je vlada [[1955.]] isplanirala suprotstaviti se tome nedostatku sa procesom regrutacije stranih radnika, tako da bi istovremeno utjecala na buduće zahteve za platama. Uprkos prvim sporazumima o zapošljavanju (s Italijom, Španijom, Grčkom), stanje na tržištu rada pogoršavalo se. Ako je s jedne strane [[Zapadna Njemačka|Njemačka]] ekonomski rasla, sa druge je patila zbog demografskih problema koje je [[Drugi svjetski rat|rat]] uzrokovao: Njemačka je pretrpila teške vojne i civilne gubitke (u ratu je nestalo između 8,2% i 8,8% ukupnog stanovništva), poslijeratna generacija je iznosila nizak natalitet, a snižavanje starosne granice za odlazak u penziju je pogoršalo nedostatak radne snage. Tu dakle se stvara društveni pritisak na tržištu i u odnosu između poslodavaca i radne mase. [[Datoteka:İsmet İnönü 1964 (cropped).jpg|thumb|left|120px|İsmet İnönü]] Njemačka i Turska su počele raditi na planu između [[1956.]] i [[1957]], počevši od prvih 150 maturanata iz turskih strukovnih škola koji su došli na obuku. U to je vrijeme Turska sklopila sporazume o zapošljavanju sa drugim europskim zemljama, uključujući Austriju, Belgiju i Francusku. Kada je ugovor potpisan 30. oktobra 1961. u [[Bad Godesberg|Badu Godesbergu]] (blizu [[Bonn]]a), u Njemačkoj je vladu vodio [[Konrad Adenauer]] a ministar za zapošljenje{{efn|Bundesanstalt für Arbeitsvermittlung und Arbeitslosenversicherung.}} je bio [[Anton Sabel]]. U Turskoj je predsjednik države bio general [[Cemal Gürsel]] a prvi ministar [[İsmet İnönü]]. Regrutovani radnici su u Njemačkoj nazivani «[[gastarbajter]]i» ({{Jez-de|Gastarbeiter}}, radnici gosti). Ubrzo nakon početka [[Naftni šok|naftne krize 1973. godine]], njemačka vlada je uvela zamrzavanje zapošljavanja za sve zemlje koje regrutiraju. U to vrijeme, poslije 12 godina ugovora, bilo je u Njemačkoj oko 600.000 Turaka. Do trenutka kada je regrutacija zaustavljena 1973. godine, ukupno 867.000 turskih gastarbajtera otputovalo je u Njemačku, a oko 500.000 se vratilo u Tursku. == Povezano == * [[Turska dijaspora]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == * Sara-Marie Demiriz: ''(K)eine schlichte Verbalnote – das deutsch-türkische Anwerbeabkommen vom 30. Oktober 1961 und seine Folgen.'' In: ''Forum Geschichtskultur Ruhr'' 12 (2021), Heft 2. * Karin Hunn: ''Asymmetrische Beziehungen: Türkische „Gastarbeiter“ zwischen Heimat und Fremde. Vom deutsch-türkischen Anwerbeabkommen mit zum Anwerbestopp (1961–1973)'', Archiv für Sozialgeschichte 42, Friedrich-Ebert-Stiftung, 2002, S. 145–172 ([https://library.fes.de/afs/pdf/afs-2002-145.pdf online]). == Vanjske veze == * {{cite web|url=https://www.bpb.de/system/files/pdf/ONE7ZC.pdf|title=Bundesarbeitsblatt : Njemačko-turski sporazum od 30. oktobra 1961.|date=10. 02. 1962|accessdate = 06. 06. 2022}} * [https://www.bpb.de/system/files/pdf/ONE7ZC.pdf Deutsch-türkische Vereinbarung vom 30. Oktober 1961]. Bekanntgabe in: [[Bundesarbeitsblatt]], 13. Jahrgang, Nr. 3, 10. Februar 1962, S.&nbsp;69–71 * [http://www.bpb.de/geschichte/deutsche-geschichte/anwerbeabkommen/ 50 Jahre Anwerbeabkommen zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der Türkei] – Artikelsammlung der Bundeszentrale für politische Bildung * [http://www.bpb.de/themen/373SRR,1,0,T%FCrkische_Minderheit_in_Deutschland.html Geschichte der türkischen Minderheit in Deutschland] – Bundeszentrale für politische Bildung * [https://www.zdf.de/dokumentation/terra-x/60-jahre-anwerbeabkommen-mit-der-tuerkei-100.html 60 Jahre Anwerbeabkommen mit der Türkei] – Clip des ZDF/Terra X * [http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/debatten/integration/gastarbeiter-die-kunst-des-missverstehens-11502703.html Necla Kelek in der FAZ über das Anwerbeabkommen] * [http://gruenevorwahl.files.wordpress.com/2011/11/faztc3bcrkischesanwerbeabkommenutarasche.pdf Uta Rasche in der FAZ vom 26. Oktober 2011] (PDF; 151&nbsp;kB) * [[Lebenswege – das Online-Migrationsmuseum Rheinland-Pfalz]]: [https://lebenswege.rlp.de/de/sonderausstellungen/50-jahre-anwerbeabkommen-deutschland-turkei/ Sonderausstellung 50 Jahre Anwerbeabkommen Deutschland-Türkei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230530120205/https://lebenswege.rlp.de/de/sonderausstellungen/50-jahre-anwerbeabkommen-deutschland-turkei/ |date=2023-05-30 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1961.]] [[Kategorija:Međunarodni odnosi Njemačke]] [[Kategorija:Međunarodni odnosi Turske]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Ekonomska historija Njemačke]] [[Kategorija:Ekonomija Turske]] 7akvvosbls6i0d8bq75ujcc2xn67d5j 14 4672697 42589043 41255386 2026-05-07T16:52:20Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Azerbejdžanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] 42589043 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Elections in Azerbaijan}} [[Kategorija:Politika Azerbejdžana]] [[Kategorija:Politička historija Azerbejdžana]] [[Kategorija:Izbori po državama|Azerbejdžan]] 474oumd95aabxzgxtstfgsbn7rs8e4e 0 4674338 42588887 42588023 2026-05-07T14:23:43Z Edgar Allan Poe 29250 /* Konačni poredak */ 42588887 wikitext text/x-wiki {{Fudbalsko ili nogometno natjecanje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2022. | izvorni naziv = 2022 كأس العالم لكرة القدم<br>Kaʾs al-ʿālam li-kurat al-qadam 2022 | Logo = 2022 FIFA World Cup.svg | Size = | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{flag|Katar}} | datum = [[20. studenog]] – [[18. prosinca]] [[2022.]] | Broj reprezentacija = 32 | stadioni = 8 | gradovi = 5 | Prvaci = {{NogRep|ARG}} | drugi = {{NogRep|FRA}} | treći = {{NogRep|HRV}} | četvrti = {{NogRep|MAR}} | Broj utakmica = 64 | Broj golova = 172 | gledanost = 3404252 | Najbolji strijelac = {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]<br>{{small|(8 golova)}} | Najbolji igrač = {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] | ažurirano = [[18. prosinca]] [[2022.]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.''' bilo je 22. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[20. studenog]] do [[18. prosinca]] [[2022.]] godine održalo u [[Katar]]u. Bilo je to prvo FIFA Svjetsko prvenstvo koje se održalo u arapskoj zemlji te drugo koje se održalo u [[Azija|Aziji]], nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|Svjetskog prvenstva 2002.]] godine, koje se bilo održalo u [[Japan]]u i [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]]. Uz to, ovo je posljednji turnir na kojemu su sudjelovale samo 32 reprezentacije, s obzirom da je za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] planirano proširenje na ukupno 48 reprezentacija. [[FIFA Svjetsko prvenstvo]] je turnir koji se tradicionalno održava ljeti, u vrijeme kada se u svijetu - u pravilu - ne igraju klupske utakmice tako da reprezentativni nogomet ne remeti godišnji klupski raspored. Međutim, iznimne ljetne vrućine u [[Katar]]u pokazale su se kao potencijalno prevelik zdravstveni rizik, tako da je turnir pomaknut s ljetnog na - prvi put u historiji - zimski termin u studenom i prosincu, usred klupske sezone. Također, turnir je zbog tih promjena trajao manje od 30 dana, što je također novina u odnosu na ranija izdanja. Od 32 reprezentacije, jedino je domaćin [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]] izborio direktni nastup bez kvalifikacija; Katar je ujedno i jedini debitant na turniru, s obzirom na to da su sve ostale reprezentacije imale barem jedan raniji nastup. Porazom od [[Fudbalska reprezentacija Ekvadora|Ekvadora]] 0:2, Katar je postao prvi domaćin u historiji turnira koji je izgubio utakmicu otvaranja, ali isto tako i prvi domaćin koji nije osvojio nijedan bod na turniru te domaćin s najmanje postignutih golova (samo jedan) na turniru. Aktualni branitelj naslova svjetskog prvaka bila je [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]], koja je drugi put za redom igrala finale, ali je poražena od [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentine]] nakon jedanaesteraca; Argentini je to bio treći naslov prvaka svijeta. [[Fudbalska reprezentacija Maroka|Maroko]] je na turniru postao prva afrička reprezentacija koja je izborila polufinale turnira, ali je u utakmici za treće mjesto poražena od [[Fudbalska reprezentacija Hrvatske|Hrvatske]], kojoj je to bila druga bronca u historiji te druga uzastopna medalja na prvenstvu, nakon srebra iz [[2018.]] godine; Maroko je svejedno postao najbolje plasirana afrička reprezentacija u historiji Svjetskih prvenstava. Najbolji strijelac turnira bio je [[Francuska|francuski]] reprezentativac [[Kylian Mbappé]], koji je postigao osam golova. Najboljim igračem proglašen je [[Lionel Messi]]. == Izbor domaćina == [[File:Rusia entregó el relevo de la antorcha de la Copa del Mundo a Qatar.jpg|thumb|[[Rusija|Ruski]] predsjednik [[Vladimir Putin]] (desno) i predsjednik [[FIFA]]-e, [[Gianni Infantino]] (sredina), predaju [[katar]]skom emiru [[Tamim bin Hamad al-Tani|Tamimu al-Taniju]] (lijevo) ovlasti organiziranja Svjetskog prvenstva.]] Proces za izbor domaćina prvenstava [[2018.]] i [[2022.]] godine započeo je u siječnju [[2009.]] godine, a savezi su imali rok do [[2. veljače]] da pošalju svoje ponude.<ref>{{cite news |url=http://voices.washingtonpost.com/soccerinsider/2009/01/future_world_cups.html |title=Future World Cups |first=Steve |last=Goff |work=The Washington Post |date=16 January 2009 |accessdate=16 January 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430153000/http://voices.washingtonpost.com/soccerinsider/2009/01/future_world_cups.html |archivedate=30 April 2011 }}</ref> Inicijalno je jedanaest zemalja poslalo svoje kandidature, ali [[Meksiko]] se kasnije povukao,<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1109321.html |title=Mexico withdraws FIFA World Cup bid |accessdate=10 February 2011 |publisher=FIFA |date=29 September 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430035641/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1109321.html |archivedate=30 April 2011 }}</ref> dok je kandidatura [[Indonezija|Indonezije]] odbijena u veljači [[2010.]] godine jer indonezijska vlada nije [[FIFA]]-i dostavila pismo podrške kandidaturi.<ref name=reject>{{cite news |title=Indonesia's bid to host the 2022 World Cup bid ends |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8577452.stm |date=19 March 2010 |accessdate=19 March 2010 |work=BBC Sport |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100320054013/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8577452.stm |archivedate=20 March 2010 |deadurl=no }}</ref> Tokom samog procesa, tri preostale neeuropske zemlje ([[Australija]], [[Japan]] i [[Sjedinjene Države]]) postepeno su odustajale, što je značilo da savezi članovi [[UEFA]]-e gube pravo organizacije prvenstva [[2022.]] godine. To je, prema FIFA-inim pravilima, značilo da nijedna europska zemlja nije mogla biti domaćin prvenstva [[2022.]] godine, što je otvorilo put drugim kontinentima. Na kraju je za domaćinstvo Svjetskog prvenstva [[2022.]] godine razmatrano pet zemalja: [[Australija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Katar]] i [[Sjedinjene Države]]. FIFA-in izvršni odbor sastao se [[2. prosinca]] [[2010.]] godine u [[Zürich]]u kako bi odabrao domaćina.<ref name="2018+2022 bids">{{Cite news |date=20 December 2008 |title=Combined bidding confirmed |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/bodies/media/newsid=983481.html |url-status=dead |access-date=20 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090122070321/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/bodies/media/newsid%3D983481.html |archive-date=22 January 2009}}</ref> Prije samog glasovanja, dvojica članova Izvršnog odbora suspendirani su zbog sumnji u korupciju povezanu uz glasovanje za domaćina [[2022.]] godine.<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Steve |date=18 November 2010 |title=World Cup 2018: meet Amos Adamu and Reynald Temarii, the Fifa pair suspended over corruption |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/8142965/World-Cup-2018-meet-Amos-Adamu-and-Reynald-Temarii-the-Fifa-pair-suspended-over-corruption.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=19 November 2021 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/8142965/World-Cup-2018-meet-Amos-Adamu-and-Reynald-Temarii-the-Fifa-pair-suspended-over-corruption.html |archive-date=10 January 2022}}</ref> Na koncu je, nakon četiri kruga glasovanja, za domaćina izabran [[Katar]], što je opisano kao "visoki operativni rizik".<ref>{{Cite news |date=18 November 2010 |title=World Cup 2022: Blow to Qatar's 2022 bid as FIFA brands it "high risk" |publisher=Bloomberg L.P. |url=http://www.arabianbusiness.com/blow-qatar-s-2022-bid-as-fifa-brands-it-high-risk--362764.html |access-date=3 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055228/http://www.arabianbusiness.com/blow-qatar-s-2022-bid-as-fifa-brands-it-high-risk--362764.html |archive-date=1 December 2010}}</ref> Rezultati su bili sljedeći:<ref>{{Cite news |last1=Doyle |first1=Paul |last2=Busfield |first2=Steve |date=2 December 2010 |title=World Cup 2018 and 2022 decision day&nbsp;– live! |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2010/dec/01/world-cup-2018-2022-zurich |url-status=live |access-date=10 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226062244/https://www.theguardian.com/football/blog/2010/dec/01/world-cup-2018-2022-zurich |archive-date=26 December 2016}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Rezultati glasovanja !rowspan=2| Država !colspan=4| Krug |- ! 1. krug<br>{{small|(glasovi)}} ! 2. krug<br>{{small|(glasovi)}} ! 3. krug<br>{{small|(glasovi)}} ! 4. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- bgcolor="#90EE90" |align="left"|'''{{flag|Katar}}''' |style="text-align:center;"|'''11''' |style="text-align:center;"|'''10''' |style="text-align:center;"|'''11''' |style="text-align:center;"|'''14''' |- |align="left"|{{flag|Sjedinjene Države}} |style="text-align:center;"|3 |style="text-align:center;"|5 |style="text-align:center;"|6 |style="text-align:center;"|8 |- |align="left"|{{flag|Južna Koreja}} |style="text-align:center;"|4 |style="text-align:center;"|5 |style="text-align:center;"|5 |colspan="1" bgcolor="#F08080" | – |- |align="left"|{{flag|Japan}} |style="text-align:center;"|3 |style="text-align:center;"|2 |colspan="2" bgcolor="#F08080" | – |- |align="left"|{{flag|Australija}} |style="text-align:center;"|1 |colspan="3" bgcolor="#F08080" | – |} </center> Izbor Katara izazvao je brojne kontroverze te je u nekim medijima nazvan skandalom,<ref>{{Cite news |last=James |first=Stuart |date=2 December 2010 |title=World Cup 2022: 'Political craziness' favours Qatar's winning bid |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/world-cup-2022-qatar-winning-bid |url-status=live |access-date=3 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906213640/http://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/world-cup-2022-qatar-winning-bid |archive-date=6 September 2013}}</ref><ref name="independent.co.uk">{{Cite news |date=7 June 2015 |title=Qatar world cup part of FIFA corruption scandal |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/fifa-corruption-whistleblower-says-qatar-will-be-stripped-of-2022-world-cup-10302979.html |url-status=live |access-date=7 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819045720/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/fifa-corruption-whistleblower-says-qatar-will-be-stripped-of-2022-world-cup-10302979.html |archive-date=19 August 2020}}</ref> Uoči izbora, pojavile su se brojne nedoumice u vezi s prikladnošću Katara kao zemlje domaćina i pravednosti postupka nadmetanja država.<ref name="timesofindia">{{Citiranje novina|last=[[Reuters]]|date=16 November 2022|title=FIFA World Cup 2022: Why Qatar is a controversial location for the tournament|work=Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/fifa-world-cup-2022/fifa-world-cup-2022-why-is-qatar-a-controversial-location-for-the-tournament/articleshow/95533015.cms|access-date=22 November 2022}}</ref> odnosno dijelom serije drugih korupcijskih skandala koji su pogodili [[FIFA]]-u za vrijeme mandata [[Sepp Blatter|Seppa Blattera]].<ref name="independent.co.uk"/> [[FIFA]] je optužena za korupciju kao i to da je izbor Katara za domaćina ostvaren temeljem [[podmićivanje|podmićivanja]] u postupku nadmetanja,<ref name="Reason 2022">{{cite magazine |last=Boehm |first=Eric |date=21 November 2022 |title=The Qatar World Cup Is a Celebration of Authoritarianism |url=https://reason.com/2022/11/21/the-qatar-world-cup-is-a-celebration-of-authoritarianism/ |url-status=live |magazine=Reason |oclc=818916200 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121221030/https://reason.com/2022/11/21/the-qatar-world-cup-is-a-celebration-of-authoritarianism/ |archive-date=21 November 2022 |access-date=22 November 2022}}</ref> dok je aktualni predsjednik FIFA-e Gianni Infantino branio izbor.<ref name=":8">{{Citiranje novina|last=Panja|first=Tariq|date=2022-11-19|title=On Eve of World Cup, FIFA Chief Says, 'Don't Criticize Qatar; Criticize Me.'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/11/19/sports/soccer/world-cup-gianni-infantino-fifa.html|access-date=2022-11-21|issn=0362-4331}}</ref> Ovaj je izbor tako postao jedan od najkontroverznijih u historiji turnira, kontroverzniji čak i od izbora [[Rusija|Rusije]] za domaćina [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskog prvenstva 2018.]] godine, koji je također bio meta brojnih kritika i optužbi. == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.}} Kao i za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] godine, sve članice [[FIFA]]-e, izuzev domaćina [[Katara]], sudjelovale su u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo [[2022.]] godine. To znači da je ukupno 211 reprezentacija imalo pravo nastupa u kvalifikacijama, u kojima je - iako bez mogućnosti ispadanja - sudjelovao i domaćin Katar, jer ga je [[AFC]] obvezala da sudjeluje u kvalifikacijama zbog činjenice da su one istovremeno služile i kao kvalifikacije za [[AFC Azijski kup 2023.]] godine.<ref>{{Cite news |last=Palmer |first=Dan |date=31 July 2017 |title=Hosts Qatar to compete in qualifying for 2022 World Cup |work=insidethegames.biz |publisher=Dunsar Media Company |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1053493/hosts-qatar-to-compete-in-qualifying-for-2022-world-cup |url-status=live |access-date=15 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606063449/https://www.insidethegames.biz/articles/1053493/hosts-qatar-to-compete-in-qualifying-for-2022-world-cup |archive-date=6 June 2019}}</ref> Kako je [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], kao prvo plasirani u grupi, izborio finalni krug kvalifikacija, [[Fudbalska reprezentacija Libanona|Libanon]] je kao peta najbolja drugoplasirana ekipa prošao u sljedeći krug kvalifikacija.<ref>{{Cite news |date=17 July 2019 |title=Groups finalised for Qatar 2022 & China 2023 race |work=The-AFC.com |publisher=Asian Football Confederation |url=http://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/groups-finalised-for-qatar-2022-china-2023-race |url-status=live |access-date=9 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820085920/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/groups-finalised-for-qatar-2022-china-2023-race |archive-date=20 August 2019}}</ref> Branitelj naslova, [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]], također je sudjelovala u kvalifikacijama.<ref>{{Cite news |title=2022 World Cup odds: France favorite to repeat in Qatar; USA behind Mexico with 16th-best odds |work=CBS Sports |url=https://www.cbssports.com/soccer/world-cup/news/2022-world-cup-odds-france-favorite-to-repeat-in-qatar-usa-behind-mexico-with-16th-best-odds/ |url-status=live |access-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401134213/https://www.cbssports.com/soccer/world-cup/news/2022-world-cup-odds-france-favorite-to-repeat-in-qatar-usa-behind-mexico-with-16th-best-odds/ |archive-date=1 April 2019}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Svete Lucije|Sveta Lucija]] je inicijalno pristupila kvalifikacijama, ali se povukla prije prve utakmice. [[Sjevernokorejska nogometna reprezentacija|Sjeverna Koreja]] odustala je od kvalifikacija zbog sigurnosnih razloga povezanih s [[Pandemija COVID-19|pandemijom koronavirusa]]. [[Fudbalska reprezentacija Američke Samoe|Američka Samoa]] i [[Fudbalska reprezentacija Samoe|Samoa]] povukle su se prije ždrijeba kontinentalnih kvalifikacija, dok se [[Fudbalska reprezentacija Tonge|Tonga]] povukla nakon [[Erupcija vulkana Hunga Tonga–Hunga Ha'apai 2022.|erupcije podvodnog vulkana Hunga Tonga–Hunga Ha'apai]]. Nešto kasnije, [[Fudbalska reprezentacija Vanuatua|Vanuatu]] i [[Fudbalska reprezentacija Cookovih Otoka|Cookovi Otoci]] povukli su se zbog ograničenja povezanih uz pandemiju. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 32 reprezentacije koje sudjeluju na završnom turniru, njih 24 sudjelovalo je i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|prethodnom prvenstvu]].<ref>{{Cite web |date=7 September 2022 |title=Qatar World Cup 2022 |url=https://www.telegraph.co.uk/qatar-world-cup-2022/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907114612/https://www.telegraph.co.uk/qatar-world-cup-2022/ |archive-date=7 September 2022 |url-status=live |access-date=7 September 2022 |website=The Telegraph }}</ref> Domaćin [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]] jedini je debitant na ovom turniru, čime su postali prvi domaćin-debitant još od [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italije]] [[1934.]] godine. Rezultat toga bio je da je Svjetsko prvenstvo [[2022.]] godine bilo prvo u kojem među momčadima koje su izborile nastup kroz kvalifikacije nije bilo debitanata. [[Fudbalska reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]], [[Fudbalska reprezentacija Ekvadora|Ekvador]], [[Fudbalska reprezentacija Gane|Gana]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] vratile su se na završni turnir nakon izbivanja [[2018.]] godine. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] se vratila na turnir nakon 36 godina, s tim da im je prethodni nastup iz [[1986.]] godine bio jedini do ove godine.<ref>{{Cite web |title=Canada 4-0 Jamaica: Canadians qualify for first World Cup since 1986 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60896263 |publisher=BBC Sport |date=28 March 2022 |access-date=5 June 2022}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]] se vratio nakon čak 64 godine, što je rekordna pauza za jednu europsku reprezentaciju, a jedini prijašnji nastup imali su [[1958.]] godine.<ref>{{Cite web |title=World Cup 2022: Wales qualifies for final after 64-year wait|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-61697975 |publisher=BBC News |date=5 June 2022 |access-date=5 June 2022}}</ref> Četverostruki svjetski i aktualni europski prvak Italija nije se uspjela kvalificirati na svoje drugo uzastopno Svjetsko prvenstvo, što im je prvi put otkako sudjeluju, a sve nakon poraza u polufinalu play-offa. Talijani su ujedno i jedini biši prvaci koji se nisu kvalificirali te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/60869125 |title=Italy 0–1 North Macedonia: European champions stunned in World Cup play-offs |publisher=BBC Sport |date=24 March 2022 |access-date=24 March 2022}}</ref> Ujedno su i četvrta reprezentacija koja nije izborila nastup na završnici prvenstva nakon što je osvojila prethodno održani [[UEFA Euro]], nakon [[Fudbalska reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačke]] ([[1978.]]), [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danske]] ([[1994.]]) i [[Fudbalska reprezentacija Grčke|Grčke]] ([[2006.]]).<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0273-14bea397137f-ce13784ed2f6-1000--wins-for-north-macedonia-portugal-sweden-wales/ |title=World Cup play-off semi-finals: Wins for North Macedonia, Portugal, Sweden, Wales |publisher=UEFA |date=24 March 2022 |access-date=25 June 2022}}</ref> Domaćin prethodnog turnira, [[Fudbalska reprezentacija Rusije|Rusija]], diskvalificirana je zbog [[Ruska invazija na Ukrajinu 2022.|invazije na Ukrajinu]] s početka [[2022.]] godine.<ref>{{cite press release|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/media-releases/fifa-uefa-suspend-russian-clubs-and-national-teams-from-all-competitions |title=FIFA/UEFA suspend Russian clubs and national teams from all competitions |publisher=FIFA |date=28 February 2022 |access-date=28 February 2022}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Čilea|Čile]], osvajač [[Copa América|Cope Américe]] [[2015.]] i [[2016.]] godine također nije uspio izboriti završni turnir drugi put za redom. [[Fudbalska reprezentacija Nigerije|Nigerija]] je ispala u kontinentalnom play-offu od Gane, tako da se nije vratila nakon [[2018.]] godine. Ostale zemlje koje su nastupile na prethodnom turniru, ali ne i ovom su [[Fudbalska reprezentacija Perua|Peru]], [[Fudbalska reprezentacija Egipta|Egipat]], [[Fudbalska reprezentacija Islanda|Island]], [[Fudbalska reprezentacija Paname|Panama]], [[Fudbalska reprezentacija Švedske|Švedska]] i [[Fudbalska reprezentacija Kolumbije|Kolumbija]]. Najniže rangirana reprezentacija na turniru bila je Gana. Kvalificirane momčadi su sljedeće: <small>Napomena: Brojevi u zagradama predstavljaju FIFA-in ranking prije početka turnira.<ref>{{cite news|title="FIFA/Coca-Cola World Ranking"|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/mens-ranking?dateId=id13792|website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association|date=6 October 2022|access-date=7 October 2022}}</ref></small> {{col begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (6) * {{fb|AUS}} (38) * {{fb|IRN}} (20) * {{fb|JAP}} (24) * {{fb|JKO}} (28) * {{fb|KAT}} (50) (domaćin) * {{fb|SAU}} (51) '''[[CAF]]''' (5) * {{fb|GAN}} (61) * {{fb|KAM}} (43) * {{fb|MAR}} (22) * {{fb|SEN}} (18) * {{fb|TUN}} (30) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (4) * {{fb|KAN}} (41) * {{fb|KOS}} (31) * {{fb|MEX}} (13) * {{fb|SAD}} (16) '''[[CONMEBOL]]''' (4) * {{fb|ARG}} (3) * {{fb|BRA}} (1) * {{fb|EKV}} (44) * {{fb|URU}} (14) '''[[2022 FIFA World Cup qualification (OFC)|OFC]]''' (0) * ''Bez predstavnika'' ([[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]] je izbacila [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]]) {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (13) * {{fb|BEL}} (2) * {{fb|DAN}} (10) * {{fb|ENG}} (5) * {{fb|FRA}} (4) * {{fb|HRV}} (12) * {{fb|NIZ}} (8) * {{fb|NJE}} (11) * {{fb|POL}} (26) * {{fb|POR}} (9) * {{fb|SRB}} (21) * {{fb|ŠPA}} (7) * {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fudbalska reprezentacija Švicarske|Švicarska]] (15) * {{fb|WAL}} (19) {{col-4}} [[File:2022 world cup qualification.svg|thumb|right|500px|upright=1.5|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] {{col end}} == Gradovi domaćini == Prvih pet predloženih stadiona predstavljeno je početkom ožujka [[2010.]] godine. [[Katar]] je želio da stadioni održavaju različite historijske i kulturološke aspekte same zemlje, ali i da udovoljavaju kriterijima trajnosti, udobnosti, pristupačnosti i održivosti.<ref>{{Cite web |title=Stadiums |url=https://www.sc.qa/en/stadiums |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306195446/https://www.sc.qa/en/stadiums |archive-date=6 March 2019 |access-date=27 March 2019 |website=Supreme Committee for Delivery & Legacy}}</ref> Namjera je bila da se stadioni opreme posebnim rashladnim sustavom koji bi unutar stadiona održavao temperaturu oko 20&nbsp;°C, međutim nije poznatko kako bi to funkcioniralo na otvorenim stadionima. Inicijalno je također rečeno kako će stadioni biti ''[[zero waste]]'' te kako će gornje etaže stadiona nakon prvenstva biti razmontirane i donirane zemljama sa slabo razvijenom sportskom infrastrukturom.<ref>{{Cite web |title=Bidding Nation Qatar 2022&nbsp;– Stadiums |url=http://www.recruitmentvartha.com/2015/01/fifa-world-cup-football-2022-stadium.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503091612/http://www.qatar2022bid.com/qatars-bid/stadiums |archive-date=3 May 2010 |access-date=30 May 2010 |publisher=Qatar2022bid.com}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Football and Sustainability in the Desert, Qatar 2022 Green World Cup's Stadiums: Legal Perspective |journal=European Journal of Social Sciences |date=December 2017 |pages=475–493 |ssrn=3096185|last1=Hayajneh |first1=Abdelnaser |last2=Elbarrawy |first2=Hassan |last3=El Shazly |first3=Yassin |last4=Rashid |first4=Tarek }}</ref> Svih pet stadiona projektirao je njemački arhitekt [[Albert Speer (arhitekt, rođen 1934.)|Albert Speer]] sa suradnicima.<ref>{{Cite news |date=5 December 2010 |title=2022 FIFA World Cup Bid Evaluation Report: Qatar |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/59/45/bidevaluationreport.pdf |url-status=dead |access-date=5 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011211010/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/59/45/bidevaluationreport.pdf |archive-date=11 October 2017}}</ref> [[Stadion al-Bajt]] na kraju je bio jedini zatvoreni stadion.<ref>{{Cite web |title=Al Bayt Stadium Design |url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-bayt-stadium/design |website=qatar2022.qa |access-date=2022-11-07 |archive-date=2022-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121024050/https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-bayt-stadium/design }}</ref> FIFA-in izvještaj od [[9. prosinca]] [[2010.]] godine citirao je tadašnjeg predsjednika [[Sepp Blatter|Seppa Blattera]], koji je rekao da bi neke druge zemlje mogle organizirati neke utakmice Svjetskog prvenstva, međutim te zemlje nisu konkretno imenovane.<ref name="Hosting neighbours">{{Cite news |date=9 December 2010 |title=Report: Qatar neighbors could host 2022 WC games |publisher=Fox Soccer/AP |url=http://msn.foxsports.com/foxsoccer/worldcup/story/Qatar-neighbors-could-host-WC-games |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426080343/http://msn.foxsports.com/foxsoccer/worldcup/story/Qatar-neighbors-could-host-WC-games |archive-date=26 April 2011}}</ref> Blatter je dodao kako bilo kakvu odluku tog tipa prvo mora donijeti [[Katar]], a onda odobriti i FIFA-in Izvršni odbor.<ref name="aljazwinter">{{Cite web |title=FIFA 'backs' winter 2022 Qatar cup&nbsp;– Football |url=https://english.aljazeera.net/sport/football/2010/12/20101217143610760148.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513081441/http://english.aljazeera.net/sport/football/2010/12/20101217143610760148.html |archive-date=13 May 2011 |access-date=28 February 2012 |publisher=Al Jazeera}}</ref> [[Jordan]]ski princ [[Ali bin Husein, princ Jordana|Ali bin Husein]] izjavio je za [[Australian Associated Press]] kako bi odigravanje utakmica u [[Bahrein]]u, [[UAE|Ujedinjenim Arapskim Emiratima]] i, možda, [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]] pomoglo u integraciji regionalnih naroda za vrijeme turnira.<ref name="Prince Jordan">{{Cite news |date=13 December 2010 |title=Jordan's Prince Ali calls for winter WCup in Qatar |publisher=Yahoo! Sports/AP |url=https://sports.yahoo.com/soccer/news?slug=ap-wcupbids-qatar |url-status=dead |access-date=8 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224164749/https://sports.yahoo.com/soccer/news%3Fslug%3Dap-wcupbids-qatar/ |archive-date=24 December 2019}}</ref> Ovu mogućnost potvrdio je, u siječnju [[2019.]] godine, i Blatterov nasljednik, [[Gianni Infantino]], koji je naveo smanjenje političkih tenzija kao razlog razmatranja ove odluke.<ref>{{Cite web |date=2 January 2019 |title=Infantino: Qatar neighbours could help host World Cup |url=http://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3741308/infantino-qatar-neighbours-could-help-host-2022-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102161434/http://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3741308/infantino-qatar-neighbours-could-help-host-2022-world-cup |archive-date=2 January 2019 |access-date=2 January 2019 |publisher=ESPN}}</ref> Godine [[2013.]] pojavile su se vijesti kako je Katar poslao molbu FIFA-i da smanji ukupni broj predloženih stadiona (12) zbog povećanih troškova;<ref>{{Cite web |date=25 April 2013 |title=Qatar 2022: Nine stadiums instead of twelve?&nbsp;– |url=http://stadiumdb.com/news/2013/04/qatar_2022_nine_stadium_instead_of_twelve |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005094237/http://stadiumdb.com/news/2013/04/qatar_2022_nine_stadium_instead_of_twelve |archive-date=5 October 2013 |access-date=25 May 2013 |publisher=Stadiumdb.com}}</ref> ubrzo je potvrđeno da Katar planira reducirati broj stadiona s izvornih 12 na najviše osam ili devet.<ref>{{Cite news |last=Fattah |first=Zainab |date=22 April 2013 |title=Qatar Is in Talks to Reduce World Cup Stadiums, BofA Says |publisher=Bloomberg L.P. |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-04-22/qatar-is-in-talks-with-fifa-reduce-world-cup-stadiums-bofa-says.html |url-status=live |access-date=25 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521045351/http://www.bloomberg.com/news/2013-04-22/qatar-is-in-talks-with-fifa-reduce-world-cup-stadiums-bofa-says.html |archive-date=21 May 2013}}</ref> U travnju [[2017.]] godine, organizatori su potvrdili kako će se prvenstvo igrati na osam stadiona u okolici [[Doha|Dohe]], iako FIFA još uvijek nije bila službeno potvrdila konačni broj stadiona.<ref>{{Cite web |date=7 April 2017 |title=Official: Qatar has cut its 2022 World Cup budget almost in half |url=https://dohanews.co/official-qatar-has-cut-its-2022-world-cup-budget-almost-in-half/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224164749/https://dohanews.co/official-qatar-has-cut-its-2022-world-cup-budget-almost-in-half/ |archive-date=24 December 2019 |access-date=16 April 2017 |publisher=Doha News}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 July 2018 |title=Stadiums |url=https://www.sc.qa/en/stadiums |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114015238/http://www.sc.qa/en/stadiums |archive-date=14 November 2017 |access-date=8 January 2018 |website=Supreme Committee for Delivery & Legacy}}</ref> Za vrijeme priprema, izgradnja stadiona u Kataru bila je tema brojnih kontroverzi, od uobičajenih koje su se ticale nemogućnosti dovršenja stadiona u zadanim rokovima, do ozbiljnih optužbi za neljudske uvjete u kojima su radili radnici na stadionima. U konačnici, FIFA je potvrdila kako će se prvenstvo odigrati na sljedećih osam stadiona: <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ![[Lusail]] ![[Al-Kor (grad)|Al-Kor]] !colspan=2|[[Doha]] |- |[[Stadion u Lusailu]] |[[Stadion al-Bajt]] |[[Stadion 974]] |[[Stadion al-Tumama]] |- |Kapacitet: '''88,966'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/lusail-stadium |title=Lusail Stadium |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101212203/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/lusail-stadium }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/lusail-stadium/ |title=Lusail Stadium |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |Kapacitet: '''68,895'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/al-bayt-stadium |title=Al Bayt Stadium |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009031452/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/al-bayt-stadium }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/al-bayt-stadium/ |title=Al Bayt Stadium |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |Kapacitet: '''44,089'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/stadium-974 |title=Stadium 974 |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108035007/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/stadium-974 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/stadium-974/ |title=Stadium 974 |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |Kapacitet: '''44,400'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/al-thumama-stadium |title=Al Thumama Stadium |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023153739/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/al-thumama-stadium }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/al-thumama-stadium/ |title=Al Thumama Stadium |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |- |[[File:17 11 2021 - Visita ao Estádio Lusail (51688281025).jpg|200x200px]] |[[File:2022 FIFA World Cup Qatar 0–2 Ecuador - (21).jpg|200x200px]] |<!--Please do not provide an exterior image of the stadium, as Qatar does not allow freedom of panorama.--> | |- !rowspan="1" colspan="2"|Domaćini na mapi Katara{{location map+|float=center|Katar|width=385|caption=|places= {{Location map~|Katar|lat=25.4369|long=51.5045|position=right|label=[[Lusail]]}} {{Location map~|Katar|lat=25.2970|long=51.5310|mark=Blue pog.svg|marksize=11|position=right|label=Doha}} {{Location map~|Katar|lat=25.6919|long=51.4969|position=right|label=[[Al-Kor (grad)|Al-Kor]]}} {{Location map~|Katar|lat=25.1780|long=51.5976|position=right|label=[[Al-Vakra]]}} {{Location map~|Katar|lat=25.2583|long=51.4105|position=left|label=[[Al-Rajan (grad)|Al-Rajan]]}} }} !rowspan="1" colspan="2"|Stadioni u i u okolici [[Doha|Dohe]]{{location map+|float=center|Doha|width=300|caption=|places= {{Location map~|Doha|lat=25.3140|long=51.4416|position=right|label=[[Education City]]}} {{Location map~|Doha|lat=25.2846|long=51.5755|position=bottom|label=[[Stadium 974|974]]}} {{Location map~|Doha|lat=25.2635|long=51.4481|position=right|label=[[Aspire Zone|Kalifa]]}} {{Location map~|Doha|lat=25.2316|long=51.5413|position=right|label=[[Al-Tumama (Doha)|Al-Tumama]]}} }} |- !colspan=3|[[Al-Rajan (grad)|Al-Rajan]] ![[Al-Vakra]] |- |[[Međunarodni stadion Kalifa]] |[[Stadion Education City]] |[[Stadion Ahmad bin Ali]] |[[Stadion al-Džanub]] |- |Kapacitet: '''45,857'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/khalifa-international-stadium |title=Khalifa International Stadium |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025121522/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/khalifa-international-stadium }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/khalifa-international-stadium/ |title=Khalifa International Stadium |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |Kapacitet: '''44,667'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/education-city-stadium |title=Education City Stadium |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026234746/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/education-city-stadium }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/education-city/ |title=Education City Stadium |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |Kapacitet: '''45,032'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/ahmad-bin-ali-stadium |title=Ahmad Bin Ali Stadium |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028182522/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/ahmad-bin-ali-stadium }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/ahmad-bin-ali-stadium/ |title=Ahmad bin Ali Stadium |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |Kapacitet: '''44,325'''<ref>{{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/al-janoub-stadium |title=Al Janoub Stadium |publisher=qatar2022.qa |access-date=18 November 2022 |archive-date=2022-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026235039/https://www.qatar2022.qa/en/tournament/stadiums/al-janoub-stadium }}</ref><ref>{{cite web|url=https://hospitality.fifa.com/2022/en/the-stadiums/al-janoub-stadium/ |title=Al Janoub Stadium |publisher=FIFA |access-date=18 November 2022}}</ref> |- |[[File:Khalifa_Stadium,_Doha,_Brazil_vs_Argentina_(2010).jpg|200x200px]] |[[File:2022 FIFA World Cup Korea Uruguay 04.jpg|200x200px]] | |[[File:28 10 2019 Visita ao estádio de futebol Al Janoub (48977932316).jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb grupa Svjetskog prvenstva održan je [[1. travnja]] [[2022.]] godine<ref>{{Cite news |date=1 January 2022 |title=2022 European football calendar: Match and draw dates for all UEFA competitions |publisher=UEFA |url=https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/0271-1418c37e08e1-9c223aeae6cb-1000/ |access-date=5 January 2022}}</ref> u 19:00 po lokalnom vremenu u Izložbenom i konvencijskom centru u [[Doha|Dohi]].<ref>{{Cite news |date=20 October 2021 |title=FIFA Council endorses global summit to discuss the future of football |publisher=FIFA|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-endorses-global-summit-to-discuss-the-future-of-football |access-date=20 October 2021}}</ref> U vrijeme održavanja ždrijeba, pobjednici interkontinentalnih razigravanja, kao i europskog play-offa A nisu bili poznati.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/media-releases/procedures-for-the-final-draw-for-the-fifa-world-cup-qatar-2022-tm-released |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup Qatar 2022 released |publisher=FIFA |date=22 March 2022 |access-date=22 March 2022}}</ref> Prije samog ždrijeba, 32 kvalificirane reprezentacije raspoređene su u četiri jakosne skupine temeljem FIFA-inog ranga zaključno s [[31. ožujka]] [[2022.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id13603 |title=Men's Ranking: 31 Mar 2022 |publisher=FIFA |date=31 March 2022 |access-date=31 March 2022}}</ref> Iznimka od toga bila je prva jakosna skupina, gdje se nalazio domaćin [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]] (koji bi po ranku bio u četvrtoj jakosnoj skupini, ali je završio u prvoj kao domaćin i automatski je raspoređen na mjesto A1) zajedno sa sedam najbolje rangiranih reprezentacija. Druga i treća jakosna skupina sadržavale su po osam reprezentacija, raspoređenih temeljem njihovog ranga, dok je četvrta jakosna skupina sadržavala pet najlošije rangiranih reprezentacija te tri reprezentacije koje su plasman izborile kroz play-off. Ždrijeb je bio organiziran tako da momčadi s istog kontinenta nisu mogle igrati u istoj grupi, osim europskih reprezentacija, kojih je u skupini moglo biti najmanje jedna, a najviše dvije. Reprezentacije su ždrijebane redom po jakosnim skupinama, od prve prema četvrtoj. Reprezentacije iz prve jakosne skupine automatski su išle na prvo mjesto u grupi, dok su ostala mjesta posebno ždrijebana u svrhu određivanja rasporeda igranja.<ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2ef762dcf5f577c6/original/Portrait-Master-Template.pdf |title=Draw procedures: FIFA World Cup Qatar 2022 |publisher=FIFA |date=22 March 2022 |access-date=22 March 2022}}</ref> Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/news/qatar-2022-final-draw-all-you-need-to-know |title=Qatar 2022 Final Draw: All you need to know |publisher=FIFA |date=31 March 2022 |access-date=31 March 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Domaćin grupe}} ! {{Abbr|Rang|Ukupni rang temeljem kvalifikacija}} |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAT}}{{efn|name=Domaćin|Katar je kao domaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Katar bi inače bio u četvrtoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|ŠPA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Domaćin grupe}} ! {{Abbr|Rang|Ukupni rang temeljem kvalifikacija}} |- | {{fb|MEX}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 9 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|DAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|NJE}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 12 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|SAD}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 15 |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Domaćin grupe}} ! {{Abbr|Rang|Ukupni rang temeljem kvalifikacija}} |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 21 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|SRB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 25 |- | {{fb|POL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Identitet triju ''play-off'' pobjednika nije bio poznat u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Domaćin grupe}} ! {{Abbr|Rang|Ukupni rang temeljem kvalifikacija}} |- | {{fb|KAM}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 37 |- | {{fb|KAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 38 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 46 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 49 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" |60 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|WAL}} (18), koji bi inače išao u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstan u četvrtu.}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" rowspan="3" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|CONCACAF/OFC ''play-off'']]{{efn|name=Kostarika|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' između predstavnika [[CONCACAF]]-a ([[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]]) i [[OFC]]-a ([[Fudbalska reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]]) nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|KOS}} (31), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu.}} | {{N/a|}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|AFC/CONMEBOL ''play-off'']]{{efn|name=Australija|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' između predstavnika [[AFC]]-a ([[Fudbalska reprezentacija Australije|Australija]]) i [[CONMEBOL]]-a ([[Fudbalska reprezentacija Perua|Peru]]) nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|AUS}} (42), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu.}} | {{N/a|}} |} {{notelist}} == Suci == [[FIFA]] je [[19. svibnja]] [[2022.]] godine objavila konačni popis 36 glavnih, 69 pomoćnih i 24 VAR suca koji će suditi na prvenstvu. Međut 36 glavnih sudaca, po dvojica su bili iz [[Argentina|Argentine]], [[Brazil]]a, [[Engleska|Engleske]] i [[Francuska|Francuske]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/media-releases/36-referees-69-assistant-referees-and-24-video-match-officials-appointed-for-fifa-world-cup-qatar-2022 |title=36 referees, 69 assistant referees and 24 video match officials appointed for FIFA World Cup Qatar 2022 |publisher=FIFA |date=19 May 2022 |access-date=19 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1da4b811328add8f/original/MEDIA-Alphabetical-order-List-of-Match-Officials-FWC-2022-Qatar.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – List of appointed FIFA Match Officials |publisher=FIFA |date=19 May 2022 |access-date=19 May 2022}}</ref> Prvi put u historiji, sutkinje su izabrane da sude na velikom natjecanju za muškarce; to su [[Stéphanie Frappart]] iz [[Francuska|Francuske]], [[Salima Mukansanga]] iz [[Ruanda|Ruande]] i [[Yoshimi Yamashita]] iz [[Japan]]a.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4669636/qatar-world-cup-female-referees-to-feature-for-first-time-in-mens-competition |title=Qatar World Cup: Women referees to feature for first time in men's competition |date=20 May 2022|publisher=ESPN |access-date=20 May 2022}}</ref> Njima će se, također prvi put u historiji, pridružiti i tri pomoćne sutkinje.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/news/origin1904-p.cxm.fifa.comfrappart-final-role-a-huge-sense-of-pride|title=Frappart: Final role a huge source of pride|website=FIFA.com}}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Gambija|Gambijski]] sudac [[Bakary Gassama]] te argentinski pomoćni sudac Juan Pablo Belatti, koji je bio pomoćni sudac u [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|finalu prethodnog izdanja]], sude na svom trećem prvenstvu.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/referee_summary/bakary-gassama/|title=Bakary Gassama - Matches as referee|website=worldfootball.net}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/referee_summary/juan-pablo-belatti/1/2/|title=Juan Pablo Belatti - Matches as assistant referee|website=worldfootball.net}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/wm-2018-in-russland-finale-frankreich-kroatien/|title=France - Croatia 4:2 (World Cup 2018 Russia, Final)|website=worldfootball.net}}</ref> Među povratnicima su i [[César Arturo Ramos]] iz [[Meksiko|Meksika]], [[Janny Sikazwe]] iz [[Zambija|Zambije]] te [[iran]]ski pomoćni sudac [[Mohamad-Reza Mansuri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/referee_summary/cesar-ramos_4/1/1/|title=César Ramos - Matches as referee|website=worldfootball.net}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/referee_summary/janny-sikazwe/1/1/|title=Janny Sikazwe - Matches as referee|website=worldfootball.net}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/referee_summary/alireza-faghani/|title=Alireza Faghani - Matches as referee|website=worldfootball.net}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Spisak sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="6"|[[AFC]] |{{flagicon|AUS}} [[Chris Beath]] ([[Australija]]) |rowspan="6"|Ashley Beecham ([[Australija]]) / Anton Shchetinin ([[Australija]])<br>Mohamad-Reza Abolfazli ([[Iran]]) / Mohamad-Reza Mansuri ([[Iran]])<br>Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])<br>Cao Yi ([[NR Kina]]) / Shi Xiang ([[NR Kina]])<br> Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) / Hasan al-Mahri ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="6"|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])<br>{{flagicon|KAT}} [[Abdula al-Mari]] ([[Katar]])<br>{{flagicon|SIN}} [[Muhammad Taqi]] ([[Singapur]]) |- |{{flagicon|IRN}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Iran]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[NR Kina]]) |- |{{flagicon|UAE}} [[Mohamed Abdula Hasan Mohamed|Mohamed Mohamed]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |- |{{flagicon|JAP}} [[Yoshimi Yamashita]] ([[Japan]]) |- |rowspan="6"|[[CAF]] |{{flagicon|GAM}} [[Bakary Gassama]] ([[Gambija]]) |rowspan="6"| Abdelhak Etchiali ([[Alžir]]) / Mokrane Gourari ([[Alžir]])<br>Jerson dos Santos ([[Angola]]) / Mahmud Abouelregal ([[Egipat]])<br>Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])<br>Souru Phatsoane ([[Lesoto]]) / Arsénio Marrengula ([[Mozambik]])<br>Djibril Camara ([[Senegal]]) / El Hadj Malick Samba ([[Senegal]]) |rowspan="6"|{{flagicon|MAR}} [[Rédouane Jiyed]] ([[Maroko]])<br>{{flagicon|MAR}} [[Adil Zourak]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Victor Gomes]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |{{flagicon|RUA}} [[Salima Mukansanga]] ([[Ruanda]]) |- |{{flagicon|SEN}} [[Maguette Ndiaye]] ([[Senegal]]) |- |{{flagicon|ZAM}} [[Janny Sikazwe]] ([[Zambija]]) |- |rowspan="5"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="5"| Helpys Raymundo Feliz ([[Dominikanska Republika]]) / Walter López ([[Honduras]])<br>Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Karen Díaz Medina ([[Meksiko]])<br>Miguel Hernández ([[Meksiko]]) / Alberto Morín ([[Meksiko]])<br>David Morán ([[Salvador]]) / Zachari Zeegelaar ([[Surinam]])<br>Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])<br>Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) |rowspan="5"|{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]])<br>{{flagicon|MEX}} [[Fernando Guerrero (fudbalski sudac)|Fernando Guerrero]] ([[Meksiko]])<br>{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|GUA}} [[Mario Escobar (fudbalski sudac)|Mario Escobar]] ([[Gvatemala]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Said Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="7"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |rowspan="7"| Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Diego Bonfá ([[Argentina]])<br>Ezequiel Brailovsky ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])<br>Neuza Back ([[Brazil]]) / Bruno Boschilia ([[Brazil]])<br>Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])<br>Danilo Manis ([[Brazil]])<br>Michael Orué ([[Peru]]) / Jesús Sánchez ([[Peru]])<br>Martín Soppi ([[Urugvaj]]) / Nicolás Taran ([[Urugvaj]])<br>Tulio Moreno ([[Venezuela]]) / Jorge Urrego ([[Venezuela]]) |rowspan="7"|{{flagicon|ČIL}} [[Julio Bascuñán]] ([[Čile]])<br>{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo (fudbalski sudac)|Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])<br>{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])<br>{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])<br>{{flagicon|ARG}} [[Mauro Vigliano]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Andrés Matonte]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Fernando Rapallini]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Matthew Conger]] ([[Novi Zeland]]) |Tevita Makasini ([[Tonga]]) / Mark Rule ([[Novi Zeland]]) | |- |rowspan="11"|[[UEFA]] |{{flagicon|FRA}} [[Stéphanie Frappart]] ([[Francuska]]) |rowspan="11"|Simon Bennett ([[Engleska]]) / Gary Beswick ([[Engleska]])<br>Stuart Burt ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])<br>Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Cyril Gringore ([[Francuska]])<br>Ciro Carbone ([[Italija]]) / Alessandro Giallatini ([[Italija]])<br>Jan de Vries ([[Nizozemska]]) / Hessel Steegstra ([[Nizozemska]])<br>Rafael Foltyn ([[Njemačka]]) / Jan Seidel ([[Njemačka]])<br>Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Paweł Sokolnicki ([[Poljska]])<br>Ovidiu Artene ([[Rumunjska]]) / Vasile Marinescu ([[Rumunjska]])<br>Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])<br>Pau Cebrián Devís ([[Španjolska]]) / Roberto Díaz Pérez del Palomar ([[Španjolska]]) |rowspan="11"|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])<br>{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Ricardo de Burgos Bengoetxea]] ([[Španjolska]])<br>{{flagicon|NJE}} [[Marco Fritz]] ([[Njemačka]])<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]])<br>{{flagicon|ITA}} [[Massimiliano Irrati]] ([[Italija]])<br>{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])<br>{{flagicon|ŠPA}} [[Juan Martínez Munuera]] ([[Španjolska]])<br>{{flagicon|FRA}} [[Benoît Millot]] ([[Francuska]])<br>{{flagicon|ITA}} [[Paolo Valeri]] ([[Italija]])<br>{{flagicon|NIZ}} [[Pol van Boekel]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Antonio Mateu Lahoz]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Daniele Orsato]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Daniel Siebert]] ([[Njemačka]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |} == Natjecanje po grupama == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema [[AST|arapskom standardnom (AST) vremenu]] ([[UTC+3]]).'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf |title=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022 |publisher=FIFA |date=15 December 2021 |access-date=30 March 2022}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Izvlačenje reprezentacija. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||5||1||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''6'''||3||2||0||1||5||4||+1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||3||0||0||3||1||7||-6 |} {{Football box |date = [[20. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Katar]] {{flagicon|QAT}} |score = 0:2 |team2 = {{flag|Ekvador}} |goals1 = |goals2 = [[Enner Valencia|Valencia]] {{gol|16|pen.}}, {{gol|31}} |stadium = [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance = 67,372 |referee = {{flagicon|ITA}} [[Daniele Orsato]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128082 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[21. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |score = 0:2 |team2 = {{flagcountry|NED}} |goals1 = |goals2 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|84}}<br>[[Davy Klaassen|Klaassen]] {{gol|90+9}} |stadium = [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance = 41,721 |referee = {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235449 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[25. studenog]] [[2022.]] |time = 16:00 |team1 = [[Katar]] {{flagicon|QAT}} |score = 1:3 |team2 = {{flagcountry|SEN}} |goals1 = [[Mohammed Muntari|Muntari]] {{gol|78}} |goals2 = [[Boulaye Dia|Dia]] {{gol|41}}<br>[[Famara Diédhiou|Diédhiou]] {{gol|48}}<br>[[Bamba Dieng|B. Dieng]] {{gol|84}} |stadium = [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance = 41,797 |referee = {{flagicon|ŠPA}} [[Antonio Mateu Lahoz]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235448 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[25. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |score = 1:1 |team2 = {{flag|Ekvador}} |goals1 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|6}} |goals2 = [[Enner Valencia|Valencia]] {{gol|49}} |stadium = [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance = 44,833 |referee = {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235452 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[29. studenog]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |score = 1:2 |team2 = {{flagcountry|SEN}} |goals1 = [[Moisés Caicedo|Caicedo]] {{gol|68}} |goals2 = [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|44|pen.}}<br>[[Kalidou Koulibaly|Koulibaly]] {{gol|70}} |stadium = [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance = 44,569 |referee = {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235451 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[29. studenog]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |score = 2:0 |team2 = {{flagcountry|KAT}} |goals1 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|26}}<br>[[Frenkie de Jong|F. de Jong]] {{gol|49}} |goals2 = |stadium = [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance = 66,784 |referee = {{flagicon|GAM}} [[Bakary Gassama]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235450 Izvještaj] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||9||2||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''5'''||3||1||2||0||2||1||+1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||1||0||2||4||7||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|WAL}} |'''1'''||3||0||1||2||1||6||-5 |} {{Football box |date = [[21. studenog]] [[2011.]] |time = 16:00 |team1 = [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |score = 6:2 |team2 = {{flagcountry|IRN}} |goals1 = [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|35}}<br>[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|43}}, {{gol|62}}<br>[[Raheem Sterling|Sterling]] {{gol|45+1}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|71}}<br>[[Jack Grealish|Grealish]] {{gol|90}} |goals2 = [[Mehdi Taremi|Taremi]] {{gol|65}}, {{gol|90+13|pen.}} |stadium = [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance = 45,334 |referee = {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235458 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[21. studenog]] [[2011.]] |time = 22:00 |team1 = [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|USA}} |score = 1:1 |team2 = {{flagcountry|WAL}} |goals1 = [[Timothy Weah|Weah]] {{gol|36}} |goals2 = [[Gareth Bale|Bale]] {{gol|82|pen.}} |stadium = [[Stadion Ahmad bin Ali]], [[Al-Rajan]] |attendance = 43,418 |referee = {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235455 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[25. studenog]] [[2011.]] |time = 13:00 |team1 = [[Wales]] {{flagicon|WAL}} |score = 0:2 |team2 = {{flagcountry|IRN}} |goals1 = |goals2 = [[Ruzbeh Češmi|Češmi]] {{gol|90+8}}<br>[[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|90+11}} |stadium = [[Stadion Ahmad bin Ali]], [[Al-Rajan]] |attendance = 40,875 |referee = {{flagicon|GUA}} [[Mario Escobar (fudbalski sudac)|Mario Escobar]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235453 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[25. studenog]] [[2011.]] |time = 22:00 |team1 = [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |score = 0:0 |team2 = {{flagcountry|USA}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance = 68,463 |referee = {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235457 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[29. studenog]] [[2011.]] |time = 22:00 |team1 = [[Wales]] {{flagicon|WAL}} |score = 0:3 |team2 = {{flagcountry|ENG}} |goals1 = |goals2 = [[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|50}}, {{gol|68}}<br>[[Phil Foden|Foden]] {{gol|51}} |stadium = [[Stadion Ahmad bin Ali]], [[Al-Rajan]] |attendance = 44,297 |referee = {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235454 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[29. studenog]] [[2011.]] |time = 22:00 |team1 = [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |score = 0:1 |team2 = {{flagcountry|SAD}} |goals1 = |goals2 = [[Christian Pulišić|Pulišić]] {{gol|38}} |stadium = [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance = 42,127 |referee = {{flagicon|ŠPA}} [[Antonio Mateu Lahoz]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235456 Izvještaj] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''6'''||3||2||0||1||5||2||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POL}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{Football box |date = [[22. studenog]] [[2022.]] |time = 13:00 |team1 = [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score = 1:2 |team2 = {{flagcountry|KSA}} |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|10|pen.}} |goals2 = [[Salih al-Šahri|al-Šahri]] {{gol|48}}<br>[[Selim al-Dausari|S. al-Dausari]] {{gol|53}} |stadium = [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance = 88,012 |referee = {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235461 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[22. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |score = 0:0 |team2 = {{flagcountry|POL}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]] |attendance = 39,369 |referee = {{flagicon|AUS}} [[Chris Beath]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235463 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[26. studenog]] [[2022.]] |time = 16:00 |team1 = [[Poljska]] {{flagicon|POL}} |score = 2:0 |team2 = {{flagcountry|KSA}} |goals1 = [[Piotr Zieliński|Zieliński]] {{gol|39}}<br>[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{gol|82}} |goals2 = |stadium = [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance = 44,259 |referee = {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235459 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[26. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score = 2:0 |team2 = {{flagcountry|MEX}} |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|64}}<br>[[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Fernández]] {{gol|87}} |goals2 = |stadium = [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance = 88,966 |referee = {{flagicon|ITA}} [[Daniele Orsato]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235462 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[30. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Poljska]] {{flagicon|POL}} |score = 0:2 |team2 = {{flagcountry|ARG}} |goals1 = |goals2 = [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{gol|46}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|67}} |stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]] |attendance = 44,089 |referee = {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235464 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[30. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|KSA}} |score = 1:2 |team2 = {{flagcountry|MEX}} |goals1 = [[Selim al-Dausari|S. al-Dausari]] {{gol|90+5}} |goals2 = [[Henry Martín|Martín]] {{gol|47}}<br>[[Luis Chávez (fudbaler)|Chávez]] {{gol|52}} |stadium = [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance = 84,985 |referee = {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235460 Izvještaj] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''6'''||3||2||0||1||6||3||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''6'''||3||2||0||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''4'''||3||1||1||1||1||1||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|DAN}} |'''1'''||3||0||1||2||1||3||-2 |} {{Football box |date = [[22. studenog]] [[2022.]] |time = 16:00 |team1 = [[Danska]] {{flagicon|DEN}} |score = 0:0 |team2 = {{flagcountry|TUN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance = 42,925 |referee = {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235466 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[22. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |score = 4:1 |team2 = {{flagcountry|AUS}} |goals1 = [[Adrien Rabiot|Rabiot]] {{gol|27}}<br>[[Olivier Giroud|Giroud]] {{gol|32}}, {{gol|71}}<br>[[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|68}} |goals2 = [[Craig Goodwin|Goodwin]] {{gol|9}} |stadium = [[Stadion al-Džanub]], [[Al-Vakra]] |attendance = 40,875 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Victor Gomes]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235470 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[26. studenog]] [[2022.]] |time = 13:00 |team1 = [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |score = 0:1 |team2 = {{flagcountry|AUS}} |goals1 = |goals2 = [[Mitchell Duke|Duke]] {{gol|23}} |stadium = [[Stadion al-Džanub]], [[Al-Vakra]] |attendance = 41,823 |referee = {{flagicon|NJE}} [[Daniel Siebert (fudbalski sudac)|Daniel Siebert]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235469 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[26. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |score = 2:1 |team2 = {{flagcountry|DEN}} |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|61}}, {{gol|86}} |goals2 = [[Andreas Christensen|Christensen]] {{gol|68}} |stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]] |attendance = 42,860 |referee = {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235467 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[30. studenog]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |score = 1:0 |team2 = {{flagcountry|DEN}} |goals1 = [[Mathew Leckie|Leckie]] {{gol|60}} |goals2 = |stadium = [[Stadion al-Džanub]], [[Al-Vakra]] |attendance = 41,232 |referee = {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235468 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[30. studenog]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |score = 1:0 |team2 = {{flagcountry|FRA}} |goals1 = [[Wahbi Khazri|Khazri]] {{gol|58}} |goals2 = |stadium = [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance = 43,627 |referee = {{flagicon|NZL}} [[Matthew Conger]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235465 Izvještaj] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''6'''||3||2||0||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''4'''||3||1||1||1||9||3||+6 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''4'''||3||1||1||1||6||5||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KOS}} |'''3'''||3||1||0||2||3||11||-8 |} {{Football box |date = [[23. studenog]] [[2022.]] |time = 16:00 |team1 = [[Njemačka]] {{flagicon|GER}} |score = 1:2 |team2 = {{flagcountry|JPN}} |goals1 = [[İlkay Gündoğan|Gündoğan]] {{gol|33|pen.}} |goals2 = [[Ritsu Dōan|Dōan]] {{gol|75}}<br>[[Takuma Asano|Asano]] {{gol|83}} |stadium = [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance = 42,608 |referee = {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235476 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[23. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Španjolska]] {{flagicon|ESP}} |score = 7:0 |team2 = {{flagcountry|CRC}} |goals1 = [[Dani Olmo|Olmo]] {{gol|11}}<br>[[Marco Asensio|Asensio]] {{gol|21}}<br>[[Ferran Torres|F. Torres]] {{gol|31|pen.}}, {{gol|54}}<br>[[Gavi (fudbaler)|Gavi]] {{gol|74}}<br>[[Carlos Soler (fudbaler)|Soler]] {{gol|90}}<br>[[Álvaro Morata|Morata]] {{gol|90+2}} |goals2 = |stadium = [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance = 40,013 |referee = {{flagicon|UAE}} [[Mohamed Abdula Hasan Mohamed|Mohamed Mohamed]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235472 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[27. studenog]] [[2022.]] |time = 13:00 |team1 = [[Japan]] {{flagicon|JPN}} |score = 0:1 |team2 = {{flagcountry|CRC}} |goals1 = |goals2 = [[Keysher Fuller|Fuller]] {{gol|81}} |stadium = [[Stadion Ahmad bin Ali]], [[Al-Rajan]] |attendance = 41,479 |referee = {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235471 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[27. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Španjolska]] {{flagicon|ESP}} |score = 1:1 |team2 = {{flagcountry|GER}} |goals1 = [[Álvaro Morata|Morata]] {{gol|62}} |goals2 = [[Niclas Füllkrug|Füllkrug]] {{gol|83}} |stadium = [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance = 68,895 |referee = {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235474 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[1. prosinca]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Japan]] {{flagicon|JPN}} |score = 2:1 |team2 = {{flag|Španjolska}} |goals1 = [[Ritsu Dōan|Dōan]] {{gol|48}}<br>[[Ao Tanaka|Tanaka]] {{gol|51}} |goals2 = [[Álvaro Morata|Morata]] {{gol|11}} |stadium = [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance = 44,851 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Victor Gomes]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235475 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[1. prosinca]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Kostarika]] {{flagicon|CRC}} |score = 2:4 |team2 = {{flagcountry|GER}} |goals1 = [[Yeltsin Tejeda|Tejeda]] {{gol|58}}<br>[[Juan Pablo Vargas|Vargas]] {{gol|70}} |goals2 = [[Serge Gnabry|Gnabry]] {{gol|10}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|73}}, {{gol|85}}<br>[[Niclas Füllkrug|Füllkrug]] {{gol|89}} |stadium = [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance = 67,054 |referee = {{flagicon|FRA}} [[Stéphanie Frappart]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235473 Izvještaj] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''5'''||3||1||2||0||4||1||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''4'''||3||1||1||1||1||2||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||7||-5 |} {{Football box |date = [[23. studenog]] [[2022.]] |time = 13:00 |team1 = [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |score = 0:0 |team2 = {{flagcountry|CRO}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance = 59,407 |referee = {{flagicon|ARG}} [[Fernando Rapallini]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235481 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[23. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |score = 1:0 |team2 = {{flagcountry|CAN}} |goals1 = [[Michy Batshuayi|Batshuayi]] {{gol|44}} |goals2 = |stadium = [[Stadion Ahmad bin Ali]], [[Al-Rajan]] |attendance = 40,432 |referee = {{flagicon|ZAM}} [[Janny Sikazwe]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235477 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[27. studenog]] [[2022.]] |time = 16:00 |team1 = [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |score = 0:2 |team2 = {{flagcountry|MAR}} |goals1 = |goals2 = [[Romain Saïss|Saïss]] {{gol|73}}<br>[[Zakaria Aboukhlal|Aboukhlal]] {{gol|90+2}} |stadium = [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance = 43,738 |referee = {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235480 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[27. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Hrvatska]] {{flagicon|CRO}} |score = 4:1 |team2 = {{flagcountry|CAN}} |goals1 = [[Andrej Kramarić|Kramarić]] {{gol|36}}, {{gol|70}}<br>[[Marko Livaja|Livaja]] {{gol|44}}<br>[[Lovro Majer|Majer]] {{gol|90+4}} |goals2 = [[Alphonso Davies|Davies]] {{gol|2}} |stadium = [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance = 44,374 |referee = {{flagicon|URU}} [[Andrés Matonte]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235482 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[1. prosinca]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Hrvatska]] {{flagicon|CRO}} |score = 0:0 |team2 = {{flagcountry|BEL}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadion Ahmad bin Ali]], [[Al-Rajan]] |attendance = 43,984 |referee = {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235478 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[1. prosinca]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Kanada]] {{flagicon|CAN}} |score = 1:2 |team2 = {{flagcountry|MAR}} |goals1 = [[Nayef Aguerd|Aguerd]] {{gol|40|ag.}} |goals2 = [[Hakim Ziyech|Ziyech]] {{gol|4}}<br>[[Youssef En-Nesyri|En-Nesyri]] {{gol|23}} |stadium = [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance = 43,102 |referee = {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235479 Izvještaj] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''6'''||3||2||0||1||3||1||+2 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fudbalska reprezentacija Švicarske|Švicarska]] |'''6'''||3||2||0||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|KAM}} |'''4'''||3||1||1||1||4||4||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SRB}} |'''1'''||3||0||1||2||5||8||-3 |} {{Football box |date = [[24. studenog]] [[2022.]] |time = 13:00 |team1 = [[Švicarska]] {{flagicon|SUI}} |score = 1:0 |team2 = {{flagcountry|CMR}} |goals1 = [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|48}} |goals2 = |stadium = [[Stadion al-Džanub]], [[Al-Vakra]] |attendance = 39,089 |referee = {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235488 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[24. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |score = 2:0 |team2 = {{flagcountry|SRB}} |goals1 = [[Richarlison]] {{gol|62}}, {{gol|73}} |goals2 = |stadium = [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance = 88,103 |referee = {{flagicon|IRN}} [[Ali-Reza Fagani]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235484 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[28. studenog]] [[2022.]] |time = 13:00 |team1 = [[Kamerun]] {{flagicon|CMR}} |score = 3:3 |team2 = {{flagcountry|SRB}} |goals1 = [[Jean-Charles Castelletto|Castelletto]] {{gol|29}}<br>[[Vincent Aboubakar|Aboubakar]] {{gol|63}}<br>[[Eric Maxim Choupo-Moting|Choupo-Moting]] {{gol|66}} |goals2 = [[Strahinja Pavlović|Pavlović]] {{gol|45+1}}<br>[[Sergej Milinković-Savić|S. Milinković-Savić]] {{gol|45+3}}<br>[[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|A. Mitrović]] {{gol|53}} |stadium = [[Stadion al-Džanub]], [[Al-Vakra]] |attendance = 39,789 |referee = {{flagicon|UAE}} [[Mohamed Abdula Hasan Mohamed|Mohamed Mohamed]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235487 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[28. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |score = 1:0 |team2 = {{flagcountry|SUI}} |goals1 = [[Casemiro]] {{gol|83}} |goals2 = |stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]] |attendance = 43,649 |referee = {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235485 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[2. prosinca]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Srbija]] {{flagicon|SRB}} |score = 2:3 |team2 = {{flagcountry|SUI}} |goals1 = [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Mitrović]] {{gol|26}}<br>[[Dušan Vlahović|Vlahović]] {{gol|35}} |goals2 = [[Xherdan Shaqiri|Shaqiri]] {{gol|20}}<br>[[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|44}}<br>[[Remo Freuler|Freuler]] {{gol|48}} |stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]] |attendance = 41,378 |referee = {{flagicon|ARG}} [[Fernando Rapallini]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235486 Izvještaj] }} ---- {{Football box |date = [[2. prosinca]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Kamerun]] {{flagicon|CMR}} |score = 1:0 |team2 = {{flagcountry|BRA}} |goals1 = [[Vincent Aboubakar|Aboubakar]] {{gol|90+2}} |goals2 = |stadium = [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance = 85,986 |referee = {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235483 Izvještaj] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''6'''||3||2||0||1||6||4||+2 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''4'''||3||1||1||1||4||4||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''3'''||3||1||0||2||5||7||-2 |} {{Football box |date = [[24. studenog]] [[2022.]] |time = 16:00 |team1 = [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |score = 0:0 |team2 = {{flagcountry|KOR}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance = 41,663 |referee = {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235491 Izvjetšaj] }} ---- {{Football box |date = [[24. studenog]] [[2022.]] |time = 19:00 |team1 = [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |score = 3:2 |team2 = {{flagcountry|GHA}} |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] {{gol|65|pen.}}<br>[[João Félix|Félix]] {{gol|78}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|80}} |goals2 = [[André Ayew|A. Ayew]] {{gol|73}}<br>[[Osman Bukari|Bukari]] {{gol|89}} |stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]] |attendance = 42,662 |referee = {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235493 Izvjetšaj] }} ---- {{Football box |date = [[28. studenog]] [[2022.]] |time = 16:00 |team1 = [[Južna Koreja]] {{flagicon|KOR}} |score = 2:3 |team2 = {{flagcountry|GHA}} |goals1 = [[Jo Gyu-seong]] {{gol|58}}, {{gol|61}} |goals2 = [[Mohammed Salisu|Salisu]] {{gol|24}}<br>[[Mohammed Kudus|Kudus]] {{gol|34}}, {{gol|68}} |stadium = [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance = 43,893 |referee = {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235489 Izvjetšaj] }} ---- {{Football box |date = [[28. studenog]] [[2022.]] |time = 22:00 |team1 = [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |score = 2:0 |team2 = {{flagcountry|URU}} |goals1 = [[Bruno Fernandes|Fernandes]] {{gol|54}}, {{gol|90+3|pen.}} |goals2 = |stadium = [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance = 88,668 |referee = {{flagicon|IRN}} [[Ali-Reza Fagani]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235492 Izvjetšaj] }} ---- {{Football box |date = [[2. prosinca]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Gana]] {{flagicon|GHA}} |score = 0:2 |team2 = {{flagcountry|URU}} |goals1 = |goals2 = [[Giorgian de Arrascaeta|de Arrascaeta]] {{gol|26}}, {{gol|32}} |stadium = [[Stadion al-Džanub]], [[Al-Vakra]] |attendance = 43,443 |referee = {{flagicon|NJE}} [[Daniel Siebert (fudbalski sudac)|Daniel Siebert]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235494 Izvjetšaj] }} ---- {{Football box |date = [[2. prosinca]] [[2022.]] |time = 18:00 |team1 = [[Južna Koreja]] {{flagicon|KOR}} |score = 2:1 |team2 = {{flagcountry|POR}} |goals1 = [[Gim Yeong-gwon]] {{gol|27}}<br>[[Hwang Hui-chan]] {{gol|90+1}} |goals2 = [[Ricardo Horta|Horta]] {{gol|5}} |stadium = [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance = 44,097 |referee = {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] |report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235490 Izvjetšaj] }} == Faza na izbacivanje == {{Round16 |template=yes |name=2014 FIFA World Cup knockout bracket <!--Date-Place/Team 1/Score 1/Team 2/Score 2 --> <!-- round of 16 --> |3. prosinca – [[Al-Rajan]] (Kalifa) | '''{{flag|Nizozemska}}''' |'''3''' | {{flag|Sjedinjene Države}} |1 |3. prosinca – [[Al-Rajan]] (bin Ali) | '''{{flag|Argentina}}''' |'''2''' | {{flag|Australija}} |1 |5. prosinca – [[Al-Vakra]] | {{flag|Japan}} |1 {{small|(1)}} | '''{{flag|Hrvatska}} {{small|(11m)}}''' |'''1 {{small|(3)}}''' |5. prosinca – [[Doha]] (974) | '''{{flag|Brazil}}''' |'''4''' | {{flag|Južna Koreja}} |1 |4. prosinca – [[Al-Kor]] | '''{{flag|Engleska}}''' |'''3''' | {{flag|Senegal}} |0 |4. prosinca – [[Doha]] (al-Tumama) | '''{{flag|Francuska}}''' |'''3''' | {{flag|Poljska}} |1 |6. prosinca – [[Al-Rajan]] (Education) | '''{{flag|Maroko}} {{small|(11m)}}''' |'''0 {{small|(3)}}'''| {{flag|Španjolska}} |0 {{small|(0)}} |6. prosinca – [[Lusail]] | '''{{flag|Portugal}}''' |'''6''' | {{flag|Švicarska|size=16px}} |1 <!-- quarter finals --> |9. prosinca – [[Lusail]] | {{flag|Nizozemska}} |2 {{small|(3)}} | '''{{flag|Argentina}} {{small|(11m)}}''' |'''2 {{small|(4)}}''' |9. prosinca – [[Al-Rajan]] (Education) | '''{{flag|Hrvatska}} {{small|(11m)}}''' |'''1 {{small|(4)}}''' | {{flag|Brazil}} |1 {{small|(2)}} |10. prosinca – [[Al-Kor]] | {{flag|Engleska}} |1 | '''{{flag|Francuska}}''' |'''2''' |10. prosinca – [[Doha]] (al-Tumama) | '''{{flag|Maroko}}''' |'''1''' | {{flag|Portugal}} |0 <!--semi-finals --> |13. prosinca – [[Lusail]] | '''{{flag|Argentina}}''' |'''3''' | {{flag|Hrvatska}} |0 |14. prosinca – [[Al-Kor]] | '''{{flag|Francuska}}''' |'''2''' | {{flag|Maroko}} |0 <!--final --> |18. prosinca – [[Lusail]] | '''{{flag|Argentina}} {{small|(11m)}}''' |'''3 {{small|(4)}}''' | {{flag|Francuska}} |3 {{small|(2)}} <!--third place --> |17. prosinca – [[Al-Rajan]] (Kalifa) | '''{{flag|Hrvatska}}''' |'''2''' | {{flag|Maroko}} |1 }} ===Osmina finala=== {{Football box |date= [[3. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |score=3:1 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 Izvještaj] |team2={{flag|Sjedinjene Američke Države}} |goals1=[[Memphis Depay|Depay]] {{gol|10}}<br>[[Daley Blind|Blind]] {{gol|45+1}}<br>[[Denzel Dumfries|Dumfries]] {{gol|81}} |goals2=[[Haji Wright|Wright]] {{gol|76}} |stadium= [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance=44,846 |referee={{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{Football box |date= [[3. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score=2:1 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128131 Izvještaj] |team2={{flag|Australija}} |goals1=[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|35}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|57}} |goals2=[[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Fernández]] {{gol|77|ag.}} |stadium= [[Stadion Ahmad bin Ali]], [[Al-Rajan]] |attendance= 45,032 |referee={{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{Football box |date= [[4. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |score=3:1 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128135 Izvještaj] |team2={{flag|Poljska}} |goals1=[[Olivier Giroud|Giroud]] {{gol|44}}<br>[[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|74}}, {{gol|90+1}} |goals2=[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{gol|90+9|pen.}} |stadium= [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance=40,989 |referee={{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{Football box |date= [[4. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |score=3:0 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128134 Izvještaj] |team2={{flag|Senegal}} |goals1=[[Jordan Henderson|Henderson]] {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|45+3}}<br>[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|57}} |goals2= |stadium= [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance=65,985 |referee={{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{Football box |date= [[5. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Japan]] {{flagicon|Japan}} |score=1:1 |pr=y |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128132 Izvještaj] |team2={{flag|Hrvatska}} |goals1=[[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|43}} |goals2=[[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|55}} |11m1=[[Takumi Minamino|Minamino]] {{penmiss}}<br>[[Kaoru Mitoma|Mitoma]] {{penmiss}}<br>[[Takuma Asano|Asano]] {{pengoal}}<br>[[Maya Yoshida|Yoshida]] {{penmiss}} |11m=1:3 |11m2={{pengoal}} [[Nikola Vlašić|Vlašić]]<br>{{pengoal}} [[Marcelo Brozović|Brozović]]<br>{{penmiss}} [[Marko Livaja|Livaja]]<br>{{pengoal}} [[Mario Pašalić|Pašalić]] |stadium= [[Stadion al-Džanub]], [[Al-Vakra]] |attendance=42,523 |referee={{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{Football box |date= [[5. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |score=4:1 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128133 Izvještaj] |team2={{flag|Južna Koreja}} |goals1=[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}<br>[[Neymar]] {{gol|13|pen.}}<br>[[Richarlison]] {{gol|29}}<br>[[Lucas Paquetá|Paquetá]] {{gol|36}} |goals2=[[Baek Seung-ho]] {{gol|76}} |stadium= [[Stadion 974]], [[Doha]] |attendance=43,847 |referee={{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{Football box |date= [[6. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |score=0:0 |pr=y |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128137 Izvještaj] |team2={{flag|Španjolska}} |goals1= |goals2= |11m1=[[Abdelhamid Sabiri|Sabiri]] {{pengoal}}<br>[[Hakim Ziyech|Ziyech]] {{pengoal}}<br>[[Badr Benoun|Benoun]] {{penmiss}}<br>[[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{pengoal}} |11m=3:0 |11m2={{penmiss}} [[Pablo Sarabia|Sarabia]]<br>{{penmiss}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Soler]]<br>{{penmiss}} [[Sergio Busquets|Busquets]] |stadium= [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance=44,667 |referee={{flagicon|ARG}} [[Fernando Rapallini]] }} ---- {{Football box |date= [[6. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Portugal]] {{flagicon|POR}} |score=6:1 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128130 Izvještaj] |team2={{flag|Švicarska}} |goals1=[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|17}}, {{gol|51}}, {{gol|67}}<br>[[Pepe (fudbaler, rođen 1983.)|Pepe]] {{gol|33}}<br>[[Raphaël Guerreiro|Guerreiro]] {{gol|55}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|90+2}} |goals2=[[Manuel Akanji|Akanji]] {{gol|58}} |stadium= [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance=83,720 |referee={{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ===Četvrtfinale=== {{Football box |date= [[9. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |score=1:1 |pr=y |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285074/400128141 Izvještaj] |team2={{flag|Brazil}} |goals1=[[Bruno Petković|Petković]] {{gol|117}} |goals2=[[Neymar]] {{gol|105+1}} |11m1=[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{pengoal}}<br>[[Lovro Majer|Majer]] {{pengoal}}<br>[[Luka Modrić|Modrić]] {{pengoal}}<br>[[Mislav Oršić|Oršić]] {{pengoal}} |11m=4:2 |11m2={{penmiss}} [[Rodrygo]]<br>{{pengoal}} [[Casemiro]]<br>{{pengoal}} [[Pedro (fudbaler, rođen 1997.)|Pedro]]<br>{{penmiss}} [[Marquinhos]] |stadium= [[Stadion Education City]], [[Al-Rajan]] |attendance=43,893 |referee={{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{Football box |date= [[9. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |score=2:2 |pr=y |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285074/400128139 Izvještaj] |team2={{flag|Argentina}} |goals1=[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{gol|83}}, {{gol|90+11}} |goals2=[[Nahuel Molina|Molina]] {{gol|35}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|73|pen.}} |11m1=[[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{penmiss}}<br>[[Steven Berghuis|Berghuis]] {{penmiss}}<br>[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Luuk de Jong|L. de Jong]] {{pengoal}} |11m=3:4 |11m2={{pengoal}} [[Lionel Messi|Messi]]<br>{{pengoal}} [[Leandro Paredes|Paredes]]<br>{{pengoal}} [[Gonzalo Montiel|Montiel]]<br>{{penmiss}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Fernández]]<br>{{pengoal}} [[Lautaro Martínez|La. Martínez]] |stadium= [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance=88,235 |referee={{flagicon|ŠPA}} [[Antonio Mateu Lahoz]] }} ---- {{Football box |date= [[10. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |score=1:0 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285074/400128140 Izvještaj] |team2={{flag|Portugal}} |goals1=[[Youssef En-Nesyri|En-Nesyri]] {{gol|42}} |goals2= |stadium= [[Stadion al-Tumama]], [[Doha]] |attendance=44,198 |referee={{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{Football box |date= [[10. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |score=1:2 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285074/400128138 Izvještaj] |team2={{flag|Francuska}} |goals1=[[Harry Kane|Kane]] {{gol|54|pen.}} |goals2=[[Aurélien Tchouaméni|Tchouaméni]] {{gol|17}}<br>[[Olivier Giroud|Giroud]] {{gol|78}} |stadium= [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance=68,895 |referee={{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ===Polufinale=== {{Football box |date= [[13. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score=3:0 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285075/400128143 Izvještaj] |team2={{flag|Hrvatska}} |goals1=[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|34|pen.}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|39}}, {{gol|69}} |goals2= |stadium= [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance=88,966 |referee={{flagicon|ITA}} [[Daniele Orsato]] }} ---- {{Football box |date= [[14. prosinca]] [[2022.]] |time= 22:00 |team1=[[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |score=2:0 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285075/400128142 Izvještaj] |team2={{flag|Maroko}} |goals1=[[Théo Hernandez|T. Hernandez]] {{gol|5}}<br>[[Randal Kolo Muani|Kolo Muani]] {{gol|79}} |goals2= |stadium= [[Stadion al-Bajt]], [[Al-Kor]] |attendance=68,294 |referee={{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ===Utakmica za treće mjesto=== {{Football box |date= [[17. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |score=2:1 |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285076/400128144 Izvještaj] |team2={{flag|Maroko}} |goals1=[[Joško Gvardiol|Gvardiol]] {{gol|7}}<br>[[Mislav Oršić|Oršić]] {{gol|42}} |goals2=[[Achraf Dari|Dari]] {{gol|9}} |stadium= [[Međunarodni stadion Kalifa]], [[Al-Rajan]] |attendance=44,137 |referee={{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ===Finale=== {{Football box |date= [[18. prosinca]] [[2022.]] |time= 18:00 |team1=[[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score=3:3 |pr=y |report=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285077/400128145 Izvještaj] |team2={{flag|Francuska}} |goals1=[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|23|pen.}}, {{gol|108}}<br>[[Ángel Di María|Di María]] {{gol|36}} |goals2=[[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|80|pen.}}, {{gol|81}}, {{gol|118|pen.}} |11m1= [[Lionel Messi|Messi]] {{pengoal}}<br>[[Paulo Dybala|Dybala]] {{pengoal}}<br>[[Leandro Paredes|Paredes]] {{pengoal}}<br>[[Gonzalo Montiel|Montiel]] {{pengoal}} |11m=4:2 |11m2={{pengoal}} [[Kylian Mbappé|Mbappé]]<br>{{penmiss}} [[Kingsley Coman|Coman]]<br>{{penmiss}} [[Aurélien Tchouaméni|Tchouaméni]]<br>{{pengoal}} [[Randal Kolo Muani|Kolo Muani]] |stadium= [[Stadion u Lusailu|Lusail Iconic]], [[Lusail]] |attendance=88,966 |referee={{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[18. prosinca]] [[2022.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]] - 16. minuta (11m) ([[Katar]] 0:2 [[Ekvador]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]] - 2. minuta ([[Hrvatska]] 4:1 [[Kanada]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] - 118. minuta (pen.) ([[Argentina]] {{small|(4)}}3:3{{small|(3)}} [[Francuska]]) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|KAT}} [[Saad al-Šejb]] - 15. minuta ([[Katar]] 0:2 [[Ekvador]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|WAL}} [[Wayne Hennessey]] - 86. minuta ([[Wales]] 0:2 [[Iran]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|KAN}} [[Atiba Hutchinson]] - {{age in years and days|1983|2|8|2022|11|23}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|NJE}} [[Youssoufa Moukoko]] - {{age in years and days|2004|11|20|2022|11|23}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Pepe (fudbaler, rođen 1983.)|Pepe]] - {{age in years and days|1983|2|26|2022|12|6}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|ŠPA}} [[Gavi (fudbaler)|Gavi]] - {{age in years and days|2004|8|5|2022|11|23}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fudbalska reprezentacija Švicarske|Švicarske]])}} '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentine]])}} * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fudbalska reprezentacija Švicarske|Švicarske]])}} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Engleska}} 6:2 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Danska}} 0:0 [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} * {{flag|Meksiko}} 0:0 [[Poljska]] {{flagicon|POLJ}} * {{flag|Maroko}} 0:0 [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} * {{flag|Urugvaj}} 0:0 [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Sjedinjene Države]] {{flagicon|SAD}} * {{flag|Hrvatska}} 0:0 [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} * {{flag|Maroko}} 0:0 [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (16)''' * {{flag|Francuska}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (11)''' * {{flag|Kostarika}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{flag|Tunis}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (1)''' * {{flag|Belgija}} * {{flag|Danska}} * {{flag|Katar}} * {{flag|Tunis}} * {{flag|Wales}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[18. prosinca]] [[2022.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] * {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Richarlison]] * {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]] * {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * {{flagicon|ENG}} [[Bukayo Saka]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Álvaro Morata]] {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] * {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Kudus]] * {{flagicon|HRV}} [[Andrej Kramarić]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] * {{flagicon|JAP}} [[Ritsu Dōan]] * {{flagicon|JKO}} [[Jo Gyu-seong]] * {{flagicon|CMR}} [[Vincent Aboubakar]] * {{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]] * {{flagicon|NIZ}} [[Wout Weghorst]] * {{flagicon|NJE}} [[Niclas Füllkrug]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]] * {{flagicon|POR}} [[Bruno Fernandes]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|SAU}} [[Selim al-Dausari]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandar Mitrović]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]] * {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Breel Embolo]] * {{flagicon|URU}} [[Giorgian de Arrascaeta]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ARG}} [[Ángel Di María]] * {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * {{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]] * {{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]] * {{flagicon|AUS}} [[Mitchell Duke]] * {{flagicon|AUS}} [[Craig Goodwin]] * {{flagicon|AUS}} [[Mathew Leckie]] * {{flagicon|BEL}} [[Michy Batshuayi]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Lucas Paquetá]] * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * {{flagicon|DAN}} [[Andreas Christensen]] * {{flagicon|EKV}} [[Moisés Caicedo]] * {{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * {{flagicon|ENG}} [[Phil Foden]] * {{flagicon|ENG}} [[Jack Grealish]] * {{flagicon|ENG}} [[Jordan Henderson]] * {{flagicon|ENG}} [[Raheem Sterling]] * {{flagicon|FRA}} [[Théo Hernandez]] * {{flagicon|FRA}} [[Randal Kolo Muani]] * {{flagicon|FRA}} [[Adrien Rabiot]] * {{flagicon|FRA}} [[Aurélien Tchouaméni]] * {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]] * {{flagicon|GAN}} [[Osman Bukari]] * {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Salisu]] * {{flagicon|HRV}} [[Joško Gvardiol]] * {{flagicon|HRV}} [[Marko Livaja]] * {{flagicon|HRV}} [[Lovro Majer]] * {{flagicon|HRV}} [[Mislav Oršić]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Bruno Petković]] * {{flagicon|IRN}} [[Ruzbeh Češmi]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Takuma Asano]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Ao Tanaka]] * {{flagicon|JKO}} [[Baek Seung-ho]] * {{flagicon|JKO}} [[Gim Yeong-gwon]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang Hui-chan]] * {{flagicon|CMR}} [[Jean-Charles Castelletto]] * {{flagicon|CMR}} [[Eric Maxim Choupo-Moting]] * {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]] * {{flagicon|KAT}} [[Mohammed Muntari]] * {{flagicon|CRC}} [[Keysher Fuller]] * {{flagicon|CRC}} [[Yeltsin Tejeda]] * {{flagicon|CRC}} [[Juan Pablo Vargas]] * {{flagicon|MAR}} [[Zakaria Aboukhlal]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Dari]] * {{flagicon|MAR}} [[Romain Saïss]] * {{flagicon|MAR}} [[Hakim Ziyech]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Chávez (fudbaler)|Luis Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Henry Martín]] * {{flagicon|NIZ}} [[Daley Blind]] * {{flagicon|NIZ}} [[Memphis Depay]] * {{flagicon|NIZ}} [[Denzel Dumfries]] * {{flagicon|NIZ}} [[Frenkie de Jong]] * {{flagicon|NIZ}} [[Davy Klaassen]] * {{flagicon|NJE}} [[Serge Gnabry]] * {{flagicon|NJE}} [[İlkay Gündoğan]] * {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Zieliński]] * {{flagicon|POR}} [[João Félix]] * {{flagicon|POR}} [[Raphaël Guerreiro]] * {{flagicon|POR}} [[Ricardo Horta]] * {{flagicon|POR}} [[Pepe (fudbaler, rođen 1983.)|Pepe]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAU}} [[Salih al-Šahri]] * {{flagicon|SEN}} [[Boulaye Dia]] * {{flagicon|SEN}} [[Famara Diédhiou]] * {{flagicon|SEN}} [[Bamba Dieng]] * {{flagicon|SEN}} [[Kalidou Koulibaly]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] * {{flagicon|SAD}} [[Christian Pulišić]] * {{flagicon|SAD}} [[Timothy Weah]] * {{flagicon|SAD}} [[Haji Wright]] * {{flagicon|SRB}} [[Sergej Milinković-Savić]] * {{flagicon|SRB}} [[Strahinja Pavlović]] * {{flagicon|SRB}} [[Dušan Vlahović]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Marco Asensio]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Gavi (fudbaler)|Gavi]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Dani Olmo]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Carlos Soler]] * {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Manuel Akanji]] * {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Remo Freuler]] * {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Xherdan Shaqiri]] * {{flagicon|TUN}} [[Wahbi Khazri]] * {{flagicon|WAL}} [[Gareth Bale]] {{div col end}} ;Autogolovi {{div col|4}} * {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] {{small|(protiv {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Nayef Aguerd]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]] za [[Ekvador]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] * {{flagicon|WAL}} [[Gareth Bale]] za [[Wales]] u utakmici protiv [[SAD|Sjedinjenih Država]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] * {{flagicon|NJE}} [[İlkay Gündoğan]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmimici protiv [[Japan]]a * {{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]] za [[Španjolska|Španjolsku]] u utakmici protiv [[Kostarika|Kostarike]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Gana|Gane]] * {{flagicon|POR}} [[Bruno Fernandes]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Urugvaj]]a * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] za [[Senegal]] u utakmici protiv [[Ekvador]]a * {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]] za [[Poljska|Poljsku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Južna Koreja|Južne Koreje]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Nizozemska|Nizozemske]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Argentina|Argentine]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Argentina|Argentine]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]] za [[Poljska|Poljsku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]] za [[Kanada|Kanadu]] u utakmici protiv [[Belgija|Belgije]] * {{flagicon|SAU}} [[Selim al-Dausari]] za [[Saudijska Arabija|Saudijsku Arabiju]] u utakmici protiv [[Poljska|Poljske]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Poljska|Poljske]] * {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]] za [[Gana|Ganu]] u utakmici protiv [[Urugvaj]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] |} ===Nagrade=== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2022. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br> {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] {{small|(8 golova)}} |align=center| {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] |align=center| {{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=center| {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] |align=center| {{NogRep|ENG}} |} <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> ==Konačni poredak== [[File:2022 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2022. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#ff9f40|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"|{{NogRep|ARG}} || [[#Grupa C|C]] || 7 || 4 || 2 || 1 || 15 || 8 || +7 || 14 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"|{{NogRep|FRA}} || [[#Grupa D|D]] || 7 || 5 || 1 || 1 || 16 || 8 || +8 || 16 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"|{{NogRep|HRV}} || [[#Grupa F|F]] || 7 || 2 || 4 || 1 || 8 || 7 || +1 || 10 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"|{{NogRep|MAR}} || [[#Grupa F|F]] || 7 || 3 || 2 || 2 || 6 || 5 || +1 || 11 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"|{{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 10 || 4 || +6 || 11 |- | 6 || align="left"|{{NogRep|ENG}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 13 || 4 || +9 || 10 |- | 7 || align="left"|{{NogRep|BRA}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 8 || 3 || +5 || 10 |- | 8 || align="left"|{{NogRep|POR}} || [[#Grupa H|H]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 12 || 6 || +6 || 9 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"|{{NogRep|JAP}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 5 || 4 || +1 || 7 |- | 10 || align="left"|{{NogRep|SEN}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 7 || -2 || 6 |- | 11 || align="left"|{{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 4 || 6 || -2 || 6 |- | 12 || align="left"|{{NogRep|ŠVI}} || [[#Grupa G|G]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 9 || -4 || 6 |- | 13 || align="left"|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 9 || 3 || +6 || 5 |- | 14 || align="left"|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 5 |- | 15 || align="left"|{{NogRep|POL}} || [[#Grupa C|C]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 5 || -2 || 4 |- | 16 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 17 || align="left"|{{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 1 || 1 || 1 || 6 || 5 || +1 || 4 |- | 18 || align="left"|{{NogRep|EKV}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || 4 |- | 19 || align="left"|{{NogRep|KAM}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 0 || 4 |- | 20 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || 4 |- | 21 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 0 || 4 |- | 22 || align="left"|{{NogRep|MEX}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 23 || align="left"|{{NogRep|BEL}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || -1 || 4 |- | 24 || align="left"|{{NogRep|GAN}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 5 || 7 || -2 || 3 |- | 25 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 26 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 7 || -3 || 3 |- | 27 || align="left"|{{NogRep|KOS}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 11 || -8 || 3 |- | 28 || align="left"|{{NogRep|DAN}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 3 || -2 || 1 |- | 29 || align="left"|{{NogRep|SRB}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 1 |- | 30 || align="left"|{{NogRep|WAL}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 6 || -5 || 1 |- | 31 || align="left"|{{NogRep|KAN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 7 || -5 || 0 |- | 32 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 7 || -6 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === [[File:نشست خبری پیش از بازی ایران و انگلیس (13) (cropped).jpg|thumb|Al Rihla, službena lopta FIFA Svjetskog prvenstva 2022. godine.]] Službena lopta prvenstva, [[Al Rihla]], službeno je predstavljena [[30. ožujka]] [[2022.]] godine. Lopta je primarno inspirirana kulturom, arhitekturom, ikonskim brodovima i zastavom [[Katar]]a. Na [[arapski|arapskom]] riječ "al-rihla" označava "putovanje". Lopta je dizajnirana vodeći računa o održivosti, čime je postala prva službena lopta Svjetskih prvenstava izrađena od ljepila i tinte bazirane na vodi. Adidas je iskoristio neke nove tehnike kako bi ubrzao kretanje lopte i povećao preciznost.<ref>{{Cite web |title=Al Rihla by adidas revealed as FIFA World Cup Qatar 2022 Official Match Ball |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/media-releases/al-rihla-by-adidas-revealed-as-fifa-world-cup-qatar-2022-tm-official-match |date=30 March 2022 |access-date=1 April 2022 |publisher=FIFA}}</ref> === Maskota === Službena maskota prvenstva predstavljena je [[1. travnja]] [[2022.]] godine tijekom ždrijeba grupne faze Svjetskog prvenstva. Maskota po imenu [[Laʼeeb]], što na [[arapski|arapskom]] znači "super vješt igrač", zapravo je digitalno animirana [[gutra]], tradicionalni arapski odjevni predmet, koja - prema priči - dolazi iz posebnog paralelnog svijeta u kojem su sve [[Maskote FIFA Svjetskih prvenstava|maskote]] zapravo žive. Opisan je kao izrazito veseo i mladenački živahan lik.<ref>{{Cite web |title=La'eeb is revealed as Qatar's FIFA World Cup mascot |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/media-releases/laeeb-is-revealed-as-qatars-fifa-world-cup-tm-mascot |date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |publisher=FIFA}}</ref> === Muzika === FIFA Svjetsko prvenstvo 2022. bilo je prvo prvenstvo u historiji za koje nije napravljena samo jedna službena pjesma, već je izdan cjeloviti [[soundtrack]] album. Prva od pjesama s albuma, "[[Hayya Hayya (Better Together)]]", koju izvode [[Trinidad Cardona]], [[Davido]] i [[AISHA]], objavljena je [[1. travnja]] [[2022.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |title=FIFA World Cup Official Soundtrack kicks off with Hayya Hayya (Better Together) |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/media-releases/trinidad-cardona-joins-davido-and-aisha-for-hayya-hayya-better-together-the |date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |publisher=FIFA}}</ref> [[Gims]] i [[Ozuna]] izvode drugu pjesmu s albuma, "Arhbo", čiji je spot javno predstavljen [[19. kolovoza]] [[2022.]] godine.<ref>{{Cite web |date=20 August 2022 |title='Arhbo' de Gims, chanson officielle du Mondial 2022 au Qatar |url=https://www.huffingtonpost.fr/culture/article/arhbo-de-gims-chanson-officielle-du-mondial-2022-au-qatar_206776.html |access-date=21 August 2022 |website=Le HuffPost |language=fr}}</ref> Posljednja među trima pjesmama objavljena je [[7. listopada]] [[2022.]] godine zajedno sa spotom, a radilo se o pjesmi "Light the Sky", koju izvode [[Nora Fatehi]], [[Manal]], [[Rahma Riad]] i [[Balqees]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2022|2022 FIFA World Cup}} * {{Official|https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:2022.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2022M]] [[Kategorija:Fudbal u Kataru]] ciakgcxp769ry5kcq4tvmntr16sk8nv 0 4679767 42589148 42405700 2026-05-07T16:57:32Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Norveška politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Norveške]] 42589148 wikitext text/x-wiki {{V. također|Historija Norveške|Bodø}} [[Datoteka:Nyholmsundet in the entrance to Bodø from north.jpg|thumb|350px|right|[[Tjesnac]] kroz koji se ulazi u [[luka|luku]] [[Bodø|Boda]].]] '''Afera Bodø''' je bio [[Diplomacija|diplomatski]] [[skandal]] koji je izbio između dvojne monarhije [[Unija Švedske i Norveške|Švedske-Norveške]] i [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]]. Trajao je od [[1818.]] do [[1821.]]<ref name="britannica">{{cite encyclopedia |title=Bodø Affair |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |date= |year=2009 |last= Parrott-Sheffer |first=Chelsey |publisher= |location= |id= |url=https://www.britannica.com/event/Bodo-Affair |access-date= 11. 5. 2023 }}</ref> Afera je nastala zbog nezakonitih trgovačkih djelatnosti jedne engleske [[Firma|tvrtke]] u norveškoj [[Luka|luci]] u [[Bodø|Bodu]], po čemu su norveški dužnosnici u septembru [[1818.]] zaplijenili veliki teret u vlasništvu tvrtke i uhitili njegovog vlasnika Johna Evertha{{sfn|Arntzen|2021}} zbog pokušaja krijumčarenja robe u [[Norveška|Norveškoj]].<ref name="britannica"/> Everth je zatim organizirao napad u Bodu na carinsku postaju da bi preuzeo zaplijenjenu robu,{{sfn|Arntzen|2021}} te konačno uspio pobjeći.<ref name="britannica"/> Everthov pokrovitelj, britanski brodovlasnik Francis G. Denovan{{efn|Francis Garden Denovan (1790–1860), britanski poduzetnik iz [[Edinburgh]]a.}}, je prijavio slučaj britanskoj vladi kao napad na britanskog građanina i britansku imovinu,{{sfn|Arntzen|2021}} tako da je britanska vlada [[Robert Jenkinson, 2. earl od Liverpoola|Roberta Jenkinsona]] izvršila pritisak na [[Štokholm]] putem svoga veleposlanika lorda Strangforda{{efn|Percy Clinton Sydney Smythe (1780―1855), [[Vikont Strangforda|6. vikont Strangforda]], irsko-engleski veleposlanik.}}. Švedske i Norveške vanjske poslove je u to vrijeme vodio ministar [[Lars von Engeström]]{{efn|Grof Lars von Engeström (1751–1826), švedski političar i diplomata, član [[Švedska kraljevska akademija nauka|Kraljevske švedske akademije znanosti]].}}. Njegov postupak je se [[Norvežani]]ma činio nerazumno naklonjen prema britanskoj verziji događaja, što je razbjesnilo Norvežane i probudilo njihov [[nacionalizam]].<ref name="britannica"/> Zatim je norveška država, unatoč norveškim prigovorima, godine [[1821.]] morala platiti veliku – za norveški proračun, ukupno 120.000 [[spesidaler]]a{{sfn|Arntzen|2021}} – naknadu britanskoj tvrtki.<ref name="britannica"/> Iako sam po sebi od male važnosti, incident je doveo do trajnog nepovjerenja [[Norvežani|Norvežana]] prema [[Švedska|švedskoj]] vladi.<ref name="britannica"/><ref>{{Cite book |last1=Great Britain |url=https://www.worldcat.org/oclc/21627998 |title=Bodø-Saken: British diplomatic correspondence relating to the Bodø affair |last2=Foreign Office |last3=Gathorne-Hardy |first3=G. M |last4=Kjeldeskriftfondet (Norway) |date=1926 |publisher=I Kommisjon Hos Jacob Dybwad |location=Oslo |language=English |oclc=21627998}}</ref> Kasnije istrage su pokazaje da je Francis G. Denovan bio prevarant i da je poslovao sa krivotvorenim dokumentima.{{sfn|Arntzen|2021}} Slučaj je [[1827]]. izveden ispred [[Storting]] i izazvao je snažno negodovanje, posebno prema švedskoj politici, koja po mišljenju Norvežana nije vodila računa o norveškim interesima.{{sfn|Arntzen|2021}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Bibliografija == * {{cite encyclopedia |title=Bodøsaken |encyclopedia=Store Norske Leksikon |date= |year=2021 |last= Arntzen |first=Jon Gunnar |publisher= |location= |id= |url=https://snl.no/Bod%C3%B8saken |access-date= 11. 5. 2023 }} ** {{Cite book |last=Nielsen |first=Yngvar |authorlink= |date=1897 |title=Bodösagen, fremstillet paa grundlag af officielle og private aktstykker|publisher=|location= |isbn=|pages=|ref = }} ** {{Cite book |last=Gathorne-Hardy |first=Geoffrey Malcolm |authorlink= |date=1926 |title=Bodøsaken; British Diplomatic Correspondence relating to the Bodø Affair |publisher=|location= |isbn=|pages=|ref = }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politička historija Norveške]] [[Kategorija:Skandali]] [[Kategorija:1818.]] [[Kategorija:1819.]] [[Kategorija:1820.]] [[Kategorija:1821.]] [[Kategorija:Diplomacija]] hyef59jgvh9wgjhaxosc86nlv1zpmpw 0 4684176 42589139 42455443 2026-05-07T16:56:45Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Nizozemska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] 42589139 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Generalni guverner |entitet = Surinama |izvorno_ime = ''Gouverneur-generaal van Suriname'' |zastava = Flag of the Governor of Suriname (1966–1975).svg |zastava_veličina = |zastava_border = yes |zastava_opis = Zastava {{small|(1966–1975)}} |simbol = |simbol_veličina = |simbol_opis = |odjel = |odgovara = |slika = |slika_veličina = |alt = |inkumbent = |inkumbent_od = |titula = |sjedište = |predlagatelj = |predlagatelj_funkcija = |imenuje = [[Nizozemska monarhija|Nizozemski monarh]] |imenuje_funkcija = |mandat = |inauguracijski = |formiranje = [[1650.]] |prvi = [[Anthony Rowse]] |posljednji = [[Johan Ferrier]] |ukinuta = [[25. studenog]] [[1975.]] |sukcesija = |zamjenik = |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''Generalni guverner Surinama''' ([[nizozemski]]: ''Gouverneur-generaal van Suriname''), ranije '''Guverner Surinama''' ([[nizozemski]]: ''Gouverneur van Suriname''), bio je kolonijalni upravitelj [[Surinam]]a za vrijeme [[Surinam (engleska kolonija)|engleske]] i, kasnije, [[Surinam (nizozemska kolonija)|nizozemske uprave]]. Funkcija je službeno utemeljena [[1650.]] godine, za vrijeme engleske uprave, a prvi guverner bio je [[Anthony Rowse]], kojega je naslijedio [[William Byam]]; funkcija je zadržana nakon što su nizozemci preuzeli upravu nad kolonijom [[1667.]] godine, a prvi nizozemski guverner bio je [[Maurits de Rama]]. Godine [[1722.]] došlo je do promjene imena funkcije, tako da je prvi generalni guvener Surinama postao [[Hendrik Temminck]]. Britanci su kasnije, u dva navrata, kratko ponovo upravljali Surinamom, ali sve do ukidanja funkcije generalnog guvernera [[1975.]] godine, kada je Surinam stekao nezavisnost, Nizozemci su većinom upravljali kolonijom. Posljednji generalni guverner bio je [[Johan Ferrier]], za čijeg je mandata Surinam postao nezavisna država. == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Governors of Suriname}} * [http://www.worldstatesmen.org/Suriname.html World Statesmen - Suriname] {{Authority control}} [[Kategorija:Politika Surinama]] [[Kategorija:Historija Surinama]] [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] hctbtyvv5i2w6rndlvs55eejqui4l8a 0 4701842 42588927 42406469 2026-05-07T15:58:04Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Francuska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] 42588927 wikitext text/x-wiki {{Vslika | ime =Francuska zapadnoindijska kompanija | izvorno_ime =<small>Compagnie des Indes occidentales</small> | slika_panorama =Croquis d'un moulin à sucre en 1667 aux Antilles.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike =<center>[[Ilustracija]] [[kolonijalizam|kolonijalne]] [[šećerana|šećerane]]</center> | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info =[[Kraljevina Francuska]] | lokacija1_ime =[[carstvo]] | lokacija1_info =[[Francusko kolonijalno carstvo]] }} '''Francuska zapadnoindijska kompanija''' ([[francuski]]: ''Compagnie des Indes occidentales'') je bila [[trgovina|trgovačka]] [[kompanija]] [[Francusko kolonijalno carstvo|Francuskog kolonijalnog carstva]], koja je djelovala od [[1664]]. do [[1674]].<ref name=brit/> == Historija== [[Kralj]] [[Louis XIV od Francuske|Louis XIV]] dao je kompaniji ekskluzivna prava da trguje i upravlja u svim francuskim [[kolonija]]ma na 40 godina. Njen se teritorij protezao od [[Amerike|Amerika]] preko [[Karibi|Kariba]] do [[Zapadna Afrika|Zapadne Afrike]]. Pored prirodnih resursa kao što je [[krzno]] i [[šećer]], kompanija je trgovala i [[rob]]ovima.<ref name=brit/> U to vrijeme glavna [[ekonomska politika]] bio je [[merkantilizam]], način da država zadovolji vlastite potrebe trgovinom sa svojim kolonijama, a one su mogle trgovati samo sa vlastitom [[metropola|metropolom]], pa je taj sistem bio je pokretačka snaga kolonijalizma. Za razliku od tog tokom [[17. vijek]]a francuski [[kolonizacija|kolonisti]] prodavali su najveći dio svojih resursa [[Kraljevina Engleska|engleskim]] i [[Nizozemska Republika|nizozemskim]] trgovcima. To je uvidio [[Jean-Baptiste Colbert]] [[ministar]] [[financije|financija]] [[Louis XIV od Francuske|Louisa XIV]] i nagovorio ga de se u tu svrhu osnuje kompanija. Tako je [[28. maj]]a [[1664]]. [[Louis XIV od Francuske|kraljevim]] [[edikt]]om stvorena Francuska zapadnoindijska kompanija u kojoj je kralj imao 60 % [[dionica]].<ref name=brit/> Kompanija je dobila golemi teritorij koji se protezao od [[Kanada|Kanade]], [[Newfoundland]]a, [[Virginia|Virginije]], [[Florida|Floride]], [[Karibi|karipskih]] otoka, [[Južna Amerika|Južne Amerike]] između rijeka [[Amazona|Amazone]] i [[Orinoco|Orinoka]], sve do obala [[Zapadna Afrika|Zapadne Afrike]] od [[Zelenortska Ostrva|Cape Verdea]] do [[Rt Dobre Nade|Rta Dobre Nade]]. Od [[Rt Dobre Nade|Rta]] do [[Indija|Indije]] to pravo dobila je [[Francuska istočnoindijska kompanija]].<ref name=brit/> Pravo upravljanja teritorijem uključivalo je pravo davanja zemlje i postavljanja [[guverner]]a. Kompanija se trebala baviti i kolonizacijom, od organiziranja useljavanja doseljenika i [[svećenik]]a za [[evangelizacija|evangelizacije]] [[Autohtoni narodi|domorodaca]]. U početku je pokušaj kompanije da organizira useljavanje francuskih doseljenika u Kanadu išao loše. Zbog tog je [[intendant]] kolonije Jean Talon pisao [[1667]]. [[Jean-Baptiste Colbert|Colbertu]] da je "Umjesto četiri stotine dobrih ljudi, primio samo 127 slabih". Kompaniji je i nadalje kolonizacija išla slabo, jer je u Kanadu doseljavala prosječno samo 200 kolonista godišnje, a u pojedinim godinima ni to.<ref name=brit/> Kompanija je završila kako je i počela [[Louis XIV od Francuske|kraljevim]] [[edikt]]om u [[januar]]u [[1674]]., time je završio njen monopol na trgovinu.<ref name=brit>{{cite web |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/compagnie-des-indes-occidentales |title= ''Compagnie des Indes occidentales'' | language=engleski |publisher=Canadian Encyclopedia |accessdate =29.09.2024.}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/compagnie-des-indes-occidentales ''Compagnie des Indes occidentales''] {{fr icon}} [[Kategorija:Bivše francuske kompanije]] [[Kategorija:Ekonomska historija Francuske]] my6v4qr72rmbb62otzelpl9f1r5uuxk 0 4702487 42589250 42588066 2026-05-07T20:04:40Z Aca 108187 null 42232089 wikitext text/x-wiki [[File:Serbian Despotate (1422)-en.svg|mini|desno|Kraljevina Bosna sredinom XV. stoljeća]] '''Pad Bosne 1463.''' je najvažniji od niza historijskih događaja kojim je srednjovjekovna [[Kraljevina Bosna]] prestala da postoji, a ova teritorija je došla pod čvrstu Osmansku kontrolu. Cijelu teritoriju današnje [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] [[Osmansko carstvo]] nije osvojilo odjednom u jednoj bitci, već je Osmanskom carstvu trebalo preko dva vijeka da ga osvoji.<ref name="ćorović">{{Cite web |url= https://www.rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_12_l.html |title= Svetozar Ćorović: Istorija srpskog naroda - Bosna kao stožer nove srpskohrvatske države |work= INTERNET IZDANJE IZVRŠNI PRODUCENT I POKROVITELJ Tehnologije, izdavaštvo i agencija Janus Beograd, novembar 2001 |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> Hercegovina je postepeno pala pod [[Osmanlije]] do 1482. godine. Prošlo je još jedno stoljeće pa da i zapadni dijelovi današnje Bosne i Hercegovine podlegnu napadima Osmanlija, koji su završili zauzimanjem [[Bihać]]a 1592. godine.<ref name="Fine">{{Cite web |url= https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC&pg=PA468 |title= John Van Antwerp Fine: The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest |work= University of Michigan Press, 1994 |accessdate= 9. 11. 2024}}</ref>{{en}} [[File:Bosansko krajiste01.png|mini|lijevo|[[Skopsko krajište|Skopsko-bosansko krajište]], sa župom [[Vrhbosna]] kao njegovim dijelom.]] == Predhodni sukobi == Prvi osmanski upadi pod vodstvom Timurtaš-paše dogodili su se u istočnim dijelovima Bosne 1384. godine. [[Bitka kod Bileće]] 1388. godine bila je prva bitka osmanske vojske na području današnje Bosne i Hercegovine. Nakon što su izvojevale važne pobjede protiv srpskih oblasnih feudalaca u [[Bitka na Marici|bici na Marici]] (1371.) i [[Bitka na Kosovu|bici na Kosovu]] (1389) osnovali su privremenu graničnu vojnu administrativnu jedinicu [[Skopsko krajište]], čime su došli na granice Bosne. [[Bitka u Lašvi 1415.]] god. bila je sukob [[Ugarska|ugarske]] i osmanske vojske na teritoriji [[Kraljevina Bosna|Kraljevine Bosne]] nakon koje su Osmanlije preuzele ključnu ulogu u nizu historijskih događaja koji će dovesti do konačnog pada srednjovjekovne Bosne pod [[Osmansko Carstvo|Osmansku]] vlast. Slijedeće godine 1416. harala je osmanska vojska po Humu do dubrovačke granice pomažući Pavloviće u njihovom sukobu sa Sandaljem Hranićem Kosačom. Jedan dio ove vojske udarao je na Podrinje i na [[Gornja Bosna|Gornju Bosnu]], gdje su uspjeli zauzeti i grad [[Hodidjed]] i veći dio župe Vrhbosne. Bila je to prva teritorija u srednjovjekovnoj Bosni u kojoj su Osmanije osnovali svoju administrativnu i vojnu oblast. Za namjesnika je postavljen [[Ishak-beg]]. Hodidjed je više puta prelazio pod vlast Osmanlija i Bosanaca, da bi od 1448. god. trajno ostao u osmanskim rukama kao dio Skopsko—bosanskog krajište.<ref name="Ćirko">{{Cite web |url= https://pdfcoffee.com/irkovi-sima-istorija-srednjovekovne-bosanske-drave-pdf-free.html |title= Sima Ćirković: STORIJA SREDNJOVEKOVNE BOSANSKE DRŽAVE |work= Beograd, 1964. |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> U periodu između 1414. i 1418., [[Otomansko Carstvo]] preotelo je [[Foča|Foču]], [[Pljevlja]], [[Čajniče]], [[Nevesinje]] i [[Višegradska tvrđava|Višegrad]]. Kivan na Petra Pavlovića, a željan njegovih zemalja, Sandalj Hranić uticao je na turskoga namjesnika Ishaka u Vrhbosni, da udari na vojvodu Petra. Ishak ga je poslušao i rat je izbio u Zemlji Pavlovića. Sam Petar Pavlović poginuo je 1320. u borbi sa Osmanlijama a njegove zemlje u staroj [[Travunija|Travunji]] ([[Historijsko gradsko područje Trebinja|Trebinje]] i [[Stari grad Klobuk|Klobuk]]) dobio je za nagradu Sandalj Hranić. Nije poznato kako je vojvoda Petar učinio nevjeru prema sultanu niti na koji način ga je ubio skopski krajišnik Ishak. Jedino je sigurno, da su i Pavlovići i Kosače, u tom trenutku bili osmanski vazali.<ref name="EmirO">{{Cite web |url= https://www.academia.edu/40684106/Emir_O_Filipovic_Bosansko_kraljevstvo_i_Osmansko_carstvo_1386_1463_The_Bosnian_Kingdom_and_the_Ottoman_Empire_1386_1463_Sarajevo_2019_556_pp |title= Emir O. Filipović: Bosansko kraljevstvo i Osmansko carstvo (1386-1463) |work= Orijentalni institut Univerziteta u Sarajevu, 2019. |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> Po padu [[Srpsk despotovina|Srpske despotovina]] 1459. god. Osmanlije su prisvojile Srebrenicu i šire područje Bosne, sjevermo do [[Bosanski Šamac|Šamca]] i [[Save|Save]]. == Tok rata == Nakon pada [[Vizantija|Vizantije]] 1453. god. i Srbije 1459. god. turski sultan [[Mehmed II]] odlučio je osvojiti i Bosnu. Povode za vojni pohod našao je su obustavi plaćanja kralja Stjepana uobičajenog danka i razaranje tvrđave koju su Osmanlije ranije podigli na sastavu Save i Bosne s ciljem zastrašivanja [[Južni Slaveni|slavenskog]] i ugarskog stanovništva. Razjaren ovim uvredama, sultan je na bosanskom kralju iskalio bijes.<ref name="EmirO"/> Lično je poveo vojsku i krenuo preko [[Skoplje|Skoplja]] i [[Kosovo|Kosova]]. Vojnom zapovjedniku u Srbiji je naredio da na [[Sava|Savi]] i [[Dunav]]u izvodi razne vojne operacije, kako bi [[Ugarska|Ugri]] povjerovali da se sprema upad na njihovo područje. Kralj [[Matija Korvin]] je poslao na jug vojsku koju je predvodio Jovan Pongrac, da bi zaštitio južne ugarske granice. Osmanlije su iz Srbije prodrli sve do [[Temišvar]]a. Tu su bili suzbijeni, ali su bili zadovoljni, jer su unijeli zabunu i lišili Bosnu svake pomoći sa te strane. Poslije toga, zadržavajući Ugre, Osmanlije su vršili demonstrativne ispade po [[Srem]]u i [[Bačka|Bačkoj]]. Osmanska vojska, predvođena sultanom, krenula je iz pravca [[Sjenica|Sjenice]] na [[Drina|Drinu]]. Podijeljeni u dva pravca, ušli su u oblasti hercega [[Stjepan Vukčić Kosača|Stjepana]] i braće [[Pavlovići|Pavlovića]], vojvode [[Petar II Pavlović|Petra]] i brata mu [[Nikola Pavlović|Nikole]]. Herceg Stjepan i sin [[Vladislav Hercegović]] sa porodicama sklonili su se u zapadnu Hercegovinu. Sa njima je bila i hercegova sestra [[Katarina Kosača|Katarina]], udovica kralja [[Stjepan Tomaš|Tomaša]]. Na hercegovačkom području Osmanlijama se aktivno nije niko suprostavljao i oni su prodrli sve do iza [[Stari grad Ljubuški|Ljubuškog]]. Manji vojni dijelovi nastavili su pohod do jadranskog zaleđa. Nepoznato je da li su Pavlovići davali kakav otpor, ali je sigurno da su nastradali, ili prilikom tog ulaska ili kasnije. Tvrtko Kovačević-Diničić, gospodar srednjeg Podrinja, predao se Osmanlijama i bio je pogubljen. [[File:Bobovac, kaple-mauzoleum poslednich bosenskych kralu.jpg|mini|lijevo|Ostaci kraljevskog grada [[Bobovac|Bobovca]] sa [[mauzolej]]om]] === Pad Bobovca === Sultanova vojska je po prelasku Drine i osvajanja Zemlje Pavlovića krenula prema [[Bobovac|Bobovcu]], dobro utvrđenom starom gradu, na teško pristupačnom mjestu. Tamo je već 20. maja stigao i sam sultan. U Bobovcu se čuvala kraljevska kruna i glavni dio državne blagajne. Grad je bio opsjedan, Turci su napadali tvrđavu danju i noću, dok su se branitelji odupirali hrabro i odlučno. Pao je 19. maja uz pomoć topova. Po drugoj verziji, zapovjednik grada Radak, zaplašen i namamljen obećanjima, predao je grad. Sultan je izdajicu pogubio. Zarobljeno stanovništvo iz Bobovca premješteno je u okolinu Carigrada, a jedan dio izbjegao je u Primorje. [[File:Medieval Hill (36735599552).jpg|mini|lijevo|Tvrđava Jajce, posljednja prestolnica bosanskih kraljeva]] === Pad Jajca === Predhodnica Osmanlijske vojske od 20.000 ljudi, koju je vodio [[Rumelija|rumelijski]] beglerbeg Mahmud-paša Anđelović, krenula je prema [[Tvrđava Jajce|Jajcu]], tadašnjoj prestolnici. Na putu Osmanlijama važno i utvrđeno [[Visoki|Visoko]] predalo se samo. Kralj Stjepan Tomašević se povlačio u pravcu zapada, prema starom gradu [[Stari grad Ključ|Ključu]]. Mahmud-paša, koji je gonio kralja, doznao je da se Stjepan nalazi u Ključu. Obećao je (dao vjeru) kralju, da će mu poštedjeti život pod uslovom da mu se preda i da preda i svoje gradove. Ima predpostavki da se kralj pokušao i boriti pod Ključem. Videći da je sve izgubljeno, kralj se predao i pristao na osmanske uslove. Njegov stric [[Radivoj Ostojić|Radivoj]] zarobljen je u gradu [[Zvečaj]]u. Mahmud-paša je zarobljenike doveo do Jajce, nakon čega su se branioci predali. Turski hroničar XV veka, Dursun beg, koji daje dosta pojedinosti o bosanskoj katastrofi, u kojima se legenda isprepliće sa istinom, priča, da je kralj Stjepan bio "ogroman", "stasa kao Hezbeg", i da je mnogo pio.<ref name="EmirO"/> [[File:Putative remains of the last King of Bosnia.jpg|mini|lijevo|Posmrtni ostaci posljednjeg bosanskog kralja u staklenom lijesu, u franjevačkom samostanu u Jajcu<ref>{{Cite web |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2475 |title=Kraljev grob |work=kons.gov.ba |access-date=13. 10. 2016 |archive-date=17. 10. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017071715/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2475 |url-status=dead }}</ref>]] Sultan je pod Jajcem ponovo sudio bosanskom kralju Stjepanu, u logoru osmanlijske vojske na [[Historijski spomenik zvani Kraljev grob u Zastinju|Carevom polju]]. Četiri godine ranije, prilikom pada Srpske despotovine, na tronu u [[Smederevo|Smederevu]] je takođe bio Stjepan Tomašević. Tada ga je sultan oslobodio, zajedno sa stricem Radivojem, i pustio ih da odu za Bosnu. Mehmed II bio je ljut na njega zbog cijele njegove nestalne politike i sad nije htio da mu poštedi život. I s toga je izdao naredbu da otsjeku glavu i njemu i stricu Radivoju. S kraljem zajedno Osmanlije su zarobili i dvoje Tomaševe dece od druge žene, Sigismunda i Katarinu, i njih je sultan odveo sa sobom. Cijeli pohod trajao je jedva šest nedelja. Već krajem juna sultan se kretao natrag i 7. jula se nalazio ponovo u Sjenici. U Bosni je, u svima glavnijim gradovima, ostavio svoje male posade. Bosanska kraljevina bila je uništena i obezglavljena, preživevši Srbiju samo za četiri godine. [[File:Eastern Adriatic 1500-es.svg|mini|desno|Teritorija Bosne i Hercegovine oko 1500. god]] == Poslije == Nakon zauzimanja Kraljevine Bosne 1463. godine, Mahmud-paša je upao i u Hercegovinu i opsjedao [[Blagaj]] nakon čega je Herceg Stjepan priznao primirje koje je zahtijevalo da sve svoje zemlje sjeverno od Blagaja ustupi Osmanlijama. Sultanu je poslao najmlađeg sina Stjepana, koji je za kratko vrijeme prešao na islam pod imenom [[Ahmed-paša Hercegović|Ahmed beg Hercegović]]. Ubrzo je uslijedila opsada Jajca u kojoj je Kraljevina Ugarska ponovo zauzela Jajačku tvrđavu. Pobjeda je pozdravljena na dvoru Matije Korvina kao obnova Kraljevine Bosne, tada pod ugarskim suverenitetom. Mađari su nakon toga formirali [[Jajačka Banovina|Jajačku banovinu.]]<ref name="Lašva">{{Cite web |url= https://archive.org/details/poviestbosnedopr00klai/page/252/mode/1up?q=Srebrenicu&view=theater |title= Poviest Bosne |work= Internet archive - Univerzitet Toronto |accessdate= 9. 11. 2023}}</ref> Osmanlije su 1464. god. osnovale [[Bosanski sandžak]] sa [[Isa-beg Ishaković|Isa-begom Isakovićem]] kao prvim namjesnikom u Bosni. Hercegovački sandžak je osnovan 1470. god, a Zvornički 1480. god.<ref name="Zbornik">{{Cite web |url=https://www.academia.edu/9345992/193521282_Stjepan_Toma%C5%A1evi%C4%87_1461_1463_slom_srednjovjekovnoga_Bosanskog_Kraljevstva_djelimi%C4%8Dno_2013 |title= Stjepan Tomašević (1461.-1463.) – slom srednjovjekovnoga Bosanskog Kraljevstva |work= Zbornik radova sa Znanstvenoga skupa održanog 11. i 12. studenoga 2011. godine u Jajcu - Hrvatski institut za povijest - Katolički bogoslovni fakultet u Sarajevu 2013. |accessdate= 9. 10. 2024}}</ref> == Literatura == * [[Ćiro Truhelka]], Kraljevski grad Jajce, Sarajevo, 1904. * [[Lajoš Taloči]], Povijest (banovine, grada i varoši) Jajca. Kraljevska Hrv.-Slav.—Dalm. Vlada, Zagreb. 1916. * Géza Barcsay, Pismo Géze Barcsaya, kotarskog predstojnika u Jajcu, upravljeno dne 11. juna 1888. na Hugona Kutscheru, bosansko-hercegovačkog civilnog adultusa, u predmetu iskopavanja lješine kralja Stjepana Tomaševića. U: Povijest (banovine, grada i varoši) Jajca. Kraljevska Hrv.-Slav.—Dalm. Vlada, Zagreb. 1916., 288-289. * [[Đoko Mazalić]], Stari grad Jajce. Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, n.s. sveska VII, Sarajevo, 1952., 59-100. * Marko Perojević, Stjepan Tomašević. U: Povijest Bosne i Hercegovine od najstarijih vremena do godine 1463., knjiga I. HKD Napredak, II. izdanje, Sarajevo, 1991., 555-592. == Izvori == {{Izvori}} [[Kategorija:Srednjovjekovna Bosna i Hercegovina]] 6j6txi6rg3khnbn7o9okszp6qpko228 14 4713525 42589189 42469482 2026-05-07T16:58:38Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589189 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Biografije, Singapur]] [[Kategorija:Vladari]] 3ho2xso8xtt6altkfjpyvn5v39wb86g 0 4714399 42589076 42469481 2026-05-07T16:53:08Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Britanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 42589076 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Singapurski sporazum | potpuni_naziv = | slika = 1819 Singapore Treaty (signature page) - 1819年新加坡條約 (簽署頁).jpg | veličina = | opis = Stranica s potpisima | tip = | depozitar = | jezik = [[engleski jezik]] | jezici = | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[6. veljače]] [[1819.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon image|White Flag of the Malay Sultanates.svg}} [[Singapur]], [[Džohorski Sultanat]]<br>{{small|(danas {{flag|Singapur}})}} | datum_pečat = | datum_ratifikacije = [[6. veljače]] [[1819.]] | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = {{flag|Britanski Imperij}} | strana_2 = {{flagicon image|White Flag of the Malay Sultanates.svg}} [[Džohorski Sultanat]] | potpisnici_1 = [[Stamford Raffles]] | potpisnici_2 = [[temenggong]] [[Abrulrahman (temenggong)|Abdulrahman]]<br>[[Husein-šah, sultan Džohora|Husein-šah]] | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = }} '''Singapurski sporazum''' ({{lang-en|Treaty of Singapore}}) potpisan je [[6. veljače]] [[1819.]] godine između [[Britanski Imperij|Britanskog Imperija]] i sultana [[Džohorski Sultanat|Džohorskog Sultanata]]. Danas se smatra kako je ovim sporazumom osnovan moderni [[Singapur]].<ref name=":4">{{Cite web |title=Stamford Raffles's landing in Singapore |url=https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_131_2005-01-03.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220914183535/https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_131_2005-01-03.html |archive-date=14 September 2022 |website=Singapore Infopedia |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=28 Jan 1819: The Indiana and Enterprise anchor at St John’s Island. Raffles and Farquhar meet the Temenggong...30 Jan 1819: A draft agreement is penned between the Temenggong and the British, and the Union Jack is raised with little ceremony...6 Feb 1819: The Singapore Treaty is signed between Raffles, the Sultan and the Temenggong, with commanders from the accompanying seven ships witnessing the event... The Union Jack is officially raised. This date is recognised as the official founding of Singapore.}}</ref><ref>{{Cite web |last=[[Lee Kuan Yew]] |title=SPEECH BY THE PRIME MINISTER AT THE BANQUET GIVEN BY THE SINGAPORE INTERNATIONAL CHAMBER OF COMMERCE TO MARK THE 150TH ANNIVERSARY OF THE FOUNDING OF SINGAPORE - 6TH FEBRUARY, 1969 |url=https://www.nas.gov.sg/archivesonline/data/pdfdoc/lky19690206.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924163702/https://www.nas.gov.sg/archivesonline/data/pdfdoc/lky19690206.pdf |archive-date=24 September 2021 |website=[[National Archives of Singapore]]}}</ref> Sporazum su potpisali britanski kolonijalni upravitelj [[Stamford Raffles]], tadašnji džohorski [[temenggong]] (vojni upravitelj) [[Abrulrahman (temenggong)|Abdulrahman]] te sultan [[Husein-šah, sultan Džohora|Husein-šah]]. I dok je Džohor dobio određene financijske beneficije ovim sporazumom, isti je [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britanskoj istočnoindijskoj kompaniji]] dopustio osnivanje trgovačke ispostave u [[Singapur]]u,<ref name=":0">{{Cite news |date=31 December 2017 |title=Plans to mark 200th anniversary of the founding of modern Singapore in 2019: PM Lee |work=[[The Straits Times]] |url=https://www.straitstimes.com/politics/plans-to-mark-200th-anniversary-of-the-founding-of-modern-singapore-in-2019-pm-lee |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021091853/https://www.straitstimes.com/politics/plans-to-mark-200th-anniversary-of-the-founding-of-modern-singapore-in-2019-pm-lee |archive-date=21 October 2021 |quote=The Singapore story did not begin in 1965, the year of independence. Instead, it stretches back 700 years, telling a tale of ebb and flow...Even before Raffles' arrival at St John's Island on Jan 28 that year, Singapore had a rich history, harking back to the 14th century when it was a maritime emporium.}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 January 2019 |title=Farquhar & Raffles: The Untold Story |url=https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-14/issue-4/jan-mar-2019/fnr-untold-story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115122012/https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-14/issue-4/jan-mar-2019/fnr-untold-story/ |archive-date=15 January 2023 |website=BiblioAsia |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=Farquhar deserves as much credit as Raffles in the founding of modern Singapore.}}</ref> što se smatra osnivanjem "modernog Singapura", jer je [[Historija Singapura|historija naselja]] puno starija,<ref>{{Cite web |title=China trade |url=https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_377_2005-01-18.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113151848/https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_377_2005-01-18.html |archive-date=13 January 2023 |website=Singapore Infopedia |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=Temasek, the name for Singapore, emerged as an important port in the early 14th century.}}</ref><ref name=":0" /> ali i početkom britanske kolonizacije.<ref>{{Cite web |title=SINGAPORE TREATY IS SIGNED: 6th Feb 1819 |url=https://eresources.nlb.gov.sg/history/events/72da3f9a-186a-4234-83d1-7dcaca27cfa9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728101336/https://eresources.nlb.gov.sg/history/events/72da3f9a-186a-4234-83d1-7dcaca27cfa9 |archive-date=28 July 2022 |website=HistorySG |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=On 6 February 1819, Sir Stamford Raffles, Temenggong Abdur Rahman and Sultan Hussein Shah of Johor signed a treaty that gave the British East India Company (EIC) the right to set up a trading post in Singapore. In exchange, Sultan Hussein received a yearly sum of 5,000 Spanish dollars while the Temenggong received 3,000 Spanish dollars. It was also on this day that the British flag was formally hoisted on Singapore, marking the birth of Singapore as a British settlement.}}</ref> Godine [[1818.]], [[Thomas Stamford Raffles]] imenovan je [[Guverner Bencoolena|guvernerom]] [[Britanski Bencoolen|Bencoolena]] na [[Bengkulu|zapadnoj Sumatri]]. Međutim, bio je uvjeren da Britanci moraju uspostaviti novu bazu u jugoistočnoj Aziji kako bi se natjecali s Nizozemcima. Iako su se mnogi u [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britanskoj istočnoindijskoj kompaniji]] protivili takvoj ideji, Raffles je dobio podršku vlasti te je njegova ekspedicija stigla u [[Singapur]] [[29. siječnja]] [[1819.]] godine. Politička situacija na otoku u to doba bila je vrlo kompleksna. Vladajući sultan, [[Abdulrahman Muazzam-šah, sultan Džohora|Abdulrahman Muazzam-šah]], bio je pod utjecajem Nizozemaca i Bugija pa je bilo jasno da nikada ne bi prihvatio britansku bazu u Singapuru. Abdulrahman Muazzam-šah bio je vladar jer je njegov stariji brat, [[Husein-šah, sultan Džohora|Husein-šah]], bio odsutan u vrijeme očeve smrti, što ga je prema običajima diskvalificiralo kao nasljednika. Dok se pripremao prevrat u Džohoru, Britanci su, znajući za to, organizirali flotu da uspostavi blokadu kako bi spriječili uzurpatore. Uz pomoć temenggonga, Raffles je uspio uhvatiti Huseina-šaha, poslavši ga u egzil na jedan od otoka Riau u Singapuru. Prema pismu koje je Husein-šah poslao svom bratu, on je otišao u Singapur zabrinut za sigurnost svog sina. Nažalost, zarobio ga je Raffles i bio je prisiljen nagoditi se s njim.<ref>{{harvnb|Othman|2003|p=61}}</ref> Sporazum je predviđao da će Britanci priznati Huseina-šaha kao "legitimnog vladara" "Džohora", za što će Husein-šah i temenggong primati godišnju sumu od Britanaca. Zauzvrat, Husein-šah bi dopustio Rafflesu da uspostavi trgovačku postaju u Singapuru. Ovaj je ugovor ratificiran [[6. veljače]] [[1819.]] godine. Iako neupitno važan za historiju Singapura, ostavština ovog sporazuma predmet je brojnih debata te postoje i kritički i pragmatični pogledi na njegovu važnost za singapursku historiju i državnost.<ref name=":12">{{Cite news |date=26 April 2019 |title=Raffles bicentennial anniversary ruffles Singapore |work=[[Asia Times]] |url=https://asiatimes.com/2019/04/raffles-bicentennial-anniversary-ruffles-singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220803080724/https://asiatimes.com/2019/04/raffles-bicentennial-anniversary-ruffles-singapore/ |archive-date=3 August 2022}}</ref> == Reference == {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategorija:1819.]] [[Kategorija:Singapurska politička historija]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] d64mtc5uiepc0oklygog6ebwpe1uroh 42589178 42589076 2026-05-07T16:58:20Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589178 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Singapurski sporazum | potpuni_naziv = | slika = 1819 Singapore Treaty (signature page) - 1819年新加坡條約 (簽署頁).jpg | veličina = | opis = Stranica s potpisima | tip = | depozitar = | jezik = [[engleski jezik]] | jezici = | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[6. veljače]] [[1819.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon image|White Flag of the Malay Sultanates.svg}} [[Singapur]], [[Džohorski Sultanat]]<br>{{small|(danas {{flag|Singapur}})}} | datum_pečat = | datum_ratifikacije = [[6. veljače]] [[1819.]] | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = {{flag|Britanski Imperij}} | strana_2 = {{flagicon image|White Flag of the Malay Sultanates.svg}} [[Džohorski Sultanat]] | potpisnici_1 = [[Stamford Raffles]] | potpisnici_2 = [[temenggong]] [[Abrulrahman (temenggong)|Abdulrahman]]<br>[[Husein-šah, sultan Džohora|Husein-šah]] | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = }} '''Singapurski sporazum''' ({{lang-en|Treaty of Singapore}}) potpisan je [[6. veljače]] [[1819.]] godine između [[Britanski Imperij|Britanskog Imperija]] i sultana [[Džohorski Sultanat|Džohorskog Sultanata]]. Danas se smatra kako je ovim sporazumom osnovan moderni [[Singapur]].<ref name=":4">{{Cite web |title=Stamford Raffles's landing in Singapore |url=https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_131_2005-01-03.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220914183535/https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_131_2005-01-03.html |archive-date=14 September 2022 |website=Singapore Infopedia |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=28 Jan 1819: The Indiana and Enterprise anchor at St John’s Island. Raffles and Farquhar meet the Temenggong...30 Jan 1819: A draft agreement is penned between the Temenggong and the British, and the Union Jack is raised with little ceremony...6 Feb 1819: The Singapore Treaty is signed between Raffles, the Sultan and the Temenggong, with commanders from the accompanying seven ships witnessing the event... The Union Jack is officially raised. This date is recognised as the official founding of Singapore.}}</ref><ref>{{Cite web |last=[[Lee Kuan Yew]] |title=SPEECH BY THE PRIME MINISTER AT THE BANQUET GIVEN BY THE SINGAPORE INTERNATIONAL CHAMBER OF COMMERCE TO MARK THE 150TH ANNIVERSARY OF THE FOUNDING OF SINGAPORE - 6TH FEBRUARY, 1969 |url=https://www.nas.gov.sg/archivesonline/data/pdfdoc/lky19690206.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924163702/https://www.nas.gov.sg/archivesonline/data/pdfdoc/lky19690206.pdf |archive-date=24 September 2021 |website=[[National Archives of Singapore]]}}</ref> Sporazum su potpisali britanski kolonijalni upravitelj [[Stamford Raffles]], tadašnji džohorski [[temenggong]] (vojni upravitelj) [[Abrulrahman (temenggong)|Abdulrahman]] te sultan [[Husein-šah, sultan Džohora|Husein-šah]]. I dok je Džohor dobio određene financijske beneficije ovim sporazumom, isti je [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britanskoj istočnoindijskoj kompaniji]] dopustio osnivanje trgovačke ispostave u [[Singapur]]u,<ref name=":0">{{Cite news |date=31 December 2017 |title=Plans to mark 200th anniversary of the founding of modern Singapore in 2019: PM Lee |work=[[The Straits Times]] |url=https://www.straitstimes.com/politics/plans-to-mark-200th-anniversary-of-the-founding-of-modern-singapore-in-2019-pm-lee |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021091853/https://www.straitstimes.com/politics/plans-to-mark-200th-anniversary-of-the-founding-of-modern-singapore-in-2019-pm-lee |archive-date=21 October 2021 |quote=The Singapore story did not begin in 1965, the year of independence. Instead, it stretches back 700 years, telling a tale of ebb and flow...Even before Raffles' arrival at St John's Island on Jan 28 that year, Singapore had a rich history, harking back to the 14th century when it was a maritime emporium.}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 January 2019 |title=Farquhar & Raffles: The Untold Story |url=https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-14/issue-4/jan-mar-2019/fnr-untold-story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115122012/https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-14/issue-4/jan-mar-2019/fnr-untold-story/ |archive-date=15 January 2023 |website=BiblioAsia |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=Farquhar deserves as much credit as Raffles in the founding of modern Singapore.}}</ref> što se smatra osnivanjem "modernog Singapura", jer je [[Historija Singapura|historija naselja]] puno starija,<ref>{{Cite web |title=China trade |url=https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_377_2005-01-18.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113151848/https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_377_2005-01-18.html |archive-date=13 January 2023 |website=Singapore Infopedia |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=Temasek, the name for Singapore, emerged as an important port in the early 14th century.}}</ref><ref name=":0" /> ali i početkom britanske kolonizacije.<ref>{{Cite web |title=SINGAPORE TREATY IS SIGNED: 6th Feb 1819 |url=https://eresources.nlb.gov.sg/history/events/72da3f9a-186a-4234-83d1-7dcaca27cfa9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728101336/https://eresources.nlb.gov.sg/history/events/72da3f9a-186a-4234-83d1-7dcaca27cfa9 |archive-date=28 July 2022 |website=HistorySG |publisher=[[National Library Board]], [[Singapore Government]] |quote=On 6 February 1819, Sir Stamford Raffles, Temenggong Abdur Rahman and Sultan Hussein Shah of Johor signed a treaty that gave the British East India Company (EIC) the right to set up a trading post in Singapore. In exchange, Sultan Hussein received a yearly sum of 5,000 Spanish dollars while the Temenggong received 3,000 Spanish dollars. It was also on this day that the British flag was formally hoisted on Singapore, marking the birth of Singapore as a British settlement.}}</ref> Godine [[1818.]], [[Thomas Stamford Raffles]] imenovan je [[Guverner Bencoolena|guvernerom]] [[Britanski Bencoolen|Bencoolena]] na [[Bengkulu|zapadnoj Sumatri]]. Međutim, bio je uvjeren da Britanci moraju uspostaviti novu bazu u jugoistočnoj Aziji kako bi se natjecali s Nizozemcima. Iako su se mnogi u [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britanskoj istočnoindijskoj kompaniji]] protivili takvoj ideji, Raffles je dobio podršku vlasti te je njegova ekspedicija stigla u [[Singapur]] [[29. siječnja]] [[1819.]] godine. Politička situacija na otoku u to doba bila je vrlo kompleksna. Vladajući sultan, [[Abdulrahman Muazzam-šah, sultan Džohora|Abdulrahman Muazzam-šah]], bio je pod utjecajem Nizozemaca i Bugija pa je bilo jasno da nikada ne bi prihvatio britansku bazu u Singapuru. Abdulrahman Muazzam-šah bio je vladar jer je njegov stariji brat, [[Husein-šah, sultan Džohora|Husein-šah]], bio odsutan u vrijeme očeve smrti, što ga je prema običajima diskvalificiralo kao nasljednika. Dok se pripremao prevrat u Džohoru, Britanci su, znajući za to, organizirali flotu da uspostavi blokadu kako bi spriječili uzurpatore. Uz pomoć temenggonga, Raffles je uspio uhvatiti Huseina-šaha, poslavši ga u egzil na jedan od otoka Riau u Singapuru. Prema pismu koje je Husein-šah poslao svom bratu, on je otišao u Singapur zabrinut za sigurnost svog sina. Nažalost, zarobio ga je Raffles i bio je prisiljen nagoditi se s njim.<ref>{{harvnb|Othman|2003|p=61}}</ref> Sporazum je predviđao da će Britanci priznati Huseina-šaha kao "legitimnog vladara" "Džohora", za što će Husein-šah i temenggong primati godišnju sumu od Britanaca. Zauzvrat, Husein-šah bi dopustio Rafflesu da uspostavi trgovačku postaju u Singapuru. Ovaj je ugovor ratificiran [[6. veljače]] [[1819.]] godine. Iako neupitno važan za historiju Singapura, ostavština ovog sporazuma predmet je brojnih debata te postoje i kritički i pragmatični pogledi na njegovu važnost za singapursku historiju i državnost.<ref name=":12">{{Cite news |date=26 April 2019 |title=Raffles bicentennial anniversary ruffles Singapore |work=[[Asia Times]] |url=https://asiatimes.com/2019/04/raffles-bicentennial-anniversary-ruffles-singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220803080724/https://asiatimes.com/2019/04/raffles-bicentennial-anniversary-ruffles-singapore/ |archive-date=3 August 2022}}</ref> == Reference == {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategorija:1819.]] [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] 9rhye9yyad3ie5a99skmxpi06c5d3mc 0 4714431 42589065 42469480 2026-05-07T16:52:56Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Britanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 42589065 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Anglo-nizozemski sporazum | potpuni_naziv = | slika = Partition of the Johor Empire.png | veličina = | opis = Podjela teritorija prema sporazumu ---- {{flagicon|United Kingdom}} '''pod [[Britanski Imperij|britanskom kontrolom]]:'''<br /> {{colorbox|#DA70D6}} [[Džohorski Sultanat]] · {{colorbox|#7F92FF}} [[Pahanški Sultanat]] · {{colorbox|#B200FF}} [[Singapur]] ---- {{flagicon|Netherlands}} '''pod [[Nizozemski kolonijalni imperij|nizozemskom kontrolom]]:'''<br /> {{colorbox|#9370DB}} [[Indragirijski Sultanat]] · {{colorbox|#DAFF7F}} [[Sultanat Riau-Lingga]] | tip = | depozitar = | jezik = | jezici = [[engleski]], [[nizozemski]] | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[17. ožujka]] [[1824.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon|UK}} [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjeno Kraljevstvo]] | datum_pečat = | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = {{flagicon|UK}} [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjeno Kraljevstvo]] | strana_2 = {{flagicon|NIZ}} [[Ujedinjena Kraljevina Nizozemska|Nizozemska]] | potpisnici_1 = [[George Canning]]<br>[[Charles Williams-Wynn (1775–1850)|Charles Williams-Wynn]] | potpisnici_2 = [[Hendrik Fagel]]<br>[[Anton Reinhard Falck]] | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = }} '''Anglo-nizozemski sporazum''' ({{lang-en|Anglo-Dutch Treaty}}) iz '''[[1824.]] godine''', u [[Nizozemska|nizozemskoj]] literaturi i '''Londonski sporazum''' ({{lang-nl|Verdrag van Londen}}){{efn|U nizozemskoj se literaturi spominju i nazivi '''Londonski ugovor''' ({{lang-nl|Londens traktaat}}) i '''Prvi sumatranski ugovor''' ({{lang-nl|eerste Sumatra-traktaat}}).}} bio je sporazum potpisan [[17. ožujka]] [[1824.]] godine u [[London]]u između [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjenog Kraljevstva]] i [[Ujedinjena Kraljevina Nizozemska|Nizozemske]]. Sporazumom su razriješeni problemi koji su nastali prilikom provedbe [[Anglo-nizozemski sporazum (1814)|istovjetnog sporazuma]] iz [[1814.]] godine, a radilo se mahom o podjeli i razganičenju interesnih zona dvaju kolonijalnih sila u [[Jugoistočna Azija|jugoistočnoj Aziji]]. Glavni povod potpisivanju sporazuma bilo je djelovanje britanskog kolonijalnog časnika [[Stamford Raffles|Stamforda Rafflesa]], koji je nametnutim [[Singapurski sporazum 1819.|sporazumom]] s [[Džohorski Sultanat|lokalnim čelnicima]] stekao kontrolu nad [[Singapur]]om za [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britansku istočnoindijsku kompaniju]]. Nizozemci su se tome protivili te je došlo do porasta tenzija između Britanije i Nizozemske oko međusobnih kolonijalnih interesa u regiji, a koji su kulminirali potpisivanjem sporazuma. Sporazum su za Nizozemce potpisali [[Hendrik Fagel]] i [[Anton Reinhard Falck]], a za Britance [[George Canning]] i [[Charles Williams-Wynn (1775–1850)|Charles Williams-Wynn]].<ref>H.R.C. Wright, "The Anglo-Dutch Dispute in the East, 1814–1824." ''Economic History Review'' 3.2 (1950): 229–239 [https://www.jstor.org/stable/2590770 online].</ref> Primarna funkcija sporazuma bilo je definiranje interesnih sfera u jugoistočnoj Aziji,<ref>{{cite book|author1=James Robert Rush|title=Southeast Asia: A Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=SU5WDwAAQBAJ|page=58|year=2018|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190248765}}</ref> međutim isti je sadržavao i niz drugih odredbi. Ekonomski aspekti sporazuma regulirali su slobodnu trgovinu u regiji prema načelu "favorizirane nacije", ali uz poštivanje lokalnih običaja, kao i ograničene namete te zabranu ometanja trgovine, ali i zabranu sklapanja novih trgovinskih sporazuma s istočnim zemljama. Sporazum je lokalnim čelnicima zabranjivao otvaranje samostalnih ureda bez odobrenja vlasti u Europi te je imao odredbe o zabrani [[piratstvo|piratstva]]. Međutim, najdalekosežniji aspekti sporazuma ticali su se teritorijalnih promjena. Sporazum je ograničio nizozemsku interesnu sferu na područje današnje [[Indonezija|Indonezije]], dok su Britanci dobili područja na kopnu, odnosno današnjoj [[Malezija|Maleziji]] i [[Singapur]]u.<ref>{{cite book|author1=Peter Turner|author2=Hugh Finlay|title=Malaysia, Singapore and Brunei|url=https://books.google.com/books?id=tXGoCJaIk7cC|year=1996|publisher=Lonely Planet Publications|isbn=978-0-86442-393-1}}</ref> Sve teritorijalne promjene formalno su stupile na snagu [[1. ožujka]] [[1825.]] godine. == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == * [https://link.springer.com/content/pdf/bbm%3A978-94-017-7169-6%2F1.pdf Text in English] * Webster, Anthony. (1998) ''Gentlemen Capitalists: British Imperialism in Southeast Asia'', Tauris Academic Studies, New York, {{ISBN|1-86064-171-7}}. {{Authority control}} [[Kategorija:1824.]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Nizozemska politička historija]] [[Kategorija:Historija Indonezije]] [[Kategorija:Historija Malezije]] [[Kategorija:Singapurska politička historija]] [[Kategorija:Historija Londona]] i4092tyfii97av9sf5hsycudo8od160 42589135 42589065 2026-05-07T16:56:41Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Nizozemska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] 42589135 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Anglo-nizozemski sporazum | potpuni_naziv = | slika = Partition of the Johor Empire.png | veličina = | opis = Podjela teritorija prema sporazumu ---- {{flagicon|United Kingdom}} '''pod [[Britanski Imperij|britanskom kontrolom]]:'''<br /> {{colorbox|#DA70D6}} [[Džohorski Sultanat]] · {{colorbox|#7F92FF}} [[Pahanški Sultanat]] · {{colorbox|#B200FF}} [[Singapur]] ---- {{flagicon|Netherlands}} '''pod [[Nizozemski kolonijalni imperij|nizozemskom kontrolom]]:'''<br /> {{colorbox|#9370DB}} [[Indragirijski Sultanat]] · {{colorbox|#DAFF7F}} [[Sultanat Riau-Lingga]] | tip = | depozitar = | jezik = | jezici = [[engleski]], [[nizozemski]] | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[17. ožujka]] [[1824.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon|UK}} [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjeno Kraljevstvo]] | datum_pečat = | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = {{flagicon|UK}} [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjeno Kraljevstvo]] | strana_2 = {{flagicon|NIZ}} [[Ujedinjena Kraljevina Nizozemska|Nizozemska]] | potpisnici_1 = [[George Canning]]<br>[[Charles Williams-Wynn (1775–1850)|Charles Williams-Wynn]] | potpisnici_2 = [[Hendrik Fagel]]<br>[[Anton Reinhard Falck]] | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = }} '''Anglo-nizozemski sporazum''' ({{lang-en|Anglo-Dutch Treaty}}) iz '''[[1824.]] godine''', u [[Nizozemska|nizozemskoj]] literaturi i '''Londonski sporazum''' ({{lang-nl|Verdrag van Londen}}){{efn|U nizozemskoj se literaturi spominju i nazivi '''Londonski ugovor''' ({{lang-nl|Londens traktaat}}) i '''Prvi sumatranski ugovor''' ({{lang-nl|eerste Sumatra-traktaat}}).}} bio je sporazum potpisan [[17. ožujka]] [[1824.]] godine u [[London]]u između [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjenog Kraljevstva]] i [[Ujedinjena Kraljevina Nizozemska|Nizozemske]]. Sporazumom su razriješeni problemi koji su nastali prilikom provedbe [[Anglo-nizozemski sporazum (1814)|istovjetnog sporazuma]] iz [[1814.]] godine, a radilo se mahom o podjeli i razganičenju interesnih zona dvaju kolonijalnih sila u [[Jugoistočna Azija|jugoistočnoj Aziji]]. Glavni povod potpisivanju sporazuma bilo je djelovanje britanskog kolonijalnog časnika [[Stamford Raffles|Stamforda Rafflesa]], koji je nametnutim [[Singapurski sporazum 1819.|sporazumom]] s [[Džohorski Sultanat|lokalnim čelnicima]] stekao kontrolu nad [[Singapur]]om za [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britansku istočnoindijsku kompaniju]]. Nizozemci su se tome protivili te je došlo do porasta tenzija između Britanije i Nizozemske oko međusobnih kolonijalnih interesa u regiji, a koji su kulminirali potpisivanjem sporazuma. Sporazum su za Nizozemce potpisali [[Hendrik Fagel]] i [[Anton Reinhard Falck]], a za Britance [[George Canning]] i [[Charles Williams-Wynn (1775–1850)|Charles Williams-Wynn]].<ref>H.R.C. Wright, "The Anglo-Dutch Dispute in the East, 1814–1824." ''Economic History Review'' 3.2 (1950): 229–239 [https://www.jstor.org/stable/2590770 online].</ref> Primarna funkcija sporazuma bilo je definiranje interesnih sfera u jugoistočnoj Aziji,<ref>{{cite book|author1=James Robert Rush|title=Southeast Asia: A Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=SU5WDwAAQBAJ|page=58|year=2018|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190248765}}</ref> međutim isti je sadržavao i niz drugih odredbi. Ekonomski aspekti sporazuma regulirali su slobodnu trgovinu u regiji prema načelu "favorizirane nacije", ali uz poštivanje lokalnih običaja, kao i ograničene namete te zabranu ometanja trgovine, ali i zabranu sklapanja novih trgovinskih sporazuma s istočnim zemljama. Sporazum je lokalnim čelnicima zabranjivao otvaranje samostalnih ureda bez odobrenja vlasti u Europi te je imao odredbe o zabrani [[piratstvo|piratstva]]. Međutim, najdalekosežniji aspekti sporazuma ticali su se teritorijalnih promjena. Sporazum je ograničio nizozemsku interesnu sferu na područje današnje [[Indonezija|Indonezije]], dok su Britanci dobili područja na kopnu, odnosno današnjoj [[Malezija|Maleziji]] i [[Singapur]]u.<ref>{{cite book|author1=Peter Turner|author2=Hugh Finlay|title=Malaysia, Singapore and Brunei|url=https://books.google.com/books?id=tXGoCJaIk7cC|year=1996|publisher=Lonely Planet Publications|isbn=978-0-86442-393-1}}</ref> Sve teritorijalne promjene formalno su stupile na snagu [[1. ožujka]] [[1825.]] godine. == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == * [https://link.springer.com/content/pdf/bbm%3A978-94-017-7169-6%2F1.pdf Text in English] * Webster, Anthony. (1998) ''Gentlemen Capitalists: British Imperialism in Southeast Asia'', Tauris Academic Studies, New York, {{ISBN|1-86064-171-7}}. {{Authority control}} [[Kategorija:1824.]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] [[Kategorija:Historija Indonezije]] [[Kategorija:Historija Malezije]] [[Kategorija:Singapurska politička historija]] [[Kategorija:Historija Londona]] sx1tjp8hr0rrfaw4ihz8dfnfspiumy3 42589159 42589135 2026-05-07T16:57:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589159 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Anglo-nizozemski sporazum | potpuni_naziv = | slika = Partition of the Johor Empire.png | veličina = | opis = Podjela teritorija prema sporazumu ---- {{flagicon|United Kingdom}} '''pod [[Britanski Imperij|britanskom kontrolom]]:'''<br /> {{colorbox|#DA70D6}} [[Džohorski Sultanat]] · {{colorbox|#7F92FF}} [[Pahanški Sultanat]] · {{colorbox|#B200FF}} [[Singapur]] ---- {{flagicon|Netherlands}} '''pod [[Nizozemski kolonijalni imperij|nizozemskom kontrolom]]:'''<br /> {{colorbox|#9370DB}} [[Indragirijski Sultanat]] · {{colorbox|#DAFF7F}} [[Sultanat Riau-Lingga]] | tip = | depozitar = | jezik = | jezici = [[engleski]], [[nizozemski]] | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[17. ožujka]] [[1824.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon|UK}} [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjeno Kraljevstvo]] | datum_pečat = | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = {{flagicon|UK}} [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjeno Kraljevstvo]] | strana_2 = {{flagicon|NIZ}} [[Ujedinjena Kraljevina Nizozemska|Nizozemska]] | potpisnici_1 = [[George Canning]]<br>[[Charles Williams-Wynn (1775–1850)|Charles Williams-Wynn]] | potpisnici_2 = [[Hendrik Fagel]]<br>[[Anton Reinhard Falck]] | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = }} '''Anglo-nizozemski sporazum''' ({{lang-en|Anglo-Dutch Treaty}}) iz '''[[1824.]] godine''', u [[Nizozemska|nizozemskoj]] literaturi i '''Londonski sporazum''' ({{lang-nl|Verdrag van Londen}}){{efn|U nizozemskoj se literaturi spominju i nazivi '''Londonski ugovor''' ({{lang-nl|Londens traktaat}}) i '''Prvi sumatranski ugovor''' ({{lang-nl|eerste Sumatra-traktaat}}).}} bio je sporazum potpisan [[17. ožujka]] [[1824.]] godine u [[London]]u između [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|Ujedinjenog Kraljevstva]] i [[Ujedinjena Kraljevina Nizozemska|Nizozemske]]. Sporazumom su razriješeni problemi koji su nastali prilikom provedbe [[Anglo-nizozemski sporazum (1814)|istovjetnog sporazuma]] iz [[1814.]] godine, a radilo se mahom o podjeli i razganičenju interesnih zona dvaju kolonijalnih sila u [[Jugoistočna Azija|jugoistočnoj Aziji]]. Glavni povod potpisivanju sporazuma bilo je djelovanje britanskog kolonijalnog časnika [[Stamford Raffles|Stamforda Rafflesa]], koji je nametnutim [[Singapurski sporazum 1819.|sporazumom]] s [[Džohorski Sultanat|lokalnim čelnicima]] stekao kontrolu nad [[Singapur]]om za [[Britanska istočnoindijska kompanija|Britansku istočnoindijsku kompaniju]]. Nizozemci su se tome protivili te je došlo do porasta tenzija između Britanije i Nizozemske oko međusobnih kolonijalnih interesa u regiji, a koji su kulminirali potpisivanjem sporazuma. Sporazum su za Nizozemce potpisali [[Hendrik Fagel]] i [[Anton Reinhard Falck]], a za Britance [[George Canning]] i [[Charles Williams-Wynn (1775–1850)|Charles Williams-Wynn]].<ref>H.R.C. Wright, "The Anglo-Dutch Dispute in the East, 1814–1824." ''Economic History Review'' 3.2 (1950): 229–239 [https://www.jstor.org/stable/2590770 online].</ref> Primarna funkcija sporazuma bilo je definiranje interesnih sfera u jugoistočnoj Aziji,<ref>{{cite book|author1=James Robert Rush|title=Southeast Asia: A Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=SU5WDwAAQBAJ|page=58|year=2018|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190248765}}</ref> međutim isti je sadržavao i niz drugih odredbi. Ekonomski aspekti sporazuma regulirali su slobodnu trgovinu u regiji prema načelu "favorizirane nacije", ali uz poštivanje lokalnih običaja, kao i ograničene namete te zabranu ometanja trgovine, ali i zabranu sklapanja novih trgovinskih sporazuma s istočnim zemljama. Sporazum je lokalnim čelnicima zabranjivao otvaranje samostalnih ureda bez odobrenja vlasti u Europi te je imao odredbe o zabrani [[piratstvo|piratstva]]. Međutim, najdalekosežniji aspekti sporazuma ticali su se teritorijalnih promjena. Sporazum je ograničio nizozemsku interesnu sferu na područje današnje [[Indonezija|Indonezije]], dok su Britanci dobili područja na kopnu, odnosno današnjoj [[Malezija|Maleziji]] i [[Singapur]]u.<ref>{{cite book|author1=Peter Turner|author2=Hugh Finlay|title=Malaysia, Singapore and Brunei|url=https://books.google.com/books?id=tXGoCJaIk7cC|year=1996|publisher=Lonely Planet Publications|isbn=978-0-86442-393-1}}</ref> Sve teritorijalne promjene formalno su stupile na snagu [[1. ožujka]] [[1825.]] godine. == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == * [https://link.springer.com/content/pdf/bbm%3A978-94-017-7169-6%2F1.pdf Text in English] * Webster, Anthony. (1998) ''Gentlemen Capitalists: British Imperialism in Southeast Asia'', Tauris Academic Studies, New York, {{ISBN|1-86064-171-7}}. {{Authority control}} [[Kategorija:1824.]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Politička historija Nizozemske]] [[Kategorija:Historija Indonezije]] [[Kategorija:Historija Malezije]] [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Historija Londona]] pzpse0law3kmb2by6opwn3hqda8w2k1 0 4714602 42588958 42455602 2026-05-07T16:03:52Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Japanska ekonomska historija]] → [[Kategorija:Ekonomska historija Japana]] 42588958 wikitext text/x-wiki {{Infobox valuta |ime_valute = Japanski okupacijski dolar |izvorno_ime = 占領のドル, ''Senryō no doru'' |slika_1 = MAL-M7c-Malaya-Japanese Occupation-10 Dollars ND (1944).jpg |slika_širina_1 = |opis_1 = Novčanica od 10 japanskih dolara |slika_2 = |slika_širina_2 = |opis_2 = |iso_kod = |iso_broj = |iso_eksponent = |nadjedinica_omjer_1 = |nadjedinica_1 = |nadjedinica_bilješka_1 = |nadjedinica_omjer_2 = |nadjedinica_2 = |nadjedinica_bilješka_2 = |nadjedinica_omjer_3 = |nadjedinica_3 = |nadjedinica_bilješka_3 = |nadjedinica_omjer_4 = |nadjedinica_4 = |nadjedinica_bilješka_4 = |nadjedinica_omjer_5 = |nadjedinica_5 = |nadjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_omjer_1 = 1⁄100 |podjedinica_1 = [[cent]] |podjedinica_bilješka_1 = |podjedinica_simbol_1 = |podjedinica_omjer_2 = |podjedinica_2 = |podjedinica_bilješka_2 = |podjedinica_simbol_2 = |podjedinica_omjer_3 = |podjedinica_3 = |podjedinica_bilješka_3 = |podjedinica_simbol_3 = |podjedinica_omjer_4 = |podjedinica_4 = |podjedinica_bilješka_4 = |podjedinica_simbol_4 = |podjedinica_omjer_5 = |podjedinica_5 = |podjedinica_bilješka_5 = |podjedinica_simbol_5 = |simbol = $ |novčanice = 1, 5, 10, 50 centi<br>1, 5, 10, 100, 1000 dolara |kovanice = |datum_uvođenja = [[15. veljače]] [[1942.]] |zamijenila_valutu = [[Tjesnački dolar]] |datum_povlačenja = [[12. rujna]] [[1945.]] |zamijenjena_valutom = [[Tjesnački dolar]] |korisnici = {{flagicon|JAP|1870}} [[Japanska okupacija Malaje|Malaja]]<br>{{flagicon|JAP|1870}} [[Japanska okupacija Singapura|Singapur]]<br>{{flagicon|JAP|1870}} [[Japanska okupacija Britanskog Bornea|Sjeverni Borneo]] |neslužbeni_korisnici = |nacionalna_banka = [[Banka Japana]] |tiskara = |kovnica = |stopa_inflacije = |izvor_datum_inf = |metoda_inflacije = |povlačenje_bilješka = |fusnote = }} {{Nihongo|'''Japanski okupacijski dolar'''|占領のドル|Senryō no doru}}{{efn|U anglofonoj literaturi koristi se termin '''Japanese government–issued dollar in Malaya and Borneo''' ([[srpskohrvatski]]: ''Malajski i bornejski dolar izdavan od strane japanske vlade''), dok ruska i ukrajinska literatura koriste termin '''japanski okupacijski dolar''', koji se koristi i u ovom članku.}} bila je valuta koju je [[Japansko Carstvo]] uvelo na okupirana područja [[Japanska okupacija Malaje|Malaje]], [[Japanska okupacija Singapura|Singapura]] i [[Japanska okupacija Britanskog Bornea|Sjevernog Bornea]]. Valuta je u uporabi bila od [[1942.]] do [[1945.]] godine. Neformalno i podrugljivo, valuta se među populacijom nazivala i '''banana novac''' ([[malajski]]: ''duit pisang''; [[japanski]]: バナナマネー, ''banana manē''), zbog motiva stabla [[banana|banane]] koje se nalazilo na često korištenoj novčanici od 10 dolara. Nakon uspješne [[Malajska kampanja|Malajske kampanje]] i okupacije [[Malajski poluotok|Malajskog poluotoka]], Japanci su dotadašnje kolonijalne valute (poput [[Malajski dolar|malajskog]] ili [[Tjesnački dolar|tjesnačkog dolara]]) zamijenili okupacijskim dolarom, koji je bio samo jedna u nizu [[Valute Južne razvojne banke|okupacijskih valuta]] koje su Japanci uvodili u okupiranim dijelovima Azije. Nova valuta uvedena je odmah po početku okupacije, a zamijenila je dotadašnje valute u omjeru 1:1, a lokalno je stanovništvo bilo prisiljeno koristiti novu valutu. Međutim, stare su kovanice smjele biti korištene sve dok nije došlo do nestašice pa su okupacijske snage uvele obveznu uporabu okupacijskih novčanica. Japan je planirao izdati novu seriju kovanica na kojima bi pisalo "Malezija" i koje bi koristile [[japanski kalendar]], međutim ove su kovanice, koje su trebale biti kovane u [[Osaka|Osaki]], ostale samo na razini ideje i danas je sačuvano tek nekoliko izrazito rijetkih kalupa. Japanci, interesantno, nisu dobro kontrolirali valutu. Kadgod je okupacijskim vlastima ponestalo novca, oni bi jednostavno tiskali nove količine novca, što je dovelo do [[hiperinflacija|hiperinflacije]], značajnog povećanja cijena svakodnevnih proizvoda, te osjetne devalvacije okupacijskog dolara.<ref name="Msian Banknotes & Coins">{{cite book|last=Boon|first=K.N.|editor=T. Thiruchelvam|title=Malaysia Banknotes & Coins (1786-2006): A Complete Educational Reference|edition=3rd|date=September 2006|publisher=Trigonometric Sdn Bhd|isbn=983-43313-0-4}}</ref> Također, kako dobar dio novčanica nije imao serijske brojeve, krivotvorenje je bilo raširena praksa. Po završetku okupacije, dolar je postao potpuno bezvrijedan, a na svim ranije okupiranim područjima vraćene su stare valute. Japanska vlada nikada nije zamijenila okupacijske novčanice, koje su zaostale nakon rata, kao vid reparacije štete. Danas su okupacijski dolari rijetki te, ovisno o različitim faktorima, mogu dostići značajnu vrijednost među kolekcionarima.<ref name="Msian Banknotes & Coins"/> == Apoeni == {| class="wikitable" |+ Potpuna lista svih apoena japanskog okupacijskog dolara |- ! scope="col" style="width:175px;"| Apoeni ! scope="col" style="width:70px; "| Vrijednost ! scope="col" style="width:50px;"| Izdavanje{{Sfn|Cuhaj|2010|pp=823-24}} ! scope="col" style="width:55px;"|Tiskarski blokovi{{Sfn|Cuhaj|2010|pp=823-24}} ! scope="col" style="width:225px;"| Slike{{Sfn|Cuhaj|2010|pp=823-24}} |- |[[File:MAL-M1b-Malaya-Japanese Occupation-One Cent ND (1942).jpg|200px]] [[File:Japanese invasion one cent front.jpg|200px]] [[File:Japanese invasion one cent reverse.jpg|200px]] !1 cent |{{center|[[1942.]]}} |{{center|{{refn|name=Blocks|Zapisi o specifičnim blokovima za manje apoene nisu dostupni, ali oni su se pojavljivali u dva oblika: frakcionalno (jedan tiskarski blok preko dva malo manja tiskarska bloka) ili dvostruki blokovi (kao u slučaju većih apoena).{{Sfn|Cuhaj|2010|pp=823-24}}}} }} | |- |[[File:MAL-M2a-Malaya-Japanese Occupation-Five Cents ND (1942).jpg|200px]] !5 centi |{{center|[[1942.]]}} |{{center|<ref name="Blocks"/>{{Sfn|Cuhaj|2010|pp=823-24}} }} | |- |[[File:MAL-M3b-Malaya-Japanese Occupation-10 Cents ND (1942).jpg|200px]] !10 centi |{{center|[[1942.]]}} |{{center|<ref name="Blocks"/>{{Sfn|Cuhaj|2010|pp=823-24}} }} | |- |[[File:MAL-M4b-Malaya-Japanese Occupation-50 Cents ND (1942).jpg|200px]] !50 centi |{{center|[[1942.]]}} |{{center|MA–MT}} |[[Avers i revers|A]]: ''[[Ravenala]]'' |- |[[File:MAL-M5c-Malaya-Japanese Occupation-One Dollar ND (1942).jpg|200px]] !1 dolar |{{center|[[1942.]]}} |{{center|MA–MO<br>MR–MS }} |[[Avers i revers|A]]: [[Hljebovac|Stablo kruhovca]] (lijevo), [[Kokos|kokosova palma]] (desno) |- |[[File:MAL-M6c-Malaya-Japanese Occupation-Five Dollars ND (1942).jpg|200px]] !5 dolara |{{center|[[1942.]]}} |{{center|MA (sa serijskim brojem)<br>MB (sa serijskim brojem)<br>MB–MK<br>MO–MP<br>MR}} |[[Avers i revers|A]]: Kokosova palma (lijevo), [[Papaja|stablo papaje]] (desno) |- |[[File:MAL-M7c-Malaya-Japanese Occupation-10 Dollars ND (1944).jpg|200px]] !10 dolara |{{center|[[1944.]]}} |{{center|MB–MP}} |[[Avers i revers|A]]: [[Banana|Stablo banana]], [[guava|stablo guave]]<!--Fruit and leaves are consistent to a guava tree, but not the trunk and branches. Please verify--> i kokosova palma, uz [[ananas]]e i kokosove palme s lijeve i desne strane<br>[[Avers i revers|R]]: Plaža s morem kojim plovi moderni brod |- |[[File:MAL-M8b-Malaya-Japanese Occupation-100 Dollars ND (1944).jpg|200px]] !100 dolara |{{center|[[1944.]]}} |{{center|MT}} |[[Avers i revers|A]]: Palme i [[Rumah Melayu|malajska kuća]] uz vodu<br>[[Avers i revers|R]]: Čovjek i [[vodeni bivol]]i na potoku |- |[[File:MAL-M9-Malaya-Japanese Occupation-100 Dollars ND (1945).jpg|200px]] !100 dolara |{{center|[[1945.]]}} |{{center|MA}} |[[Avers i revers|A]]: Radnici na plantaži gume<br>[[Avers i revers|R]]: Malajske kuće uz obalu |- |[[File:MAL-M10b-Malaya-Japanese Occupation-1000 Dollars ND (1945).jpg|200px]] !1,000 dolara |{{center|[[1945.]]}} |{{center|MU<br>MA (crna boja)}} |[[Avers i revers|A]]: Kola koja vuku goveda<br>[[Avers i revers|R]]: Čovjek i [[vodeni bivol]]i na potoku |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == *{{Cite book|title=Standard Catalog of World Paper Money General Issues (1368-1960)|edition=13|publisher=Krause|isbn=978-1-4402-1293-2|editor-last=Cuhaj|editor-first=George S.|year=2010}} == Vanjske veze == {{Commons category|Japanese government-issued dollars in Singapore, Malaya, North Borneo, Sarawak and Brunei}} *[https://web.archive.org/web/20070929090256/http://www.globalfinancialdata.com/index.php3?action=showghoc&country_name=JAPAN The Global History of Currencies (GHOC)] {{Authority control}} __NOTOC__ [[Kategorija:Bivše valute]] [[Kategorija:Historija Malezije]] [[Kategorija:Singapur u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Japan u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Ekonomska historija Japana]] ivbenp737svvjqjcromof2apjiuvu38 0 4716078 42589175 42469477 2026-05-07T16:58:15Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589175 wikitext text/x-wiki [[File:Street Scene of downtown Singapore, 1967.jpg|thumb|320px|Centar Singapura [[1967.]] godine, dvije godine nakon stjecanja pune nezavisnosti.]] '''Singapurska samouprava''' bila je složeni historijski proces koji se od [[1819.]] do [[1965.]] godine odvijao u nekoliko faza, a rezultirao je uspostavom potpunog [[suverenitet]]a Singapura u kolovozu [[1965.]] godine. Iako historija državnosti na tom području seže još u [[14. vijek|XIV. vijek]], "moderni" je Singapur utemeljen [[1819.]] godine kada je [[Stamford Raffles]] na otoku uspostavio britansko naselje; bila je to preteča britanske kolonijalne uprave, koja će formalno biti uspostavljena [[1824.]] godine. Od [[1826.]], Singapur je bio dio veće kolonije [[Tjesnačka naselja|Tjesnačkih naselja]]. Od [[1819.]] do [[1859.]] godine, Singapur je bio pod direktnom kolonijalnom upravom i imao je vrlo malo samoupravnih ovlasti. Od [[1942.]] do [[1945.]] bio je pod [[Shōnan-tō|japanskom okupacijom]], a nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], Britanija je vratila kontrolu nad otokom, ali je pritom započela planove za davanje ograničene samouprave cjelokupnom području Malaje. Prvi izbori, mada s vrlo ograničenim značajem, održani su [[1948.]] godine, nakon što je Singapur ranije stekao status [[Singapur (kolonija)|samostalne krunske kolonije]]. Nakon daljnjih rekonstrukcija kolonijalne uprave, Singapur je [[1959.]] godine dobio gotovo punu samoupravu; Kruna je zadržala kontrolu tek nad vanjskih poslovima i najvažnijim unutrašnjim pitanjima, poput sigurnosti.<ref>{{Cite web|title=Rendel Commission {{!}} Infopedia|url=https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_1563_2009-09-30.html|access-date=2021-05-06|website=eresources.nlb.gov.sg}}</ref> Međutim, bila je to posljednja faza u procesu ostvarivanja potpune nezavisnosti od Krune, a što se dogodilo [[16. rujna]] [[1963.]] godine, kada je Singapur vlastitom odlukom stupio u [[Malezija|Maleziju]] kao [[Singapur (savezna država)|savezna država]], čime su raskinute sve veze s [[UK|Ujedinjenim Kraljevstvom]]. Međutim, ubrzo nakon pridruživanja federaciji, došlo je do raskola između malezijske stranke [[UMNO]]-a i singapurske [[Stranka narodne akcije|Stranke narodne akcije]], što je rezultiralo velikim rasnim nemirima. Svjesni da nema alternative, zastupnici u [[Parlament Malezije|Parlamentu Malezije]] jednoglasnom su odlukom (126:0) izglasali izbacivanje Singapura iz Malezije.<ref>{{Cite web|title=Singapore separates from Malaysia and becomes independent - Singapore History|url=https://eresources.nlb.gov.sg/history/events/dc1efe7a-8159-40b2-9244-cdb078755013|access-date=2021-05-06|website=eresources.nlb.gov.sg}}</ref> Singapur je tako [[9. kolovoza]] [[1965.]] godine postao nevazisna i potpuno suverena republika, čime je dokončan proces stjecanja potpune samouprave. == Reference == {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Politika Singapura]] 6ymdvu91f94imkmsbw3890hu86ls1w9 0 4716079 42589068 42487450 2026-05-07T16:53:00Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Britanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 42589068 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Guverner |entitet = Singapura |izvorno_ime = ''Governor of Singapore'' |zastava = |zastava_veličina = |zastava_border = |zastava_opis = |simbol = Full coat of arms of the Colony of Singapore (1948–1959).svg |simbol_veličina = |simbol_opis = Kolonijalni grb Singapura |odjel = |odgovara = |slika = |slika_veličina = |alt = |inkumbent = |inkumbent_od = |titula = |sjedište = |predlagatelj = [[Kolonijalni ured]] |predlagatelj_funkcija = |imenuje = [[Britanska monarhija|Britanski monarh]] |imenuje_funkcija = |mandat = |inauguracijski = |formiranje = [[1. travnja]] [[1946.]] |prvi = [[Franklin Gimson]] |posljednji = [[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]] |ukinuta = [[2. lipnja]] [[1959.]] |sukcesija = [[Yang di-Pertuan Negara]] |zamjenik = Kolonijalni tajnik |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''Guverner Singapura''' ({{lang-en|Governor of Singapore}}) bio je kolonijalni upravitelj [[Singapur (kolonija)|Singapura]] od [[1946.]] do [[1959.]] godine. Guverner je upravljao Singapurom u ime [[Kolonijalni ured|Kolonijalnog ureda]], a imenovao ga je [[Britanska monarhija|aktualni britanski vladar]]. Guverner je imao uglavnom izvršne funkcije na području tadašnje kolonije. Godine [[1959.]], nakon što je kolonija stekla [[Singapurska samouprava|gotovo potpunu samoupravu]], funkcija Guvernera ukinuta je i zamijenjena ceremonijalnom funkcijom koja je nosila naziv [[Yang di-Pertuan Negara]]. == Lista guvernera Singapura == Ovo je lista svih guvernera Singapura od [[1946.]] do [[1959.]] godine:{{efn|Imena navedena u ''italiku'' označavaju vršitelje dužnosti Guvernera.}} {|class=wikitable style=text-align:center |- !rowspan=2 width=25px |Br. !colspan =2 rowspan=2 width=120px | Guverner !colspan=3 width=400px |Mandat !rowspan=2 width=100px |Monarh |- !Početak !Kraj !width=80px|Trajanje |- !rowspan=2|1. |rowspan=2|[[File:Frank Gimson.jpg|80px]] |rowspan=2|Sir '''[[Franklin Gimson]]'''<br />{{small|([[1890.]] – [[1975.]])}} |rowspan=2|[[1. travnja]] [[1946.]] |rowspan=2|[[20. ožujka]] [[1952.]] |rowspan=2|{{Age in years and days|1946|4|1|1952|3|20}} |[[File:King George VI LOC matpc.14736 (cleaned).jpg|109x109px]]<br />'''[[George VI.]]''' |- |rowspan=6|[[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|106x106px]] '''[[Elizabeth II.]]''' |- |— |[[File:Wilfred_Lawson_Blythe.jpg|119x119px]] |''[[Wilfred Lawson Blythe]]''<br>{{small|([[1896.]] – [[1975.]])}}<br />{{small|(vršitelj dužnosti)}} |[[20. ožujka]] [[1952.]] |[[21. travnja]] [[1952.]] |{{Age in days|1952|3|20|1952|4|21}} dana |- !2. |[[File:John_Fearns_Nicoll2.jpg|80px]] |Sir '''[[John Nicoll (kolonijalni upravitelj)|John Nicoll]]'''<br />{{small|([[1899.]] – [[1981.]])}} |[[21. travnja]] [[1952.]] |[[2. lipnja]] [[1955.]] |{{Age in years and days|1952|4|21|1955|6|2}} |- |— |[[File:William Goode 29-07-1953 (1).jpg|frameless|123x123px]] |Sir ''[[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]]''<br />{{small|([[1907.]] – [[1986.]])}}<br />{{small|(vršitelj dužnosti)}} |[[2. lipnja]] [[1955.]] |[[30. lipnja]] [[1955.]] |{{Age in days|1955|6|2|1955|6|30}} dana |- !3. | |Sir '''[[Robert Black (kolonijalni upravitelj)|Robert Black]]'''<br />{{small|([[1906.]] – [[1999.]])}} |[[30. lipnja]] [[1955.]] |[[9. prosinca]] [[1957.]] |{{Age in years and days|1955|6|30|1957|12|9}} |- !4. |[[File:William Goode 29-07-1953 (1).jpg|frameless|123x123px]] |Sir '''[[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]]'''<br />{{small|([[1907.]] – [[1986.]])}} |[[9. prosinca]] [[1957.]] |[[2. lipnja]] [[1959.]] |{{Age in years and days|1957|12|9|1959|6|2}} |} == Bilješke == {{notelist}} {{Authority control}} [[Kategorija:Singapurska politička historija]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 7oaecmpxq41ztsbth8wl0xkh3ysagud 42589162 42589068 2026-05-07T16:57:59Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589162 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Guverner |entitet = Singapura |izvorno_ime = ''Governor of Singapore'' |zastava = |zastava_veličina = |zastava_border = |zastava_opis = |simbol = Full coat of arms of the Colony of Singapore (1948–1959).svg |simbol_veličina = |simbol_opis = Kolonijalni grb Singapura |odjel = |odgovara = |slika = |slika_veličina = |alt = |inkumbent = |inkumbent_od = |titula = |sjedište = |predlagatelj = [[Kolonijalni ured]] |predlagatelj_funkcija = |imenuje = [[Britanska monarhija|Britanski monarh]] |imenuje_funkcija = |mandat = |inauguracijski = |formiranje = [[1. travnja]] [[1946.]] |prvi = [[Franklin Gimson]] |posljednji = [[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]] |ukinuta = [[2. lipnja]] [[1959.]] |sukcesija = [[Yang di-Pertuan Negara]] |zamjenik = Kolonijalni tajnik |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''Guverner Singapura''' ({{lang-en|Governor of Singapore}}) bio je kolonijalni upravitelj [[Singapur (kolonija)|Singapura]] od [[1946.]] do [[1959.]] godine. Guverner je upravljao Singapurom u ime [[Kolonijalni ured|Kolonijalnog ureda]], a imenovao ga je [[Britanska monarhija|aktualni britanski vladar]]. Guverner je imao uglavnom izvršne funkcije na području tadašnje kolonije. Godine [[1959.]], nakon što je kolonija stekla [[Singapurska samouprava|gotovo potpunu samoupravu]], funkcija Guvernera ukinuta je i zamijenjena ceremonijalnom funkcijom koja je nosila naziv [[Yang di-Pertuan Negara]]. == Lista guvernera Singapura == Ovo je lista svih guvernera Singapura od [[1946.]] do [[1959.]] godine:{{efn|Imena navedena u ''italiku'' označavaju vršitelje dužnosti Guvernera.}} {|class=wikitable style=text-align:center |- !rowspan=2 width=25px |Br. !colspan =2 rowspan=2 width=120px | Guverner !colspan=3 width=400px |Mandat !rowspan=2 width=100px |Monarh |- !Početak !Kraj !width=80px|Trajanje |- !rowspan=2|1. |rowspan=2|[[File:Frank Gimson.jpg|80px]] |rowspan=2|Sir '''[[Franklin Gimson]]'''<br />{{small|([[1890.]] – [[1975.]])}} |rowspan=2|[[1. travnja]] [[1946.]] |rowspan=2|[[20. ožujka]] [[1952.]] |rowspan=2|{{Age in years and days|1946|4|1|1952|3|20}} |[[File:King George VI LOC matpc.14736 (cleaned).jpg|109x109px]]<br />'''[[George VI.]]''' |- |rowspan=6|[[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|106x106px]] '''[[Elizabeth II.]]''' |- |— |[[File:Wilfred_Lawson_Blythe.jpg|119x119px]] |''[[Wilfred Lawson Blythe]]''<br>{{small|([[1896.]] – [[1975.]])}}<br />{{small|(vršitelj dužnosti)}} |[[20. ožujka]] [[1952.]] |[[21. travnja]] [[1952.]] |{{Age in days|1952|3|20|1952|4|21}} dana |- !2. |[[File:John_Fearns_Nicoll2.jpg|80px]] |Sir '''[[John Nicoll (kolonijalni upravitelj)|John Nicoll]]'''<br />{{small|([[1899.]] – [[1981.]])}} |[[21. travnja]] [[1952.]] |[[2. lipnja]] [[1955.]] |{{Age in years and days|1952|4|21|1955|6|2}} |- |— |[[File:William Goode 29-07-1953 (1).jpg|frameless|123x123px]] |Sir ''[[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]]''<br />{{small|([[1907.]] – [[1986.]])}}<br />{{small|(vršitelj dužnosti)}} |[[2. lipnja]] [[1955.]] |[[30. lipnja]] [[1955.]] |{{Age in days|1955|6|2|1955|6|30}} dana |- !3. | |Sir '''[[Robert Black (kolonijalni upravitelj)|Robert Black]]'''<br />{{small|([[1906.]] – [[1999.]])}} |[[30. lipnja]] [[1955.]] |[[9. prosinca]] [[1957.]] |{{Age in years and days|1955|6|30|1957|12|9}} |- !4. |[[File:William Goode 29-07-1953 (1).jpg|frameless|123x123px]] |Sir '''[[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]]'''<br />{{small|([[1907.]] – [[1986.]])}} |[[9. prosinca]] [[1957.]] |[[2. lipnja]] [[1959.]] |{{Age in years and days|1957|12|9|1959|6|2}} |} == Bilješke == {{notelist}} {{Authority control}} [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] mn68oma4dzkik9m6zziiw6thsn410xz 0 4716081 42589182 42469479 2026-05-07T16:58:27Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589182 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Yang di-Pertuan Negara |entitet = |izvorno_ime = |zastava = |zastava_veličina = |zastava_border = |zastava_opis = |simbol = Coat of arms of Singapore.svg |simbol_veličina = |simbol_opis = Grb Singapura |odjel = |odgovara = |slika = |slika_veličina = |alt = |inkumbent = |inkumbent_od = |titula = |sjedište = |predlagatelj = |predlagatelj_funkcija = |imenuje = |imenuje_funkcija = |mandat = |inauguracijski = |formiranje = [[3. lipnja]] [[1959.]] |prvi = [[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]] |posljednji = [[Yusof Ishak]] |ukinuta = [[9. kolovoza]] [[1965.]] |sukcesija = [[Predsjednik Singapura]] |zamjenik = |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''Yang di-Pertuan Negara''' ({{lang-sh|Državni poglavar}}; doslovno "[Onaj] koji je Gospodar države") bila je titula koja se koristila za državnog poglavara u [[Malajski jezik|malajskom]] govornom području, a u različitim je fazama bila službena titula u zemljama poput [[Singapur]]a. Slične su titule [[Yang Di-Pertuan Negara Brunei Darussalam]], koja se koristi za [[Sultan Bruneja|sultana Bruneja]], [[Yang di-Pertua Negeri]], koja se koristi za guvernera u malezijskim saveznim državama [[Sabah]]u i [[Sarawak]]u, te [[Yang di-Pertuan Agong]], koja se koristi za [[Kralj Malezija|kralja Malezije]] Godine [[1959.]], nakon što su interne promjene omogućile tadašnjoj [[Singapur (kolonija)|koloniji Singapuru]] [[Singapurska samouprava|gotovo potpunu autonomiju]], dotadašnja funkcija [[Guverner Singapura|Guvernera]] ukinuta je, a zamijenila ju je ceremonijalna titula Yang di-Pertuan Negara. Yang di-Pertuan Negara tako je postao novi predstavnik [[Britanska monarhija|britanskog monarha]] u Singapuru te cermonijalni vršitelj izvršne vlasti u koloniji;<ref name="google">[https://books.google.com/books?id=P4MfDPeBkIMC&q=pertuan&pg=PA9 The head of state in Singapore: An historical perspective] in ''Managing Political Change in Singapore: The Elected Presidency''', Kevin Tan, Peng Er Lam, Routledge, 1997, page 9</ref> neformalno, Yang di-Pertuan Negara se i dalje nazivao "guvernerom". Prema prijelaznom dogovoru, posljednji guverner Singapura, [[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]], obnašao je novu dužnost pet mjeseci,<ref>[https://books.google.com/books?id=NuLVAAAAMAAJ&q=%22Yusof+bin+Ishak%22+ ''The Istana''], K. K. Seet, Peter Mealin, Times Editions, 2000, page 88</ref> a u prosincu [[1959.]] godine zamijenio ga je [[Yusof Ishak]], koji je prisegnuo istoga dana kada su usvojene nova [[Zastava Singapura|zastava]], [[Grb Singapura|grb]] i [[Majulah Singapura|himna]]. Funkcija je u ovom obliku postojala do [[16. rujna]] [[1963.]] godine, kada je Singapur raskinuo sve odnose s [[UK|Krunom]] i pristupio [[Malezija|Maleziji]] kao [[Singapur (savezna država)|savezna država]]; od tog trenutka, Yang di-Pertuan Negara bio je ceremonijalni predstavnik [[Kralj Malezija|kralja Malezije]] u Singapuru.<ref name="google"></ref> Nakon što je [[9. kolovoza]] [[1965.]] godine Singapur stekao punu nezavisnost, funkcija je povodom ustavnih promjena [[22. prosinca]] u cijelosti ukinuta te je zamijenjena onom [[Predsjednik Singapura|Predsjednika]], uz retroaktivno važenje od dana stjecanja nezavisnosti.<ref>[https://sso.agc.gov.sg/Act/RSIA1965#:~:text=An%20Act%20to%20make%20provision,from%20and%20independent%20of%20Malaysia. Republic of Singapore Independence Act (Original Enactment: Act 9 of 1965)]</ref> == Lista == {|class=wikitable style=text-align:center !rowspan=2 width=25px |'''Br.''' !colspan=2 rowspan=2 width=100px |Yang di-Pertuan Negara !colspan=3 width=400px |Mandat !rowspan=2 | Ref. |- !Početak !Kraj !width=80px|Trajanje |- !1. |[[File:William Goode 29-07-1953 (2).jpg|frameless|149x149px]]||Sir '''[[William Goode (kolonijalni upravitelj)|William Goode]]'''<br />{{small|([[1907.]] – [[1986.]])}}||[[3. lipnja]] [[1959.]]||[[2. prosinca]] [[1959.]]|||{{Age in days|1959|6|3|1959|12|2}} dana || <ref>{{London Gazette | issue = 41726 | date = 5 June 1959 | startpage = 3629 }}</ref><ref>{{cite web |date=3 December 1959 |title=Farewell in the rain for Goode |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19591203-1.2.77 |work=The Straits Times |page=12}}</ref> |- !2. | [[File:Yusof Ishak 1920s.jpg|frameless|133x133px]]||'''[[Yusof Ishak]]'''<br/>{{small|([[1910.]] – [[1970.]])}}||[[3. prosinca]] [[1959.]]||[[9. kolovoza]] [[1965.]]||{{Age in years and days|1959|12|3|1965|9|16}} ||<ref>{{cite web |date=25 August 2014 |title=Yusof Ishak: The man and his passions |url=http://news.asiaone.com/news/singapore/yusof-ishak-man-and-his-passions |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425105636/http://news.asiaone.com/news/singapore/yusof-ishak-man-and-his-passions |archive-date=25 April 2016 |access-date=6 April 2016 |publisher=[[AsiaOne]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Straits Times: Iseas to be named after Yusof Ishak on Aug 12 |url=http://www.mfa.gov.sg/content/mfa/media_centre/singapore_headlines/2015/201507/headlines_20150715.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415091744/http://mfa.gov.sg/content/mfa/media_centre/singapore_headlines/2015/201507/headlines_20150715.html |archive-date=15 April 2016 |access-date=6 April 2016 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs Singapore]]}}</ref> |} == Reference == {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategorija:Politička historija Singapura]] o1oqzfymdy757h36qpb55rdnpgo3wke 0 4716088 42589186 42469474 2026-05-07T16:58:34Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589186 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Zakonodavno vijeće | izvorno_ime = Legislative Council | izvorno_ime_jez = | ime_transkripcija = | saziv = | boja_pozadine = darkblue | boja_oznaka = white | boja_granica = silver | logo = | logo_širina = | logo_opis = | slika = | slika_širina = | slika_opis = | vrsta = [[Jedodomni parlament|Jednodomni]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = [[1. lipnja]] [[1946.]] | raspušteno = [[5. veljače]] [[1955.]] | prednik = | sljednik = [[Zakonodavna skupština (Singapur)|Zakonodavna skupština]] | početak_saziva = | lider1_vrsta = | lider1 = | stranka1 = | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | zastupnici = 25 | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | slogan = | prostor_zasjedanja = 2016 Singapur, Downtown Core, Teatr Wiktorii i Hala Koncertowa (02).jpg | zasjedanja_rez = 280px | mjesto_zasjedanja = [[Victoria Theatre and Concert Hall|Victoria Memorial Hall]] | prostor_zasjedanja2 = | zasjedanja_rez2 = | mjesto_zasjedanja2 = | ustav = | web-stranica = | fusnote = }} '''Zakonodavno vijeće kolonije Singapur''' ({{lang-en|Legislative Council of the Colony of Singapore}}) bilo je zakonodavno tijelo u [[Britanski Imperij|britanskoj]] [[Singapur (kolonija)|koloniji Singapur]] koje je pomagalo [[Guverner Singapura|Guverneru]] u upravljanju kolonijalnim poslovima.<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_2019-04-23_120850.html|title=The Legislative Council|work=nlb.gov.sg|date=17 April 2019}}</ref> Zakonodavno vijeće službeno je utemeljeno [[1. lipnja]] [[1946.]] godine, stupanjem na snagu Zakona o ukidanju [[Tjesnačka naselja|Tjesnačkih naselja]] ({{lang-en|Straits Settlements (Repeal) Act}}), kojim je Singapur stekao status [[krunska kolonija|krunske kolonije]], a time i potrebu za imanjem samostalnog zakonodavnog tijela. Zakonodavno vijeće bilo je temeljeno na ranijim oblicima zakonodavne vlasti u malajskim kolonijama. Promjenom kolonijalnog ustava, od [[1946.]] do [[1948.]] godine postojalo je privremeno Zakonodavno vijeće koje je trebalo pripremiti teren za [[Opći izbori u Singapuru 1948.|opće izbore]], koji su se održali [[1948.]] godine. Međutim, a sukladno ranijoj kolonijalnoj praksi, samo šest od ukupno 25 zastupnika biralo se na tim izborima, a pravo glasa bilo je ograničeno samo na registrirane, punoljetne britanske državljane koji su imali državljanstvo najmanje jednu godinu, što je značajno reduricalo broj potencijalnih glasača; na kraju je bilo registrirano tek 22,000 ljudi, što je bilo tek nešto više od 2% ukupne populacije Singapura u to doba, a ukupna izlaznost bila je nešto viša od 63%, tako da je ukupno glasovao izrazito mali broj ljudi.<ref name=":0">{{cite book |last=Turnbull |first=C. M. |title=A History of Singapore: 1819–1988 |publisher=Oxford University Press |year=1989 |pages=214–215 |isbn=9780195889116}}</ref><ref>{{cite book |last=Drysdale |first=John |title=Singapore: Struggle for Success |publisher=Times Books International |year=1984 |pages=144–145 |isbn=9789812047717}}</ref> Zakonodavno vijeće brojalo je ukupno 25 članova. Među njima, ukupno je bilo 12 zastupnika koji su držali to mjesto po službenoj dužnosti, dok je njih 13 imenovano ili birano. Samo šest zastupnika biralo se na općim izborima, dok su ostali bili imenovani od strane Guvernera ili Trgovačke komore. Iako je ovo bio početak direkne demokracije u Singapuru, Zakonodavno vijeće imalo je ograničene ovlasti jer je Guverner i dalje bio ključna politička figura u koloniji, a imao je i pravo veta na odluke vijeća. Zakonodavno vijeće ukinuto je [[1955.]] godine uslijed novih reformi te je zamijenjeno [[Zakonodavna skupština (Singapur)|Zakonodavnom skupštinom]], koja je imala više ovlasti i jaču ulogu u singapurskoj politici. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commons category|Legislative Council of Singapore}} *[https://web.archive.org/web/20120207180224/http://www.parliament.gov.sg/Education/pdf/FS1.pdf The road to Singaporean independence] *[https://web.archive.org/web/20080225114202/http://www.parliament.gov.sg/Education/edu-fun-timeline.htm Timeline of Parliament] *[http://workmall.com/wfb2001/singapore/singapore_history_index.html Singaporean history] {{Authority control}} [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Nastanci 1946.]] [[Kategorija:Prestanci 1955.]] indxtol0ugv9gxxjg5tj1q05uy9xxrv 14 4716090 42589157 42469475 2026-05-07T16:57:51Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Singapurska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Singapura]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 42469475 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Singapore}} [[Kategorija:Politika Singapura|Historija]] [[Kategorija:Historija Singapura po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama]] g4vd8nxnqf5lceny3972en3ndbcitlz 42589355 42589157 2026-05-07T23:05:00Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Singaput" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589355 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Singapore}} [[Kategorija:Politika Singapura|Historija]] [[Kategorija:Historija Singapura po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Singaput]] r9ld3aszg8flijeu0642pufl85uoiox 42589356 42589355 2026-05-07T23:05:05Z Aca 108187 novi ključ za kategoriju [[:Kategorija:Politička historija po državama|Politička historija po državama]]: "Singapur" pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589356 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Singapore}} [[Kategorija:Politika Singapura|Historija]] [[Kategorija:Historija Singapura po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Singapur]] d8ct9gk9f6z31zb34ar3xin2f9syzs2 0 4716127 42589184 42469862 2026-05-07T16:58:31Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589184 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Zakonodavna skupština | izvorno_ime = Legislative Assembly | izvorno_ime_jez = | ime_transkripcija = | saziv = | boja_pozadine = darkblue | boja_oznaka = white | boja_granica = silver | logo = | logo_širina = | logo_opis = | slika = | slika_širina = | slika_opis = | vrsta = [[Jedodomni parlament|Jednodomni]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = [[2. lipnja]] [[1955.]] | raspušteno = [[9. kolovoza]] [[1965.]] | prednik = [[Zakonodavno vijeće (Singapur)|Zakonodavno vijeće]] | sljednik = [[Parlament Singapura]] | početak_saziva = | lider1_vrsta = | lider1 = | stranka1 = | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | zastupnici = 32, kasnije 51 | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | slogan = | prostor_zasjedanja = Old Parliament House, Singapore, Feb 06.JPG | zasjedanja_rez = 280px | mjesto_zasjedanja = [[Dom umjetnosti (Singapur)|Stara zgrada Parlamenta]] | prostor_zasjedanja2 = | zasjedanja_rez2 = | mjesto_zasjedanja2 = | ustav = | web-stranica = | fusnote = }} '''Zakonodavna skupština savezne države Singapur''' ({{lang-en|Legislative Assembly of the State of Singapore}}) bila je zakonodavno tijelo u [[Singapur]]u od [[1955.]] do [[1965.]] godine, kada je otok imao [[Singapurska samouprava|autonomni status]] unutar [[Britanski Imperij|Britanskog Imperija]] (do [[1963.]]), odnosno kada je bio [[Singapur (savezna država)|savezna država]] u sklopu [[Malezija|Malezije]] ([[1963.]] – [[1965.]]).<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_2019-04-23_120850.html|title=The Legislative Council|work=nlb.gov.sg|date=17 April 2019}}</ref> Do [[1955.]] godine, zakonodavno tijelo bilo je [[Zakonodavno vijeće (Singapur)|Zakonodavno vijeće]], koje je imalo vrlo ograničene ovlasti, a demokratska participacija bila je ograničena na samo šest od 25 zastupnika. Međutim, jačanjem pokreta za nezavisnost Malaje, Britanci su pod vodstvom [[George William Rendel|Georgea Williama Rendela]] reformirali kolonijalni ustav, čime je Singapur dobio gotovo potpunu autonomiju u sklopu Imperija, a s time i novo zakonodavno tijelo. Stupanjem novog ustava na snagu, godine [[1955.]] odnosvana je i Zakonodavna skupština. Broj zastupnika povećan je s 25 na 32, a samo sedam od njih bili su imenovani, dok je ostalih 25 birano na općim izborima. Iako je Kruna i dalje uživala pravo veta na odluke skupštine, singapurska je autonomija sve više jačala. Zahvaljujući naporima [[Glavni ministar (Singapur)|glavnih ministara]] [[David Marshall (singapurski političar)|Davida Marshalla]] i [[Lim Yew Hock|Lima Yewa Hocka]], godine [[1958.]] došlo je do novih ustavnih promjena, koje su dovele reforme skupštine, koja je sada brojala 51 direktno izabranog zastupnika. Nakon stjecanja [[Singapur|nezavisnosti]], Zakonodavnu skupštinu zamijenio je aktualni [[Parlament Singapura]] ([[1965.]]). == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commons category|Legislative Assembly of Singapore}} *[https://web.archive.org/web/20120207180224/http://www.parliament.gov.sg/Education/pdf/FS1.pdf The road to Singaporean independence] *[https://web.archive.org/web/20080225114202/http://www.parliament.gov.sg/Education/edu-fun-timeline.htm Timeline of Parliament] *[http://workmall.com/wfb2001/singapore/singapore_history_index.html Singaporean history] {{Authority control}} [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Nastanci 1955.]] [[Kategorija:Prestanci 1965.]] lmxu6ioa0abx4f4u1e7k2r3vxvbpvpx 0 4716153 42589160 42470096 2026-05-07T16:57:55Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589160 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Glavni ministar |entitet = Singapura |izvorno_ime = ''Chief Minister of Singapore'' |zastava = |zastava_veličina = |zastava_border = |zastava_opis = |simbol = Full coat of arms of the Colony of Singapore (1948–1959).svg |simbol_veličina = |simbol_opis = Kolonijalni grb Singapura |odjel = |odgovara = |slika = |slika_veličina = |alt = |inkumbent = |inkumbent_od = |titula = |sjedište = |predlagatelj = |predlagatelj_funkcija = |imenuje = [[Guverner Singapura]] |imenuje_funkcija = |mandat = |inauguracijski = |formiranje = [[6. travnja]] [[1955.]] |prvi = [[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]] |posljednji = [[Lim Yew Hock]] |ukinuta = [[3. lipnja]] [[1959.]] |sukcesija = [[Premijer Singapura]] |zamjenik = Glavni tajnik |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''Glavni ministar Singapura''' ({{lang-en|Chief Minister of Singapore}}) bio je predsjednik vlade u [[Singapur (kolonija|koloniji Singapur]] od [[1955.]] do [[1959.]] godine. Funkcija glavnog ministra uvedena je [[1955.]] godine nakon reformi kolonijalnog [[Ustav Singapura|ustava]] koje je predložila posebna komisija na čelu s [[George William Rendel|Georgeom Williamom Rendelom]]. Funkcija Glavnog ministra uvedena je kao pandan funkciji predsjednika vlade. Glavnog ministra imenovao je [[Guverner Singapura]], a prema praksi to je trebao biti čelnik najjače stranke ili koalicije u novoformiranoj [[Zaknodavna skupština (Singapur)|Zakonodavnoj skupštini]].<ref name="Rendel">{{Cite web|title=Rendel Commission {{!}} Infopedia|url=https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_1563_2009-09-30.html|access-date=2021-06-03|website=eresources.nlb.gov.sg}}</ref> Suradnici glavnog ministra bili su Glavni tajnik, javni tužitelj i tajnik za financije.<ref name="Rendel"/> Glavni ministar imao je ovlasti koje su se odnosile na opću kolonijalnu politiku, dok su specifične ovlasti na polju vanjskih poslova, obrane, uprave, unutrašnje sigurnosti, medija i odnosa s javnošću bile povjerene Glavnom tajniku.<ref name="Rendel"/><ref name="Quah2010">{{citation|author=Jon S. T. Quah|title=Public Administration Singapore-Style|date=21 April 2010|url=https://books.google.com/books?id=B5MZFR6qp8sC|publisher=Emerald Group Publishing|isbn=978-1-84950-924-4}}</ref> == Lista glavnih ministara == {|class=wikitable style=text-align:center |- !rowspan=2 width=25px |Br. !colspan =2 rowspan=2 width=120px | Glavni ministar !colspan=3 width=400px |Mandat !rowspan=2 width=100px |Stranka !rowspan=2 width=100px |Guverner |- !Početak !Kraj !width=80px|Trajanje |- |bgcolor=#aa5836 rowspan=2 align=center|'''{{color|white|1.}}''' |rowspan=2|[[File:David Saul Marshall, 1930s (cropped).jpg|80px]] |rowspan=2|'''[[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]]'''<br />{{small|([[1908.]] – [[1995.]])}} |rowspan=2|[[6. travnja]] [[1955.]] |rowspan=2|[[7. lipnja]] [[1956.]] |rowspan=2|{{Age in years and days|1955|4|6|1956|6|7}} |bgcolor=#aa5836 rowspan=2 |[[Radnički front (Singapur)|{{color|white|Radnički front}}]] |''[[William Goode (kolonijalni upravitelj)|Goode]]'' |- |[[Robert Black (kolonijalni upravitelj)|Black]] |- |bgcolor=#aa5836 align=center|'''{{color|white|2. {{small|(1)}}}}''' |rowspan=2|[[File:Lim Yew Hock, 1951 (3;4 crop).jpg|80px]] |rowspan=2|'''[[Lim Yew Hock]]'''<br />{{small|([[1914.]] – [[1984.]])}} |rowspan=2|[[8. lipnja]] [[1956.]] |rowspan=2|[[3. lipnja]] [[1959.]] |rowspan=2|{{Age in years and days|1956|6|8|1959|6|3}} |bgcolor=#aa5836|[[Radnički front (Singapur)|{{color|white|Radnički front}}]] |[[Robert Black (kolonijalni upravitelj)|Black]] |- |bgcolor=#9933ee align=center|{{nowrap|'''{{color|white|2. {{small|(2)}}}}'''}} |bgcolor=#9933ee|[[Singapurski narodni savez|{{color|white|Singapurski narodni savez}}]] |[[William Goode (kolonijalni upravitelj)|Goode]] |- |} == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Politička historija Singapura]] gldhgj540sdcsrep9glfa8bzqafsmdy 0 4716210 42589073 42486844 2026-05-07T16:53:04Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Britanska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] 42589073 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Malezijski sporazum | potpuni_naziv = Sporazum o Maleziji između Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, Malajske Federacije, Sjevernog Bornea, Sarawaka i Singapura | slika = Agreement Relating to Malaysia between UK, N. Borneo, Sarawak and Singapore.djvu | veličina = | opis = | tip = | depozitar = {{flagicon|UK}} [[Vlada Ujedinjenog Kraljevstva]]<br>{{flagicon|UN}} [[Glavni tajnik Ujedinjenih nacija]] | jezik = | jezici = [[engleski]], [[malajski]] | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = [[15. studenog]] [[1961.]] | datum_potpisa = [[9. srpnja]] [[1963.]] | mjesto_potpisa = {{nowrap|{{flagicon|UK}} [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]}} | datum_pečat = [[31. srpnja]] [[1963.]] | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = [[16. rujna]] [[1963.]] | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = | strana_2 = | potpisnici_1 = | potpisnici_2 = | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = {{flagicon image|Flag of Malaya (1950–1963).svg}} [[Malajska Federacija|Malaja]]<br>{{flagicon image|Flag of Sarawak (1947–1963).svg}} [[Sarawak (kolonija)|Sarawak]]<br>{{flagicon|SIN}} [[Singapur (kolonija)|Singapur]]<br>{{flagicon image|Flag of North Borneo (1948–1963).svg}} [[Sjeverni Borneo (kolonija)|Sjeverni Borneo]]<br>{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}} }} '''Malezijski sporazum''',{{efn|{{lang-ms|Perjanjian Malaysia}}; {{lang-zh|link=no|马来西亚协定}}; {{lang-ta|மலேசிய ஒப்பந்தம்}}}} punog naziva '''Sporazum o Maleziji između Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, Malajske Federacije, Sjevernog Bornea, Sarawaka i Singapura (MA63)''',{{efn|{{lang-en|Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore}}}} bio je sporazum kojim su se britanske [[Krunska kolonija|krunske kolonije]] [[Sjeverni Borneo (kolonija)|Sjeverni Borneo]] ([[Sabah]]), [[Sarawak (kolonija)|Sarawak]] i [[Singapur (kolonija)|Singapur]] pripojile [[Malajska Federacija|Malajskoj Federaciji]]<ref>{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/section/1|title=Malaysia Act 1963}}</ref> i tako osnovale [[Malezija|Maleziju]].<ref name="Malaysia Act 1963">''See'': The UK Statute Law Database: the Acts of the Parliament of the United Kingdom [https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/contents Malaysia Act 1963]</ref><ref name="Federation of Malaya Independence Act 1957">''See'': The UK Statute Law Database: the Acts of the Parliament of the United Kingdom [https://www.legislation.gov.uk/ukpga/Eliz2/5-6/60/contents Federation of Malaya Independence Act 1957 (c. 60)]</ref> Malezijski sporazum bio je direktna posljedica procesa dekolonizacije [[Indokina|Indokine]], a koji je u nekoliko faza provođen nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]; u tom je periodu [[Britanski Imperij]] postepeno davao sve veću autonomiju indokineskim kolonijama. U poslijeratnom periodu, sentimenti lokalnog stanovništva sve su više naginjali prema potpunoj nezavisnost, a dio populacije vjerovao je da Britanije niti može niti želi štititi lokalne interese, osvrčući se na period [[Shōnan-tō|japanske okupacije]] tijekom rata. Također, [[dekolonizacija]] je bila u osnovi tadašnje globalne politike [[UN|Ujedinjenih nacija]].<ref>''See'': [https://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/special_committee_main.htm the United Nations Special Committee on Decolonisation – Official Website]</ref><ref>''See'': [https://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/history.htm History of U.N. Decolonisation Committee – Official U.N. Website]</ref> Nacrt sporazuma kojim bi indokineske kolonije dobile samostalnost sastavljen je još [[1961.]] godine, a dokument je službeno potpisan [[9. srpnja]] [[1963.]] godine u [[London]]u. Osim potpisnica, delegaciju je poslao i [[Brunej]], međutim ista nije potpisala sporazum jer je [[Sultan Bruneja]] htio povlašten status unutar nove federacije, što je odbijeno;<ref name="Mathews2014">{{cite book|last=Mathews |first=Philip |title=Chronicle of Malaysia: Fifty Years of Headline News, 1963–2013 |url=https://books.google.com/books?id=md9UAgAAQBAJ |date=February 2014 |publisher=Editions Didier Millet |isbn=978-967-10617-4-9 |pages=29}}</ref> Brunej će do [[1984.]] godine ostati [[britanski protektorat]]. Stipulirano je kako će sporazum stupiti na snagu [[16. rujna]] [[1963.]] godine, a osim temeljnog sporazuma sastojao se i od deset aneksa (A–K).{{efn|Aneks A sadržavao je Zakon o Maleziji. Aneksi B–D sadržavali su ustave Sabaha, Sarawaka i Singapura. Aneks F sadržavao je sporazum o vanjskoj obrani i međusobnoj pomoći. Aneksi G–I sadržavali su individualne sporezume o upravama Sabaha, Sarawaka i Singapura. Aneks J bio je poseban ekonomski sporazum između Malezija i Singapura, dok je Aneks K sadržavao posebne odredbe o medijima u Singapuru.}} Pet dana prije stupanja na snagu, [[11. rujna]] [[1963.]] godine, savezna država [[Kelantan]] podnijela je tužbu za proglašavanje sporazuma ništetnim ili, ako već ne u cijelosti ništetnim, onda neobvezujućim za Kelantan jer je novi sporazum poništavao prethodne te je zahtijevao individualnu potvrdu svake buduće članice federacije; sud je smatrao zahtjev neosnovanim.<ref>Admission of New States: The Government of the State of Kelantan v. The Government of Malaya and Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj [https://www.jstor.org/stable/24861976?seq=1] {{PD-notice}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kathirasen |first=A. |date=2020-09-09 |title=When Kelantan (and PMIP) sued to stop formation of Malaysia |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/opinion/2020/09/09/when-kelantan-and-pmip-sued-to-stop-formation-of-malaysia/ |access-date=2021-03-31 |website=FMT}}</ref> Sporazum je prema planu stupio na snagu u punom opsegu, a dvije godine kasnije, [[Singapur (savezna država)|Singapur]] je nakon glasovanja u parlamentu izbačen iz Malezije te je postao [[Singapur|nezavisna republika]].<ref>''See'': the [http://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20563/volume-563-I-8206-English.pdf Independence of Singapore Agreement 1965] and the Acts of the Parliament of the United Kingdom [http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1966/29/contents Singapore Act 1966].</ref> Danas se smatra kako su Sabah i Sarawak oštećeni u desetljećima nakon potpisivanja sporazuma jer garancije i obećanja koja su im dana nisu ispoštovani.<ref>{{cite book |last1=Chin |first1=James |title=The 1963 Malaysia Agreement (MA63): Sabah and Sarawak and the Politics of Historical Grievances |date=1 January 2019 |publisher=University of Tasmania |isbn=978-967-2165-58-3 |url=https://figshare.utas.edu.au/articles/chapter/The_1963_Malaysia_Agreement_MA63_Sabah_and_Sarawak_and_the_Politics_of_Historical_Grievances/23122655 |access-date=2 May 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Lu |first1=Jamie |title=MA63 To Restore, Safeguard Eroded Rights {{!}} New Sarawak Tribune |url=https://www.newsarawaktribune.com.my/ma63-to-restore-safeguard-eroded-rights/ |access-date=2 May 2024 |date=8 November 2022 |archive-date=2024-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503011140/https://www.newsarawaktribune.com.my/ma63-to-restore-safeguard-eroded-rights/ }}</ref><ref>{{cite web |last1=Pei |first1=Goh Pei |title='Passing of MA63 Bill shows importance in restoring Sarawak and Sabah's status in federation' {{!}} New Straits Times |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2021/12/754495/passing-ma63-bill-shows-importance-restoring-sarawak-and-sabahs-status |website=NST Online |access-date=2 May 2024 |language=en |date=15 December 2021}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == * {{cite book|author1=J. de V. Allen|author2=Anthony J. Stockwell|title=A Collection of Treaties and Other Documents Affecting the States of Malaysia: 1761–1963|url=https://books.google.com/books?id=kEYRmwEACAAJ|year=1981|publisher=Oceana Publ.|isbn=978-0379007817}} * {{cite journal|url=https://www.academia.edu/11581228|title=Federal-East Malaysia Relations: Primus-Inter-Pares?, in Andrew Harding and James Chin (eds) 50 Years of Malaysia: Federalism Revisited (Singapore: Marshall Cavendish)|author=James Chin|journal=The Straits Times|via=Academia.edu|year=2014|pages=152–185}} * {{cite journal|url=https://www.academia.edu/37322619|title=Why new Malaysian govt must heed MA63 rallying cry|author=James Chin|journal=The Straits Times|via=Academia.edu|date=31 May 2018}} *James Chin (2019) [https://www.researchgate.net/publication/338422104_The_1963_Malaysia_Agreement_MA63_Sabah_And_Sarawak_and_the_Politics_of_Historical_Grievances The 1963 Malaysia Agreement (MA63): Sabah And Sarawak and the Politics of Historical Grievances] – Via ResearchGate * {{cite book |author1=Tai Yong Tan |title=Creating "Greater Malaysia": Decolonization and the Politics of Merger |date=2008 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=9789812307477 |url=https://books.google.com/books?id=ue77C4zp4pcC}} == Vanjske veze == {{Wikisourcelang|en|Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore|Malezijski sporazum}} * [[Hansard]] of Parliament of the United Kingdom [https://api.parliament.uk/historic-hansard/bills/malaysia-bill Malaysia Bill] * [http://www.legislation.gov.uk/all?title=malaysia%20act Malaysia Act 1963] * [http://www.legislation.gov.uk/changes/affected/ukpga/1963/35 Affecting the Malaysia Act 1963] * [https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/60/119 Solidarity with the Peoples of Non-Self-Governing Territories] by [[United Nations General Assembly|Resolution of General Assembly 60/119 of 18 January 2006]] * [https://www.un.org/dppa/decolonization/en/history/former-trust-and-nsgts Trust and Non-Self-Governing Territories] listed by [[United Nations General Assembly|the United Nations General Assembly]]. * [https://web.archive.org/web/20111111232635/http://unyearbook.un.org/1963YUN/1963_P1_SEC1_CH3.pdf United Nations General Assembly 18th Session – the Question of Malaysia (pages:41–44) ] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/country_profiles/1304598.stm Malaysia Timeline] by the BBC News Channel. {{Authority control}} [[Kategorija:1963.]] [[Kategorija:Historija Malezije]] [[Kategorija:Singapurska politička historija]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Historija Londona]] 8z1b55llcht1v0a67vdfr4xahh3swvd 42589166 42589073 2026-05-07T16:58:03Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589166 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Malezijski sporazum | potpuni_naziv = Sporazum o Maleziji između Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, Malajske Federacije, Sjevernog Bornea, Sarawaka i Singapura | slika = Agreement Relating to Malaysia between UK, N. Borneo, Sarawak and Singapore.djvu | veličina = | opis = | tip = | depozitar = {{flagicon|UK}} [[Vlada Ujedinjenog Kraljevstva]]<br>{{flagicon|UN}} [[Glavni tajnik Ujedinjenih nacija]] | jezik = | jezici = [[engleski]], [[malajski]] | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = [[15. studenog]] [[1961.]] | datum_potpisa = [[9. srpnja]] [[1963.]] | mjesto_potpisa = {{nowrap|{{flagicon|UK}} [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]}} | datum_pečat = [[31. srpnja]] [[1963.]] | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = [[16. rujna]] [[1963.]] | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = | strana_2 = | potpisnici_1 = | potpisnici_2 = | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = {{flagicon image|Flag of Malaya (1950–1963).svg}} [[Malajska Federacija|Malaja]]<br>{{flagicon image|Flag of Sarawak (1947–1963).svg}} [[Sarawak (kolonija)|Sarawak]]<br>{{flagicon|SIN}} [[Singapur (kolonija)|Singapur]]<br>{{flagicon image|Flag of North Borneo (1948–1963).svg}} [[Sjeverni Borneo (kolonija)|Sjeverni Borneo]]<br>{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}} }} '''Malezijski sporazum''',{{efn|{{lang-ms|Perjanjian Malaysia}}; {{lang-zh|link=no|马来西亚协定}}; {{lang-ta|மலேசிய ஒப்பந்தம்}}}} punog naziva '''Sporazum o Maleziji između Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, Malajske Federacije, Sjevernog Bornea, Sarawaka i Singapura (MA63)''',{{efn|{{lang-en|Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore}}}} bio je sporazum kojim su se britanske [[Krunska kolonija|krunske kolonije]] [[Sjeverni Borneo (kolonija)|Sjeverni Borneo]] ([[Sabah]]), [[Sarawak (kolonija)|Sarawak]] i [[Singapur (kolonija)|Singapur]] pripojile [[Malajska Federacija|Malajskoj Federaciji]]<ref>{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/section/1|title=Malaysia Act 1963}}</ref> i tako osnovale [[Malezija|Maleziju]].<ref name="Malaysia Act 1963">''See'': The UK Statute Law Database: the Acts of the Parliament of the United Kingdom [https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/contents Malaysia Act 1963]</ref><ref name="Federation of Malaya Independence Act 1957">''See'': The UK Statute Law Database: the Acts of the Parliament of the United Kingdom [https://www.legislation.gov.uk/ukpga/Eliz2/5-6/60/contents Federation of Malaya Independence Act 1957 (c. 60)]</ref> Malezijski sporazum bio je direktna posljedica procesa dekolonizacije [[Indokina|Indokine]], a koji je u nekoliko faza provođen nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]; u tom je periodu [[Britanski Imperij]] postepeno davao sve veću autonomiju indokineskim kolonijama. U poslijeratnom periodu, sentimenti lokalnog stanovništva sve su više naginjali prema potpunoj nezavisnost, a dio populacije vjerovao je da Britanije niti može niti želi štititi lokalne interese, osvrčući se na period [[Shōnan-tō|japanske okupacije]] tijekom rata. Također, [[dekolonizacija]] je bila u osnovi tadašnje globalne politike [[UN|Ujedinjenih nacija]].<ref>''See'': [https://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/special_committee_main.htm the United Nations Special Committee on Decolonisation – Official Website]</ref><ref>''See'': [https://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/history.htm History of U.N. Decolonisation Committee – Official U.N. Website]</ref> Nacrt sporazuma kojim bi indokineske kolonije dobile samostalnost sastavljen je još [[1961.]] godine, a dokument je službeno potpisan [[9. srpnja]] [[1963.]] godine u [[London]]u. Osim potpisnica, delegaciju je poslao i [[Brunej]], međutim ista nije potpisala sporazum jer je [[Sultan Bruneja]] htio povlašten status unutar nove federacije, što je odbijeno;<ref name="Mathews2014">{{cite book|last=Mathews |first=Philip |title=Chronicle of Malaysia: Fifty Years of Headline News, 1963–2013 |url=https://books.google.com/books?id=md9UAgAAQBAJ |date=February 2014 |publisher=Editions Didier Millet |isbn=978-967-10617-4-9 |pages=29}}</ref> Brunej će do [[1984.]] godine ostati [[britanski protektorat]]. Stipulirano je kako će sporazum stupiti na snagu [[16. rujna]] [[1963.]] godine, a osim temeljnog sporazuma sastojao se i od deset aneksa (A–K).{{efn|Aneks A sadržavao je Zakon o Maleziji. Aneksi B–D sadržavali su ustave Sabaha, Sarawaka i Singapura. Aneks F sadržavao je sporazum o vanjskoj obrani i međusobnoj pomoći. Aneksi G–I sadržavali su individualne sporezume o upravama Sabaha, Sarawaka i Singapura. Aneks J bio je poseban ekonomski sporazum između Malezija i Singapura, dok je Aneks K sadržavao posebne odredbe o medijima u Singapuru.}} Pet dana prije stupanja na snagu, [[11. rujna]] [[1963.]] godine, savezna država [[Kelantan]] podnijela je tužbu za proglašavanje sporazuma ništetnim ili, ako već ne u cijelosti ništetnim, onda neobvezujućim za Kelantan jer je novi sporazum poništavao prethodne te je zahtijevao individualnu potvrdu svake buduće članice federacije; sud je smatrao zahtjev neosnovanim.<ref>Admission of New States: The Government of the State of Kelantan v. The Government of Malaya and Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj [https://www.jstor.org/stable/24861976?seq=1] {{PD-notice}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kathirasen |first=A. |date=2020-09-09 |title=When Kelantan (and PMIP) sued to stop formation of Malaysia |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/opinion/2020/09/09/when-kelantan-and-pmip-sued-to-stop-formation-of-malaysia/ |access-date=2021-03-31 |website=FMT}}</ref> Sporazum je prema planu stupio na snagu u punom opsegu, a dvije godine kasnije, [[Singapur (savezna država)|Singapur]] je nakon glasovanja u parlamentu izbačen iz Malezije te je postao [[Singapur|nezavisna republika]].<ref>''See'': the [http://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20563/volume-563-I-8206-English.pdf Independence of Singapore Agreement 1965] and the Acts of the Parliament of the United Kingdom [http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1966/29/contents Singapore Act 1966].</ref> Danas se smatra kako su Sabah i Sarawak oštećeni u desetljećima nakon potpisivanja sporazuma jer garancije i obećanja koja su im dana nisu ispoštovani.<ref>{{cite book |last1=Chin |first1=James |title=The 1963 Malaysia Agreement (MA63): Sabah and Sarawak and the Politics of Historical Grievances |date=1 January 2019 |publisher=University of Tasmania |isbn=978-967-2165-58-3 |url=https://figshare.utas.edu.au/articles/chapter/The_1963_Malaysia_Agreement_MA63_Sabah_and_Sarawak_and_the_Politics_of_Historical_Grievances/23122655 |access-date=2 May 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Lu |first1=Jamie |title=MA63 To Restore, Safeguard Eroded Rights {{!}} New Sarawak Tribune |url=https://www.newsarawaktribune.com.my/ma63-to-restore-safeguard-eroded-rights/ |access-date=2 May 2024 |date=8 November 2022 |archive-date=2024-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503011140/https://www.newsarawaktribune.com.my/ma63-to-restore-safeguard-eroded-rights/ }}</ref><ref>{{cite web |last1=Pei |first1=Goh Pei |title='Passing of MA63 Bill shows importance in restoring Sarawak and Sabah's status in federation' {{!}} New Straits Times |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2021/12/754495/passing-ma63-bill-shows-importance-restoring-sarawak-and-sabahs-status |website=NST Online |access-date=2 May 2024 |language=en |date=15 December 2021}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == * {{cite book|author1=J. de V. Allen|author2=Anthony J. Stockwell|title=A Collection of Treaties and Other Documents Affecting the States of Malaysia: 1761–1963|url=https://books.google.com/books?id=kEYRmwEACAAJ|year=1981|publisher=Oceana Publ.|isbn=978-0379007817}} * {{cite journal|url=https://www.academia.edu/11581228|title=Federal-East Malaysia Relations: Primus-Inter-Pares?, in Andrew Harding and James Chin (eds) 50 Years of Malaysia: Federalism Revisited (Singapore: Marshall Cavendish)|author=James Chin|journal=The Straits Times|via=Academia.edu|year=2014|pages=152–185}} * {{cite journal|url=https://www.academia.edu/37322619|title=Why new Malaysian govt must heed MA63 rallying cry|author=James Chin|journal=The Straits Times|via=Academia.edu|date=31 May 2018}} *James Chin (2019) [https://www.researchgate.net/publication/338422104_The_1963_Malaysia_Agreement_MA63_Sabah_And_Sarawak_and_the_Politics_of_Historical_Grievances The 1963 Malaysia Agreement (MA63): Sabah And Sarawak and the Politics of Historical Grievances] – Via ResearchGate * {{cite book |author1=Tai Yong Tan |title=Creating "Greater Malaysia": Decolonization and the Politics of Merger |date=2008 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=9789812307477 |url=https://books.google.com/books?id=ue77C4zp4pcC}} == Vanjske veze == {{Wikisourcelang|en|Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore|Malezijski sporazum}} * [[Hansard]] of Parliament of the United Kingdom [https://api.parliament.uk/historic-hansard/bills/malaysia-bill Malaysia Bill] * [http://www.legislation.gov.uk/all?title=malaysia%20act Malaysia Act 1963] * [http://www.legislation.gov.uk/changes/affected/ukpga/1963/35 Affecting the Malaysia Act 1963] * [https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/60/119 Solidarity with the Peoples of Non-Self-Governing Territories] by [[United Nations General Assembly|Resolution of General Assembly 60/119 of 18 January 2006]] * [https://www.un.org/dppa/decolonization/en/history/former-trust-and-nsgts Trust and Non-Self-Governing Territories] listed by [[United Nations General Assembly|the United Nations General Assembly]]. * [https://web.archive.org/web/20111111232635/http://unyearbook.un.org/1963YUN/1963_P1_SEC1_CH3.pdf United Nations General Assembly 18th Session – the Question of Malaysia (pages:41–44) ] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/country_profiles/1304598.stm Malaysia Timeline] by the BBC News Channel. {{Authority control}} [[Kategorija:1963.]] [[Kategorija:Historija Malezije]] [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Politička historija Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Historija Londona]] fk7a80sflu9heymu1sv2v9bns0i9cgl 0 4716280 42589180 42471575 2026-05-07T16:58:23Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589180 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sporazum | ime = Sporazum o nezavisnosti Singapura | potpuni_naziv = Sporazum o odcjepljenju Singapura od Malezije kao nezavisne i suverene države | slika = Agreement relating to the separation of Singapore from Malaysia as an independent and sovereign State.djvu | veličina = 220px | opis = | tip = | depozitar = {{flagicon|SIN}} [[Vlada Singapura]]<br>{{flagicon|UN}} [[Glavni tajnik Ujedinjenih nacija]] | jezik = [[engleski jezik]] | jezici = | potpisnica = | ratifikatora = | datum_nastanka = | datum_potpisa = [[7. kolovoza]] [[1965.]] | mjesto_potpisa = {{flagicon|MLZ}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | datum_pečat = | datum_ratifikacije = | mjesto_ratifikacije = | datum_primjene = [[9. kolovoza]] [[1965.]] | uvjet_primjene = | datum_prestanka = | posrednici = | strana_1 = {{flag|Singapur}} | strana_2 = {{flag|Malezija}} | potpisnici_1 = | potpisnici_2 = | ratifikatori_1 = | ratifikatori_2 = | strane = | potpisnici = }} '''Sporazum o nezavisnosti Singapura''' ({{lang-en|Independence of Singapore Agreement}}), punim imenom '''Sporazum o odcjepljenju Singapura od Malezije kao nezavisne i suverene države''' ({{lang-en|Agreement relating to the separation of Singapore from Malaysia as an independent and sovereign state}}) bio je [[sporazum]] između vlada [[Singapur]]a i [[Malezija|Malezije]] potpisan [[7. kolovoza]] [[1965.]] godine u [[Kuala Lumpur]]u, a kojim je formalizirano odcjepljenje Singapura od Malezije i nastanak suverene [[Singapur|Republike Singapura]]. Sporazum je uključivao Proklamaciju o Singapuru ({{lang-en|Proclamation on Singapore}}) koju je izdao malezijski premijer [[Tunku Abdul Rahman]] te formalno [[Proglašenje Singapura]] ({{lang-en|Proclamation of Singapore}}), koje je izdao singapurski premier [[Lee Kuan Yew]]. Posljedica sporazuma bila je potpuna nezavisnost Singapura, koja je formalno stupila na snagu [[9. kolovoza]] [[1965.]] godine, čime je raniji [[Malezijski sporazum]] prestao važiti za Singapur. Jednoglasnom odlukom, Singapur je vrlo brzo, već [[20. rujna]], primljen u punopravno članstvo u [[UN|Ujedinjenim nacijama]].<ref>{{cite web |title=(Chapter VII) Practices Relative to Recommendations to the General Assembly Regarding the Admission of New Members |url=https://www.un.org/en/sc/repertoire/64-65/64-65_07.pdf |website=un.org |publisher=[[United Nations]] |access-date=8 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090809173705/https://www.un.org/en/sc/repertoire/64-65/64-65_07.pdf |archive-date=9 August 2009 |location=[[Headquarters of the United Nations]] |date=20 September 1965}}</ref> Sljedeće godine donesen je i [[Zakon o Singapuru 1966.]], temeljem kojega je Singapur primljen u [[Commonwealth (zajednica država)|Commonwealth]].<ref>{{cite web |title=Singapore Act 1966 (1966 C 29) |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1966/29/pdfs/ukpga_19660029_en.pdf |website=legislation.gov.uk |publisher=[[Parliament of the United Kingdom]] |access-date=8 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218014329/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1966/29/pdfs/ukpga_19660029_en.pdf |archive-date=18 December 2010 |location=London |language=English |date=9 August 1966}}</ref> == Reference == {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategorija:1965.]] [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Historija Malezije]] [[Kategorija:Međunarodni ugovori]] [[Kategorija:Kuala Lumpur]] b8vrw6j87g32h6o9nevsghlsltiz6vj 0 4716281 42589169 42471594 2026-05-07T16:58:07Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589169 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pravni propis | kratki_opis = Proglašenje Singapura | naslov = Proclamation of Singapore | skraćenica = | akronim = | referenca = ''Državno glasilo'' br. 1824/1965, P M 4—W 3629 | slika = Proclamation of Singapore, Supreme Court of Singapore - 20151118.jpg | opis = Tekst proklamacije u zborniku ''Državnog glasila'' | međunar_org = | zemlja = {{flag|Singapur}} | pokrajina = | država = | regija = | teritorij = | ter_važenja = | jezik = [[engleski jezik]] | tip = [[proklamacija]] | grana = | predlagač = | zakonodavac = | kabinet = | dost_na_potp = | donošenje = | potpis = | promulgacija = | pristanak = | na_snazi_od = [[9. kolovoza]] [[1965.]] | tren_verzija = | modifikacije = | ukidanje = | online = [https://www.nas.gov.sg/archivesonline/data/pdfdoc/lky19650809a.pdf Izvorni tekst] | prethodi = | slijedi = | status = na snazi }} '''Proglašenje Singapura''' ({{lang-en|Proclamation of Singapore}}; {{lang-zh|新加坡宣言}}, [[pinyin]]: ''Xīnjiāpō Xuānyán''; {{lang-ms|Pemasyhuran Singapura}}; {{lang-ta|சிங்கப்பூரின் பிரகடனம்}}, ''Ciṅkappūriṉ pirakaṭaṉam'') bila je službena [[proklamacija]] [[Premijer Singapura|premijera Singapura]] [[Lee Kuan Yew|Leeja Kuana Yewa]] objavljena [[9. kolovoza]] [[1965.]] godine.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Proclamation of Singapore, signed by the then Prime … |url=https://www.nas.gov.sg/archivesonline/photographs/record-details/72ffcf37-b8b1-11e3-927b-0050568939ad |access-date=2025-04-13 |website=www.nas.gov.sg}}</ref> Ovom je proklamacijom Singapur i formalno postao suverena republika, čime je na snagu stupio raniji [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)|sporazum o nezavisnosti]] potpisan s [[Malezija|Malezijom]]. Autor teksta proklamacije bio je singapurski političar i pravnik [[Edmund William Barker]], tadašnji ministar pravosuđa, a istu je javno, u 10:00 ujutro, preko [[Radio Singapur]]a pročitao Steven Lee<ref name=":1">{{Cite news |date=2015-08-06 |title=The man behind historic broadcast of Proclamation of Independence |url=https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-historic-broadcast-of-proclamation-of-independence |access-date=2025-04-13 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> te kasnije objavljena u ''Državnom glasilu''.<ref name=":0" /> Izvorni tekst čuva se u [[Singapurski državni arhiv|Državnom arhivu]].<ref>{{Cite journal |last=Chin |first=Eric |date=Apr–Jun 2019 |title=Encountering Evidence in the Archives (in many ways and of many things) |url=https://biblioasia.nlb.gov.sg/files/pdf/vol-15/v15-issue1_Encountering.pdf |journal=[[BiblioAsia]] |volume=15 |issue=1 |pages=8}}</ref> Slična, iako nepovezana ''Proklamacija o Singapuru'' donesena je u [[Malezija|Maleziji]], a njome je potvrđeno odcjepljenje Singapura od [[Malezija|Malezije]]. == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:1965.]] [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Pravo u Singapuru]] tu20j4p7vzmnn8nny65r1jvj8mrcexh 0 4716353 42589172 42472145 2026-05-07T16:58:11Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Singapurska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Singapura]] 42589172 wikitext text/x-wiki {{Infokutija referendum | naziv = Referendum o integraciji Singapura | zastava = | država = Singapur | prethodna_godina = <!--ili prethodni_referendum --> | datum = [[1. rujna]] [[1962.]] | sljedeća_godina = <!--ili sljedeći referendum --> | pitanje = '''OPCIJA A'''<br>Podržavam pripojenje Singapura uz autonomiju po pitanju rada, obrazovanja i ostalih dogovorenih stvari kako je zapisano u ''Komandnom papiru'' br. 33 iz 1961. godine, pri čemu bi građani Singapura automatski postali državljani Malezije.<br><br>'''OPCIJA B'''<br>Podržavam potpuno i bezuvjetno pripajanje Singapura u formi savezne države s jednakim statusom kao i ostalih jedanaest saveznih država u skladu s ustavnim dokumentima Malezijske Federacije.<br><br>'''OPCIJA C'''<br>Podržavam pripajanje Singapura pod uvjetima koji nisu nepovoljniji od onih koji su dani bornejskim teritorijima. | slika = | opis = | lokacija = {{flag|Singapur}} | sistem_glasovanja = | prebrojano_glasova = | prebrojavanje = | proglašeno = | ažurirano = | vremenska_zona = | da = 397626 | da_tekst = Opcija A | ne = 9422 | ne_tekst = Opcija B | prazni = 7911 | prazni_tip = '''Opcija C''' | ostali = | ostali_tip = | nevažeći = 146600 | ukupno = 561559 | ukupno_ref = | odaziv = | elektorat = 619867 | registracija = | dio1_tema = <!-- do dio5; tako i svi ostali --> | izbor1 = | dio1_postotak1 = | dio1_izbor1_boja = | rezultati1_opis = | mapa = <!-- ide do mapa4; tako i svi ostali --> | mapa_veličina = | mapa_zaglavlje = | mapa_podjela = | mapa_opis = | napomene = }} '''Referendum o integraciji Singapura''' u [[Malezija|Malezijsku Federaciju]] održan je [[1. rujna]] [[1962.]] godine. Referendum je bio posljedica procesa dekolonizacije pod pokroviteljstvom [[Britanski Imperij|Krune]], ali i sve jačeg pokreta za potpunu nezavisnost bivše [[Britnanska Malaja|Malaje]] i okolnih teritorija pod britanskom upravom. Singapur je izvorno bio dio britanskih [[Tjesnačka naselja|Tjesnačkih naselja]], ali je nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] stekao status [[Singapur (kolonija)|krunske kolonije]]. Godine [[1959.]], kolonija Singapur dobila je gotovo potpunu autonomiju unutar Imperija, što je dodatno pojačalo težnje za potpunom nezavisnošću. Britanci su surađivali s lokalnim vlastima oko nezavisnosti, što je kulminiralo potpisivanjem [[Malezijski sporazum|Malezijskog sporazuma]] [[1963.]] godine. Međutim, prije potpisivanja sporazuma, Singapur je organizirao savjetodavni referendum oko uvjeta pripajanja Maleziji. Na referendumu su bile ponuđene tri opcije - integracija uz visok stupanj autonomije, integracija pod jednakim uvjetima, integracija po uzoru na bornejske teritorije: {| class=wikitable style=align:right !colspan=2|Opcija i simboli<ref>[https://www.sudd.ch/doku.php?lang=en&item=sg011962-zettel.jpg Image of ballot paper], Database and Search Engine for Direct Democracy</ref> !Detalji |- |{{nowrap|'''Opcija <big>A</big>'''}} |{{center|{{flagicon|Singapur|size=75px}}}} | # Singapur bi zadržao autonomiju na polju obrazovanja, zdravstva i rada.<ref name=DD/> # Singapur bi također zadržao vlastitu jezičnu politiku tako da bi engleski, malajski, kineski i tamilski bili službeni jezici.<ref name=DD/> # Zbog visokog stupnja autonomije, Singapur bi na koncu imao smanjenju reprezentaciju u Parlamentu te bi u prvom sazivu dobio samo 15 mjesta.<ref name=DD/> # Svi građani Singapura automatski bi stekli malezijsko državljanstvo.<ref name=DD/> |- |'''Opcija <big>B</big>''' |{{center|{{nowrap|{{flagicon image|Flag of Penang (1957–1965).svg|size=75px|link=Penang}} {{flagicon image|Flag of Malacca.svg|size=75px|link=Malacca}}}}}} | # Singapur bi se pripojio Maleziji pod uvjetima koji ne bi bili lošiji od onih za [[Penang]] i [[Malacca|Malaccu]], bivše teritorije u sklopu [[Tjesnačka naselja|Tjesnačkih naselja]]. Na ovaj bi način Singapur imao potpuno jednak status kao i ostale savezne države sukladno Sporazumu o Malajskoj Federaciji iz [[1948.]],<ref>The UK Statute Law Database: Formation of the [[Malay States]] and of the [http://www.legislation.gov.uk/ukpga/Eliz2/5-6/60/contents Settlements of Penang and Malacca] into a new independent Federation of States under [[Constitution of Malaysia|Federation of Malaya Constitution]].</ref> bez ikakve posebne autonomije. # Engleski i malajski bili bi službeni jezici.<ref name=DD/> # Samo oni koji su rođeni u Singapuru ili su potomci rođenih Singapuraca automatski bi stekli malezijsko državljanstvo.<ref name=DD/> # Singapur bi u Parlamentu imao pravo na proporcionalnu reprezentaciju.<ref name=DD/> |- |{{nowrap|'''Opcija <big>C</big>'''}} |{{center|{{nowrap|{{flagicon image|Flag of North Borneo (1948–1963).svg|size=75px|link=Sjeverni Borneo (kolonija)}} {{flagicon image|Flag of Sarawak (1947–1963).svg|size=75px|link=Sarawak (kolonija)}}}}}} | # Singapur bi se pripojio Maleziji prema uvjetima koji ne bi bili lošiji od onih za bornejske teritorije, [[Sjeverni Borneo (kolonija)|Sjeverni Borneo]] i [[Sarawak (kolonija)|Sarawak]].<ref name=DD/> # Samo oni koji su rođeni u Singapuru ili su potomci rođenih Singapuraca automatski bi stekli malezijsko državljanstvo.<ref name=DD/> |- |} Više od 90% ukupnog broja registriranih birača izašlo je na referendum,<ref>{{cite news |title=Yes – What a win for Premier Lee |url=https://www.straitstimes.com/multimedia/graphics/assets/images/ST175/NewspaperSG/1962-09-02/full.jpg |access-date=9 March 2022 |work=[[The Straits Times]] |publisher=[[Singapore Press Holdings]] |date=2 September 1962|page=1}}</ref><ref>{{cite news |title=Merger "Yes" |url=https://www.straitstimes.com/multimedia/graphics/assets/images/ST175/NewspaperSG/1962-09-03/full.jpg |access-date=9 March 2022 |work=[[The Straits Times]] |publisher=[[Singapore Press Holdings]] |date=3 September 1962|page=1}}</ref> pri čemu je opcija A (integracija uz autonomiju) dobila premoćnih 95% glasova.<ref name=DD>[http://www.sudd.ch/event.php?lang=en&id=sg011962 Singapore, 1 September 1962: Integration with Malaya] Direct Democracy {{in lang|de}}</ref> Iako legitimitet referenduma nije upitan, zabilježeno je čak 26% nevažećih lističa, što je bila posljedica aktivne kampanje bojkota koju je organizirala stranka [[Barisan Sosialis]] ({{lang-sh|Socijalistički front}}) jer na glasačkim listićima nije bila opcija za odbijanje integracije i potpunu nezavisnost Singapura.<ref name=DD/> Nakon održanog referenduma, singapurske su vlasti iskoristile rezultate kako bi dale legitimitet odluci i pristupanju Malezijskoj Federaciji, koja je formirana [[1963.]] godine. Međutim, Singapur nije dugo bio [[Singapur (savezna država)|savezna država]] u sklopu Malezije, jer je već [[1965.]] godine [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)|jednoglasno izbačen]] iz federacije te je postao nezavisna republika. == Reference == {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategorija:1962.]] [[Kategorija:Politička historija Singapura]] [[Kategorija:Referendumi]] g1x65y8cyr8fdto49dhju2bvuvr2j2h 0 4716912 42589330 42485535 2026-05-07T23:01:20Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Panamska politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Paname]] 42589330 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Narodna skupština predstavnika ''corregimienta''}} {{Infokutija parlament | ime = Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'' | izvorno_ime = Asamblea Nacional de Representantes de Corregimientos | izvorno_ime_jez = | ime_transkripcija = | saziv = | boja_pozadine = red | boja_oznaka = white | boja_granica = #002B7F | logo = Coat of arms of Panama.svg | logo_širina = 180px | logo_opis = Grb Paname | slika = | slika_širina = | slika_opis = | vrsta = [[jednodomni]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = [[1972.]]<br>[[1989.]] {{small|(Skupština narodne snage)}} | raspušteno = [[1983.]]<br>[[1989.]] | prednik = [[Narodna skupština (Panama)|Narodna skupština]] | sljednik = [[Narodna skupština (Panama)|Narodna skupština]] | početak_saziva = | lider1_vrsta = | lider1 = | stranka1 = | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | zastupnici = 505 {{small|([[1972.]])}}<br>510 {{small|([[1989.]])}} | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | slogan = | prostor_zasjedanja = Asamblea Nacional de Diputados.jpg | zasjedanja_rez = 280px | mjesto_zasjedanja = | prostor_zasjedanja2 = | zasjedanja_rez2 = | mjesto_zasjedanja2 = [[Palača Justo Arosemena]]<br>{{small|{{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]], [[Panama]]}} | ustav = | web-stranica = | fusnote = }} '''Narodna skupština predstavnika ''corregimienta''''' ({{lang-es|Asamblea Nacional de Representantes de Corregimientos}}) bila je [[jednodomni]] [[parlament]] [[Panama|Paname]] od [[1972.]] do [[1983.]] te [[1989.]] godine. U tom je svojstvu Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'' vršila [[Zakonodavna vlast|zakonodavnu vlast]] u Panami tijekom perioda vojne diktature u zemlji.<ref>{{Cite web|url=https://www.prensa.com/20d/Noviembre_7_4069163046.html|title=9 de Noviembre {{!}} La Prensa Panamá|fechaacceso=2021-08-15|fecha=2014-11-09|sitioweb=www.prensa.com|idioma=es|fechaarchivo=15 de agosto de 2021|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20210815131727/https://www.prensa.com/20d/Noviembre_7_4069163046.html|deadurl=yes}}</ref> U oba je slučaja zamijenila te bila zamijenjena [[Narodna skupština (Panama)|Narodnom skupštinom]]. U [[Panama|Panami]], ''[[Corregimiento (Panama)|corregimienti]]'' su najmanje jedinice lokalne samouprave, odnosno podjedinice [[Distrikti Paname|distrikta]], koji su podjedinice [[Provincije Paname|provincija]]; ''[[corregimiento|corregimienti]]'' postoje i u drugim zemljama [[Latinska Amerika|Latinske Amerike]]. Reforma zakonodavne vlasti uslijedila je nakon odluke [[Omar Torrijos|Omara Torrijosa]], tadašnjeg panamskog čelnika, koji je želio da male lokalne zajednice dobiju pravo aktivne participacije u državnoj politici. Dana [[6. kolovoza]] [[1972.]] godine održani su izbori na kojima je svaki ''corregimiento'' izabrao po jednog zastupnika u Narodnu skupštinu, a kako je konačni broj zastupnika bio 505, skupština je dobila nadimak '''Skupština 505-orice''' ({{lang-es|Asamblea de los 505}}).<ref name="CIDH" /><ref name="Elias_AC">{{Cite web|url=https://www.laestrella.com.pa/opinion/columnistas/161011/44-anos-politica-promulgacion-constitucion|title=A 44 años de la promulgación de la Constitución Política de Panamá|fechaacceso=2021-02-06|autor=|apellido=Castillo G.|nombre=Elías A.|enlaceautor=|fecha=11/10/2016|año=|sitioweb=La Estrella de Panamá|idioma=es}}</ref> Ta je Narodna skupština izglasala novi [[Ustav Paname]] iz [[1972.]] godine, međutim njezina zakondavna djelatnost, zbog činjenice da je djelovala za vrijeme Torrijosove diktature, ostaje predmetom debate.<ref name="CIDH">{{Cite web|url=http://www.cidh.oas.org/countryrep/Panama78sp/cap8.htm|title=Informe de Pais - Panamá 1978 - Capitulo VIII|fechaacceso=2021-02-06|autor=Comisión Interamericana de Derechos Humanos - Organización de los Estados Americanos (OEA)|apellido=|nombre=|enlaceautor=|fecha=|año=|sitioweb=www.cidh.oas.org}}</ref><ref name="Elias_AC" /> Većinu u Narodnoj skupštini uvijek je imala [[Revolucionarna demokratska stranka]], čiji je čelnik bio upravo Torrijos. Dvije godine nakon Torrijosove smrti, odnosno [[1983.]] godine, Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'' ukinuta je te je vraćen stari model Narodne skupštine, mada je ista tada nosila naziv '''Zakonodavna skupština''' ({{lang-es|Asamblea Legislativa}}).<ref>{{Cite web|url=https://www.laestrella.com.pa/nacional/150802/omar-muerte-torrijos-accidente|title=La muerte de Omar Torrijos: ¿accidente o conspiración?|fechaacceso=2021-02-05|autor=|apellido=Guardia|nombre=Mónica|enlaceautor=|fecha=02/08/2015|año=|sitioweb=La Estrella de Panamá|idioma=es}}</ref> Novi ustroj trajao je do [[1989.]] godine, kada Zakonodavna skupština nije imala aktivnih zastupnika jer je [[Manuel Noriega]] poništio rezultate izbora koji su išli na ruku opoziciji. Kako bi "legalizirao" svoju diktaturu, Noriega je ponovo aktivirao Narodnu skupštinu predstavnika ''corregimienta'', koja je sada imala 510 zastupnika te je nosila naziv '''Skupština narodne snage''' ({{lang-es|Asamblea del Poder Popular}}). Nova skupština izglasala je davanje apsolutnih ovlasti Noriegi. Međutim, Skupština narodne snage ukinuta je iste godine, kada su [[Invazija Sjedinjenih Američkih Država na Panamu|Sjedinjene Države izvršile invaziju na Panamu]] i svrgnule Noriegu.<ref name="24_a">{{Cite web|url=https://www.laestrella.com.pa/nacional/politica/131221/24-fad-anos-recuerda-invasion|title=FAD recuerda los 24 años de la invasión a Panamá|fechaacceso=2021-02-06|autor=|apellido=Panamá|nombre=GESE-La Estrella de|enlaceautor=|fecha=21/12/2013|año=|sitioweb=La Estrella de Panamá|idioma=es}}</ref> U sklopu nove serije demokratskih reformi, Skupština narodne snage ukinuta je te je ponovo aktivirana "stara" Narodna skupština Paname. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [https://williamslex.wordpress.com/2015/07/28/historia-de-la-asamblea-nacional-de-panama/ Historia de la Asamblea Nacional], Abogados Williams & Williams, ''williamslex.wordpress.com'', 28 de julio de 2015 {{Authority control}} [[Kategorija:Politička historija Paname]] [[Kategorija:Nastanci 1972.]] asq4h3yumbyfdpzdyust40jmawzkmkw 14 4716913 42589329 42485536 2026-05-07T23:01:19Z Aca 108187 Aca premješta stranicu [[Kategorija:Panamska politička historija]] na [[Kategorija:Politička historija Paname]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 42485536 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} {{Commonscat|Political history of Panama}} [[Kategorija:Politika Paname|Historija]] [[Kategorija:Historija Paname po temama|Politika]] [[Kategorija:Politička historija po državama|Panama]] agp7ldgn0ud9aiduos09r413tirwqm2 2 4717073 42589463 42588775 2026-05-08T08:11:15Z Ekvatarina 270952 42589463 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportista |ime = Armand Duplantis |headercolor = lightsteelblue |slika = Armand Duplantis(cropped) Budapest 2023.jpg |nadimci = Mondo |puno_ime = Armand Gustav Duplantis |datum_rođenja = [[10. studenoga]] [[1999.]] |mjesto_rođenja = {{flagicon|SAD}} [[Lafayette, Louisiana]], [[SAD]]|država = {{flagicon|Švedska}} [[Švedska]] |nacionalnost = {{flagicon|Švedska}} [[Švedska|Šveđanin]]<br> {{flagicon|SAD}} [[SAD|Amerikanac]] |sport = [[atletika]] |discipline = [[skok s motkom]] |visina = 1,81 m<ref name="Paris 2024 DUPLANTIS">{{cite web |url=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/armand-duplantis_1569203 |title=DUPLANTIS Armand |work=[[Ljetne olimpijske igre 2024.|Paris 2024 Olympics]] |access-date=20. ožujka 2026. |archive-date=23. kolovoza 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823034124/https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/armand-duplantis_1569203 |url-status=dead }}</ref> |treneri = Greg i Helena Duplantis<ref name="Paris 2024 DUPLANTIS"/> |klub = [[Upsala IF]]<ref name="Paris 2024 DUPLANTIS"/> |or= 6,31 m '''WR''' ([[skok s motkom]])<br>10,37 s ([[Trka na 100 metara|100 m]])<ref name="worldathletics.org DUPLANTIS"/> |medalje = {{Medalje sport | [[Atletika]]: [[Skok s motkom]]}} {{MedalCountry|{{flagcountry|Švedska}}}} {{MedaljeNatjecanje|oi}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2020|Tokio 2020.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2024|Pariz 2024.]] | skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|[[Svjetska prvenstva u atletici|Svjetska prvenstva]]}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2022.|Eugene 2022.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2023.|Budimpešta 2023.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2025.|Tokio 2025.]] | skok s motkom}} {{Medalje srebro | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2019.|Doha 2019.]] | skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Dijamantna liga}} {{Medalje zlato | [[2021.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[2022.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[2023.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[2024.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[2025.]] | skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska dvoranska prvenstva}} {{Medalje zlato | Beograd 2022.| skok s motkom}} {{Medalje zlato | Glasgow 2024.| skok s motkom}} {{Medalje zlato | Nanjing 2025.| skok s motkom}} {{Medalje zlato | Toruń 2026.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|[[Europska prvenstva u atletici|Europska prvenstva]]}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2018.|Berlin 2018.]]| skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2022.|München 2022.]]| skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2024.|Rim 2024.]]| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Europska dvoranska prvenstva}} {{Medalje zlato | Toruń 2021.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska juniorska prvenstva}} {{Medalje zlato | Tampere 2018.| skok s motkom}} {{Medalje bronca | Bydgoszcz 2016.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Europska juniorska prvenstva}} {{Medalje zlato | Grosseto 2017.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska prvenstva za mlađe juniore}} {{Medalje zlato | Cali 2015.| skok s motkom}} }} '''Armand Gustav Duplantis''' ([[Lafayette, Louisiana]], [[10. studenoga]] [[1999.]]), poznat kao '''Mondo''', [[Švedska|švedsko]]-[[SAD|američki]] je [[Skok s motkom|skakač s motkom]]. Svjetski je rekorder (6,31 m), dvostruki olimpijski pobjednik, četverostruki svjetski dvoranski prvak i trostruki osvajač svjetskih prvenstava na otvorenome. Pet puta osvojio je i [[Dijamantna liga|Dijamantnu ligu]].<ref name="worldathletics.org DUPLANTIS">{{cite web |url= https://worldathletics.org/athletes/sweden/armand-duplantis-14679502 |title=Armand DUPLANTIS|work=worldathletics.org |access-date=20. ožujka 2026.}}</ref> Svoje svjetske uspjehe postiže još od 15. godine, kada je osvojio [[Svjetsko prvenstvo za mlađe juniore u atletici 2015.|Svjetsko prvenstvo za mlađe juniore]] [[2015.]] godine. Od tada je osvojio niz ostalih prestižnih titula, uključujući i prva mjesta, čime je postao jedan od rijetkih sportaša koji je osvojio svjetska prvenstva u atletici kao mlađi junior, junior i senior.<ref>{{Cite news |last=Fameso |first=Funmilayo |date=28. kolovoza 2024.|title=Usain Bolt of Pole Vaulting: 9 fascinating things about the GOAT of athletics with TEN world records |url=https://www.pulsesports.co.ke/athletics/story/usain-bolt-of-pole-vaulting-9-fascinating-things-about-the-goat-of-athletics-with-ten-world-records-2024082807152685975 |work=Pulse Sports |access-date=27. ožujka 2026.}}</ref> Duplantis je trostruki europski prvak: svoju je prvu europsku titulu osvojio [[2018.]] godine, kada je postavio trenutačni svjetski rekord za mlađe od 20 godina, a zatim [[2022.]] i [[2024.]] godine. Godine 2018. bio je proglašen europskom i svjetskom atletskom zvijezdom u usponu, a dvije godine kasnije najboljim svjetskim atletičarom. Svoje je prvo europsko dvoransko zlato osvojio [[2021.]] godine, iste godine kada je na [[Olimpijada 2020.|Olimpijskim igrama u Tokiju]] prvi put postao olimpijski prvak. Sljedeće je sezone oborio svjetski rekord tri puta, osvojio naslove svjetskoga prvaka i na otvorenome i u dvorani, postao europski prvak i osvajač [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]], a konačno i preskočio šest ili više metara 22 puta;<ref name=":20">{{Cite web |date=16. lipnja 2025 |title=Mondo's 14th world record: what's fuelling this streak? |url=https://www.redbull.com/se-en/armand-duplantis-pole-vaulter-personal-life-portrait |access-date=27. ožujka 2026.|website=Red Bull}}</ref> na temelju svega toga bio je proglašen najboljim i europskim i svjetskim atletičarom godine. Nakon toga nastavio je obarati vlastite svjetske rekorde više puta godišnje: [[2023.]] godine dva puta, [[2024.]] tri puta, a [[2025.]] godine četiri puta, od kojih je jedan bio na [[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijskim igrama u Parizu]]. Četiri je puta dosada (2020., 2022., 2023. i 2025. godine) bio proglašen najboljim atletičarom godine, a osvojio je nagradu [[Laureus (nagrada)|Laureus]] 2025. godine.<ref name=":20"/> Pobijedivši u pet uzastopnih finala natjecanja, u razdoblju od 2021. do 2025. godine, Duplantis je također peterostruki osvajač Dijamantne lige. Duplantis je na natjecanjima preskočio šest ili više metara najviše puta u povijesti atletike,<ref name=":20"/> a ukupno je postavio 15 svjetskih rekorda.<ref name=":22">{{Cite web |title=World Record Progression of Pole Vault|url=https://worldathletics.org/records/by-progression/15143?type=1 |access-date=3. svibnja 2026. |work=[[World Athletics]]}}</ref> Nakon što je [[Renaud Lavillenie]] [[2014.]] godine preskočio 6,16 metara, Duplantis se javio kao sljedeći svjetski rekorder 2020. godine, kada je preskočio 6,17 metara. Od te je preskočene visine bio jedini koji je postavljao nove svjetske rekorde sve do svoga najnovijega, odnosno onoga od 6,31 metra iz [[2026.]] godine. Od listopada 2025. godine preskakao je šest ili više metara tijekom osam uzastopnih sezona, u ukupno 79 natjecanja, počevši od [[2018.]] godine, kada je preskočio 6,05 metara na [[Europsko prvenstvo u atletici 2018.|Europskome prvenstvu u Berlinu]]. Duplantis je jedan od samo četvorice skakača koji su preskočili 6,10 metara ili više; ostali su [[Emmanouil Karalis]], Renauld Lavillenie i [[Sergej Bubka]].<ref>{{Cite web |date=29. srpnja 2025|title=Manolo Karalis Inches Closer to Pole Vault History |url=http://www.tovima.com/sports/manolo-karalis-inches-closer-to-pole-vault-history/ |access-date=3. svibnja 2026. |website=tovima.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Staff |date=1. ožujka 2026.|title=Emmanouil Karalis: Historic 6.17m vault, congratulations from Bubka |url=https://www.hellenic.news/en/article/sports/athletics/emmanoyil-karalis-istoriko-alma-sta-617m-ke-sygxaritiria-apo-mpoumpka |access-date=3. svibnja 2026.|website=Hellenic.News |language=en}}</ref> Prema statistici iz ožujka 2026. godine, tu je visinu svladao na 36 od ukupno 49 natjecanja na kojima je neki atletičar toliko preskočio:<ref>{{Cite news |last=Tharme |first=Liam |date=12. kolovoza 2025. |title=Mondo Duplantis sets 13th pole vault world record of his career, third of 2025 |url=https://www.nytimes.com/athletic/6549502/2025/08/12/mondo-duplantis-pole-vault-world-records/ |access-date=3. svibnja 2026.|work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |date=1. ožujka 2026 |title=Emmanouil Karalis overtakes Renaud Lavillenie to become second highest pole vaulter in history behind Mondo Duplantis |url=https://www.olympics.com/en/news/athletics-emmanouil-karalis-overtakes-renaud-lavillenie-second-highest-pole-vaulter-history-mondo-duplantis |access-date=10. ožujka 2026|website=Olympics.com}}</ref> 24 puta na otvorenome i 12 puta u dvorani. Duplantis se naširoko smatra najboljim skakačem s motkom svih vremena.<ref name=":1">{{Cite news |last=Tharme |first=Liam |date=15. rujna 2025. |title=Mondo Duplantis, the making of a generational talent: 'It's like I'm a performing artist' |url=https://www.nytimes.com/athletic/6575839/2025/09/11/mondo-duplantis-profile-world-championships-tokyo-sweden/ |access-date=3. svibnja 2026. |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mull |first=Cory |title=Mondo Duplantis Breaks World Record For 14th Time, Earning Third World Pole Vault Title |url=https://www.forbes.com/sites/corymull/2025/09/15/mondo-duplantis-breaks-world-record-for-14th-time-earning-third-world-title/ |access-date=3. svibnja 2026.|website=Forbes}}</ref> == Rani život == Armand Gustav Duplantis<ref>{{Cite web |date=24. srpnja 2021 |title=Avslöjar Mondos okända mellannamn: "Ingen kallar mig något annat" |url=https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/4zgA9o/franska-avslojandet-mondos-okanda-mellannamn |access-date=7. svibnja 2026. |website=Aftonbladet}}</ref> rodio se [[10. studenoga]] [[1999.]] godine<ref name="WAprofile">{{cite web |title=Armand Duplantis – Athlete Profile |url=https://www.worldathletics.org/athletes/sweden/armand-duplantis-14679502 |website=[[World Athletics]] |access-date=7. svibnja 2026|archive-date=9. srpnja 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709231226/https://worldathletics.org/athletes/sweden/armand-duplantis-14679502 |url-status=live}}</ref> u sportskoj obitelji u [[Lafayette, Louisiana|Lafayetteu, Louisiani]].<ref name=":1" /> Njegov otac Greg, podrijetlom [[SAD|Amerikanac]], nekadašnji je skakač s motkom (osobni mu je rekord iznosio 5,80 metara), a majka Helena (rođena Hedlund), [[Švedska|Šveđanka]], bivša je [[Sedmoboj|sedmobojka]] i [[Odbojka|odbojkašica]].<ref name="advocate">{{cite news |newspaper=The Advocate|url=http://theadvocate.com/sports/acadianapreps/11646428-123/pole-vaulter-armand-duplantis-clearing |title=Pole vaulter Armand Duplantis clearing new heights |date=4. ožujka 2015. |access-date=7. svibnja 2026. |author=Raymond A. Partsch III |archive-date=16. veljače 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216203953/https://www.theadvocate.com/acadiana/sports/high_schools/article_96588e5e-a358-5573-b046-415e9512c502.html |url-status=dead}}</ref> Duplantisu je [[Engleski jezik|engleski]] materinji jezik, ali naučio je i [[švedski]] tijekom odrastanja,<ref>{{Cite web |last=Hendricks |first=Maggie |date=1. kolovoza 2024. |title=Paris 2024 athletics: Get to know Swedish star Mondo Duplantis |url=https://www.olympics.com/en/news/paris-2024-athletics-get-to-know-swedish-star-mondo-duplantis |access-date=7. svibnja 2026. |website=Olympics.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2. ožujka 2025|title=Mondo Duplantis shatters the pole vault record for an incredible 11th time |url=https://www.redbull.com/se-en/armand-duplantis-pole-vaulter-personal-life-portrait |access-date=7. svibnja 2026. |website=Red Bull}}</ref> osobito provodeći ljeta s djedom i bakom u Švedskoj.<ref>{{Cite web |date=7. ožujka 2022 |title=Duplantis pushed to heights by sibling rivalry and family coaching |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220307-duplantis-pushed-to-heights-by-sibling-rivalry-and-family-coaching |access-date=7. svibnja 2026 |publisher=[[France 24]] |language=en}}</ref> Andreas i Antoine, njegova starija braća, te Johanna, mlađa sestra, također se bave sportom odmalena. Andreas je predstavljao Švedsku kao skakač s motkom na svjetskim juniorskim prvenstvima u atletici [[2009.]] i [[2012.]] godine, a Antoine je od istoga sporta odustao kako bi se bavio [[Bejzbol|bejzbolom]] u srednjoj školi. U tome je sportu brzo napredovao i postao je kapetan ekipe [[Državni univerzitet Louisiane|Državnoga sveučilišta Louisiane]] [[2019.]] godine, kada su postizali najveće uspjehe.<ref>{{Cite news |url=http://www.nola.com/lsu/index.ssf/2015/07/lsu_freshman_antoine_duplantis.html |title=LSU freshman Antoine Duplantis meshes strong mental approach with athleticism as he steps into a chance to compete |newspaper=NOLA.com |author=Randy Rosetta |date=13. srpnja 2015. |access-date=7. svibnja 2026. |archive-date=21. srpnja 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721194028/http://www.nola.com/lsu/index.ssf/2015/07/lsu_freshman_antoine_duplantis.html |url-status=live}}</ref> Johanna se profesionalno bavi skokom s motkom i također predstavlja Švedsku na natjecanjima. Duplantis je završio srednju školu u Lafayetteu [[2018.]] godine, a potom je obrazovanje nastavio, poput svojih roditelja i starije braće, na Državnome sveučilištu Louisiane, ali od njega je odustao 2019. godine, nakon prve godine studija, kako bi se posvetio profesionalnoj karijeri.<ref>{{Cite web |last=@mondohoss600 |date=10. lipnja 2019. |title=Friendships and memories to last a lifetime. #foreverlsu #borntofly |url=https://x.com/mondohoss600/status/1138131078512816133 |access-date=7. svibnja 2026. |website=[[Twitter|X]]}}</ref> == Rana karijera == {{external media |float = left |topic = [[YouTube]] |video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=guSvVZ-3BrM 2006–2016 world record progression] }} Duplantis se prvi put okušao u skoku s motkom kod kuće, u Lafayetteu, Lousiani, kada je imao četiri godine. Od tada je počeo u njemu uvelike napredovati.<ref name="split" /> Prvi je svjetski rekord u svojoj dobnoj kategoriji postavio sa sedam godina. Kada mu je bilo deset godina, preskočio je 3,86 metara, čime je oborio tadašnji svjetski rekord za tu dob, ali također za dob od 11 i 12 godina.<ref name="split">{{cite web |url=http://www.milesplit.com/articles/143231/national-freshman-pv-record-holder-armand-duplantis-wants-the-world |title=National freshman PV record holder Armand Duplantis wants the world |author=Johanna Gretschel |work=MileSplit United States |date=14. siječnja 2015. |access-date=8. svibnja 2026. |publisher=MileSplit |archive-date=25. listopada 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025112924/http://www.milesplit.com/articles/143231/national-freshman-pv-record-holder-armand-duplantis-wants-the-world |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maxpreps.com/news/dCOA-6WFEd-YiQAcxJSkrA/louisianas-10-year-old-pole-vault-prodigy.htm |title=Louisiana's 10-year-old pole vault prodigy |publisher=[[MaxPreps]] |author=Dave Krider |date=11. kolovoza 2010. |access-date=8. svibnja 2026. |archive-date=23. siječnja 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123113534/https://www.maxpreps.com/news/dCOA-6WFEd-YiQAcxJSkrA/louisianas-10-year-old-pole-vault-prodigy.htm |url-status=live}}</ref> Od srpnja [[2015.]] godine nositelj je svjetskih rekorda u svim dobnim kategorija od 7. do 12. godine; držao je i svjetski rekord za trinaestogodišnjake sve do svibnja 2015. godine.<ref name="split" /><ref>{{cite web |url=http://www.vg.no/sport/friidrett/paal-13-feiret-17-mai-som-verdensrekordholder-i-stav/a/23454003/ |title=Pål (13) feiret 17. mai som verdensrekordholder i stav |publisher=vg.no |date=18. svibnja 2015.|access-date=8. svibnja 2026 |author=Øystein Jarlsbo |work=VG |archive-date=22. srpnja 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722113511/http://www.vg.no/sport/friidrett/paal-13-feiret-17-mai-som-verdensrekordholder-i-stav/a/23454003/ |url-status=live}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat}} * [https://worldathletics.org/athletes/-/14679502 Armand Duplantis] na [[World Athletics]] * [https://www.european-athletics.com/historical-data/athletes/-/14679502 Armand Duplantis] na [[European Athletics]] * [https://www.diamondleague.com/athlete/14679502 Armand Duplantis] na [[Dijamantna liga|Diamond League]] * [https://www.olympics.com/en/athletes/armand-duplantis Armand Duplantis] na [[Međunarodni olimpijski odbor|Olympics.com]] * [https://sok.se/idrottare/idrottare/a/armand-duplantis.html Armand Duplantis] na [[Švedski olimpijski odbor|Sveriges Olympiska Kommitté]] * [https://www.olympedia.org/athletes/146747 Armand Duplantis] na [[Olympedia|Olympediji]] *[https://intersportstats.com/athletes/3000046184 Armand Duplantis] na InterSportStats eui9c8hq64l1n67km36hlf5822aughs 0 4720531 42589058 42562964 2026-05-07T16:52:46Z Aca 108187 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Bosanskohercegovačka politička historija]] → [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 42589058 wikitext text/x-wiki [[File:First session of the AVNOJ in Bihać.jpg|mini|desno|Prvo zasjedanje AVNOJ-a]] '''Prvo zasjedanje AVNOJ-a''' održano je u [[Bihać]]u 26. i 27. novembra 1942. Predviđeno je bilo da Skupštini prisustvuje 79 delegata, od kojih na zasjedanje nije moglo stići sedamnaest, usljed ratnih dejstava na teritoriji [[Slovenija|Slovenije]] i [[Vojvodina|Vojvodine]]. Sredinom oktobra 1942. komandant [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba]] [[Josip Broz Tito]], izdao je naredbu kojim je zahtijevao oslobađanje grada Bihaća i njegove okoline s ciljem povezivanja oslobođenih teritorija zapadne [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] i [[Hrvatska|Hrvatske]]. Dana 4. novembar [[Bihać]] je oslobođen, a do 15. studenog oslobođeni su i drugi gradovi u Bosanskoj Krajini. Tako je nastala [[Bihaćka Republika]], koja je postojala do kraja januara 1943. Bila je veličine oko 50.000 m² i veća od [[Belgija|Belgije]] ili [[Švicarska|Švicarske]].<ref name="Republikać">{{Cite web |url= https://zgodovinanadlani.si/en/1942-i-zasedanje-avnoj-a/ |title= 1942 – I. zasedanje AVNOJ-a |work= Zgodovina na dlani - 2018. - zgodovinanadlani.si |access-date= 9. mart 2026}}</ref> Bihać je krajem 1942. i početkom 1943. godine postao sjedište najvišeg vojnog i političkog rukovodstva i središte naroda Jugoslavije. Oslobođenje Bihaća 4. novembra Radio London pripisao je [[četnici]]ma.<ref name="Dnevnik">{{Cite web |url=http://www.znaci.net/00003/745.php |title=U Drinićima ispod Klekovače (Povratak u Krajinu) |work=Vladimir Dedijer: DNEVNIK 1941-1944, knjiga I |access-date=9. 2. 2018 |archive-date=7. 2. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207085458/http://www.znaci.net/00003/745.php |url-status=dead }}</ref> U gradu je 26. i 27. novembra održano Prvo zasjedanje [[AVNOJ]]-a koje je bilo od velikog značaja za političku afirmaciju narodnooslobodilačkog pokreta na unutrašnjem i međunarodnom planu. Ono je imalo oblik parlamentarne sjednice na kojoj su se pitanja od najveće državne važnosti razmatrale javno pred prisutnom publikom. Prvo zasjedanje AVNOJ-a je potvrdilo proces federalnog institucionaliziranja Jugoslavije koji je trajao od prvih dana rata, mada se termin federacija nije prije jeseni 1943. pojavljivao u izjavama [[KPJ|CK KPJ]] i središnjih organa NOP-a.<ref name="Redžić">{{Cite web |url= https://books.google.de/books?id=pVCx3jerQmYC&pg=PA116&lpg=PA116&dq=prvo+zasjedanje+avnoja&source=bl&ots=fR61WOv0jQ&sig=Rx4U1T-Zkg6lMIlaK4z6gnkhl28&hl=sr&sa=X&ved=0ahUKEwid8_jSoMjZAhVGrRQKHQjADrU4ChDoAQgwMAE#v=onepage&q=prvo%20zasjedanje%20avnoja&f=false|title= Enver Redžić: Bosnia and Herzegovina in the Second World War |work= |access-date= 9. 2. 2018}}</ref> AVNOJ iz spoljnopolitičkih razloga, nije se formalno konstituisao kao zakonodavno tijelo i vrhovni organ vlasti, već kao najviši politički organ narodnooslobodilačke borbe jugoslovenskih naroda. U praksi, AVNOJ je odmah po osnivanju otpočeo obavljati funkcije opštejugoslovenskog državnog organa s prerogativima zakonodavne i izvršne vlasti.<ref name="BosM">{{Cite web |url= https://books.google.de/books?id=TfQEAQAAQBAJ&pg=PA402&lpg=PA402&dq=%C5%A1esnaesta+muslimanska+nou+brigada&source=bl&ots=vKZO4vvsf0&sig=ZNQ2xkAehorYqLYlzd5EoqcpaMw&hl=sr&sa=X&ved=0ahUKEwij0MiNrMbZAhWRLlAKHSXQCtMQ6AEIWTAK#v=onepage&q=%C5%A1esnaesta%20muslimanska%20nou%20brigada&f=false |title= Marko Attila Hoare: Bosnian Muslims in the Second World War: A History |work=Oxford University pres, 2013 |access-date= 9. 2. 2016}}</ref> [[File:Borba od 6. 12. 1942.jpg|mini|lijevo|List [[Borba (novine)|Borba]] od 6. decembra 1942, štampan u Driniću]] [[File:Izvršni odbor AVNOJ-a u Gračanici na Rami 5. marta 1943.jpg|mini|lijevo|Rukovodstvo AVNOJ-a u martu 1943.]] == Usvojeni dokumenti == '''Pozdrav Vrhovnom štabu''' Narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije.<ref name="1.Avnoj">{{Cite web |url= http://www.znaci.net/zb/4_2_11_2.pdf |title= DOKUMENTA PRVOG I DRUGOG ZASEDANJA AVNOJ-a |work= |access-date= 9. 2. 2018 |archive-date= 13. 7. 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180713023527/http://www.znaci.net/zb/4_2_11_2.pdf |url-status= dead }}</ref> u znak zahvalnost i povjerenje za uspješno vođenje oslobodilačkog rata jugoslavenskih naroda. '''Pozdrav Centralnom komitetu KPJ''' kao organizatoru narodnog ustanka u borbi za pobjedu nad [[Fašizam|fašizmom]], [[Ustaše|ustaškim]] i [[Četnici|četničkim]] izdajnicima, i borbi za oslobođenje. '''Rezolucija o osnivanju AVNOJ-a''' kao političkog predstavništva [[Narodnooslobodilačka borba|narodnooslobodilačke borbe]]. '''Rezolucija o organizaciji''' kojom je AVNOJ definiran kao općenacionalno i općepartijsko političko predstavništvo narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji, sa zadatkom da do krajnjih granica ujedini napore rodoljubivih antifašističkih snaga svih naroda i svih društvenih slojeva u Jugoslaviji u njihovoj zajedničkoj borbi za konačno oslobođenje i za stvaranje uvjeta za bolju i srećniju budućnost naših naroda u slobodnoj bratskoj zajednici. U svom radu se oslanjao na narodnooslobodilačke odbore i sve ostale masovne narodne antifašističke organizacije, partijske i vanpartijske. Koordinirao rad narodnooslobodilačkih odbora te razgraničivao rad vojnopozadinskih i civilnih organa vlasti na područjima pod nadzorom partizanskog pokreta. AVNOJ su činili predstavnici svih naroda i svih političkih stranaka i grupa, koje su aktivno sudjelovale u oslobodilačkoj borbi protiv okupacionih sila i njihovih domaćih saveznika. AVNOJ je iz svoje sredine izabrao: * Predsjednik: Dr. [[Ivan Ribar]]<ref name="HEncikl">{{Cite web |url= http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=4866 |title= AVNOJ |work= Leksikografski zavod Miroslav Krleža |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> * Podpredsjednici: Dr. [[Pavle Savić]], [[Nurija Pozderac]] i [[Edvard Kardelj]]. * Izvršni odbor: [[Mile Peruničić]], [[Ivan Milutinović]], dr. [[Simo Milošević]], pop [[Vlado Zečević]], [[Mladen Iveković]] i [[Veselin Masleša]]. U Sastavu odbora nalazilo se 8 odsjek za pojedine društveno-ekonomske djelatnosti (za prosvjetu, narodno zdravlje, unutrašnje poslove, socijalnu politiku, privredu, finansije, propagandu i vezu).<ref name="izodbor">{{Cite web |url= https://znaci.org/odrednica.php?slug=prvo-zasedanje-avnoj-a |title= AVNOJ |work= Leksikografski zavod Miroslav Krleža |access-date= 9. 2. 2017}}</ref> '''Proglas narodima Jugoslavije''', bez razlike na narodnost, vjeru i političko-stranačku pripadnost, sa pozivam na okupljanje oko Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije, radi uspješnog i što skorijeg narodnog oslobođenja. U proglasu su pozivi poimenično upućeni: [[Hrvati]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Bošnjaci|Muslimanima]], [[Crnogorci]]ma, [[Makedonci]]ma i [[Srbi]]ma.<ref name="1.Avnoj"/> U proglasu se ističe da pobjeda oslobodilačke borbe može biti ''potpuna samo onda, kada se narodi u oslobođenoj zemlji budu osjećali kao svoj na svome, kada budu sami preko svojih slobodnom svojom voljom izabranih narodnooslobodilačkih odbora, solidarnim radom sviju, kao i organizacijom u svim granama naše narodne privrede, obezbijedili sve uslove za jedan poredak, koji će im pružiti mogućnost da ostvare istinsku i pravu demokratiju i da izgrade jednu slobodnu, nezavisnu i bratsku zajednicu''. Da bi se taj cilj postigao, ''potrebna je prije svega jedinstvena i složna borba protiv fašističkog poretka [...] kao i protiv starog reakcionarnog poretka [. ..]''.<ref name="vjesnik">{{Cite web |url= https://www.google.com/search?q=prvo+zasjedanje+avnoja&sca_esv=9a0f969563c68435&source=hp&ei=9uu6aaOgGq7-7_UPs8vDqAo&iflsig=AFdpzrgAAAAAabr6BuATX-b34xnxKtnA9HAKVlRUPGPj&oq=Prvo+zasjedanje&gs_lp=Egdnd3Mtd2l6Ig9QcnZvIHphc2plZGFuamUqAggAMgUQABiABDIFEAAYgAQyBRAAGIAEMgYQABgWGB4yBhAAGBYYHjIGEAAYFhgeMgYQABgWGB4yBhAAGBYYHjIGEAAYFhgeMgYQABgWGB5Iy19QAFiyOHAAeACQAQCYAVWgAeEGqgECMTW4AQHIAQD4AQGYAg-gAuQHwgIFEC4YgATCAgsQLhiABBjRAxjHAcICCRAAGIAEGAoYC8ICDxAuGIAEGNEDGMcBGAoYC5gDAJIHBDE0LjGgB4hosgcEMTQuMbgH5AfCBwYyLTExLjTIB2SACAA&sclient=gws-wiz |title= Prvo zasjedanje AVNOJ-a u Bihaću 26.11.1942 - 27.11.1942 |work= Vjesnikov KALENDAR |access-date= 9. mart 2026}}</ref> Prvo zasjedanje AVNOJ-a imalo je dubok i dugoročan utjecaj na politički razvoj Jugoslavije i sudbinu njezinih naroda. Iako je u to vrijeme Jugoslavija bila pod okupacijom, AVNOJ je dao jasnu poruku da su partizani, predvođeni Komunističkom partijom, spremni preuzeti političku vlast nakon rata. Ovaj korak bio je od iznimne važnosti za međunarodnu legitimizaciju jugoslavenskog otpora jer je stvorio političko tijelo koje će se smatrati relevantnim akterom u postratnoj političkoj rekonstrukciji.<ref name="Savez">{{Cite web |url= https://sabh.hr/prvo-zasjedanje-avnoj-a/ |title= Prvo zasjedanje AVNOJ-a |work= Savez antifašističkih boraca i antifašista Republike Hrvatske - sabh.hr |access-date= 9. mart 2026}}</ref> == Literatura == * [[Rodoljub Čolaković]] „'''Zapisi iz oslobodilačkog rata'''“ (knjiga druga). „Svjetlost“ Sarajevo 1948. godina. * '''[[Vojna enciklopedija]]''' (knjiga treća). Beograd 1972. godina. == Reference == {{Refspisak|2}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] [[Kategorija:Bihać]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] 1fi90cmb3e1gwhgac4m7oubw6inhxxd 4 4720573 42589021 42586615 2026-05-07T16:43:31Z Vipz-bot 331934 Ažuriranje statistike 42589021 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Panel za uređivačke akcije/styles.css"/> <!-- BOT:UPDATED:START --> '''Zadnje ažuriranje:''' 2026-05-07 18:43 CEST <!-- BOT:UPDATED:END --> <div class="info-columns"> <div class="info-columns__col" id="new"> {{lažni odjeljak|sub=3|Novi članci}} <!-- BOT:NEW:START --> {| class="wikitable sortable" ! br. ! članak ! tema ! država ! korisnik |- | 1. | [[Odnosi Mađarske i Evropske unije]] | politika | {{Zastava|Mađarska}} | [[Korisnik:Aca|Aca]] |- | 2. | [[Odnosi Poljske i Evropske unije]] | politika | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Aca|Aca]] |- | 3. | [[Suvaja (pećina)]] | priroda | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 4. | [[Ljubiša Ćurgus]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 5. | [[Bolnica u Šobatovcu]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 6. | [[Elek Benedek]] | književnost | {{Zastava|Mađarska}} | [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] |- | 7. | [[Mađarizam]] | lingvistika | {{Zastava|Mađarska}} | [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] |- | 8. | [[Sevasti Qiriazi]] | žena<br>obrazovanje<br>društvo | {{Zastava|Albanija}} | [[Korisnik:Vipz|Vipz]] |- | 9. | [[Partizanska bolnica Lastve]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 10. | [[Zabel Jesajan]] | žena<br>nauka<br>obrazovanje | {{Zastava|Armenija}} | [[Korisnik:Vipz|Vipz]] |- | 11. | [[Saša Božović]] | žena | {{Zastava|Srbija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 12. | [[Matilda Caragiu Marioțeanu]] | žena<br>nauka<br>obrazovanje | [[Aromunski jezik]]<br>{{Zastava|Rumunija}} | [[Korisnik:Vipz|Vipz]] |- | 13. | [[Partizanska bolnica u Jasikovcu]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 14. | [[Partizanska bolnica Korčanica]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 15. | [[Mala partizanka]] | historija<br>transport | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 16. | [[Nekropola stećaka Kopošići]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 17. | [[Nekropola stećaka Vranjevo selo]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 18. | [[Valentina Tereškova]] | nauka<br>biografija<br>žena | {{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 19. | [[Wisława Szymborska]] | književnost<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 20. | [[Nekropola stećaka Podgradinje]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 21. | [[Jama Oko]] | priroda | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 22. | [[Nekropola stećaka Toplice]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 23. | [[Olga Tokarczuk]] | književnost<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 24. | [[Władysław Reymont]] | književnost<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 25. | [[Nekropola stećaka Međugorje]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 26. | [[Agnieszka Holland]] | film<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 27. | [[Irma Čremošnik]] | kultura<br>historija<br>žena | {{Zastava|Slovenija}}<br>{{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 28. | [[Ratno stanje u Poljskoj]] | historija<br>politika | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 29. | [[Otto von Steinbeis]] | historija<br>transport | {{Zastava|Austrija}}<br>{{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 30. | [[Muzej Istočne Bosne Tuzla]] | kultura | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 31. | [[Alex Manninger]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Austrija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 32. | [[Kosivska keramika]] | kultura | {{Zastava|Ukrajina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 33. | [[Lutkarstvo u Slovačkoj i Češkoj]] | kultura | {{Zastava|Slovačka}}<br>{{Zastava|Češka}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 34. | [[Andrej Lavrov]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 35. | [[Arvydas Sabonis]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Litva}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 36. | [[Chidaoba]] | kultura | {{Zastava|Gruzija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 37. | [[Colindat]] | kultura | {{Zastava|Rumunija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 38. | [[Aleksandar Belov]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 39. | [[Gheorghe Hagi]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rumunija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 40. | [[Rinat Dasajev]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rusija}}<br>[[Tatari]] | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 41. | [[Oleg Blohin]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Ukrajina}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 42. | [[Straume]] | film | {{Zastava|Latvija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 43. | [[Gints Zilbalodis]] | film<br>biografija | {{Zastava|Latvija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 44. | [[Tandir]] | kultura | {{Zastava|Azerbejdžan}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 45. | [[Azerbejdžanski tepih]] | kultura | {{Zastava|Azerbejdžan}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 46. | [[Cicvara]] | kultura | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}}<br>{{Zastava|Crna Gora}}<br>{{Zastava|Srbija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 47. | [[Spomenik Aerodromu u Medenom Polju]] | historija<br>kultura | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 48. | [[Odnosi Hrvatske i Evropske unije]] | politika | {{Zastava|Hrvatska}} | [[Korisnik:Aca|Aca]] |- | 49. | [[Oleg Saljenko]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Ukrajina}}<br>{{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |} <!-- BOT:NEW:END --> </div> <div class="info-columns__col" id="expanded"> {{lažni odjeljak|sub=3|Prošireni članci}} <!-- BOT:EXPANDED:START --> Trenutno nema zabilježenih doprinosa. <!-- BOT:EXPANDED:END --> </div> </div> 3s167hz8p6zrjkmlkba63yg2cu8bovv 42589216 42589021 2026-05-07T18:29:33Z Vipz-bot 331934 Ažuriranje statistike 42589216 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Panel za uređivačke akcije/styles.css"/> <!-- BOT:UPDATED:START --> '''Zadnje ažuriranje:''' 2026-05-07 20:29 CEST <!-- BOT:UPDATED:END --> <div class="info-columns"> <div class="info-columns__col" id="new"> {{lažni odjeljak|sub=3|Novi članci}} <!-- BOT:NEW:START --> {| class="wikitable sortable" ! br. ! članak ! tema ! država ! korisnik |- | 1. | [[Odnosi Mađarske i Evropske unije]] | politika | {{Zastava|Mađarska}} | [[Korisnik:Aca|Aca]] |- | 2. | [[Odnosi Poljske i Evropske unije]] | politika | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Aca|Aca]] |- | 3. | [[Suvaja (pećina)]] | priroda | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 4. | [[Ljubiša Ćurgus]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 5. | [[Bolnica u Šobatovcu]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 6. | [[Elek Benedek]] | književnost | {{Zastava|Mađarska}} | [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] |- | 7. | [[Mađarizam]] | lingvistika | {{Zastava|Mađarska}} | [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] |- | 8. | [[Sevasti Qiriazi]] | žena<br>obrazovanje<br>društvo | {{Zastava|Albanija}} | [[Korisnik:Vipz|Vipz]] |- | 9. | [[Partizanska bolnica Lastve]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 10. | [[Zabel Jesajan]] | žena<br>nauka<br>obrazovanje | {{Zastava|Armenija}} | [[Korisnik:Vipz|Vipz]] |- | 11. | [[Saša Božović]] | žena | {{Zastava|Srbija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 12. | [[Matilda Caragiu Marioțeanu]] | žena<br>nauka<br>obrazovanje | [[Aromunski jezik]]<br>{{Zastava|Rumunija}} | [[Korisnik:Vipz|Vipz]] |- | 13. | [[Partizanska bolnica u Jasikovcu]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 14. | [[Partizanska bolnica Korčanica]] | historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 15. | [[Mala partizanka]] | historija<br>transport | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 16. | [[Nekropola stećaka Kopošići]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 17. | [[Nekropola stećaka Vranjevo selo]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 18. | [[Valentina Tereškova]] | nauka<br>biografija<br>žena | {{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 19. | [[Wisława Szymborska]] | književnost<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 20. | [[Nekropola stećaka Podgradinje]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 21. | [[Jama Oko]] | priroda | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 22. | [[Nekropola stećaka Toplice]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 23. | [[Olga Tokarczuk]] | književnost<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 24. | [[Władysław Reymont]] | književnost<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 25. | [[Nekropola stećaka Međugorje]] | kultura<br>historija | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 26. | [[Agnieszka Holland]] | film<br>biografija | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 27. | [[Irma Čremošnik]] | kultura<br>historija<br>žena | {{Zastava|Slovenija}}<br>{{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 28. | [[Ratno stanje u Poljskoj]] | historija<br>politika | {{Zastava|Poljska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 29. | [[Otto von Steinbeis]] | historija<br>transport | {{Zastava|Austrija}}<br>{{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 30. | [[Muzej Istočne Bosne Tuzla]] | kultura | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 31. | [[Alex Manninger]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Austrija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 32. | [[Kosivska keramika]] | kultura | {{Zastava|Ukrajina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 33. | [[Lutkarstvo u Slovačkoj i Češkoj]] | kultura | {{Zastava|Slovačka}}<br>{{Zastava|Češka}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 34. | [[Andrej Lavrov]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 35. | [[Arvydas Sabonis]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Litva}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 36. | [[Chidaoba]] | kultura | {{Zastava|Gruzija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 37. | [[Colindat]] | kultura | {{Zastava|Rumunija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 38. | [[Aleksandar Belov]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 39. | [[Gheorghe Hagi]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rumunija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 40. | [[Rinat Dasajev]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Rusija}}<br>[[Tatari]] | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 41. | [[Oleg Blohin]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Ukrajina}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 42. | [[Straume]] | film | {{Zastava|Latvija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 43. | [[Gints Zilbalodis]] | film<br>biografija | {{Zastava|Latvija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 44. | [[Tandir]] | kultura | {{Zastava|Azerbejdžan}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 45. | [[Azerbejdžanski tepih]] | kultura | {{Zastava|Azerbejdžan}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 46. | [[Cicvara]] | kultura | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}}<br>{{Zastava|Crna Gora}}<br>{{Zastava|Srbija}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 47. | [[Spomenik Aerodromu u Medenom Polju]] | historija<br>kultura | {{Zastava|Bosna i Hercegovina}} | [[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] |- | 48. | [[Odnosi Hrvatske i Evropske unije]] | politika | {{Zastava|Hrvatska}} | [[Korisnik:Aca|Aca]] |- | 49. | [[Oleg Saljenko]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Ukrajina}}<br>{{Zastava|Rusija}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |- | 50. | [[Sándor Kocsis]] | sport<br>biografija | {{Zastava|Mađarska}} | [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] |} <!-- BOT:NEW:END --> </div> <div class="info-columns__col" id="expanded"> {{lažni odjeljak|sub=3|Prošireni članci}} <!-- BOT:EXPANDED:START --> Trenutno nema zabilježenih doprinosa. <!-- BOT:EXPANDED:END --> </div> </div> q5um50km0d5k6kgkgcnso1erv3arlem 10 4721663 42588998 42585613 2026-05-07T16:06:38Z Vipz 151311 Zaštićena stranica [[Šablon:Zaštićena stranica]]: Administrativni šablon. ([uređivanje: dopušteno samo administratorima] (neodređeno) [premještanje: dopušteno samo administratorima] (neodređeno)) 42585613 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Protection banner|main}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 8rt1snyv5yit3jnuzrbl00negaj27e5 42589006 42588998 2026-05-07T16:07:43Z Vipz 151311 42589006 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Protection banner|main}}<noinclude> {{documentation|content={{Zs-šablon}}}} </noinclude> bzda6sbo0rrv8smqvyuh4s0nbb0dtoz 828 4721681 42588943 42586399 2026-05-07T16:02:45Z Vipz 151311 Zaštićena stranica [[Modul:Submit an edit request]]: Stranica namijenjena upotrebi u sistemskim porukama. ([uređivanje: dopušteno samo administratorima] (neodređeno) [premještanje: dopušteno samo administratorima] (neodređeno)) 42586399 Scribunto text/plain -- This module implements {{Submit an edit request}}. local CONFIG_MODULE = 'Module:Submit an edit request/config' -- Load necessary modules local mRedirect = require('Module:Redirect') local cfg = mw.loadData(CONFIG_MODULE) local effectiveProtectionLevel = require('Module:Effective protection level')._main local escape = require('Module:String')._escapePattern local lang = mw.language.getContentLanguage() local p = {} local validLevels = { semi = 'semi', extended = 'extended', template = 'template', full = 'full', interface = 'interface', manual = 'manual', } -- Localisation for Serbo-Croatian local typeAliases = { ['djelomična'] = 'semi', ['djelomična zaštita'] = 'semi', ['statusna'] = 'extended', ['statusna zaštita'] = 'extended', ['šablonska'] = 'template', ['šablonska zaštita'] = 'template', ['puna'] = 'full', ['puna zaštita'] = 'full', ['potpuna'] = 'full', ['potpuna zaštita'] = 'full', ['sučelje'] = 'interface', ['sučeljska'] = 'interface', ['zaštita sučelja'] = 'interface', ['sučeljska zaštita'] = 'interface', ['ručno'] = 'manual', } local protectionLevelAliases = { autoconfirmed = 'semi', extendedconfirmed = 'extended', templateeditor = 'template', sysop = 'full', interfaceadmin = 'interface', ['interface-admin'] = 'interface', } local parameterAliases = { tip = 'type', vrsta = 'type', razina = 'type', prikaz = 'display', tekst = 'display', natpis = 'display', odgovoreno = 'answered', odg = 'answered', } local function normalizeLevel(level) if type(level) == 'string' then local value = mw.ustring.lower(mw.text.trim(level)) return typeAliases[value] or value end return level end local function yesno(value, default) if value == nil then return default end if type(value) == 'boolean' then return value end value = mw.ustring.lower(mw.text.trim(tostring(value))) if value == 'yes' or value == 'y' or value == 'true' or value == '1' or value == 'da' or value == 'd' then return true elseif value == 'no' or value == 'n' or value == 'false' or value == '0' or value == 'ne' or value == 'nema' then return false end return default end local function normalizeArgs(args) local ret = {} for k, v in pairs(args or {}) do ret[k] = v end for alias, canonical in pairs(parameterAliases) do if ret[canonical] == nil and ret[alias] ~= nil then ret[canonical] = ret[alias] end end ret.type = normalizeLevel(ret.type) return ret end local function message(key, ...) local params = {...} local msg = cfg[key] if #params < 1 then return msg else return mw.message.newRawMessage(msg):params(params):plain() end end local function validateLevel(level) level = normalizeLevel(level) return level and validLevels[level] end local function getEffectiveRequestLevel(titleObj) if not titleObj then return nil end local level = effectiveProtectionLevel('edit', titleObj) return protectionLevelAliases[level] end local function getRequestLevel(level, titleObj) return validateLevel(level) or getEffectiveRequestLevel(titleObj) or 'full' end local function getEditintroLevel(level, titleObj) return validateLevel(level) or getEffectiveRequestLevel(titleObj) end local function getLevelInfo(level, field) local levelCfg = cfg.protectionLevels[level] or cfg.protectionLevels.full return levelCfg and levelCfg[field] end local function resolveRedirect(page) return mRedirect.luaMain(page) end local function isProtected(page) local titleObj = mw.title.new(page) if not titleObj then return false end local action = titleObj.exists and 'edit' or 'create' return effectiveProtectionLevel(action, titleObj) ~= '*' end local function getSubjectTitle(titleObj) if titleObj and titleObj.isTalkPage and titleObj.subjectPageTitle then return titleObj.subjectPageTitle end return titleObj end local function isTemplateOrModule(titleObj) return titleObj and ( titleObj.namespace == 10 or titleObj.namespace == 828 ) end local function makeSubpageLink(titleObj, subpageKey, displayKey, createDisplayKey) local subpage = message(subpageKey) local display = message(displayKey) local createDisplay = message(createDisplayKey) local subpageTitle = mw.title.new(titleObj.prefixedText .. '/' .. subpage) if not subpageTitle then return display end if subpageTitle.exists then return string.format( '[[%s|%s]]', subpageTitle.prefixedText, display ) end return string.format( '<span class="plainlinks">[%s %s]</span>', tostring(mw.uri.fullUrl(subpageTitle.prefixedText, { action = 'edit', })), createDisplay ) end local function getEditintroImage(level) local images = cfg['editintro-images'] or {} return images[level] or images.default or 'Semi-protection-shackle-no-text.svg' end local function makeEditintroText(titleObj) local ret = {} ret[#ret + 1] = string.format( '<div style="text-align: center; font-size: 140%%;">\'\'\'%s\'\'\'</div>', message('editintro-heading') ) ret[#ret + 1] = '* ' .. message('editintro-main-page-request') ret[#ret + 1] = '* ' .. message('editintro-first-request') if isTemplateOrModule(titleObj) then local sandboxLink = makeSubpageLink( titleObj, 'editintro-sandbox-subpage', 'editintro-sandbox-display', 'editintro-create-sandbox-display' ) local testLink = makeSubpageLink( titleObj, 'editintro-test-subpage', 'editintro-test-display', 'editintro-create-test-display' ) ret[#ret + 1] = '* ' .. message( 'editintro-specific-template', sandboxLink, testLink ) else ret[#ret + 1] = '* ' .. message('editintro-specific-page') end ret[#ret + 1] = '* ' .. message('editintro-reasons') return table.concat(ret, '\n') end local function getRequestPageText(args) local pages = {} local i = 1 while args[i] do local page = mw.text.trim(args[i]) if page ~= '' then table.insert(pages, page) end i = i + 1 end if #pages == 0 then return '' end local links = {} for _, page in ipairs(pages) do table.insert(links, '[[:' .. page .. ']]') end return message('request-page-text', table.concat(links, ', ')) end local function getRequestCategory(level) local categories = cfg['request-categories'] or {} return categories[level] or categories.full end local function makeRequestText(level, pageText) local levelText = getLevelInfo(level, 'requestLevelText') or getLevelInfo(level, 'levelText') or getLevelInfo('full', 'requestLevelText') or getLevelInfo('full', 'levelText') return message('request-active-text', levelText, pageText) end local function makeAnsweredRequestText(pageText) return message('request-answered-text', pageText) end function p.makeRequestUrl(level, titleObj) titleObj = titleObj or mw.title.getCurrentTitle() local mainPageContent = cfg['main-page-content'] or {} local basePage = titleObj.basePageTitle.fullText if mainPageContent[basePage] then return tostring(mw.uri.fullUrl(message('main-page-request-page'))) end local talkPageName = titleObj.talkPageTitle if talkPageName == nil then return tostring(mw.uri.fullUrl(message('protected-talk-page-request-page'))) end talkPageName = resolveRedirect(talkPageName.prefixedText) if isProtected(talkPageName) then return tostring(mw.uri.fullUrl(message('protected-talk-page-request-page'))) end level = getRequestLevel(level, titleObj) if level == 'manual' then return tostring(mw.uri.fullUrl(talkPageName, { action = 'edit', section = 'new', })) end local sectionname = message( 'preload-title-text', getLevelInfo(level, 'levelText'), lang:formatDate(message('preload-title-date-format')) ) local content = mw.title.new(talkPageName):getContent() if content and content:find('== *' .. escape(sectionname) .. ' *==') then local dedup = 2 while true do local newname = message('preload-title-dedup-suffix', sectionname, dedup) if not content:find('== *' .. escape(newname) .. ' *==') then sectionname = newname break end dedup = dedup + 1 end end local url = mw.uri.fullUrl(talkPageName, { action = 'edit', editintro = getLevelInfo(level, 'editintro'), preload = message('preload-template'), preloadtitle = sectionname, section = 'new', }) url = tostring(url) -- Add the preload parameters. @TODO: merge this into the mw.uri.fullUrl -- query table once [[phab:T93059]] is fixed. local function encodeParam(key, val) return string.format('&%s=%s', mw.uri.encode(key), mw.uri.encode(val)) end url = url .. encodeParam('preloadparams[]', getLevelInfo(level, 'requestTemplate')) url = url .. encodeParam('preloadparams[]', titleObj.prefixedText) url = url .. encodeParam('preloadparams[]', level) return url end function p._link(args) args = normalizeArgs(args) return string.format( '<span class="plainlinks">[%s %s]</span>', p.makeRequestUrl(args.type), args.display or message('default-display-value') ) end function p._button(args) args = normalizeArgs(args) return require('Module:Clickable button').main{ [1] = args.display or message('default-display-value'), url = p.makeRequestUrl(args.type), class = 'mw-ui-progressive', } end function p._editintro(args, titleObj) args = normalizeArgs(args) titleObj = getSubjectTitle(titleObj or mw.title.getCurrentTitle()) local level = getEditintroLevel(args.type, titleObj) local image = getEditintroImage(level) local box = require('Module:Message box').main('tmbox', { type = 'notice', style = message('editintro-style'), image = string.format('[[File:%s|45px|link=|alt=]]', image), text = makeEditintroText(titleObj), }) return tostring( mw.html.create('div') :addClass('mw-parser-output') :wikitext(box) ) end function p._request(args) args = normalizeArgs(args) local level = getRequestLevel(args.type, mw.title.new(args[1] or '')) local answered = yesno(args.answered or args.ans, false) local demo = yesno(args.demo, false) local skiptalk = yesno(args.skiptalk, false) local titleObj = mw.title.getCurrentTitle() if not titleObj.isTalkPage and not demo and not skiptalk then local ret = message('request-not-on-talk-page-error') if titleObj.namespace ~= 10 then ret = ret .. '[[Kategorija:' .. message('request-not-on-talk-page-category') .. ']]' end return ret end local pageText = getRequestPageText(args) local boxArgs = { class = 'editrequest', } if answered then boxArgs.type = 'notice' boxArgs.small = 'yes' boxArgs.smalltext = makeAnsweredRequestText(pageText) else boxArgs.type = 'content' boxArgs.image = message('request-active-image') boxArgs.text = makeRequestText(level, pageText) end local ret = require('Module:Message box').main('tmbox', boxArgs) if not answered and not demo then local category = getRequestCategory(level) if category then ret = ret .. '[[Kategorija:' .. category .. ']]' end end return ret end local function makeInvokeFunc(func, wrapper) return function (frame) local options = {} if wrapper then options.wrappers = {wrapper} end local args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, options) return func(args) end end p.link = makeInvokeFunc(p._link, message('link-wrapper-template')) p.button = makeInvokeFunc(p._button, message('button-wrapper-template')) p.request = makeInvokeFunc(p._request) function p.editintro(frame) local args = require('Module:Arguments').getArgs(frame) return p._editintro(args) end return p k9cucs3vws9rf8uz8thor38zlqs0tqc 828 4721682 42588945 42586372 2026-05-07T16:02:58Z Vipz 151311 Zaštićena stranica [[Modul:Submit an edit request/config]]: Stranica namijenjena upotrebi u sistemskim porukama. ([uređivanje: dopušteno samo administratorima] (neodređeno) [premještanje: dopušteno samo administratorima] (neodređeno)) 42586372 Scribunto text/plain -- This module contains configuration data for [[Module:Submit an edit request]]. return { -------------------------------------------------------------------------------- -- Messages -------------------------------------------------------------------------------- -- The default display value for edit requests. ['default-display-value'] = 'Podnesi zahtjev za izmjenu', -- The template that stores the edit request preload text ['preload-template'] = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu/preload', -- The section heading that is generated when a user clicks on an edit request -- link. $1 is the protection level text, e.g. "Semi-protected" or -- "Template-protected". $2 is the current date, in the format specified by the -- "preload-title-date-format" message. ['preload-title-text'] = 'Zahtjev za izmjenu stranice ($1): $2', -- The date format for the automatically-generated section heading. The format -- must be valid input for the #time parser function. ['preload-title-date-format'] = 'j. F Y.', -- What do do with the generated section header if another header with the same section already exists -- $1 is the original section header. $2 is an automatically generated number, starting at 2 and increasing -- by one until a unique header is found. ['preload-title-dedup-suffix'] = '$1 ($2)', -- The names of pages (and their subpages) that make up the content of the main page for this wiki ['main-page-content'] = { ['Glavna stranica'] = true, ['Šablon:Glavna stranica'] = true, ['Šablon:Glavna stranica/Zaglavlje'] = true, ['Šablon:Glavna stranica/Dugme'] = true, ['Šablon:Glavna stranica/Odlomak'] = true, ['Šablon:Glavna stranica/O Wikipediji'] = true, ['Šablon:Istaknuti članak'] = true, ['Šablon:IČ'] = true, ['Šablon:Aktualni istaknuti članak'] = true, ['Šablon:Broj istaknutih članaka'] = true, ['Šablon:Jeste li znali'] = true, ['Šablon:Aktualni događaji'] = true, ['Šablon:Na današnji dan'] = true, ['Šablon:Slika sedmice'] = true, ['Šablon:Wikipedijini srodni projekti'] = true, ['Modul:Jeste li znali'] = true, ['Modul:Jeste li znali/natuknice'] = true, ['Wikipedija:Novosti'] = true }, -- The page used to request changes to things on the Main Page. ['main-page-request-page'] = 'Razgovor:Glavna stranica', -- The page used to request edits to protected talk pages. ['protected-talk-page-request-page'] = 'Wikipedija:Administratorska tabla', -- The names of the templates to be used as wrappers for the "link" and "button" -- functions. These are passed as arguments to the "wrappers" option of -- [[Module:Arguments]]. ['link-wrapper-template'] = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu/veza', ['button-wrapper-template'] = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu', -- Messages used by the shared editintro. ['editintro-style'] = 'background-color: var(--background-color-warning-subtle, ivory); color: inherit;', ['editintro-images'] = { semi = 'Semi-protection-shackle.svg', extended = 'Extended-protection-shackle.svg', template = 'Template-protection-shackle.svg', full = 'Full-protection-shackle.svg', interface = 'Interface-protection-shackle.svg', manual = 'Semi-protection-shackle-no-text.svg', default = 'Semi-protection-shackle-no-text.svg', }, ['editintro-heading'] = 'Kako podnijeti zahtjev za izmjenu:', ['editintro-main-page-request'] = 'Ako želite ispraviti grešku na [[Glavna stranica|glavnoj stranici]], koristite njenu [[Razgovor:Glavna stranica|stranicu za razgovor]].', ['editintro-first-request'] = 'Ako prvi put podnosite zahtjev za izmjenu, pročitajte [[Pomoć:Zahtjevi za izmjene|upute]]. Zahtjev mora biti jasan i potpun.', ['editintro-specific-page'] = 'Budite konkretni; tačno navedite šta želite promijeniti i priložite tekst kojim to treba zamijeniti.', ['editintro-specific-template'] = 'Budite konkretni; tačno navedite šta želite promijeniti. Ako je primjenjivo, napravite ili ažurirajte $1 kao kopiju trenutnog šablona ili modula, ondje unesite predloženu izmjenu i provjerite je na $2 uz nekoliko primjera koji pokazuju očekivani rezultat.', ['editintro-reasons'] = 'Obrazložite zahtjev. Zahtjevi bez obrazloženja vjerovatno će biti odbijeni.', ['editintro-sandbox-subpage'] = 'igralište', ['editintro-sandbox-display'] = 'igralište', ['editintro-create-sandbox-display'] = 'napravite igralište', ['editintro-test-subpage'] = 'test', ['editintro-test-display'] = 'test', ['editintro-create-test-display'] = 'napravite test-stranicu', -- Messages used by the edit request box. -- $1 is the comma-separated linked page list. ['request-page-text'] = ' za $1', -- $1 is the protection level text. $2 is the page text from request-page-text. ['request-active-text'] = '\'\'\'Ovo je zahtjev za izmjenu $1$2.\'\'\'\n\n' .. 'Molimo navedite tačno koju izmjenu treba napraviti. Zahtjev treba biti dovoljno jasan da ga drugi urednik može provesti bez dodatnog tumačenja.\n\n' .. '<small>Kada zahtjev bude obrađen, promijenite parametar <code style="white-space: nowrap;">&#124;odgovoreno&#61;</code> u \'\'\'da\'\'\' kako bi se uklonio iz kategorije aktivnih zahtjeva.</small>', -- $1 is the page text from request-page-text. ['request-answered-text'] = 'Ovaj zahtjev za izmjenu$1 je obrađen. Ako ga treba ponovo aktivirati, promijenite parametar <code style="white-space: nowrap;">&#124;odgovoreno&#61;</code> u \'\'\'ne\'\'\'.', ['request-active-image'] = '[[Datoteka:Padlock-bronze-open.svg|60px|alt=|link=]]', ['request-not-on-talk-page-error'] = '<span class="error">\'\'\'Greška: zahtjevi za izmjenu zaštićenih stranica mogu se postavljati samo na stranicama za razgovor.\'\'\'</span>', ['request-not-on-talk-page-category'] = 'Zahtjevi za izmjenu postavljeni izvan stranica za razgovor', ['request-categories'] = { semi = 'Zahtjevi za izmjenu djelomično zaštićenih stranica', extended = 'Zahtjevi za izmjenu statusno zaštićenih stranica', template = 'Zahtjevi za izmjenu šablonski zaštićenih stranica', full = 'Zahtjevi za izmjenu potpuno zaštićenih stranica', interface = 'Zahtjevi za izmjenu stranica zaštićenih na nivou sučelja', manual = 'Zahtjevi za izmjenu zaštićenih stranica', }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection level config -------------------------------------------------------------------------------- protectionLevels = { --[[ -- These settings are for the different protection levels which the module can -- output edit request links for. -- -- editintro: -- The template to use as the edit intro users see when they click on an edit -- request link. -- -- request-template: -- The name of the edit request template for that protection level. Do not -- include the "Template:" text. -- -- protectionlevel: -- The name of the protection level, used for formatting the automatically- -- generated section headings. --]] -- Semi-protection semi = { editintro = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu/editintro', requestTemplate = 'Podnesi zahtjev za izmjenu/zahtjev', levelText = 'djelomična zaštita', requestLevelText = 'djelomično zaštićene stranice', }, -- Extended-confirmed-protection extended = { editintro = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu/editintro', requestTemplate = 'Podnesi zahtjev za izmjenu/zahtjev', levelText = 'statusna zaštita', requestLevelText = 'statusno zaštićene stranice', }, -- Template-protection template = { editintro = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu/editintro', requestTemplate = 'Podnesi zahtjev za izmjenu/zahtjev', levelText = 'šablonska zaštita', requestLevelText = 'šablonski zaštićene stranice', }, -- Full protection full = { editintro = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu/editintro', requestTemplate = 'Podnesi zahtjev za izmjenu/zahtjev', levelText = 'potpuna zaštita', requestLevelText = 'potpuno zaštićene stranice', }, -- Interface-protection interface = { editintro = 'Šablon:Podnesi zahtjev za izmjenu/editintro', requestTemplate = 'Podnesi zahtjev za izmjenu/zahtjev', levelText = 'zaštita sučelja', requestLevelText = 'stranice zaštićene na nivou sučelja', }, } } jjv7a25pv9u4z0g0a7rv341n23m0ha0 0 4721781 42588879 42588776 2026-05-07T13:56:04Z Edgar Allan Poe 29250 /* Osmina finala */ 42588879 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === === Polufinale === === Utakmica za treće mjesto === === Finale === == Statistike i nagrade == == Konačni poredak == == Marketing == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] 3qo6rsir73obd88l7m9bykm9d1ltca6 42588881 42588879 2026-05-07T14:04:33Z Edgar Allan Poe 29250 /* Četvrtfinale */ 42588881 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF2 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF1 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik OF5 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF6 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik OF7 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF8 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Polufinale === === Utakmica za treće mjesto === === Finale === == Statistike i nagrade == == Konačni poredak == == Marketing == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] gwhix9asevpqsxcujuqautolwx81mn6 42588882 42588881 2026-05-07T14:09:57Z Edgar Allan Poe 29250 /* Polufinale */ 42588882 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF2 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF1 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik OF5 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF6 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik OF7 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF8 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik ČF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === === Finale === == Statistike i nagrade == == Konačni poredak == == Marketing == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] 6k36cuif4bf3fes02asn3rsd2oicz80 42588883 42588882 2026-05-07T14:11:01Z Edgar Allan Poe 29250 /* Utakmica za treće mjesto */ 42588883 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF2 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF1 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik OF5 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF6 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik OF7 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF8 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik ČF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === == Statistike i nagrade == == Konačni poredak == == Marketing == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] 7b6o7usoy023h5k9efe8f0wbultghey 42588884 42588883 2026-05-07T14:12:54Z Edgar Allan Poe 29250 /* Finale */ 42588884 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF2 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF1 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik OF5 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF6 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik OF7 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF8 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik ČF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} == Statistike i nagrade == == Konačni poredak == == Marketing == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] d6xb4hiyhg518rt7arwwovzj4pc46vx 42588885 42588884 2026-05-07T14:22:38Z Edgar Allan Poe 29250 /* Statistike i nagrade */ 42588885 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF2 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF1 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik OF5 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF6 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik OF7 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF8 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik ČF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== <!-- {{small|'''Ažurirano:'''}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' '''Najbrži pogodak''' '''Najkasniji pogodak''' '''Prvi žuti karton''' '''Prvi crveni karton''' '''Najstariji igrač s nastupom''' '''Najmlađi igrač s nastupom''' '''Najstariji igrač s postignutim golom''' '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|ŠPA}} [[Gavi (fudbaler)|Gavi]] - {{age in years and days|2004|8|5|2022|11|23}} '''Prvi hat-trick''' '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (0)''' | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' '''Najmanje golova na utakmici''' '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' |}--> ===Strijelci=== <!--{{small|'''Ažurirano:'''}} ;1 gol {{div col|4}} {{div col end}} ;Autogolovi {{div col|4}} {{div col end}}--> ===Jedanaesterci=== <!--Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== |}--> ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == == Marketing == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] thw4l6uqjwdfyx3g7j8gi81jhyhu1u0 42588888 42588885 2026-05-07T14:28:35Z Edgar Allan Poe 29250 /* Konačni poredak */ 42588888 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF2 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF1 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik OF5 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF6 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik OF7 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF8 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik ČF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== <!-- {{small|'''Ažurirano:'''}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' '''Najbrži pogodak''' '''Najkasniji pogodak''' '''Prvi žuti karton''' '''Prvi crveni karton''' '''Najstariji igrač s nastupom''' '''Najmlađi igrač s nastupom''' '''Najstariji igrač s postignutim golom''' '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|ŠPA}} [[Gavi (fudbaler)|Gavi]] - {{age in years and days|2004|8|5|2022|11|23}} '''Prvi hat-trick''' '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (0)''' | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' '''Najmanje golova na utakmici''' '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' |}--> ===Strijelci=== <!--{{small|'''Ažurirano:'''}} ;1 gol {{div col|4}} {{div col end}} ;Autogolovi {{div col|4}} {{div col end}}--> ===Jedanaesterci=== <!--Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== |}--> ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 6 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 7 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 8 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 10 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 11 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 12 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 13 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 14 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 15 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 16 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 18 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 19 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 20 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 21 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 22 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 23 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 24 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 25 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 26 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 27 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 28 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 29 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 30 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 31 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 32 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |} == Marketing == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] 4b6p6yy127gv70n517ues1oxkeqlrcv 42588889 42588888 2026-05-07T14:52:53Z Edgar Allan Poe 29250 /* Marketing */ 42588889 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') bit će 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje će se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održati u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Bit će to prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje će se održati na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] će prvi put biti domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir će se igrati u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bit će to prvi put u historiji turnira da će tri zemlje zajednički organizirati prvenstvo te prvi put da će na njemu sudjelovati 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bit će to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko će postati prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da će svoje prve nastupa na ovom natjecanju imati [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{NogRep|CIV}} * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{fb|CIV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Ali-Reza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]]) |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. }} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Slonovače]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Obala Slonovače}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: <!--#ccffcc-->;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ccffcc-->;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: <!--##ffcccc-->;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa A|A]] |align=left|A3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa B|B]] |align=left|B3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa C|C]] |align=left|C3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa D|D]] |align=left|D3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa E|E]] |align=left|E3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa F|F]] |align=left|F3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa G|G]] |align=left|G3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa H|H]] |align=left|H3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |9. |[[#Grupa I|I]] |align=left|I3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |10. |[[#Grupa J|J]] |align=left|J3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |11. |[[#Grupa K|K]] |align=left|K3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |- |12. |[[#Grupa L|L]] |align=left|L3 |'''0'''||0||0||0||0||0||0||0 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|E1||A3/B3/C3/D3/F3| |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|I1||C3/D3/F3/G3/H3| |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|A2||B2| |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|F1||C2| |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|K2||L2| |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|H1||J2| |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|D1||B3/E3/F3/I3/J3| |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|G1||A3/E3/H3/I3/J3| |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|C1||F2| |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|E2||I2| |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|A1||C3/E3/F3/H3/I3| |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|L1||E3/H3/I3/J3/K3| |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|J1||H2| |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|D2||G2| |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|B1||E3/F3/G3/I3/J3| |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|K1||D3/E3/I3/J3/L3| <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|||| |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|||| |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|||| <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|||| |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|||| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|||| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= A2 |rezultat= 73 |izvještaj= |momčad2= B2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= C1 |rezultat= 76 |izvještaj= |momčad2= F2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= E1 |rezultat= 74 |izvještaj= |momčad2= A3/B3/C3/D3/F3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=F1 |rezultat= 75 |izvještaj= |momčad2= C2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= E2 |rezultat= 78 |izvještaj= |momčad2= I2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= I1 |rezultat= 77 |izvještaj= |momčad2= C3/D3/F3/G3/H3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= A1 |rezultat= 79 |izvještaj= |momčad2= C3/E3/F3/H3/I3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= L1 |rezultat= 80 |izvještaj= |momčad2= E3/H3/I3/J3/K3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= G1 |rezultat= 82 |izvještaj= |momčad2= A3/E3/H3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= D1 |rezultat= 81 |izvještaj= |momčad2= B3/E3/F3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= H1 |rezultat= 84 |izvještaj= |momčad2= J2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= K2 |rezultat= 83 |izvještaj= |momčad2= L2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= B1 |rezultat= 85 |izvještaj= |momčad2= E3/F3/G3/I3/J3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= D2 |rezultat= 88 |izvještaj= |momčad2= G2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= J1 |rezultat= 86 |izvještaj= |momčad2= H2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= K1 |rezultat= 87 |izvještaj= |momčad2= D3/E3/I3/J3/L3 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 73 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 75 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 74 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 77 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 76 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 78 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= Pobjednik 79 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 80 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik 83 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 84 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 81 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 82 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik 86 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 88 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik 85 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik 87 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= |sudac= }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF2 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF1 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= Pobjednik OF5 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF6 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik OF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik OF7 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik OF8 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= Pobjednik ČF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== <!-- {{small|'''Ažurirano:'''}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' '''Najbrži pogodak''' '''Najkasniji pogodak''' '''Prvi žuti karton''' '''Prvi crveni karton''' '''Najstariji igrač s nastupom''' '''Najmlađi igrač s nastupom''' '''Najstariji igrač s postignutim golom''' '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|ŠPA}} [[Gavi (fudbaler)|Gavi]] - {{age in years and days|2004|8|5|2022|11|23}} '''Prvi hat-trick''' '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (0)''' | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' '''Najmanje golova na utakmici''' '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (0)''' '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' |}--> ===Strijelci=== <!--{{small|'''Ažurirano:'''}} ;1 gol {{div col|4}} {{div col end}} ;Autogolovi {{div col|4}} {{div col end}}--> ===Jedanaesterci=== <!--Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== |}--> ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 6 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 7 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 8 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 10 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 11 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 12 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 13 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 14 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 15 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 16 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 18 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 19 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 20 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 21 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 22 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 23 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 24 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 25 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 26 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 27 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 28 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 29 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 30 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 31 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 32 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|}} || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] 5rj94d0erm62cav6szjpyl7piy7su8n 0 4721917 42589125 42587566 2026-05-07T16:56:30Z Vipz 151311 /* Historija */ hatnote s glavnim člankom [[Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji]]. 42589125 wikitext text/x-wiki {{Infokutija bilateralni odnosi | stranka1 = Evropska unija | stranka2 = Hrvatska | boja1 = #C6DEBD | boja2 = #218439 | karta = EU-Croatia.svg }} [[Hrvatska]] je država članica [[Evropska unija|Evropske unije]] (EU) od 1. jula 2013, kada je pristupila Uniji nakon procesa stabilizacije i pridruživanja te pristupnih pregovora.<ref name="Croatia">{{cite web |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/croatia_en |title=Croatia |website=European Union |publisher=European Union |access-date=23 March 2026}}</ref><ref name="Sabor chronology">{{cite web |url=https://www.sabor.hr/en/european-affairs/sabor-eu-accession-process/chronology/chronology-important-dates-eu-accession |title=Chronology of important dates in the EU accession process |website=Croatian Parliament |publisher=Croatian Parliament |access-date=23 March 2026}}</ref> Otada održava političke, pravne, ekonomske i institucionalne veze s Unijom te učestvuje u radu njenih institucija. Postala je članica [[Šengenski prostor|Šengenskog prostora]] i [[Eurozona|eurozone]] 1. januara 2023. godine. Istog dana, [[hrvatska kuna|hrvatsku kunu]] zamijenila je [[euro]]m.<ref name="Croatia"/><ref name="Croatia euro">{{cite web |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/07/12/croatia-set-to-join-the-euro-area-on-1-january-2023-council-adopts-final-required-legal-acts/ |title=Croatia set to join the euro area on 1 January 2023: Council adopts final required legal acts |website=Council of the European Union |publisher=Council of the European Union |access-date=23 March 2026}}</ref><ref name="Euro and Schengen">{{cite web |url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_7907 |title=Euro and Schengen |website=European Commission Press Corner |publisher=European Commission |access-date=23 March 2026}}</ref> Od pristupanja EU, položaj Hrvatske unutar Unije obilježili su institucionalna integracija, korištenje evropskih fondova i predsjedavanje [[Vijeće Evropske unije|Vijećem Evropske unije]] u prvoj polovini 2020. godine.<ref name="Council presidency">{{cite web |url=https://www.consilium.europa.eu/en/council-eu/presidency-council-eu/ |title=The presidency of the Council of the EU |website=Council of the European Union |publisher=Council of the European Union |access-date=23 March 2026}}</ref> Hrvatska je jedna od država članica koje unutar EU podržavaju nastavak politike proširenja prema [[Zapadni Balkan|zapadnom Balkanu]].<ref name="Croatia presidency priorities">{{cite web |url=https://www.consilium.europa.eu/media/56251/2020-jan-jun-hr-priorities.pdf |title=Priorities of the Croatian Presidency of the Council of the European Union |format=PDF |website=Council of the European Union |publisher=Council of the European Union |access-date=23 March 2026}}</ref> == Historija == {{glavni članak|Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji}} Proces formalizacije odnosa između Hrvatske i Evropske unije započeo je potpisivanjem [[Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju|Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju]] 29. oktobra 2001. godine.<ref name="SAA">{{cite web |url=https://www.consilium.europa.eu/en/documents-publications/treaties-agreements/agreement/?id=2001076 |title=Stabilisation and Association Agreement between the European Communities and their Member States, of the one part, and the Republic of Croatia, of the other part |website=Council of the European Union |publisher=Council of the European Union |access-date=23 March 2026}}</ref> Hrvatska je formalni zahtjev za članstvo u Evropskoj uniji podnijela 21. februara 2003, a [[Evropska komisija]] objavila je u aprilu 2004. pozitivno mišljenje o kandidaturi. U junu 2004. [[Evropsko vijeće]] potvrdilo je Hrvatskoj status zemlje kandidata.<ref name="Sabor chronology"/><ref name="MVEP negotiation">{{cite web |url=https://mvep.gov.hr/services-consular-portal/access-to-information/croatia-and-the-european-union-245129/negotiation-process/245134 |title=Negotiation Process |website=Ministry of Foreign and European Affairs of the Republic of Croatia |publisher=Republic of Croatia |access-date=23 March 2026}}</ref> Pristupni pregovori između Hrvatske i EU otvoreni su 3. oktobra 2005, a zaključeni 30. juna 2011. godine.<ref name="Sabor chronology"/><ref name="Croatia enlargement">{{cite web |url=https://enlargement.ec.europa.eu/croatia_en |title=Croatia |website=Enlargement and Eastern Neighbourhood |publisher=European Commission |access-date=23 March 2026}}</ref> [[Ugovor o pristupanju 2011.|Ugovor o pristupanju]] potpisan je 9. decembra 2011, nakon čega je 22. januara 2012. održan referendum na kojem je 66,27% birača podržalo ulazak Hrvatske u Evropsku uniju.<ref name="Sabor chronology"/><ref name="MVEP negotiation"/> [[Hrvatski sabor]] ratificirao je Ugovor o pristupanju 9. marta 2012, a Hrvatska je formalno postala članica Evropske unije 1. jula 2013. godine.<ref name="Sabor chronology"/> Svojim pristupanjem Uniji 2013. Hrvatska je postala 28. država članica Evropske unije i druga država nastala [[Raspad SFR Jugoslavije|raspadom Jugoslavije]] koja je pristupila Uniji, nakon [[Slovenija|Slovenije]].<ref name="Croatia enlargement"/><ref name="EU enlargement history">{{cite web |url=https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/history-enlargement-6-27-members_en |title=History of enlargement: From 6 to 27 members |website=European Commission |publisher=European Commission |access-date=23 March 2026}}</ref> == Status u Evropskoj uniji == Hrvatska je jedna od 27 država članica Evropske unije. U institucijama EU učestvuje preko svojih predstavnika u [[Evropski parlament|Evropskom parlamentu]], Vijeću Evropske unije, Evropskom vijeću i Evropskoj komisiji.<ref name="Croatia"/> Hrvatska je 1. januara 2023. postala članica [[Šengenski prostor|Šengenskog prostora]] i [[Eurozona|eurozone]].<ref name="Croatia" /><ref name="Croatia euro" /><ref>{{Cite journal |last=Stubbs|first=Paul|date=2024|title=Croatia's Uneasy First Decade in the European Union|url=http://dx.doi.org/10.1525/curh.2024.123.851.101|journal=Current History|volume=123|issue=851|pages=101–106|doi=10.1525/curh.2024.123.851.101|issn=0011-3530|url-access=subscription}}</ref> Unutarnje granične kontrole su ukinute, a [[euro]] je uveden kao službena valuta umjesto hrvatske kune.<ref name="Euro and Schengen"/> Hrvatska je prvi put predsjedavala Vijećem Evropske unije od januara do juna 2020. godine.<ref name="Council presidency" /> Tokom hrvatskog predsjedavanja Vijećem Evropske unije, među prioritetima bili su nastavak politike proširenja prema [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnoj Evropi]], odnosno zapadnom Balkanu, i održavanje samita EU – Zapadni Balkan u Zagrebu.<ref name="Croatia presidency priorities" /><ref name="Zagreb summit">{{cite web |url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2020/05/06/ |title=EU-Western Balkans Zagreb summit |website=Council of the European Union |publisher=Council of the European Union |access-date=23 March 2026}}</ref> == Ekonomski odnosi i fondovi EU == Od pristupanja 2013. Hrvatska je korisnica sredstava iz kohezijske politike i drugih razvojnih fondova Evropske unije. Uoči hrvatskog pristupanja Uniji, Evropska komisija navela je da bi sredstva EU u Hrvatskoj trebala biti usmjerena prema jačanju konkurentnosti, povećanju učešća na tržištu rada, boljem usklađivanju obrazovanja s potrebama privrede i očuvanju prirodnih resursa.<ref name="Croatia funds">{{cite web |url=https://ec.europa.eu/regional_policy/en/newsroom/news/2013/07/welcome-to-croatia-as-the-new-european-member-state |title=Welcome to Croatia as the new European Member State |website=European Commission |publisher=European Commission |access-date=23 March 2026}}</ref> Hrvatska je također obuhvaćena programom [[NextGenerationEU]] kroz [[Mehanizam za oporavak i otpornost]] ({{Jez-en|Recovery and Resilience Facility}}). Godine 2021. Evropska komisija pozitivno je ocijenila hrvatski plan oporavka i otpornosti, koji je prvobitno bio finansiran sa 6,3 milijarde eura bespovratnih sredstava.<ref name="Croatia RRF 2021">{{cite web |url=https://commission.europa.eu/system/files/2021-07/com-2021-401-croatia_factsheet_en.pdf |title=Laying the foundations for recovery: Croatia's recovery and resilience plan |format=PDF |website=European Commission |publisher=European Commission |access-date=23 March 2026}}</ref> Plan je kasnije ažuriran 8. decembra 2023, kada mu je dodano poglavlje REPowerEU.<ref name="Croatia RRF updated">{{cite web |url=https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility/country-pages/croatias-recovery-and-resilience-plan_en |title=Croatia's recovery and resilience plan |website=European Commission |publisher=European Commission |access-date=23 March 2026}}</ref> Sredstva iz hrvatskog plana oporavka i otpornosti usmjerena su na jačanjе ekonomske i socijalne otpornosti i kohezije jedinstvenog tržišta te na zelenu i digitalnu tranziciju.<ref name="Croatia RRF 2021" /><ref name="Croatia RRF updated" /> == Reference == {{reflist}} == Dodatna literatura == * {{cite journal | url = https://hrcak.srce.hr/en/clanak/221367 | language = hr | title = Stanje hrvatskog gospodarstva - Hrvatska u Europskoj uniji | trans-title = The state of the Croatian economy - Croatia in the European Union | first = Ljubo | last = Jurčić | authorlink = Ljubo Jurčić | journal = Economic Review | volume = 66 | number = 6 | year = 2015 | issn = 1848-9494 | via = [[Hrčak]] | publisher = Hrvatsko društvo ekonomista | location = Zagreb }} * {{cite journal | url = https://hrcak.srce.hr/en/clanak/338591 | language = hr | title = Hrvatska stagnira u Europskoj uniji | trans-title = Croatia’s stagnation in the EU | first = Ljubo | last = Jurčić | authorlink = Ljubo Jurčić | journal = Economic Review | volume = 70 | number = 6 | year = 2019 | issn = 1848-9494 | via = [[Hrčak]] | publisher = Hrvatsko društvo ekonomista | location = Zagreb }} * {{cite journal | language = hr | title = Gospodarski rast, konvergencija i članstvo u EU: Empirijski dokazi iz Hrvatske | trans-title = Economic growth, convergence and EU membership: Empirical evidence from Croatia | first = Goran | last = Buturac | journal = Economic Review | volume = 70 | number = 2 | year = 2019 | issn = 1848-9494 | publisher = Hrvatsko društvo ekonomista | location = Zagreb | doi = 10.32910/ep.70.2.2 | doi-access = free }} * {{cite journal | url = https://hrcak.srce.hr/en/clanak/325261 | language = hr | title = Hrvatski predmeti na sudovima europske unije | trans-title = Croatian cases before EU courts | first = Igor | last = Materljan | journal = Croatian Academy of Legal Sciences Yearbook | volume = X | number = 1 | year = 2019 | issn = 1849-0778 | via = [[Hrčak]] | publisher = Croatian Academy of Legal Sciences | location = Zagreb }} * {{cite journal | url = https://hrcak.srce.hr/en/clanak/425045 | language = hr | title = Demografske promjene i mirovinski sustavi u Europskoj uniji: primjer Hrvatske | trans-title = Demographic change and pension systems in the EU ‑ case of Croatia | first = Ante | last = Samodol | journal = International Studies | volume = XXI | number = 1 | year = 2021 | issn = 2459-623X | via = [[Hrčak]] | publisher = Libertas international university | location = Zagreb }} [[Kategorija:Politika Hrvatske]] [[Kategorija:Politika Evropske unije]] [[Kategorija:Međunarodni odnosi Hrvatske]] eutoqb2gqpw8ahb7isjvtxn32hxhy20 0 4721996 42588890 42588770 2026-05-07T15:17:11Z TSFRJ24 340125 42588890 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac|ime=Charles Dantzig|ime_po_rođenju=Patrick Lefebvre|datum_rođenja=7 oktobar. 1961|mjesto_rođenja=Tarbes, Francuska|pseudonim=Charles Dantzig|zanimanje=pisac, pjesnik, urednik, književni kritičar, prevodilac|jezik=francuski|nacionalnost=francuz|nagrade=Nagrada Paul-Verlaine (1997) Nagrada Roger-Nimier (2001) Nagrada Jean-Freustié (2001) Nagrada Décembre ou Nagrada za decembar (2005) Nagrada za esej (2006) Nagrada Duménil (2009) Velika nagrada Jean-Giono (2010) Velika nagrada za književnost Paul-Morand (2018) Nagrada pisaca Juga (2022) Nagrada Balzac (2024)|znamenita_djela=Dictionnaire égoïste de la littérature française, Dictionnaire égoïste de la littérature mondiale, Pourquoi lire, Encyclopédie du tout et du rien, Proust Océan, Que le siècle commence}} '''Charles Dantzig,''' [[pseudonim]] Patricka Lefebvrea, rođen 7. oktobra 1961 u [[Tarbes|Tarbesu]] <ref> {{Cite web |last=Luc Le Vaillant |date=1 novembre 2015 |title=portrait : Charles Dantzig, le penseur classeur |url=https://www.liberation.fr/livres/2015/11/01/le-penseur-classeur_1410441/ |access-date=12 août 2023 |website=le site du quotidien [[Libération (journal)|Libération]]}}.</ref>, je [[Francuska|francuski]] [[pisac]] i [[urednik]] . == Biografija == Charles Dantzig je studirao pravo i odbranio tezu na temu „slobode zraka" – studije o pravima u vazdušnom saobraćaju koja države dodjeljuju avio-kompanijama<ref>[https://theses.fr/1986TOU10053]</ref><ref>Thèse : {{Citation|Les droits de trafic et la cinquième liberté}}, soutenue en juillet 1986, université de sciences sociales de Toulouse, sous la direction du professeur Vellas. Publication partielle ultérieure : ''La Cinquième Liberté - Droit, stratégies et pratiques (1944-1986)'' / ''The Fifth Freedom - Legal aspects, Strategies and Practices (1944-1986)'', ITA études et documents - studies and reports, 1987.</ref>. Sa 28 godina objavljuje svoj prvi esej, ''Remy de Gourmont, cher vieux daim!'' (Le Rocher, 1989), istovremeno sa svojom prvom zbirkom poezije, ''Le chauffeur est toujours seul'' (La Différence, 1990). Pridružio se izdavačkoj kući Les Belles Lettres, gdje osniva i uređuje tri zbirke: „Cigla" (La Brique), posvećena savremenoj književnosti; „Oni i mi" (Eux et nous), gdje francuski pisci razmatraju svoju književnu vezu s autorima klasične antike; i „Blago kratke priče" (Trésors de la nouvelle). Objavio je prvi francuski prijevod irskog romana [[Flann O'Brien|Flanna O'Briena]] ''At Swim-Two-Birds'', kao i prvi prijevod zbirke poezije [[F. Scott Fitzgerald|F. Scotta Fitzgeralda]] ''Thousand-and-First Ship'', a samostalno je preveo njegovu dramu Povrće (''The Vegetable'') i [[Oscar Wilde|Wildeove]] kronike Aristotel za čajem (''Aristotle at Afternoon Tea'') (prvo francusko izdanje). Objavio je sabrana djela Marcela Schwoba te nekoliko antologija poezije, uključujući ''Antologiju simbolističke poezije'', ''Antologiju klasične grčke poezije'' i prvu antologiju [[Voltaire|Voltaireove]] poezije. Les Belles Lettres su objavile i njegove eseje ''Il n'y a pas d'Indochine'' (1995) i ''La Guerre du cliché'' (1998), kao i zbirke poezije ''Que le siècle commence'' (1996), ''Ce qui se passe vraiment dans les toiles de Jouy'' (1999) i ''À quoi servent les avions?'' (2001). Slijedi prva antologija njegovih pjesama objavljena 2003. godine pod naslovom ''En souvenir des long-courriers'', a potom i zbirka pjesama o životinjama pod nazivom ''Bestiaire''. U listu ''Le Monde'', 18. marta 2012, objavio je članak pod naslovom „Populizam u književnosti", u kojem kritizira kontaminaciju književnosti tematskim preokupacijama i realizmom koji smatra opasnim po njezin estetski poziv. Članak je izazvao živu književnu debatu. Nekoliko pisaca, poput Michela Crépua, urednika ''Revue des Deux Mondes'', javno je odgovorilo, stvarajući žestoku kontroverzu. Članak je bio predmet posebnog teksta u časopisu ''Transfuge'' i preveden je u inozemstvu. Ponovo je objavljen u zbirci ''Les Écrivains et leurs mondes'' 2016. godine. Charles Dantzig je urednik u izdavačkoj kući Éditions Grasset, gdje uređuje zbirku „Crvene sveske" (''Les Cahiers rouges'') i gdje je 2015. godine pokrenuo istoimenu zbirku i međunarodni časopis: ''Courage''. Časopis okuplja nekoliko autora oko iste teme. ''Courage'' je dobio nagradu Rive Gauche za najbolji književni časopis 2017. godine. Charles Dantzig je književni urednik koji povremeno objavljuje i politički relevantna djela, poput knjige Baracka Obame ''O rasi u Americi'', u svjetskoj premijeri (prvo Obamino autorsko izdanje u Francuskoj), ili knjige Volodimira Zelenskog ''Za Ukrajinu'', čije je izdanje poslužilo kao osnova za brojne međunarodne prijevode, a čiji je prihod u cjelosti doniran ukrajinskom narodu. === Romani === Njegov prvi roman, ''Confitures de crimes'' (Pekmez od zločina), objavila je izdavačka kuća Les Belles Lettres 1993. godine. Priča o usponu jednog pjesnika do predsjedničke pozicije i ratu koji pokreće dolaskom na vlast. Taj roman predstavlja prvu manifestaciju piščevog interesa za tiraniju te ironičan odnos prema poziranju i šaradama. Njegov drugi roman, ''Nos vies hâtives'' (Naši užurbani životi), objavio je Grasset 2001. godine i nagrađen je nagradama Jean Freustié i Roger Nimier. ''Un film d'amour'' (Ljubavni film), objavljen 2003. godine, „korski" je roman koji se predstavlja kao transkript televizijskog dokumentarca o mladom redatelju koji je nestao, Birbillazu. Njegov četvrti roman, ''Je m'appelle François'' (Zovem se François), objavljen je 2007. godine u izdanju Grasseta. Inspiriran je istinitom pričom – životom Christopha Rocancourta – koju pisac preoblikuje kako bi svom junaku izmislio novu sudbinu. U augustu 2011. godine objavljen je roman ''Dans un avion pour Caracas'' (U avionu za Caracas), čija se radnja u potpunosti odvija za vrijeme leta između Pariza i Caracasa. Narator putuje potražiti prijatelja koji je nestao u venezuelanskoj prijestolnici – jednog od onih francuskih intelektualaca na granici između filozofije i fikcije, koga autor naziva „književnim flertom". Charles Dantzig je 2015. godine u Grassetu objavio svoj šesti roman pod naslovom ''Histoire de l'amour et de la haine'' (Historija ljubavi i mržnje), u kojemu se pojavljuje sedam likova tokom debata i demonstracija vezanih za Zakon o istospolnim brakovima iz 2013. godine. Djelo nije oblikovano oko zapleta, već oko raznolikih tema, pojmova i egzistencijalnih pitanja, pri čemu autor mijenja perspektivu protagonista kako bi izgradio narativ. Godine 2024, Grasset objavljuje novi roman Charlesa Dantziga, ''Paris à travers les siècles'' (Pariz kroz vjekove), za koji je dobio Balzacovu nagradu. === Eseji === Godine 2005, Charles Dantzig objavio je ''Dictionnaire égoïste de la littérature française'' (Sebični rječnik francuske književnosti), koji je osvojio nagradu Prix Décembre i nagradu Francuske akademije za esej. U njemu razvija svoju viziju književnosti. Knjiga je ostvarila velik uspjeh, kako u Francuskoj tako i u inozemstvu. Godine 2009, Grasset je objavio ''Encyclopédie capricieuse du tout et du rien'' (Hirovita enciklopedija svega i ničega), koji je osvojio nagradu Prix Duménil. Taj esej, na 800 stranica, sastoji se od nizova popisa: „popis plaža u sedam sati", „popis oblaka", „londonski modni popis", „popis knjiga koje sam mogao napisati", „popis tragičnih životinja". Godine 2010, objavljuje esej o čitanju, ''Pourquoi lire?'' (Zašto čitati?), a tom prilikom prima Veliku nagradu Jean-Giono za cjelokupno stvaralaštvo. Godine 2011, osniva i predsjedava Stendhalovim klubom, čije je članstvo širom svijeta ograničeno na dvanaest članova. Stendhalov klub objavljuje godišnji časopis (do sada su objavljena dva broja) i 2017. godine ponovo izdaje Stendhalove nedovršene romane u zbirci „Crvene sveske", kojima prethodi uvodni razgovor troje članova kluba. Godine 2013, Charles Dantzig objavljuje esej o pojmu remek-djela u književnosti, ''Des chefs-d'œuvre'' (O remek-djelima), te prijevod Wildeovog djela ''The Importance of Being Earnest'' (Važnost ozbiljnosti). Grasset također ponovo izdaje Dantzigovu knjigu ''Il n'y a pas d'Indochine'', prvobitno objavljenu 1995. godine (Les Belles Lettres), revidiranu i proširenu novim predgovorom. To djelo, u obliku putopisnog dnevnika, nudi bogato promišljanje o temama od književne genijalnosti i bijelog mramora u grčkoj skulpturi do sicilijske mafije. Godine 2016, objavljuje u zbirci „Bouquins" (Robert Laffont) knjigu ''Les Écrivains et leurs mondes'' (Pisci i njihovi svjetovi), koja objedinjuje ''Sebični književni rječnik'', ''Rat klišeu'' i neobjavljeni esej „Moja idealna republika". Godine 2017, u zbirci „Bleue" (Grasset), objavljen je esej ''Traité des gestes'' (Traktat o gestovima). Radi se o enciklopediji ljudskih gestova i promišljanju njihove prirode, značenja i trajnosti. Djelo ispituje njihovo podrijetlo i važnost te sastavlja popis gestova – svakodnevnih i uobičajenih, čestih i poznatih – crpeći inspiraciju iz svakodnevnih zapažanja i sjećanja, kao i iz književnosti, umjetnosti i historije. Povodom tog objavljivanja Dantzig dobiva Veliku nagradu Paul-Morand za književnost. Godine 2019, objavljuje ''Dictionnaire égoïste de la littérature mondiale'' (Sebični rječnik svjetske književnosti, Grasset). Nakon ''Sebičnog rječnika francuske književnosti'', ovaj drugi rječnik posvećen je književnosti „svijeta", a ne „stranoj" književnosti – kako autor objašnjava u jednom od unosa, ne vjerujući u pojam „stranog" u književnosti. Iste godine objavljuje i djelo ''Chambord-des-songes'', u kojemu, polazeći od historije zamka, ponekad isprepletene izmišljenim elementima, promišlja o pojmu historije i načinu na koji snovi – kreativni – vladaju svijetom, za razliku od snova koji ostaju sterilni. Godine 2021, objavljuje esej ''Théories des théories'' (Teorije teorija, Grasset), koji slijedi dvostruko značenje riječi „teorija": „opći prijedlog o određenoj temi" i „niz stvari jednih za drugima". Također objavljuje kratki esej ''Napoléonisme : Trois phases du légendaire'' (Napoleonizam: Tri faze legendarnog), u kojemu, uzimajući Napoleona kao primjer, proučava kako se formira politička legenda: počevši od jednostavne propagandne metode, ona se nakon smrti osobe kojoj je služila preobražava u nostalgični sustav obožavanja u službi stranke, a potom u znak koji je izgubio svako značenje i postaje dekorativna umjetnost. Godine 2022, objavljuje novi prijevod biografskog eseja Roberta Rossa o karikaturisti Aubreyju Beardsleyu (''Les Cahiers rouges'', Grasset), kao i esej o romanu ''U potrazi za izgubljenim vremenom'' i Marcelu Proustu pod naslovom ''Proust océan'' (Proust okean). Godine 2024, objavljuje novu antologiju, ''Histoire littéraire des Français'' (Književna historija Francuza), u zbirci „Bouquins", koja tematski objedinjuje književna djela o načinu života Francuza. Godine 2025, u svojoj zbirci „Courage" (Grasset), uredio je i napisao predgovor antologiji svjedočanstava devet muškaraca mlađih od trideset pet godina, različitog porijekla, društvenih sredina i seksualnosti, o njihovom iskustvu muževnosti, pod naslovom ''Virilité?'' (Muževnost?). Godine 2026, Grasset objavljuje djelo ''Inventaire de la Basse Période'' (Inventar Niske epohe), koje se bavi „nadolazećom tiranijom" u zapadnom svijetu i individualnim te kolektivnim stavovima koji riskiraju da joj dozvole da nadvlada demokratije. === Poezija === Dvije zbirke pjesama objavljene su istovremeno 2010. godine: zbirka novih pjesama u kolekciji „Bleue" (Grasset), ''Les Nageurs'' (Plivači), oda tijelu i muškoj senzualnosti, te antologija njegovih pjesama praćena novim tekstovima i kritičkim esejima ''La Diva aux longs cils'', britanskog pisca Patricka McGuinnessa. Istovremeno su ponovo objavljeni njegovi prijevodi Oscara Wilda i F. Scotta Fitzgeralda u zbirci „Crvene sveske". Poeziji se vratio 2018. godine djelom ''Démocratie de bord de mer'' (Primorska demokratija). === Umetnost === Charles Dantzig surađuje s časopisima za umjetnost i estetiku, kao i sa slikarima kao što su Philippe Cognée i Antonio Seguí. Godine 2007, otvorio je ciklus „Mali dio žutog zida" (''Petit pan de mur jaune'') u muzeju Louvre, govoreći ispred Van Dyckove slike „Princ Charles-Louis i Rupert Palatinski". Godine 2010, kao pridruženi kustos uvodne izložbe Centra Pompidou-Metz pod naslovom „Remek-djela?" (''Chefs-d'œuvre?''), propitivao je pojam remek-djela u književnosti. Godine 2013, napisao je studiju „Značajni odsutni" (''Les Absents remarquables''), o muškom aktu u književnosti, za katalog izložbe ''Masculin/Masculin'' u Muzeju d'Orsay. Godine 2016, napisao je predgovor katalogu izložbe ''Wilde, l'impertinent absolu'' u muzeju Petit Palais, a 2018. i predgovor katalogu izložbe Pierre et Gilles, ''Un temps imaginaire'', u Parizu. Charles Dantzig je 2025. godine pokrenuo zbirku ''Un seul art'' (Grasset, u ko-publikaciji s Centrom Pompidou). Za vrijeme pet godina koliko je Centar zatvoren zbog obnove, deset djela iz muzejskih zbirki bit će predmet tekstova pisaca. Zbirka uključuje, između ostalog, ''Jimmy Freeman'' (Joy Majdalani), esej o poznatoj fotografiji Roberta Mapplethorpea, i ''Cumul 1'' Keva Lamberta, zasnovan na hibridnoj skulpturi Louise Bourgeois. === Pozorište === Godine 2012, bio je jedan od pisaca drame Christophea Honoréa ''Les Débutantes'' (''Novi roman''). Njegova drama ''ROTOTO'' izvedena je 2021. godine u Théâtre du Rond-Point i objavljena 2025. godine (Grasset). === Radio === Od 2011. do 2017. godine, Charles Dantzig je producirao i vodio program ''Secret professionnel'' o francuskoj kulturi na France Culture. Svake subote navečer, gost je otkrivao „neravne puteve stvaranja, djelo uma koje se uvijek mora suočiti s materijom". Od 2017. do 2023. godine, producirao je na France Culture program ''Personnage en personne'', portret lika iz svih vrsta fikcije – od [[Euripid|Euripidove]] [[Helena (Euripid)|Helene]] do Orlanda [[Virginia Woolf|Virginije Woolf]], kroz Artura Uija [[Bertolt Brecht|Bertolta Brechta]] i Božanskog [[Jean Genet|Jeana Geneta]]. U periodu 2021–2022, bio je kustos ''Proustovog podcasta'' na France Culture. Osmislio je i koordinirao programski raspored od četrnaest mjeseci emisija posvećenih Proustovom životu i djelu, a koje su vodili svi producenti kanala; program je pratilo 3,5 miliona slušalaca. U periodu 2022–2023, za France Culture napisao je ''Les Quadrithèmes de Charles Dantzig'' – književne teme predstavljene u četiri dijela (umjetnost biblioteke, maj 1940. u književnosti, [[F. Scott Fitzgerald|Scott Fitzgerald]], [[Pier Paolo Pasolini|Pasolini]], likovi tirana, historija književnih intervjua...). == Dela == === Romani === * ''Confitures de crimes'' ( Les Belles Lettres, 1993.) * ''Naši nagli životi'' ( Grasset, 2001. i Le Livre de poche, nagrada Jean-Freustié 2001. , nagrada Roger-Nimier <ref name="Grasset" /> ) * ''Ljubavna priča'' ( Grasset, 2003. i Le Livre de poche) * ''Moje ime je François'' ( Grasset, 2007. i Le Livre de poche) * ''U avionu za Caracas'' ( Grasset, 2011. i Le Livre de poche) * ''Historija ljubavi i mržnje'' ( Grasset, 2015, i Le Livre de poche) * ''Pariz kroz sva njegova stoljeća'' ( Grasset, 2024). === Eseji === * ''Remy de Gourmont, Dragi stari jelen !'' ( Editions du Rocher, 1989.) 2 izdanje (Grasset, 2008. i Le Livre de poche) * ''Ne postoji Indokina'' ( Les Belles Lettres, 1995) - (ponovno izdanje, Grasset, 2013, i Le Livre de poche) * ''Rat klišea'' ( Les Belles Lettres, 1998) * ''Sebični rječnik francuske književnosti'' ( Grasset, 2005, i Le Livre de poche, dobitnik pet književnih nagrada, uključujući Prix Décembre (jednoglasno), nagradu [[Académie française|Francuske akademije]] za esej i nagradu časopisa ''Elle'' ) * ''Hirovita enciklopedija svega i ničega'' ( Grasset, 2009, i Le Livre de poche, jednoglasno nagrađena Duménilovom nagradom ) * ''Zašto čitati<nowiki><span typeof="mw:DisplaySpace" id="mwAf0">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>('' Grasset, 2010. i Le Livre de poche) * ''O remek-djelima'' ( Grasset, 2013. i Le Livre de poche) * ''Pisci i njihovi svjetovi'' ( Laffont, Bouquins, 2016) * ''Traktat o gestovima'' ( Grasset, 2017. i Le Livre de poche) * ''Chambord-des-songes'' ( Flammarion, 2019, i GF) * ''Sebični rječnik svjetske književnosti'' ( Grasset, 2019. i Le Livre de poche) * ''Teorije teorija'' (Grasset, 2021. i Le Livre de poche) * ''[[Le Napoléonisme. Les trois stades du légendaire|Napoleonizam: Tri faze legende]]'' (Silvana Editoriale, 2021) * ''Proustov okean'' (Grasset, 2022) * ''Književna historija Francuza'' (Bouquins, 2024) * ''[[Inventaire de la Basse Période|Inventar kasnog perioda]]'' ( Grasset, 2026) === Pesme === * ''Vozač je uvijek sam'' ( The Difference, 1990) * ''Neka počne vijek'' ( Lepna književnost, 1996, Nagrada Paul-Verlaine [[Académie française|Francuske akademije]], 1997) * ''Šta se zaista događa u Toiles de Jouy'' tkaninama ( Les Belles Lettres, 1999.) * ''Za šta se koriste avioni? ?'' ( Les Belles Lettres, 2001), knjiga u kojoj zamišlja uništenje tornjeva blizanaca prije napada 11. septembra * ''U spomen na letove na duge relacije'' ( Les Belles Lettres, 2003) * ''Bestijarij'', s tintom od Mina ( Lepna književnost, 2003) * ''Diva s dugim trepavicama'', antologija koju je sastavio Patrick McGuinness, profesor na St. Anne's Collegeu u Oxfordu ( Grasset, 2010) * ''Plivači'' ( Grasset, 2010) * ''Primorska demokratija'' ( Grasset, 2018) * ''Spol : fluid'' (Points Poésie, éditions du Seuil, 2022.) === Pozorište === * ''ROTOTO I'' ( Grasset, 2025) === Antologije === * ''Muškost?'' ( Grasset Publishing, Le Courage, 2025) * ''Književna historija Francuza'' ( Bouquins Publishing, Bouquins, 2024) * ''Antologija francuskih pisaca ispričanih od strane pisaca koji su ih poznavali'', Les Belles Lettres, 1999. zatim Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2021) * ''Antologija starogrčke poezije'' (ur.), Les Belles Lettres, 2000 * Marcel Schwob, ''Djela'' (ur.), Les Belles Lettres, 2002 * Voltaire, ''Pjesme'' (ur.), Les Belles Lettres, 2003 * Remy de Gourmont, ''Kultura ideja'', ( Laffont, Bouquins, 2008.) === Prevodi === * [[F. Scott Fitzgerald]], ''Povrće'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2010) * [[Oscar Wilde]], ''Aristotel za vrijeme čaja'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2010) * Oscar Wilde, ''[[The Importance of Being Earnest|Važnost ozbiljnosti]]'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2013) * [[James Joyce]], ''Mačke Kopenhagena'' (Grasset, 2013) * Robert Ross, ''Aubrey Beardsley'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2022) === Nagrada za životno delo === * 2010. godine : Jean-Giono Grand Prize * 2018. [[Velika nagrada za književnost Paul-Morand|Velika nagrada Paul-Morand za književnost]], od Francuske akademije == Dekoracije == * Chevalier de l'ordre national du Mérite. * Officier de l'ordre des Arts et des Lettres. == Beleške i reference == === Bilješke === <references responsive="1" group="alpha"></references> === Reference === <references responsive="1"></references> {{Portal|littérature française|poésie|édition|LGBT}}{{Palette|Marcel Proust}}{{Portal|littérature française|poésie|édition|LGBT}}{{Palette|Marcel Proust}} <nowiki> [[Kategorija:Francuski književni kritičari]] [[Kategorija:Francuska književnost]] [[Kategorija:Francuski pisci pojedinačno]] [[Kategorija:Izdavaštvo u Francuskoj]] [[Kategorija:LGBT autori i crtači stripova]] [[Kategorija:Eseji 2000-ih]] [[Kategorija:Eseji 20. vijeka]]</nowiki> ayj3at1o1ijiph4wata5p2tn4p9snv7 42588891 42588890 2026-05-07T15:17:49Z TSFRJ24 340125 TSFRJ24 premješta stranicu [[Korisnik:TSFRJ24/Charles Dantzig]] na [[Charles Dantzig]] 42588890 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac|ime=Charles Dantzig|ime_po_rođenju=Patrick Lefebvre|datum_rođenja=7 oktobar. 1961|mjesto_rođenja=Tarbes, Francuska|pseudonim=Charles Dantzig|zanimanje=pisac, pjesnik, urednik, književni kritičar, prevodilac|jezik=francuski|nacionalnost=francuz|nagrade=Nagrada Paul-Verlaine (1997) Nagrada Roger-Nimier (2001) Nagrada Jean-Freustié (2001) Nagrada Décembre ou Nagrada za decembar (2005) Nagrada za esej (2006) Nagrada Duménil (2009) Velika nagrada Jean-Giono (2010) Velika nagrada za književnost Paul-Morand (2018) Nagrada pisaca Juga (2022) Nagrada Balzac (2024)|znamenita_djela=Dictionnaire égoïste de la littérature française, Dictionnaire égoïste de la littérature mondiale, Pourquoi lire, Encyclopédie du tout et du rien, Proust Océan, Que le siècle commence}} '''Charles Dantzig,''' [[pseudonim]] Patricka Lefebvrea, rođen 7. oktobra 1961 u [[Tarbes|Tarbesu]] <ref> {{Cite web |last=Luc Le Vaillant |date=1 novembre 2015 |title=portrait : Charles Dantzig, le penseur classeur |url=https://www.liberation.fr/livres/2015/11/01/le-penseur-classeur_1410441/ |access-date=12 août 2023 |website=le site du quotidien [[Libération (journal)|Libération]]}}.</ref>, je [[Francuska|francuski]] [[pisac]] i [[urednik]] . == Biografija == Charles Dantzig je studirao pravo i odbranio tezu na temu „slobode zraka" – studije o pravima u vazdušnom saobraćaju koja države dodjeljuju avio-kompanijama<ref>[https://theses.fr/1986TOU10053]</ref><ref>Thèse : {{Citation|Les droits de trafic et la cinquième liberté}}, soutenue en juillet 1986, université de sciences sociales de Toulouse, sous la direction du professeur Vellas. Publication partielle ultérieure : ''La Cinquième Liberté - Droit, stratégies et pratiques (1944-1986)'' / ''The Fifth Freedom - Legal aspects, Strategies and Practices (1944-1986)'', ITA études et documents - studies and reports, 1987.</ref>. Sa 28 godina objavljuje svoj prvi esej, ''Remy de Gourmont, cher vieux daim!'' (Le Rocher, 1989), istovremeno sa svojom prvom zbirkom poezije, ''Le chauffeur est toujours seul'' (La Différence, 1990). Pridružio se izdavačkoj kući Les Belles Lettres, gdje osniva i uređuje tri zbirke: „Cigla" (La Brique), posvećena savremenoj književnosti; „Oni i mi" (Eux et nous), gdje francuski pisci razmatraju svoju književnu vezu s autorima klasične antike; i „Blago kratke priče" (Trésors de la nouvelle). Objavio je prvi francuski prijevod irskog romana [[Flann O'Brien|Flanna O'Briena]] ''At Swim-Two-Birds'', kao i prvi prijevod zbirke poezije [[F. Scott Fitzgerald|F. Scotta Fitzgeralda]] ''Thousand-and-First Ship'', a samostalno je preveo njegovu dramu Povrće (''The Vegetable'') i [[Oscar Wilde|Wildeove]] kronike Aristotel za čajem (''Aristotle at Afternoon Tea'') (prvo francusko izdanje). Objavio je sabrana djela Marcela Schwoba te nekoliko antologija poezije, uključujući ''Antologiju simbolističke poezije'', ''Antologiju klasične grčke poezije'' i prvu antologiju [[Voltaire|Voltaireove]] poezije. Les Belles Lettres su objavile i njegove eseje ''Il n'y a pas d'Indochine'' (1995) i ''La Guerre du cliché'' (1998), kao i zbirke poezije ''Que le siècle commence'' (1996), ''Ce qui se passe vraiment dans les toiles de Jouy'' (1999) i ''À quoi servent les avions?'' (2001). Slijedi prva antologija njegovih pjesama objavljena 2003. godine pod naslovom ''En souvenir des long-courriers'', a potom i zbirka pjesama o životinjama pod nazivom ''Bestiaire''. U listu ''Le Monde'', 18. marta 2012, objavio je članak pod naslovom „Populizam u književnosti", u kojem kritizira kontaminaciju književnosti tematskim preokupacijama i realizmom koji smatra opasnim po njezin estetski poziv. Članak je izazvao živu književnu debatu. Nekoliko pisaca, poput Michela Crépua, urednika ''Revue des Deux Mondes'', javno je odgovorilo, stvarajući žestoku kontroverzu. Članak je bio predmet posebnog teksta u časopisu ''Transfuge'' i preveden je u inozemstvu. Ponovo je objavljen u zbirci ''Les Écrivains et leurs mondes'' 2016. godine. Charles Dantzig je urednik u izdavačkoj kući Éditions Grasset, gdje uređuje zbirku „Crvene sveske" (''Les Cahiers rouges'') i gdje je 2015. godine pokrenuo istoimenu zbirku i međunarodni časopis: ''Courage''. Časopis okuplja nekoliko autora oko iste teme. ''Courage'' je dobio nagradu Rive Gauche za najbolji književni časopis 2017. godine. Charles Dantzig je književni urednik koji povremeno objavljuje i politički relevantna djela, poput knjige Baracka Obame ''O rasi u Americi'', u svjetskoj premijeri (prvo Obamino autorsko izdanje u Francuskoj), ili knjige Volodimira Zelenskog ''Za Ukrajinu'', čije je izdanje poslužilo kao osnova za brojne međunarodne prijevode, a čiji je prihod u cjelosti doniran ukrajinskom narodu. === Romani === Njegov prvi roman, ''Confitures de crimes'' (Pekmez od zločina), objavila je izdavačka kuća Les Belles Lettres 1993. godine. Priča o usponu jednog pjesnika do predsjedničke pozicije i ratu koji pokreće dolaskom na vlast. Taj roman predstavlja prvu manifestaciju piščevog interesa za tiraniju te ironičan odnos prema poziranju i šaradama. Njegov drugi roman, ''Nos vies hâtives'' (Naši užurbani životi), objavio je Grasset 2001. godine i nagrađen je nagradama Jean Freustié i Roger Nimier. ''Un film d'amour'' (Ljubavni film), objavljen 2003. godine, „korski" je roman koji se predstavlja kao transkript televizijskog dokumentarca o mladom redatelju koji je nestao, Birbillazu. Njegov četvrti roman, ''Je m'appelle François'' (Zovem se François), objavljen je 2007. godine u izdanju Grasseta. Inspiriran je istinitom pričom – životom Christopha Rocancourta – koju pisac preoblikuje kako bi svom junaku izmislio novu sudbinu. U augustu 2011. godine objavljen je roman ''Dans un avion pour Caracas'' (U avionu za Caracas), čija se radnja u potpunosti odvija za vrijeme leta između Pariza i Caracasa. Narator putuje potražiti prijatelja koji je nestao u venezuelanskoj prijestolnici – jednog od onih francuskih intelektualaca na granici između filozofije i fikcije, koga autor naziva „književnim flertom". Charles Dantzig je 2015. godine u Grassetu objavio svoj šesti roman pod naslovom ''Histoire de l'amour et de la haine'' (Historija ljubavi i mržnje), u kojemu se pojavljuje sedam likova tokom debata i demonstracija vezanih za Zakon o istospolnim brakovima iz 2013. godine. Djelo nije oblikovano oko zapleta, već oko raznolikih tema, pojmova i egzistencijalnih pitanja, pri čemu autor mijenja perspektivu protagonista kako bi izgradio narativ. Godine 2024, Grasset objavljuje novi roman Charlesa Dantziga, ''Paris à travers les siècles'' (Pariz kroz vjekove), za koji je dobio Balzacovu nagradu. === Eseji === Godine 2005, Charles Dantzig objavio je ''Dictionnaire égoïste de la littérature française'' (Sebični rječnik francuske književnosti), koji je osvojio nagradu Prix Décembre i nagradu Francuske akademije za esej. U njemu razvija svoju viziju književnosti. Knjiga je ostvarila velik uspjeh, kako u Francuskoj tako i u inozemstvu. Godine 2009, Grasset je objavio ''Encyclopédie capricieuse du tout et du rien'' (Hirovita enciklopedija svega i ničega), koji je osvojio nagradu Prix Duménil. Taj esej, na 800 stranica, sastoji se od nizova popisa: „popis plaža u sedam sati", „popis oblaka", „londonski modni popis", „popis knjiga koje sam mogao napisati", „popis tragičnih životinja". Godine 2010, objavljuje esej o čitanju, ''Pourquoi lire?'' (Zašto čitati?), a tom prilikom prima Veliku nagradu Jean-Giono za cjelokupno stvaralaštvo. Godine 2011, osniva i predsjedava Stendhalovim klubom, čije je članstvo širom svijeta ograničeno na dvanaest članova. Stendhalov klub objavljuje godišnji časopis (do sada su objavljena dva broja) i 2017. godine ponovo izdaje Stendhalove nedovršene romane u zbirci „Crvene sveske", kojima prethodi uvodni razgovor troje članova kluba. Godine 2013, Charles Dantzig objavljuje esej o pojmu remek-djela u književnosti, ''Des chefs-d'œuvre'' (O remek-djelima), te prijevod Wildeovog djela ''The Importance of Being Earnest'' (Važnost ozbiljnosti). Grasset također ponovo izdaje Dantzigovu knjigu ''Il n'y a pas d'Indochine'', prvobitno objavljenu 1995. godine (Les Belles Lettres), revidiranu i proširenu novim predgovorom. To djelo, u obliku putopisnog dnevnika, nudi bogato promišljanje o temama od književne genijalnosti i bijelog mramora u grčkoj skulpturi do sicilijske mafije. Godine 2016, objavljuje u zbirci „Bouquins" (Robert Laffont) knjigu ''Les Écrivains et leurs mondes'' (Pisci i njihovi svjetovi), koja objedinjuje ''Sebični književni rječnik'', ''Rat klišeu'' i neobjavljeni esej „Moja idealna republika". Godine 2017, u zbirci „Bleue" (Grasset), objavljen je esej ''Traité des gestes'' (Traktat o gestovima). Radi se o enciklopediji ljudskih gestova i promišljanju njihove prirode, značenja i trajnosti. Djelo ispituje njihovo podrijetlo i važnost te sastavlja popis gestova – svakodnevnih i uobičajenih, čestih i poznatih – crpeći inspiraciju iz svakodnevnih zapažanja i sjećanja, kao i iz književnosti, umjetnosti i historije. Povodom tog objavljivanja Dantzig dobiva Veliku nagradu Paul-Morand za književnost. Godine 2019, objavljuje ''Dictionnaire égoïste de la littérature mondiale'' (Sebični rječnik svjetske književnosti, Grasset). Nakon ''Sebičnog rječnika francuske književnosti'', ovaj drugi rječnik posvećen je književnosti „svijeta", a ne „stranoj" književnosti – kako autor objašnjava u jednom od unosa, ne vjerujući u pojam „stranog" u književnosti. Iste godine objavljuje i djelo ''Chambord-des-songes'', u kojemu, polazeći od historije zamka, ponekad isprepletene izmišljenim elementima, promišlja o pojmu historije i načinu na koji snovi – kreativni – vladaju svijetom, za razliku od snova koji ostaju sterilni. Godine 2021, objavljuje esej ''Théories des théories'' (Teorije teorija, Grasset), koji slijedi dvostruko značenje riječi „teorija": „opći prijedlog o određenoj temi" i „niz stvari jednih za drugima". Također objavljuje kratki esej ''Napoléonisme : Trois phases du légendaire'' (Napoleonizam: Tri faze legendarnog), u kojemu, uzimajući Napoleona kao primjer, proučava kako se formira politička legenda: počevši od jednostavne propagandne metode, ona se nakon smrti osobe kojoj je služila preobražava u nostalgični sustav obožavanja u službi stranke, a potom u znak koji je izgubio svako značenje i postaje dekorativna umjetnost. Godine 2022, objavljuje novi prijevod biografskog eseja Roberta Rossa o karikaturisti Aubreyju Beardsleyu (''Les Cahiers rouges'', Grasset), kao i esej o romanu ''U potrazi za izgubljenim vremenom'' i Marcelu Proustu pod naslovom ''Proust océan'' (Proust okean). Godine 2024, objavljuje novu antologiju, ''Histoire littéraire des Français'' (Književna historija Francuza), u zbirci „Bouquins", koja tematski objedinjuje književna djela o načinu života Francuza. Godine 2025, u svojoj zbirci „Courage" (Grasset), uredio je i napisao predgovor antologiji svjedočanstava devet muškaraca mlađih od trideset pet godina, različitog porijekla, društvenih sredina i seksualnosti, o njihovom iskustvu muževnosti, pod naslovom ''Virilité?'' (Muževnost?). Godine 2026, Grasset objavljuje djelo ''Inventaire de la Basse Période'' (Inventar Niske epohe), koje se bavi „nadolazećom tiranijom" u zapadnom svijetu i individualnim te kolektivnim stavovima koji riskiraju da joj dozvole da nadvlada demokratije. === Poezija === Dvije zbirke pjesama objavljene su istovremeno 2010. godine: zbirka novih pjesama u kolekciji „Bleue" (Grasset), ''Les Nageurs'' (Plivači), oda tijelu i muškoj senzualnosti, te antologija njegovih pjesama praćena novim tekstovima i kritičkim esejima ''La Diva aux longs cils'', britanskog pisca Patricka McGuinnessa. Istovremeno su ponovo objavljeni njegovi prijevodi Oscara Wilda i F. Scotta Fitzgeralda u zbirci „Crvene sveske". Poeziji se vratio 2018. godine djelom ''Démocratie de bord de mer'' (Primorska demokratija). === Umetnost === Charles Dantzig surađuje s časopisima za umjetnost i estetiku, kao i sa slikarima kao što su Philippe Cognée i Antonio Seguí. Godine 2007, otvorio je ciklus „Mali dio žutog zida" (''Petit pan de mur jaune'') u muzeju Louvre, govoreći ispred Van Dyckove slike „Princ Charles-Louis i Rupert Palatinski". Godine 2010, kao pridruženi kustos uvodne izložbe Centra Pompidou-Metz pod naslovom „Remek-djela?" (''Chefs-d'œuvre?''), propitivao je pojam remek-djela u književnosti. Godine 2013, napisao je studiju „Značajni odsutni" (''Les Absents remarquables''), o muškom aktu u književnosti, za katalog izložbe ''Masculin/Masculin'' u Muzeju d'Orsay. Godine 2016, napisao je predgovor katalogu izložbe ''Wilde, l'impertinent absolu'' u muzeju Petit Palais, a 2018. i predgovor katalogu izložbe Pierre et Gilles, ''Un temps imaginaire'', u Parizu. Charles Dantzig je 2025. godine pokrenuo zbirku ''Un seul art'' (Grasset, u ko-publikaciji s Centrom Pompidou). Za vrijeme pet godina koliko je Centar zatvoren zbog obnove, deset djela iz muzejskih zbirki bit će predmet tekstova pisaca. Zbirka uključuje, između ostalog, ''Jimmy Freeman'' (Joy Majdalani), esej o poznatoj fotografiji Roberta Mapplethorpea, i ''Cumul 1'' Keva Lamberta, zasnovan na hibridnoj skulpturi Louise Bourgeois. === Pozorište === Godine 2012, bio je jedan od pisaca drame Christophea Honoréa ''Les Débutantes'' (''Novi roman''). Njegova drama ''ROTOTO'' izvedena je 2021. godine u Théâtre du Rond-Point i objavljena 2025. godine (Grasset). === Radio === Od 2011. do 2017. godine, Charles Dantzig je producirao i vodio program ''Secret professionnel'' o francuskoj kulturi na France Culture. Svake subote navečer, gost je otkrivao „neravne puteve stvaranja, djelo uma koje se uvijek mora suočiti s materijom". Od 2017. do 2023. godine, producirao je na France Culture program ''Personnage en personne'', portret lika iz svih vrsta fikcije – od [[Euripid|Euripidove]] [[Helena (Euripid)|Helene]] do Orlanda [[Virginia Woolf|Virginije Woolf]], kroz Artura Uija [[Bertolt Brecht|Bertolta Brechta]] i Božanskog [[Jean Genet|Jeana Geneta]]. U periodu 2021–2022, bio je kustos ''Proustovog podcasta'' na France Culture. Osmislio je i koordinirao programski raspored od četrnaest mjeseci emisija posvećenih Proustovom životu i djelu, a koje su vodili svi producenti kanala; program je pratilo 3,5 miliona slušalaca. U periodu 2022–2023, za France Culture napisao je ''Les Quadrithèmes de Charles Dantzig'' – književne teme predstavljene u četiri dijela (umjetnost biblioteke, maj 1940. u književnosti, [[F. Scott Fitzgerald|Scott Fitzgerald]], [[Pier Paolo Pasolini|Pasolini]], likovi tirana, historija književnih intervjua...). == Dela == === Romani === * ''Confitures de crimes'' ( Les Belles Lettres, 1993.) * ''Naši nagli životi'' ( Grasset, 2001. i Le Livre de poche, nagrada Jean-Freustié 2001. , nagrada Roger-Nimier <ref name="Grasset" /> ) * ''Ljubavna priča'' ( Grasset, 2003. i Le Livre de poche) * ''Moje ime je François'' ( Grasset, 2007. i Le Livre de poche) * ''U avionu za Caracas'' ( Grasset, 2011. i Le Livre de poche) * ''Historija ljubavi i mržnje'' ( Grasset, 2015, i Le Livre de poche) * ''Pariz kroz sva njegova stoljeća'' ( Grasset, 2024). === Eseji === * ''Remy de Gourmont, Dragi stari jelen !'' ( Editions du Rocher, 1989.) 2 izdanje (Grasset, 2008. i Le Livre de poche) * ''Ne postoji Indokina'' ( Les Belles Lettres, 1995) - (ponovno izdanje, Grasset, 2013, i Le Livre de poche) * ''Rat klišea'' ( Les Belles Lettres, 1998) * ''Sebični rječnik francuske književnosti'' ( Grasset, 2005, i Le Livre de poche, dobitnik pet književnih nagrada, uključujući Prix Décembre (jednoglasno), nagradu [[Académie française|Francuske akademije]] za esej i nagradu časopisa ''Elle'' ) * ''Hirovita enciklopedija svega i ničega'' ( Grasset, 2009, i Le Livre de poche, jednoglasno nagrađena Duménilovom nagradom ) * ''Zašto čitati<nowiki><span typeof="mw:DisplaySpace" id="mwAf0">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>('' Grasset, 2010. i Le Livre de poche) * ''O remek-djelima'' ( Grasset, 2013. i Le Livre de poche) * ''Pisci i njihovi svjetovi'' ( Laffont, Bouquins, 2016) * ''Traktat o gestovima'' ( Grasset, 2017. i Le Livre de poche) * ''Chambord-des-songes'' ( Flammarion, 2019, i GF) * ''Sebični rječnik svjetske književnosti'' ( Grasset, 2019. i Le Livre de poche) * ''Teorije teorija'' (Grasset, 2021. i Le Livre de poche) * ''[[Le Napoléonisme. Les trois stades du légendaire|Napoleonizam: Tri faze legende]]'' (Silvana Editoriale, 2021) * ''Proustov okean'' (Grasset, 2022) * ''Književna historija Francuza'' (Bouquins, 2024) * ''[[Inventaire de la Basse Période|Inventar kasnog perioda]]'' ( Grasset, 2026) === Pesme === * ''Vozač je uvijek sam'' ( The Difference, 1990) * ''Neka počne vijek'' ( Lepna književnost, 1996, Nagrada Paul-Verlaine [[Académie française|Francuske akademije]], 1997) * ''Šta se zaista događa u Toiles de Jouy'' tkaninama ( Les Belles Lettres, 1999.) * ''Za šta se koriste avioni? ?'' ( Les Belles Lettres, 2001), knjiga u kojoj zamišlja uništenje tornjeva blizanaca prije napada 11. septembra * ''U spomen na letove na duge relacije'' ( Les Belles Lettres, 2003) * ''Bestijarij'', s tintom od Mina ( Lepna književnost, 2003) * ''Diva s dugim trepavicama'', antologija koju je sastavio Patrick McGuinness, profesor na St. Anne's Collegeu u Oxfordu ( Grasset, 2010) * ''Plivači'' ( Grasset, 2010) * ''Primorska demokratija'' ( Grasset, 2018) * ''Spol : fluid'' (Points Poésie, éditions du Seuil, 2022.) === Pozorište === * ''ROTOTO I'' ( Grasset, 2025) === Antologije === * ''Muškost?'' ( Grasset Publishing, Le Courage, 2025) * ''Književna historija Francuza'' ( Bouquins Publishing, Bouquins, 2024) * ''Antologija francuskih pisaca ispričanih od strane pisaca koji su ih poznavali'', Les Belles Lettres, 1999. zatim Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2021) * ''Antologija starogrčke poezije'' (ur.), Les Belles Lettres, 2000 * Marcel Schwob, ''Djela'' (ur.), Les Belles Lettres, 2002 * Voltaire, ''Pjesme'' (ur.), Les Belles Lettres, 2003 * Remy de Gourmont, ''Kultura ideja'', ( Laffont, Bouquins, 2008.) === Prevodi === * [[F. Scott Fitzgerald]], ''Povrće'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2010) * [[Oscar Wilde]], ''Aristotel za vrijeme čaja'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2010) * Oscar Wilde, ''[[The Importance of Being Earnest|Važnost ozbiljnosti]]'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2013) * [[James Joyce]], ''Mačke Kopenhagena'' (Grasset, 2013) * Robert Ross, ''Aubrey Beardsley'' (Grasset, coll. " Crvene sveske (, 2022) === Nagrada za životno delo === * 2010. godine : Jean-Giono Grand Prize * 2018. [[Velika nagrada za književnost Paul-Morand|Velika nagrada Paul-Morand za književnost]], od Francuske akademije == Dekoracije == * Chevalier de l'ordre national du Mérite. * Officier de l'ordre des Arts et des Lettres. == Beleške i reference == === Bilješke === <references responsive="1" group="alpha"></references> === Reference === <references responsive="1"></references> {{Portal|littérature française|poésie|édition|LGBT}}{{Palette|Marcel Proust}}{{Portal|littérature française|poésie|édition|LGBT}}{{Palette|Marcel Proust}} <nowiki> [[Kategorija:Francuski književni kritičari]] [[Kategorija:Francuska književnost]] [[Kategorija:Francuski pisci pojedinačno]] [[Kategorija:Izdavaštvo u Francuskoj]] [[Kategorija:LGBT autori i crtači stripova]] [[Kategorija:Eseji 2000-ih]] [[Kategorija:Eseji 20. vijeka]]</nowiki> ayj3at1o1ijiph4wata5p2tn4p9snv7 2 4721998 42588892 2026-05-07T15:17:49Z TSFRJ24 340125 TSFRJ24 premješta stranicu [[Korisnik:TSFRJ24/Charles Dantzig]] na [[Charles Dantzig]] 42588892 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Charles Dantzig]] 1pw9ipoo7rtq4tjlw1e8zm4q1jt8c35 14 4721999 42588916 2026-05-07T15:57:32Z Vipz 151311 Nova stranica: __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Semi-protection-shackle.svg|right|64px]] Moduli zaštićeni u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Djelomična zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod djelomičnom zaštitom|Moduli]] 42588916 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Semi-protection-shackle.svg|right|64px]] Moduli zaštićeni u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Djelomična zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod djelomičnom zaštitom|Moduli]] e1vmkti8yw4g5gfadcfs28zq5w26ed5 14 4722000 42588932 2026-05-07T15:58:24Z Vipz 151311 Nova stranica: __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Semi-protection-shackle.svg|right|64px]] Šabloni zaštićeni u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Statusna zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod statusnom zaštitom|Šabloni]] 42588932 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Semi-protection-shackle.svg|right|64px]] Šabloni zaštićeni u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Statusna zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod statusnom zaštitom|Šabloni]] mewr2yu5kxn3njgak7jig6czmsi9eqi 42589008 42588932 2026-05-07T16:10:02Z Vipz 151311 42589008 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Extended-protection-shackle.svg|right|64px]] Šabloni zaštićeni u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Statusna zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod statusnom zaštitom|Šabloni]] 5iamk6m1hj1pvjmb9ltqmvk29z0970h 14 4722001 42589007 2026-05-07T16:08:54Z Vipz 151311 Nova stranica: __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Full-protection-shackle.svg|right|64px]] Šabloni zaštićeni u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Puna zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod punom zaštitom|Šabloni]] 42589007 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Full-protection-shackle.svg|right|64px]] Šabloni zaštićeni u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Puna zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod punom zaštitom|Šabloni]] rdne3wlipcxftqa2g2xf8xh8bogpjna 14 4722002 42589010 2026-05-07T16:11:40Z Vipz 151311 Nova stranica: __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Semi-protection-shackle.svg|right|64px]] Korisničke stranice zaštićene u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Djelomična zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod djelomičnom zaštitom|Korisničke]] 42589010 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Kategorija za održavanje}} [[File:Semi-protection-shackle.svg|right|64px]] Korisničke stranice zaštićene u skladu s {{slink|Wikipedija:Pravila o zaštiti stranica|Djelomična zaštita}}. [[Kategorija:Stranice pod djelomičnom zaštitom|Korisničke]] gpfw52bw91ut85p3ox8hc7qacey892t 0 4722003 42589013 2026-05-07T16:22:27Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Oleg Saljenko<br>{{small|{{nobold|Олег Саленко}}}} | slika = O.Salenko.JPG | slika_širina = 320px | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1969|10|25|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|RUS}} [[Sankt Peterburg]] | rodnadržava = [[Rusija]]<br>{{small|(tada {{flagicon|SSSR}} L... 42589013 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Oleg Saljenko<br>{{small|{{nobold|Олег Саленко}}}} | slika = O.Salenko.JPG | slika_širina = 320px | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1969|10|25|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|RUS}} [[Sankt Peterburg]] | rodnadržava = [[Rusija]]<br>{{small|(tada {{flagicon|SSSR}} [[Lenjingrad]], [[Sovjetski Savez]])}} | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|SSSR}} [[SSSR|sovjetsko]] {{small|(1969–1991)}}<br>{{flagicon|UKR}} [[Ukrajina|ukrajinsko]]<br>{{flagicon|RUS}} [[Rusija|rusko]] | visina = 1.81 m | pozicija = napadač | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 1986 – 1988 | klubovi1 = {{flagicon|SSSR}} [[FK Zenit Sankt Peterburg|Zenit]] | nastupi(golovi)1 = 47 (10) | godine2 = 1989 – 1992 | klubovi2 = {{flagicon|SSSR}} [[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]] | nastupi(golovi)2 = 91 (28) | godine3 = 1993 – 1994 | klubovi3 = {{flagicon|ŠPA}} [[CD Logroñés|Logroñés]] | nastupi(golovi)3 = 27 (23) | godine4 = 1994 – 1995 | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Valencia CF|Valencia]] | nastupi(golovi)4 = 25 (7) | godine5 = 1995 – 1996 | klubovi5 = {{flagicon|ŠKO}} [[Rangers F.C.|Rangers]] | nastupi(golovi)5 = 16 (7) | godine6 = 1996 – 1998 | klubovi6 = {{flagicon|TUR}} [[İstanbulspor]] | nastupi(golovi)6 = 18 (11) | godine7 = 1999 – 2000 | klubovi7 = {{flagicon|ŠPA}} [[Córdoba CF|Córdoba]] | nastupi(golovi)7 = 3 (0) | godine8 = 2000 – 2001 | klubovi8 = {{flagicon|POLJ}} [[Pogoń Szczecin]] | nastupi(golovi)8 = 1 (0) | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 1992 | nacionalneekipe1 = {{flagicon|UKR|1918}} [[Ukrajinska nogometna reprezentacija|Ukrajina]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 1 (0) | nacionalnegodine2 = 1993 – 1994 | nacionalneekipe2 = {{NogRep|RUS}} | nacionalninastupi(golovi)2 = 8 (6) | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 7.5.2026 }} '''Oleg Anatoljevič Saljenko'''{{efn|Prema [[ukrajinski|ukrajinskom]] je '''Oleg Anatolijovič Saljenko'''.}} ([[ruski]]: Оле́г Анато́льевич Сале́нко, [[ukrajinski]]: Олег Анатолійович Саленко; [[Sankt Peterburg]], [[25. listopada]] [[1969.]]), [[Ukrajina|ukrajinsko]]-[[Rusija|ruski]] bivši nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Saljenko je, zajedno s [[Hristo Stoičkov|Hristom Stoičkovim]], bio najbolji strijelac [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine sa šest postignutih golova, s tim da je čak pet od tih šest postigao u jednoj utakmici (pobjedi od 6:1 protiv [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kameruna]]), što je još uvijek rekord u historiji natjecanja. == Karijera == Rođen u tadašnjem [[Lenjingrad]]u, Saljenko je profesionalnu karijeru započeo [[1986.]] godine u [[FK Zenit|Zenit Lenjingrad]]u, kada je već bio član U-20 reprezentacija [[SSSR|Sovjetskog Saveza]]; s reprezentacijom je bio dvostruki europski prvak u dvama različitim omladinskim kategorijama. Godine [[1989.]] prelazi u [[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]], gdje je igrao do [[1992.]] godine. Iste godine nastupio je i za [[Fudbalska reprezentacija Ukrajine|reprezentaciju Ukrajine]] u prijateljskoj utakmici protiv [[Fudbalska reprezentacija Mađarske|Mađarske]] (poraz od 1:3), što je bila prva međunarodna utakmica Ukrajine koju je [[FIFA]] službeno priznala.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/double-caps.html|title=Players Appearing for Two or More Countries|website=[[RSSSF]]|access-date=10 July 2014}}</ref> Od [[1993.]] do [[1995.]] godine igrao je u [[Španjolska|Španjolskoj]], igrajući za [[CD Logroñés|Logroñés]] i [[Valencia CF|Valenciju]]. Godine [[1993.]] debitirao je i za [[Fudbalska reprezentacija Rusije|reprezentaciju Rusije]], za koju je odigrao samo osam utakmica. Bio je član reprezentacije na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskom prvenstvu 1994.]], gdje je u pobjedi od 6:1 protiv [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kameruna]] postigao pet golova i tako postao rekorder po broju golova na jednoj utakmici;<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=337/match=3079/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223035027/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=337/match=3079/index.html|url-status=dead|archive-date=23 February 2015|title=Russia 6-1 Cameroon|publisher=FIFA.com|date=28 June 1994|access-date=21 June 2018}}</ref> kako je ranije imao gol iz penala, turnir je završio s ukupno šest golova i podijelio [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna kopačka|Zlatnu kopačku]] s [[Hristo Stoičkov|Hristom Stoičkovim]], koji je morao odigrati čak sedam utakmica za isti broj golova.<ref name="Salenko">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/behind-the-world-cup-record-oleg-salenko-2877482|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621042927/https://www.fifa.com/worldcup/news/behind-the-world-cup-record-oleg-salenko-2877482|url-status=dead|archive-date=21 June 2018|title=Behind the World Cup record: Oleg Salenko|publisher=FIFA.com|date=27 March 2017|access-date=21 June 2018}}</ref> Kako je Rusija ispala u prvom kolu, Saljenko je još uvijek jedini igrač u historiji Svjetskih prvenstava koji je dobio Zlatnu kopačku iako je njegova reprezentacija ispala u prvom krugu.<ref name="Salenko"/> Godine [[1995.]] prelazi u [[Rangers F.C.|Rangerse]], ali nakon samo jedne sezone odlazi u [[İstanbulspor]], gdje će provesti dvije sezone, ali bez značajnijih uspjeha. Saljenko je nakon Svjetskog prvenstva te je završio svoju karijeru [[2000.]] godine kao igrač [[Córdoba CF|Córdobe]] zbog ozljeda; imao je samo 31 godinu. Sljedeće se sezone vratio nogometu i potpisao za [[Pogoń Szczecin]], ali osigrao je samo jednu utakmicu te se ponovo umirovio zbog loše fizičke kondicije. == Privatni život == Saljenkov je otac [[Rusi|Rus]], a majka [[Ukrajinci|Ukrajinka]], tako da ima dvojno državljanstvo. Njegov sin, [[Roman Saljenko|Roman]], ukrajinski je nogometaš koji je igrao za mlađe uzraste [[Ukrajinska nogometna reprezentacija|ukrajinske reprezentacije]].<ref>{{cite web |title=Сын легендарного футболиста сборной России: «Я идентифицирую себя украинцем на 1000%»|url=https://sport24.ru/football/news-776701-syn-legendarnogo-futbolista-sbornoy-rossii-ya-identifitsiruyu-sebya-ukraintsem-na-1000 |website=sport24.ru |date=18 August 2025 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{cite web |title= Oleg Salenko on his son’s debut for the first team of Dynamo: "It was all leading to this" |url=https://sport24.ru/football/news-776701-syn-legendarnogo-futbolista-sbornoy-rossii-ya-identifitsiruyu-sebya-ukraintsem-na-1000 |website=dynamo.kiev.ua |date=25 November 2024 |accessdate=10 November 2025}}</ref> Godine [[2003.]] imenovan je izbornikom [[Reprezentacija Ukrajine u fudbalu na pijesku|ukrajinske reprezentacije u nogometu na pijesku]], koju je vodio u samo tri utakmice, uz jednu pobjedu i dva poraza.<ref>[http://beachsoccer.com.ua/ukr/vse_matchi.php List of matches of the national team in Ukrainian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326015326/http://beachsoccer.com.ua/ukr/vse_matchi.php |date=26 March 2009 }}</ref> Poslije je radio u [[Fudbalski savez Ukrajine|Nogometnom savezu Ukrajine]], ali nakon nekog se vremena potpuno povukao iz nogometa i posvetio se privatnom biznisu. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{NFT player|id=15111}} * [https://www.rsssf.org/miscellaneous/salenko-intlg.html RSSSF] * [http://rusteam.permian.ru/players/salenko.html Profil igrača] {{ru}} {{Sastav Rusija 1994 SP}} {{Najbolji strijelci FIFA Svjetskih prvenstava}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1969||Saljenko, Oleg}} df4k4tt9caw0z6xxycwtu8l66qnatid 42589015 42589013 2026-05-07T16:24:28Z Edgar Allan Poe 29250 + 7 kategorije pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589015 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Oleg Saljenko<br>{{small|{{nobold|Олег Саленко}}}} | slika = O.Salenko.JPG | slika_širina = 320px | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1969|10|25|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|RUS}} [[Sankt Peterburg]] | rodnadržava = [[Rusija]]<br>{{small|(tada {{flagicon|SSSR}} [[Lenjingrad]], [[Sovjetski Savez]])}} | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|SSSR}} [[SSSR|sovjetsko]] {{small|(1969–1991)}}<br>{{flagicon|UKR}} [[Ukrajina|ukrajinsko]]<br>{{flagicon|RUS}} [[Rusija|rusko]] | visina = 1.81 m | pozicija = napadač | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 1986 – 1988 | klubovi1 = {{flagicon|SSSR}} [[FK Zenit Sankt Peterburg|Zenit]] | nastupi(golovi)1 = 47 (10) | godine2 = 1989 – 1992 | klubovi2 = {{flagicon|SSSR}} [[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]] | nastupi(golovi)2 = 91 (28) | godine3 = 1993 – 1994 | klubovi3 = {{flagicon|ŠPA}} [[CD Logroñés|Logroñés]] | nastupi(golovi)3 = 27 (23) | godine4 = 1994 – 1995 | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Valencia CF|Valencia]] | nastupi(golovi)4 = 25 (7) | godine5 = 1995 – 1996 | klubovi5 = {{flagicon|ŠKO}} [[Rangers F.C.|Rangers]] | nastupi(golovi)5 = 16 (7) | godine6 = 1996 – 1998 | klubovi6 = {{flagicon|TUR}} [[İstanbulspor]] | nastupi(golovi)6 = 18 (11) | godine7 = 1999 – 2000 | klubovi7 = {{flagicon|ŠPA}} [[Córdoba CF|Córdoba]] | nastupi(golovi)7 = 3 (0) | godine8 = 2000 – 2001 | klubovi8 = {{flagicon|POLJ}} [[Pogoń Szczecin]] | nastupi(golovi)8 = 1 (0) | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 1992 | nacionalneekipe1 = {{flagicon|UKR|1918}} [[Ukrajinska nogometna reprezentacija|Ukrajina]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 1 (0) | nacionalnegodine2 = 1993 – 1994 | nacionalneekipe2 = {{NogRep|RUS}} | nacionalninastupi(golovi)2 = 8 (6) | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 7.5.2026 }} '''Oleg Anatoljevič Saljenko'''{{efn|Prema [[ukrajinski|ukrajinskom]] je '''Oleg Anatolijovič Saljenko'''.}} ([[ruski]]: Оле́г Анато́льевич Сале́нко, [[ukrajinski]]: Олег Анатолійович Саленко; [[Sankt Peterburg]], [[25. listopada]] [[1969.]]), [[Ukrajina|ukrajinsko]]-[[Rusija|ruski]] bivši nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Saljenko je, zajedno s [[Hristo Stoičkov|Hristom Stoičkovim]], bio najbolji strijelac [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine sa šest postignutih golova, s tim da je čak pet od tih šest postigao u jednoj utakmici (pobjedi od 6:1 protiv [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kameruna]]), što je još uvijek rekord u historiji natjecanja. == Karijera == Rođen u tadašnjem [[Lenjingrad]]u, Saljenko je profesionalnu karijeru započeo [[1986.]] godine u [[FK Zenit|Zenit Lenjingrad]]u, kada je već bio član U-20 reprezentacija [[SSSR|Sovjetskog Saveza]]; s reprezentacijom je bio dvostruki europski prvak u dvama različitim omladinskim kategorijama. Godine [[1989.]] prelazi u [[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]], gdje je igrao do [[1992.]] godine. Iste godine nastupio je i za [[Fudbalska reprezentacija Ukrajine|reprezentaciju Ukrajine]] u prijateljskoj utakmici protiv [[Fudbalska reprezentacija Mađarske|Mađarske]] (poraz od 1:3), što je bila prva međunarodna utakmica Ukrajine koju je [[FIFA]] službeno priznala.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/double-caps.html|title=Players Appearing for Two or More Countries|website=[[RSSSF]]|access-date=10 July 2014}}</ref> Od [[1993.]] do [[1995.]] godine igrao je u [[Španjolska|Španjolskoj]], igrajući za [[CD Logroñés|Logroñés]] i [[Valencia CF|Valenciju]]. Godine [[1993.]] debitirao je i za [[Fudbalska reprezentacija Rusije|reprezentaciju Rusije]], za koju je odigrao samo osam utakmica. Bio je član reprezentacije na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskom prvenstvu 1994.]], gdje je u pobjedi od 6:1 protiv [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kameruna]] postigao pet golova i tako postao rekorder po broju golova na jednoj utakmici;<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=337/match=3079/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223035027/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=337/match=3079/index.html|url-status=dead|archive-date=23 February 2015|title=Russia 6-1 Cameroon|publisher=FIFA.com|date=28 June 1994|access-date=21 June 2018}}</ref> kako je ranije imao gol iz penala, turnir je završio s ukupno šest golova i podijelio [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna kopačka|Zlatnu kopačku]] s [[Hristo Stoičkov|Hristom Stoičkovim]], koji je morao odigrati čak sedam utakmica za isti broj golova.<ref name="Salenko">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/behind-the-world-cup-record-oleg-salenko-2877482|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621042927/https://www.fifa.com/worldcup/news/behind-the-world-cup-record-oleg-salenko-2877482|url-status=dead|archive-date=21 June 2018|title=Behind the World Cup record: Oleg Salenko|publisher=FIFA.com|date=27 March 2017|access-date=21 June 2018}}</ref> Kako je Rusija ispala u prvom kolu, Saljenko je još uvijek jedini igrač u historiji Svjetskih prvenstava koji je dobio Zlatnu kopačku iako je njegova reprezentacija ispala u prvom krugu.<ref name="Salenko"/> Godine [[1995.]] prelazi u [[Rangers F.C.|Rangerse]], ali nakon samo jedne sezone odlazi u [[İstanbulspor]], gdje će provesti dvije sezone, ali bez značajnijih uspjeha. Saljenko je nakon Svjetskog prvenstva te je završio svoju karijeru [[2000.]] godine kao igrač [[Córdoba CF|Córdobe]] zbog ozljeda; imao je samo 31 godinu. Sljedeće se sezone vratio nogometu i potpisao za [[Pogoń Szczecin]], ali osigrao je samo jednu utakmicu te se ponovo umirovio zbog loše fizičke kondicije. == Privatni život == Saljenkov je otac [[Rusi|Rus]], a majka [[Ukrajinci|Ukrajinka]], tako da ima dvojno državljanstvo. Njegov sin, [[Roman Saljenko|Roman]], ukrajinski je nogometaš koji je igrao za mlađe uzraste [[Ukrajinska nogometna reprezentacija|ukrajinske reprezentacije]].<ref>{{cite web |title=Сын легендарного футболиста сборной России: «Я идентифицирую себя украинцем на 1000%»|url=https://sport24.ru/football/news-776701-syn-legendarnogo-futbolista-sbornoy-rossii-ya-identifitsiruyu-sebya-ukraintsem-na-1000 |website=sport24.ru |date=18 August 2025 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{cite web |title= Oleg Salenko on his son’s debut for the first team of Dynamo: "It was all leading to this" |url=https://sport24.ru/football/news-776701-syn-legendarnogo-futbolista-sbornoy-rossii-ya-identifitsiruyu-sebya-ukraintsem-na-1000 |website=dynamo.kiev.ua |date=25 November 2024 |accessdate=10 November 2025}}</ref> Godine [[2003.]] imenovan je izbornikom [[Reprezentacija Ukrajine u fudbalu na pijesku|ukrajinske reprezentacije u nogometu na pijesku]], koju je vodio u samo tri utakmice, uz jednu pobjedu i dva poraza.<ref>[http://beachsoccer.com.ua/ukr/vse_matchi.php List of matches of the national team in Ukrainian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326015326/http://beachsoccer.com.ua/ukr/vse_matchi.php |date=26 March 2009 }}</ref> Poslije je radio u [[Fudbalski savez Ukrajine|Nogometnom savezu Ukrajine]], ali nakon nekog se vremena potpuno povukao iz nogometa i posvetio se privatnom biznisu. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{NFT player|id=15111}} * [https://www.rsssf.org/miscellaneous/salenko-intlg.html RSSSF] * [http://rusteam.permian.ru/players/salenko.html Profil igrača] {{ru}} {{Sastav Rusija 1994 SP}} {{Najbolji strijelci FIFA Svjetskih prvenstava}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1969||Saljenko, Oleg}} [[Kategorija:Sovjetski fudbaleri]] [[Kategorija:Ukrajinski fudbaleri]] [[Kategorija:Ruski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Zenit Sankt Peterburga]] [[Kategorija:Fudbaleri Dinamo Kijeva]] [[Kategorija:Fudbaleri Valencije]] [[Kategorija:Biografije, Sankt Peterburg]] mkr5dlaahy1lyp4eb4b6e52zp4qzdo2 42589022 42589015 2026-05-07T16:46:24Z Vipz 151311 42589022 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Oleg Saljenko<br>{{small|{{nobold|Олег Саленко}}}} | slika = O.Salenko.JPG | slika_širina = 320px | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1969|10|25|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|RUS}} [[Sankt Peterburg]] | rodnadržava = [[Rusija]]<br>{{small|(tada {{flagicon|SSSR}} [[Lenjingrad]], [[Sovjetski Savez]])}} | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|SSSR}} [[SSSR|sovjetsko]] {{small|(1969–1991)}}<br>{{flagicon|UKR}} [[Ukrajina|ukrajinsko]]<br>{{flagicon|RUS}} [[Rusija|rusko]] | visina = 1.81 m | pozicija = napadač | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 1986 – 1988 | klubovi1 = {{flagicon|SSSR}} [[FK Zenit Sankt Peterburg|Zenit]] | nastupi(golovi)1 = 47 (10) | godine2 = 1989 – 1992 | klubovi2 = {{flagicon|SSSR}} [[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]] | nastupi(golovi)2 = 91 (28) | godine3 = 1993 – 1994 | klubovi3 = {{flagicon|ŠPA}} [[CD Logroñés|Logroñés]] | nastupi(golovi)3 = 27 (23) | godine4 = 1994 – 1995 | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Valencia CF|Valencia]] | nastupi(golovi)4 = 25 (7) | godine5 = 1995 – 1996 | klubovi5 = {{flagicon|ŠKO}} [[Rangers F.C.|Rangers]] | nastupi(golovi)5 = 16 (7) | godine6 = 1996 – 1998 | klubovi6 = {{flagicon|TUR}} [[İstanbulspor]] | nastupi(golovi)6 = 18 (11) | godine7 = 1999 – 2000 | klubovi7 = {{flagicon|ŠPA}} [[Córdoba CF|Córdoba]] | nastupi(golovi)7 = 3 (0) | godine8 = 2000 – 2001 | klubovi8 = {{flagicon|POLJ}} [[Pogoń Szczecin]] | nastupi(golovi)8 = 1 (0) | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 1992 | nacionalneekipe1 = {{flagicon|UKR|1918}} [[Ukrajinska nogometna reprezentacija|Ukrajina]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 1 (0) | nacionalnegodine2 = 1993 – 1994 | nacionalneekipe2 = {{NogRep|RUS}} | nacionalninastupi(golovi)2 = 8 (6) | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 7.5.2026 }} '''Oleg Anatoljevič Saljenko'''{{efn|Prema [[ukrajinski|ukrajinskom]] je '''Oleg Anatolijovič Saljenko'''.}} ([[ruski]]: Оле́г Анато́льевич Сале́нко, [[ukrajinski]]: Олег Анатолійович Саленко; [[Sankt Peterburg]], [[25. listopada]] [[1969.]]), [[Ukrajina|ukrajinsko]]-[[Rusija|ruski]] bivši nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Saljenko je, zajedno s [[Hristo Stoičkov|Hristom Stoičkovim]], bio najbolji strijelac [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine sa šest postignutih golova, s tim da je čak pet od tih šest postigao u jednoj utakmici (pobjedi od 6:1 protiv [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kameruna]]), što je još uvijek rekord u historiji natjecanja. == Karijera == Rođen u tadašnjem [[Lenjingrad]]u, Saljenko je profesionalnu karijeru započeo [[1986.]] godine u [[FK Zenit|Zenit Lenjingrad]]u, kada je već bio član U-20 reprezentacije [[SSSR|Sovjetskog Saveza]]; s reprezentacijom je bio dvostruki europski prvak u dvama različitim omladinskim kategorijama. Godine [[1989.]] prelazi u [[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]], gdje je igrao do [[1992.]] godine. Iste godine nastupio je i za [[Fudbalska reprezentacija Ukrajine|reprezentaciju Ukrajine]] u prijateljskoj utakmici protiv [[Fudbalska reprezentacija Mađarske|Mađarske]] (poraz od 1:3), što je bila prva međunarodna utakmica Ukrajine koju je [[FIFA]] službeno priznala.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/double-caps.html|title=Players Appearing for Two or More Countries|website=[[RSSSF]]|access-date=10 July 2014}}</ref> Od [[1993.]] do [[1995.]] godine igrao je u [[Španjolska|Španjolskoj]], igrajući za [[CD Logroñés|Logroñés]] i [[Valencia CF|Valenciju]]. Godine [[1993.]] debitirao je i za [[Fudbalska reprezentacija Rusije|reprezentaciju Rusije]], za koju je odigrao samo osam utakmica. Bio je član reprezentacije na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskom prvenstvu 1994.]], gdje je u pobjedi od 6:1 protiv [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kameruna]] postigao pet golova i tako postao rekorder po broju golova na jednoj utakmici;<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=337/match=3079/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223035027/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=337/match=3079/index.html|url-status=dead|archive-date=23 February 2015|title=Russia 6-1 Cameroon|publisher=FIFA.com|date=28 June 1994|access-date=21 June 2018}}</ref> kako je ranije imao gol iz penala, turnir je završio s ukupno šest golova i podijelio [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna kopačka|Zlatnu kopačku]] s [[Hristo Stoičkov|Hristom Stoičkovim]], koji je morao odigrati čak sedam utakmica za isti broj golova.<ref name="Salenko">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/behind-the-world-cup-record-oleg-salenko-2877482|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621042927/https://www.fifa.com/worldcup/news/behind-the-world-cup-record-oleg-salenko-2877482|url-status=dead|archive-date=21 June 2018|title=Behind the World Cup record: Oleg Salenko|publisher=FIFA.com|date=27 March 2017|access-date=21 June 2018}}</ref> Kako je Rusija ispala u prvom kolu, Saljenko je još uvijek jedini igrač u historiji Svjetskih prvenstava koji je dobio Zlatnu kopačku iako je njegova reprezentacija ispala u prvom krugu.<ref name="Salenko"/> Godine [[1995.]] prelazi u [[Rangers F.C.|Rangerse]], ali nakon samo jedne sezone odlazi u [[İstanbulspor]], gdje će provesti dvije sezone, ali bez značajnijih uspjeha. Saljenko je nakon Svjetskog prvenstva te je završio svoju karijeru [[2000.]] godine kao igrač [[Córdoba CF|Córdobe]] zbog ozljeda; imao je samo 31 godinu. Sljedeće se sezone vratio nogometu i potpisao za [[Pogoń Szczecin]], ali osigrao je samo jednu utakmicu te se ponovo umirovio zbog loše fizičke kondicije. == Privatni život == Saljenkov je otac [[Rusi|Rus]], a majka [[Ukrajinci|Ukrajinka]], tako da ima dvojno državljanstvo. Njegov sin, [[Roman Saljenko|Roman]], ukrajinski je nogometaš koji je igrao za mlađe uzraste [[Ukrajinska nogometna reprezentacija|ukrajinske reprezentacije]].<ref>{{cite web |title=Сын легендарного футболиста сборной России: «Я идентифицирую себя украинцем на 1000%»|url=https://sport24.ru/football/news-776701-syn-legendarnogo-futbolista-sbornoy-rossii-ya-identifitsiruyu-sebya-ukraintsem-na-1000 |website=sport24.ru |date=18 August 2025 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{cite web |title= Oleg Salenko on his son’s debut for the first team of Dynamo: "It was all leading to this" |url=https://sport24.ru/football/news-776701-syn-legendarnogo-futbolista-sbornoy-rossii-ya-identifitsiruyu-sebya-ukraintsem-na-1000 |website=dynamo.kiev.ua |date=25 November 2024 |accessdate=10 November 2025}}</ref> Godine [[2003.]] imenovan je izbornikom [[Reprezentacija Ukrajine u fudbalu na pijesku|ukrajinske reprezentacije u nogometu na pijesku]], koju je vodio u samo tri utakmice, uz jednu pobjedu i dva poraza.<ref>[http://beachsoccer.com.ua/ukr/vse_matchi.php List of matches of the national team in Ukrainian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326015326/http://beachsoccer.com.ua/ukr/vse_matchi.php |date=26 March 2009 }}</ref> Poslije je radio u [[Fudbalski savez Ukrajine|Nogometnom savezu Ukrajine]], ali nakon nekog se vremena potpuno povukao iz nogometa i posvetio se privatnom biznisu. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{NFT player|id=15111}} * [https://www.rsssf.org/miscellaneous/salenko-intlg.html RSSSF] * [http://rusteam.permian.ru/players/salenko.html Profil igrača] {{ru}} {{Sastav Rusija 1994 SP}} {{Najbolji strijelci FIFA Svjetskih prvenstava}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1969||Saljenko, Oleg}} [[Kategorija:Sovjetski fudbaleri]] [[Kategorija:Ukrajinski fudbaleri]] [[Kategorija:Ruski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Zenit Sankt Peterburga]] [[Kategorija:Fudbaleri Dinamo Kijeva]] [[Kategorija:Fudbaleri Valencije]] [[Kategorija:Biografije, Sankt Peterburg]] hmtr03053axwd1hg3um6v8mf39r762r 1 4722004 42589014 2026-05-07T16:23:34Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{CEE Spring 2026 | korisnik = Edgar Allan Poe | tema = sport | tema2 = biografija | država = Ukrajina | država2 = Rusija }} 42589014 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | korisnik = Edgar Allan Poe | tema = sport | tema2 = biografija | država = Ukrajina | država2 = Rusija }} r3r3bj80dmbk4sza77kfw2y3obzhf9u 0 4722005 42589018 2026-05-07T16:36:09Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Ravšan Irmatov]] na [[Ravshan Ermatov]] 42589018 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Ravshan Ermatov]] lo5ozthsyzzq2pmp5budfztqds7p2e8 0 4722006 42589119 2026-05-07T16:56:21Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Pristupanje Hrvatske Europskoj uniji]] na [[Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji]]: [[WP:2:1]] 42589119 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji]] 2rm7sof7ury35mpo7sxd9gq6cssye7q 0 4722007 42589212 2026-05-07T17:04:54Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = | slika = | slika_širina = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = | rodnigrad = | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = | pozicija... 42589212 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = | slika = | slika_širina = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = | rodnigrad = | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = | pozicija = | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = | klubovi1 = | nastupi(golovi)1 = | godine2 = | klubovi2 = | nastupi(golovi)2 = | godine3 = | klubovi3 = | nastupi(golovi)3 = | godine4 = | klubovi4 = | nastupi(golovi)4 = | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = | nacionalneekipe1 = | nacionalninastupi(golovi)1 = | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = }} '''Sándor Péter Kocsis''' ({{IPA-hu|ˈʃaːndor ˈpeːtɛr ˈkot͡ʃiʃ|lang}}; [[Budimpešta]], [[21. rujna]] [[1929.]] – [[Barcelona]], [[22. srpnja]] [[1979.]]), [[Mađrska|mađarski]] nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Kocsis je bio član "[[Laka konjica (Mađarska)|Lake konjice]]", zlatne generacije mađarskog nogometa u kojoj su igrali još i [[Ferenc Puskás]], [[Zoltán Czibor]], [[József Bozsik]] i [[Nándor Hidegkuti]], a koja je dominirala svjetskim nogometom u prvoj polovici [[1950-e|1950-ih]] godina. Na klupskoj razini, značajan je trag ostavio u [[Ferencvárosi TC|Ferencvárosu]] i [[Budapest Honvéd FC|Honvéd]]u, a nakon što je nakon [[Mađarska revolucija 1956.|Mađarske revolucije 1956.]] godine protjeran iz domovine, igrao je kratko u [[Švicarska|Švicarskoj]] te, do umirovljenja, u [[FC Barcelona|Barceloni]]. Kocsis je bio izrazito plodan strijelac, kako na klupskoj razini (posebice za Honvéd) tako i na reprezentativnoj razini. Kao igrač Honvéda, tijekom [[1952.]] i [[1954.]] godine postigao je više golova nego ijedan drugi europski strijelac. Za [[Fudbalska reprezentacija Mađarske|reprezentaciju Mađarske]] postigao je 75 golova u 68 utakmica, što znači da je na najvišem reprezentativnom nivou imao izvanredan omjer od 1.10 gola po utakmici. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|Svjetskom prvenstvu 1954.]] bio je najbolji strijelac s 11 golova, što je još uvijek drugi najveći broj golova što ih je jedan igrač postigao na Svjetskom prvenstvu (više, odnosno njih 13, postigao je samo [[Just Fontaine]]). Te je godine za Mađarsku postigao ukupno 23 gola, više nego ijedan drugi igrač za reprezentaciju u cijelom svijetu. Također je bio prvi igrač u historiji koji je postigao dva [[hat-trick]]a na jednom Svjetskom prvenstvu. Njegov omjer od 2.2 gola po utakmici na Svjetskim prvenstvima drugi je najbolji omjer u historiji; jedini bolji omjer je onaj [[Poljska|poljskog]] reprezentativca [[Ernst Wilimowski|Ernsta Wilimowskog]], koji je u svojoj jedinoj utakmici na Svjetskom prvenstvu postigao 4 gola. Prema [[RSSSF]]-u, Kocsis je postigao 556 golova u 537 službenih utakmica na svim razinama. Bio je posebno poznat po postizanju golova glavom. {{Authority control}} {{Životni vijek|1929|1979|Kocsis, Sándor}} pq6sos6xyf04j36wh4c1t8kc1hcu2cd 42589434 42589212 2026-05-08T01:18:31Z Edgar Allan Poe 29250 + 8 kategorije pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42589434 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = | slika = | slika_širina = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = | rodnigrad = | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = | pozicija = | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = | klubovi1 = | nastupi(golovi)1 = | godine2 = | klubovi2 = | nastupi(golovi)2 = | godine3 = | klubovi3 = | nastupi(golovi)3 = | godine4 = | klubovi4 = | nastupi(golovi)4 = | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = | nacionalneekipe1 = | nacionalninastupi(golovi)1 = | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = }} '''Sándor Péter Kocsis''' ({{IPA-hu|ˈʃaːndor ˈpeːtɛr ˈkot͡ʃiʃ|lang}}; [[Budimpešta]], [[21. rujna]] [[1929.]] – [[Barcelona]], [[22. srpnja]] [[1979.]]), [[Mađrska|mađarski]] nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Kocsis je bio član "[[Laka konjica (Mađarska)|Lake konjice]]", zlatne generacije mađarskog nogometa u kojoj su igrali još i [[Ferenc Puskás]], [[Zoltán Czibor]], [[József Bozsik]] i [[Nándor Hidegkuti]], a koja je dominirala svjetskim nogometom u prvoj polovici [[1950-e|1950-ih]] godina. Na klupskoj razini, značajan je trag ostavio u [[Ferencvárosi TC|Ferencvárosu]] i [[Budapest Honvéd FC|Honvéd]]u, a nakon što je nakon [[Mađarska revolucija 1956.|Mađarske revolucije 1956.]] godine protjeran iz domovine, igrao je kratko u [[Švicarska|Švicarskoj]] te, do umirovljenja, u [[FC Barcelona|Barceloni]]. Kocsis je bio izrazito plodan strijelac, kako na klupskoj razini (posebice za Honvéd) tako i na reprezentativnoj razini. Kao igrač Honvéda, tijekom [[1952.]] i [[1954.]] godine postigao je više golova nego ijedan drugi europski strijelac. Za [[Fudbalska reprezentacija Mađarske|reprezentaciju Mađarske]] postigao je 75 golova u 68 utakmica, što znači da je na najvišem reprezentativnom nivou imao izvanredan omjer od 1.10 gola po utakmici. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|Svjetskom prvenstvu 1954.]] bio je najbolji strijelac s 11 golova, što je još uvijek drugi najveći broj golova što ih je jedan igrač postigao na Svjetskom prvenstvu (više, odnosno njih 13, postigao je samo [[Just Fontaine]]). Te je godine za Mađarsku postigao ukupno 23 gola, više nego ijedan drugi igrač za reprezentaciju u cijelom svijetu. Također je bio prvi igrač u historiji koji je postigao dva [[hat-trick]]a na jednom Svjetskom prvenstvu. Njegov omjer od 2.2 gola po utakmici na Svjetskim prvenstvima drugi je najbolji omjer u historiji; jedini bolji omjer je onaj [[Poljska|poljskog]] reprezentativca [[Ernst Wilimowski|Ernsta Wilimowskog]], koji je u svojoj jedinoj utakmici na Svjetskom prvenstvu postigao 4 gola. Prema [[RSSSF]]-u, Kocsis je postigao 556 golova u 537 službenih utakmica na svim razinama. Bio je posebno poznat po postizanju golova glavom. {{Authority control}} {{Životni vijek|1929|1979|Kocsis, Sándor}} [[Kategorija:Mađarski fudbaleri]] [[Kategorija:Mađarski fudbalski treneri]] [[Kategorija:Fudbaleri Ferencvárosa]] [[Kategorija:Fudbaleri Barcelone]] [[Kategorija:Mađarski olimpijci]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u fudbalu (igrači)]] [[Kategorija:Olimpijci na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.]] [[Kategorija:Biografije, Budimpešta]] lybdpij6k5ygg3t4f7po6svu14fu02d 42589436 42589434 2026-05-08T02:34:12Z Edgar Allan Poe 29250 42589436 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Sándor Kocsis | slika = Kocsis Sándor Fortepan 261526.jpg | slika_širina = | punoime = Sándor Péter Kocsis | nadimak = | datumrođenja = [[21. rujna]] [[1929.]] | rodnigrad = {{flagicon|MAĐ|1920}} [[Budimpešta]] | rodnadržava = [[Mađarska]] | datumsmrti = {{Datum smrti i dob|1979|7|22|1929|9|21|hr=da}} | gradsmrti = {{flagicon|ŠPA|1977}} [[Barcelona]] | državasmrti = [[Španjolska]] | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.77 m | pozicija = napadač | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 1946 | klubovi1 = {{flagicon|MAĐ|1946}} [[Kőbányai TC|Kőbányai]] | nastupi(golovi)1 = 5 (0) | godine2 = 1946 – 1950 | klubovi2 = {{flagicon|MAĐ|1946}} [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] | nastupi(golovi)2 = 84 (67) | godine3 = 1950 – 1956 | klubovi3 = {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Budapest Honvéd FC|Honvéd]] | nastupi(golovi)3 = 160 (177) | godine4 = 1957 – 1958 | klubovi4 = {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[SC Young Fellows Juventus|Young Fellows]] | nastupi(golovi)4 = 11 (7) | godine5 = 1958 – 1965 | klubovi5 = {{flagicon|ŠPA|1945}} [[FC Barcelona|Barcelona]] | nastupi(golovi)5 = 75 (42) | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 1948 – 1956 | nacionalneekipe1 = {{flagicon|MAĐ|1949}} [[Fudbalska reprezentacija Mađarske|Mađarska]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 68 (75) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = 1972 – 1974 | trenerklubovi = {{flagicon|ŠPA|1945}} [[Hércules CF|Hércules]] | zadnjiuređaj = }} '''Sándor Péter Kocsis''' ({{IPA-hu|ˈʃaːndor ˈpeːtɛr ˈkot͡ʃiʃ|lang}}; [[Budimpešta]], [[21. rujna]] [[1929.]] – [[Barcelona]], [[22. srpnja]] [[1979.]]), [[Mađrska|mađarski]] nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Kocsis je bio član "[[Laka konjica (Mađarska)|Lake konjice]]", zlatne generacije mađarskog nogometa u kojoj su igrali još i [[Ferenc Puskás]], [[Zoltán Czibor]], [[József Bozsik]] i [[Nándor Hidegkuti]], a koja je dominirala svjetskim nogometom u prvoj polovici [[1950-e|1950-ih]] godina. Na klupskoj razini, značajan je trag ostavio u [[Ferencvárosi TC|Ferencvárosu]] i [[Budapest Honvéd FC|Honvéd]]u, a nakon što je nakon [[Mađarska revolucija 1956.|Mađarske revolucije 1956.]] godine protjeran iz domovine, igrao je kratko u [[Švicarska|Švicarskoj]] te, do umirovljenja, u [[FC Barcelona|Barceloni]]. Kocsis je bio izrazito plodan strijelac, kako na klupskoj razini (posebice za Honvéd) tako i na reprezentativnoj razini. Kao igrač Honvéda, tijekom [[1952.]] i [[1954.]] godine postigao je više golova nego ijedan drugi europski strijelac. Za [[Fudbalska reprezentacija Mađarske|reprezentaciju Mađarske]] postigao je 75 golova u 68 utakmica, što znači da je na najvišem reprezentativnom nivou imao izvanredan omjer od 1.10 gola po utakmici. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|Svjetskom prvenstvu 1954.]] bio je najbolji strijelac s 11 golova, što je još uvijek drugi najveći broj golova što ih je jedan igrač postigao na Svjetskom prvenstvu (više, odnosno njih 13, postigao je samo [[Just Fontaine]]). Te je godine za Mađarsku postigao ukupno 23 gola, više nego ijedan drugi igrač za reprezentaciju u cijelom svijetu. Također je bio prvi igrač u historiji koji je postigao dva [[hat-trick]]a na jednom Svjetskom prvenstvu. Njegov omjer od 2.2 gola po utakmici na Svjetskim prvenstvima drugi je najbolji omjer u historiji; jedini bolji omjer je onaj [[Poljska|poljskog]] reprezentativca [[Ernst Wilimowski|Ernsta Wilimowskog]], koji je u svojoj jedinoj utakmici na Svjetskom prvenstvu postigao 4 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/statistics-and-records/worldcup/players/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828021632/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/statistics-and-records/worldcup/players/index.html|url-status=dead|archive-date=28 August 2015|title=Statistics and Records - FIFA World Cup - Players|publisher=FIFA.com|access-date=31 August 2018}}</ref> Prema [[RSSSF]]-u, Kocsis je postigao 556 golova u 537 službenih utakmica na svim razinama..<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/players/prolific.html|title=International matches/Selects|website=[[RSSSF]]|date=30 June 2022|access-date=13 July 2022}}</ref> Bio je posebno poznat po postizanju golova glavom. S ukupno sedam hat-trickova u reprezentativnom dresu, Kocsis je rekorder mađarske reprezentacije u tom kontekstu.<ref>{{Cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=10820|title=Sándor Kocsis|website=eu-football.info|access-date=13 July 2022}}</ref> Njegova karijera, ali i život doživjeli su nagli preokret [[1956.]] godine, kada je s Honvéd igrao prvo kolo [[Europski kup|Europskog kupa]] protiv [[Athletic Bilbao|Athletic Bilbaa]]. Mađari su izgubili 3:2 na gostovanju, međutim prije nego su stigli ugostiti Španjolce, u [[Budimpešta|Budimpešti]] je izbila [[Mađarska revolucija 1956.|Mađarska revolucija]]. Igrači su odlučili ne vratiti se u Mađarsku te su organizirali uzvrat na [[Stadion Heysel|Stadionu Heysel]] u [[Bruxelles]]u; uzvrat je završio rezultatom 3:3, tako da je Athletic prošao s ukupnih 6:5. Nakon ovog ispadanja, Honvéd se našao u limbu te je organizirao dobrotvornu turneju na Zapadu s ciljem prikupljanja novčanih sredstava, unatoč protivljenju [[FIFA]]-e i mađarskih vlasti. Igrači su pozvali svoje obitelji iz Mađarske, međutim nakon što su završili [[brazil]]ski dio turneje i vratili se u Europu, igrači su se razdvojili. Dio ih se vratio u Mađarsku, dok je dio odlučio ostati na Zapadu. Kocsis je jednu godinu igrao u švicarskom klubu [[SC Young Fellows Juventus|Young Fellows]] dok drugi mađarski izbjeglica, [[László Kubala]], nije nagovorio [[Zoltán Czibor|Zoltána Czibora]] i njega da mu se pridruže u [[FC Barcelona|Barceloni]], gdje je Kocsis ubrzo postao ključni igrač. U Barceloni je imao vrlo uspješnu karijeru s nizom osvojenih odličja, a umirovio se [[1965.]] godine. Nakon umirovljenja, godine [[1966.]] otvorio je restoran ''Tete D’ Or'' u Barceloni. Kasnije je bio dio stručnog tima FC Barcelone, a od [[1972.]] do [[1974.]] bio je glavni trener [[Hércules CF|Hérculesa]]. Međutim, njegova je trenerska karijera prerano prekinuta nakon što mu je prvo dijagnosticirana [[leukemija]], a onda i [[rak želuca]]. Sándor Kocsis poginuo je [[22. srpnja]] [[1979.]] godine nakon pada s četvrtog kata bolnice u Barceloni; iako postoje teorije da se radi o [[suicid]]u, moguće je da se radi o nesretnom slučaju.<ref name="SK">{{cite web|url=http://walloffame.infostradasports.com/asp/index.asp?SortId=41|title=Wall of Fame: Sándor Kocsis|publisher=Infostrada Sports|access-date=10 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20090201114814/http://walloffame.infostradasports.com/asp/index.asp?SortId=41|archive-date=1 February 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thehardtackle.com/2012/sandor-kocsis-aii-the-man-with-the-golden-head-tht-heroes/|title=SA?ndor Kocsis ai??i?? The Man With The Golden Head (THT Heroes)|first=Aditya|last=Balaram|date=15 September 2012|website=Thehardtackle.com}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commons category}} * [https://web.archive.org/web/20070326094301/http://www.lfp.es/historico/primera/plantillas/historial.asp?jug=2494 La Liga stats] (archived) * [https://www.rsssf.org/miscellaneous/kocsis-intlg.html Hungary stats] at [[RSSSF]] * [https://web.archive.org/web/20060827032305/http://www.sportmuzeum.hu/aranycsapat/labdarugo.php?id=15 Hungary stats] at Sportmuzeum (archived) * [https://web.archive.org/web/20070927152348/http://www.ciberche.net/historia/decada60/eng.1960-1961.html Guest with Valencia CF] (archived) {{Sastav Mađarska 1954 SP}} {{Mađarskih zlatnih jedanaest}} {{Najbolji strijelci mađarskog NB I}} {{Najbolji strijelci FIFA Svjetskih prvenstava}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1929|1979|Kocsis, Sándor}} [[Kategorija:Mađarski fudbaleri]] [[Kategorija:Mađarski fudbalski treneri]] [[Kategorija:Fudbaleri Ferencvárosa]] [[Kategorija:Fudbaleri Barcelone]] [[Kategorija:Mađarski olimpijci]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u fudbalu (igrači)]] [[Kategorija:Olimpijci na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.]] [[Kategorija:Biografije, Budimpešta]] i0zpo6vn8rcoua1fkz1exyhu3i8s0uj 1 4722008 42589213 2026-05-07T17:06:13Z Edgar Allan Poe 29250 nastavićemo 42589213 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | korisnik = Edgar Allan Poe | tema = sport | tema2 = biografija | država = Mađarska }} d979mwgojntaytyrqdizuus55aib1uh 0 4722009 42589217 2026-05-07T18:38:23Z Duma 16555 Nova stranica: '''Raspoloživi vodni kapacitet''' je količina vode koja se može uskladištiti u profilu tla i biti dostupna za uzgoj usjeva.<ref>{{cite book |author1=Richards, L.A. |author2=Wadleigh, C.H. |year=1952 |chapter=Soil water and plant growth |title=Soil Physical Conditions and Plant Growth |editor=B.T. Shaw |series=American Society of Agronomy Series Monographs, Volume II |pages=74–251 |publisher=Academic Press |location=New York}}</ref> Također je poznat kao '''raspoloživ... 42589217 wikitext text/x-wiki '''Raspoloživi vodni kapacitet''' je količina vode koja se može uskladištiti u profilu tla i biti dostupna za uzgoj usjeva.<ref>{{cite book |author1=Richards, L.A. |author2=Wadleigh, C.H. |year=1952 |chapter=Soil water and plant growth |title=Soil Physical Conditions and Plant Growth |editor=B.T. Shaw |series=American Society of Agronomy Series Monographs, Volume II |pages=74–251 |publisher=Academic Press |location=New York}}</ref> Također je poznat kao '''raspoloživi sadržaj vode''' (AWC, en. ''available water content''), '''raspoloživa voda profila''' (PAW, en. ''profile available water'')<ref>{{cite report|last1=Duncan|first1=Maurice|last2=Davoren|first2=Anthony|last3=Carrick|first3=Sam|last4=Ellery|first4=Glenn|last5=Stevenson|first5=Peter|last6=Stewart|first6=Doug|date=June 2013|title=Soil Water Measurement: Measurement, Processing and Archiving of Soil Water Content Data|url=https://www.lawa.org.nz/media/16581/nems-soil-water-content-recording-2013-06-1-.pdf|publisher=National Environmental Monitoring Standards|page=ii|version=1.0}}</ref> ili '''ukupna raspoloživa voda''' (TAW, en. ''total available water''). Koncept, koji su iznijeli Frank Veihmeyer i Arthur Hendrickson,<ref>{{cite journal |author1=Veihmeyer, F.J. |author2=Hendrickson, A.H. |year=1927 |title=The relation of soil moisture to cultivation and plant growth |journal=Proc. 1st Intern. Congr. Soil Sci. |volume=3 |pages=498–513 }}</ref> pretpostavio je da je voda koja je lako dostupna biljkama razlika između [[sadržaj vode|sadržaja vode]] u tlu pri [[poljski vodni kapacitet|poljskom kapacitetu]] ({{math|''θ''_fc}}) i [[tačka trajnog venuća|tačke trajnog venuća]] ({{math|''θ''_pwp}}): :θ_a ≡ θ_fc − θ_pwp Daniel Hillel je kritikovao da termini FC i PWP nikada nisu bili jasno definisani i da im nedostaje fizička osnova, te da voda u tlu nikada nije podjednako dostupna unutar tog raspona. Dalje je predložio da bi koristan koncept istovremeno trebao uzimati u obzir osobine biljaka, tla i meteoroloških uvjeta. [[Lorenzo A. Richards]]<ref>{{cite journal |author=Richards, L.A. |year=1928 |title=The usefulness of capillary potential to soil moisture and plant investigators |journal=J. Agr. Res. |volume=37 |pages=719–742 }}</ref> je primijetio da je koncept raspoloživosti previše pojednostavljen. Smatrao je da: termin raspoloživost uključuje dva pojma: (a) sposobnost korijena biljke da apsorbira i koristi vodu s kojom je u kontaktu i (b) spremnost ili brzinu kojom se voda iz tla kreće kako bi zamijenila onu koju je biljka iskoristila. Količina vode dostupna biljkama u pjeskovitom tlu može se povećati prisustvom [[sepiolit]]ne gline.<ref>{{Cite journal |last=Francis |first=Michele Louise |date=2019 |title=Effect of sepiolite and palygorskite on plant available water in Arenosols of Namaqualand, South Africa |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2352009418302207 |journal=Geoderma Regional |language=en |volume=17 |article-number=e00222 |doi=10.1016/j.geodrs.2019.e00222|bibcode=2019GeodR..1700222F |s2cid=133773908 |url-access=subscription }}</ref> == Povezano == * [[Poljski vodni kapacitet]] * [[Integralna energija]] * [[Raspon nelimitirajuće dostupnosti vode]] * [[Tačka trajnog venuća]] == Reference == <references/> [[Kategorija:Agronomija]] [[Kategorija:Nauka o zemljištu]] [[Kategorija:Voda]] j7qnd0uurw6v28hdsz7yejci273r3j6 0 4722010 42589218 2026-05-07T18:38:52Z Duma 16555 Preusmjereno na [[Raspoloživi vodni kapacitet]] 42589218 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Raspoloživi vodni kapacitet]] bt2ndp0cui5lhf6ditqk99d3ce53m48 0 4722011 42589219 2026-05-07T18:39:09Z Duma 16555 Preusmjereno na [[Raspoloživi vodni kapacitet]] 42589219 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Raspoloživi vodni kapacitet]] bt2ndp0cui5lhf6ditqk99d3ce53m48 0 4722012 42589220 2026-05-07T18:39:25Z Duma 16555 Preusmjereno na [[Raspoloživi vodni kapacitet]] 42589220 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Raspoloživi vodni kapacitet]] bt2ndp0cui5lhf6ditqk99d3ce53m48 0 4722013 42589437 2026-05-08T02:46:09Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[UEFA Liga prvaka]] 42589437 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[UEFA Liga prvaka]] 3bbjfm58hltx4s6jvvsysbs0fvewtlb 0 4722014 42589441 2026-05-08T06:24:24Z Akul59 131397 Nova stranica 42589441 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Brdárka |originalni_naziv = Brdárka |slika = Brdárka.jpg |opis_slike = Evangelička crkva |grb = |gradska_zastava = Brdarka-roznava-flag.svg |kraj = [[Košički kraj|Košički]] |okrug = [[Rožňava (okrug)|Rožňava]] |nadm visina = 569<ref name="base">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2026-05-08}}</ref> |poštanski_kod = 049 34<ref name="base" /> |pozivni_broj = (+421) 58<ref name="base" /> |registarska_oznaka = RV |gšir = 48.76722 |gduž = 20.33778 }} '''Brdárka''' je naseljeno mjesto u [[Rožňava (okrug)|okrugu Rožňava]], u [[Košički kraj|Košičkom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == Prema podacima o broju stanovnika iz 2025. godine naselje je imalo 59 stanovnika.<ref name="populacija" /> == Reference == {{reflist|refs= <ref name="populacija">{{Cite web | url = https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_DEM/om7101rr/v_om7101rr_00_00_00_sk | title = Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne) |language = sk |date = | website=www.statistics.sk | author= Statistički zavod Republike Slovačke | accessdate = 2026-05-08}}</ref> }} == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Brdárka}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Rožňava}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Okrug Rožňava]] [[Kategorija:Košički kraj]] 29ybsm8pnsamuqsu0n97idoczn6csy6 0 4722015 42589443 2026-05-08T06:39:20Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Kekečeve smicalice]] na [[Kekčeve ukane]] 42589443 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Kekčeve ukane]] tu317m8am9af2jsqutgumzg4ogkfoa1 0 4722016 42589445 2026-05-08T06:39:43Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Kad jagode zru]] na [[Ko zorijo jagode]] 42589445 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Ko zorijo jagode]] 0e2tbav07mcgpds6hgmf8gx8ystrvxu 0 4722017 42589447 2026-05-08T06:40:57Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Priča o dobrim ljudima]] na [[Povest o dobrih ljudeh]] 42589447 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Povest o dobrih ljudeh]] lsq5slxppq3je571a14gdzxrr38bs6j 0 4722018 42589450 2026-05-08T06:41:23Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Maja i vanzemaljac]] na [[Maja in vesoljček]] preko preusmjerenja 42589450 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Maja in vesoljček]] kij0xor2rq6lgzzpvg471vjrul6n75n 0 4722019 42589452 2026-05-08T06:43:38Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Sa druge strane]] na [[Onkraj]] preko preusmjerenja 42589452 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Onkraj]] 14pffl05ftfnaaq711dr3sblf850ptx 0 4722020 42589454 2026-05-08T06:45:30Z Vipz 151311 Vipz premješta stranicu [[Na avionima od papira]] na [[Na papirnatih avionih]] preko preusmjerenja 42589454 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Na papirnatih avionih]] 32jzr01wi8z3ojqv5pp5otnxiyycapw 0 4722021 42589455 2026-05-08T06:46:10Z Vipz 151311 Preusmjereno na [[Na papirnatih avionih]] 42589455 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Na papirnatih avionih]] 32jzr01wi8z3ojqv5pp5otnxiyycapw